Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1279 5649711 5647629 2026-10-25T13:36:53Z Buli 2648 5649711 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Самоилово Царство | native_name = | common_name = | continent = Европа | region = [[Балкански полуостров]] | country = Македонија | era = среден век | year_start = 969/976 | event_start = | year_end = 1018 | event_end = | date_end = | p1 = Прво Бугарско Царство | flag_p1 = | p2 = Византија | flag_p2 = Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg | s1 = Византија | flag_s1 = Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg | image_map = RizMap10.jpg | image_map_caption = Царството при најголемиот подем | capital =[[Преспа]]<br />[[Охрид]] | government_type = [[Царство]] | title_leader = Цар | leader1 = [[Самоил]] <small>(прв)</small> | year_leader1 = 969 — 1014 | leader4 = [[Јован Владислав]] <small>(последен)</small> | year_leader4 = 1015 — 1018 | common_languages = [[старословенски јазик]] | religion = [[православие]] |demony | category = | today = {{знаме|Macedonia}}<br />{{знаме|Bulgaria}}<br />{{знаме|Bosnia and Herzegovina}}<br />{{знаме|Croatia}}<br />{{знаме|Serbia}}<br />{{знаме|Albania}}<br />{{знаме|Greece}}<br />{{знаме|Montenegro}} }} '''Самоилово Царство'''{{efn|Во историографијата се употребуваат различни називи за државата, кои ги одразуваат толкувањата за нејзиното потекло, политичко средиште и односот кон претходното Бугарско Царство. Марин Дринов го употребувал називот „Западно Бугарско Царство“ во рамките на својата хипотеза за создавање посебно западно царство во 963 година, додека Георгиј Острогорски ја означувал како „Македонско Царство“, нагласувајќи го нејзиното јадро во Македонија и преземањето на бугарските царски традиции.{{sfn|Panov|2019|pp=239–240}}{{sfn|Panov|2019|p=352}} Се среќава и описната ознака „држава на Комитопулите“, изведена од името на владејачката династија.<ref>{{cite book |editor-last=Chepreganov |editor-first=Todor |title=History of the Macedonian People |publisher=Institute of National History |location=Skopje |year=2008 |page=96 |url=https://www.pollitecon.com/Assets/Ebooks/History-of-the-Macedonian-People.pdf}}</ref> Овие историографски ознаки треба да се разликуваат од називите употребувани во средновековните извори. Митко Б. Панов укажува дека нема јасни сведоштва за тоа како Самоил ја именувал својата држава, при што ги преиспитува значењето и хронологијата на именувањата во византиските текстови.{{sfn|Panov|2019|pp=391–393}}}} е современ историографски назив за средновековната држава на Балканот со која кон крајот на X и почетокот на XI век управувале владетелите од династијата на [[Комитопули|Комитопулите]], меѓу кои најпознат бил [[цар Самоил]] († 1014). Државата се развила во услови на политичката криза во [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]] и на византиско-бугарските судири во втората половина на X век. По освојувањето на источните делови на Бугарија од страна на Византија во 971 година, Комитопулите ја зацврстиле својата власт во западните делови на Балканскиот Полуостров, од каде што постепено ја прошириле својата политичка и воена моќ. Во времето на Самоил, државата опфаќала значителни делови од Балканскиот Полуостров, вклучувајќи области во денешна Македонија, Бугарија, Албанија, Србија и Грција. [[Преспа]] и [[Охрид]] биле меѓу нејзините главни политички средишта, а нејзиниот територијален опсег се менувал во текот на војните и воените походи. По смртта на Самоил во 1014 година, власта ја презеле неговите наследници [[Гаврил Радомир]] и [[Јован Владислав]], кои продолжиле да се спротивставуваат на византиските походи. Долготрајните војни со Византија завршиле со потчинувањето на државата од страна на византискиот цар Василиј II во 1018 година. Со тоа завршило владеењето на династијата на Комитопулите, а териториите под нејзина власт биле вклучени во византискиот државен и административен систем. == Историски извори == Историјата на Самоиловото Царство се реконструира главно врз основа на византиските пишани извори, дополнети со сведоштва од ерменски, арапски и западноевропски автори, како и со натписи, црковни документи и археолошки наоди. Најголемиот дел од зачуваните наративни извори биле составени по византиското освојување на државата во 1018 година, додека непосредните сведоштва од времето на Самоил се релативно малубројни. Оваа состојба го отежнува утврдувањето на хронологијата на одделни настани и реконструкцијата на политичкото и управното уредување на државата. При оценувањето на веродостојноста на изворите особено значење имаат времето на нивното создавање, користените сведоштва и политичкиот и книжевниот контекст во кој пишувале авторите.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|pp=17–18}}</ref> Најзначаен наративен извор е ''Синопсис на историите'' на византискиот историчар [[Јован Скилица]], составен во втората половина на XI век. Делото ги опфаќа настаните од 811 до 1057 година и содржи подробни известувања за владеењето на Самоил, војните со Византија, односите меѓу [[Комитопули|Комитопулите]] и последните претставници на претходната бугарска владетелска династија, како и за настаните што довеле до византиското освојување во 1018 година. При составувањето на својата хроника, Скилица користел и постари историски дела, од кои дел не се зачувани. Иако пишувал неколку децении по опишаните настани, неговото дело претставува основен извор за политичката и воената историја на државата. Особено значајни се 66-те дополнувања и исправки на [[Михаил Деволски]], епископ од почетокот на XII век, зачувани во подоцнежната ракописна традиција на Скиличината хроника. Тие содржат дополнителни податоци за балканските области и [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], а во одделни случаи ги дополнуваат или уточнуваат известувањата на Скилица.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|pp=18–19}}</ref> Од современите византиски автори особено значајни се [[Лав Ѓакон]] и [[Јован Геометар]]. Лав Ѓакон известува за политичките и воените случувања во втората половина на X век, вклучувајќи ги византиско-бугарските судири и походите на киевскиот кнез [[Светослав I|Светослав]]. Особено важен е неговиот опис на [[Битка кај Трајановата порта|битката кај Трајановата Порта]] во 986 година, на која лично присуствувал во придружбата на царот [[Василиј II]]. Поетските состави на Јован Геометар содржат алузии на политичките потреси и воените судири од истиот период, но нивното толкување е отежнато од симболичниот јазик, употребата на класични книжевни обрасци и несигурното датирање. Дополнителни известувања се зачувани во делото на [[Кекавмен]], составено во XI век, кое содржи податоци за освојувањето на [[Лариса]] и други настани поврзани со Самоиловата држава.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|pp=19–21}}</ref><ref>{{harvnb|Panov|2019|pp=29–35}}</ref> Дополнителни сведоштва се зачувани во делата на ерменскиот историчар [[Стефан Таронски]], познат како Асохик, и арапскиот христијански хроничар [[Јахја Антиохиски]]. Нивните известувања овозможуваат споредување на византиската наративна традиција со сведоштва создадени надвор од непосредната политичка средина на Цариград. Јахја Антиохиски содржи значајни податоци за владеењето на Василиј II и за настаните на Балканот, додека Асохик, како современик на Самоил, пренесува неколку известувања за односите меѓу Византија и Самоиловата држава. Нивните податоци, меѓутоа, се разликуваат по подробностите и веродостојноста, поради што бараат внимателна критичка анализа. Известувања за овој период содржи и подоцнежниот ''[[Летопис на Поп Дукљанин|Летопис на попот Дукљанин]]'', во кој историските податоци се испреплетуваат со легендарни преданија. Пократки сведоштва се среќаваат и кај западноевропските хроничари [[Адемар од Шабан]] и Лупус Протоспатар.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|pp=22–24}}</ref> Особено значење имаат ретките натписи што потекнуваат од средината на самата држава. Меѓу нив се издвојуваат [[Самоилов натпис|Самоиловиот натпис]] од 993 година, пронајден во селото [[Герман (Леринско)|Герман]] во Преспа, и [[Битолски натпис|Битолскиот натпис]], кој традиционално се поврзува со царот [[Јован Владислав]] и се датира во 1015–1016 година. Тие претставуваат важни непосредни сведоштва за владетелската династија. Додека датирањето на Самоиловиот натпис во 993 година е широко прифатено, читањето, датирањето и историското толкување на Битолскиот натпис биле предмет на научни расправи.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|p=24}}</ref> Важни документарни извори се и трите повелби на Василиј II за Охридската архиепископија, издадени во 1019, 1020 и во периодот 1020–1025 година. Тие содржат податоци за црковната организација, епископските седишта и територијалниот опсег на архиепископијата, а се значајни и за проучувањето на претходното територијално уредување. Повелбите се зачувани во подоцнежна ракописна традиција, поради што нивната содржина се разгледува и во контекст на византиската црковна политика по 1018 година. Дополнителни сознанија овозможуваат археолошките истражувања на црквата „[[Свети Ахил (Мала Преспа)|Св. Ахил]]“ во Преспа, како и пронајдените печати на византиски службеници, кои се користат при проучувањето на византиската управа и промените на власта во одделни области.<ref>{{harvnb|Пириватрић|1997|pp=21–22}}</ref> Поради нецелосноста на зачуваниот изворен материјал, повеќе прашања од историјата на Самоиловото Царство остануваат предмет на различни толкувања. Нивното проучување се заснова врз споредување на пишаните сведоштва, натписите и археолошките наоди, со посебно внимание на времето на нивното создавање, нивната веродостојност и историскиот контекст. == Создавање на државата == === Бугарско-византиските односи и руската инвазија (965–969) === Мирните односи меѓу [[Византија]] и [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]] се влошиле во 965–966 кога бугарскиот цар [[Петар I (Бугарија)|Петар I]] побарал од Византија да го исплати годишниот данок предвиден со мировниот договор од 927 година. Византискиот цар [[Никифор II Фока|Никифор II]] го одбил барањето, а бугарските пратеници биле понижени и протерани од [[Цариград]].<ref>{{harvnb|Ѓоргиева|2018|стр=15-16}}: „Кога императорот [Никифор II Фока] беше зафатен со тоа [војната со Арапите], кај него пристигнаа пратеници на Мизите и му кажаа дека нивниот господар го бара вообичаениот данок и затоа ги испрати сега кај него. Тој пламна од гнев спротивно на вообичаеното (зашто како човек, со цврст карактер не се лутеше лесно) и многу загрижен рече со повисок глас од вообичаеното: Жално е за Ромеите кои што ги победија сите противници и сега треба да му плаќаат данок како робови на еден беден и презрен скитски народ. Потоа се сврте кон својот татко Варда, кој што ја делеше власта со него, затоа што беше крунисан за цезар и го запраша со двоумење: Што значи тоа дека треба да го соберат тој данок кој што Мизите го бараат од Ромеите? Да не си ме родил и мене роб, без и самиот да знаеш? И јас семоќниот ромејски император да му бидам потчинет на најбедниот и презрениот народ и да му плаќам данок. Потоа заповеда да ги натепаат пратениците и им рече: вратете се и кажете му на вашиот господар облечен во кожи, кожогризец, дека семоќниот и велик ромејски император ќе дојде веднаш во твојата земја и ќе ти го плати целиот данок така што ќе научиш ти три кратен роб уште од дедо предедо да ги признаеш за господари ромејските владетели а не да бараш данок од нив како од робови.“</ref> По неуспехот на дипломатските преговори, односите меѓу двете држави дополнително се заостриле. Бидејќи Византија во тој период водела воени походи на исток, византискиот двор побарал од киевскиот кнез [[Светослав I|Светослав]] да преземе поход против Бугарија.<ref>{{harvnb|Ѓоргиева|2018|стр=16-17}}: „Откако го удостои со чин патрикиј некој Калокир кој бил смел човек, и го испрати кај (Тавроскитите во обичниот говор се нарекуваат Руси). Му даде петнаесет кентенарии злато, за да ги раздели меѓу нив и да ги придобие да отидат во земјата на Мизите, за да ја освојат.“</ref> [[Податотека:63-manasses-chronicle.jpg|мини|лево|upright=0.6|Инвазијата на киевскиот кнез [[Светослав I|Светослав]] на Бугарија. (''[[Манасиев летопис]]'', 14 век.)]] Во 968 кнезот Светослав со шеесетилјадна војска ја минал реката Дунав, и, како што соопштува [[Лав Ѓакон]] „од сите страни почнал да ги убива Мизијците [''Бугарите'']“. Притоа Светослав освоил повеќе бугарски градови.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=19}} По овој руски успех Византија увидела дека Русите би биле поголема опасност за неа отколку Бугарите и затоа ги наговорила [[Печенези|Печенезите]] да го нападнат [[Киев]]. Поради тоа Светослав се повлекол од Бугарија и заминал да го брани Киев. Никифор ја сменил политиката кон Бугарија и како резултат на таа промена дошло до склучување на византиско-бугарски договор за мир во 968 година. За овие настани, освен Скилица податоци ни дава и Лиутпранд, којшто во 968 година престојувал во Цариград и таму се сретнал со еден бугарски пратеник, којшто „бил истрижен по варварски како некој Унгарец, носел железен синџир и бил некрстен“. Како гаранција за мирот, а бидејќи претходно починала неговата сопруга [[Ирина Лакапина|Марија]], којашто дотогаш била гарант на мирните односи, царот Петар ги дал своите два сина [[Борис II|Борис]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]] за заложници во Цариград. Набргу потоа Петар умрел (30 јануари 969 год.).{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=19}}<ref>{{harvnb|Skylitzes|2010|p=246}}: „When the wife of Peter, the emperor [sic] of the Bulgars, died, he made a treaty with the emperors ostensibly to renew the peace, surrendering his own sons, Boris and Romanos, as hostages. He himself died shortly afterwards.“</ref> === Отпадништвото на Комитопулите (969) === Сега кога бугарската држава останала без цар, Петровите синови биле далеку од својата татковина. Таквата состојба ја искористиле комитопулите: [[Давид (комитопул)|Давид]], Мојсеј, [[Арон (комитопул)|Арон]] и Самоил, синови на комитот Никола и организирале востание (побуна, апостасија) и ја „вознемируваа државата на Бугарите“.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=19}} Во врска со тоа [[Јован Скилица|Скилица]] вели:{{Blockquote|Неговите (Петровите) синови беа испратени во Бугарија за да го зачуваат татковото царство и да ги спречат комитопулите понатаму да напредуваат. Имено, Давид, Мојсеј, Арон и Самоил, синови на еден од оние комити кои во Бугарија можеа многу да сторат, замислуваа отцепништво (направија апостасија, се одделија, отпаднаа) и ја вознемируваа државата на Бугарите (и ги разбунија Бугарите). Така се случи тоа“.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=19-20}}<ref>{{наведена книга| last1 = Skylitzes | first1 = John | authorlink1 = Јован Скилица | last2 = Wortley | first2 = John | title = John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811–1057: Translation and Notes | publisher= Cambridge University Press | year = 2010 | language = англиски | isbn = 9781139489157 |page= 246 }}</ref>|[[Јован Скилица]]|Кратка историја}}{{Quote box|border=1px|align=right|title=За комитопулот|quote=<poem style="margin-left: 4px; margin-bottom: -1.5em; margin-top: -1.5em"> Комета го потпалуваше небото, а комес долу го запалуваше западот, симбол онаа ѕвезда е на мракот сегашен тој згаснуваше со сјајот на деницата се јави овој со заодот на Никифор овој страшен тифон меѓу злосторниците Гори се, а кај се рикањата на силата твоја, Водачу на непобедливиот Рим по природа Ти цару, по дела победнику, поткрени се малку Од гробот рикни лаве, ти научи ги лисиците Да живеат во пештери. </poem>|salign=right|source=—Јован Геометар}}Во прилог на тоа се и податоците што ни ги дава [[Јован Геометар]] во неговата песна „''За комитопулот''“ во којашто појавата на комитопулот ја датира „при заодот (смртта) на Никифор“, што значи во 969 година. Во 969 г. браќата [[Давид (комитопул)|Давид]], [[Мојсеј (комитопул)|Мојсеј]], [[Арон (комитопул)|Арон]] и [[Самоил]], познати како комитопули, се обиделе да се одметнат од централната власт во Бугарија. Движењето предизвикало немири, но неговиот понатамошен тек не е познат: изворите не наведуваат дали браќата успеале да воспостават трајна власт во некоја област. Ниту причините за нивното дејствување ниту нивните конкретни политички цели не се јасно објаснети. Нестабилноста во Бугарија по [[Инвазија на Светослав I во Бугарија|рускиот напад]] и смртта на царот [[Петар I (Бугарија)|Петар]] веројатно создала поволни услови за нивното движење, но врската меѓу овие настани и нивните намери не може да се утврди со сигурност. Затоа нема доволно изворни сведоштва за да се тврди дека во 969 г. била основана посебна држава.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=68–69}} Кога во Цариград дознале дека комитопулите Давид, Мојсеј, Арон и Самоил, отворено се подготвувале за побуна и отцепништво и веќе постигнале извесен успех, веднаш ги испратиле Борис и Роман за да го зачуваат татковото царство и да ги спречат комитопулите во нивното натамошно напредување, како што наведува Скилица. Тоа значи дека византиските штитеници Борис и Роман, требало со поддршка од византискиот двор да ја зачуваат единствената бугарска држава, против која станале (од која се одделиле) комитопулите или се обиделе да се отцепат од неа. Комитопулите имале успех и по отстанувањето на бугарската власт уште во 969 година на ослободената територија била создадена нова држава на Балканот позната како Самоилова, по основачот на царската династија.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=21}} Иако византискиот штитеник Борис седнал на бугарскиот престол како цар Борис II (969-971) тој не успеал да ги спречи комитопулите во нивното напредување. Во полза на комитопулите било второто навлегување на Светослав во Бугарија (во летото во 969 година). Бугарскиот владетел поради зафатеноста со Русите бил оневозможен да се пресмета со комитопулите и да ја ликвидира новосоздадената држава.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=23}} Повторното руско навлегување во Бугарија (крајот на јули или почетокот на август 969 година) се разликувало од првото, во првиот случај тој навлегол по покана на Византија, а сега самоиницијативно. Овој пат Светослав бил привлечен од „Перејеславец“ (Мал Преслав) на Дунав, кој го сметал за „средина“ на својата земја. Светослав се носел со идејата да формира своја држава во Бугарија. Во оваа втора Руско-бугарска војна Византија застанала на страната на Бугарија. Причина за тоа биле успесите на Светослав, кој од Византија побарал да се повлече од Балканот и истиот да му го предаде нему. Во ова второ навлегување Светослав имал големи успеси, го заробил дури и бугарскиот цар Борис II. Ова посебно им одело во прилог на комитопулите и на нивната држава во Македонија. Комитопулите останале слободни и непокорени на својата територија, доста оддалечени од воените операции на Русите. На нивна територија бегале жителите од загрозените делови на Бугарското Царство и со тоа ја јакнеле воената сила на комитопулите.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=24}}[[Податотека:Tzimiskes returns.jpg|мини|Одведувањето на бугарскиот цар [[Борис II]] во Цариград во 971 г. го означило крајот на Бугарското царство.]]Додека комитопулите непречено и внимателно само го следеле руското навлегување на Балканот, со тоа не можел да се помири византискиот император Јован Цимискиј. Дошло до решавачка војна меѓу Византија и Светослав, која започнала во пролетта во 971 година. Јован Цимискиј имал успех и го „ослободил“ Борис II од руското заробеништво, но по протерувањето на Русите од Бугарија не го оставил Борис II на престолот, туку го одвел во Цариград каде што му ги симнал царските знаци и круната, којашто ја однел во [[Црква Света Софија (Истанбул)|црквата „Св. Софија“]] и му ја подарил на Бога за успехот во војната. Бугарија, поточно североисточните делови на Петрова Бугарија, била претворена во обична византиска провинција и вклучена во [[Тема (управна единица)|тематскиот систем на Византија]].{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=24}} === Состојбата по византиското освојување на Бугарија (971–976) === Во 971 г., по освојувањето на [[Преслав]] од византискиот цар [[Јован I Цимискиј]], Бугарското Царство престанало да постои како организирана царска власт. Сепак, неговото потчинување не значело дека византиската војска ја зазела целата поранешна територија. Западните области останале надвор од непосредниот досег на руските, а потоа и на византиските војски. За следните години има малку непосредни сведоштва, па не може со сигурност да се реконструира политичката состојба во овие области. Во аналите за 973 г. се споменуваат и двајца бугарски пратеници на дворот на германскиот цар [[Отон I (Свето Римско Царство)|Отон I]] во [[Кведлинбург]]. Меѓутоа, записот не кажува од каде дошле пратениците ниту чија власт претставувале, поради што не е доволен доказ дека во западните области веќе постоела посебна држава.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=69–71}} Увидувајќи ја византиската моќ, комитопулите по се изгледа ја признале врховната византиска власт. Формално тие биле потчинети на централната византиска администрација, а пред се на [[Василевс|василевсот]]. Во прилог на комитопулите бил фактот што тие не војувале против Византија и не се отцепиле од неа, туку против Бугарија. Иако ја признале врховната византиска власт тие задржале широка автономија на управување, за што сведочи фактот дека на територијата со која владееле немало формирано византиска тема и воведено византиска управа. Станува збор за областите западно од градот Сердика (Софија), најголемиот дел на територијата на Македонија, од Скопска Црна Гора на север каде што била границата со византиската управа во Рашка, на југоисток до средниот тек на реката Струма и темата Стримон-Крушево, на југ до малите теми Драгувитија, Бер и Едеса, темата Хелада со центар во Лариса и на запад областите до темите Драч, Јерихо и Никопол. Византиска управа немало во градовите Костур, Сервија, Битола, Охрид, Белград (Берат), Дебар, Прилеп, Скопје, Велес, Штип, Струмица и Сердика.{{sfn|Атанасовски|Саракински|2015|p=25}} === Востанието од 976 година и утврдувањето на власта === Пресвртна точка бил почетокот на 976 г., кога на 10 јануари починал Јован I Цимискиј. Според византискиот хроничар Јован Скилица, востанието на Бугарите избило во истиот период. Смртта на царот била проследена со политичка нестабилност во Византија, а во текот на истата година избувнал и бунтот на [[Варда Склир]] против царската власт. Овие околности можеле да ги зголемат изгледите за успех на движењето, но не може со сигурност да се утврди колкаво влијание имале врз неговото избувнување. Востанието од 976 г. претставува најсигурната почетна точка за процесот на создавање на новата државна власт.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=73–75}} На чело на востанието застанале четворицата комитопули — Давид, Мојсеј, Арон и Самуил, синови на комесот Никола. Во изворите Никола е претставен како еден од најмоќните бугарски големци, што укажува дека семејството припаѓало на влијателниот општествен слој од кој произлегувале носителите на политичката и управната власт. Не е познато каква непосредна улога имал Никола во настаните од 969 или 976 г., ниту може точно да се реконструира неговата управна функција.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=60–62, 66–68}} Начинот на кој четворицата браќа ја добиле власта не може да се утврди со целосна сигурност. Формулацијата на Скилица дозволува различни толкувања: браќата можеле сами да ја преземат власта, но можно е и да биле избрани да управуваат. Во контекстот на подоцнежната државна структура, во која се забележуваат влијателни големци околу владетелот, може да се претпостави дека нивното издигнување било поврзано со поддршката на дел од бугарската властела. Сепак, изворите не опишуваат собир, договор или постапка преку која тие биле поставени на чело на движењето.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=74–76}} Точната област во која избило востанието не е наведена во изворите. На југозападна Македонија како средиште на новата власт упатуваат повеќе географски податоци поврзани со Самуил и неговото семејство. [[Преспа]] извесно време била престојувалиште на Самуил и неговиот двор; во селото [[Герман (Леринско)|Герман]], во близината на Преспа, се наоѓал гробот на неговите родители и на брат му Давид. Дворци на неговиот син Гаврило Радомир се наоѓале во Битола, додека Скилица го опишува Охрид како „метропола“ на Бугарија и споменува царски дворци во градот. Самуил имал дворци и во Сетина, во близината на Воден. Овие податоци ја поддржуваат претпоставката дека југозападна Македонија била едно од главните средишта на неговата власт, но не го утврдуваат непосредно местото од кое започнало востанието.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=77–79}} На настаните во Бугарија влијаело и прашањето за судбината на царското семејство. По востанието, [[Борис II]] и [[Роман (цар на Бугарија)|Роман]], синовите на царот Петар, според веројатната хронологија избегале од Цариград во Бугарија околу 978 г. Борис бил убиен по грешка од човек што го помешал со византиски војник, додека Роман успеал да се спаси и да пристигне во Воден. Околностите под кои двајцата браќа избегале не се разјаснети во изворите. Нивното враќање е значаен дел од политичката ситуација во почетниот период на востанието, но не дава доволно основа за подетални заклучоци за односите меѓу нив и комитопулите.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=75–76}} Во текот на востанието, браќата постепено исчезнале од политичката сцена. Давид загинал на почетокот на востанието, во областа меѓу Костур и Преспа, од рацете на група Власи што Скилица ги опишува како патници. Мојсеј загинал при опсадата на Сер. Арон бил убиен од Самоил, но изворите не се согласуваат целосно за околностите и хронологијата на овој настан. Поради противречностите во сведоштвата, не може со сигурност да се утврди точниот редослед на сите настани што довеле до отстранувањето на браќата од власта.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=79–81}} По смртта на браќата, Самуил останал единствен владетел. Скилица ја сумира промената со наведувањето дека Самуил станал единствен владетел, со што го означува завршувањето на почетниот период во кој власта била поврзана со четворицата комитопули. Процесот на создавање и зацврстување на државата, сепак, не треба да се сведе на еден настан или на една година: востанието од 976 г. го означува неговиот почеток, додека консолидацијата на власта се одвивала во наредниот период.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=79–81}} == Владеењето на цар Самоил == Во текот на следните години Самоиловата држава ја проширила својата власт врз значителни делови од Балканскиот Полуостров. Византиската власт, воспоставена по освојувањето на источните бугарски земји во 971 година, била ослабена од внатрешните судири во Цариград. Самоиловите војски дејствувале во [[Тесалија]], каде што по повеќегодишни напори ја зазеле [[Лариса]], веројатно околу 985 година. Неуспешниот поход на византискиот цар Василиј II против Сердика во 986 година завршил со тешки загуби за византиската војска при повлекувањето низ преминот кај Трајановите Врати. Поразот ја продлабочил кризата во Византиското Царство и им овозможил на Самоил и неговите сојузници да ги прошират своите дејства. Во овој период државата го достигнала еден од врвовите на својата територијална моќ.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=73–103}} Во 996 година Самоил презел поход кон јужните делови на Балканот, но бил поразен од византискиот војсководец [[Никифор Уран]] во битката кај реката Сперхеј. Самоил успеал да се спаси и да се врати во својата престолнина во Преспа. По битката, војувањето меѓу двете држави сè повеќе се насочило кон опсадување и заземање утврдени градови, како и кон разурнување и опустошување на непријателските области. Самоил настојувал да ја зацврсти својата власт во западните и јужните балкански области, додека Василиј II постепено ги обновувал воените и политичките можности на Византија.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=104–119}} Во текот на владеењето Самоил се обидувал да ја зацврсти државата и преку политички сојузи и династички бракови. Неговата ќерка Мирослава се омажила за [[Ашот Таронит]], византиски благородник кој бил заробен од Самоиловите сили, а потоа бил поставен за управител на [[Драч]]. Самоил воспоставил врски и со [[Дукља]], каде што неговата ќерка [[Косара]] се омажила за кнезот [[Јован Владимир|Владимир]]. Овој брак придонел за политичко поврзување на Дукља со Самоиловата држава. Во исто време, Самоиловите походи кон јадранското крајбрежје и во византиска Далмација сведочат за неговите настојувања да го зацврсти влијанието во западните балкански области. Драч имал особено значење поради својата положба на јадранскиот брег и врските со внатрешноста на Балканот, но во 1005 година градот повторно преминал под византиска власт.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=104–119}} [[Податотека:SamuilsDeathBGhistory.jpg|thumb|right|200px|Минијатура од ''[[Манасиев летопис|Хрониката на Константин Манасиј]]'' од XIV век, на која горе е прикажан поразот на војската на Самоил од византиската војска на Василиј II, а долу — смртта на цар Самоил пред ослепените војници.]]По надминувањето на внатрешните судири во Византија, Василиј II започнал поупорно воено дејствување против Самоиловата држава. Византиските походи биле насочени кон утврдените градови и стратегиските области, со цел постепено да се ослабне одбраната на државата. Во 1000 година Византијците повторно ја зазеле Сердика, а во следните години ги прошириле своите успеси. Во 1002 година започнала опсадата на Видин, кој по долг отпор бил освоен. Византиската војска постепено ја обновувала контролата врз делови од поранешните бугарски земји, додека Самоиловите сили се обидувале да го спречат напредувањето на противникот и да ги зачуваат западните области на државата.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=120–130}} Кулминацијата на војната се случила во летото 1014 година, кога византиската војска на Василиј II ги поразила Самоиловите сили во [[Беласичка битка|битката кај Беласица]]. По битката, голем број заробени војници биле ослепени, а потоа испратени кај Самоил. Според византиските извори, царот бил тешко погоден од пристигнувањето на ослепените војници. Самоил починал на 6 октомври 1014 година, по што власта ја презел неговиот син [[Гаврил Радомир]]. Неговата смрт означила пресвртница во војната, но отпорот против Византија продолжил и под неговите наследници.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=120–132}} == Последните години на царството == По поразот во битката кај Беласица на 29 јули 1014 година, Самуиловата држава се соочила со засилен византиски притисок. Војната што претходно се водела со променлив успех постепено добивала неповолен тек за Самуиловата страна. Византискиот цар Василиј II преземал повторени походи, при што византиската војска освојувала и разурнувала тврдини, пустошела области и ги принудувала локалните заповедници да се предадат. Наспроти тоа, одбраната се потпирала врз утврдените градови и самостојното дејствување на воените заповедници.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=120–121}} Според Јован Скилица, по битката кај Беласица, голем број заробени војници биле ослепени по наредба на Василиј II. Самуил, кој по битката се повлекол во Прилеп, а потоа во Преспа, починал на 6 октомври 1014 година, откако ги видел ослепените војници. На 15 октомври истата година, власта ја презел неговиот син [[Гаврил Радомир]]. Иако поразот кај Беласица бил тежок, војната не завршила. Наскоро, византиската војска претрпела пораз во заседа во близина на Струмица, при што загинал војсководецот Теофилакт Вотанијат. Овој успех привремено ги променил плановите на Василиј II, но не ја запрел византиската офанзива.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=122–123}} Во текот на 1015 година, византиската војска ги продолжила нападите врз Самуиловата држава. Василиј II го освоил Воден, а потоа го опседнал и Мeглен, каде што биле засолнети повеќе великаши со своите војници. По заземањето на тврдината, дел од заробениците биле испратени на источната граница на Византиското Царство, а другите биле распрснати. Во септември 1015 година, [[Јован Владислав]], син на Арон и внук на Самуил, го убил Гаврил Радомир за време на лов во близината на Петриското Езеро и ја презел власта. Владислав бил близок роднина на претходниот владетел, но неговото преземање на престолот било проследено со убиство во самото владетелско семејство.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=123–125}} По преземањето на власта, Јован Владислав преку пратеници му понудил на Василиј II да се потчини на византискиот цар. Преговорите не довеле до мир, а причините за нивниот неуспех не можат со сигурност да се утврдат. Војната продолжила со нови византиски походи и со отпор на Самуиловите наследници и нивните војсководци. Во текот на 1015 година, Василиј II го зазел [[Охрид]], каде што се наоѓале владетелските дворци, но неговото освојување не значело трајно воспоставување византиска власт врз сите области на државата. Отпорот во Самоиловата држава продолжил, а во Пелагонија византиски одред бил уништен во заседа под команда на војсководецот [[Ивец (војсководец)|Ивец]].{{sfn|Пириватрић|1997|pp=125–126}} Во 1016 година, Јован Владислав го повикал дукљанскиот владетел [[Јован Владимир]] во Преспа, откако му ветил дека нема да му наштети. Владимир ја прифатил поканата, но бил погубен по наредба на Владислав. Настанот е опишан во ''[[Летопис на Поп Дукљанин|Летописот на Поп Дукљанин]]'', а неговата историска основа ја потврдува и Скилица, кој исто така го поврзува убиството со нарушувањето на претходните односи меѓу двајцата владетели. Со тоа, Владислав се обидел да го отстрани несигурниот сојузник и да ја зацврсти својата положба. Истовремено, војната со Византија продолжила. Во есента 1016 година, Василиј II безуспешно ја опседнал тврдината [[Перник]], која ја бранел војсководецот [[Кракра]].{{sfn|Пириватрић|1997|pp=126–127}} Во пролетта 1017 година, византискиот цар повторно навлегол во Самуиловата држава и ги нападнал областите на Пелагонија и Костур. Во меѓувреме, Кракра се обидел да склучи сојуз со [[Печенези|Печенезите]], со цел заеднички да ги нападнат византиските територии. Планот не бил остварен, бидејќи Печенезите се откажале од учеството. Во текот на истата година, Василиј II го зазел и опљачкал Сетена, каде што се наоѓале владетелски имоти и залихи на жито. Во еден од последните судири со византиската војска, Јован Владислав бил принуден да се повлече, а Византијците заробиле бројни војници и дел од неговата придружба.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=127–128}} На почетокот на 1018 година, Јован Владислав повторно тргнал кон Драч, кој се наоѓал под византиска власт. За време на опсадата загинал во борба со бранителите на градот. По неговата смрт, голем дел од великашите се предале на Василиј II. Меѓу нив бил и Кракра, кој ги предал Перник и уште 35 тврдини. На византискиот цар му се предале и други заповедници, вклучувајќи го Драгомуж, кој ги предал тврдините во Струмичката област. Владетелското семејство исто така се нашло во рацете на византискиот цар, откако сопругата на Владислав, Марија, и дел од неговите деца се предале. Синовите на Владислав кои се обиделе да продолжат со отпорот биле принудени да побараат услови за предавање.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=128–130}}[[File:Map Byzantine Empire 1025-mk.svg|thumb|Карта на Византија по падот на Самоиловата држава.]]Василиј II потоа се упатил кон Скопје, а преку Штип и Просек продолжил кон Охрид. Во Охрид ги запленил владетелските ризници, во кои, според Скилица, се наоѓале круни на владетелите и големи количества ковани пари. По ова, царот се задржал во Девол, каде што ги примил предадените великаши и продолжил со покорувањето на преостанатите области. Отпорот на војсководецот Ивец бил скршен откако бил заробен и ослепен од византискиот воен заповедник Евстатиј Дафномил. Со предавањето на главните тврдини и на поголемиот дел од воената и политичката елита, престанала организираната одбрана на Самуиловата држава.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=129–131}} До 1018 година, по речиси половина век војни и отпор, државата на Самуил и неговите наследници била покорена од Василиј II и вклучена во Византиското Царство. Сепак, исчезнувањето на независната држава не значело и целосно исчезнување на нејзината политичка и општествена елита. Дел од великашите добиле византиски титули и служби, додека други продолжиле да се спротивставуваат на царската власт. Во 1019 година, Василиј II триумфално влегол во Цариград, а потоа го уредил управувањето со освоените области, вклучително и црковната организација на Охридската архиепископија.{{sfn|Пириватрић|1997|pp=130–132}} == Црковна организација == [[Податотека:ΠΡΕΣΠΕΣ3.jpg|мини|десно|Базиликата Св. Ахил во Преспа]] Создавањето на Самоиловата држава, меѓу другото, подразбирало и организирање црковен живот, односно црква. За жал, поради скудноста на изворните сведоштва, отсуствуваат прецизни одговори на голем број прашања поврзани со најраната историја на оваа црковна организација, во литературата позната како Преспанска, односно [[Охридска архиепископија|Охридска патријаршија]] (подоцна архиепископија). Оттука, дел од нив сè уште остануваат отворени за научна дискусија, меѓу кои е и прашањето за нејзината ерархија во времето на Самоиловата држава.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=1000 години од битката на Беласица и смртта на цар Самоил|last=Зајковски|first=Драган|publisher=Институт за национална историја; Македонска академија на науките и уметностите|year=2018|location=Скопје|pages=165-172|chapter=Ерархијата на црковната организација во времето на Самоиловата држава}}</ref> Врз основа на споредбена анализа на изворите можеме да заклучиме дека по детронизирањето на бугарскиот цар [[Борис II]] (969/970 – 971), Византија на идентичен начин постапила и со бугарскиот (доростолскиот) патријарх Дамјан. Имено, податоците содржани во ''Диканжовиот список'' од XII век упатуваат на претпоставката дека на Бугарската црква целосно ѝ била одземена самостојноста. Во прилог на изнесената теза се и податоците за селидбата на доростолскиот патријарх содржани во втората грамота на царот Василиј II за правата на Охридската архиепископија. Во неа, меѓу другото, се вели дека по ликвидирањето на бугарската држава, поглаварите на Бугарската црква со седиште во [[Доростол]] се преместувале од едно место во друго, „''еден во Тријадица, друг во Воден и Меглен, и најпосле ние го најдовме сегашниот архиепископ во Охрид''“. Внимателно разгледувајќи ги споменатите епископии, се забележува дека доростолскиот патријарх Дамјан се селел на запад, во областите под власта на комитопулите, надвор од досегот на византиската политичка власт. Станува збор за епископии кои не ја признале јурисдикцијата на Константинополската патријаршија, а кои претходно влегувале во диецезата на доростолскиот патријарх. Ова, воедно, упатува на претпоставката дека комитопулите настојувале да го искористат авторитетот на доростолскиот патријарх во плановите за организирање самостојна црковна организација на територијата под нивна власт.<ref name=":0" /> Врз основа на сведоштвото содржано во ''Диканжовиот список'' се дознава дека по смртта на Дамјан, за нов црковен поглавар бил избран [[Герман (охридски патријарх)|Герман]], наречен Гаврил. Тој прво резидирал во Воден, потоа во Меглен, за на крајот Преспа да стане негова столица и седиште на новата црковна организација во Самоиловата држава. Токму затоа во овој период Црквата во Самоиловата држава ја препознаваме како Преспанска архиепископија, која по преместувањето на седиштето во Охрид го менува називот и станува Охридска. Оттука и архијерејот Герман (Гаврил) се смета за прв поглавар на Преспанската, односно Охридската патријаршија. ''Диканжовиот список'' е сведоштво дека поглаварот Герман (Гаврил) бил наследен од [[Филип (охридски патријарх)|Филип]], кој архијерејувал со градот Охрид. Токму овој податок упатува на заклучокот дека веќе во времето на поглаварот Филип, црковното седиште од Преспа било преместено во Охрид. Она што е предмет на полемика во врска со патријархот Филип е прашањето за датирањето на неговото раководење со Охридската патријаршија. Ова се должи на фактот што освен во ''Диканжовиот список'', за патријархот Филип нема други пишани изворни податоци. Токму затоа се изнесени различни мислења: Б. Прокиќ смета дека Филип бил поглавар на Охридската патријаршија од 990 до 1015 година, а пак И. Снегаров ја нуди хронолошката рамка од 1000 до 1015 година. Она што со сигурност се знае е дека во 1016 година патријархот Филип повеќе не се наоѓал на чело на Охридската патријаршија. Сведоштвото за ова е содржано во ''Кратката историја'' на Јован Скилица, каде што авторот пишувајќи за деталите околу убиството на зетскиот владетел Јован Владимир го споменува името на архиепископот [[Давид (охридски патријарх)|Давид]] како учесник во заверата; Михаил Деволски во дополнувањата кон текстот на Скилица наместо архиепископот Давид, го пишува името на архијерејот Јован.<ref name=":0" /> Следниот на списокот охридски патријарси кој се искачил на црковниот трон по смртта на поглаварот Филип бил [[Јован Дебарски|Јован]]. За него изворите сведочат дека станува збор за личност која потекнувала од селото Агноандника кај Дебар. По замонашувањето станал игумен на манастирот Св. Богородица во близината на Дебар, од каде што потоа, најверојатно во 1016 година, бил избран за охридски патријарх. Тој се споменува и во првата повелба на Василиј II издадена на Охридската архиепископија. Имено, овој охридски патријарх по паѓањето на Самоиловата држава под византиска власт останал на високата црковна позиција во Охрид, но во ранг на архиепископ.<ref name=":0" />{{Историја на Македонија}} == Воена организација, оружје, тактика и стратегија == Способноста на Самоиловата војска да му се спротивставува на византискиот противник во текот на повеќедеценискиот конфликт укажува дека располагала со значителен воен капацитет. Сепак, зачуваните пишани извори и археолошките наоди не овозможуваат целосна реконструкција на нејзината организација, бројност и опременост.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=59–61}} Според достапните податоци, војската се состоела од [[пешадија]] и [[коњица]], поделени на полесно и потешко опремени единици. Нема сигурни податоци за постоење на посебна [[морнарица]], иако под власта на Самоил се наоѓал и [[Драч]], важен приморски град. Воената организација веројатно не се разликувала суштински од организацијата на другите балкански војски од тоа време. Притоа, се претпоставува дека Самоиловата војска користела вооружување, заштитна опрема и воени постапки слични на оние во византиската војска, што било овозможено со поширокиот пренос на воени знаења и технологии во средниот век.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=60–64}} Пешадијата опфаќала тешко опремени копјеносци, како и полесно вооружени војници, меѓу кои стрелци и копјефрлачи. Продолжувачот на Георги Монах ја опишува пешадијата на Самоил како „цела во железо“ и вооружена со копја, што упатува на присуство на тешка пешадија. За употребата на стрелци сведочат византискиот поет Јован Геометар, кој ја поврзува нивната улога со победата на Самоил кај Трајановата Порта во 986 година, како и археолошките наоди на врвови од стрели. Јован Скилица, пак, известува за употреба на оружје за фрлање во текот на воените судири, што се поврзува со присуството на копјефрлачи во Самоиловата војска.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=61–62}} Коњицата, исто така, била поделена на лесна и тешка. Лесната коњица, во изворите поврзана со називите хусари и прокурсатори, имала извидувачка улога и можела да се користи за брзи напади и други задачи што барале подвижност. Постоењето на тешка коњица се поткрепува со сведоштвото на Продолжувачот на Георги Монах за коњаници „цели во железо“, како и со известувањето на Скилица дека во 1017 година византискиот цар Василиј II заробил одред од 200 војници заедно со нивната опрема и коњите. Не може со сигурност да се утврди дали тешката коњица вклучувала и [[Катафракт|катафракти]] — елитни тешко оклопени коњаници — или претежно се состоела од војници со вообичаена тешка коњичка опрема.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=62–63}} Вооружувањето и заштитната опрема се разликувале во зависност од видот на војската и материјалните можности на војниците. [[Копје|Копјето]] било едно од основните оружја на балканските војски во овој период, додека стрелите, мечевите и другото рачно оружје се користеле во зависност од задачата и опременоста на војникот. Заштитната опрема можела да вклучува шлемови, штитови, ламеларни и синџирести оклопи, како и ватирана облека. Сепак, деталниот опис на овие видови опрема главно се заснова врз византиските воени прирачници од X век и не значи дека сите тие биле застапени во Самоиловата војска во еднаков обем. Исто така, не сите војници располагале со квалитетен оклоп, па затоа степенот на заштита веројатно се разликувал меѓу одделните единици и војници.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=63–66}} Податоците за опсадната техника на Самоиловата војска се ограничени. Изворите сведочат за повеќе опсадни операции, меѓу кои освојувањето на Лариса и Сервија, како и за воени дејства против други утврдени места. Во овие походи биле применувани долготрајни блокади, изгладнување на опсадените и заседи против воените сили испратени да ја прекинат опсадата. Меѓутоа, нема доволно непосредни податоци за да се утврди дали Самоиловата војска располагала со посебни инженерски единици и со пософистицирани опсадни справи споредливи со оние што ги користеле Византијците.{{sfn|Ѓалевски|2019|p=63}} Значајна улога во одбранбениот систем на Самоиловото Царство имала мрежата од утврдени градови и тврдини, кои претставувале главни средишта на отпорот против византиските походи. Тврдините најчесто биле сместени на природно заштитени и тешко пристапни места, а поголемите утврдени средишта веројатно биле опкружени со помали тврдини што ги контролирале пристапните патишта. Нивната одбрана во голема мера зависела од локалните благородници, кои располагале со значителна самостојност во однос на централната власт. Меѓу поважните утврдени средишта биле Охрид, Прилеп, Сетина, Воден, Меглен, Сервија, Струмица и Скопје.<ref>{{harvnb|Krsmanović|2023|pp=846–847, 849–863}}</ref> Во воените походи Самоил применувал различни начини на војување, приспособени на противникот и на условите на теренот. Победата кај Трајановата Порта во 986 година покажува дека неговата војска можела успешно да ги искористи теренот и тактичките околности против византиската армија. Во подоцнежниот период, меѓутоа, Византиското Царство располагало со значителни човечки и финансиски ресурси и водело долготрајна војна на исцрпување. Според Ѓалевски, токму воената надмоќ на Византија во времето на Василиј II, заедно со ограничените човечки и финансиски ресурси на Самоиловата држава, биле меѓу главните фактори што придонеле за нејзиниот пораз.{{sfn|Ѓалевски|2019|pp=59, 66}} == Историографски дебати за карактерот на Самоиловото Царство == [[Податотека:Samuels_Macedonian_Kingdom.jpg|мини|280x280пкс|Карта од историскиот атлас на Густав Дројзен (1886), на која Самоиловата држава е претставена како „федерација на словенските наследни кнезови под врховната власт на Македонецот Самоил“.<ref>{{Наведување|title=Droysen's Historical Atlas 1886|url=http://archive.org/details/DroysensHistoricalAtlas1886|accessdate=|last=AncientHistoryWorks}}</ref>]]Потеклото, времето на создавање и карактерот на Самоиловото Царство се предмет на различни историографски толкувања. Недостигот од изворни податоци, особено за периодот меѓу 971 и 976 година, како и различното толкување на називите употребувани во средновековните извори, придонеле за несогласувањата околу односот на државата на Комитопулите кон претходното Бугарско Царство. Називот „Самоилова држава“ е современа историографска ознака изведена од името на нејзиниот најпознат владетел.{{sfn|Panov|2019|pp=1–3}} Една од влијателните постари хипотези била теоријата на [[Марин Дринов]] за создавање посебно „Западно Бугарско Царство“ околу 963 година. Дринов го поврзувал неговото настанување со востание на наводниот комит Шишман и неговите четворица синови против царот Петар.{{sfn|Дринов|1882|pp=55–58}} Според оваа реконструкција, западното царство продолжило да постои и по византиското освојување на источните бугарски области во 971 година.{{sfn|Дринов|1876|pp=107–108}}{{sfn|Panov|2019|pp=239–240}} Хипотезата подоцна била подложена на критика и ревизија. [[Божидар Прокиќ]] го поставувал создавањето на Самоиловата држава во 976 година, додека во меѓувоената српска историографија, меѓу чии претставници бил [[Драгутин Анастасијевиќ]], се развило толкувањето за посебна словенска држава во Македонија, која ги користела бугарските царски традиции за политичко легитимирање.{{sfn|Panov|2019|p=285}}{{sfn|Panov|2019|pp=324–325}} Во бугарската историографија [[Васил Златарски]] ја преобликувал постарата теза за две одделни царства во толкување за непрекинато постоење на Првото Бугарско Царство. Наместо посебно „Западно Бугарско Царство“, тој зборувал за западна половина на истото царство, во која било пренесено државното средиште. Во оваа реконструкција, Самоил бил претставен како продолжувач на бугарската државна традиција и бранител на нејзината независност.{{sfn|Panov|2019|pp=327–328}} Значајно место во подоцнежната аргументација добил [[Битолски натпис|Битолскиот натпис]], особено споменувањата на Бугарите и на бугарското потекло на владетелот. [[Јордан Заимов]] и [[Иван Божилов]] ги користеле овие податоци како аргумент за бугарскиот карактер на државата и на нејзиното население. [[Владимир Мошин]], пак, го поврзувал натписот со преземањето на царските традиции на Преслав од страна на Комитопулите.{{sfn|Panov|2019|pp=368–369}} Во југословенската историографија значително влијание имало толкувањето на [[Георгиј Острогорски]], кој ја разгледувал Самоиловата држава како ново царство со јадро во Македонија, различно од претходното Бугарско Царство. Бугарското именување го објаснувал преку преземањето на државните и царските традиции заради легитимирање на Самоиловата власт. Ваквото толкување било поврзано со гледиштето дека државата произлегла од востание против византиската власт во 976 година.{{sfn|Panov|2019|p=352}}{{sfn|Panov|2019|p=365}}[[Податотека:Историја-самуил.jpg|мини|343x343пкс|Упатство на бугарското Министерство за народна просвета од 1947 година за измена на учебниците, во кое Самоиловата држава се определува како држава на македонските Словени.]]Толкувањето на Самоиловата држава се менувало и во рамките на официјалната бугарска образовна политика. Во окружно писмо од 22 ноември 1947 година, Министерството за народна просвета наложило таа да не се претставува како „Западна Бугарија“, туку како држава на македонските Словени, при што било нагласено отсуството на национална свест. Со дополнително упатство од 30 јануари 1948 година, наставните содржини за Самоиловата држава во гимназиите во Пиринска Македонија требало да се изучуваат во рамките на историјата на македонскиот народ. Оваа промена се одвивала во контекст на политиката на Георги Димитров и тогашното приближување меѓу Бугарија и Југославија.{{sfn|Panov|2019|p=350}} Во македонската историографија се развило гледиштето за Самоиловото Царство како посебна средновековна држава на македонските Словени. [[Драган Ташковски]] го поврзувал нејзиното создавање со отфрлањето на бугарската власт во 969 година, нагласувајќи ги новото политичко средиште, внатрешната организација и надворешнополитичката насоченост. [[Стјепан Антољак]] исто така ја застапувал тезата за противбугарско востание на Комитопулите во 969 година, а државата ја разгледувал во рамките на средновековната историја и етногенезата на македонскиот народ. Неговите трудови имале значително влијание врз натамошните истражувања во македонската историографија.{{sfn|Panov|2019|pp=352–353}}{{sfn|Panov|2019|pp=364–366}} Разликите меѓу историчарите се однесуваат и на разграничувањето на државниот континуитет од етничкиот и политичкиот карактер на царството. [[Срѓан Пириватриќ]] го прифаќа бугарскиот карактер на Самоиловата држава, но истовремено ја разгледува како нова државна творба, без непрекинат државен континуитет по 971 година. Токму ова разграничување предизвикало критики кај дел од бугарските историчари, иако неговото дело во Бугарија било примено и со позитивни оценки.{{sfn|Panov|2019|pp=378–379}} Посебен пристап кон прашањето развива Митко Панов, кој ги разграничува сведоштвата на Самоиловите современици од подоцнежните византиски раскажувања. Тој нагласува дека современите византиски автори употребувале класицистички називи, како „Скити“, „Мизијци“ и „варвари“, а Самоил го означувале како „Комитопул“, без јасно да го именуваат неговото царство. Оваа терминологија Панов ја толкува како израз на византиската политичка идеологија, која ја претставувала власта на Комитопулите како одметништво и узурпација. Во неговото толкување, цариградскиот двор го сметал Бугарското Царство за укинато со детронирањето на Борис II во 971 година.{{sfn|Panov|2019|pp=2–6}}{{sfn|Panov|2019|p=74}} Во рамките на оваа теза, Панов ја поврзува примената на називот „Бугарија“ врз освоените територии на Самоиловата држава со административната и црковната реорганизација по 1018 година. Особено значење им придава на [[Сигилии на Василиј II за правата на Охридската архиепископија|сигилиите на Василиј II за Охридската архиепископија]], издадени околу 1020 година. Според неговото толкување, поврзувањето на Самоил со претходната бугарска државна и црковна традиција служело за легитимирање на византиската власт и за создавање претстава за непрекината византиска надмоќ. Панов ја оспорува претпоставката дека Самоил свесно настојувал да го продолжи наследството на претходното Бугарско Царство и ја нагласува самостојноста на неговото политичко и црковно средиште во Преспа и Охрид.{{sfn|Panov|2019|pp=78–80}}{{sfn|Panov|2019|pp=391–393}} Прашањето за идентитетот на населението е поврзано и со ограничувањата на зачуваните извори. Панов укажува на недостигот од недвосмислени сведоштва за тоа како Самоил и неговите поданици ја именувале својата држава и се определувале себеси. Тој изнесува резерви кон реконструкцијата и датирањето на оштетениот Битолски натпис, како и кон пошироките етнички заклучоци изведени од него. Овие резерви се дел од неговото преиспитување на традиционалните толкувања на изворите.{{sfn|Panov|2019|pp=3–6}}{{sfn|Panov|2019|p=74}}{{sfn|Panov|2019|pp=391–392}} Историографските дебати биле поврзани и со современите политички околности. Во својот преглед, Панов го проследува менувањето на претставите за Самоил во контекст на националните движења, територијалните спорови околу Македонија и односите меѓу балканските држави во XIX и XX век. Тој ја разгледува употребата на Самоиловото наследство во бугарските, српските и македонските национални историски наративи, како и грчкото повикување на победите на Василиј II. Во оваа анализа, средновековното минато станувало средство за оправдување на современи територијални и идентитетски барања.{{sfn|Panov|2019|pp=395–398}} == Белешки == {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em|indent=yes}} === Примарни извори === * {{cite book|last=Skylitzes|first=John|title=A Synopsis of Byzantine History, 811–1057: Translation and Notes|translator=John Wortley|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-76705-7}} * {{cite book|last=Leo the Deacon|title=The History of Leo the Deacon: Byzantine Military Expansion in the Tenth Century|translator-last=Talbot|translator-first=Alice-Mary Maffry|translator-last2=Sullivan|translator-first2=Denis F.|publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection|location=Washington, D.C.|year=2005|isbn=978-0-88402-306-7|pages=}} === Секундарни извори === * {{cite book| last = Пириватрић| first = Срђан| editor-last = Ферјанчић| editor-first = Божидар| title = Самуилова држава: обим и карактер| publisher = Византолошки институт САНУ| location = Београд| year = 1997| pages = 227| series = Посебна издања| volume = 21| language = sr| url = https://books.google.mk/books?id=dG-gAAAAMAAJ}} * {{cite book|last=Panov|first=Mitko B.|title=The Blinded State: Historiographic Debates about Samuel Cometopoulos and His State (10th–11th Century)|publisher=Brill|year=2019|isbn=978-90-04-39429-2}} * {{cite thesis|last=Ѓоргиева|first=Даниела|title=Јован Скилица како извор за Самуиловата држава|type=Докторска дисертација|publisher=Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Филозофски факултет, Институт за историја|date=2018|url=https://repository.ukim.mk/bitstreams/91123a28-f281-4842-9c91-0209a203b9b8/download|language=mk}} * {{cite book |last=Златарски |first=Васил |title=История на българската държава през средните векове |volume=I |chapter=История на Първото българско царство. Част II. От славянизацията на държавата до падането на Първото царство (852–1018) |publisher=Придворна печатница |location=София |year=1927 |url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html |language=bg}} === Научни студии === * {{Citation |last = Атанасовски |first = Александар |last2 = Саракински |first2 = Војислав |chapter = Кои биле Комитопулите и од кого „отпаднале“? |title = Самуиловата држава во историската, воено-политичката, духовната и културната традиција на Македонија |year = 2015 |publisher= Завод за заштита на спомениците на културата и музеј - Струмица | pages = 13-26 }} * {{наведено списание|last=Ѓалевски|first=Драган|title=Структурата и воениот капацитет на Самоиловата армија|journal=Гласник|volume=63|issue=1–2|year=2019|pages=59–73|publisher=Институт за национална историја|url=https://ini.ukim.mk/documents/58/INI_Glasnik_BR_63_01-2_2019.pdf}} * {{cite journal|last=Дринов|first=Марин|title=Началото на Самуиловата държава|journal=Периодическо списание на Българското книжовно дружество|year=1882|issue=9–10, второ издание|pages=47–76|url=https://digilib.nalis.bg/xmlui/handle/nls/29506|language=bg}}; {{cite journal|last=Дринов|first=Марин|title=Началото на Самуиловата държава (Продължение)|journal=Периодическо списание на Българското книжовно дружество|year=1876|issue=11–12|pages=104–124|url=https://digilib.nalis.bg/xmlui/handle/nls/29766|language=bg}} * {{cite journal|last=Krsmanović|first=Bojana|title=On the Role of Bulgarian Fortresses in the War of 976–1018|journal=Зборник радова Византолошког института|year=2023|volume=60|issue=2|pages=843–874|publisher=Византолошки институт САНУ|doi=10.2298/ZRVI2360843K|url=https://dais.sanu.ac.rs/handle/123456789/16418|language=en|ref=harv}} {{refend}} == Надворешни врски == * [[:s:Потеклото на Петар Делјан|Потеклото на Петар Делјан]] на Викиизвор. * [[:s:Поход на императорот Василиј II против македонската држава|Поход на императорот Василиј II против македонската држава]] * [[:s:Пребегнување на Македонците во Сицилија по ликвидирањето на востанието на Петар Делјан|Пребегнување на Македонците во Сицилија по ликвидирањето на востанието на Петар Делјан]] * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=2&ppid=9 Самоил и Самоиловото Царство-Славинија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100330004455/http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=2&ppid=9 |date=2010-03-30 }} * [http://www.makedonskaistorija.com/item/23 Грбовите на Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080820034115/http://www.makedonskaistorija.com/item/23 |date=2008-08-20 }} * [http://faq.macedonia.org/history/11.4.html Самоилово Царство] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071101044453/http://faq.macedonia.org/history/11.4.html |date=2007-11-01 }} [[Категорија:Самоилово Царство]] [[Категорија:Поранешни држави на Балканот]] [[Категорија:Поранешни словенски држави]] [[Категорија:Поранешни царства во Европа]] i74x4mchzo97j64qhjvpnlt1bpyl8t2 0 1629 5649730 5648025 2026-10-25T15:21:40Z Gurther 105215 5649730 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Francis_Bacon.jpg|thumb|250px|Сер Френсис Бекон]] [[File:Somer Francis Bacon.jpg|thumb|Портрет од Френсис Бејкон (1617)]] '''Френсис Бејкон''' ({{langx|en|Francis Bacon}}; [[Лондон]], [[22 јануари]] [[1561]] — Лондон, [[9 април]] [[1626]]) — [[Англија|англиски]] [[филозоф]], државник, и [[Есеј|есeист]]. ==Животопис== [[Податотека:18-year old Francis Bacon.jpg|мини|лево|Портрет на Бејкон на возраст од 18 години, Национална галерија на портрети, Лондон.]] Бејкон е роден на [[22 јануари]] [[1561]] година, во Јорк Хаус, во [[Лондон]], како син на Николас Бекон и на неговата втора жена, Ана (Кук) Бејкон.<ref>„Sir Francis Bacon's Journals“. стр. 191. iUniverse, 2007.</ref> Биографите сметаат дека во детството Бекон бил школуван дома, поради лошата здравствена состојба (која го следела во текот на целиот живот), со подучување од страна на Џон Волсал, дипломец на [[Универзитет Оксфорд|Оксфорд]], со цврста насоченост кон [[пуританство]]то. На 5 април 1573 година, на возраст од дванаесет години, се запишал на [[Тринити колеџ|колеџот „Тринити“]] при [[Универзитет Кембриџ|Универзитетот Кембриџ]].<ref>{{acad|id = BCN573F|name = Bacon, Francis}}</ref> Три години живеел заедно со неговиот постар брат, Ентони Бејкон, а под лично туторство на д-р [[Џон Витгифт]], иден [[Кентербери]]ски [[архиепископ]]. Образованието на Бејкон во голема мера било на [[Латински јазик|латински]] и по средновековната наставна програма. Исто така, тој се образувал и на [[Универзитет во Поатје|Универзитетот во Поатје]]. Во Кембриџ, Бејкон ја запознал кралицата [[Елизабета I|Елизабета]], која била воодушевена од неговиот прерано созреан интелект и го нарекла и „младиот лорд чувар“.<ref>{{Наведена книга|last = Collins|first = Arthur|title = The English Baronetage: Containing a Genealogical and Historical Account of All the English Baronets, Now Existing: Their Descents, Marriages, and Issues; Memorable Actions, Both in War, and Peace; Religious and Charitable Donations; Deaths, Places of Burial and Monumental Inscriptions {{sic}}|publisher = Printed for Tho. Wotton at the Three Daggers and Queen's Head|year = 1741|page = 5}}</ref> На [[27 јуни]] [[1576]] година, Френсис и брат му Ентони влегле во ''societate magistrorum'', во Грејс Ин, а неколку месеци подоцна Френсис заминал во странство, во друштво на сер Амиас Палет, англискиот [[амбасадор]] во [[Париз]], додека Ентони ги продолжил своите студии дома. Во следните три години, Френсис Бејкон ги посетил Блоа, Поатје, Турс, а патувал и во [[Италија]] и во [[Шпанија]]. За време на неговите патувања, Бејкон ги изучувал јазиците, [[дипломатија]]та и [[Граѓанско право|граѓанското право]], при извршувањето на рутинските дипломатски задачи. Во 1580 година, со помош на неговиот вујко, лорд Бургхли, тој се пријавил за работа на суд, но бил одбиен. Во текот на следните две години, тој продолжил да работи во Грејс Ин, додека не станал признат како надворешен адвокат во 1582 година. Во 1584 година го зазел своето место во парламентот за Мелкомб во Дорсет, а подоцна и за Таунтон (во 1586 година). Во тој период, Бејкон почнал да покажува знаци на симпатија кон пуританство, присуствувајки на проповедите на пуританскиот старешина на Грејс Ин и придружувајки ја неговата мајка во Храмовата купола, каде го слушал Валтер Траверс. Во 1586 година, тој отворено го поттикнал погубувањето на шкотската кралица Мери. За ова време, тој повторно побарал помош од неговиот моќен чичко, на што веројатно се должи неговиот брз напредок во адвокатурата. Така, Бејкон станал член на адвокатската комора во 1586 година, следната година бил избран за предавач. Во 1589 година бил наименуван за помошник-судија, иако формално ја добил канцеларијата во 1608 година, при што ова работно место му носело приход од 16.000 [[Фунта|фунти]], годишно. Биографите на Бејкон продолжуваат да дебатираат за сексуалните склоности на Бејкон и точната природа на неговите лични односи.<ref>See opposing opinions of: [[A. L. Rowse]], ''Homosexuals in History'', New York: Carroll & Garf, 1977. page 44; Jardine, Lisa; Stewart, Alan ''Hostage To Fortune: The Troubled Life of Francis Bacon'' Hill & Wang, 1999. p. 148; Nieves Mathews, ''Francis Bacon: The History of a Character Assassination'', Yale University Press, 1996; Ross Jackson, ''The Companion to Shaker of the Speare: The Francis Bacon Story'', England: Book Guild Publishing, 2005. pages 45 – 46</ref> Некои аналитичари сметаат дека и покрај неговиот брак, Бејкон беше привлечен пред сè од мажи.<ref>[[A. L. Rowse]], ''Homosexuals in History'', New York: Carroll & Garf, 1977. page 44</ref><ref>Jardine, Lisa; Stewart, Alan ''Hostage To Fortune: The Troubled Life of Francis Bacon'' Hill & Wang, 1999. p. 148</ref> Форкер,<ref>Charles R. Forker, ''Masculine Love,'' Renaissance Writing, and the ''New Invention'' of Homosexuality: An Addendum in the ''Journal of Homosexuality'' (1996), Indiana University</ref> кој ги истражувал "историски документираните сексуални преференции" и на Кралот Џејмс и на Бејкон, заклучил дека се ориентирани кон "машка љубов", современ термин кој се користел за сексуалната ориентација на мажите кои го претпочитале сопствениот пол.<ref>Journal of Homosexuality, Volume: 31 Issue: 3, 1996, pages 85–93, {{ISSN|0091-8369}}</ref> Џон Обри го нарекол хомосексуалец кој имал "[[Ганимед (митологија)|Ганимеди]]".<ref>Oliver Lawson Dick, ed. ''Aubrey's Brief Lives. Edited from the Original Manuscripts'', 1949, ''s.v.'' "Francis Bacon, Viscount of St. Albans" p. 11.</ref> Сер Симондс Д'Иус имплицирал дека се планирало Бејкон да оди пред суд бидејќи бил обвинет за хомосексуалност,<ref>Fulton Anderson, ''Francis Bacon: his Career and his Thought'', Los Angeles, 1962</ref> како и неговиот брат Ентони Бејкон.<ref>{{Наведена книга|title = Golden Lads: A Study of Anthony Bacon, Francis and Their Friends|url = https://archive.org/details/goldenladsstudyo0000unse|last = du Maurier|first = Daphne|publisher = Gollancz|year = 1975|isbn = 978-1844080731|location = London|pages = }}</ref> ===Политичка кариера=== [[Податотека:Alice Barnham.gif|мини|лево|Портрет на Алис Барнхам, сопругата на Бејкон]] Поголемиот дел од својот живот Бејкон го поминал за време на владеењето на [[крал]]ицата [[Елизабета I]] од династијата [[Династија Тјудори|Тудор]], а втората половина од животот го поминал за време на кралевите [[Џејмс I]] и [[Чарлс I]] од [[Династија Стјуард|династијата Стјуарт]], во периодот кога почнала борбата меѓу новопојавената [[буржоазија]] и кралот. Во таа политичка борба Бејкон застанал на страната на кралот, зашто неговиот татко Николас Бејкон ја извршувал должноста на Лорд-чувар на големиот државен печат на кралицата Елизабета. Но, раната [[смрт]] на татко му (во [[февруари]] 1579 година) го принудила Френсис Бејкон самостојно да се пробива во животот.<ref name="David Hume 1955">„David Hume“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 11-13.</ref> Положбата на Бејкон се поправила откако се запознал со Роберт Деверо, вториот [[гроф]] од [[Есекс]], миленикот на кралицата Елизабета, при што од 1591 година делувал како негов советник. Бејкон го добил третото парламентарно место за Мидлсекс, кога во февруари 1593 година Елизабета го повикала парламентот да го испита Римокатоличкиот заговор против неа. Тогаш, по обвинувањата на противниците, тој за кратко време бил исклучен од кралскиот двор. Во 1594 година, кога се ослободило местото за народенправобранител, влијанието на лорд Есекс не било доволно да се прифати кандидатурата на Бејкон, а тој не успеал да го добие ниту пониското место на заменик-јавен обвинител во 1595 година. За да го утеши за овие разочарувања, лордот Есекс му го подарил имотот во Твикенхам, што подоцна Бејкон го продал за 1.800 фунти. Во 1596 година, Бејкон станал советник на кралицата, но и во текот на следните неколку години, неговата финансиска состојба останала лоша. Неговите пријатели не можеле да му најдат поволна јавна функција, а замислата за [[брак]] со богатата и млада вдовица, лејди Елизабета Хатон не успеала, откако таа го прекинала нивниот однос и прифатила брак со побогат човек. Во 1598 година Бекон бил уапсен поради неговите долгови, но подоцна неговата позиција во очите на кралицата се подобрила и постепено, особено кога тој ги прекинал врските со лордот Есекс, бил погубен за предавство во 1601 година. Тогаш, Бејкон бил назначен да ги испита обвинувањата против лордот Есекс и за да се оправда себеси тој напишал декларација за предавството на лордот. За таа улога во процесот против лордот Есекс, Бејкон добил подарок – [[пари]] од казната на еден од соучесниците на лордот Есекс, во износ од 1.200 фунти. Иако за време на кралицата Елизабета бавно напредувал во службата, по доаѓањето на власт на Џејмс I, Бејкон започнал забрзано да напредува. Во 1603 година, тој бил прогласе за витез, следната година стапил во брак со Алис Барнхам, а во [[јуни]] 1607 година конечно му била доделена функцијата на јавен обвинител. Сепак, и покрај големите приходи, поради старите долгови и расипничкиот начин на живеење, тој останал во лоша финансиска положба. Во 1610 година започнала четвртата седница на првиот парламент на кралот Џејмс при што дошло до судир меѓу кралот и членовите од долниот дом, така што парламентот бил распуштен во [[февруари]] 1611 година. Во текот на овој период Бекон останал на страната на кралот и во 1613 година конечно бил назначен за јавен правобранител. Како јавен обвинител, Бекон кривично го гонел лордот Сомерсет во 1616 година. Во 1617 година, Бејкон станал чувар на големиот државен печат, во 1618 година станал лорд-канцелар и барон, а во 1621 година бил прогласен за виконт од Сент Албанс. Така, тој го достигнал врвот во својата кариера, но истата година, врз основа на обвинение дека примил мито, тој бил отпуштен од службата и од парламентот, а исто така бил осуден на парична казна и бил [[затвор]]ен. По два дена, тој бил ослободен од затворот, а глобата ја платил кралот и подоцна казната му била простена и му било дозволено да се врати во [[парламент]]от. Сепак, тој никогаш повеќе не се вратил во [[политика]]та, туку остатокот од животот го поминал во научна работа. Бејкон умрел на [[9 април]] [[1626]] година, како последица на настинката што ја добил едно студено [[пролет]]но утро, вршејќи [[експеримент]]и со конзервирање [[храна]] со помош на [[снег]]. Подоцна, низ вековите се водела бурна расправа за карактерот на Бејкон при што некои сметале дека бил чесен човек и пожртвуван [[научник]], а други сметале дека бил расипан и алчен [[политичар]] кој ги користел сите можни средства за да дојде до власт и до [[пари]]. На пример, познато е дека тој застанал на страната на кралицата Елизабета во пресметката со нејзиниот миленик грофот Есекс, кој претходно му направил бројни услуги на својот пријател Бејкон.<ref name="David Hume 1955"/> [[Податотека:20040912-001-francis-bacon.jpg|мини|Споменик на Бејкон во црквата Св. Михаил, во местото Сент Албан.]] ==Философските погледи на Бејкон== [[Податотека:Bacon - Sylva sylvarum, 1658 - 3887855 301161 00006.tif|мини|десно|Френсис Бејкон, ''Sylva sylvarum'']] ===Обновата на науката=== Насловот на главното, но недовршено дело на Бејкон е „[[Големата обнова]]“ (''Instauratio magna''). Во ова дело, Бејкон ја критикува лошата состојба во [[наука]]та и во [[филозофија]]та и ја образложува потребата од нивната обнова. Според него, додека механичките вештини постојано напредувале, науката и филозофијата стагнирале веќе два века, тврдејќи дека тие напредувале подобро во времето на нивните први творци. Притоа, здравите и плодни почетоци на науката и филозофијата тој ги поврзува со [[Старогрчка филозофија|старите грчки филозофи]], како: [[Емпедокле]], [[Анаксагора]], [[Леукип]], [[Демокрит]], [[Парменид]], [[Хераклит]] итн., додека почетоците на пропаѓањето на науката и филозофијата ги лоцира кај [[Платон]], [[Аристотел]] и [[Зенон (филозоф)|Зенон]], сметајќи дека тие се основачи на реторската мудрост, која е зборлеста и вешта во дискусијата, но бесплодна во животната пракса. Според Бејкон, причините за одржувањето на таа бесплодна мудрост се:<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 14-15.</ref> * ограниченото време што било поволно за развој на науката, * потценување на „големата мајка на науките“ ([[Природна филозофија|природната филозофија]]), * непостоењето луѓе кои целосно би се посветиле на изучувањето на природната филозофија, * погрешно одредување на целта на науката, * погрешниот метод во научното истражување, * бесмислено покорување пред авторитетот на „старите“, * самозадоволство од постигнатите резултати, * вечниот противник на природната филозофија („празноверието и слепиот и неумерен религиозен жар“), * постоечките школи, академии и другите научни и [[Педагогија|педагошки]] друштва и институции, кои го убиваат секое самостојно и неконтролирано мислење, * слабото наградување на научната дејност, * скептицизмот и губењето на вербата во човековата спознајна можност итн. Делото „Големата обнова“ требало да има шест дела. Првиот дел, со наслов „Поделба на науките“ (''Partitiones scientiarum'') требало да даде систематски преглед на тогашната состојба на науката, но Бејкон не успеал да го заврши, туку оставил само еден фрагмент, со наслов „Опис на интелектуалниот свет“ (''Descriptio globi intellectualis''), напишан во 1612, а објавен во 1653 година. Како замена за недовршениот прв дел, во 1623 година го објавил ракописот „За вредноста и напредокот на науката“ (''De dignitate et augmentis scientiarium'') кој претставува [[Латински јазик|латински]] превод на преработката на едно негово дело, објавено во 1605 година, со сличен наслов, на [[англиски јазик]]. Вториот дел, „[[Нов органон]] или упатства за толкување на природата“ (''Novum organum, sive indicia de interpretatione naturae''), требало да го реши проблемот на спознајниот метод на новата наука. Главниот дел од него Бејкон го завршил и го објавил во 1623 година, а првата скица се појавила во 1612 година, со наслов „Мислења и погледи“ (''Cogitata et visa''). Третиот дел, наречен „Појавите во светот или природна и експериментална историја заради основање на филозофијата“ (''Phenomena universi sive historia naturalis et experimentalis ad condendam philosophiam'') бил замислен како историски преглед на сите појави во светот. За овој дел, Бејкон подготвил повеќе трудови, од кои некои успеал да ги објави за време на [[живот]]от, додека некои биле објавени дури по неговата [[смрт]], како што се: „Историја на ветриштата“ (''Historia ventorum'') од 1622 година, „Историја на животот и смртта“ (''Historia vitae et mortis'') од 1623 година, „Историја на густото и реткото“ (''Historia densi et rari'') од 1658 година, „Шума над шумите“ (''Sylva sylvarum'') од 1627 година итн. Во чевтриот дел, „Скала на разумот“ (''Scala intellectus'') требало да даде пример на истражувањето според Бејконовиот метод, а петтиот дел, „Предвесници или антиципации на втората филозофија“ (''Prodromi sive anticipationes philosophiae secundae'') би требало да даде една привремена филозофија врз основа на дотогашните спознаени факти. Овие два дела биле замислени како премин од третиот кон шестиот дел, „Втората филозофија или активно знаење“ (''Philosophia secunda sive scientia activa''), којшто бил замислен како круна на целокупното научно истражување. Меѓутоа, за четвртиот и петтиот дел постојат само некои предговори и мали фрагменти, за кои не е јасно дали Бејкон ги предвидел токму за тие делови. Шестиот дел, пак, Бејкон воопшто не го започнал бидејќи, како што кажува во предговорот, тој потфат ги надминува неговите сили и него може да го спроведат само „судбината или среќата на човечкиот род“ (''generis humani fortuna'').<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 15-16.</ref> ===Поделба на науките=== Во неколку свои расправи, кои требало да претставуваат замена за недовршениот прв дел на „Големата обнова“, Бејкон ги изложил своите сфаќања за класификацијата на науките. Притоа, слично на Аристотел, Бејкон ги комбинирал субјективниот и објективниот принцип, при што, главната поделба на науките ја извршил според субјективниот принцип, додека натамошното расчленување го направил врз основа на објективниот принцип. Меѓутоа, неговиот субјективен принцип се разликува во споредба и со Аристотел и со [[Платон]]. Како Платон, Бејкон тгрнал од принципот на раличност на духовната моќ, но за разлика од Платон, тој сметал дека волјата не може да претставува основа за поделба на науките, зашто волјата не е спознајна духовна моќ. Наспроти тоа, според Бејкон, науките може да се поделат само врз основа на интелектуалните духовни функции, како што се: паметење (''memoria''), фантазија (''phantasia'') и разум (''ratio''). Оттука, Бејкон ги поделил науките на: [[историја]] (која почива врз паметењето), [[поезија]] (која е заснована врз фантазијата) и [[филозофија]] (која с етемели врз разумот). Натамошната поделба на науките Бејкон ја извршил врз основа на предметот на проучувањето. Така, предметот на филозофијата е троен: [[Бог]] (''Deus''), [[природа]]та (''Natura'') и [[човек]]от (''Homo''), така што таа се дели на природна [[теологија]], [[филозофија на природата]] и [[антропологија]]. На овие три дисциплини им се придружува и ''philosophia prima'' која, според Бејкон, е „заедничка мајка на сите“ и „универзална наука“, така што таа е зачеток на теоријата на спознанието, а не [[метафизика]]та ([[онтологија]]та) како прва филозофија според Аристотел. Бејконовата класификација на науките претставувала голем чекор напред во споредба со сфаќањата на Платоновата, Аристотеловата и схоластичката класификација, така што била општоприфатена во текот на [[17 век|17]] и [[XVIII век]], а со мали измени неа ја прифатиле и Д'Аламберт и [[Дидро]].<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 28-29.</ref> ===Целта на научното истражување=== Ставовите на Бејкон за целта на научното сознание најјасно се изразени во предговорот на „Големата обнова“ и во првиот дел на „Нов органон“, но тие се присутни и во другите негови дела. Во тој поглед, Бејкон истакнува: „Невозможно е правилно да се трча на трката, ако целта не е правилно поставена и одредена.“ Спротивно на Аристотел, кој сметал дека највредно е она сознание кошето е цел самото на себеси и коешто не служи за никаква практична полза, Бејкон тврди дека вистинската цел на секоја наука е практичната полза. Така, во „Новиот органон“ тој вели: „Вистинската и правилната цел на науката не е ништо друго, туку човечкиот живот да се снабди со нови пронајдоци и добра.“ Исто така, во повеќе други дела, тој повторува дека целта на [[наука]]та е „да им служи на човечките добра“ (''commodis humanis inservire''), „со успех да служи на тоа да се отстранат тешкотиите на човечкиот живот“ (''tefficaciter operari ad sublevanda vitae humanae incommoda''), „постојано да го збогатува човечкиот род со нови дела и сили“ (''genus humanum novis operibus et potestatibus continuo dotare'') итн. Притоа, под практична корист Бејкон не ја подразбира користа на некој поединец или група луѓе, туку мисли на [[човештво]]то, воопшто. Исто така, тој не мисли на секоја сегашна, непосредна корист, истакнувајќи дека за развојот на науката е штетно „да се трча по златни јаболка“, зашто има вистини кои денес се потполно бескорисни, но кои може да бидат „бескрајно корисни подоцна“. Затоа, не треба да се тежнее кон површни вистини кои веднаш носат некоја полза, туку кон оние коишто подлабоко ги откриваат тајните на [[природа]]та, т.е. „делата треба да се прават повеќе како залог кон вистината, отколку заради удобен живот“. Според неговите зборови, треба да се бараат светлосни [[експеримент]]и (''experimenta lucifera''), а не плодоносни (''fructifera'').<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 16-18.</ref> ===Методот на научното истражување=== Своето учење за методот Бејкон го изложил во делото „Нов органон“, во кое тој остро ја критикува [[Схоластика|схоластичката]] [[логика]], обвинувајќи ја дека служи „повеќе за зацврстување на заблудите, кои се темелат врз вообичаените поими, отколку за истражување на вистината“. Главната задача на научниот метод е да ни овозможи вистинити и јасни поими, а тоа е можно само со помош на емпирискиот метод. Но, тоа не може да биде старата Аристотелова [[индукција]] по пат на едноставно набројување )''per enumerationem simplicem''), ниту пак индукцијата којашто од поединечните факти веднаш преминува на општи заклучоци, туку е потребна нова форма на систематска индукција која поаѓа од осетите и од поединечните факти и постојано се воздигнува кон најопштите заклучоци. Бејкон цврсто инсистира дека разумот не треба туку-така да скока од поединечните факти кон општите заклучоци, велејќи дека „на човечкиот разум не треба да му се дадат крила, туку подобро [[олово]] и тегови, за да спречат секаков скок и лет.“ Според тоа, Бејкон ја нагласува потребата да се пронајде нов вид индукција, но претходно треба да се исчисти човечкиот дух, т.е. треба да се пресметаме со „идолите“ — предрасудите, заблудите и лажните поими коишто се вгнездиле во човечкиот разум. Притоа, тој смета дека постојат четири вида идоли:<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 19-21.</ref> * Идоли на племето (''idola tribus''), т.е. заблудите коишто имаат корен во човечката природа. Тој вели дека „човечкиот разум е како нерамното [[огледало]] за зраците на нештата, кое својата природа ја меша со природата на нештата, па ја искривува и расипува“. Имено, често, човекот ги споредува нештата со себе и така носи погрешни заклучоци, а освен тоа, многу заблуди потекнуваат и од ограниченоста на сетилата, од влијанието на емоциите врз разумот, од наклонетоста на умот кон апстрактно мислење итн. * Идоли на пештерата (''idola specus''), т.е. заблудите на поединечниот човек. Имено, секој човек има свои посебни одлики, телесни и духовни, стекнати или вродени, т.е. „секој човек има своја посебна [[пештера]], којашто ја крши и расипува светлоста на природата“, па тоа води кон заблуди и невистини. * Идоли на плоштадот (''idola fori''), коишто потекнуваат од тоа што луѓето живеат во заедница и се разбираат со помош на зборови, а зборовите настанувале стихијно низ вековите при што водат кон многу заблуди. * Идоли на театарот (''idola theatri''), кои се вовлекле во човечката душа „од разни филозофски догми, како и од погрешните закони на докажување“. Зборувајќи за нив, Бејкон ги дели сите дотогашни филозофи во три групи: рационалисти или софисти, кои сакаат да ја откријат вистината само преку размислување (на пример, Аристотел); емпиристи, кои извлекуваат заклучоци врз основа на случајно набљудување (како Хилберт); филозофи кои се под влијание на религијата или празноверието (како [[Питагора]] и [[Платон]]). Сите овие филозофии Бејкон ги отфрла како лажни. Бејкон смета дека сите идоли „мора да бидат отфрлени и напуштени со цврста и свечена одлука и разумот мора да биде потполно ослободен и исчистен од нив“, но во предговорот на „Големата обнова“ признава дека искоренувањето на стекнатите идоли (''idola theatri'') е тешко, а искоренувањето на вродените идоли (останатите три групи) е невозможно. На тој начин, Бејкон само го посочил проблемот, но не понудил никакво решение. Навистина, на едно место, тој вели: „Останува само тие да се покажат и таа непријателска сила на разумот да се забележи и разобличи“, а луѓето да сфатат дека „разумот не може да суди поинаку, освен преку индукцијата во правилна форма“, но тоа никако не може да се смета за успешно решение, зашто то аподразбира дека душата најпрвин треба да се исчисти од идолите (значи, пред да се примени методот на индукција), а истовремено индукцијата е средство за чистење на [[душа]]та. Меѓутоа, наспроти тоа, учењето на Бејкон за идолите е општествено прогресивно, зашто ги отфрла схоластичките предрасуди, како и филозофски плодно, зашто тој посочил на еден важен филозофски проблем.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 21-22.</ref> ===Учењето за спознавање на природата=== Според Бејкон, основната задача на науката е да се спознае природата со помош на [[Индукција|индуктивниот]] метод, а вистинското сознание е она во кое се откриваат причините на појавите. Тука, Бејкон ги дели причините на: материја, форма, дејствувачка причина и цел. Меѓутоа, тој смета дека целта е бескорисна и влијае негативно на науката; материјата и дејствувачката причина, онака како што обично се истражуваат, се само празни и бессодржајни нешта; а плодоносно е само спознанието на формата и на латентниот схематизам на телата и нивниот латентен процес. Притоа, под латентен схематизам, Бејкон мисли на внатрешната структура, внатрешната градба на телата, којашто може да се открие само со мисловна анализа, додека под латентен процес тој мисли на континуиран процес со којшто настануваат, се менуваат и пропаѓаат конкретните сложени тела, а кој најчесто поминува незабележан од осетите поради неговата континуираност и постепеност. Сепак, можноста за сознание врз основа на латентниот процес е многу ограничена, зашто тука станува збор за спознавање на „делумните и посебни навики на природата“, т.е. на „едноставното својство“ (''naura simplex''). До основните и општите закони на природата може да се дојде само со спознание на формата.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 22-23.</ref> <br /> Во учењето на Бејкон поимот на формата не е целосно определен. Тој е тесно поврзан со „едноставната природа“ или „едноставното својство“ при што под „едноставна природа“ Бејкон мисли на својствата на коишто може да се расчленат сите сложени тела, како на пример, [[боја]], светлост, топлина, [[густина]], [[тежина]] итн. Секое едноставно својство има своја форма, т.е. формите се најтесно поврзани со едноставниет својства во смисла дека секаде каде што постои некоја форма, таму постои и соодветна едноставна природа, а ако ја нема формата, тогаш исчезнува и нејзината природа. Најчесто, Бејкон ја изедначува формата со законот, како на пример во првиот дел на „Нов органон“, каде тој вели: „Треба повеќе да се проучува материјата, нејзината внатрешна структура и промените на структурата (''ejus schematismi et meta-schematismi''), чистото дејствување (''actus purus'') и законот на дејствувањето или движењето; зашто формите се измислици на човечката душа, ако како форми не се наречат тие [[закон]]и на дејствувањето“. Слично на тоа, во вториот дел на „Нов органон“, Бејкон вели дека под форма не мисли на „формите и идеите кои се апстрактни или оние кои се неодредени или лошо одредени во [[материја]]та“, туку „законите (''leges'') и одредувањата (''determinationes'') на чистата дејност, кои ја уредуваат и творат некоја едноставна природа“. Притоа, според Бејкон, формата на топлината е исто што и законот на [[топлина]]та, т.е. изразот „форма или закон“ се среќава на повеќе места во неговите дела.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 23-24.</ref> <br /> Меѓутоа, во делата на Бејкон може да се сретнат бројни изјави во кои тој формата ја смета за внатрешна суштина на нештата. На пример, тој вели дека „формата на нештото е самото нешто и нештото не се разликува од формата поинаку отколку што појавата (''apparens'') се разликува од постоечкото (''existens''), или надворешното од внатрешното, нештото во однос на човекот од нештата во однос на вселената (''in ordine ad hominem et in ordine ad universum'').“ Исто така, на друго место, каде ја дава првата дефиниција на формата на топлината, Бејкон нагласува дека се работи за онаа топлина „која ѝ припаѓа на [[вселена]]та, а не само на осетот“ (''ejus qui in ordine ad universum, non relativus tantumnodo ad sensusm''). од овие изјави се гледа дека Бејкон прави разлика меѓу објективното и субјективното. Притоа, едноставната природа на нештата непосредно ја забележуваме со помош на сетилата и тие ни ги покажуваат нештата такви какви што се во односот кон нас. Процесот на откривање на формите е процес на продирање до објективната основа на тие својства, до објективните закони, т.е. до објективната суштина на појавите. Во тој поглед, Бејконовата разлика меѓу формата (која тој ја сметал за непроменлива и вечна) и природата е слична на Локовата разлика меѓу примарните и секундарните квалитети. Сепак, според некои историчари на филозофијата, Бејконовото учење за формата, едноставната природа и схематизмот е доказ дека тој не се ослобил од схоластиката.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 24-26.</ref> ===Учењето за индуктивниот метод=== Според Бејкон, проучувањето на фомрите треба да се врши со помош на [[Индукција|индуктивниот]] метод при што треба да се почне со составување три тебели:<ref name="Francis Bacon 1955">„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 26-28.</ref> # Табела на постоењето и присутноста (''Tabula essentiae et praesentiae''), т.е. табела на предметите и појавите во кои е присутна природата чија форма ја бараме. # Табела на отстапувањето или отсутноста во блиското (''Tabula declinationis sive absentis in proximo''), т.е. табела на предметите и појавите во кои таа природа ја нема, иако се многу слични на предметите и појавите од првата табела, во кои таквата природа постои. # Табела на степените и споредбите (''Tabula graduum sive comparativae''), каде што се наведуваат примери во кои природата се наоѓа во помала или во поголема мера. Врз основа на овие табели можеме да поставиме хипотеза, т.е. произволно да ја одредиме бараната форма. Ова прво одредување на формата, кое не е дефинитивно, Бејкон го нарекува „олеснување на разумот“ (''permissio intellectus'') или „прва берба“ (''vindeminatio prima''). Така, во „Новиот органон“ Бејкон ја истражувал формата на топлината како пример при што дошол до првиот резултат според кој топлината е вид движење во кое телото тежнее: 1) да се прошири и 2) да се поктрене, 3) а неговиот носител се ситните честички на телото, 4) кои се движат многу брзо. Меѓутоа, на овој начин се доаѓа само до првиот заклучок во истражувањето, а за тој да биде конечно потврден, истражувањето треба да помине уште низ девет фази, од кои Бејкон стигнал да ја обработи само првата фаза, и тоа многу опширно. Станува збор за проучувањето на „прерогативните инстанции“, т.е повластените примери кои ја откриваат врската меѓу формата и природата појасно од другите примери. Бејкон наведува 27 видови такви прерогативни инстанции, како на пример, „инстанциите на крстот“ (''Instantiae crucis''), кои ги нарекува одлучувачки и пресудни, а кои ги претставуваат примерите кои лесно го решаваат проблемот во случаите кога се колебаме меѓу неколку веројатни претпоставки. Иако останало недовршено, Бејконовото учење за индуктивниот метод извршило големо влијание врз натамошниот развој на логиката. На пример, [[Џон Стјуарт Мил]], кој ги поставил четирите методи на индукција, само ги усовршил идеите на Бејкон дадени во неговите табели. Оттука, иако Бејкон не е творец на индуктивниот метод, тој го поставил него во обликот во кој денес се употребува во научното истражување. Сепак, во разработката на индуктивниот метод, Бејкон не го зел значењето на [[Дедукција|дедуктивниот]] метод кој, исто така, има улога во поставувањето на хипотезите и во проверувањето на експерименталните резултати.<ref name="Francis Bacon 1955"/> === Значењето на Бејконовата филозофија=== За филозофскиот придонес на Бејкон постојат различни мислења. Така, [[Карл Маркс]] го сметал Бејкон за „татко на англискиот [[материјализам]] и на сите модерни [[експеримент]]ални науки“. Од друга страна, според англискиот логичар Минто, Бејкон не им припаѓа на нововековните научници, туку тој е дел од спекулативните природословци од [[Средниот век]], зашто направил делумен чекор назад кон учењето на [[Роџер Бејкон]] (''Roger Bacon'') и на [[Аристотел]]. Б. Петрониевиќ е уште поостар во критиката на Бејкон, тврдејќи дека тој не е „основач на [[Емпиристичка филозофија|емпиристичкиот]] правец во новата [[филозофија]]“, ниту „творец на новата емпиристичка индуктивна природна наука“, ниту воопшто дека е „научник или филозоф“, туку тој е само „[[Филозофија на науката|филозоф на науката]]“ и дека е првиот кој „точно го формулирал [[Индуктивен метод|индуктивниот метод]]“. Слично на него, Меколи (''Macaulay'') тврди дека Бејкон не е пронаоѓач на индукцијата и дека неговата анализа на индукцијата нема никаква важност, туку неговото значење е во тоа што точно ја одредил целта на филозофијата – подобрување на човечкиот живот. Од друга страна, според [[Гајо Петровиќ]], значењето на Бејкон лежи во тоа што создал релативно заокружена материјалистичка филозофска концепција за обнова на науката.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 13-14.</ref> ==Политичките, моралните, религиозните и практичните погледи на Бејкон== Иако „Нов органон“ е најважното и најпознатото дело на Бејкон, неговото најпопуларно и најчитано дело е „Есеи, или совети политички и морални“, напишано со концизен и сликовит стил. Од мисловна страна, ова дело е мошне невоедначено, зашто содржи плитки и тривијални совети за тоа што треба да се види кога се оди на патување, како да се распоредат собите во [[куќа]]та, како да се уреди [[градина]]та итн., а истовремено обилува со длабоки мисли за [[брак]]от, за децата, за [[љубов]]та, за [[политикка]]та итн. На пример, во него Бејкон дава совети за постигнување висока положба во [[општество]]то, велејќи дека „ако постојат партии, добро е човек да се добере до некоја додека се качува, а кога ќе го добие своето место, нека биде неутрален“;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 48.</ref> дава совети за спречување на бунтовите, предлагајќи го следново средство: „...делење и растурање на сите партии и групи, кои се против државата и предизвикување непријателство или барем недоверба меѓу нив...“;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 61.</ref> но, како прв лек против бунтовите го предлага отстранувањето на нивните материјални причини, т.е. [[сиромаштија]]та во земјата;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 59.</ref> расправа за изборот на соработници („во опасни времиња покорисни се претприемчивите луѓе, отколку крепосните“);<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 162.</ref> дава совети за тоа како треба да се искористи пријателството, велејќи дека „човек тешко може да зборува за своите заслуги... а притоа да не изгледа нескромен...но, сето тоа изгледа убаво, кога ќе се чуе од устата на пријателот.“ <ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 100.</ref><ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 29-30.</ref> <br /> Во ова дело, Бејкон ги искажува и своите погледи за општествените слоеви при што може да се види дека тој бил приврзаник на [[Апсолутна монархија|апсолутната монархија]], тврдејќи дека „владетелите се како [[астрономско тело|небесните тела]], кои ги предизвикуваат добрите и лоши времиња.“<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 75.</ref> За благородништвото мислел дека е потребно во монархијата со цел да ја контролира власта на монархот, додека во демократијата е непотребно, но во секој случај е штетно ако е премногу бројно и ако има преголемо богатство, зашто со тоа го потиснува народот и го загрозува кралот. Затоа, Бејкон го сосветува владетелот да внимава на високото благородништво и да го користи ниското благородништво коешто, поради својата расцепканост, не е толку опасно. Понатаму, според него, [[Трговија|трговците]] се [[артерија]]та на државната благосостојба, така што ако тие не напредуваат, не може да напредува ни кралството. Најпосле, Бејкон го сметал народот како еден од изворите на бунтовите. Во однос на [[религија]]та, Бејкон се изјаснил против [[Атеизам|атеизмот]], но сметал дека тој е подобар од презноверието.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 30-31.</ref> <br /> Своите општествени идеали Бејкон ги изнесол во делото „[[Нова Атлантида]]“. Во таа замислена земја, општественото уредување е слично на она што постоело во тогашна [[Англија]], но во неа постои висок степен на развој на природните науки и на техниката, а постојат многубројни откритија како резултат на експерименталното проучување на природата.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 31.</ref> == Библиографија == * Essays (1597) * The Elements of the Common Law of England (1597) * A Declaration of the Practises & Treasons Attempted and Committed by Robert, late Earl of Essex and his Complices (1601) * Temporis Partus Masculus (The Masculine Birth of Time; 1603, недовршено) * De Interpretatione Naturae Prooemium (1603, недовршено) * Valerius Terminus of the Interpretation of Nature, with Annotations of Hermes Stella (1603, недовршено —објавено во 1734) * Cogitationes de Natura Rerum (Thoughts on the Nature of Things; 1604, недовршено) * Cogitationes de Scientia Humana (Thoughts on Human Knowledge; 1604, недовршено) * Francis Bacon His Apology, in Certain Imputations Concerning the late Earl of Essex (1604) * Certain Considerations Touching the Better Pacification and Edification of the Church of England (1604) * The Proficience and Advancement of Learning (1605) * Cogitata et Visa (Thoughts and Conclusions; 1607) * Redargutio Philosphiarum (The Refutation of Philosophies; 1608, published posthumously) * Inquisitio Legitima de Motu (1608?, published 1653) * De sapientia veterum liber (1609) * Descriptio Globi Intellectus (1612) * Thema Coeli (1612, published 1653) * The Charge of Sir Francis Bacon, Knight, the King's Attorney-General, Touching Duels (1614) * The Wisdom of the Ancients (1619) * De Principiis atque Originibus (1620, published 1653) * Novum Organum (1620) * The History of the Reign of King Henry the Seventh (1622) * Historia Naturalis et Experimentalis (1623)[27] * Apophthegms, New and Old (1625) * The Translation of Certain Psalms (1625) * New Atlantis (1626) * De Augmentis Scientiarium (1623) * Sylva Sylvarum (1623,објавено во 1627) * Scripta in naturali et universli philisophia (објавено во 1653) * Baconiana, Or Certain Genuine Remains Of Sr. Francis Bacon (објавено во 1679) == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бејкон, Френсис}} [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски државници]] [[Категорија:Англиски есеисти]] [[Категорија:Англиски емпиризам]] [[Категорија:ЛГБТ-писатели]] [[Категорија:Витези-бакалауреати]] [[Категорија:Луѓе од Вестминстер]] [[Категорија:Родени во 1561 година]] [[Категорија:Починати во 1626 година]] [[Категорија:Емпиристи]] 1wv6l3rzm89k9o3m3fbvdg9x1xaxagd 5649731 5649730 2026-10-25T15:22:17Z Gurther 105215 5649731 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}[[Податотека:Francis_Bacon.jpg|thumb|250px|Сер Френсис Бекон]] [[File:Somer Francis Bacon.jpg|thumb|Портрет од Френсис Бејкон (1617)]] '''Френсис Бејкон''' ({{langx|en|Francis Bacon}}; [[Лондон]], [[22 јануари]] [[1561]] — Лондон, [[9 април]] [[1626]]) — [[Англија|англиски]] [[филозоф]], државник, и [[Есеј|есeист]]. ==Животопис== [[Податотека:18-year old Francis Bacon.jpg|мини|лево|Портрет на Бејкон на возраст од 18 години, Национална галерија на портрети, Лондон.]] Бејкон е роден на [[22 јануари]] [[1561]] година, во Јорк Хаус, во [[Лондон]], како син на Николас Бекон и на неговата втора жена, Ана (Кук) Бејкон.<ref>„Sir Francis Bacon's Journals“. стр. 191. iUniverse, 2007.</ref> Биографите сметаат дека во детството Бекон бил школуван дома, поради лошата здравствена состојба (која го следела во текот на целиот живот), со подучување од страна на Џон Волсал, дипломец на [[Универзитет Оксфорд|Оксфорд]], со цврста насоченост кон [[пуританство]]то. На 5 април 1573 година, на возраст од дванаесет години, се запишал на [[Тринити колеџ|колеџот „Тринити“]] при [[Универзитет Кембриџ|Универзитетот Кембриџ]].<ref>{{acad|id = BCN573F|name = Bacon, Francis}}</ref> Три години живеел заедно со неговиот постар брат, Ентони Бејкон, а под лично туторство на д-р [[Џон Витгифт]], иден [[Кентербери]]ски [[архиепископ]]. Образованието на Бејкон во голема мера било на [[Латински јазик|латински]] и по средновековната наставна програма. Исто така, тој се образувал и на [[Универзитет во Поатје|Универзитетот во Поатје]]. Во Кембриџ, Бејкон ја запознал кралицата [[Елизабета I|Елизабета]], која била воодушевена од неговиот прерано созреан интелект и го нарекла и „младиот лорд чувар“.<ref>{{Наведена книга|last = Collins|first = Arthur|title = The English Baronetage: Containing a Genealogical and Historical Account of All the English Baronets, Now Existing: Their Descents, Marriages, and Issues; Memorable Actions, Both in War, and Peace; Religious and Charitable Donations; Deaths, Places of Burial and Monumental Inscriptions {{sic}}|publisher = Printed for Tho. Wotton at the Three Daggers and Queen's Head|year = 1741|page = 5}}</ref> На [[27 јуни]] [[1576]] година, Френсис и брат му Ентони влегле во ''societate magistrorum'', во Грејс Ин, а неколку месеци подоцна Френсис заминал во странство, во друштво на сер Амиас Палет, англискиот [[амбасадор]] во [[Париз]], додека Ентони ги продолжил своите студии дома. Во следните три години, Френсис Бејкон ги посетил Блоа, Поатје, Турс, а патувал и во [[Италија]] и во [[Шпанија]]. За време на неговите патувања, Бејкон ги изучувал јазиците, [[дипломатија]]та и [[Граѓанско право|граѓанското право]], при извршувањето на рутинските дипломатски задачи. Во 1580 година, со помош на неговиот вујко, лорд Бургхли, тој се пријавил за работа на суд, но бил одбиен. Во текот на следните две години, тој продолжил да работи во Грејс Ин, додека не станал признат како надворешен адвокат во 1582 година. Во 1584 година го зазел своето место во парламентот за Мелкомб во Дорсет, а подоцна и за Таунтон (во 1586 година). Во тој период, Бејкон почнал да покажува знаци на симпатија кон пуританство, присуствувајки на проповедите на пуританскиот старешина на Грејс Ин и придружувајки ја неговата мајка во Храмовата купола, каде го слушал Валтер Траверс. Во 1586 година, тој отворено го поттикнал погубувањето на шкотската кралица Мери. За ова време, тој повторно побарал помош од неговиот моќен чичко, на што веројатно се должи неговиот брз напредок во адвокатурата. Така, Бејкон станал член на адвокатската комора во 1586 година, следната година бил избран за предавач. Во 1589 година бил наименуван за помошник-судија, иако формално ја добил канцеларијата во 1608 година, при што ова работно место му носело приход од 16.000 [[Фунта|фунти]], годишно. Биографите на Бејкон продолжуваат да дебатираат за сексуалните склоности на Бејкон и точната природа на неговите лични односи.<ref>See opposing opinions of: [[A. L. Rowse]], ''Homosexuals in History'', New York: Carroll & Garf, 1977. page 44; Jardine, Lisa; Stewart, Alan ''Hostage To Fortune: The Troubled Life of Francis Bacon'' Hill & Wang, 1999. p. 148; Nieves Mathews, ''Francis Bacon: The History of a Character Assassination'', Yale University Press, 1996; Ross Jackson, ''The Companion to Shaker of the Speare: The Francis Bacon Story'', England: Book Guild Publishing, 2005. pages 45 – 46</ref> Некои аналитичари сметаат дека и покрај неговиот брак, Бејкон беше привлечен пред сè од мажи.<ref>[[A. L. Rowse]], ''Homosexuals in History'', New York: Carroll & Garf, 1977. page 44</ref><ref>Jardine, Lisa; Stewart, Alan ''Hostage To Fortune: The Troubled Life of Francis Bacon'' Hill & Wang, 1999. p. 148</ref> Форкер,<ref>Charles R. Forker, ''Masculine Love,'' Renaissance Writing, and the ''New Invention'' of Homosexuality: An Addendum in the ''Journal of Homosexuality'' (1996), Indiana University</ref> кој ги истражувал "историски документираните сексуални преференции" и на Кралот Џејмс и на Бејкон, заклучил дека се ориентирани кон "машка љубов", современ термин кој се користел за сексуалната ориентација на мажите кои го претпочитале сопствениот пол.<ref>Journal of Homosexuality, Volume: 31 Issue: 3, 1996, pages 85–93, {{ISSN|0091-8369}}</ref> Џон Обри го нарекол хомосексуалец кој имал "[[Ганимед (митологија)|Ганимеди]]".<ref>Oliver Lawson Dick, ed. ''Aubrey's Brief Lives. Edited from the Original Manuscripts'', 1949, ''s.v.'' "Francis Bacon, Viscount of St. Albans" p. 11.</ref> Сер Симондс Д'Иус имплицирал дека се планирало Бејкон да оди пред суд бидејќи бил обвинет за хомосексуалност,<ref>Fulton Anderson, ''Francis Bacon: his Career and his Thought'', Los Angeles, 1962</ref> како и неговиот брат Ентони Бејкон.<ref>{{Наведена книга|title = Golden Lads: A Study of Anthony Bacon, Francis and Their Friends|url = https://archive.org/details/goldenladsstudyo0000unse|last = du Maurier|first = Daphne|publisher = Gollancz|year = 1975|isbn = 978-1844080731|location = London|pages = }}</ref> ===Политичка кариера=== [[Податотека:Alice Barnham.gif|мини|лево|Портрет на Алис Барнхам, сопругата на Бејкон]] Поголемиот дел од својот живот Бејкон го поминал за време на владеењето на [[крал]]ицата [[Елизабета I]] од династијата [[Династија Тјудори|Тудор]], а втората половина од животот го поминал за време на кралевите [[Џејмс I]] и [[Чарлс I]] од [[Династија Стјуард|династијата Стјуарт]], во периодот кога почнала борбата меѓу новопојавената [[буржоазија]] и кралот. Во таа политичка борба Бејкон застанал на страната на кралот, зашто неговиот татко Николас Бејкон ја извршувал должноста на Лорд-чувар на големиот државен печат на кралицата Елизабета. Но, раната [[смрт]] на татко му (во [[февруари]] 1579 година) го принудила Френсис Бејкон самостојно да се пробива во животот.<ref name="David Hume 1955">„David Hume“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 11-13.</ref> Положбата на Бејкон се поправила откако се запознал со Роберт Деверо, вториот [[гроф]] од [[Есекс]], миленикот на кралицата Елизабета, при што од 1591 година делувал како негов советник. Бејкон го добил третото парламентарно место за Мидлсекс, кога во февруари 1593 година Елизабета го повикала парламентот да го испита Римокатоличкиот заговор против неа. Тогаш, по обвинувањата на противниците, тој за кратко време бил исклучен од кралскиот двор. Во 1594 година, кога се ослободило местото за народенправобранител, влијанието на лорд Есекс не било доволно да се прифати кандидатурата на Бејкон, а тој не успеал да го добие ниту пониското место на заменик-јавен обвинител во 1595 година. За да го утеши за овие разочарувања, лордот Есекс му го подарил имотот во Твикенхам, што подоцна Бејкон го продал за 1.800 фунти. Во 1596 година, Бејкон станал советник на кралицата, но и во текот на следните неколку години, неговата финансиска состојба останала лоша. Неговите пријатели не можеле да му најдат поволна јавна функција, а замислата за [[брак]] со богатата и млада вдовица, лејди Елизабета Хатон не успеала, откако таа го прекинала нивниот однос и прифатила брак со побогат човек. Во 1598 година Бекон бил уапсен поради неговите долгови, но подоцна неговата позиција во очите на кралицата се подобрила и постепено, особено кога тој ги прекинал врските со лордот Есекс, бил погубен за предавство во 1601 година. Тогаш, Бејкон бил назначен да ги испита обвинувањата против лордот Есекс и за да се оправда себеси тој напишал декларација за предавството на лордот. За таа улога во процесот против лордот Есекс, Бејкон добил подарок – [[пари]] од казната на еден од соучесниците на лордот Есекс, во износ од 1.200 фунти. Иако за време на кралицата Елизабета бавно напредувал во службата, по доаѓањето на власт на Џејмс I, Бејкон започнал забрзано да напредува. Во 1603 година, тој бил прогласе за витез, следната година стапил во брак со Алис Барнхам, а во [[јуни]] 1607 година конечно му била доделена функцијата на јавен обвинител. Сепак, и покрај големите приходи, поради старите долгови и расипничкиот начин на живеење, тој останал во лоша финансиска положба. Во 1610 година започнала четвртата седница на првиот парламент на кралот Џејмс при што дошло до судир меѓу кралот и членовите од долниот дом, така што парламентот бил распуштен во [[февруари]] 1611 година. Во текот на овој период Бекон останал на страната на кралот и во 1613 година конечно бил назначен за јавен правобранител. Како јавен обвинител, Бекон кривично го гонел лордот Сомерсет во 1616 година. Во 1617 година, Бејкон станал чувар на големиот државен печат, во 1618 година станал лорд-канцелар и барон, а во 1621 година бил прогласен за виконт од Сент Албанс. Така, тој го достигнал врвот во својата кариера, но истата година, врз основа на обвинение дека примил мито, тој бил отпуштен од службата и од парламентот, а исто така бил осуден на парична казна и бил [[затвор]]ен. По два дена, тој бил ослободен од затворот, а глобата ја платил кралот и подоцна казната му била простена и му било дозволено да се врати во [[парламент]]от. Сепак, тој никогаш повеќе не се вратил во [[политика]]та, туку остатокот од животот го поминал во научна работа. Бејкон умрел на [[9 април]] [[1626]] година, како последица на настинката што ја добил едно студено [[пролет]]но утро, вршејќи [[експеримент]]и со конзервирање [[храна]] со помош на [[снег]]. Подоцна, низ вековите се водела бурна расправа за карактерот на Бејкон при што некои сметале дека бил чесен човек и пожртвуван [[научник]], а други сметале дека бил расипан и алчен [[политичар]] кој ги користел сите можни средства за да дојде до власт и до [[пари]]. На пример, познато е дека тој застанал на страната на кралицата Елизабета во пресметката со нејзиниот миленик грофот Есекс, кој претходно му направил бројни услуги на својот пријател Бејкон.<ref name="David Hume 1955"/> [[Податотека:20040912-001-francis-bacon.jpg|мини|Споменик на Бејкон во црквата Св. Михаил, во местото Сент Албан.]] ==Философските погледи на Бејкон== [[Податотека:Bacon - Sylva sylvarum, 1658 - 3887855 301161 00006.tif|мини|десно|Френсис Бејкон, ''Sylva sylvarum'']] ===Обновата на науката=== Насловот на главното, но недовршено дело на Бејкон е „[[Големата обнова]]“ (''Instauratio magna''). Во ова дело, Бејкон ја критикува лошата состојба во [[наука]]та и во [[филозофија]]та и ја образложува потребата од нивната обнова. Според него, додека механичките вештини постојано напредувале, науката и филозофијата стагнирале веќе два века, тврдејќи дека тие напредувале подобро во времето на нивните први творци. Притоа, здравите и плодни почетоци на науката и филозофијата тој ги поврзува со [[Старогрчка филозофија|старите грчки филозофи]], како: [[Емпедокле]], [[Анаксагора]], [[Леукип]], [[Демокрит]], [[Парменид]], [[Хераклит]] итн., додека почетоците на пропаѓањето на науката и филозофијата ги лоцира кај [[Платон]], [[Аристотел]] и [[Зенон (филозоф)|Зенон]], сметајќи дека тие се основачи на реторската мудрост, која е зборлеста и вешта во дискусијата, но бесплодна во животната пракса. Според Бејкон, причините за одржувањето на таа бесплодна мудрост се:<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 14-15.</ref> * ограниченото време што било поволно за развој на науката, * потценување на „големата мајка на науките“ ([[Природна филозофија|природната филозофија]]), * непостоењето луѓе кои целосно би се посветиле на изучувањето на природната филозофија, * погрешно одредување на целта на науката, * погрешниот метод во научното истражување, * бесмислено покорување пред авторитетот на „старите“, * самозадоволство од постигнатите резултати, * вечниот противник на природната филозофија („празноверието и слепиот и неумерен религиозен жар“), * постоечките школи, академии и другите научни и [[Педагогија|педагошки]] друштва и институции, кои го убиваат секое самостојно и неконтролирано мислење, * слабото наградување на научната дејност, * скептицизмот и губењето на вербата во човековата спознајна можност итн. Делото „Големата обнова“ требало да има шест дела. Првиот дел, со наслов „Поделба на науките“ (''Partitiones scientiarum'') требало да даде систематски преглед на тогашната состојба на науката, но Бејкон не успеал да го заврши, туку оставил само еден фрагмент, со наслов „Опис на интелектуалниот свет“ (''Descriptio globi intellectualis''), напишан во 1612, а објавен во 1653 година. Како замена за недовршениот прв дел, во 1623 година го објавил ракописот „За вредноста и напредокот на науката“ (''De dignitate et augmentis scientiarium'') кој претставува [[Латински јазик|латински]] превод на преработката на едно негово дело, објавено во 1605 година, со сличен наслов, на [[англиски јазик]]. Вториот дел, „[[Нов органон]] или упатства за толкување на природата“ (''Novum organum, sive indicia de interpretatione naturae''), требало да го реши проблемот на спознајниот метод на новата наука. Главниот дел од него Бејкон го завршил и го објавил во 1623 година, а првата скица се појавила во 1612 година, со наслов „Мислења и погледи“ (''Cogitata et visa''). Третиот дел, наречен „Појавите во светот или природна и експериментална историја заради основање на филозофијата“ (''Phenomena universi sive historia naturalis et experimentalis ad condendam philosophiam'') бил замислен како историски преглед на сите појави во светот. За овој дел, Бејкон подготвил повеќе трудови, од кои некои успеал да ги објави за време на [[живот]]от, додека некои биле објавени дури по неговата [[смрт]], како што се: „Историја на ветриштата“ (''Historia ventorum'') од 1622 година, „Историја на животот и смртта“ (''Historia vitae et mortis'') од 1623 година, „Историја на густото и реткото“ (''Historia densi et rari'') од 1658 година, „Шума над шумите“ (''Sylva sylvarum'') од 1627 година итн. Во чевтриот дел, „Скала на разумот“ (''Scala intellectus'') требало да даде пример на истражувањето според Бејконовиот метод, а петтиот дел, „Предвесници или антиципации на втората филозофија“ (''Prodromi sive anticipationes philosophiae secundae'') би требало да даде една привремена филозофија врз основа на дотогашните спознаени факти. Овие два дела биле замислени како премин од третиот кон шестиот дел, „Втората филозофија или активно знаење“ (''Philosophia secunda sive scientia activa''), којшто бил замислен како круна на целокупното научно истражување. Меѓутоа, за четвртиот и петтиот дел постојат само некои предговори и мали фрагменти, за кои не е јасно дали Бејкон ги предвидел токму за тие делови. Шестиот дел, пак, Бејкон воопшто не го започнал бидејќи, како што кажува во предговорот, тој потфат ги надминува неговите сили и него може да го спроведат само „судбината или среќата на човечкиот род“ (''generis humani fortuna'').<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 15-16.</ref> ===Поделба на науките=== Во неколку свои расправи, кои требало да претставуваат замена за недовршениот прв дел на „Големата обнова“, Бејкон ги изложил своите сфаќања за класификацијата на науките. Притоа, слично на Аристотел, Бејкон ги комбинирал субјективниот и објективниот принцип, при што, главната поделба на науките ја извршил според субјективниот принцип, додека натамошното расчленување го направил врз основа на објективниот принцип. Меѓутоа, неговиот субјективен принцип се разликува во споредба и со Аристотел и со [[Платон]]. Како Платон, Бејкон тгрнал од принципот на раличност на духовната моќ, но за разлика од Платон, тој сметал дека волјата не може да претставува основа за поделба на науките, зашто волјата не е спознајна духовна моќ. Наспроти тоа, според Бејкон, науките може да се поделат само врз основа на интелектуалните духовни функции, како што се: паметење (''memoria''), фантазија (''phantasia'') и разум (''ratio''). Оттука, Бејкон ги поделил науките на: [[историја]] (која почива врз паметењето), [[поезија]] (која е заснована врз фантазијата) и [[филозофија]] (која с етемели врз разумот). Натамошната поделба на науките Бејкон ја извршил врз основа на предметот на проучувањето. Така, предметот на филозофијата е троен: [[Бог]] (''Deus''), [[природа]]та (''Natura'') и [[човек]]от (''Homo''), така што таа се дели на природна [[теологија]], [[филозофија на природата]] и [[антропологија]]. На овие три дисциплини им се придружува и ''philosophia prima'' која, според Бејкон, е „заедничка мајка на сите“ и „универзална наука“, така што таа е зачеток на теоријата на спознанието, а не [[метафизика]]та ([[онтологија]]та) како прва филозофија според Аристотел. Бејконовата класификација на науките претставувала голем чекор напред во споредба со сфаќањата на Платоновата, Аристотеловата и схоластичката класификација, така што била општоприфатена во текот на [[17 век|17]] и [[XVIII век]], а со мали измени неа ја прифатиле и Д'Аламберт и [[Дидро]].<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 28-29.</ref> ===Целта на научното истражување=== Ставовите на Бејкон за целта на научното сознание најјасно се изразени во предговорот на „Големата обнова“ и во првиот дел на „Нов органон“, но тие се присутни и во другите негови дела. Во тој поглед, Бејкон истакнува: „Невозможно е правилно да се трча на трката, ако целта не е правилно поставена и одредена.“ Спротивно на Аристотел, кој сметал дека највредно е она сознание кошето е цел самото на себеси и коешто не служи за никаква практична полза, Бејкон тврди дека вистинската цел на секоја наука е практичната полза. Така, во „Новиот органон“ тој вели: „Вистинската и правилната цел на науката не е ништо друго, туку човечкиот живот да се снабди со нови пронајдоци и добра.“ Исто така, во повеќе други дела, тој повторува дека целта на [[наука]]та е „да им служи на човечките добра“ (''commodis humanis inservire''), „со успех да служи на тоа да се отстранат тешкотиите на човечкиот живот“ (''tefficaciter operari ad sublevanda vitae humanae incommoda''), „постојано да го збогатува човечкиот род со нови дела и сили“ (''genus humanum novis operibus et potestatibus continuo dotare'') итн. Притоа, под практична корист Бејкон не ја подразбира користа на некој поединец или група луѓе, туку мисли на [[човештво]]то, воопшто. Исто така, тој не мисли на секоја сегашна, непосредна корист, истакнувајќи дека за развојот на науката е штетно „да се трча по златни јаболка“, зашто има вистини кои денес се потполно бескорисни, но кои може да бидат „бескрајно корисни подоцна“. Затоа, не треба да се тежнее кон површни вистини кои веднаш носат некоја полза, туку кон оние коишто подлабоко ги откриваат тајните на [[природа]]та, т.е. „делата треба да се прават повеќе како залог кон вистината, отколку заради удобен живот“. Според неговите зборови, треба да се бараат светлосни [[експеримент]]и (''experimenta lucifera''), а не плодоносни (''fructifera'').<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 16-18.</ref> ===Методот на научното истражување=== Своето учење за методот Бејкон го изложил во делото „Нов органон“, во кое тој остро ја критикува [[Схоластика|схоластичката]] [[логика]], обвинувајќи ја дека служи „повеќе за зацврстување на заблудите, кои се темелат врз вообичаените поими, отколку за истражување на вистината“. Главната задача на научниот метод е да ни овозможи вистинити и јасни поими, а тоа е можно само со помош на емпирискиот метод. Но, тоа не може да биде старата Аристотелова [[индукција]] по пат на едноставно набројување )''per enumerationem simplicem''), ниту пак индукцијата којашто од поединечните факти веднаш преминува на општи заклучоци, туку е потребна нова форма на систематска индукција која поаѓа од осетите и од поединечните факти и постојано се воздигнува кон најопштите заклучоци. Бејкон цврсто инсистира дека разумот не треба туку-така да скока од поединечните факти кон општите заклучоци, велејќи дека „на човечкиот разум не треба да му се дадат крила, туку подобро [[олово]] и тегови, за да спречат секаков скок и лет.“ Според тоа, Бејкон ја нагласува потребата да се пронајде нов вид индукција, но претходно треба да се исчисти човечкиот дух, т.е. треба да се пресметаме со „идолите“ — предрасудите, заблудите и лажните поими коишто се вгнездиле во човечкиот разум. Притоа, тој смета дека постојат четири вида идоли:<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 19-21.</ref> * Идоли на племето (''idola tribus''), т.е. заблудите коишто имаат корен во човечката природа. Тој вели дека „човечкиот разум е како нерамното [[огледало]] за зраците на нештата, кое својата природа ја меша со природата на нештата, па ја искривува и расипува“. Имено, често, човекот ги споредува нештата со себе и така носи погрешни заклучоци, а освен тоа, многу заблуди потекнуваат и од ограниченоста на сетилата, од влијанието на емоциите врз разумот, од наклонетоста на умот кон апстрактно мислење итн. * Идоли на пештерата (''idola specus''), т.е. заблудите на поединечниот човек. Имено, секој човек има свои посебни одлики, телесни и духовни, стекнати или вродени, т.е. „секој човек има своја посебна [[пештера]], којашто ја крши и расипува светлоста на природата“, па тоа води кон заблуди и невистини. * Идоли на плоштадот (''idola fori''), коишто потекнуваат од тоа што луѓето живеат во заедница и се разбираат со помош на зборови, а зборовите настанувале стихијно низ вековите при што водат кон многу заблуди. * Идоли на театарот (''idola theatri''), кои се вовлекле во човечката душа „од разни филозофски догми, како и од погрешните закони на докажување“. Зборувајќи за нив, Бејкон ги дели сите дотогашни филозофи во три групи: рационалисти или софисти, кои сакаат да ја откријат вистината само преку размислување (на пример, Аристотел); емпиристи, кои извлекуваат заклучоци врз основа на случајно набљудување (како Хилберт); филозофи кои се под влијание на религијата или празноверието (како [[Питагора]] и [[Платон]]). Сите овие филозофии Бејкон ги отфрла како лажни. Бејкон смета дека сите идоли „мора да бидат отфрлени и напуштени со цврста и свечена одлука и разумот мора да биде потполно ослободен и исчистен од нив“, но во предговорот на „Големата обнова“ признава дека искоренувањето на стекнатите идоли (''idola theatri'') е тешко, а искоренувањето на вродените идоли (останатите три групи) е невозможно. На тој начин, Бејкон само го посочил проблемот, но не понудил никакво решение. Навистина, на едно место, тој вели: „Останува само тие да се покажат и таа непријателска сила на разумот да се забележи и разобличи“, а луѓето да сфатат дека „разумот не може да суди поинаку, освен преку индукцијата во правилна форма“, но тоа никако не може да се смета за успешно решение, зашто то аподразбира дека душата најпрвин треба да се исчисти од идолите (значи, пред да се примени методот на индукција), а истовремено индукцијата е средство за чистење на [[душа]]та. Меѓутоа, наспроти тоа, учењето на Бејкон за идолите е општествено прогресивно, зашто ги отфрла схоластичките предрасуди, како и филозофски плодно, зашто тој посочил на еден важен филозофски проблем.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 21-22.</ref> ===Учењето за спознавање на природата=== Според Бејкон, основната задача на науката е да се спознае природата со помош на [[Индукција|индуктивниот]] метод, а вистинското сознание е она во кое се откриваат причините на појавите. Тука, Бејкон ги дели причините на: материја, форма, дејствувачка причина и цел. Меѓутоа, тој смета дека целта е бескорисна и влијае негативно на науката; материјата и дејствувачката причина, онака како што обично се истражуваат, се само празни и бессодржајни нешта; а плодоносно е само спознанието на формата и на латентниот схематизам на телата и нивниот латентен процес. Притоа, под латентен схематизам, Бејкон мисли на внатрешната структура, внатрешната градба на телата, којашто може да се открие само со мисловна анализа, додека под латентен процес тој мисли на континуиран процес со којшто настануваат, се менуваат и пропаѓаат конкретните сложени тела, а кој најчесто поминува незабележан од осетите поради неговата континуираност и постепеност. Сепак, можноста за сознание врз основа на латентниот процес е многу ограничена, зашто тука станува збор за спознавање на „делумните и посебни навики на природата“, т.е. на „едноставното својство“ (''naura simplex''). До основните и општите закони на природата може да се дојде само со спознание на формата.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 22-23.</ref> <br /> Во учењето на Бејкон поимот на формата не е целосно определен. Тој е тесно поврзан со „едноставната природа“ или „едноставното својство“ при што под „едноставна природа“ Бејкон мисли на својствата на коишто може да се расчленат сите сложени тела, како на пример, [[боја]], светлост, топлина, [[густина]], [[тежина]] итн. Секое едноставно својство има своја форма, т.е. формите се најтесно поврзани со едноставниет својства во смисла дека секаде каде што постои некоја форма, таму постои и соодветна едноставна природа, а ако ја нема формата, тогаш исчезнува и нејзината природа. Најчесто, Бејкон ја изедначува формата со законот, како на пример во првиот дел на „Нов органон“, каде тој вели: „Треба повеќе да се проучува материјата, нејзината внатрешна структура и промените на структурата (''ejus schematismi et meta-schematismi''), чистото дејствување (''actus purus'') и законот на дејствувањето или движењето; зашто формите се измислици на човечката душа, ако како форми не се наречат тие [[закон]]и на дејствувањето“. Слично на тоа, во вториот дел на „Нов органон“, Бејкон вели дека под форма не мисли на „формите и идеите кои се апстрактни или оние кои се неодредени или лошо одредени во [[материја]]та“, туку „законите (''leges'') и одредувањата (''determinationes'') на чистата дејност, кои ја уредуваат и творат некоја едноставна природа“. Притоа, според Бејкон, формата на топлината е исто што и законот на [[топлина]]та, т.е. изразот „форма или закон“ се среќава на повеќе места во неговите дела.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 23-24.</ref> <br /> Меѓутоа, во делата на Бејкон може да се сретнат бројни изјави во кои тој формата ја смета за внатрешна суштина на нештата. На пример, тој вели дека „формата на нештото е самото нешто и нештото не се разликува од формата поинаку отколку што појавата (''apparens'') се разликува од постоечкото (''existens''), или надворешното од внатрешното, нештото во однос на човекот од нештата во однос на вселената (''in ordine ad hominem et in ordine ad universum'').“ Исто така, на друго место, каде ја дава првата дефиниција на формата на топлината, Бејкон нагласува дека се работи за онаа топлина „која ѝ припаѓа на [[вселена]]та, а не само на осетот“ (''ejus qui in ordine ad universum, non relativus tantumnodo ad sensusm''). од овие изјави се гледа дека Бејкон прави разлика меѓу објективното и субјективното. Притоа, едноставната природа на нештата непосредно ја забележуваме со помош на сетилата и тие ни ги покажуваат нештата такви какви што се во односот кон нас. Процесот на откривање на формите е процес на продирање до објективната основа на тие својства, до објективните закони, т.е. до објективната суштина на појавите. Во тој поглед, Бејконовата разлика меѓу формата (која тој ја сметал за непроменлива и вечна) и природата е слична на Локовата разлика меѓу примарните и секундарните квалитети. Сепак, според некои историчари на филозофијата, Бејконовото учење за формата, едноставната природа и схематизмот е доказ дека тој не се ослобил од схоластиката.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 24-26.</ref> ===Учењето за индуктивниот метод=== Според Бејкон, проучувањето на фомрите треба да се врши со помош на [[Индукција|индуктивниот]] метод при што треба да се почне со составување три тебели:<ref name="Francis Bacon 1955">„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 26-28.</ref> # Табела на постоењето и присутноста (''Tabula essentiae et praesentiae''), т.е. табела на предметите и појавите во кои е присутна природата чија форма ја бараме. # Табела на отстапувањето или отсутноста во блиското (''Tabula declinationis sive absentis in proximo''), т.е. табела на предметите и појавите во кои таа природа ја нема, иако се многу слични на предметите и појавите од првата табела, во кои таквата природа постои. # Табела на степените и споредбите (''Tabula graduum sive comparativae''), каде што се наведуваат примери во кои природата се наоѓа во помала или во поголема мера. Врз основа на овие табели можеме да поставиме хипотеза, т.е. произволно да ја одредиме бараната форма. Ова прво одредување на формата, кое не е дефинитивно, Бејкон го нарекува „олеснување на разумот“ (''permissio intellectus'') или „прва берба“ (''vindeminatio prima''). Така, во „Новиот органон“ Бејкон ја истражувал формата на топлината како пример при што дошол до првиот резултат според кој топлината е вид движење во кое телото тежнее: 1) да се прошири и 2) да се поктрене, 3) а неговиот носител се ситните честички на телото, 4) кои се движат многу брзо. Меѓутоа, на овој начин се доаѓа само до првиот заклучок во истражувањето, а за тој да биде конечно потврден, истражувањето треба да помине уште низ девет фази, од кои Бејкон стигнал да ја обработи само првата фаза, и тоа многу опширно. Станува збор за проучувањето на „прерогативните инстанции“, т.е повластените примери кои ја откриваат врската меѓу формата и природата појасно од другите примери. Бејкон наведува 27 видови такви прерогативни инстанции, како на пример, „инстанциите на крстот“ (''Instantiae crucis''), кои ги нарекува одлучувачки и пресудни, а кои ги претставуваат примерите кои лесно го решаваат проблемот во случаите кога се колебаме меѓу неколку веројатни претпоставки. Иако останало недовршено, Бејконовото учење за индуктивниот метод извршило големо влијание врз натамошниот развој на логиката. На пример, [[Џон Стјуарт Мил]], кој ги поставил четирите методи на индукција, само ги усовршил идеите на Бејкон дадени во неговите табели. Оттука, иако Бејкон не е творец на индуктивниот метод, тој го поставил него во обликот во кој денес се употребува во научното истражување. Сепак, во разработката на индуктивниот метод, Бејкон не го зел значењето на [[Дедукција|дедуктивниот]] метод кој, исто така, има улога во поставувањето на хипотезите и во проверувањето на експерименталните резултати.<ref name="Francis Bacon 1955"/> === Значењето на Бејконовата филозофија=== За филозофскиот придонес на Бејкон постојат различни мислења. Така, [[Карл Маркс]] го сметал Бејкон за „татко на англискиот [[материјализам]] и на сите модерни [[експеримент]]ални науки“. Од друга страна, според англискиот логичар Минто, Бејкон не им припаѓа на нововековните научници, туку тој е дел од спекулативните природословци од [[Средниот век]], зашто направил делумен чекор назад кон учењето на [[Роџер Бејкон]] (''Roger Bacon'') и на [[Аристотел]]. Б. Петрониевиќ е уште поостар во критиката на Бејкон, тврдејќи дека тој не е „основач на [[Емпиристичка филозофија|емпиристичкиот]] правец во новата [[филозофија]]“, ниту „творец на новата емпиристичка индуктивна природна наука“, ниту воопшто дека е „научник или филозоф“, туку тој е само „[[Филозофија на науката|филозоф на науката]]“ и дека е првиот кој „точно го формулирал [[Индуктивен метод|индуктивниот метод]]“. Слично на него, Меколи (''Macaulay'') тврди дека Бејкон не е пронаоѓач на индукцијата и дека неговата анализа на индукцијата нема никаква важност, туку неговото значење е во тоа што точно ја одредил целта на филозофијата – подобрување на човечкиот живот. Од друга страна, според [[Гајо Петровиќ]], значењето на Бејкон лежи во тоа што создал релативно заокружена материјалистичка филозофска концепција за обнова на науката.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 13-14.</ref> ==Политичките, моралните, религиозните и практичните погледи на Бејкон== Иако „Нов органон“ е најважното и најпознатото дело на Бејкон, неговото најпопуларно и најчитано дело е „Есеи, или совети политички и морални“, напишано со концизен и сликовит стил. Од мисловна страна, ова дело е мошне невоедначено, зашто содржи плитки и тривијални совети за тоа што треба да се види кога се оди на патување, како да се распоредат собите во [[куќа]]та, како да се уреди [[градина]]та итн., а истовремено обилува со длабоки мисли за [[брак]]от, за децата, за [[љубов]]та, за [[политикка]]та итн. На пример, во него Бејкон дава совети за постигнување висока положба во [[општество]]то, велејќи дека „ако постојат партии, добро е човек да се добере до некоја додека се качува, а кога ќе го добие своето место, нека биде неутрален“;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 48.</ref> дава совети за спречување на бунтовите, предлагајќи го следново средство: „...делење и растурање на сите партии и групи, кои се против државата и предизвикување непријателство или барем недоверба меѓу нив...“;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 61.</ref> но, како прв лек против бунтовите го предлага отстранувањето на нивните материјални причини, т.е. [[сиромаштија]]та во земјата;<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 59.</ref> расправа за изборот на соработници („во опасни времиња покорисни се претприемчивите луѓе, отколку крепосните“);<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 162.</ref> дава совети за тоа како треба да се искористи пријателството, велејќи дека „човек тешко може да зборува за своите заслуги... а притоа да не изгледа нескромен...но, сето тоа изгледа убаво, кога ќе се чуе од устата на пријателот.“ <ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 100.</ref><ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 29-30.</ref> <br /> Во ова дело, Бејкон ги искажува и своите погледи за општествените слоеви при што може да се види дека тој бил приврзаник на [[Апсолутна монархија|апсолутната монархија]], тврдејќи дека „владетелите се како [[астрономско тело|небесните тела]], кои ги предизвикуваат добрите и лоши времиња.“<ref>F. Bacon, ''Esei ili saveti politički i moralni''. Novi Sad: Matica Srpska, 1952, стр. 75.</ref> За благородништвото мислел дека е потребно во монархијата со цел да ја контролира власта на монархот, додека во демократијата е непотребно, но во секој случај е штетно ако е премногу бројно и ако има преголемо богатство, зашто со тоа го потиснува народот и го загрозува кралот. Затоа, Бејкон го сосветува владетелот да внимава на високото благородништво и да го користи ниското благородништво коешто, поради својата расцепканост, не е толку опасно. Понатаму, според него, [[Трговија|трговците]] се [[артерија]]та на државната благосостојба, така што ако тие не напредуваат, не може да напредува ни кралството. Најпосле, Бејкон го сметал народот како еден од изворите на бунтовите. Во однос на [[религија]]та, Бејкон се изјаснил против [[Атеизам|атеизмот]], но сметал дека тој е подобар од презноверието.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 30-31.</ref> <br /> Своите општествени идеали Бејкон ги изнесол во делото „[[Нова Атлантида]]“. Во таа замислена земја, општественото уредување е слично на она што постоело во тогашна [[Англија]], но во неа постои висок степен на развој на природните науки и на техниката, а постојат многубројни откритија како резултат на експерименталното проучување на природата.<ref>„Francis Bacon“ во: Gajo Petrović, ''Engleska empiristicka filozofija: Odabrani tekstovi filozofa''. Zagreb: Matica Hrvatska, 1955, стр. 31.</ref> == Библиографија == * Essays (1597) * The Elements of the Common Law of England (1597) * A Declaration of the Practises & Treasons Attempted and Committed by Robert, late Earl of Essex and his Complices (1601) * Temporis Partus Masculus (The Masculine Birth of Time; 1603, недовршено) * De Interpretatione Naturae Prooemium (1603, недовршено) * Valerius Terminus of the Interpretation of Nature, with Annotations of Hermes Stella (1603, недовршено —објавено во 1734) * Cogitationes de Natura Rerum (Thoughts on the Nature of Things; 1604, недовршено) * Cogitationes de Scientia Humana (Thoughts on Human Knowledge; 1604, недовршено) * Francis Bacon His Apology, in Certain Imputations Concerning the late Earl of Essex (1604) * Certain Considerations Touching the Better Pacification and Edification of the Church of England (1604) * The Proficience and Advancement of Learning (1605) * Cogitata et Visa (Thoughts and Conclusions; 1607) * Redargutio Philosphiarum (The Refutation of Philosophies; 1608, published posthumously) * Inquisitio Legitima de Motu (1608?, published 1653) * De sapientia veterum liber (1609) * Descriptio Globi Intellectus (1612) * Thema Coeli (1612, published 1653) * The Charge of Sir Francis Bacon, Knight, the King's Attorney-General, Touching Duels (1614) * The Wisdom of the Ancients (1619) * De Principiis atque Originibus (1620, published 1653) * Novum Organum (1620) * The History of the Reign of King Henry the Seventh (1622) * Historia Naturalis et Experimentalis (1623)[27] * Apophthegms, New and Old (1625) * The Translation of Certain Psalms (1625) * New Atlantis (1626) * De Augmentis Scientiarium (1623) * Sylva Sylvarum (1623,објавено во 1627) * Scripta in naturali et universli philisophia (објавено во 1653) * Baconiana, Or Certain Genuine Remains Of Sr. Francis Bacon (објавено во 1679) == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бејкон, Френсис}} [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски државници]] [[Категорија:Англиски есеисти]] [[Категорија:Англиски емпиризам]] [[Категорија:ЛГБТ-писатели]] [[Категорија:Витези-бакалауреати]] [[Категорија:Луѓе од Вестминстер]] [[Категорија:Родени во 1561 година]] [[Категорија:Починати во 1626 година]] [[Категорија:Емпиристи]] se8k1i3b1n5ptw18dqysvjpydbkwg6r 0 5354 5649695 5403147 2026-10-25T13:07:50Z ~2026-56869-67 138042 /* Географија и клима */ сменето во /*Географска положба и клима*/ 5649695 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam'' |conventional_long_name = Социјалистичка Република Виетнам |common_name = Виетнам |image_flag = Flag of Vietnam.svg |image_coat = Emblem of Vietnam.svg |symbol_type = Амблем |other_symbol_type = File:Communist Party of Vietnam flag.svg |image_map = Location Vietnam ASEAN.svg |map_caption = Местоположба на Виетнам. |national_motto = {{јаз|vi|''Độc lập – Tự do – Hạnh phúc''}}<small><br />„Независност-слобода-среќа“</small> |national_anthem = ''[[Tiến Quân Ca]]''<br /><small>"Армиски марш"</small> |official_languages = [[виетнамски јазик|виетнамски]] |languages_type = Официјално писмо |languages = [[виетнамска азбука]] |demonym = Виетнамец |capital = [[Ханој]] |legislature = [[Национално собрание на Виетнам]] |latd=21 |latm=2 |latNS=N |longd=105 |longm=51 |longEW=E |largest_city = [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]] |government_type = [[унитарна држава|Унитарна]] [[Комунизам|социјалистичка]],<br />еднопартиска република |leader_title1 = [[Претседател на Виетнам|Претседател]] |leader_name1 = [[Труонг Тан Санг]] |leader_title2 = [[Премиер на Виетнам|Премиер]] |leader_name2 = [[Нгујен Тан Дунг]] |sovereignty_type = Основање |sovereignty_note = |established_event1 = [[Даи Виет]] |established_date1 = 1054 |established_event2 = Француска колонизација |established_date2 = 1853 до 1883 |established_event3 = Независност |established_date3 = 2 септември 1945 |established_event4 = [[Виетнамска војна|Обединување]] |established_date4 = 2 јули 1976<ref name="Robbers 1021">{{Наведена книга|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1021|accessdate=1 July 2011|date=2007-01-30|publisher=[[Infobase Publishing]]|isbn=9780816060788|page=1021}}</ref> |established_event5 = [[Устав на Виетнам|Сегашен устав]] |established_date5 = 15 април 1992 |area_rank = 65th |area_km2 = 331.698 |area_sq_mi = 128,565 |percent_water = 1.3 |population_census = 90,549,390 ([[List of countries by population|13th]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA – The World Factbook<!-- Bot generated title --> |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}</ref> |population_estimate_rank = 13-та |population_census_year = 2011 |population_density_km2 = 259 |population_density_sq_mi = 668 |population_density_rank = 46-та |GDP_PPP_year = 2010 |GDP_PPP = $273.967 милијарди<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=582&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=71&pr.y=7 |title=Vietnam|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $3,104.179<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $104.600 милијарди<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/12/3BA24D1C/ |title=GDP năm 2010 của Việt Nam vượt 100 tỷ USD – VnExpress<!-- Bot generated title --> |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803143627/http://vnexpress.net/gl/kinh%2Ddoanh/2010/12/3ba24d1c/ |url-status=dead }}</ref> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2010 |GDP_nominal_per_capita = $1,168<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = |HDI_year = 2013 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.638 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 121ва |Gini = 37 |Gini_year = 2002 |Gini_rank = 59-та |Gini_category = <span style="color:#fc0;">среден</span> |currency = [[Виетнамски донг|донг]] (₫)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |title=Local Currency |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510042753/http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |url-status=dead }}</ref> |currency_code = VND |time_zone = ICT (Индокинеско време) [[UTC+7]] |utc_offset = +7 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +7 |drives_on = десно |cctld = [[.vn]] |calling_code = 84 |footnote1 = Според официјалното име од уставот од 1992. }} '''Социјалистичка Република Виетнам''' ([[виетнамски јазик|виетнамски]]: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено '''Виетнам''' е земја во [[југоисточна Азија]]. Се протега на [[полуостров]]от [[Индокина]], и граничи на север со [[Кина]], на запад со [[Лаос]], на југозапад со [[Камбоџа]], како и со [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]] на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија. == Потекло на поимот == Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу ([[кинескиот цар]]) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.<ref>Бенедикт Андерсон, Замислени заедници, размислувања за потеклото и ширењето на национализмот, ревидирано издание, Скопје, Култура, 1998</ref> == Историја == == Географска положба и клима == == Политички систем == == Административна поделба == [[Податотека:Vietnam, administrative divisions - mk - monochrome.svg|мини|лево|Карта на покраините во Виетнам]] {{Главна|Административна поделба на Виетнам}} Виетнам се дели на 58 [[покраини во Виетнам|покраини]] ({{langx|vi|tỉnh}}) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања. Покраините се делат на [[округ|окрузи]] (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã''). Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường''). Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада. == Стопанство == == Демографија == {{Најголеми градови во Виетнам}} ===Религија=== {{bar box |float=right |title=Верници во Виетнам |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Виетнамска народна религија|red|73.2}} {{Столбен постоток|Будисти|gray|12.2}} {{Столбен постоток|Католичка црква|yellow|6.8}} {{Столбен постоток|Каодисти|green|4.8}} {{Столбен постоток|Протестанти|blue|1.5}} {{Столбен постоток|Таоисти|pink|1.4}} {{Столбен постоток|Други|orange|0.4}} }} == Култура == ==Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура== * „Виетнам“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 112.</ref> * „Виетнам“ ([[англиски]]: ''Viet Nam'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Минитмен (рок-група)|Минитмен]]“ (''Minutemen'') од 1984 година.<ref>[https://www.discogs.com/Minutemen-Double-Nickels-On-The-Dime/release/421057 Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)]</ref> == Наводи == {{reflist}} == Поврзано == * [[Ханој]] * [[Виетнамци]] * [[Виетнамски јазик]] * [[Виетнамска војна]] == Надворешни врски == {{рв|Vietnam}} ;Општо * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Профил на Виетнам на BBC] * {{CIA World Factbook link|vm|Виетнам}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm Виетнам на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm |date=2012-01-11 }} * {{dmoz|Regional/Asia/Vietnam}} ; Влада * [http://www.vietnam.gov.vn/en/ Portal of the Влада на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306193423/http://www.vietnam.gov.vn/en/ |date=2016-03-06 }} * [http://www.cpv.org.vn/cpv/ Комунистичка партија на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=2010-11-15 }} * [http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ Националното собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081102220756/http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ |date=2008-11-02 }} * [http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 Статистичко биро] * [http://www.mofa.gov.vn/en/ Министерство за надворешни работу] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=2009-10-20 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html |date=2008-12-10 }} * [http://www.vietnamtourism.com/ Официјално туристичко биро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181127235741/http://www.vietnamtourism.com/ |date=2018-11-27 }} {{Виетнам-никулец}} {{Азија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Виетнам|*]] [[Категорија:Држави во Азија]] [[Категорија:Републики]] [[Категорија:Комунистички држави]] [[Категорија:Еднопартиски држави]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1976 година]] p1cqa11mydsmnr29mqa5upiyqpuv8xs 0 5381 5649892 5609912 2026-10-26T04:38:53Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Turkman_girl_in_national_dress.jpg|Turkman_girl_in_national_dress.jpg]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Krd|Krd]] поради: No permission since 18 October 2026. 5649892 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава |conventional_long_name = Туркменистан |native_name = {{native name|tk|Türkmenistan}} |common_name = Туркменистан |image_flag = Flag of Turkmenistan.svg |image_coat = Coat_of_Arms_of_Turkmenistan.svg |image_map = LocationTurkmenistan.svg |national_motto = |national_anthem = [[Независна, неутрална, туркменистанска државна химна]] |official_languages = [[Туркменски јазик|туркменски]] |regional_languages = |languages_type = Интеретнички јазици |languages = [[Руски јазик|руски]] <!--|minority_languages = [[Руски јазик|руски]] --> |ethnic_groups = {{unbulleted list | 85% [[Туркмени]] | 5% [[Узбеци]] | 4% [[Руси]] | 6% други<ref name=cia/> }} |ethnic_groups_year = 2003 |capital = [[Ашхабад]] |latd=37 |latm=58 |latNS=N |longd=58 |longm=20 |longEW=E |largest_city = [[Ашхабад]] |government_type = [[Претседателска република]] |leader_title1 = [[Претседател на Туркменистан|Претседател]] |leader_name1 = [[Сердар Бердимухамедов]] |area_rank = 52-ра |area_magnitude = |area_km2 = 488.100 |area_sq_mi = 188,456 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_footnote = |percent_water = 4.9 |population_estimate = 5,110,023 |population_estimate_rank = 112-та |population_estimate_year = декември 2006 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 9.9 |population_density_sq_mi = 25.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 208-ма |GDP_PPP = $30.091 милијарди<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=76&pr1.y=16&c=925&s=PPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Turkmenistan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $5.710<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |sovereignty_type = [[Историја на Туркменистан|Независност]] |sovereignty_note =од [[СССР]] |established_event1 = Објавена |established_event2 = Призната |established_date1 = 27 октомври 1991 |established_date2 = 8 декември 1991 |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.698 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = 103та |currency = [[Туркменски манат|Манат]] |currency_code = TMT |country_code = TKM |time_zone = [[Туркменско време|TMT]] |utc_offset = +5 |time_zone_DST = н/п |utc_offset_DST = +5 |drives_on = десно |cctld = [[.tm]] |calling_code = 993 |demonym = Туркмен }} '''Туркменистан''' ({{Langx|tk|Türkmenistan}}), или претходно '''Туркменија'''<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nytimes.com/1991/10/28/world/independence-of-turkmenia-declared-after-a-referendum.html|title=Independence of Turkmenia Declared After a Referendum|date=1991-10-28|work=The New York Times|access-date=2017-10-23|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> — држава во [[Средна Азија]]. Сè до [[1991]] година, таа била дел од [[СССР]]. Туркменистан се граничи со [[Авганистан]] на југоисток, со [[Иран]] на југозапад, со [[Узбекистан]] на североисток, со [[Казахстан]] на северозапад и со [[Каспиското Езеро]] на запад. Државата е [[Континентална држава|континентална]] и нема излез на отворено море. Името на државата доаѓа од персиско потекло и значи „земјата на Туркмените“. Главен град на Туркменистан е [[Ашхабад]]. Членка е на ОН од 2 март 1992. Туркменистан е претседателска република. Од јануари 2013 претседател на републиката е Гурбангул Бердимухамедов. Државата се дели на 6 административно-територијални единици, 5 кои се вилаети, 1 - град кој има право на вилает. Мнозинството од населението се [[муслимани]]. Туркменистан е четврта држава во светот по Производство на природен гас. Има втори по големина резерви на гас во светот. Независноста на државата била прогласена на 27 октомври 1991. Пред тоа, 69 години била членка на [[СССР]]. == Етимологија на име == Името на државата потекнува од зборот ''[[Туркмени|Türk]]'', име на народот во Туркменистан и наставката -''stan'' која е идентична на македонската наставка „-ија“. Така, името значи „земја на туркмените“. == Историја == {{Главна|Историја на Туркменистан}} Територијата на Туркменистан има долга и забележана историја. Тоа е територија која била под владеење на различни царства и крстопат на различни култури. Најраните записи датираат од времето на [[Ахеменидско Царство|Ахеменидското Царство]]. Во средината на [[11 век]], туркменскиот водач на [[Селџучко Царство|Селџучкото Царство]] воспоставила контрола на територијата на денешен Туркменистан и се обидела да ја прошири контролата во [[Хорасан]], денес во [[Авганистан]]. Царството се распаднало во средината на [[12 век]] и Туркмените ја изгубиле независноста кога биле под власта на [[Џингис Хан]]. Подоцна територијата била под раководство на различни царства, за да подоцна стане дел од [[СССР]]. Туркменистан се здобил со независност во [[1991]] година. == Географија и клима == {{Главна|Географија на Туркменистан}} [[Податотека:Turkmenistan-map.png|thumb|left|150px|Карта на Туркменистан.]] Со 488.100 km2, Туркменистан е 52 најголема земја во светот. Околу 80% од територијата на Туркменистан е покриена со пустината [[Каракум (пустина)|Каракум]]. Во центарот на земјата доминира [[Туранска депресија|туранската депресија]] и пустината. Планинскиот појас [[Ќопетдаг]] минува покрај јужната граница и достигнува висина од 2.912 метри. На запад од земјата се наоѓа планинскиот појас Балкан. Климата во Туркменистан е тропска и суптропска, со многу малку врнежи. Зимите се суви. Брегот на Туркменистан е 1.768 километри долг и се наоѓа на [[Каспиското Езеро]]. == Политички систем == {{Главна|Политика на Туркменистан}} После 69-ен период под Советска власт, Туркменистан објавил независност на 27 октомври 1991 година. Доживотниот [[претседател на Туркменистан]] [[Сапармурат Нијазов]], поранешен бирократ на [[Комунистичка партија на Советски Сојуз|Комунистичката партија на Советскиот Сојуз]], владеел со Туркменистан од [[1985]] до неговата смрт во [[2006]] година. Тој имал апсолутна моќ во републиката после распадот на [[СССР]]. На [[28 октомври]] [[1999]], Нијазов бил прогласен за доживотен претседател на Туркменистан од страна на парламентот. Туркменистан е [[претседателска република]], во која претседателот е на чело на државата и на владата. Под власта на Нијазов, Туркемнистан бил еднопартиски систем. Во [[2008]] година, Народниот Совет на Туркменистан го усвоил новиот устав со кој се преуредила државата од еднопартиски во повеќепартиски систем. Моментален претседател на Туркменистан е [[Гурбанбули Бердимухабедов]], кој ја презел оваа функција по смртта на Нијазов. Поранешната [[Комунистичка партија на Туркменистан]], сега позната како [[Демократска партија на Туркменистан]]. Политичките собири во Туркменистан не се дозволени, освен ако се одобрени од владата. Туркменистан е една од дваесеттите најкорумпирани држави во светот. == Административна поделба == {{Главна|Покраини во Туркменистан|Окрузи во Туркменистан}} Туркменистан е поделен на пет покраини („[[вилает]]и“) и областа на главниот град. Покраините понатаму се делат на окрузи („етрапи“). == Стопанство == {{Главна|Економија на Туркменистан}} Половина од обработливата земја во Туркмениста е посадена со памук, со кој државата е десетти најголем производител на памук. Покрај тоа, Туркемистан е петта земја во светот со количество на природен гас. Туркменистан презел претпазлив пристап кон економските реформи во земјата, надевајќи се дека ќе ги контролира гасот и памукот. Во 2004 година невработеноста во Туркменистан достигнала до 60%. == Население, јазик и религија == {{Главна|Демографија на Туркменистан}} Повеќето од населението на Туркменистан се етнички [[Туркмени]] со значително малцинство на [[Узбеци]] и [[Руси]]. Помали малцински групи се: [[Казаци]], [[Татари]], [[Украинци]], [[Ерменци]] и [[Азери]]. Во Туркменистан, според ЦИА, 85% од населението се Туркмени, 5% се Узбеци и 6% се останати. [[Туркменски јазик|Туркменскиот јазик]] е службен во Туркменистан, иако [[руски]]от јазик е сè уште широко зборуван во државата. Туркменскиот јазик го зборуваат околу 72% од населението, [[руски јазик|руски]] зборуваат 12%, [[узбечки јазик|узбечки]] 9% и 7% се служат со останатите јазици. [[Ислам]]от е доминантна религија во Туркменистан со околу 89% од населението. Покрај муслимани во Туркменистан има и [[православни]] (9%) и 2% од населението се изјасниле како без религија. {{bar box |float=right |title=Верници во Туркменистан |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Муслимани|green|89}} {{Столбен постоток|Православни|red|10}} {{Столбен постоток|Други|orange|1}} }} {{среди}} == Култура == {{Главна|Култура во Туркменистан}} [[Податотека:Yomud Turkmen.jpg|thumb|130px|right|Традиционална туркемнска облека со телпекот.]] Туркмените биле [[Номади|номадски]] народ, па така дури и денес има такви мали номадски заедници во Туркменистан. Традиционално тие биле поделени на кланови одошто да бидат обединети како една етничка група, но тоа така било сè до потпаѓањето на Туркменистан под советска власт кога чувството за националност се воздигнало. Симбол за Туркмените е нивната традиционална капа „[[телпек]]“ и со тоа се препознатливи во светот. {{среди}} == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == {{sisterlinks|Туркменистан}} ; Влада * [https://web.archive.org/web/20080724085623/http://www.turkmenistan.gov.tm/_en/ Влада на Туркменистан] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-t/turkmenistan.html Шеф на државата и владата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090114091910/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-t/turkmenistan.html |date=2009-01-14 }} ; Општо * {{CIA World Factbook link|tx|Turkmenistan}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkmenistan.htm Туркменистан на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080607085919/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkmenistan.htm |date=2008-06-07 }} * {{dmoz|Regional/Asia/Туркменистан}} ; Друго * [http://www.eurasianet.org/turkmenistan.project/ Проект Туркменистаб] * [http://www.ashgabat.us/ Фотографии од Туркменистан и Ашхабат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210819145123/http://www.ashgabat.us/ |date=2021-08-19 }} * [http://www.duralga.com/ Галерија за Туркменистан] * [http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/turkmenistan/ Фото галерија за Туркменистаб] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930135656/http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/turkmenistan/ |date=2007-09-30 }} {{de}} * [http://turkmenistanoil.tripod.com/ Туркменска нафта и гас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717103936/http://turkmenistanoil.tripod.com/ |date=2011-07-17 }} * [http://www.terjime.com Туркменско-англиски речник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190824110216/http://www.terjime.com/ |date=2019-08-24 }} * [http://www.advantour.com/turkmenistan/ Водич за Туркменистан] * [http://tmlit.turkmenworld.com/ Превод на туркменски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717113133/http://tmlit.turkmenworld.com/ |date=2011-07-17 }} == Поврзано == * [[Географија на Туркменистан]] * [[Список на градови во Туркменистан]] * [[Туркмени]] {{Турски говорни региони}} {{Азија}} {{ЗНД}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Туркменистан]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1991 година]] [[Категорија:Држави во Азија]] [[Категорија:Републики]] bpmq80g1l3txwxyo0w9wxjb5hbub3ay 0 8722 5649724 5472553 2026-10-25T14:58:04Z Ehrlich91 24281 5649724 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Добрејци | слика = Воздушен поглед на Добрејци.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Добрејци | општина = {{општинскигрб|Општина Струмица}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Струмичко Поле]] | население = 1.507 | година = 2021 | поштенски број = 2411 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 227 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=39 | lon_sec=8 | слава = [[Илинден]] | мрежно место = | карта = Добрејци во Општина Струмица.svg }} '''Добрејци''' — село во [[Општина Струмица]], во областа [[Струмичко Поле]], во околината на градот [[Струмица]]. == Потекло и значење на името == Во минатото, местото каде денеска се наоѓа Ново Добрејци се нарекувало Марино Село, според неколкуте жени кои се викале Марина. Според легендата, селото било основано од сега напуштена населба помеѓу селата [[Водоча]] и [[Вељуса]]. Во таа населба постоела селска чешма која населението ја нарекувала Добринска чешма. Но, во селото имало многу змии, па затоа жиелите на населбата го напуштиле местото и се населиле во месноста Црнилка. Но, поради појава на болести жителите биле принудени уште еднаш да основаат нова населба, и тоа на местото на денешно Старо Добрејци. Поради тоа што им се допаднало новото место, населението започнало да го употребува терминот „овде е добро“. Според ова, и селото го добило своето име - Добрејци. Според друга легенда, името го добил според добрината на луѓето кои живееле во селото, додека според трета легенда, името на селото било според Добрин, жител на селото. == Географија и местоположба == [[Податотека:Dobrejci - Strumica.JPG|мини|300п|лево|Улица во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Струмичко Поле|Струмичкото Поле]], на подрачјето на [[Општина Струмица]], недалеку од патот Струмица-Радовиш. Со оглед на тоа дека селото се наоѓа на четири километри од градот [[Струмица]], припаѓа на неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=97-98|language=македонски|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 227 метри.<ref name="енциклопедија" /> Покрај селото поминува [[Регионален пат 1403|регионалниот пат 1403]], како и [[Автопат А4 (Македонија)|државниот пат А4]]. Денес, селото се дели на Старо и Ново Добрејци. Новата населба се наоѓа западно од Старо Добрејци и се разделени од Крива Река. == Историја == [[Податотека:Добрејци 1941.jpg|мини|300п|десно|Добрејчани на селската чешма во 1941 година]] За првпат, селото се споменува во 1519 година кога биле евидентирани 24 домаќинства. Во селото како учител работел [[Коста Мазнејков]] во училиштето, кое било основано во 1900 година. По крајот на [[Балкански војни|Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], додека по крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во рамките на [[СФРЈ]]. == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 5,4 километри квадратни. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 484,8 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 18,6 хектари, додека шумско земјиште нема.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во минатото во него имало земјоделска задруга, а денес има продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|552 |1953|623 |1961|743 |1971|1122 |1981|1608 |1991|1688 |1994|1693 |2002|1764 |2021|1507 }} Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, Добрејци се состоело од 20 семејства и 72 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 година, ''Добрејци '' имало 250 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref> Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во селото живееле 160 Македонци и работело егзархиско училиште.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1961 година, Добрејци броело 743 жители, додека во 1994 година селото станало големо со 1.693 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото Добрејци броело 1.764 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.507 жители, од кои 1.373 [[Македонци]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 4 останати и 129 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|250|160|552|623|743|1.122|1.608|1.688|1.693|1.764|1.507}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ПУ „Сандо Масев“ - Добрејци|ПУ „Сандо Масев“]] - подрачно основно училиште за ученици од прво до петто одделение во состав на [[ОУ „Сандо Масев“ - Струмица]] * Поранешна пошта * Дом на културата <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Општествен објект во Добрејци.jpg|Дом на културата Податотека:ОУ „Сандо Масев“ - Добрејци 5.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Добрејци било село во [[Струмичка Каза|Струмичката Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струмица]], која била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на [[Општина Струмица]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Василево во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Василево, во која покрај селото Добрејци, се наоѓале и селата Ангелци, Василево, Владевци, Градошарци, Дукатино, Пиперево, Просениково и Радичево. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Василево во која влегувале селата Василево, Владевци, Добрејци и Сушево. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1765 и 1766 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште и месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.525 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.530 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-|title=Парламентарни избори 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk-|archive-date=2021-03-05|accessdate=3 ноември 2020|url-status= dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|406}}</ref> * [[Мешакл’к (Добрејци)|Мешакл’к]] — населба од доцноантичкото време и средниот век. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Илија“ - Добрејци|Црква „Св. Илија“]] — главна селска црква. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=69}}</ref> * [[Струмица (река)|Струмица]] — поминува покрај селото. <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Струмичка Река меѓу Добрејци и Пиперево.jpg|Реката Струмица помеѓу Добрејци и Пиперево Податотека:Црква „Св. Илија“ - Добрејци.jpg|Главната селска црква „Св. Илија“ </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Дабиље * [[Илија Велев]] (р. 1959) — поет, раскажувач, писател. == Култура и спорт == * [[ФК Илинден (Добрејци)|ФК Илинден]] (Добрејци) == Поврзано == * [[Општина Струмица]] * [[Струмичко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dobrejci}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Добрејци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] [[Категорија:Села со слава Илинден во Македонија]] se4kd90w237ofzv5g90mwn0toujijl9 5649746 5649724 2026-10-25T15:54:47Z Ehrlich91 24281 5649746 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Добрејци | слика = Воздушен поглед на Добрејци.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Добрејци | општина = {{општинскигрб|Општина Струмица}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Струмичко Поле]] | население = 1.507 | година = 2021 | поштенски број = 2411 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 227 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=39 | lon_sec=8 | слава = [[Илинден]] | мрежно место = | карта = Добрејци во Општина Струмица.svg }} '''Добрејци''' — село во [[Општина Струмица]], во областа [[Струмичко Поле]], во околината на градот [[Струмица]]. == Потекло и значење на името == Во минатото, местото каде денеска се наоѓа Ново Добрејци се нарекувало Марино Село, според неколкуте жени кои се викале Марина. Според легендата, селото било основано од сега напуштена населба помеѓу селата [[Водоча]] и [[Вељуса]]. Во таа населба постоела селска чешма која населението ја нарекувала Добринска чешма. Но, во селото имало многу змии, па затоа жиелите на населбата го напуштиле местото и се населиле во месноста Црнилка. Но, поради појава на болести жителите биле принудени уште еднаш да основаат нова населба, и тоа на местото на денешно Старо Добрејци. Поради тоа што им се допаднало новото место, населението започнало да го употребува терминот „овде е добро“. Според ова, и селото го добило своето име - Добрејци. Според друга легенда, името го добил според добрината на луѓето кои живееле во селото, додека според трета легенда, името на селото било според Добрин, жител на селото. == Географија и местоположба == [[Податотека:Dobrejci - Strumica.JPG|мини|300п|лево|Улица во селото]] Селото се наоѓа речиси во средишниот дел на [[Струмичко Поле|Струмичкото Поле]], на подрачјето на [[Општина Струмица]], недалеку од патот Струмица-Радовиш. Со оглед на тоа дека селото се наоѓа на четири километри од градот [[Струмица]], припаѓа на неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=97-98|language=македонски|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 227 метри.<ref name="енциклопедија" /> Покрај селото поминува [[Регионален пат 1403|регионалниот пат 1403]], како и [[Автопат А4 (Македонија)|државниот пат А4]]. Денес, селото се дели на Старо и Ново Добрејци. Новата населба се наоѓа западно од Старо Добрејци и се разделени од Крива Река. == Историја == [[Податотека:Добрејци 1941.jpg|мини|300п|десно|Добрејчани на селската чешма во 1941 година]] За првпат, селото се споменува во 1519 година кога биле евидентирани 24 домаќинства. Во селото како учител работел [[Коста Мазнејков]] во училиштето, кое било основано во 1900 година. По крајот на [[Балкански војни|Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], додека по крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во рамките на [[СФРЈ]]. == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 5,4 километри квадратни. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 484,8 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 18,6 хектари, додека шумско земјиште нема.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во минатото во него имало земјоделска задруга, а денес има продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|552 |1953|623 |1961|743 |1971|1122 |1981|1608 |1991|1688 |1994|1693 |2002|1764 |2021|1507 }} Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, Добрејци се состоело од 20 семејства и 72 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 година, ''Добрејци '' имало 250 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref> Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во селото живееле 160 Македонци и работело егзархиско училиште.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1961 година, Добрејци броело 743 жители, додека во 1994 година селото станало големо со 1.693 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото Добрејци броело 1.764 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.507 жители, од кои 1.373 [[Македонци]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 4 останати и 129 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|250|160|552|623|743|1.122|1.608|1.688|1.693|1.764|1.507}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ПУ „Сандо Масев“ - Добрејци|ПУ „Сандо Масев“]] - подрачно основно училиште за ученици од прво до петто одделение во состав на [[ОУ „Сандо Масев“ - Струмица]] * Поранешна пошта * Дом на културата <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Општествен објект во Добрејци.jpg|Дом на културата Податотека:ОУ „Сандо Масев“ - Добрејци 5.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Добрејци било село во [[Струмичка Каза|Струмичката Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струмица]], која била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на [[Општина Струмица]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Василево во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Василево, во која покрај селото Добрејци, се наоѓале и селата Ангелци, Василево, Владевци, Градошарци, Дукатино, Пиперево, Просениково и Радичево. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Василево во која влегувале селата Василево, Владевци, Добрејци и Сушево. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1765 и 1766 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште и месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.525 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.530 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-|title=Парламентарни избори 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk-|archive-date=2021-03-05|accessdate=3 ноември 2020|url-status= dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|406}}</ref> * [[Мешакл’к (Добрејци)|Мешакл’к]] — населба од доцноантичкото време и средниот век. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Илија“ - Добрејци|Црква „Св. Илија“]] — главна селска црква. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=69}}</ref> * [[Струмица (река)|Струмица]] — поминува покрај селото. <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Струмичка Река меѓу Добрејци и Пиперево.jpg|Реката Струмица помеѓу Добрејци и Пиперево Податотека:Црква „Св. Илија“ - Добрејци.jpg|Главната селска црква „Св. Илија“ </gallery> <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Дабиље * [[Илија Велев]] (р. 1959) — поет, раскажувач, писател. == Култура и спорт == * [[ФК Илинден (Добрејци)|ФК Илинден]] (Добрејци) == Поврзано == * [[Општина Струмица]] * [[Струмичко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dobrejci}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Добрејци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] [[Категорија:Села со слава Илинден во Македонија]] 28shbj97asear2wp86zaihdhcah038j 0 8723 5649747 5635790 2026-10-25T15:58:08Z Ehrlich91 24281 5649747 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Просениково | слика = Воздушен поглед на Просениково.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Просениково | општина = {{општинскигрб|Општина Струмица}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Струмичко Поле]] | население = 1.223 | година = 2021 | поштенски број = 2411 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 223 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=33 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=40 | lon_sec=55 | слава = [[Мала Богородица]] | мрежно место = | карта = Просениково во Општина Струмица.svg }} '''Просениково''' — село во [[Општина Струмица]], во областа [[Струмичко Поле]], во околината на градот [[Струмица]]. Селото е скоро целосно споено со соседното село [[Пиперево]], со кое го делат основното училиште. == Географија и местоположба == [[Податотека:Prosenikovo - Strumica.JPG|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Ова големо село се наоѓа во средишниот дел на [[Струмичко Поле|Струмичкото Поле]], на подрачјето на [[Општина Струмица]], недалеку од градот [[Струмица]] во североисточна насока.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=246-247|language=македонски|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 223 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат од [[Регионален пат 1302|регионалниот пат 1302]], како и од околните струмички села, [[Пиперево]] со кое е скоро целосно споено и [[Сарај (Струмичко)|Сарај]]. == Историја == Селото се споменува во времето на [[Стефан Душан|царот Душан]]. По крајот на [[Балкански војни|Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], додека по крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во рамките на [[СФРЈ]]. == Стопанство == [[Податотека:Аптека и продавница во Просениково.jpg|мини|300п|десно|Аптека и продавница во селото]] Атарот на селото зафаќа простор од 5,1 километар квадратен. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 424 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во него продавници и услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|683 |1953|811 |1961|984 |1971|1170 |1981|1377 |1991|1493 |1994|1500 |2002|1550 |2021|1223 }} Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, Просениково се состоело од 50 семејства и 176 жители, од кои 145 [[Македонци]] и 31 муслиман.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 година, Просениково имало 340 жители, од кои 220 [[Македонци]] и 120 [[Турци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref> Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во селото живееле 208 Македонци и 66 Роми.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818084122/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|archive-date=2023-08-18|url-status=dead}}</ref> Селото е големо и е населено со македонско население. Така, во 1961 година селото имало 984 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 1.500 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото Просениково броело 1.550 жители, од кои 1.543 [[Македонци]], 5 [[Македонски Срби|Срби]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.223 жители, од кои 1.104 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 2 [[Македонски Срби|Срби]], 12 останати и 104 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|340|274|683|811|984|1.170|1.377|1.493|1.500|1.550|1.223}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ОУ „Герас Цунев“ - Просениково|ОУ „Герас Цунев“]] - централно основно училиште за ученици од прво до деветто одделение * Клуб на пензионери * Здравствена амбуланта * Дом на културата <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Амбуланта во Просениково.jpg|Поранешна амбуланта Податотека:ОУ „Герас Цунев“ - Просениково 5.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Просениково.jpg|Општествен објект Податотека:Објект на клубот на пензионери во Просениково.jpg|Клуб на пензионери </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Просениково било село во [[Струмичка Каза|Струмичката Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струмица]], која била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на [[Општина Струмица]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Василево во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Василево, во која покрај селото Просениково, се наоѓале и селата Ангелци, Василево, Владевци, Градошарци, Добрејци, Дукатино, Пиперево и Радичево. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Просениково во која влегувале селата Пиперево и Просениково. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1772 и 1773 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во младинскиот дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.340 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.352 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-|title=Парламентарни избори 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk-|archive-date=2021-03-05|accessdate=3 ноември 2020|url-status= dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква. <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Просениково * [[Андон Митев Грозданов]] — македонски револуционер.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Игралиште во Просениково.jpg|Спортско игралиште Податотека:Парк во Просениково.jpg|Парк во селото Податотека:Чешма во Просениково 2.jpg|Новата чешма Податотека:Чешма во Просениково 3.jpg|Натпис на новата чешма Податотека:Чешма во Просениково.jpg|Старата чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струмица]] * [[Струмичко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Prosenikovo}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Просениково| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] dv984vv60uva7k3113t12io9rinm2co 5649748 5649747 2026-10-25T15:59:27Z Ehrlich91 24281 5649748 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Просениково | слика = Воздушен поглед на Просениково.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Просениково | општина = {{општинскигрб|Општина Струмица}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Струмичко Поле]] | население = 1.223 | година = 2021 | поштенски број = 2411 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 223 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=27 | lat_sec=33 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=40 | lon_sec=55 | слава = [[Мала Богородица]] | мрежно место = | карта = Просениково во Општина Струмица.svg }} '''Просениково''' — село во [[Општина Струмица]], во областа [[Струмичко Поле]], во околината на градот [[Струмица]]. Селото е скоро целосно споено со соседното село [[Пиперево]], со кое го делат основното училиште. == Географија и местоположба == [[Податотека:Prosenikovo - Strumica.JPG|мини|300п|лево|Поглед во селото]] Ова големо село се наоѓа во средишниот дел на [[Струмичко Поле|Струмичкото Поле]], на подрачјето на [[Општина Струмица]], недалеку од градот [[Струмица]] во североисточна насока.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=246-247|language=македонски|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 223 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води локален асфалтен пат од [[Регионален пат 1302|регионалниот пат 1302]], како и од околните струмички села, [[Пиперево]] со кое е скоро целосно споено и [[Сарај (Струмичко)|Сарај]]. == Историја == Селото се споменува во времето на [[Стефан Душан|царот Душан]]. По крајот на [[Балкански војни|Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], додека по крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во рамките на [[СФРЈ]]. == Стопанство == [[Податотека:Аптека и продавница во Просениково.jpg|мини|300п|десно|Аптека и продавница во селото]] Атарот на селото зафаќа простор од 5,1 километар квадратен. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 424 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во него продавници и услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|683 |1953|811 |1961|984 |1971|1170 |1981|1377 |1991|1493 |1994|1500 |2002|1550 |2021|1223 }} Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 година, Просениково се состоело од 50 семејства и 176 жители, од кои 145 [[Македонци]] и 31 муслиман.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 188-189.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 година, Просениково имало 340 жители, од кои 220 [[Македонци]] и 120 [[Турци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref> Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во селото живееле 208 Македонци и 66 Роми.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818084122/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|archive-date=2023-08-18|url-status=dead}}</ref> Селото е големо и е населено со македонско население. Така, во 1961 година селото имало 984 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 1.500 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото Просениково броело 1.550 жители, од кои 1.543 [[Македонци]], 5 [[Македонски Срби|Срби]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=25 октомври 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.223 жители, од кои 1.104 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 2 [[Македонски Срби|Срби]], 12 останати и 104 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|340|274|683|811|984|1.170|1.377|1.493|1.500|1.550|1.223}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ОУ „Герас Цунев“ - Просениково|ОУ „Герас Цунев“]] - централно основно училиште за ученици од прво до деветто одделение * Клуб на пензионери * Здравствена амбуланта * Дом на културата <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Амбуланта во Просениково.jpg|Поранешна амбуланта Податотека:ОУ „Герас Цунев“ - Просениково 5.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Просениково.jpg|Општествен објект Податотека:Објект на клубот на пензионери во Просениково.jpg|Клуб на пензионери </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Просениково било село во [[Струмичка Каза|Струмичката Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струмица]], која била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на [[Општина Струмица]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Василево во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Василево, во која покрај селото Просениково, се наоѓале и селата Ангелци, Василево, Владевци, Градошарци, Добрејци, Дукатино, Пиперево и Радичево. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Просениково во која влегувале селата Пиперево и Просениково. === Избирачко место === [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] Во селото постојат избирачките места бр. 1772 и 1773 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во младинскиот дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.340 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.352 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-|title=Парламентарни избори 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk-|archive-date=2021-03-05|accessdate=3 ноември 2020|url-status= dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква. <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Просениково * [[Андон Митев Грозданов]] — македонски револуционер.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Игралиште во Просениково.jpg|Спортско игралиште Податотека:Парк во Просениково.jpg|Парк во селото Податотека:Чешма во Просениково 2.jpg|Новата чешма Податотека:Чешма во Просениково 3.jpg|Натпис на новата чешма Податотека:Чешма во Просениково.jpg|Старата чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струмица]] * [[Струмичко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Prosenikovo}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Просениково| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] 8hbqbfjp9h7xit37qmd2gyxth356h5r 0 10656 5649950 5618180 2026-10-26T07:56:44Z ~2026-57140-83 138066 /* Родови */ 5649950 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Миравци | слика = Викиекспедиција до Бојмија 232.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото Миравци | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Гевгелија}} | област = [[Бојмија]] | население = 1.392 | година = 2002 | поштенски број = 1489 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 110 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=28 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=26 | lon_sec=5 | слава = | мрежно место = | карта = Миравци во Општина Гевгелија.svg }} '''Миравци''' — село во [[Општина Гевгелија]], во областа [[Бојмија]], во околината на градот [[Гевгелија]]. До 2004 година, селото било административно седиште на [[Општина Миравци|истоимената општина]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Културен дом во Миравци.jpg|мини|лево|300п|Културниот дом во селото]] Населбата се наоѓа во областа [[Бојмија]], во крајниот северен дел на територијата на [[Општина Гевгелија]]. Селото лежи на десната страна на реката [[Вардар]], распослано во [[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско-валандовската Котлина]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 јуни 2017 |year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=91}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 110 метри. Се наоѓа непосредно до стариот пат [[Демир Капија]]-[[Гевгелија]], каде што денес е изградена новата делница Демир Капија-[[Смоквица]] од меѓународниот [[Автопат „Александар Македонски“]] (Е-75). Од градот Гевгелија е оддалечено 21 километар.<ref name="енциклопедија" /> На ридовите над Миравци, кои се дел од источното подножје на планинскиот масив на [[Кожуф]], се наоѓа излетничкото место „[[Бел Рај]]“, кое катастарски се наоѓа во соседното село [[Петрово]]. Во близината на селото Миравци, на патот кон селото Петрово се наоѓа и [[Миравци (езеро)|вештачко езеро]]. == Историја == [[Податотека:Miravci, foto od 1931.jpg|мини|десно|300п|Поглед на Миравци во 1931 г.]] Селото било срамнето со земја при [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] во 1931 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.porta3.mk/razurnuvachkiot-zemjotres-vo-valandovo-od-1931-godina/|title=Разурнувачкиот земјотрес во Валандово од 1931 година|last=Порта3|date=2017-12-21|work=Порта3 - градежништво, архитектура и екологија|accessdate=2021-10-08}}</ref> Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Има релативно голем атар, што зафаќа површина од 28,8&nbsp;км². На него преовладуваат шумите со површина од 1.707 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 729 хектари, а на пасиштата само 263 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Миравци има добра економска развиеност пред сѐ поради земјоделството. Покрај основните полјоделски култури благодарение на субмедитеранската клима во Миравци и околината успеваат и ран [[зеленчук]] (рани домати, краставици, компири, зелки, млад кромид и лук, марула) и некои тропски и средоземни овошја како [[киви]], калинки, смокви и јапонски јаболка, кои освен на домашните пазари во последно време и се извезуваат на странските. Во селото работат и земјоделска задруга и фабрички погон, повеќе колонијални продавници, а развиени се и трговијата и угостителството (неколку кафеани и кафе-барови).<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1145 |1953|1235 |1961|1438 |1971|1525 |1981|1684 |1991|1675 |1994|1667 |2002|1647 |2021|1392 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Миравци имало 660 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 152.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Миравци имало 760 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 194-195.</ref> Во 1905 година, според [[Крсте Петков Мисирков]], ''Мравци'' било мешано македонско и турско село со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 950 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Миравци е големо село, со пораст на бројот на население. Така, населбата во 1961 година имала 1.438 жители, од кои 1.419 биле [[Македонци]], а 12 жители [[Срби]]. Во 1994 година, селото броело 1.667 жители, од кои 1.662 жители Македонци, а пет жители Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Миравци имало 1.647 жители, од кои 1.640 [[Македонци]], 6 [[Срби]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 мај 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.392 жители, од кои 1.335 [[Македонци]], 5 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Срби|Срби]], 8 останати и 42 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|660|760|1.145|1.235|1.438|1.525|1.684|1.675|1.667|1.647|1.392}} === Родови === Селото Миравци отсекогаш било населено со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед. Најголем дел од македонските родови во Миравци се староседелци односно старинци, а како село кое отсекогаш било големо и со поволни услови за живот привлекувало и доселеници од повисоките села во околните планински предели на [[Кожуф]] како [[Ума]], но и од подалечни краишта како македонските предели во денешна Албанија. Во Миравци живеат следните македонски родови и семејства: ''Цуклеви'', ''Танчеви'', ''Ташевци'', ''Боеви'', ''Бозови'', ''Сумрови''-(зумрови), ''Пејови''-Шпирови), ''Лазарови'',''Калеви'' ''Елбасанови'' (веројатно водат потекло од [[Елбасан]]). <!--=== Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ОУ „Климент Охридски“ - Миравци]] — централно училиште во селото * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|1489]]) * [[ЖС „Миравци“]] — железничка станица на линијата Скопје-Гевгелија * Амбуланта * [[Детска градинка]] * Дом на културата <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Поштата во Миравци.jpg|Поштата во селото Податотека:Старо училиште во Миравци.jpg|Старото училиште Податотека:Викиекспедиција Бојмија 135.jpg|Поглед на железничката станица Податотека:Влезот во ОУ „Климент Охридски“ - Миравци 2.jpg|Влезот во училиштето Податотека:ОУ „Климент Охридски“ - Миравци.jpg|Спортската сала </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Миравци било [[христијани|христијанско]] село во рамките на Гевгелиската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Миравци. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Миравци. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Гевгелија. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Гевгелија. Во периодот 1950-1955, селото било седиште на некогашната општина Миравци, во која влегувале селата Габрово, Давидово, Миравци, Милетково и Петрово. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 361 и 362 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште и библотеката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.305 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.329 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=9 октомври 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 129.jpg|мини|десно|300п|Главната селска црква „Св. Константин и Елена“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|101}}</ref> * [[Долна Црква (Миравци)|Долна Црква]] — [[сакрален објект]] од [[Римска Македонија|римското време]]; * [[Крчаново (Миравци)|Крчаново]] — [[населба]] и [[некропола]] од римското време; * [[Мегдан (Миравци)|Мегдан]] — населба од [[Доцноантичко време|доцноантичкото време]]; и * [[Чаушевец (Миравци)|Чаушевец]] — населба од доцноантичкото време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Миравци|Црква „Св. Константин и Елена“]] — главна селска црква. ;Споменици * Спомен-чешма во чест на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]<ref name="енциклопедија" /> * Биста на [[Ѓорѓе Митров]] * Спомен-плоча за создавањето на партизанскиот одред „Сава Михајлов“ ;Езера * [[Миравци (езеро)|Вештачко езеро „Миравци“]] — вештачко езеро во близина на селото ;Излетнички места * [[Бел Рај]] — излетничко место во близина на селото, на патот кон селото [[Петрово]], каде припаѓа катастарски <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 124.jpg|Спомен-чешмата на сретсело Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 122.jpg|Биста на [[Ѓорѓе Митров]] Податотека:Викиекспедиција Бојмија 138.jpg|Плоча за создавањето на партизанскиот одред „Сава Михајлов“ на [[ЖС „Миравци“]] Податотека:Езеро Миравци.jpg|Езерото Миравци Податотека:Бел Рај.jpg|Излетничкото место „Бел Рај“ </gallery> == Редовни настани == * Џура Мара — настан каде девојките играат облечени во носија типична за Миравци, а една жена облечена во црно има улога да внимава на орото да не се фатат мажи. == Личности == ;Родени во или по потекло од Миравци * Тодора Аризанова (р.1917) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. * [[Тодор Митров]] (р. 1926) — градежен инженер и универзитетски професор * Јован Костов (р. 1982) — лингвист и универзитетски професор == Култура и спорт == Во селото постоел фудбалскиот клуб „[[ФК Миравци]]“, кој во 2011 бил споен кон „[[ФК Вардар]]“. Во селото, денес работи клубот „[[ФК Миравци|ФК Кожуф Гевгелија]]“, кој успешно се натпреварува во Втората македонска фудбалска лига.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ffm.mk/najdi-klub-blisku-do-tebe|title=Најди клуб|last=|first=|date=|work=ФФМ|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009120245/https://ffm.mk/najdi-klub-blisku-do-tebe|archive-date=2021-10-09|dead-url=|accessdate=9 октомври 2021|url-status=dead}}</ref> Секоја година во селото Миравци се одржува и турнир во мал фудбал. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Игралиште во Миравци.jpg|Игралиште во селото Податотека:Miravci from railway.JPG|Поглед на селото Миравци од железничката пруга [[Скопје]] - [[Солун]] Податотека:Тревник во Миравци.jpg|Уреден зелен простор со игралиште Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 108.jpg|Поглед на селото од автопатот (2017 г.) Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 109.jpg|Дел од селото Податотека:Викиекспедиција Бојмија 128.jpg|Капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 125.jpg|Натписна плоча на капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 126.jpg|Внатрешноста на капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 122.jpg|Кујната и капелата Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 111.jpg|Селските гробишта Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 112.jpg|Селските гробишта </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Miravci}} * {{YouTube|id=Eqct3rrh9io|title=„Миравска свадба“, филм во производство на Вардар Филм од 1953 година кој ги прикажува свадбените обичаи во Миравци}} {{Општина Гевгелија}} [[Категорија:Миравци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Гевгелиски села]] [[Категорија:Села во Општина Гевгелија]] hu2uitjvx5irjg7n0ptqksmvd57g48y 5649956 5649950 2026-10-26T08:02:39Z ~2026-57140-83 138066 /* Родови */ 5649956 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Миравци | слика = Викиекспедиција до Бојмија 232.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото Миравци | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Гевгелија}} | област = [[Бојмија]] | население = 1.392 | година = 2002 | поштенски број = 1489 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 110 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=28 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=26 | lon_sec=5 | слава = | мрежно место = | карта = Миравци во Општина Гевгелија.svg }} '''Миравци''' — село во [[Општина Гевгелија]], во областа [[Бојмија]], во околината на градот [[Гевгелија]]. До 2004 година, селото било административно седиште на [[Општина Миравци|истоимената општина]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Културен дом во Миравци.jpg|мини|лево|300п|Културниот дом во селото]] Населбата се наоѓа во областа [[Бојмија]], во крајниот северен дел на територијата на [[Општина Гевгелија]]. Селото лежи на десната страна на реката [[Вардар]], распослано во [[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско-валандовската Котлина]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 јуни 2017 |year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=91}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 110 метри. Се наоѓа непосредно до стариот пат [[Демир Капија]]-[[Гевгелија]], каде што денес е изградена новата делница Демир Капија-[[Смоквица]] од меѓународниот [[Автопат „Александар Македонски“]] (Е-75). Од градот Гевгелија е оддалечено 21 километар.<ref name="енциклопедија" /> На ридовите над Миравци, кои се дел од источното подножје на планинскиот масив на [[Кожуф]], се наоѓа излетничкото место „[[Бел Рај]]“, кое катастарски се наоѓа во соседното село [[Петрово]]. Во близината на селото Миравци, на патот кон селото Петрово се наоѓа и [[Миравци (езеро)|вештачко езеро]]. == Историја == [[Податотека:Miravci, foto od 1931.jpg|мини|десно|300п|Поглед на Миравци во 1931 г.]] Селото било срамнето со земја при [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] во 1931 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.porta3.mk/razurnuvachkiot-zemjotres-vo-valandovo-od-1931-godina/|title=Разурнувачкиот земјотрес во Валандово од 1931 година|last=Порта3|date=2017-12-21|work=Порта3 - градежништво, архитектура и екологија|accessdate=2021-10-08}}</ref> Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Има релативно голем атар, што зафаќа површина од 28,8&nbsp;км². На него преовладуваат шумите со површина од 1.707 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 729 хектари, а на пасиштата само 263 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Миравци има добра економска развиеност пред сѐ поради земјоделството. Покрај основните полјоделски култури благодарение на субмедитеранската клима во Миравци и околината успеваат и ран [[зеленчук]] (рани домати, краставици, компири, зелки, млад кромид и лук, марула) и некои тропски и средоземни овошја како [[киви]], калинки, смокви и јапонски јаболка, кои освен на домашните пазари во последно време и се извезуваат на странските. Во селото работат и земјоделска задруга и фабрички погон, повеќе колонијални продавници, а развиени се и трговијата и угостителството (неколку кафеани и кафе-барови).<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1145 |1953|1235 |1961|1438 |1971|1525 |1981|1684 |1991|1675 |1994|1667 |2002|1647 |2021|1392 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Миравци имало 660 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 152.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Миравци имало 760 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 194-195.</ref> Во 1905 година, според [[Крсте Петков Мисирков]], ''Мравци'' било мешано македонско и турско село со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 950 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Миравци е големо село, со пораст на бројот на население. Така, населбата во 1961 година имала 1.438 жители, од кои 1.419 биле [[Македонци]], а 12 жители [[Срби]]. Во 1994 година, селото броело 1.667 жители, од кои 1.662 жители Македонци, а пет жители Срби.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Миравци имало 1.647 жители, од кои 1.640 [[Македонци]], 6 [[Срби]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 мај 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.392 жители, од кои 1.335 [[Македонци]], 5 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Срби|Срби]], 8 останати и 42 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|660|760|1.145|1.235|1.438|1.525|1.684|1.675|1.667|1.647|1.392}} === Родови === Селото Миравци отсекогаш било населено со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед. Најголем дел од македонските родови во Миравци се староседелци односно старинци, а како село кое отсекогаш било големо и со поволни услови за живот привлекувало и доселеници од повисоките села во околните планински предели на [[Кожуф]] како [[Ума]], но и од подалечни краишта како македонските предели во денешна Албанија. Во Миравци живеат следните македонски родови и семејства: ''Цуклеви'', ''Танчеви'', ''Ташевци'', ''Боеви'', ''Бозови'', ''Сумрови''-''(Зумрови)'', ''Пејови''-''(Шпирови)'', ''Лазарови'', ''Калеви,'' ''Елбасанови'' (веројатно водат потекло од [[Елбасан]]). <!--=== Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ОУ „Климент Охридски“ - Миравци]] — централно училиште во селото * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|1489]]) * [[ЖС „Миравци“]] — железничка станица на линијата Скопје-Гевгелија * Амбуланта * [[Детска градинка]] * Дом на културата <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Поштата во Миравци.jpg|Поштата во селото Податотека:Старо училиште во Миравци.jpg|Старото училиште Податотека:Викиекспедиција Бојмија 135.jpg|Поглед на железничката станица Податотека:Влезот во ОУ „Климент Охридски“ - Миравци 2.jpg|Влезот во училиштето Податотека:ОУ „Климент Охридски“ - Миравци.jpg|Спортската сала </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Миравци било [[христијани|христијанско]] село во рамките на Гевгелиската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Миравци. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Миравци. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Гевгелија. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Гевгелија. Во периодот 1950-1955, селото било седиште на некогашната општина Миравци, во која влегувале селата Габрово, Давидово, Миравци, Милетково и Петрово. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 361 и 362 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште и библотеката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.305 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.329 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=9 октомври 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 129.jpg|мини|десно|300п|Главната селска црква „Св. Константин и Елена“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|101}}</ref> * [[Долна Црква (Миравци)|Долна Црква]] — [[сакрален објект]] од [[Римска Македонија|римското време]]; * [[Крчаново (Миравци)|Крчаново]] — [[населба]] и [[некропола]] од римското време; * [[Мегдан (Миравци)|Мегдан]] — населба од [[Доцноантичко време|доцноантичкото време]]; и * [[Чаушевец (Миравци)|Чаушевец]] — населба од доцноантичкото време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Миравци|Црква „Св. Константин и Елена“]] — главна селска црква. ;Споменици * Спомен-чешма во чест на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]<ref name="енциклопедија" /> * Биста на [[Ѓорѓе Митров]] * Спомен-плоча за создавањето на партизанскиот одред „Сава Михајлов“ ;Езера * [[Миравци (езеро)|Вештачко езеро „Миравци“]] — вештачко езеро во близина на селото ;Излетнички места * [[Бел Рај]] — излетничко место во близина на селото, на патот кон селото [[Петрово]], каде припаѓа катастарски <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 124.jpg|Спомен-чешмата на сретсело Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 122.jpg|Биста на [[Ѓорѓе Митров]] Податотека:Викиекспедиција Бојмија 138.jpg|Плоча за создавањето на партизанскиот одред „Сава Михајлов“ на [[ЖС „Миравци“]] Податотека:Езеро Миравци.jpg|Езерото Миравци Податотека:Бел Рај.jpg|Излетничкото место „Бел Рај“ </gallery> == Редовни настани == * Џура Мара — настан каде девојките играат облечени во носија типична за Миравци, а една жена облечена во црно има улога да внимава на орото да не се фатат мажи. == Личности == ;Родени во или по потекло од Миравци * Тодора Аризанова (р.1917) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. * [[Тодор Митров]] (р. 1926) — градежен инженер и универзитетски професор * Јован Костов (р. 1982) — лингвист и универзитетски професор == Култура и спорт == Во селото постоел фудбалскиот клуб „[[ФК Миравци]]“, кој во 2011 бил споен кон „[[ФК Вардар]]“. Во селото, денес работи клубот „[[ФК Миравци|ФК Кожуф Гевгелија]]“, кој успешно се натпреварува во Втората македонска фудбалска лига.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ffm.mk/najdi-klub-blisku-do-tebe|title=Најди клуб|last=|first=|date=|work=ФФМ|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009120245/https://ffm.mk/najdi-klub-blisku-do-tebe|archive-date=2021-10-09|dead-url=|accessdate=9 октомври 2021|url-status=dead}}</ref> Секоја година во селото Миравци се одржува и турнир во мал фудбал. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Игралиште во Миравци.jpg|Игралиште во селото Податотека:Miravci from railway.JPG|Поглед на селото Миравци од железничката пруга [[Скопје]] - [[Солун]] Податотека:Тревник во Миравци.jpg|Уреден зелен простор со игралиште Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 108.jpg|Поглед на селото од автопатот (2017 г.) Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 109.jpg|Дел од селото Податотека:Викиекспедиција Бојмија 128.jpg|Капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 125.jpg|Натписна плоча на капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 126.jpg|Внатрешноста на капелата Податотека:Викиекспедиција Бојмија 122.jpg|Кујната и капелата Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 111.jpg|Селските гробишта Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 112.jpg|Селските гробишта </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Miravci}} * {{YouTube|id=Eqct3rrh9io|title=„Миравска свадба“, филм во производство на Вардар Филм од 1953 година кој ги прикажува свадбените обичаи во Миравци}} {{Општина Гевгелија}} [[Категорија:Миравци| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Гевгелиски села]] [[Категорија:Села во Општина Гевгелија]] 5xhsyt7l62ofkzjj916jj9l9jk10jx9 0 10835 5649771 5619955 2026-10-25T17:32:09Z Ehrlich91 24281 5649771 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Демирхисарско|истоименото село во Горноџумајско|Бараково (Пиринско)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Бараково | слика = Воздушен поглед на Бараково.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Бараково | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Железник]] | население = 55 | година = 2021 | поштенски број = 7240 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 620 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=2 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=36 | слава = [[Мала Богородица]] | мрежно место = | карта = Бараково во Општина Демир Хисар.svg }} '''Бараково''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Пруга кај Бараково 2.jpg|мини|300п|лево|Пругата од некогашната линија Бакарно Гумно-Сопотница кај селото]] Името на селото првпат е забележано во турски документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од личното име Барак што има значење на влакнест човек (човек обраснат со влакна) при што се образува со наставката -ово. Барак е присутно во турскиот јазик со значење влакнест, космат, кадрав.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|36}}</ref> Според друго објаснување, името го добило според личното име на првиот населен жител Барак (Барак+ово село). Барак е лично име кое се споменува во XVI век.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=11-12}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во источниот дел на подрачјето на [[Општина Демир Хисар]], од левата страна на [[Црна Река]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=25 октомври 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=19}}</ref> Селото е рамнинско, сместено на надморска височина од 620 метри, а од градот [[Демир Хисар]] е оддалечено 5,3 километри во североисточна насока,<ref name="енциклопедија" /> додека од градот [[Битола]] е оддалечено 32 километри.<ref name="ГеоНасДХ"/> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]]. Бараково е мало рамничарско село од збиен тип со над дваесетина куќи.<ref name="ГеоНасДХ"/> Атарот на селото се граничи, на север и запад со [[Журче]], на исток со [[Единаковци]], на југ со [[Вардино]], на запад и југозапад со [[Граиште]].<ref name="ГеоНасДХ"/> == Историја == Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, под ојконимот ''Баракова'' како село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], со вкупно 6 семејства и 1 вдовица, или вкупно околу 20 жители. Приход имале и плаќале 321 акче.<ref name=":0">Во Опширниот пописен дефтер број 993 и 988 од 1468 г. (Пописот опфатен од лист 1-10 на Дефт. бр. 993 и од лист 11 -97 на дефт. број 988). М. Соколовски, Турски документи за историјата на македонскиот народ, Скопје, 1971, стр.</ref> Селото претставувало дел од тимарот што му припаѓал на Мехмеди, син на Али, во сума од 500 сребрени пари.<ref name="ГеоНасДХ"/> Селото се споменува и во дефтерот од 1538 година, со 28 жители.<ref name="ГеоНасДХ"/> Вкупно 2 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> Во селото постои споменик на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]].<ref name="енциклопедија" /> <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Споменик на НОБ во Бараково.jpg|Споменикот на НОБ во селото Податотека:Споменик на НОБ во Бараково 2.jpg|Спомен-плочата за паднатите борци од селото </gallery> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од само 1,8&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 97,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 38,3 хектари, а на шумите само 1 хектар.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Населението се занимава со земјоделство, одгледување на тутун, пченка, пченица, градинарство, а од сточарството со одгледување овци и крави.<ref name="ГеоНасДХ"/> <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Пруга кај Бараково.jpg|Пругата на линијата Бакарно Гумно-Сопотница Податотека:Полиња кај Бараково.jpg|Полето кај селото Податотека:Комбајн кај Бараково.jpg|Комбајн во полето </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|199 |1953|125 |1961|118 |1971|94 |1981|90 |1991|76 |1994|74 |2002|67 |2021|55 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Бараково имало 72 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Бараково се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 21 куќа.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Бараково имало 72 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 50 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало и во 1961 година броело 118 жители, а во 1994 бројот се намалил на 74 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото живееле 67 жители, од кои 66 [[Македонци]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 јуни 2016}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 55 жители, од кои 49 [[Македонци]] и 6 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Во летниот период од годината, бројот на жители во селото се зголемува на над 100 жители.<ref name="ГеоНасДХ"/> {{Пописи|72|72|199|125|118|94|90|76|74|67|55}} === Родови === Бараково е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref>{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|title= фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Доселеници:''' ''Орманковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Прострање]], [[Кичевско]]; ''Дуртановци'' (2 к.), доселени се од селото [[Железнец]]; ''Лазоровци'' (1 к.), доселени се од селото [[Света]]; ''Грујовци'' (3 к.), ''Пандаровци'' (3 к.) и ''Ќибилевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Вардино]] и ''Нечовци'' (2 к.), доселени однекаде. === Иселеништво === Најголем дел од населението е иселено во [[Битола]]. Но, одреден број е иселен и во [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Демир Хисар]], како и во [[Соединети Американски Држави|САД]] и [[Австралија]].<ref name="ГеоНасДХ"/> == Општествени установи == [[Податотека:Објект во Бараково.jpg|мини|300п|десно|Објект во селото]] * Поранешно основно училиште, кое е затворено одамна * Месна заедница == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Бараково било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Бараково, се наоѓале и селата Вардино, Белче, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0619 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|134}}</ref> * [[Превалец (Бараково)|Превалец]] — некропола од средниот век; * [[Старо Село (Бараково)|Старо Село]] — црква и населба од средниот век; и * [[Црквиште (Бараково)|Црквиште]] — црква од [[средниот век]]. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква. ;Споменици * Споменик на НОБ на сретсело == Редовни настани == ;Слави<ref name="ГеоНасДХ"/> * [[Рождество на Пресвета Богородица|Мала Богородица]] (21 септември) — главна селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Бараково * [[Борис Вељановски]] — македонски партизан. <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Маркова стапалка Бараково.jpg|Месност Маркова стапалка Податотека:Тунелот на железничката пруга во село Бараково Демир Хисар.jpg|Тунел на пругата Бакарно Гумно-Сопотница кај селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Демир Хисар]] * [[Железник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Barakovo, North Macedonia|Бараково}} {{Општина Демир Хисар}} [[Категорија:Бараково| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] nrld26hq66ay6flwm6trhjsuxuy1gsi 0 10836 5649797 5619957 2026-10-25T18:51:57Z Ehrlich91 24281 5649797 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Белче | слика = Воздушен поглед на Белче.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Белче | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Железник]] | население = 210 | година = 2021 | поштенски број = 7240 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 650 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=07 | слава = [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] | мрежно место = | карта = Белче во Општина Демир Хисар.svg }} '''Белче''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 246.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото најпрвин запишано како Белче се сретнува во {{римски|16}} век. Има две мислења за тоа како е добиено името. Првата е дека името потекнува од личното име Белко, Белчо. Втората е дека настанало придавка од белец, што може да значи бела земја или бел камен.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|47-48}}</ref> Според верување прв го основал селото некој од родот Дранговци, кој побегнал поради убиство на Турчин, од селото Белче, кое тогаш се наоѓало во близина на денешното село [[Белчишта]], [[Дебрца]].<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12-13}}</ref> == Географија и местоположба == Ова село се наоѓа во [[Железник]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], на десниот брег на реката [[Црна Река|Црна]], на 5 километри северно од општинското средиште, [[Демир Хисар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=26}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 650 метри.<ref name="енциклопедија" /> Од градот [[Битола]] е оддалечено 30 километри.<ref name="ГеоНасДХ"/> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 1305|регионалниот пат 1305]]. Белче е со село со триесетина нови куќи, сместено непосредно до патот [[Битола]]-[[Кичево]]. Се граничи со селата [[Прибилци]] и [[Сладуево]] на север, со селото [[Граиште]] на исток и со селото [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] на југ и на запад.<ref name="ГеоНасДХ"/> Во 1951 година, селото добило електрична енергија, водовод има од 1978 година, а истата година добило и асфалтен пат.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Историја == Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, во кој се регистрирани вкупно 9 семејства и 2 вдовици, или вкупно околу 53 жители. Вкупно плаќале данок од 9.510 акчиња.<ref name=":3">Во Опширниот пописен дефтер број 993 и 988 од 1468 г. (Пописот опфатен од лист 1-10 на Дефт. бр. 993 и од лист 11 -97 на дефт. број 988). М. Соколовски, Турски документи за историјата на македонскиот народ, Скопје, 1971, стр.</ref> Во 1568 година селото броело околу 88 жители.<ref name=":3" /> == Стопанство == Атарот на селото е мошне мал и зафаќа простор од само {{км2|3}}, при што преовладуваат шумите со 136,8 [[хектар]]и, обработливото земјиште заземаат 89,7 хектари, а на пасиштата отпаѓаат 59,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него има фабрички погон и продавници.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото имало живинарска фарма, а денес во него работи 1 превозник, 1 лимар и автомеханичар и 1 фризер.<ref name="ГеоНасДХ"/> Населението се занимава со земјоделство и чува стока и домашни птици.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|154 |1953|154 |1961|170 |1971|175 |1981|199 |1991|244 |1994|208 |2002|245 |2021|210 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Белче имало 100 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 240.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Белче се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 7 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Белче имало 128 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, но со пораст на бројот на население. Во 1961 година селото броело 170 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 208 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Зголемувањето на бројот на жители по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се должело на доселување на население од [[Железник|Горен Железник]].<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 245 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 јуни 2016}}</ref> Според неофицијални податоци, во 2015 година во селото живееле над 250 жители.<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 210 жители, од кои 206 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|100|128|154|154|170|175|199|244|208|245|210}} === Родови === Белче е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Доселеници:''' ''Јоновци'' (1 к.), потекнуваат од селото [[Бабино]]. Од таму се иселиле во [[Обршани]] кај [[Прилеп]]. Па по некое време прешле во Белче; ''Величковци'' со ''Дрмоновци'' (5 к.), со непознато потекло. Некое време седеле и во [[Сопотница]]; ''Трајковци'' (2 к.), доселени се во 1903 година од селото [[Логоварди]] кај [[Битола]]; ''Јолевци'' и ''Дранговци'' (2 к.); ''Филиповци'' (1 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Единаковци]]; ''Лозановци'' (2 к.), потекнуваат од селото [[Вардино]]. Од таму се иселиле во селото [[Бучин]] кај [[Крушево]]. Па се населиле во Белче; ''Ничовци'' (4 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Стругово]]. Таму припаѓале на родот ''Гологановци''; ''Лачовци'' и ''Милевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Граиште]]. Таму припаѓале на родот ''Кордановци'' и ''Кочовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Слоештица]]. Таму имале роднини. === Иселеништво === Пред 1952 година, едно семејство од селото се има иселено во [[Бугарија]].<ref name=":2" /> Потоа од Белче се иселиле над 30 домаќинства иселено и тоа најмногу во градовите [[Битола]], [[Скопје]] и [[Демир Хисар]], но има иселено и во европските и во прекуокеанските земји.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="150п" caption="Поранешното основно училиште"> Податотека:Поранешено училиште во Белче 2.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 3.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 4.jpg| Податотека:Поранешно училиште во Белче.jpg| </gallery> == Самоуправа и политика == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 245.jpg|мини|300п|десно|Поглед на селото]] [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“]] Во {{римски|19}} век, Белче било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Белче, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Мургашево, во која влегувале селата Белче, Кутретино, Мургашево, Слепче и Суводол. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0620 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 203 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617020053/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|archive-date=2020-06-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|134}}</ref> * [[Гориче (Белче)|Гориче]] — црква од старохристијанско време; * [[Зад Корија (Белче)|Зад Корија]] — населба од средниот век; * [[Зарев Манастир]] — црква од [[средниот век]]; и * [[Стари Анови (Белче)|Стари Анови]] — населба од [[средниот век]]. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Белче|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name="ГеоНасДХ"/> * [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] — главна селска слава <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Демир Хисар]] * [[Железник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Belče}} {{Општина Демир Хисар}} [[Категорија:Белче| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] kmxvgamzgyok1zaysn8lecjq726xees 5649798 5649797 2026-10-25T18:52:27Z Ehrlich91 24281 5649798 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Белче | слика = Воздушен поглед на Белче.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Белче | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Железник]] | население = 210 | година = 2021 | поштенски број = 7240 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 650 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=07 | слава = [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] | мрежно место = | карта = Белче во Општина Демир Хисар.svg }} '''Белче''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 246.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото најпрвин запишано како Белче се сретнува во {{римски|16}} век. Има две мислења за тоа како е добиено името. Првата е дека името потекнува од личното име Белко, Белчо. Втората е дека настанало придавка од белец, што може да значи бела земја или бел камен.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|47-48}}</ref> Според верување прв го основал селото некој од родот Дранговци, кој побегнал поради убиство на Турчин, од селото Белче, кое тогаш се наоѓало во близина на денешното село [[Белчишта]], [[Дебрца]].<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12-13}}</ref> == Географија и местоположба == Ова село се наоѓа во [[Железник]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], на десниот брег на реката [[Црна Река|Црна]], на 5 километри северно од општинското средиште, [[Демир Хисар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=26}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 650 метри.<ref name="енциклопедија" /> Од градот [[Битола]] е оддалечено 30 километри.<ref name="ГеоНасДХ"/> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 1305|регионалниот пат 1305]]. Белче е со село со триесетина нови куќи, сместено непосредно до патот [[Битола]]-[[Кичево]]. Се граничи со селата [[Прибилци]] и [[Сладуево]] на север, со селото [[Граиште]] на исток и со селото [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] на југ и на запад.<ref name="ГеоНасДХ"/> Во 1951 година, селото добило електрична енергија, водовод има од 1978 година, а истата година добило и асфалтен пат.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Историја == Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, во кој се регистрирани вкупно 9 семејства и 2 вдовици, или вкупно околу 53 жители. Вкупно плаќале данок од 9.510 акчиња.<ref name=":3">Во Опширниот пописен дефтер број 993 и 988 од 1468 г. (Пописот опфатен од лист 1-10 на Дефт. бр. 993 и од лист 11 -97 на дефт. број 988). М. Соколовски, Турски документи за историјата на македонскиот народ, Скопје, 1971, стр.</ref> Во 1568 година селото броело околу 88 жители.<ref name=":3" /> == Стопанство == Атарот на селото е мошне мал и зафаќа простор од само {{км2|3}}, при што преовладуваат шумите со 136,8 [[хектар]]и, обработливото земјиште заземаат 89,7 хектари, а на пасиштата отпаѓаат 59,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него има фабрички погон и продавници.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото имало живинарска фарма, а денес во него работи 1 превозник, 1 лимар и автомеханичар и 1 фризер.<ref name="ГеоНасДХ"/> Населението се занимава со земјоделство и чува стока и домашни птици.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|154 |1953|154 |1961|170 |1971|175 |1981|199 |1991|244 |1994|208 |2002|245 |2021|210 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Белче имало 100 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 240.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Белче се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 7 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Белче имало 128 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, но со пораст на бројот на население. Во 1961 година селото броело 170 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 208 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Зголемувањето на бројот на жители по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се должело на доселување на население од [[Железник|Горен Железник]].<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 245 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 јуни 2016}}</ref> Според неофицијални податоци, во 2015 година во селото живееле над 250 жители.<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 210 жители, од кои 206 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|100|128|154|154|170|175|199|244|208|245|210}} === Родови === Белче е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Доселеници:''' ''Јоновци'' (1 к.), потекнуваат од селото [[Бабино]]. Од таму се иселиле во [[Обршани]] кај [[Прилеп]]. Па по некое време прешле во Белче; ''Величковци'' со ''Дрмоновци'' (5 к.), со непознато потекло. Некое време седеле и во [[Сопотница]]; ''Трајковци'' (2 к.), доселени се во 1903 година од селото [[Логоварди]] кај [[Битола]]; ''Јолевци'' и ''Дранговци'' (2 к.); ''Филиповци'' (1 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Единаковци]]; ''Лозановци'' (2 к.), потекнуваат од селото [[Вардино]]. Од таму се иселиле во селото [[Бучин]] кај [[Крушево]]. Па се населиле во Белче; ''Ничовци'' (4 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Стругово]]. Таму припаѓале на родот ''Гологановци''; ''Лачовци'' и ''Милевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Граиште]]. Таму припаѓале на родот ''Кордановци'' и ''Кочовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Слоештица]]. Таму имале роднини. === Иселеништво === Пред 1952 година, едно семејство од селото се има иселено во [[Бугарија]].<ref name=":2" /> Потоа од Белче се иселиле над 30 домаќинства иселено и тоа најмногу во градовите [[Битола]], [[Скопје]] и [[Демир Хисар]], но има иселено и во европските и во прекуокеанските земји.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="150п" caption="Поранешното основно училиште"> Податотека:Поранешено училиште во Белче 2.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 3.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 4.jpg| Податотека:Поранешно училиште во Белче.jpg| </gallery> == Самоуправа и политика == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 245.jpg|мини|300п|десно|Поглед на селото]] [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“]] Во {{римски|19}} век, Белче било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Белче, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Мургашево, во која влегувале селата Белче, Кутретино, Мургашево, Слепче и Суводол. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0620 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 203 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617020053/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|archive-date=2020-06-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|134}}</ref> * [[Гориче (Белче)|Гориче]] — црква од старохристијанско време; * [[Зад Корија (Белче)|Зад Корија]] — населба од средниот век; * [[Зарев Манастир]] — црква од [[средниот век]]; и * [[Стари Анови (Белче)|Стари Анови]] — населба од [[средниот век]]. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Белче|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name="ГеоНасДХ"/> * [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] — главна селска слава <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Демир Хисар]] * [[Железник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Belče}} {{Општина Демир Хисар}} [[Категорија:Белче| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] qjjwlg05z6wuc5is1xlorf1qzafmeqm 5649799 5649798 2026-10-25T18:52:54Z Ehrlich91 24281 5649799 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Белче | слика = Воздушен поглед на Белче.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Белче | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Железник]] | население = 210 | година = 2021 | поштенски број = 7240 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 650 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=38 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=07 | слава = [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] | мрежно место = | карта = Белче во Општина Демир Хисар.svg }} '''Белче''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 246.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото најпрвин запишано како Белче се сретнува во {{римски|16}} век. Има две мислења за тоа како е добиено името. Првата е дека името потекнува од личното име Белко, Белчо. Втората е дека настанало придавка од белец, што може да значи бела земја или бел камен.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|47-48}}</ref> Според верување прв го основал селото некој од родот Дранговци, кој побегнал поради убиство на Турчин, од селото Белче, кое тогаш се наоѓало во близина на денешното село [[Белчишта]], [[Дебрца]].<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12-13}}</ref> == Географија и местоположба == Ова село се наоѓа во [[Железник]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], на десниот брег на реката [[Црна Река|Црна]], на 5 километри северно од општинското средиште, [[Демир Хисар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=26}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 650 метри.<ref name="енциклопедија" /> Од градот [[Битола]] е оддалечено 30 километри.<ref name="ГеоНасДХ"/> До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 1305|регионалниот пат 1305]]. Белче е со село со триесетина нови куќи, сместено непосредно до патот [[Битола]]-[[Кичево]]. Се граничи со селата [[Прибилци]] и [[Сладуево]] на север, со селото [[Граиште]] на исток и со селото [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] на југ и на запад.<ref name="ГеоНасДХ"/> Во 1951 година, селото добило електрична енергија, водовод има од 1978 година, а истата година добило и асфалтен пат.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Историја == Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, во кој се регистрирани вкупно 9 семејства и 2 вдовици, или вкупно околу 53 жители. Вкупно плаќале данок од 9.510 акчиња.<ref name=":3">Во Опширниот пописен дефтер број 993 и 988 од 1468 г. (Пописот опфатен од лист 1-10 на Дефт. бр. 993 и од лист 11 -97 на дефт. број 988). М. Соколовски, Турски документи за историјата на македонскиот народ, Скопје, 1971, стр.</ref> Во 1568 година селото броело околу 88 жители.<ref name=":3" /> == Стопанство == Атарот на селото е мошне мал и зафаќа простор од само {{км2|3}}, при што преовладуваат шумите со 136,8 [[хектар]]и, обработливото земјиште заземаат 89,7 хектари, а на пасиштата отпаѓаат 59,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него има фабрички погон и продавници.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото имало живинарска фарма, а денес во него работи 1 превозник, 1 лимар и автомеханичар и 1 фризер.<ref name="ГеоНасДХ"/> Населението се занимава со земјоделство и чува стока и домашни птици.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|154 |1953|154 |1961|170 |1971|175 |1981|199 |1991|244 |1994|208 |2002|245 |2021|210 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Белче имало 100 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 240.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Белче се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 7 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Белче имало 128 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, но со пораст на бројот на население. Во 1961 година селото броело 170 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 208 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Зголемувањето на бројот на жители по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се должело на доселување на население од [[Железник|Горен Железник]].<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 245 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 јуни 2016}}</ref> Според неофицијални податоци, во 2015 година во селото живееле над 250 жители.<ref name="ГеоНасДХ"/> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 210 жители, од кои 206 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|100|128|154|154|170|175|199|244|208|245|210}} === Родови === Белче е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Доселеници:''' ''Јоновци'' (1 к.), потекнуваат од селото [[Бабино]]. Од таму се иселиле во [[Обршани]] кај [[Прилеп]]. Па по некое време прешле во Белче; ''Величковци'' со ''Дрмоновци'' (5 к.), со непознато потекло. Некое време седеле и во [[Сопотница]]; ''Трајковци'' (2 к.), доселени се во 1903 година од селото [[Логоварди]] кај [[Битола]]; ''Јолевци'' и ''Дранговци'' (2 к.); ''Филиповци'' (1 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Единаковци]]; ''Лозановци'' (2 к.), потекнуваат од селото [[Вардино]]. Од таму се иселиле во селото [[Бучин]] кај [[Крушево]]. Па се населиле во Белче; ''Ничовци'' (4 к.), доселени се пред 1903 година од селото [[Стругово]]. Таму припаѓале на родот ''Гологановци''; ''Лачовци'' и ''Милевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Граиште]]. Таму припаѓале на родот ''Кордановци'' и ''Кочовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Слоештица]]. Таму имале роднини. === Иселеништво === Пред 1952 година, едно семејство од селото се има иселено во [[Бугарија]].<ref name=":2" /> Потоа од Белче се иселиле над 30 домаќинства иселено и тоа најмногу во градовите [[Битола]], [[Скопје]] и [[Демир Хисар]], но има иселено и во европските и во прекуокеанските земји.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Општествени установи == * Поранешно основно училиште * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="150п" caption="Поранешното основно училиште"> Податотека:Поранешено училиште во Белче 2.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 3.jpg| Податотека:Поранешено училиште во Белче 4.jpg| Податотека:Поранешно училиште во Белче.jpg| </gallery> == Самоуправа и политика == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 245.jpg|мини|300п|десно|Поглед на селото]] Во {{римски|19}} век, Белче било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Белче, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Мургашево, во која влегувале селата Белче, Кутретино, Мургашево, Слепче и Суводол. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0620 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 203 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617020053/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/794|archive-date=2020-06-17|dead-url=|accessdate=4 април 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|134}}</ref> * [[Гориче (Белче)|Гориче]] — црква од старохристијанско време; * [[Зад Корија (Белче)|Зад Корија]] — населба од средниот век; * [[Зарев Манастир]] — црква од [[средниот век]]; и * [[Стари Анови (Белче)|Стари Анови]] — населба од [[средниот век]]. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Белче|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name="ГеоНасДХ"/> * [[Свети Никола|Св. Никола Летен]] — главна селска слава <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Демир Хисар]] * [[Железник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Belče}} {{Општина Демир Хисар}} [[Категорија:Белче| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] gfzm1m4brn0c6a2bz8hpulvgsgekd6k 0 10954 5649743 5637897 2026-10-25T15:37:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649743 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Црнилиште | слика = Поглед на Црнилиште 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на Црнилиште | општина = {{општинскигрб|Општина Долнени}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Прилепско Поле]] | население = 1.937 | година = 2002 | поштенски број = 7516 | повикувачки број = 048 | надморска височина = 662 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=31 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=24 | lon_sec=52 | слава = | мрежно место = | карта = Црнилиште во Општина Долнени.svg }} '''Црнилиште''' — село во [[Општина Долнени]], [[Прилепско]]. == Географија и местоположба == Селото Црнилиште се наоѓа во [[Прилепско Поле]] и во северниот дел од територијата на [[Општина Долнени]], северозападно од градот [[Прилеп]], на северозападното подножје на планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]]. Селото е ридско и е сместено на надморска височина од 662 м. Од Прилеп е оддалечено 33&nbsp;км. Неговиот атар зафаќа површина од 12,5&nbsp;км².<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1a/%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=314}}</ref> == Историја == Црнилиште било формирано од страна на христијанско словенско население. [[Албанци]]те се доселиле во селото кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век.<ref name="jovantrifunoski">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|title=Битољско-прилепска котлина|language=sr|publisher=Српска академија наука и уметности|year=1998|location=Београд|page=374}}</ref> == Стопанство == Селото има [[полјоделство|полјоделска]] функција. Во неговиот атар преовладува обработливото земјиште на површина од 711&nbsp;ха, пасиштата зафаќаат површина од 202&nbsp;ха, а на шуми отпаѓаат 147&nbsp;ха.<ref name="енциклопедија"/> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|949 |1953|1045 |1961|1118 |1971|1108 |1981|1303 |1991|1456 |1994|1486 |2002|1765 |2021|1937 }} Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) под името ''Чрнулште'' и имало 25 семејства, 2 неженети и 2 вдовици, сите христијани.<ref>Соколоски, М. и Стојановски, А. (1971). ''Турски документи за историјата на македонскиот народ'', кн. 4. Скопје. стр.68.</ref> Во делото „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Црнилиште било село со 60 домаќинства и 200 жители [[муслимани]], 40 [[Македонци]] и 7 [[Роми]].<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 72-73.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Црнилиште имало 60 Македонци, 580 [[Албанци]] и 80 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 244.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во селото имало 60 жители Македонци, не броејќи ги муслиманите.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 150-151.</ref> Според [[Димитар Гаџанов]], во Црнилиште во 1916 година живееле 738 жители Албанци.<ref>„[https://www.oldprilep.com/crniliste/ Црнилиште] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200718230749/https://www.oldprilep.com/crniliste/ |date=2020-07-18 }}“. ''OldPrilep''. 19 октомври 2014.</ref> За време на Првата светска војна Црнилиште било вклучено во општина Браилово и имало 738 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nsi.bg/statlib/en/lister.php?iid=DO-010000482&page=8|title=Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София 1917}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Црнилишта'' се води како мешано македонско-албанско село во Прилепската Каза на Битолскиот Санџак со 80 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|23}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 500 [[Турци]], 150 [[Македонци]] и 50 други.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}</ref> Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 1.765 жители, од кои 1.704 Албанци, 31 Македонец, 26 [[Турци]], 1 [[Бошњаци|Бошњак]] и 3 други.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=14 април 2020}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.937 жители, од кои 23 [[Македонци]], 1.894 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Турци|Турци]] и 18 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|720|—|949|1.045|1.118|1.108|1.303|1.456|1.486|1.765|1.937}} === Родови === [[Податотека:Традиционална куќа во Црнилиште.jpg|мини|десно|200п|Традиционална куќа]] Црнилишта е македонско-албанско село. '''Албански родови во селото село:''' ''Гачевци (40 куќи), Велиовци (12 куќи), Усовци (4 куќи), Аировци (5 куќи), Реџовци (12 куќи), Џемаиловци (10 куќи), Шабановци (9 куќи), Ликовци (8 куќи), Качниковци (6 куќи), Ламевци (6 куќи), Манчевци (6 куќи), Стајчевци (6 куќи), Рамчевци (4 куќи), Речковци (4 куќи) и Мале-Станевци (4 куќи)'' сите овие родови се доселени од [[Дебарско|дебарска]] страна кон крајот на XVIII век и почеток на XIX век. Највеќее брачни врски одржувале со селаните од селата [[Пешталево]], [[Дебреште]] и [[Житоше]], и затоа жителите на селото добро го владеат македонскиот јазик. Во родот ''Гачевци'' се знае следното родословие: Јусуф (жив на 56&nbsp;г. во 1954 година) Амет-Јусуф-Алија-Ганија, основачот на родот кој се доселил. Родовите ''Велиовци и Усовци'' потекнуваат од двајца браќа, во родот Усовци се знае следното родословие: Рамадан (жив на 57&nbsp;г. во 1954 година) Џабир-Селман-Усеин, основачот на родот. '''Македонски родови доселени после турското владеење се:''' ''Џарковци (6 куќи), Симоновци (3 куќи), Шоповци (2 куќи), Савевци (2 куќи) и Малезановци (1 куќи)'' доселени се од селото [[Стровија]]; ''Дрндаревци (4 куќи) и Размовци (3 куќи)'' доселени се од селото [[Маргари]]; ''Секуловци (3 куќи),Здравевци (2 куќи), и Церовци (2 куќи)'' доселени се од селото [[Гостиражни]]; ''Солуновци (1 куќа)'' доселени се од селото [[Костинци]]; ''Камчевци (1 куќа) и Влаинковци (1 куќа)'' доселени се од селото [[Богомила]].<ref>{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/469501519|title=Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања (1914-1997)|last=Трифуноски Ф.|first=Јован|year=1998|publisher=Српска академија наука и уметности|isbn=8670252678|oclc=469501519}}</ref> == Општествени установи == Во селото работи [[ОУ „Исмаил Ќемали“ - Црнилиште|основното училиште „Исмаил Ќемали“]], каде што се изведува настава до деветто одделение.<ref>„[http://www.opstinadolneni.gov.mk/mk/obrazovanie/ Образование]“. [[Општина Долнени]].</ref> Освен тоа, во него има и амбуланта и услужни објекти.<ref name="енциклопедија"/> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бириште (Црнилиште)|Бириште]] — населба од римско време; * [[Криви Стогови (Црнилиште)|Криви Стогови]] — осамен наод од римско време; * [[Ограда (Црнилиште)|Ограда]] — населба од римско време; * [[Палези (Црнилиште)|Палези]] — населба од римско време. ;Џамии<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=83}}</ref> * [[Горна џамија (Црнилиште)|Горна џамија]] — џамија во Горно Маало; * [[Долна џамија (Црнилиште)|Долна џамија]] — џамија во Долно Маало. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Долнени]] од 1955 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Костинци. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1475 и 1476 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mojotizbor.mk/files/izbiracki-mesta/ie5-dolneni.pdf|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.544 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Личности == * [[Езѓан Алиоски]] (р. 1992) — македонски фудбалер од меѓународна слава == Иселеништво == До 1957 година 15 албански семејства се иселиле во [[Турција]]. Тие се населиле во [[Бурса]], [[Одрин]] и [[Адапазар]]. После 1957 година албанското иселување во Турција било уште посилно. А во селото почнало да се населува и македонско население.<ref name="jovantrifunoski" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Поглед на Црнилиште.jpg|Патот до селото Податотека:Игралиште во Црнилиште.jpg|Игралиште во селото Податотека:Долна Џамија - Црнилиште.jpg|Долна Џамија Податотека:Горна џамија - Црнилиште.jpg|Горна Џамија </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Crnilište}} {{Општина Долнени}} [[Категорија:Црнилиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Долнени]] 95nniabjp2h7mjfh78dxwffme30j7bi 0 11488 5649985 5617876 2026-10-26T09:39:28Z ~2026-56858-63 138069 /* Личности */ 5649985 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Брезица | регион={{грб|Скопски Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Петровец}} | население=9 | поштенски број=1043 | надморска височина=698 | географска широчина=41° 52' 17" сев. ш. | географска должина=21° 43' 32" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=52 | lat_sec=17 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=43 | lon_sec=32 | мрежно место= | карта = Брезица во Општина Петровец.svg }} '''Брезица''' — село во [[Општина Петровец]], во областа [[Скопска Блатија|Блатија]], во околината на градот [[Скопје]]. Според некои документи Брезица постоела уште пред IX век. == Географија и местоположба == Брезица се наоѓа во западното подножје на [[Градиштанската Планина|Градиштанска Планина]] на надморска висина од 698 метри. Вкупната површина на селскиот атар изнесува 11,7&nbsp;км², од на обработливо земјиште припаѓаат 147&nbsp;ха, на пасишта 329&nbsp;ха и на шуми 661&nbsp;ха.<ref name="Општина Петровец">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.opstina-petrovec.gov.mk/petrovec/index.php?option=com_content&view=article&id=64:2009-02-03-12-48-57&catid=18:2009-02-03-12-39-30&Itemid=138|title=Населени места|last=|first=|date=3 февруари 2009|work=|publisher=Општина Петровец|language=македонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2010-07-22}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. == Стопанство == Земјоделство, сточарство, живинарство, пчеларство и др. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|372 |1953|357 |1961|189 |1971|87 |1981|29 |1991|25 |1994|9 |2002|13 |2021|9 }} Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Брезниче'' и било [[Христијанство|христијанско]], каде имало 35 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 135 мажи христијани, со 7 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 284 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}</ref> [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 160 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]) од 1900 година, селото Брезица имало 350 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_26.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.207]</ref> Според секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) од 1905 година, во Брезица имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.114-115.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] во 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е зафатено со значителна [[депопулација]] и деаграризација, бидејќи од него се иселило грото од населението. Така, во 1961 година селото броело 189 жители, а во 1994 година бројот се намалил само на 9 жители, македонско население. Според пописот од 2002 година, во селото Брезица живееле 13 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{наведена мрежна страница | url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf | title=Попис на Македонија | date=2002 | publisher=Завод за статистика на Македонија | accessdate=6 јануари 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120324050205/http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf | archive-date=2012-03-24 | url-status=bot: unknown }}</ref> Според последниот попис од 2021 година, селото Брезица има население од 9 жители, сите [[Македонци]] и претставува едно од најмалите села во општината и [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. {{Пописи|350|400|372|357|189|87|29|25|9|13|9}} === Родови === Брезица e македонско село. Според истражувањата од 1951 година, родови во Брезица се: * '''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Ѓоревци (2 к.), Стевовци (1 к.), Филиповци (4 к.), Мусовци (1 к.), Дудиновци (3 к.), Малиновци (2 к.), Гусларовци (1 к.), Тошевци (1 к.), Јовановци (2 к.), Стамболџијовци (1 к.), Уњеровци (2 к.), Бокчевци (1 к.), Гроздановци (1 к.), Вренковци (1 к.), Мајсторовци (3 к.), Бунгуровци (1 к.), Милошевци (1 к.), Кендеровци (1 к.), Зрзо (1 к.), Трајановци (3 к.), Масларовци (3 к.), Спасевци (2 к.), Мичевци (1 к.) и Митревци (1 к.)''<ref>{{Наведена книга|title=Сеоска насеља скопске котлине|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1964|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Општествени установи == Месна заедница на с.&nbsp;Брезица == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Петровец]], која не била променета при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Петровец. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Петровец. == Културни и природни знаменитости == Манастир св.Петка - св.Недела и црква св.Троица. Во селото постои водоводен систем изграден пред 2000 г. Постојат и три јавни селски чешми, четири улици, извиднички дом. == Редовни настани == Секоја година на 7 и 8 август во Брезица се собираат некогашните жители по повод Света Петка - Света Недела. На крајот од селото има два манастира едниот Света Петка другиот Света Недела. Има музика и мини панаѓур. Тоа се деновите кога Брезица повторно живнува како некогаш. Исто така во селото се слави и 2 август по старата изрека "Свети Илија" - славниот Илинден од 1903 година. Во селото се слави и 31.01 секоја година, славата е зимски Свети Атанас кој се слави и пошироко во околните населени места. == Личности == Панче Трајковски, Благоја Смилевски, Симо Божиновски, членови на селско — црковниот одбор како и многубројни луѓе во минатото. Цветан Никчевски, Вилиповци фамилија* == Култура и спорт == Извиднички дом "Јадран". == Иселеништво == Постои село - град на жалост. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Петровец}} {{Скопски села}} [[Категорија:Брезица| ]] igzluawi6e7qn78vwnamz4golu2ro9p 0 11587 5649840 5644959 2026-10-25T22:19:53Z SpectralWiz 106165 5649840 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Лавци (Ресенско) (05).jpg | име=Лавци | регион= | општина=[[Општина Ресен|Ресен]] | население= 118 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=02 | lat_sec=43 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=57 | lon_sec=16 | мрежно место= | карта= Лавци во Општина Ресен.svg }} '''Лавци''' (или '''Влашци''') — село во [[Општина Ресен]], во областа [[Преспа|Горна Преспа]], во [[Ресенско|околината]] на градот [[Ресен]]. == Географија и местоположба == Лавци се наоѓа 6,5 км југозападно од [[Ресен]] во воздушна линија сметано од средиштата на населените места. Соседни села се: [[Прељубје]] (на југ; 1,2 км), Дрмени (на запад; 3,3 км), [[Царев Двор]] (на запад; 3,6 км), [[Горно Дупени]] (на североисток; 2,2 км), [[Евла (Ресенско)|Евла]] (на север; 3,4 км). == Историја == Во 1468 г. селото било мулк (имот) на извесен Мурат. Заведени се жителите Никола, син на Мано; Радоја, син на Боѓол; поп Петре; Томко (или Думко), зет на Васил; Јован, син на Томко; Дујко, сиромав; Димитри Приезда; Миле, син на Стале; Радан, сиромав; Радослав, Србин; Раде, сиромав; Никола, син на Мануил; Крајо, брат на Добре; Миле, син на Бојко; Петко, син на Ѓорго; Божик, сиромав; Драгош Петко; Пејо, син на Драгош; Дујко, син на Черп; Добре, син на Преспанчанецот; Раде, син на Калуќер; вдовица Рада; Димитри, син на Тодор; Димитри, син на Мартин; Никола, син на Димитри; Музак, син на Черп; Велко, син на Черп; Стајко, [[говедар]]; Бојко, син на Драго; Пројо, син на Пејо; Миле, син на Черп, зет на Димче; Никола, син на Димитри. Броело 33 семејства, 1 вдовица, па вкупно 169 жители, кои таа година платиле 3.788 [[акче|акчиња]] данок — 1.200 само ушур за [[лозје]] и 825 акчиња за испенџе. Плаќале за [[лен]], [[свилена буба]], [[свиња|свињи]] и [[улиште|улишта]], [[бостан]], свадбарина и нијабет. Во [[дефтер]] од 1519 г. ''Влашци'' имало 98 христијански домаќинства, 4 вдовици христијанки и 10 ергени христијани. Во дефтерот од 1583 се води со 93 христијански семејства, 38 ергени христијани и 1 муслиман кој имал баштина (задолжбина).<ref>{{наведено списание | last = Соколоски | first = Методија | authorlink = Методија Соколоски | coauthors = | year = | month = | title = Преспанската нахија во текот на XVI век | journal = Филозофски факултет на Универзитетот во Скопје | publisher = | location = Скопје | volume = | issue = | pages = 123 | doi = | id = | url = https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/12098/1/GZ24-25.10.%20%d0%a1%d0%be%d0%ba%d0%be%d0%bb%d0%be%d1%81%d0%ba%d0%b8%2c%20%d0%9c.%20-%20%d0%9f%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%20%d0%bd%d0%b0%d1%85%d0%b8%d1%98%d0%b0%20%d0%b2%d0%be%20%d1%82%d0%b5%d0%ba%d0%be%d1%82%20%d0%bd%d0%b0%20XVI%20%d0%b2%d0%b5%d0%ba.pdf | format = | accessdate = | lang-hide = | lang = mk | archive-date = 2024-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240228152423/https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/12098/1/GZ24-25.10.%20%D0%A1%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8,%20%D0%9C.%20-%20%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%B2%D0%BE%20%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%20XVI%20%D0%B2%D0%B5%D0%BA.pdf | url-status = dead }}</ref> Влашци спаѓало во средно развиените селски населби. За последен пат се споменува во 1568 г. како населено место со 192 жители.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=93}}. Во изворот погрешно се води како Демирхисарско, но всушност се работи за друго име на ова Лавци.</ref> == Стопанство == [[Податотека:Landuse Lavci.png|десно|мини|Покриеност на земјиште на Лавци 2023]] Според сателитско мерење во 2023 година, атарот на Лавци зафаќа вкупна површина од 1.749,8 хектари. Според користењето на земјиштето, најголем дел од територијата на атарот зафаќаат површините под листопадна широколисна шума со 819,6 хектари (46,8%). Во останатиот дел од атарот се застапени и тревни површини (пасишта) (747 хектари), грмушки и ниска вегетација (132,1 хектар), иглолисна шума (17,2 хектари), обработливо земјиште (11,6 хектари), празен терен (9,5 хектари), зимзелена широколисна шума (8 хектари), изградено (населено) земјиште (4,2 хектари) и водени површини (0,6 хектари).<ref>Резултатите се добиени во рамки на проектот „[[:meta:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data (ID: 24007575)|Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data]]“</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|305 |1953|333 |1961|339 |1971|312 |1981|358 |1991|201 |1994|145 |2002|134 |2021|118 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лавци живееле 276 жители, од кои 150 [[Турци]], 120 [[Македонци]] и 6 [[Албанци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 238.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Турци]] и 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 118 жители, од кои 13 [[Македонци]], 6 [[Македонски Албанци|Албанци]], 98 [[Македонски Турци|Турци]] и 1 останат. На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''305''' |- |1953 |126 |— |206 |— |— |— |— |1 |— |'''333''' |- |1961 |121 |1 |217 |— |— |— |— |— |— |'''339''' |- |1971 |103 |— |209 |— |— |— |— |— |— |'''312''' |- |1981 |97 |16 |241 |— |— |— |— |4 |— |'''358''' |- |1991 |28 |4 |164 |— |— |— |— |5 |— |'''201''' |- |1994 |28 |4 |113 |— |— |— |— |— |— |'''145''' |- |2002 |18 |2 |113 |— |— |— |— |1 |— |'''134''' |- |2002 |13 |6 |98 |— |— |— |— |— |1 |'''118''' |} === Родови === [[Податотека:Лавци (Ресенско) (03).jpg|мини|200п|Куќа во западниот дел на Лавци.]] Лавци е македонско-турско село. * Македонски родови се: Андоновци, Бојчевци, Гештаковци, Жиловци, Таневци (доселени од [[Коњско (Ресенско)|Коњско]] во 1934 година), Колевци, Мркачовци, Пандевци и Перовци (доселени од [[Долно Перово|Перово]]). * Турски родови се: Алиовци, Зеќировци, Јашаровци, Јуруковци, Резаковци, Селимовци и Шаиновци.<ref>{{Наведена книга|title=Населбите во Преспа|last=Јовановски|first=Владо|publisher=Ѓурѓа|year=2005|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1949 година, родови во селото се: '''Македонски''' * '''Староседелци и со непознато потекло:''' Жиловци (8 к.) * '''Доселеници:''' ''Андоновци (4 к.)'' доселени се од селото [[Прељубје]]; ''Коњцкари со Ивановци и Тасевци (3 к.)'' доселени се во 1914 година од селото [[Коњско (Ресенско)|Коњско]]. Подалечно потекло од селото [[П’пли]] во егејскиот дел од [[Преспа]]; ''Пандевци (5 к.)'' доселени се во 1915 од селото [[Волкодери]]; ''Перовци и Голицовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Долно Перово|Перово]]; ''Колевци (1 к.)'' доселени се во 1920 година од селото [[Шурленци]]; ''Мркачовци (2 к.)'' доселени се од селото [[Горно Дупени]]; '''Муслимански''' * '''Староседелци:''' ''Шаиновци (9 к.) и Јашаревци (8 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Алиовци (17 к.)'' доселени се од некое место [[Пеќиште]].<ref>{{Наведена книга|title=Преспанска област|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски Фонд на МАНУ, к-2, АЕ 87|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1665 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на продавница на Акиф Селимовски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 172 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Манастир „Св. Петка“ - Лавци (04).jpg|мини|200п|Манастирот „Св. Петка“.]] [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ и Стара џамија - Лавци (01).jpg|мини|200п|Црквата „Св. Атанасиј“ и Старата џамија.]] [[Податотека:Нова џамија - Лавци (03).jpg|мини|200п|Новата џамија.]] ;Верски храмови * [[Манастир „Св. Петка“ - Лавци|Манастир „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лавци|Црква „Св. Атанасиј“]] * [[Нова џамија (Лавци)|Нова џамија]] * [[Стара џамија (Лавци)|Стара џамија]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Тумба (Лавци)|Тумба]] — населба од доцноантичко време; *[[Андонови Градини]] — населба од римско време; *[[Трансформатор (Лавци)|Трансформатор]] — населба од средниот век; *[[Стара Црква (Лавци)|Стара Црква]] — црква и некропола од средниот век; == Редовни настани == == Личности == * [[Гоше Котаревски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Коле Трајчев Узунов]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том IV, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Култура и спорт == == Иселеништво == == Галерија == <gallery mode="packed" heights="140px"> Лавци (Ресенско) (01).jpg|Куќи во западниот дел на селото Лавци (Ресенско) (02).jpg|Улица во западниот дел на селото Лавци (Ресенско) (04).jpg|Улица во средишниот дел на селото </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Ресен}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Ресенски села]] [[Категорија:Села во Општина Ресен]] [[Категорија:Лавци (Ресенско)| ]] kxeg505yg1za4qpvmduv74pvgnfj4ob 0 12109 5649723 5649491 2026-10-25T14:50:19Z Ehrlich91 24281 5649723 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Дабиље | име2 = Дабиле или Дабиља | слика = Воздушен поглед на Дабиље.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Дабиље | општина = {{општинскигрб|Општина Струмица}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Струмичко Поле]] | население = 1.647 | година = 2021 | поштенски број = 2430 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 221 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=26 | lat_sec=34 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=41 | lon_sec=26 | слава = [[Света Троица]] | мрежно место = | карта = Дабиље во Општина Струмица.svg }} '''Дабиље''' (познато и како '''Дабиле''' и '''Дабиља''') — село во [[Општина Струмица]], во областа [[Струмичко Поле]], во околината на градот [[Струмица]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Dabilje - Strumica (1).JPG|мини|300п|лево|Улица во селото]] Ова големо село се наоѓа во средишниот дел на подрачјето на [[Општина Струмица]], односно во рамнинскиот дел на [[Струмичко Поле|Струмичкото Поле]], недалеку од самиот град [[Струмица]]. Поради ова, припаѓа на неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=90|language=македонски|accessdate=24 октомври 2026}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 221 метар.<ref name="енциклопедија" /> Од градот Струмица е оддалечено само 4 километри. Низ селото поминува [[Автопат А4 (Македонија)|државниот пат А4]], кој води до [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]] и границата со [[Бугарија]]. Во близина на селото поминува реката [[Водочница]]. Во есента 2008, како резултат на вложувањата на [[Општина Струмица]], во Дабиље поставена е примарна [[водовод]]на мрежа, но сепак, предлогот жителите на селото да учествуваат со самопридонес при инсталирањето на чешми во домовите е одбиен на [[референдум]]. Како резултат, Дабиље е едно од четирите населени места во Општина Струмица кое сѐ уште нема секундарен [[водовод]]. Населението се снабдува со вода за пиење преку [[артески бунар]]и и пумпи, при што водата има сомнителен квалитет. Селото располага со асфалтирана патна мрежа (улиците не се означени, но добар дел од нив имаат [[тротоар]]и), електрична мрежа и телекомуникациски врски. == Историја == Кон крајот [[XIX век]], кога Македонија била во состав на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], во селото се бележи револуционерна дејност. Првиот човек кој ги прифатил идеите на [[ВМРО]] во струмичкиот регион бил [[Стојан Ѓорѓиев]] од Дабиле, кој во 1895 година го создал и првиот месен комитет во [[Струмица]]. Во овие краишта бил формиран и дејствувал Огражденскиот окружен македонско-одрински револуционерен комитет. Дабиље се спомнува и во „Спомените“ на [[Михаил Герџиков]]. По крајот на [[Балкански војни|Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], додека по крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во рамките на [[СФРЈ]]. == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 6,8 километри квадратни. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 602,3 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 15,4 хектари, додека шумско земјиште нема.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во минатото во него имало земјоделска задруга, а денес има ветеринарна станица, продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> Покрај тоа, во него има земјоделска аптека, трговски објекти (дуќани за брави и огради, мебел, теписи), ковачница, автосервиси и угостителски објекти (ноќен локал - ресторан ''Шабан''). Во Дабиље се врши откуп на [[тутун]] и постојат откупни станици за земјоделски производи. Исто така, значајна фирма во Дабиље е „Напредок Комерц“, која се занимава со производство и промет на ХТЗ-опрема, односно работна облека која се продава на пазарите во Македонија и Европа. Во селото се произведуваат и познатите производи од марката „Мамас“ („MAMA'S“). Некои од културите кои се одгледуваат во Дабиље се: [[индустриска пиперка]], [[лубеница]], [[луцерка]], [[морков]]и, [[компир]]и и друго. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1163 |1953|1307 |1961|1549 |1971|1671 |1981|1770 |1991|1964 |1994|1962 |2002|1946 |2021|1647 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Дабиље живееле 620 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_08.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Дабиље имало 584 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 8 протестанти.<ref name=":1">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 106-107.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 800 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Дабиље припаѓа на групата големи села, со пораст на бројот на населението. Во 1961 година, селото имало 1.549 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 1.962 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото Дабиље броело 1.946 жители, од кои 1.941 [[Македонци|Македонец]] и 5 [[Македонски Срби|Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 октомври 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.647 жители, од кои 1.509 [[Македонци]], 1 Албанец, 3 Срби, 2 останати и 132 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|620|592|1.163|1.307|1.549|1.671|1.770|1.964|1.962|1.946|1.647}} <!--=== Родови === === Иселеништво ===--> == Општествени установи == * [[ОУ „Св. Кирил и Методиј“ - Дабиље|ОУ „Св. Кирил и Методиј“]] - централно основно училиште за ученици од прво до деветто одделение * Месна заедница * Здравствена амбуланта * Дом на културата * Ветеринарна станица <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Аптека во Дабиље.jpg|Аптека во селото Податотека:ОУ „Св. Кирил и Методиј“ - Дабиље 8.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Дабиље.jpg|Дом на културата Податотека:Пензионерски клуб во Дабиље.jpg|Пензионерски клуб </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Дабиље било село во [[Струмичка Каза|Струмичката Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струмица]], која била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на [[Општина Струмица]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Босилово во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Босилово, во која покрај селото Дабиље, се наоѓале и селата Босилово, Гечерлија, Дрвош, Еднокуќево, Петралинци, Робово, Сарај, Старо Балдевци и Хамзали. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Дабиље во која влегувале селата Дабиље и Робово. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1770 и 1771 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште и месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.593 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.611 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-|title=Парламентарни избори 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk-|archive-date=2021-03-05|accessdate=3 ноември 2020|url-status= dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Дабиље 14.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на црквата „Св. Троица]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Троица“ - Дабиље|Црква „Св. Троица“]] — главна селска црква. ;Споменици * Споменик на НОБ * Споменик на [[Ацо Караманов]] <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Дабиље * [[Стојан Георгиев]] (1870-1915) — револуционер, деец на ТМОРО; * [[Ниче Василев]] — сликар; * [[Миле Барбаровски]] — фолк-пејач; и * [[Георги Барбаровски]] — новинар. <!--== Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Струмица]] * [[Струмичко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dabilje}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Дабиље| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] ihsconbq4hdmfk088toc1x6mn94wz9c 4 20515 5649713 5649356 2026-10-25T13:49:19Z /* Барање за преглед на биографија – David Black (Радичевски) */ Одговор 5649713 wikitext text/x-wiki 5649716 5649713 2026-10-25T14:05:07Z EPIC 113579 Отповикано уредување на скриен корисник на последната преработка на [[User:MTonika|MTonika]] 5649356 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dtf1978|Dtf1978]] Статијата треба да преработи, а како што забележувам на англиската верзија има подобра верзија моментално од оваа преведената, па така можеш да ја доработиш за да може да се пренесе. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:55, 24 септември 2026 (CEST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 17:16, 22 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Барање за преглед на нацрт: Синиша Кашавелски == Подготвив нацрт за сликарот Синиша Кашавелски: [[Корисник:Kashawel/Синиша Кашавелски]]. Јас сум Синиша Кашавелски, па имам лична поврзаност со темата. Ве молам независен уредник да ги провери значајноста, формулациите и изворите пред евентуално преместување во главниот именски простор. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 23:58, 23 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Kashawel|Kashawel]] Здраво, според нашата политика за [[Википедија:Значајност (луѓе)|значајност]], која ти препорачувам да ја прочиташ, твојата моментална верзија не ги задоволува критериумите за да биде прифатена. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:52, 24 септември 2026 (CEST) ::Благодарам за одговорот и за насоката. Ќе ја разгледам внимателно политиката за значајност и ќе го доработам нацртот, особено во однос на независните секундарни извори. По дополнувањето, би бил благодарен за повторен преглед. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 14:11, 24 септември 2026 (CEST) == Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии == Би сакал мислење од повеќе уредници за три поврзани статии: [[Разговор:Тодор Александров]], [[Разговор:Александар Протогеров]] и [[Разговор:Гоце Делчев]]. На разговорните страници се отворени дискусии за тоа како енциклопедиски да се претстават националното самоопределување, политичката програма и историската употреба на поимите „Македонец“, „Бугарин“ и „македонски Бугарин“, но дискусиите останаа без понатамошен развој. Не предлагам однапред национална определба, туку би сакал поширок консензус за методот: кои академски и примарни извори треба да се користат, како да се претстави изречното самоопределување на историските личности и како тоа да се разграничи од нивната автономистичка или независничка политичка програма. Особено би било корисно мислење дали поимот „македонски Бугари“ треба да се третира како историски поим кога е потврден во релевантни извори, и како тоа да се направи без современи национални проекции. За да не ја дуплираме дискусијата, предлагам конкретните забелешки да продолжат на разговорните страници на соодветните статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 08:50, 3 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Статиите на нашата Википедија за разлика од сите други јазични изданија и те како содржат веќе делови за други гледишта, така што нема што повеќе да дискутираме и да менуваме, бидејќи воведните и другите делови се напишани според достапните извори на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:09, 6 октомври 2026 (CEST) ::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], мислам дека суштината на моето прашање е малку поинаква. Не е проблемот дали статиите веќе содржат „други гледишта“, туку што немаме јасен заеднички критериум за историската употреба на поимот „македонски Бугари“. ::Поимот се среќава и во македонска научна и енциклопедиска литература, но во уредувачките дискусии понекогаш се отфрла како „псевдоисториски“. Токму тоа создава повторливи спорови од статија до статија. ::Не предлагам поимот автоматски да се применува врз секоја историска личност. Предлагам да утврдиме општ принцип: кога поимот е потврден со релевантни извори, дали може да се користи со јасна атрибуција и историски контекст, без тоа да значи дека Википедија прифаќа една современа национална интерпретација? ::Ако го договориме тој принцип еднаш, нема потреба истото прашање повторно да го решаваме посебно кај Делчев, Александров, Протогеров и други личности. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:39, 11 октомври 2026 (CEST) :::Ние не сме некаква комисија овде да утврдуваме заеднички критериум за некаков поим и тоа да важи за личности низ минатото. По мене нема никаква потреба ниту смисла да воведуваме некои промени во нашите статии, кои веќе и те како се напишани согласно неутралноста и ги содржат и другите гледишта, за разлика на пример бугарската Википедија, каде дури и нашиот јазик не е напишан согласно неутралната политика на Википедија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:54, 11 октомври 2026 (CEST) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:28, 9 октомври 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == Помош за објавување на нацрт-биографија == Здраво, Подготвив и зачував нацрт за биографија на македонскиот хармоникаш Борче Полизовски во мојот песочник: [[Корисник/Песочник]]. Кога се обидов да ја преместам во главниот простор на Википедија, добив известување дека немам доволно привилегии за преместување страници. Ве молам за насока како правилно да постапам за нацртот да биде разгледан и, доколку ги исполнува условите, да биде објавен како статија. Ви благодарам! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 19:55, 12 октомври 2026 (CEST) :{{одговор|MTonika}} Здраво. Најдобро е да не се пренасочува, туку да се создаде статијата по нормален пат. [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%87%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8&action=edit&redlink=1 Еве ја празна], и може да се ископира во неа (не заборавајќи на категории). Пишете штом сте го направиле тоа, за да разгледам и ставам одобрение. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:40, 12 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, Бјанкулоски, ::Ви благодарам многу за насоките, трпението и помошта. Постапив според Вашиот совет и ја создадов статијата за Борче Полизовски. Се надевам дека ќе ги исполнува условите на Википедија. Ви благодарам што одвоивте време да ми помогнете. ::Срдечен поздрав! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 00:16, 13 октомври 2026 (CEST) :::@[[Корисник:MTonika|MTonika]] Здраво, ве молам да ја прочитате нашата [[Википедија:Значајност (луѓе)|политика за значајност]] и да постапите согласно тоа и да се пронајдат извори за наведеното, а воедно голем дел од биографијата не треба да биде на Википедија, затоа што ова е енциклопедиска содржина, а не негова монографија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:04, 13 октомври 2026 (CEST) ::::Здраво, ::::Ви благодарам за забелешките и за насоките. Сакам да ја подобрам статијата за Борче Полизовски и да ја усогласам со правилата на Википедија. ::::Би Ви била благодарна доколку ми посочите кои делови би било најважно прво да ги преработам или скратам, за да постапам правилно. ::::Ви благодарам за времето и помошта. [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:00, 13 октомври 2026 (CEST) :::::Делот соработки, настапи и дискографија не треба да бидат застапени во тој обем, бидејќи ова не е негова монографија. Воедно, дискографијата е на други лица во кои тој учествувал и може да биде наведено на друг начин. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:24, 15 октомври 2026 (CEST) ::::::Почитувани! ::::::Ви благодарам за Вашите забелешки, за времето што го одвоивте за преглед на статијата и за насоките што ми ги дадовте. Особено ми е драго за насоките кои ми ги давате. Ќе ја земам во предвид Вашата сугестија и ќе се потрудам биографијата на Боре Полизовски да ја приспособам на енциклопедискиот стил, издвојувајќи ги најзначајните моменти од неговата музичка кариера и творештво, без непотребно опширни детали. Потоа ќе ве известам зошто работам на подобрувањето, а вие доколку сте во можност, ќе ве замолам да ми кажете дали ќе биде добро. ::::::Ви благодарам од срце за разбирањето и за помошта која ми ја давате за подобрувањето на статијата. ::::::Со почит и благодарност! [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:38, 15 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувани, ги направив измените согласно Вашата забелешка. Ви благодарам за укажувањето и насоките. [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 02:18, 17 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувана Ehrlich91, :::::::Ви благодарам за насоките и за времето што го одвоивте за уредување на статијата за Борче Полизовски. :::::::По Вашите забелешки направив дополнителни јазични и правописни корекции, ги исправив печатните грешки и го отстранив повторениот пасус. Ги задржав најважните информации за неговата музичка кариера, творештво и настапи, како и архивските материјали што ја документираат неговата дејност. :::::::Се трудам статијата да остане концизна и енциклопедиска, во согласност со Вашите насоки. Ви благодарам за помошта и за придонесот во подобрувањето на текстот. :::::::Со почит, :::::::MTonika [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 12:05, 24 октомври 2026 (CEST) == Барање за независно мислење: пренесување на извор во „Серски манастир“ == Здраво. Молам за мислење од уредници кои досега не учествувале во спорот околу статијата „Серски манастир“. Статијата му припишува на Виктор Григорович тврдење дека монасите го прикривале своето „македонско потекло“. Меѓутоа, во наведениот извор, „Очерк путешествия по Европейской Турции“, Москва, 1877, стр. 122, пишува: „прикрывающими греческим языком свое болгарское происхождение“. Ја изменив формулацијата во „бугарско потекло“, со јасно припишување на исказот на Григорович и непосредна референца. Измената беше отповикана. На 2 октомври отворив разговор на страницата на статијата, но до денес, 15 октомври, нема одговор. Прашањето е како точно да се пренесе она што го напишал авторот. Предлагам неговото сведоштво да се наведе верно, а евентуалните поинакви научни толкувања да се изложат одделно, со автор и проверлив извор. Дополнително, белешката што ја објаснува употребата на „бугарски“ со влијание на „бугарската пропаганда“ не наведува извор за тоа објаснување. Ве молам проверете го пасусот и споделете го вашето мислење во постојниот разговор: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/wiki/Разговор:Серски_манастир</nowiki> Извор: <nowiki>https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text4.phtml?id=2235</nowiki> Мојата преработка: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/w/index.php?oldid=5637698</nowiki> Ви благодарам. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 07:39, 15 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Boris nj|Boris nj]] Здраво, ние имавме широка расправа за оваа точка на Селска чешма како да се постапува со отоманските извори при разно разни пропаганди и се донесе заклучокот да се користи шаблонот [[Предлошка:БИМ|<nowiki>{{БИМ}}</nowiki>]] при вакви ситуации. Уредникот направил нешто слично. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:30, 15 октомври 2026 (CEST) ::Ја прочитав документацијата на предлошката „БИМ“. Гледам дека таа ја проширува употребата на сите извори од османлискиот период, па го разбирам вашето повикување на предлошката. ::Сепак, останува конкретното прашање за точното припишување на исказот. Во статијата пишува дека Григорович „запишал“ нешто што не стои во неговиот текст: „македонско потекло“, наместо „болгарское происхождение“. ::Дури и ако се задржи објаснувачка белешка, зошто да не се пренесат точно зборовите на авторот, а толкувањето да се наведе одделно? Предлагам: „Григорович наведува дека монасите со грчкиот јазик го прикривале своето ‘бугарско потекло’“, со референца. ::Кој конкретен научен извор потврдува дека монасите што ги опишува Григорович се изјаснувале како Македонци и дека неговото именување е резултат на пропаганда? Општото тврдење во предлошката не го разјаснува овој конкретен случај. ::Ве молам и за врска до конкретната расправа и усвоениот заклучок. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 11:38, 15 октомври 2026 (CEST) == Барање за преглед на биографија – David Black (Радичевски) == Здраво, Подготвив нацрт-биографија за македонскиот музичар David Black (Давид Радичевски), со наведени извори и дискографија. [[Корисник:Hillzrec/David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/Корисник:Hillzrec/David_Black_(Радичевски)]] Би сакал да побарам независен преглед на значајноста, изворите и неутралноста на текстот, како и совет за објавување во главниот именски простор на Википедија. Ви благодарам за помошта. [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 04:20, 16 октомври 2026 (CEST) :Статијата е начелно добра и може да се објави [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Black_(%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8)&action=edit&redlink=1 овде]. Потоа пишете тука за да дадам одобрение за трајна видливост. Само не заборавајте на категориите. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:45, 16 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, благодарам за прегледот и насоките. Ја објавив статијата „David Black (Радичевски)“ во главниот именски простор и ја додадов категоријата „Македонски рапери“. ::[[David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/David_Black_(Радичевски)]] ::Ви благодарам за помошта! [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 14:15, 16 октомври 2026 (CEST) :::Здраво, барам во страницата посочена дека во 2026 година Давид добил награда, но го нема меѓу наградените, во сите три пати доделени награди за 2026, 6 март, 3 јуни, 4 септември, кои се со име, презиме, слика, земја. Ќе може да посочите точни линкови за наградите? Зборувам за Global Young Musicians Competition што е посочено во статијата. Не ги разгледав сите посочени страници, ама ако станува збор за лаги, да знаете дека статијата ќе биде избришана. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:30, 16 октомври 2026 (CEST) :::А статијата ја префрлив на кирилица: [[Дејвид Блек Радичевски]]. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:31, 16 октомври 2026 (CEST) ::::Не се лаги ниту измислени награди. Сите резултати се јавно објавени на '''официјалните страници на самите натпревари''', со моето име, држава и категорија. Дополнително, Universal Maestro Society има официјален laureate профил каде што се наведени сите четири признанија на едно место. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::* '''BACH International Music Competition — First Prize with Special Mention, Voice (Rap)''' На официјалната страна стои: '''David Radicevski — North Macedonia — VOICE (RAP)''' под „First Prize with Special Mention“. [https://bach-competition.com/july-2026/ bach-competition.com] [https://bach-competition.com/july-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални BACH резултати] ::::* '''Fenix Award International Music Competition — Gold Winner, Voice (Rap)''' Официјалните резултати го наведуваат '''David Black Radichevski — Voice (Rap) — Macedonia''' меѓу Gold Winners. [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Fenix Award] [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Fenix резултати] ::::* '''Mozart International Music Competition — Absolute Winner, Voice (Rap)''' На официјалната страница е наведено '''David Black Radichevski — North Macedonia — Voice (Rap)''' како Absolute Winner. [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com mozart-competition.com] [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Mozart резултати] ::::* '''Global Young Musicians Competition — Gold Award, Voice''' Официјалниот Universal Maestro Society профил го наведува и овој резултат, заедно со останатите три награди и самите изведби. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк] ::::Еве го и '''официјалниот профил на Universal Maestro Society''', каде што сите четири награди се собрани на едно место, со категориите и песните со кои сум настапувал: [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::[https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com David Radicevski — Universal Maestro Society Laureate Profile] ::::Значи, не барам никој да ми верува на збор — '''сè е проверливо директно од официјалните извори.''' [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 15:41, 16 октомври 2026 (CEST) [[User:Hillzrec|Hillzrec]], дека е проверливо, затоа се чудам зошто ја даваш оваа страница и самиот, те нема : [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк], а и јас таа ја гледав само прееска, немам време сите да ги разгледам сега. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 18:51, 16 октомври 2026 (CEST) :Виолетова, на овој линк се наведени сите награди и признанија, директно на платформата Universal Maestro Society, вклучувајќи ја и наградата '''Gold Award од Global Young Musicians Competition (GYMC)'''. Сè е јасно наведено во делот „Awards & Recognitions“, заедно со останатите награди и натпреварите од кои се добиени. :https://ums.art/laureates/david-radicevski :еве го линкот специфично од : https://young-musicians.online/winners-4-september-2026/ [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 21:15, 16 октомври 2026 (CEST) :Би сакал љубезно да побарам финален преглед и одобрување на статијата '''„Дејвид Блек Радичевски“''' за трајна видливост на Википедија, како што беше претходно посочено од Б. Јанкулоски. :Во меѓувреме, доставив дополнителни официјални извори и директни линкови за потврда на наведените музички награди и признанија, вклучувајќи ги Universal Maestro Society и Global Young Musicians Competition. :Би бил благодарен доколку статијата повторно се разгледа и, доколку ги исполнува потребните критериуми, добие конечно одобрување. :Доколку се потребни дополнителни исправки или извори, слободно посочете ги. :Ви благодарам за издвоеното време, помошта и соработката! :Поздрав, :Hillzrec [[Специјална:Придонеси/~2026-55807-43|~2026-55807-43]] ([[Разговор со корисник:~2026-55807-43|разговор]]) 00:29, 20 октомври 2026 (CEST) ::Статијата ја пренесов како [[Давид Радичевски]], бидејќи сите извори го користат тоа име, па така не може поинаку и ја средив содржината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:47, 20 октомври 2026 (CEST) == Filter blocked creating a template with long source and difficult syntax == [[Специјална:Придонеси/~2026-56303-39|~2026-56303-39]] ([[Разговор со корисник:~2026-56303-39|разговор]]) For more information, please see AbuseFilter log of my temporary account. Admins can publish requested code on [[Template:Goban (small)]]. I prefer staying anonymous (including local community) and don't want other user rights. Write back if have any questions or changes are not accepted. lsmomq9tcnk5sof8u2njhlym7ypw0hp 5649895 5649716 2026-10-26T04:47:27Z Dobri.kovachev 37641 /* Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии */ Одговор 5649895 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dtf1978|Dtf1978]] Статијата треба да преработи, а како што забележувам на англиската верзија има подобра верзија моментално од оваа преведената, па така можеш да ја доработиш за да може да се пренесе. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:55, 24 септември 2026 (CEST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 17:16, 22 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Барање за преглед на нацрт: Синиша Кашавелски == Подготвив нацрт за сликарот Синиша Кашавелски: [[Корисник:Kashawel/Синиша Кашавелски]]. Јас сум Синиша Кашавелски, па имам лична поврзаност со темата. Ве молам независен уредник да ги провери значајноста, формулациите и изворите пред евентуално преместување во главниот именски простор. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 23:58, 23 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Kashawel|Kashawel]] Здраво, според нашата политика за [[Википедија:Значајност (луѓе)|значајност]], која ти препорачувам да ја прочиташ, твојата моментална верзија не ги задоволува критериумите за да биде прифатена. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:52, 24 септември 2026 (CEST) ::Благодарам за одговорот и за насоката. Ќе ја разгледам внимателно политиката за значајност и ќе го доработам нацртот, особено во однос на независните секундарни извори. По дополнувањето, би бил благодарен за повторен преглед. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 14:11, 24 септември 2026 (CEST) == Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии == Би сакал мислење од повеќе уредници за три поврзани статии: [[Разговор:Тодор Александров]], [[Разговор:Александар Протогеров]] и [[Разговор:Гоце Делчев]]. На разговорните страници се отворени дискусии за тоа како енциклопедиски да се претстават националното самоопределување, политичката програма и историската употреба на поимите „Македонец“, „Бугарин“ и „македонски Бугарин“, но дискусиите останаа без понатамошен развој. Не предлагам однапред национална определба, туку би сакал поширок консензус за методот: кои академски и примарни извори треба да се користат, како да се претстави изречното самоопределување на историските личности и како тоа да се разграничи од нивната автономистичка или независничка политичка програма. Особено би било корисно мислење дали поимот „македонски Бугари“ треба да се третира како историски поим кога е потврден во релевантни извори, и како тоа да се направи без современи национални проекции. За да не ја дуплираме дискусијата, предлагам конкретните забелешки да продолжат на разговорните страници на соодветните статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 08:50, 3 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Статиите на нашата Википедија за разлика од сите други јазични изданија и те како содржат веќе делови за други гледишта, така што нема што повеќе да дискутираме и да менуваме, бидејќи воведните и другите делови се напишани според достапните извори на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:09, 6 октомври 2026 (CEST) ::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], мислам дека суштината на моето прашање е малку поинаква. Не е проблемот дали статиите веќе содржат „други гледишта“, туку што немаме јасен заеднички критериум за историската употреба на поимот „македонски Бугари“. ::Поимот се среќава и во македонска научна и енциклопедиска литература, но во уредувачките дискусии понекогаш се отфрла како „псевдоисториски“. Токму тоа создава повторливи спорови од статија до статија. ::Не предлагам поимот автоматски да се применува врз секоја историска личност. Предлагам да утврдиме општ принцип: кога поимот е потврден со релевантни извори, дали може да се користи со јасна атрибуција и историски контекст, без тоа да значи дека Википедија прифаќа една современа национална интерпретација? ::Ако го договориме тој принцип еднаш, нема потреба истото прашање повторно да го решаваме посебно кај Делчев, Александров, Протогеров и други личности. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:39, 11 октомври 2026 (CEST) :::Ние не сме некаква комисија овде да утврдуваме заеднички критериум за некаков поим и тоа да важи за личности низ минатото. По мене нема никаква потреба ниту смисла да воведуваме некои промени во нашите статии, кои веќе и те како се напишани согласно неутралноста и ги содржат и другите гледишта, за разлика на пример бугарската Википедија, каде дури и нашиот јазик не е напишан согласно неутралната политика на Википедија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:54, 11 октомври 2026 (CEST) ::::[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], се согласувам дека не сме историска комисија и дека не треба да измислуваме нови критериуми или национални определби. Токму затоа предлагам да ги применуваме веќе постојните начела за проверливост и неутралност. ::::Но како да постапиме кога и македонски академски извори го употребуваат историскиот поим „македонски Бугари“, а во уредувачките расправи тој однапред се отфрла како „псевдоисториски“? ::::Дали би било спорно таквиот поим да се наведе со точен извор, јасна атрибуција и историски контекст, без автоматски да се применува врз која било личност? ::::Што се однесува до бугарската Википедија, нејзините евентуални недостатоци се посебно прашање и не би требало да бидат мерило за неутралноста на нашите статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 05:47, 26 октомври 2026 (CET) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:28, 9 октомври 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == Помош за објавување на нацрт-биографија == Здраво, Подготвив и зачував нацрт за биографија на македонскиот хармоникаш Борче Полизовски во мојот песочник: [[Корисник/Песочник]]. Кога се обидов да ја преместам во главниот простор на Википедија, добив известување дека немам доволно привилегии за преместување страници. Ве молам за насока како правилно да постапам за нацртот да биде разгледан и, доколку ги исполнува условите, да биде објавен како статија. Ви благодарам! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 19:55, 12 октомври 2026 (CEST) :{{одговор|MTonika}} Здраво. Најдобро е да не се пренасочува, туку да се создаде статијата по нормален пат. [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%87%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8&action=edit&redlink=1 Еве ја празна], и може да се ископира во неа (не заборавајќи на категории). Пишете штом сте го направиле тоа, за да разгледам и ставам одобрение. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:40, 12 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, Бјанкулоски, ::Ви благодарам многу за насоките, трпението и помошта. Постапив според Вашиот совет и ја создадов статијата за Борче Полизовски. Се надевам дека ќе ги исполнува условите на Википедија. Ви благодарам што одвоивте време да ми помогнете. ::Срдечен поздрав! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 00:16, 13 октомври 2026 (CEST) :::@[[Корисник:MTonika|MTonika]] Здраво, ве молам да ја прочитате нашата [[Википедија:Значајност (луѓе)|политика за значајност]] и да постапите согласно тоа и да се пронајдат извори за наведеното, а воедно голем дел од биографијата не треба да биде на Википедија, затоа што ова е енциклопедиска содржина, а не негова монографија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:04, 13 октомври 2026 (CEST) ::::Здраво, ::::Ви благодарам за забелешките и за насоките. Сакам да ја подобрам статијата за Борче Полизовски и да ја усогласам со правилата на Википедија. ::::Би Ви била благодарна доколку ми посочите кои делови би било најважно прво да ги преработам или скратам, за да постапам правилно. ::::Ви благодарам за времето и помошта. [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:00, 13 октомври 2026 (CEST) :::::Делот соработки, настапи и дискографија не треба да бидат застапени во тој обем, бидејќи ова не е негова монографија. Воедно, дискографијата е на други лица во кои тој учествувал и може да биде наведено на друг начин. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:24, 15 октомври 2026 (CEST) ::::::Почитувани! ::::::Ви благодарам за Вашите забелешки, за времето што го одвоивте за преглед на статијата и за насоките што ми ги дадовте. Особено ми е драго за насоките кои ми ги давате. Ќе ја земам во предвид Вашата сугестија и ќе се потрудам биографијата на Боре Полизовски да ја приспособам на енциклопедискиот стил, издвојувајќи ги најзначајните моменти од неговата музичка кариера и творештво, без непотребно опширни детали. Потоа ќе ве известам зошто работам на подобрувањето, а вие доколку сте во можност, ќе ве замолам да ми кажете дали ќе биде добро. ::::::Ви благодарам од срце за разбирањето и за помошта која ми ја давате за подобрувањето на статијата. ::::::Со почит и благодарност! [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:38, 15 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувани, ги направив измените согласно Вашата забелешка. Ви благодарам за укажувањето и насоките. [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 02:18, 17 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувана Ehrlich91, :::::::Ви благодарам за насоките и за времето што го одвоивте за уредување на статијата за Борче Полизовски. :::::::По Вашите забелешки направив дополнителни јазични и правописни корекции, ги исправив печатните грешки и го отстранив повторениот пасус. Ги задржав најважните информации за неговата музичка кариера, творештво и настапи, како и архивските материјали што ја документираат неговата дејност. :::::::Се трудам статијата да остане концизна и енциклопедиска, во согласност со Вашите насоки. Ви благодарам за помошта и за придонесот во подобрувањето на текстот. :::::::Со почит, :::::::MTonika [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 12:05, 24 октомври 2026 (CEST) == Барање за независно мислење: пренесување на извор во „Серски манастир“ == Здраво. Молам за мислење од уредници кои досега не учествувале во спорот околу статијата „Серски манастир“. Статијата му припишува на Виктор Григорович тврдење дека монасите го прикривале своето „македонско потекло“. Меѓутоа, во наведениот извор, „Очерк путешествия по Европейской Турции“, Москва, 1877, стр. 122, пишува: „прикрывающими греческим языком свое болгарское происхождение“. Ја изменив формулацијата во „бугарско потекло“, со јасно припишување на исказот на Григорович и непосредна референца. Измената беше отповикана. На 2 октомври отворив разговор на страницата на статијата, но до денес, 15 октомври, нема одговор. Прашањето е како точно да се пренесе она што го напишал авторот. Предлагам неговото сведоштво да се наведе верно, а евентуалните поинакви научни толкувања да се изложат одделно, со автор и проверлив извор. Дополнително, белешката што ја објаснува употребата на „бугарски“ со влијание на „бугарската пропаганда“ не наведува извор за тоа објаснување. Ве молам проверете го пасусот и споделете го вашето мислење во постојниот разговор: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/wiki/Разговор:Серски_манастир</nowiki> Извор: <nowiki>https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text4.phtml?id=2235</nowiki> Мојата преработка: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/w/index.php?oldid=5637698</nowiki> Ви благодарам. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 07:39, 15 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Boris nj|Boris nj]] Здраво, ние имавме широка расправа за оваа точка на Селска чешма како да се постапува со отоманските извори при разно разни пропаганди и се донесе заклучокот да се користи шаблонот [[Предлошка:БИМ|<nowiki>{{БИМ}}</nowiki>]] при вакви ситуации. Уредникот направил нешто слично. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:30, 15 октомври 2026 (CEST) ::Ја прочитав документацијата на предлошката „БИМ“. Гледам дека таа ја проширува употребата на сите извори од османлискиот период, па го разбирам вашето повикување на предлошката. ::Сепак, останува конкретното прашање за точното припишување на исказот. Во статијата пишува дека Григорович „запишал“ нешто што не стои во неговиот текст: „македонско потекло“, наместо „болгарское происхождение“. ::Дури и ако се задржи објаснувачка белешка, зошто да не се пренесат точно зборовите на авторот, а толкувањето да се наведе одделно? Предлагам: „Григорович наведува дека монасите со грчкиот јазик го прикривале своето ‘бугарско потекло’“, со референца. ::Кој конкретен научен извор потврдува дека монасите што ги опишува Григорович се изјаснувале како Македонци и дека неговото именување е резултат на пропаганда? Општото тврдење во предлошката не го разјаснува овој конкретен случај. ::Ве молам и за врска до конкретната расправа и усвоениот заклучок. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 11:38, 15 октомври 2026 (CEST) == Барање за преглед на биографија – David Black (Радичевски) == Здраво, Подготвив нацрт-биографија за македонскиот музичар David Black (Давид Радичевски), со наведени извори и дискографија. [[Корисник:Hillzrec/David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/Корисник:Hillzrec/David_Black_(Радичевски)]] Би сакал да побарам независен преглед на значајноста, изворите и неутралноста на текстот, како и совет за објавување во главниот именски простор на Википедија. Ви благодарам за помошта. [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 04:20, 16 октомври 2026 (CEST) :Статијата е начелно добра и може да се објави [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Black_(%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8)&action=edit&redlink=1 овде]. Потоа пишете тука за да дадам одобрение за трајна видливост. Само не заборавајте на категориите. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:45, 16 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, благодарам за прегледот и насоките. Ја објавив статијата „David Black (Радичевски)“ во главниот именски простор и ја додадов категоријата „Македонски рапери“. ::[[David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/David_Black_(Радичевски)]] ::Ви благодарам за помошта! [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 14:15, 16 октомври 2026 (CEST) :::Здраво, барам во страницата посочена дека во 2026 година Давид добил награда, но го нема меѓу наградените, во сите три пати доделени награди за 2026, 6 март, 3 јуни, 4 септември, кои се со име, презиме, слика, земја. Ќе може да посочите точни линкови за наградите? Зборувам за Global Young Musicians Competition што е посочено во статијата. Не ги разгледав сите посочени страници, ама ако станува збор за лаги, да знаете дека статијата ќе биде избришана. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:30, 16 октомври 2026 (CEST) :::А статијата ја префрлив на кирилица: [[Дејвид Блек Радичевски]]. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:31, 16 октомври 2026 (CEST) ::::Не се лаги ниту измислени награди. Сите резултати се јавно објавени на '''официјалните страници на самите натпревари''', со моето име, држава и категорија. Дополнително, Universal Maestro Society има официјален laureate профил каде што се наведени сите четири признанија на едно место. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::* '''BACH International Music Competition — First Prize with Special Mention, Voice (Rap)''' На официјалната страна стои: '''David Radicevski — North Macedonia — VOICE (RAP)''' под „First Prize with Special Mention“. [https://bach-competition.com/july-2026/ bach-competition.com] [https://bach-competition.com/july-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални BACH резултати] ::::* '''Fenix Award International Music Competition — Gold Winner, Voice (Rap)''' Официјалните резултати го наведуваат '''David Black Radichevski — Voice (Rap) — Macedonia''' меѓу Gold Winners. [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Fenix Award] [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Fenix резултати] ::::* '''Mozart International Music Competition — Absolute Winner, Voice (Rap)''' На официјалната страница е наведено '''David Black Radichevski — North Macedonia — Voice (Rap)''' како Absolute Winner. [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com mozart-competition.com] [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Mozart резултати] ::::* '''Global Young Musicians Competition — Gold Award, Voice''' Официјалниот Universal Maestro Society профил го наведува и овој резултат, заедно со останатите три награди и самите изведби. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк] ::::Еве го и '''официјалниот профил на Universal Maestro Society''', каде што сите четири награди се собрани на едно место, со категориите и песните со кои сум настапувал: [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::[https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com David Radicevski — Universal Maestro Society Laureate Profile] ::::Значи, не барам никој да ми верува на збор — '''сè е проверливо директно од официјалните извори.''' [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 15:41, 16 октомври 2026 (CEST) [[User:Hillzrec|Hillzrec]], дека е проверливо, затоа се чудам зошто ја даваш оваа страница и самиот, те нема : [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк], а и јас таа ја гледав само прееска, немам време сите да ги разгледам сега. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 18:51, 16 октомври 2026 (CEST) :Виолетова, на овој линк се наведени сите награди и признанија, директно на платформата Universal Maestro Society, вклучувајќи ја и наградата '''Gold Award од Global Young Musicians Competition (GYMC)'''. Сè е јасно наведено во делот „Awards & Recognitions“, заедно со останатите награди и натпреварите од кои се добиени. :https://ums.art/laureates/david-radicevski :еве го линкот специфично од : https://young-musicians.online/winners-4-september-2026/ [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 21:15, 16 октомври 2026 (CEST) :Би сакал љубезно да побарам финален преглед и одобрување на статијата '''„Дејвид Блек Радичевски“''' за трајна видливост на Википедија, како што беше претходно посочено од Б. Јанкулоски. :Во меѓувреме, доставив дополнителни официјални извори и директни линкови за потврда на наведените музички награди и признанија, вклучувајќи ги Universal Maestro Society и Global Young Musicians Competition. :Би бил благодарен доколку статијата повторно се разгледа и, доколку ги исполнува потребните критериуми, добие конечно одобрување. :Доколку се потребни дополнителни исправки или извори, слободно посочете ги. :Ви благодарам за издвоеното време, помошта и соработката! :Поздрав, :Hillzrec [[Специјална:Придонеси/~2026-55807-43|~2026-55807-43]] ([[Разговор со корисник:~2026-55807-43|разговор]]) 00:29, 20 октомври 2026 (CEST) ::Статијата ја пренесов како [[Давид Радичевски]], бидејќи сите извори го користат тоа име, па така не може поинаку и ја средив содржината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:47, 20 октомври 2026 (CEST) == Filter blocked creating a template with long source and difficult syntax == [[Специјална:Придонеси/~2026-56303-39|~2026-56303-39]] ([[Разговор со корисник:~2026-56303-39|разговор]]) For more information, please see AbuseFilter log of my temporary account. Admins can publish requested code on [[Template:Goban (small)]]. I prefer staying anonymous (including local community) and don't want other user rights. Write back if have any questions or changes are not accepted. bu5qx1o05sywhzprby6pc9b0bgy25dh 5649976 5649895 2026-10-26T09:27:31Z Ehrlich91 24281 /* Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии */ Одговор 5649976 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dtf1978|Dtf1978]] Статијата треба да преработи, а како што забележувам на англиската верзија има подобра верзија моментално од оваа преведената, па така можеш да ја доработиш за да може да се пренесе. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:55, 24 септември 2026 (CEST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 17:16, 22 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Барање за преглед на нацрт: Синиша Кашавелски == Подготвив нацрт за сликарот Синиша Кашавелски: [[Корисник:Kashawel/Синиша Кашавелски]]. Јас сум Синиша Кашавелски, па имам лична поврзаност со темата. Ве молам независен уредник да ги провери значајноста, формулациите и изворите пред евентуално преместување во главниот именски простор. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 23:58, 23 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Kashawel|Kashawel]] Здраво, според нашата политика за [[Википедија:Значајност (луѓе)|значајност]], која ти препорачувам да ја прочиташ, твојата моментална верзија не ги задоволува критериумите за да биде прифатена. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:52, 24 септември 2026 (CEST) ::Благодарам за одговорот и за насоката. Ќе ја разгледам внимателно политиката за значајност и ќе го доработам нацртот, особено во однос на независните секундарни извори. По дополнувањето, би бил благодарен за повторен преглед. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 14:11, 24 септември 2026 (CEST) == Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии == Би сакал мислење од повеќе уредници за три поврзани статии: [[Разговор:Тодор Александров]], [[Разговор:Александар Протогеров]] и [[Разговор:Гоце Делчев]]. На разговорните страници се отворени дискусии за тоа како енциклопедиски да се претстават националното самоопределување, политичката програма и историската употреба на поимите „Македонец“, „Бугарин“ и „македонски Бугарин“, но дискусиите останаа без понатамошен развој. Не предлагам однапред национална определба, туку би сакал поширок консензус за методот: кои академски и примарни извори треба да се користат, како да се претстави изречното самоопределување на историските личности и како тоа да се разграничи од нивната автономистичка или независничка политичка програма. Особено би било корисно мислење дали поимот „македонски Бугари“ треба да се третира како историски поим кога е потврден во релевантни извори, и како тоа да се направи без современи национални проекции. За да не ја дуплираме дискусијата, предлагам конкретните забелешки да продолжат на разговорните страници на соодветните статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 08:50, 3 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Статиите на нашата Википедија за разлика од сите други јазични изданија и те како содржат веќе делови за други гледишта, така што нема што повеќе да дискутираме и да менуваме, бидејќи воведните и другите делови се напишани според достапните извори на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:09, 6 октомври 2026 (CEST) ::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], мислам дека суштината на моето прашање е малку поинаква. Не е проблемот дали статиите веќе содржат „други гледишта“, туку што немаме јасен заеднички критериум за историската употреба на поимот „македонски Бугари“. ::Поимот се среќава и во македонска научна и енциклопедиска литература, но во уредувачките дискусии понекогаш се отфрла како „псевдоисториски“. Токму тоа создава повторливи спорови од статија до статија. ::Не предлагам поимот автоматски да се применува врз секоја историска личност. Предлагам да утврдиме општ принцип: кога поимот е потврден со релевантни извори, дали може да се користи со јасна атрибуција и историски контекст, без тоа да значи дека Википедија прифаќа една современа национална интерпретација? ::Ако го договориме тој принцип еднаш, нема потреба истото прашање повторно да го решаваме посебно кај Делчев, Александров, Протогеров и други личности. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:39, 11 октомври 2026 (CEST) :::Ние не сме некаква комисија овде да утврдуваме заеднички критериум за некаков поим и тоа да важи за личности низ минатото. По мене нема никаква потреба ниту смисла да воведуваме некои промени во нашите статии, кои веќе и те како се напишани согласно неутралноста и ги содржат и другите гледишта, за разлика на пример бугарската Википедија, каде дури и нашиот јазик не е напишан согласно неутралната политика на Википедија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:54, 11 октомври 2026 (CEST) ::::[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], се согласувам дека не сме историска комисија и дека не треба да измислуваме нови критериуми или национални определби. Токму затоа предлагам да ги применуваме веќе постојните начела за проверливост и неутралност. ::::Но како да постапиме кога и македонски академски извори го употребуваат историскиот поим „македонски Бугари“, а во уредувачките расправи тој однапред се отфрла како „псевдоисториски“? ::::Дали би било спорно таквиот поим да се наведе со точен извор, јасна атрибуција и историски контекст, без автоматски да се применува врз која било личност? ::::Што се однесува до бугарската Википедија, нејзините евентуални недостатоци се посебно прашање и не би требало да бидат мерило за неутралноста на нашите статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 05:47, 26 октомври 2026 (CET) :::::@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Дојди со предлог и со тие македонски извори и предложи посебна дискусија за ова и заедницата ќе дискутира и гласа. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 10:27, 26 октомври 2026 (CET) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:28, 9 октомври 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == Помош за објавување на нацрт-биографија == Здраво, Подготвив и зачував нацрт за биографија на македонскиот хармоникаш Борче Полизовски во мојот песочник: [[Корисник/Песочник]]. Кога се обидов да ја преместам во главниот простор на Википедија, добив известување дека немам доволно привилегии за преместување страници. Ве молам за насока како правилно да постапам за нацртот да биде разгледан и, доколку ги исполнува условите, да биде објавен како статија. Ви благодарам! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 19:55, 12 октомври 2026 (CEST) :{{одговор|MTonika}} Здраво. Најдобро е да не се пренасочува, туку да се создаде статијата по нормален пат. [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%87%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8&action=edit&redlink=1 Еве ја празна], и може да се ископира во неа (не заборавајќи на категории). Пишете штом сте го направиле тоа, за да разгледам и ставам одобрение. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:40, 12 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, Бјанкулоски, ::Ви благодарам многу за насоките, трпението и помошта. Постапив според Вашиот совет и ја создадов статијата за Борче Полизовски. Се надевам дека ќе ги исполнува условите на Википедија. Ви благодарам што одвоивте време да ми помогнете. ::Срдечен поздрав! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 00:16, 13 октомври 2026 (CEST) :::@[[Корисник:MTonika|MTonika]] Здраво, ве молам да ја прочитате нашата [[Википедија:Значајност (луѓе)|политика за значајност]] и да постапите согласно тоа и да се пронајдат извори за наведеното, а воедно голем дел од биографијата не треба да биде на Википедија, затоа што ова е енциклопедиска содржина, а не негова монографија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:04, 13 октомври 2026 (CEST) ::::Здраво, ::::Ви благодарам за забелешките и за насоките. Сакам да ја подобрам статијата за Борче Полизовски и да ја усогласам со правилата на Википедија. ::::Би Ви била благодарна доколку ми посочите кои делови би било најважно прво да ги преработам или скратам, за да постапам правилно. ::::Ви благодарам за времето и помошта. [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:00, 13 октомври 2026 (CEST) :::::Делот соработки, настапи и дискографија не треба да бидат застапени во тој обем, бидејќи ова не е негова монографија. Воедно, дискографијата е на други лица во кои тој учествувал и може да биде наведено на друг начин. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:24, 15 октомври 2026 (CEST) ::::::Почитувани! ::::::Ви благодарам за Вашите забелешки, за времето што го одвоивте за преглед на статијата и за насоките што ми ги дадовте. Особено ми е драго за насоките кои ми ги давате. Ќе ја земам во предвид Вашата сугестија и ќе се потрудам биографијата на Боре Полизовски да ја приспособам на енциклопедискиот стил, издвојувајќи ги најзначајните моменти од неговата музичка кариера и творештво, без непотребно опширни детали. Потоа ќе ве известам зошто работам на подобрувањето, а вие доколку сте во можност, ќе ве замолам да ми кажете дали ќе биде добро. ::::::Ви благодарам од срце за разбирањето и за помошта која ми ја давате за подобрувањето на статијата. ::::::Со почит и благодарност! [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:38, 15 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувани, ги направив измените согласно Вашата забелешка. Ви благодарам за укажувањето и насоките. [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 02:18, 17 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувана Ehrlich91, :::::::Ви благодарам за насоките и за времето што го одвоивте за уредување на статијата за Борче Полизовски. :::::::По Вашите забелешки направив дополнителни јазични и правописни корекции, ги исправив печатните грешки и го отстранив повторениот пасус. Ги задржав најважните информации за неговата музичка кариера, творештво и настапи, како и архивските материјали што ја документираат неговата дејност. :::::::Се трудам статијата да остане концизна и енциклопедиска, во согласност со Вашите насоки. Ви благодарам за помошта и за придонесот во подобрувањето на текстот. :::::::Со почит, :::::::MTonika [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 12:05, 24 октомври 2026 (CEST) == Барање за независно мислење: пренесување на извор во „Серски манастир“ == Здраво. Молам за мислење од уредници кои досега не учествувале во спорот околу статијата „Серски манастир“. Статијата му припишува на Виктор Григорович тврдење дека монасите го прикривале своето „македонско потекло“. Меѓутоа, во наведениот извор, „Очерк путешествия по Европейской Турции“, Москва, 1877, стр. 122, пишува: „прикрывающими греческим языком свое болгарское происхождение“. Ја изменив формулацијата во „бугарско потекло“, со јасно припишување на исказот на Григорович и непосредна референца. Измената беше отповикана. На 2 октомври отворив разговор на страницата на статијата, но до денес, 15 октомври, нема одговор. Прашањето е како точно да се пренесе она што го напишал авторот. Предлагам неговото сведоштво да се наведе верно, а евентуалните поинакви научни толкувања да се изложат одделно, со автор и проверлив извор. Дополнително, белешката што ја објаснува употребата на „бугарски“ со влијание на „бугарската пропаганда“ не наведува извор за тоа објаснување. Ве молам проверете го пасусот и споделете го вашето мислење во постојниот разговор: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/wiki/Разговор:Серски_манастир</nowiki> Извор: <nowiki>https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text4.phtml?id=2235</nowiki> Мојата преработка: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/w/index.php?oldid=5637698</nowiki> Ви благодарам. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 07:39, 15 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Boris nj|Boris nj]] Здраво, ние имавме широка расправа за оваа точка на Селска чешма како да се постапува со отоманските извори при разно разни пропаганди и се донесе заклучокот да се користи шаблонот [[Предлошка:БИМ|<nowiki>{{БИМ}}</nowiki>]] при вакви ситуации. Уредникот направил нешто слично. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:30, 15 октомври 2026 (CEST) ::Ја прочитав документацијата на предлошката „БИМ“. Гледам дека таа ја проширува употребата на сите извори од османлискиот период, па го разбирам вашето повикување на предлошката. ::Сепак, останува конкретното прашање за точното припишување на исказот. Во статијата пишува дека Григорович „запишал“ нешто што не стои во неговиот текст: „македонско потекло“, наместо „болгарское происхождение“. ::Дури и ако се задржи објаснувачка белешка, зошто да не се пренесат точно зборовите на авторот, а толкувањето да се наведе одделно? Предлагам: „Григорович наведува дека монасите со грчкиот јазик го прикривале своето ‘бугарско потекло’“, со референца. ::Кој конкретен научен извор потврдува дека монасите што ги опишува Григорович се изјаснувале како Македонци и дека неговото именување е резултат на пропаганда? Општото тврдење во предлошката не го разјаснува овој конкретен случај. ::Ве молам и за врска до конкретната расправа и усвоениот заклучок. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 11:38, 15 октомври 2026 (CEST) == Барање за преглед на биографија – David Black (Радичевски) == Здраво, Подготвив нацрт-биографија за македонскиот музичар David Black (Давид Радичевски), со наведени извори и дискографија. [[Корисник:Hillzrec/David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/Корисник:Hillzrec/David_Black_(Радичевски)]] Би сакал да побарам независен преглед на значајноста, изворите и неутралноста на текстот, како и совет за објавување во главниот именски простор на Википедија. Ви благодарам за помошта. [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 04:20, 16 октомври 2026 (CEST) :Статијата е начелно добра и може да се објави [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Black_(%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8)&action=edit&redlink=1 овде]. Потоа пишете тука за да дадам одобрение за трајна видливост. Само не заборавајте на категориите. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:45, 16 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, благодарам за прегледот и насоките. Ја објавив статијата „David Black (Радичевски)“ во главниот именски простор и ја додадов категоријата „Македонски рапери“. ::[[David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/David_Black_(Радичевски)]] ::Ви благодарам за помошта! [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 14:15, 16 октомври 2026 (CEST) :::Здраво, барам во страницата посочена дека во 2026 година Давид добил награда, но го нема меѓу наградените, во сите три пати доделени награди за 2026, 6 март, 3 јуни, 4 септември, кои се со име, презиме, слика, земја. Ќе може да посочите точни линкови за наградите? Зборувам за Global Young Musicians Competition што е посочено во статијата. Не ги разгледав сите посочени страници, ама ако станува збор за лаги, да знаете дека статијата ќе биде избришана. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:30, 16 октомври 2026 (CEST) :::А статијата ја префрлив на кирилица: [[Дејвид Блек Радичевски]]. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:31, 16 октомври 2026 (CEST) ::::Не се лаги ниту измислени награди. Сите резултати се јавно објавени на '''официјалните страници на самите натпревари''', со моето име, држава и категорија. Дополнително, Universal Maestro Society има официјален laureate профил каде што се наведени сите четири признанија на едно место. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::* '''BACH International Music Competition — First Prize with Special Mention, Voice (Rap)''' На официјалната страна стои: '''David Radicevski — North Macedonia — VOICE (RAP)''' под „First Prize with Special Mention“. [https://bach-competition.com/july-2026/ bach-competition.com] [https://bach-competition.com/july-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални BACH резултати] ::::* '''Fenix Award International Music Competition — Gold Winner, Voice (Rap)''' Официјалните резултати го наведуваат '''David Black Radichevski — Voice (Rap) — Macedonia''' меѓу Gold Winners. [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Fenix Award] [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Fenix резултати] ::::* '''Mozart International Music Competition — Absolute Winner, Voice (Rap)''' На официјалната страница е наведено '''David Black Radichevski — North Macedonia — Voice (Rap)''' како Absolute Winner. [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com mozart-competition.com] [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Mozart резултати] ::::* '''Global Young Musicians Competition — Gold Award, Voice''' Официјалниот Universal Maestro Society профил го наведува и овој резултат, заедно со останатите три награди и самите изведби. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк] ::::Еве го и '''официјалниот профил на Universal Maestro Society''', каде што сите четири награди се собрани на едно место, со категориите и песните со кои сум настапувал: [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::[https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com David Radicevski — Universal Maestro Society Laureate Profile] ::::Значи, не барам никој да ми верува на збор — '''сè е проверливо директно од официјалните извори.''' [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 15:41, 16 октомври 2026 (CEST) [[User:Hillzrec|Hillzrec]], дека е проверливо, затоа се чудам зошто ја даваш оваа страница и самиот, те нема : [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк], а и јас таа ја гледав само прееска, немам време сите да ги разгледам сега. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 18:51, 16 октомври 2026 (CEST) :Виолетова, на овој линк се наведени сите награди и признанија, директно на платформата Universal Maestro Society, вклучувајќи ја и наградата '''Gold Award од Global Young Musicians Competition (GYMC)'''. Сè е јасно наведено во делот „Awards & Recognitions“, заедно со останатите награди и натпреварите од кои се добиени. :https://ums.art/laureates/david-radicevski :еве го линкот специфично од : https://young-musicians.online/winners-4-september-2026/ [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 21:15, 16 октомври 2026 (CEST) :Би сакал љубезно да побарам финален преглед и одобрување на статијата '''„Дејвид Блек Радичевски“''' за трајна видливост на Википедија, како што беше претходно посочено од Б. Јанкулоски. :Во меѓувреме, доставив дополнителни официјални извори и директни линкови за потврда на наведените музички награди и признанија, вклучувајќи ги Universal Maestro Society и Global Young Musicians Competition. :Би бил благодарен доколку статијата повторно се разгледа и, доколку ги исполнува потребните критериуми, добие конечно одобрување. :Доколку се потребни дополнителни исправки или извори, слободно посочете ги. :Ви благодарам за издвоеното време, помошта и соработката! :Поздрав, :Hillzrec [[Специјална:Придонеси/~2026-55807-43|~2026-55807-43]] ([[Разговор со корисник:~2026-55807-43|разговор]]) 00:29, 20 октомври 2026 (CEST) ::Статијата ја пренесов како [[Давид Радичевски]], бидејќи сите извори го користат тоа име, па така не може поинаку и ја средив содржината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:47, 20 октомври 2026 (CEST) == Filter blocked creating a template with long source and difficult syntax == [[Специјална:Придонеси/~2026-56303-39|~2026-56303-39]] ([[Разговор со корисник:~2026-56303-39|разговор]]) For more information, please see AbuseFilter log of my temporary account. Admins can publish requested code on [[Template:Goban (small)]]. I prefer staying anonymous (including local community) and don't want other user rights. Write back if have any questions or changes are not accepted. ahjqkviywbwj8ah25j0f5669ow2usk3 10 23888 5649657 5588766 2026-10-25T12:09:38Z Andrew012p 85224 5649657 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | bodyclass = vevent | bodystyle = font-size:90%; | labelstyle = white-space:nowrap; text-align:left; | aboveclass = summary | abovestyle = font-size: 115%; font-style: italic; background-color: #e5e5e5; color: #1f2937; padding: 4px; | above = ''{{If empty|{{{name|}}}|{{{име|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}'' | image = {{#if:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}} | [[Податотека:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}}|{{#if:{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}|{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}px|230px}}|alt={{If empty|{{{alt|}}}|{{{алт|}}}}}]] }} | caption = {{If empty|{{{caption|}}}|{{{опис|}}}}} | label1 = Изворен наслов | data1 = {{#if:{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}|''{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}''}} | label2 = Режисер | data2 = {{If empty|{{{режисер|}}}|{{{director|}}}}} | label3 = Продуцент | data3 = {{If empty|{{{продуцент|}}}|{{{producer|}}}}} | label4 = Сценарист | data4 = {{If empty|{{{сценарист|}}}|{{{writer|}}}}} | label5 = Сценарио | data5 = {{If empty|{{{сценарио|}}}|{{{screenplay|}}}}} | label6 = Приказна | data6 = {{If empty|{{{приказна|}}}|{{{story|}}}}} | label7 = Заснован на | data7 = {{If empty|{{{заснован_на|}}}|{{{based_on|}}}|{{{based on|}}}}} | label8 = Раскажувач | data8 = {{If empty|{{{раскажувач|}}}|{{{narrator|}}}}} | label9 = Главни улоги | data9 = {{If empty|{{{улоги|}}}|{{{starring|}}}}} | label10 = Жанр | data10 = {{If empty|{{{жанр|}}}|{{{genre|}}}}} | label11 = Музика | data11 = {{If empty|{{{музика|}}}|{{{music|}}}}} | label12 = Аниматор | data12 = {{If empty|{{{аниматор|}}}|{{{animator|}}}}} | label13 = Кинематографија | data13 = {{If empty|{{{кинематографија|}}}|{{{cinematography|}}}}} | label14 = Монтажа | data14 = {{If empty|{{{монтажа|}}}|{{{editing|}}}}} | label15 = Студио | data15 = {{If empty|{{{студио|}}}|{{{production_companies|}}}|{{{studio|}}}|{{{production companies|}}}}} | label16 = Дистрибутер | data16 = {{If empty|{{{дистрибутер|}}}|{{{distributor|}}}}} | label17 = Премиера | data17 = {{If empty|{{{премиера|}}}|{{{released|}}}}} | label18 = Времетраење | data18 = {{If empty|{{{времетраење|}}}|{{{runtime|}}}}} | label19 = Земја | data19 = {{If empty|{{{земја|}}}|{{{country|}}}}} | label20 = Јазик | data20 = {{If empty|{{{јазик|}}}|{{{language|}}}}} | label21 = Буџет | data21 = {{If empty|{{{буџет|}}}|{{{budget|}}}}} | label22 = Бруто-заработка | data22 = {{If empty|{{{заработка|}}}|{{{gross|}}}}} | label23 = Претходен | data23 = {{If empty|{{{претходен|}}}|{{{preceded_by|}}}|{{{preceded by|}}}}} | label24 = Следен | data24 = {{If empty|{{{следен|}}}|{{{followed_by|}}}|{{{followed by|}}}}} | label25 = [[Семрежна филмска база на податоци|IMDb]] | data25 = {{#if:{{{imdb_id|}}}| [https://www.imdb.com/title/tt{{{imdb_id}}} ID {{{imdb_id}}}] | {{#if:{{#property:P345}}| [https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID {{#invoke:String|replace|source={{#property:P345}}|pattern=tt|replace=|plain=true}}] }} }} | label26 = Веб-страница | data26 = {{If empty|{{{веб_страница|}}}|{{{website|}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq:{{{italic_title|}}}|no||{{Закосен наслов}}}}</includeonly> <noinclude> {{документација}} </noinclude> q1jeaeq6y4uerpz666q4ryzdkuo5k6b 5649660 5649657 2026-10-25T12:12:36Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5649657|5649657]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5649660 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | bodyclass = vevent | bodystyle = font-size:90%; | labelstyle = white-space:nowrap; text-align:left; | aboveclass = summary | abovestyle = font-size: 115%; font-style: italic; | above = ''{{If empty|{{{name|}}}|{{{име|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}'' | image = {{#if:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}} | [[Податотека:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}}|{{#if:{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}|{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}px|230px}}|alt={{If empty|{{{alt|}}}|{{{алт|}}}}}]] }} | caption = {{If empty|{{{caption|}}}|{{{опис|}}}}} | label1 = Изворен наслов | data1 = {{#if:{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}|''{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}''}} | label2 = Режисер | data2 = {{If empty|{{{режисер|}}}|{{{director|}}}}} | label3 = Продуцент | data3 = {{If empty|{{{продуцент|}}}|{{{producer|}}}}} | label4 = Сценарист | data4 = {{If empty|{{{сценарист|}}}|{{{writer|}}}}} | label5 = Сценарио | data5 = {{If empty|{{{сценарио|}}}|{{{screenplay|}}}}} | label6 = Приказна | data6 = {{If empty|{{{приказна|}}}|{{{story|}}}}} | label7 = Заснован на | data7 = {{If empty|{{{заснован_на|}}}|{{{based_on|}}}|{{{based on|}}}}} | label8 = Раскажувач | data8 = {{If empty|{{{раскажувач|}}}|{{{narrator|}}}}} | label9 = Главни улоги | data9 = {{If empty|{{{улоги|}}}|{{{starring|}}}}} | label10 = Жанр | data10 = {{If empty|{{{жанр|}}}|{{{genre|}}}}} | label11 = Музика | data11 = {{If empty|{{{музика|}}}|{{{music|}}}}} | label12 = Аниматор | data12 = {{If empty|{{{аниматор|}}}|{{{animator|}}}}} | label13 = Кинематографија | data13 = {{If empty|{{{кинематографија|}}}|{{{cinematography|}}}}} | label14 = Монтажа | data14 = {{If empty|{{{монтажа|}}}|{{{editing|}}}}} | label15 = Студио | data15 = {{If empty|{{{студио|}}}|{{{production_companies|}}}|{{{studio|}}}|{{{production companies|}}}}} | label16 = Дистрибутер | data16 = {{If empty|{{{дистрибутер|}}}|{{{distributor|}}}}} | label17 = Премиера | data17 = {{If empty|{{{премиера|}}}|{{{released|}}}}} | label18 = Времетраење | data18 = {{If empty|{{{времетраење|}}}|{{{runtime|}}}}} | label19 = Земја | data19 = {{If empty|{{{земја|}}}|{{{country|}}}}} | label20 = Јазик | data20 = {{If empty|{{{јазик|}}}|{{{language|}}}}} | label21 = Буџет | data21 = {{If empty|{{{буџет|}}}|{{{budget|}}}}} | label22 = Бруто-заработка | data22 = {{If empty|{{{заработка|}}}|{{{gross|}}}}} | label23 = Претходен | data23 = {{If empty|{{{претходен|}}}|{{{preceded_by|}}}|{{{preceded by|}}}}} | label24 = Следен | data24 = {{If empty|{{{следен|}}}|{{{followed_by|}}}|{{{followed by|}}}}} | label25 = [[Семрежна филмска база на податоци|IMDb]] | data25 = {{#if:{{{imdb_id|}}}| [https://www.imdb.com/title/tt{{{imdb_id}}} ID {{{imdb_id}}}] | {{#if:{{#property:P345}}| [https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID {{#invoke:String|replace|source={{#property:P345}}|pattern=tt|replace=|plain=true}}] }} }} | label26 = Веб-страница | data26 = {{If empty|{{{веб_страница|}}}|{{{website|}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq:{{{italic_title|}}}|no||{{Закосен наслов}}}}</includeonly> <noinclude> {{документација}} </noinclude> 2wxn9olsdqoitgoolasdv2chaa5jg4m 5649661 5649660 2026-10-25T12:14:24Z Andrew012p 85224 5649661 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | bodyclass = vevent | bodystyle = font-size:90%; | labelstyle = white-space:nowrap; text-align:left; | aboveclass = summary | abovestyle = font-size: 115%; font-style: italic; background-color: #e5e5e5; color: #1f2937; | above = ''{{If empty|{{{name|}}}|{{{име|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}'' | image = {{#if:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}} | [[Податотека:{{If empty|{{{image|}}}|{{{слика|}}}}}|{{#if:{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}|{{If empty|{{{image_size|}}}|{{{image size|}}}|{{{големина_на_слика|}}}|{{{големина на слика|}}}}}px|230px}}|alt={{If empty|{{{alt|}}}|{{{алт|}}}}}]] }} | caption = {{If empty|{{{caption|}}}|{{{опис|}}}}} | label1 = Изворен наслов | data1 = {{#if:{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}|''{{If empty|{{{native_name|}}}|{{{native name|}}}|{{{изворен_наслов|}}}|{{{изворен наслов|}}}}}''}} | label2 = Режисер | data2 = {{If empty|{{{режисер|}}}|{{{director|}}}}} | label3 = Продуцент | data3 = {{If empty|{{{продуцент|}}}|{{{producer|}}}}} | label4 = Сценарист | data4 = {{If empty|{{{сценарист|}}}|{{{writer|}}}}} | label5 = Сценарио | data5 = {{If empty|{{{сценарио|}}}|{{{screenplay|}}}}} | label6 = Приказна | data6 = {{If empty|{{{приказна|}}}|{{{story|}}}}} | label7 = Заснован на | data7 = {{If empty|{{{заснован_на|}}}|{{{based_on|}}}|{{{based on|}}}}} | label8 = Раскажувач | data8 = {{If empty|{{{раскажувач|}}}|{{{narrator|}}}}} | label9 = Главни улоги | data9 = {{If empty|{{{улоги|}}}|{{{starring|}}}}} | label10 = Жанр | data10 = {{If empty|{{{жанр|}}}|{{{genre|}}}}} | label11 = Музика | data11 = {{If empty|{{{музика|}}}|{{{music|}}}}} | label12 = Аниматор | data12 = {{If empty|{{{аниматор|}}}|{{{animator|}}}}} | label13 = Кинематографија | data13 = {{If empty|{{{кинематографија|}}}|{{{cinematography|}}}}} | label14 = Монтажа | data14 = {{If empty|{{{монтажа|}}}|{{{editing|}}}}} | label15 = Студио | data15 = {{If empty|{{{студио|}}}|{{{production_companies|}}}|{{{studio|}}}|{{{production companies|}}}}} | label16 = Дистрибутер | data16 = {{If empty|{{{дистрибутер|}}}|{{{distributor|}}}}} | label17 = Премиера | data17 = {{If empty|{{{премиера|}}}|{{{released|}}}}} | label18 = Времетраење | data18 = {{If empty|{{{времетраење|}}}|{{{runtime|}}}}} | label19 = Земја | data19 = {{If empty|{{{земја|}}}|{{{country|}}}}} | label20 = Јазик | data20 = {{If empty|{{{јазик|}}}|{{{language|}}}}} | label21 = Буџет | data21 = {{If empty|{{{буџет|}}}|{{{budget|}}}}} | label22 = Бруто-заработка | data22 = {{If empty|{{{заработка|}}}|{{{gross|}}}}} | label23 = Претходен | data23 = {{If empty|{{{претходен|}}}|{{{preceded_by|}}}|{{{preceded by|}}}}} | label24 = Следен | data24 = {{If empty|{{{следен|}}}|{{{followed_by|}}}|{{{followed by|}}}}} | label25 = [[Семрежна филмска база на податоци|IMDb]] | data25 = {{#if:{{{imdb_id|}}}| [https://www.imdb.com/title/tt{{{imdb_id}}} ID {{{imdb_id}}}] | {{#if:{{#property:P345}}| [https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID {{#invoke:String|replace|source={{#property:P345}}|pattern=tt|replace=|plain=true}}] }} }} | label26 = Веб-страница | data26 = {{If empty|{{{веб_страница|}}}|{{{website|}}}}} }}<includeonly>{{#ifeq:{{{italic_title|}}}|no||{{Закосен наслов}}}}</includeonly> <noinclude> {{документација}} </noinclude> b4q3c8c5r92wzb0se0zln83iopfoomv 0 27754 5650057 5640781 2026-10-26T11:42:33Z Nikola Andonoski 58092 Додадени фотографгии со учесниците на МАЕ и МАХЕ меѓу кои е и Димитар Илиевски. 5650057 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Димитар Илиевски-Мурато | портрет = Димитар Илиевски-Мурато.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 29 септември 1953 | роден-место = [[Битола]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1989|05|10|1953|09|29}} | починал-место = [[Монт Еверест]], [[Непал]] | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Димитар Илиевски-Мурато''' ({{рн|29|септември|1953}}, {{роден во|Битола}} — {{пн|10|мај|1989}}, [[Монт Еверест]], [[Непал]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[алпинист]], познат како првиот [[Македонец]] што ја има освоено највисоката планина во светот — [[Монт Еверест]]. Се искачил на [[10 мај]] [[1989]] г., по што не успеал да се врати во базниот логор и службено е воден како исчезнат. Тој е еден од најголемите алпинисти во историјата на македонскиот алпинизам и спортот воопшто. Се одликувал со фрапантна љубов кон планините и непоколеблива амбиција за соочување со најтешките предизвици. Во својата богата алпинистичка кариера се има искачено на повеќе планински врвови. Во негова чест на [[Пелистер]] е подигнато спомен-обележје. Посмртно ја има добиено наградата [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Искачување на Монт Еверест == На [[10 мај]] [[1989]] година Димитар Илиевски - Мурато, како член на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] се искачи на највисокиот врв на светот [[Монт Еверест]] на [[Хималаи]]те, за првпат развиорувајќи го македонското знаме. Искачувањето е направено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу во стил кој стана класичен и прифатен од сите експедиции кои го качуваат врвот од оваа страна. Базниот логор се поставува на [[морена|морените]] под ледоломот на височина од 5 370 m н.в. до 5 500 m н.в.. Патот кон врвот се протега низ ледоломот Кумбу, потоа долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и јужното седло, а вдолж него се поставуваат четири висински логори. Првиот висински логор е на височина од околу 6100 м, вториот е под Лоце на височина од 6 200 m н.в., третиот на самата Лоце на 7 300 m н.в. и последниот на Јужното седло на околу 8 000 m н.в. Заедно со Диме на врвот во истиот ден се искачија и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал македонскиот алпинист [[Борче Јовчевски]] кој заедно со Диме бил во јуришната екипа која тргнала кон врвот, но поради тесни обувки добил смрзнатини и бил приморан да остане во шаторот на височина од 8 000 m н.в. Искачувањето до врвот траело околу 15 часа во услови на длабок снег. На врвот Диме и Стипе се задржале околу еден час. На симнување од врвот Диме останал најверојатно на височина од 8 200 m н.в. Причината за неговата смрт не е разјаснета до денес бидејќи за целото време на искачувањето и симнувањето бил во одлична состојба, честопати пртејќи патека во снегот и пред шерпасите. Се претпоставува дека застанувајќи за кратко на 8200 метри за да го почека Стипе, кој бил зад него и имал проблеми со светилката, Диме заспал. Димитар Илиевски е првиот Македонец кој се има искачено на Монт Еверест и долго време бил единствениот Македонец кој се има искачено на врв повисок од 8000 метри. Есента 2005 година во организација на комитетот на експедицијата и Македонската алпинистичка асоцијација, под базниот логор на Еверест е изграден споменик во чест на Димитар Илиевски. Водач на Македонската алпинистичка експедиција на Монт Еверест беше [[Јован Попоски - Јове]]. == Други алпинистички успеси == Покрај искачувањето на Монт Еверест во 1989 година, Диме се има искачено на голем број врвови во Македонија, на Балканот, во Алпите. Меѓу другото се има искачено на [[Монблан]] (на 25. VII 1979 год. и 20. VIII 1981 год.), и поголем број врвови со алпинистички приоди во масивот на Монблан, потоа [[Матерхорн]] (на 14. VIII 1981 год.) со Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Мирко Костовски; врвот [[Дифур|Дуфур]] на [[Монте Роза]] (на 17. VIII 1981 год.), [[Гросглокнер]], [[Мармолада]] и значителен број врвови на [[Доломити]]те. Во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди ’82“]] тринаесет од вкупно петнаесет членови го искачија источниот гребен на [[Уаскаран]] (6768м) во Јужна Америка. Димитар Илиевски покрај тоа заедно со Благојче Лазаров, Слободан Јовановски и Ѓорѓи Костовски го искачи и Северниот врв. Во 1982 година се искачи на Уаскаран и тоа и на северниот и на Јужниот врв, како и на [[Чопикалки]]. Во 1984 година како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] се искачил на [[Врвот на Комунизмот]] во [[Памир]]. Во 1986 година во состав на Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“ заедно со [[Слободан Јованоски]] и [[Борче Јовчевски]] стигна до 7500 м.н.в.. при првото повторување на Полската насока во опасната источна стена на Манаслу (8167 m н.в..) по излегување на Јужното седло, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]]. [[Податотека:Bale i Dime na Matterhorn, 14. VIII 1981 god..jpg|алт=|мини|На врвот Матерхорн, 14. VIII 1981 година. Од лево кон десно: Мирко Костовски, [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]].]] [[Податотека:Димитар Илиeвски.jpg|алт=Димитар Илиeвски|мини|[[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиeвски]]]] [[Податотека:Димитар Илиевcки.jpg|алт=Димитар Илиевcки|мини|[[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевcки]]]] [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор|мини|[[Борче Јовчевски]] и [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]] во шатор.]] [[Податотека:Димитар Илиевски.png|алт=Димитар Илиевски|мини|[[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]]]] Покрај големиот број тешки алпинистички искачувања во [[Алпи]]те, тој е автор на голем број првенствени насоки на Матка, Солунска Глава, Демир Капија, карпите околу Прилеп, на [[Пелистер]], на [[Проклетие]], на [[Вихрен]] и уште многу други планински масиви. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|[[Борче Јовчевски]], [[Слободан Јованоски]] и [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]] на Матка.]] [[Податотека:Jove i Dime vo Demir Kapija.jpg|алт=Јован Попоски и Димитар Илиевски (десно) на врвот на карпите во Демиркаписката клисура, по алпинистички искачувања како тренинзи за подготовките на Македонските алпинистички хималајски експедиции, 1980-тите години.|мини|[[Јован Попоски-Јове|Јован Попоски]] (лево) и [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]] (десно) на врвот на карпите во Демиркаписката клисура, по алпинистички искачувања како тренинзи за подготовките на Македонските алпинистички хималајски експедиции, 1980-тите години.]] [[Податотека:Учесниците во Македонската Алпинистичка Експедиција „Анди '82“.jpg|алт=Учесниците во Првата Македонска Алпинистичка Експедиција „Анди '82“: од лево кон десно (стојат): Јован Попоски, Благојче Лазаров, Ѓорѓи Костовски, Златко Пановски, Васил Франговски, Иван Жежовски, Панче Ѓорѓиевски, Слободан Стојков; долу клекнати: Цветан Павловски, Лјубомир Поп Стефанија, Борче Јовчевски, Димитар Илиевски, Слободан Јованоски.|мини|Учесниците во Првата Македонска Алпинистичка Експедиција „Анди '82“: од лево кон десно (стојат): Јован Попоски, Благојче Лазаров, Ѓорѓи Костовски, Златко Пановски, Васил Франговски, Иван Жежовски, Панче Ѓорѓиевски, Слободан Стојков; долу клекнати: Цветан Павловски, Љубомир Поп Стефанија, [[Борче Јовчевски]], [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]], [[Слободан Јованоски]].]] [[Податотека:MAE Pamir 1984.jpg|алт=Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, Борче Јовчевски, Јован Попоски, Слободан Јованоски.|мини|Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]].]] [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и [[Слободан Јованоски]]; долниот ред, од лево кон десно: Серафим Серафимовски, [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, [[Борче Јовчевски]] и Живко Арсовски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.]] == Напори за враќање на телото == [[Податотека:Memorial of Murato on Pelister.JPG|мини|десно|250п|Споменик на [[Димитар Илиевски-Мурато|Димитар Илиевски]] на [[Пелистер]]]] Во [[1998]] година се организираше алпинистичка експедиција во организација на [[Македонска алпинистичка асоцијација|Македонската алпинистичка асоцијација]] и [[Македонски олимписки комитет|Македонскиот олимписки комитет]] со цел да се симне телото на Диме од планината и согласно со [[непал]]ските закони телото со свечена церемонија да биде запалено под базниот логор, и урната со пепелта да се донесе во Македонија и да се постави во музеј соба направена за овој македонски великан. Македонската експедиција требаше да делува како составен дел од Меѓународната експедиција за чистење на Монт Еверест која имаше за цел чистење на планината и симнување на телата на загинатите алпинисти. Експедицијата не се реализира поради настанати административни пречки со непалската влада пред самиот нејзин почеток. Но, идејата за симнување на телото на Диме не е напуштена, бидејќи се смета дека е позната точната локација на неговото тело. == Награди и одликувања == За своите достигнувања, Диме Илиевски е одликуван со голем број награди и признанија меѓу кои и наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ како и наградата Cпортист на годината за [[1989]] година. Од страна на Македонскиот олимписки комитет Диме е прогласен за „Великан на спортот“. * „4-ти ноември“, денот на ослободувањето на Битола, 1979 година * Златни значки на Планинарскиот сојуз на Македонија за 1980, 1982 и 1984 година * Орден „Заслуги за народ со сребрена ѕвезда“, 1984 * Спортист на годината на Битола, 1984 и 1989 * „25-ти Мај“, 1989 * Спортист на годината на Македонија за 1989 г. * Признание за учество во експедицијата Мт. Еверест 1989, Собрание на град Скопје * Македонски спортски великан 1989, Македонски Олимписки Комитет * Орден „Заслуги за народ со златна ѕвезда“, 1989 * „11-ти Октомври“, 1990 * Признание „Подвиг на векот“, Општина Битола, 1999 * Спортист на годината 1999 и спортист на 20-ти век, весник „Скок“ * Златна плакета „Спортист на столетието“, 1999, Сојуз на спортови на Битола, Во [[февруари]] [[2008]], заедно со [[Глигор Делев]], вториот Македонец што се искачи на Монт Еверест, Димитар Илиевски е посмртно одликуван од тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]] со [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Надворешни врски == * [http://www.dimitarilievski-murato.com/ Портал посветен на Димитар Илиевски - Мурато] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517075947/http://dimitarilievski-murato.com/ |date=2014-05-17 }} * [http://alpinizam.org/lit/drugi/dime.htm Биографија за Димитар Илиевски - Мурато] — alpinizam.org * [http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm „10 мај еден од најголемите денови во историјата на македонскиот алпинизам“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629171503/http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm |date=2007-06-29 }} — alpinizammkd.org * [http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 Миодраг Мицковиќ „Тајната остана во вечната гробница под Монт Еверест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231833/http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 |date=2007-09-26 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илиевски, Димитар-Мурато}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Македонски истражувачи]] [[Категорија:Планинари загинати на Монт Еверест]] [[Категорија:Македонски Власи]] 6n1l9iqlmncx0zbfaejt9wwk8w80atx 0 28246 5649888 5560440 2026-10-26T03:14:55Z Juppi lantteineen 137770 File 5649888 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија за глумец | bgcolour = silver | name = Хенри Фонда | image = Henry Fonda in Warlock.jpg | imagesize = 215px | caption = Фонда во ''[[Човекот со златен колт (филм)|Ворлок]]'' (1959) | birthdate = {{роден на|16|мај|1905}} | location = {{flagicon|USA}} [[Гренд Ајленд]], [[Небраска]], [[САД]] | deathdate = {{починал на|12|август|1982}} | deathplace = [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]], [[САД]] | birthname = Хенри Џејнс Фонда | height = 1.87 m | notable role = '''Абрахам Линколн''' во <br />''[[Младиот Г-дин Линколн]]'' ([[1939]]) <br /> '''Том Џоуд''' во <br />''[[Плодовите на гневот (филм од 1940)|Плодови на Гневот]]'' ([[1940]]) <br /> '''Вајат Ерп''' во <br />''[[Моја драга Клементина]]'' ([[1946]]) <br /> '''Емануел Белестреро''' во <br />''[[Погрешниот човек]]'' ([[1956]]) <br /> '''Поротник #8''' во <br />''[[12 гневни луѓе]]'' ([[1957]]) <br /> '''Френк''' во <br />''[[Се случи еднаш на Дивиот Запад]]'' ([[1968]]) | academyawards= '''[[Оскар за најдобар глумец|Најдобар глумец]]''' <br />[[1981]] ''[[Летниковец на Златното Езеро]]'' | emmyawards= | tonyawards='''Најдобар глумец''' <br /> [[1948]] ''[[Господин Робертс]]'' | spouse= '''[[Маргарет Саливан]]''' ([[25 декември]] [[1931]] - [[1932]]) (разведен) <br />'''Франсис Сејмур Броко''' ([[16 септември]] [[1936]] - [[14 април]] [[1950]]) (нејзина смрт) 2 деца <br />'''[[Сузан Бланшард]]''' ([[28 декември]] [[1950]] - [[мај]] [[1956]]) (разведен) 1 дете<br />'''[[Афдера Франчети]]''' ([[10 март]] [[1957]] - [[јануари]] [[1961]]) (разведен) <br />'''Ширли Фонда''' ([[3 декември]] [[1965]] - [[12 август]] [[1982]]) (негова смрт) }} [[File:Henry Fonda 1942 crop.jpg|thumb|Henry Fonda (1942)]] '''Хенри Џејнс Фонда''' ([[16 мај]] [[1905]] – [[12 август]] [[1982]]) бил славен [[САД|американски]] [[филм]]ски [[актер]], добитник на наградата „[[Оскар]]“, најпознат по своите улоги на едноставен [[идеализам|идеалист]]. Вештиот, [[Натурализам|натуралистички]] глумечки стил и пристап на Фонда бил прв чекор кон популаризацијата на [[методска глума|методската глума]]. Фонда започнал како глумец на [[Бродвеј]], а своето деби во [[Холивуд]] го имал во [[1935]] година. Неговата кариера почнала да се качува по нагорна линија по неговата изведба во филмот ''[[Плодовите на гневот (филм од 1940)|Плодовите на гневот]]'', за која бил номиниран за „Оскар“. Во текот на својата шестдецениска кариера во [[Холивуд]], Фонда создал силна, привлечна екранска личност со своите улоги во класиците од типот на ''[[Немилата случка кај Окс-Бау (филм од 1942)|Инцидентот кај Окс-Боул]]'', ''[[Господин Робертс]]'' и ''[[12 гневни луѓе]]''. Подоцна, Фонда започнува да игра во предизвикувачки, мрачни епови како [[Серџо Леоне]]виот филм ''[[Беше еднаш на западот|Беше еднаш на Дивиот Запад]]'' (како злосторник, кој меѓу другото, убива дете и инвалид) како и во лесни комедии од типот на ''[[Твое, мое и наше]]'', каде игра заедно со Лусил Бол. Тој е зачетник на една лоза познати глумци, вклучувајќи ги ќерката [[Џејн Фонда]], синот [[Питер Фонда]], внуката [[Бриџит Фонда]] и внукот [[Трој Герити]]. Во 1999 година, од страна на [[Американскиот филмски институт]] Хенри Фонда бил прогласен за [[АФИ 100 години... 100 ѕвезди|шестата најголема филмска ѕвезда во историјата]]. ==Филмографија== * ''[[Само еднаш живееш (филм од 1937)|Само еднаш живееш]]'' (1937) * ''[[Плодовите на гневот (филм од 1940)|Плодови на Гневот]]'' (1940) * ''[[Немилата случка кај Окс-Бау (филм од 1942)|Немилата случка кај Окс-Бау]]'' (1942) * ''[[Моја драга Клементина (филм)|Моја драга Клементина]]'' (1946) * ''[[12 гневни луѓе]]'' (1957) * ''[[Човекот со златен колт (филм)|Ворлок]]'' (1959) * ''[[Најдолгиот ден (филм од 1962)|Најдолгиот ден]]'' (1962) * ''[[Предлог и усвојување (филм од 1962)|Предлог и усвојување]]'' (1962) * ''[[Без грешка (филм од 1964)|Без грешка]]'' (1964) * ''[[Најдобриот човек]]'' (1964) * ''[[Убиец на коњ]]'' (1967) * ''[[Беше еднаш на западот|Беше еднаш на Дивиот Запад]]'' (1968) * ''[[Федора (филм од 1978)|Федора]]'' (1978) == Надворешни врски == * {{imdb name|id=0000020|name=Хенри Фонда}} * {{tcmdb name|id=63585|name=Хенри Фонда}} * {{ibdb name|id=40805|name=Хенри Фонда}} {{АФИ ѕвезди}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Фонда, Хенри}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Оскаровци]] [[Категорија:Добитници на наградата „Тони“]] [[Категорија:Апсолвенти на Минесотскиот универзитет]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Починати во 1982 година]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] h253gu99ubujs1jy5xnvul4bvdfewq9 10 28401 5649758 5639422 2026-10-25T16:45:23Z Andrew012p 85224 5649758 wikitext text/x-wiki {{Infobox | italic title = no | bodyclass = vcard | bodystyle = {{#if:{{{infoboxwidth|{{{width|}}}}}} |width:{{{infoboxwidth|{{{width}}}}}} }} | titlestyle = padding-bottom:0.2em; | title = <includeonly>{{#if:{{{name|}}}{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}{{{editors|{{{editor|}}}}}}{{{authors|{{{author|}}}}}}{{{audio_read_by|}}}{{{title_orig|}}}{{{title_working|}}}{{{translators|{{{translator|}}}}}}{{{illustrators|{{{illustrator|}}}}}}{{{cover_artist|}}}{{{country|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}{{{release_number|}}}{{{subjects|{{{subject|}}}}}}{{{genres|{{{genre|}}}}}}{{{set_in|}}}{{{published|}}}{{{publisher|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}{{{english_pub_date|{{{english_release_date|}}}}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}{{{awards|{{{award|}}}}}}{{{isbn_note|{{{ISBN_note|}}}}}}{{{dewey|}}}{{{congress|}}}| }}{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}} <span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt={{urlencode:info:ofi/fmt:kev:mtx:book}}&rft.genre=book&rft.btitle={{urlencode:{{{name|}}}}}{{#if:{{{author|}}}|&rft.author={{urlencode:{{{author}}}}}}}{{#if:{{{last|}}}|&rft.aulast={{urlencode:{{{last}}}}}}}{{#if:{{{first|}}}|&rft.aufirst={{urlencode:{{{first}}}}}}}{{#if:{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}|&rft.date={{urlencode:{{{pub_date|{{{release_date}}}}}}}}}}{{#if:{{{publisher|}}}|&rft.pub={{urlencode:{{{publisher}}}}}}}{{#if:{{{location|}}}|&rft.place={{urlencode:{{{location}}}}}}}{{#if:{{{pages|}}}|&rft.pages={{urlencode:{{{pages}}}}}}}{{#if:{{{series|}}}|&rft.series={{urlencode:{{{series}}}}}}}{{#if:{{{oclc|}}}|&rft_id=info:oclcnum/{{{oclc}}}}}"></span></includeonly> | imagestyle = {{#if:{{{image|}}}||display:none}} | image = {{#if:{{{image|}}} | {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}} |sizedefault=frameless |upright=1 |alt={{{alt|}}} |border={{{border|}}} |suppressplaceholder=yes}} | {{#ifeq:{{yesno|{{lc:{{{exclude_cover|no}}}}}}}|yes | |{{главен-друг|[[Категорија:Книги со корица што недостасува]]}} }} }} | caption = {{{caption|{{{image_caption|}}}}}} | label1 = {{#if:{{{editors|{{{editor|}}}}}} | {{#if:{{{editors|}}}|Уредници|Уредник}} }} | data1 = {{{editors|{{{editor|}}}}}} | label2 = {{#if:{{{authors|{{{author|}}}}}} | {{#if:{{{authors|}}}|Автори|Автор}} }} | data2 = {{{authors|{{{author|}}}}}} | label3 = Аудиоверзија | data3 = {{{audio_read_by|}}} | label4 = Изворен наслов | data4 = {{#if:{{{title_orig|}}} |{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{lang|{{{orig_lang_code|}}} |''{{{title_orig}}}'' |italics={{#invoke:infobox/utilities|set_italics|{{{orig_lang_code|}}}|{{{title_orig}}}}}}}|''{{{title_orig}}}''}} }} | label5 = Работен&nbsp;наслов | data5 = {{#if:{{{title_working|}}} |„{{{title_working}}}“}} | label6 = Преведувач{{#if:{{{translators|}}}|и}} | data6 = {{{translators|{{{translator|}}}}}} | label7 = Илустратор{{#if:{{{illustrators|}}}|и}} | data7 = {{{illustrators|{{{illustrator|}}}}}} | label8 = Изработувач на<br>корицата | data8 = {{{cover_artist|}}} | label10 = Земја | data10 = {{{country|}}} | label11 = Јазик | data11 = {{{language|}}} | label12 = Серијал | data12 = {{{series|}}} | label13 = {{longitem|Тираж}} | data13 = {{{release_number|}}} | label14 = Предмет(и){{#if:{{{subjects|}}}|}} | data14 = {{{subjects|{{{subject|}}}}}} | label15 = Жанр{{#if:{{{genres|}}}|ови}} | data15 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P136|{{{genres|{{{genre|}}}}}}}} | label16 = Дејството се<br>одвива во | data16 = {{{set_in|}}} | label17 = Објавена | data17 = {{{published|}}} | label18 = Издавач | data18 = {{{publisher|}}}{{#if:{{{publisher2|}}} |, {{{publisher2}}} }} | label19 = {{longitem|Издадена}} | data19 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P577|{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}}} | label20 = {{longitem|Издадена на англиски}} | data20 = {{{english_pub_date|{{{english_release_date|}}}}}} | label21 = Медиум | data21 = {{{media_type|}}} | label22 = Страници | data22 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1104|{{{pages|}}}}} | label23 = {{#if:{{{awards|{{{award|}}}}}}|{{#if:{{{awards|}}}|Награди|Награда}}}} | data23 = {{{awards|{{{award|}}}}}} | label30 = [[ISBN]] | data30 = {{#if:{{{isbn|{{{ISBN|}}}}}} | {{#ifeq:{{{isbn|{{{ISBN|}}}}}}|FETCH_WIKIDATA | {{#if:{{#property:P212}}|{{#invoke:ISBNT|link|{{#property:P212}}}}}} | {{ISBNT|1={{{isbn|{{{ISBN}}}}}}}} {{{isbn_note|{{{ISBN_note|}}}}}} }} }} | label31 = [[OCLC|{{abbr|OCLC|Број по Семрежниот сметачки библиотечен центар}}]] | data31 = {{#if:{{{oclc|}}} |[https://www.worldcat.org/oclc/{{urlencode:{{{oclc}}}}} {{{oclc}}}]}} | label32 = {{longitem|[[Дјуиева децимална класификација|Дјуи]]}} | data32 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1036|{{{dewey|}}}}} | label33 = [[Класификација на конгресната библиотека|{{abbr|Клас.&nbsp;КБ|Класификација на конгресната библиотека}}]] | data33 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1149|{{{congress|}}}}} | label34 = Претходна | data34 = {{#if:{{{preceded_by|}}} |„{{{preceded_by|}}}&nbsp;“ | {{#if:{{{preceded_by_quotation_marks|}}} |"{{{preceded_by_quotation_marks|}}}"}} }} | label35 = Следна | data35 = {{#if:{{{followed_by|}}} |„{{{followed_by|}}}&nbsp;“ | {{#if:{{{followed_by_quotation_marks|}}} |"{{{followed_by_quotation_marks|}}}"}} }} | label36 = {{longitem|Оригинален текст}} | data36 = {{#if:{{both|{{{native_wikisource|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} | ''{{јаз |{{{orig_lang_code|}}} | [[s:{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{{orig_lang_code|}}}:}}{{{native_wikisource|}}}|{{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]] }}'' на {{#if:{{#invoke:lang|is_ietf_tag|{{{orig_lang_code}}}}}|{{#invoke:lang|name_from_tag|{{{orig_lang_code}}}}}}}от [[Викиизвор]] {{главен-друг|[[Категорија:Статии кои водат до Викиизвори на странски јазици]]}} | {{#if:{{both|{{{native_external_url|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} | ''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [{{{native_external_url|}}} {{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}] }}'' {{#if:{{{native_external_host|}}} |на {{{native_external_host|}}} |на интернет}} }} }} | label37 = {{#if:{{{native_wikisource|}}} |Превод |{{#if:{{{native_external_url|}}}|Превод|Текст}} }} | data37 = {{#if:{{{wikisource|}}} | „[[s:{{{wikisource|}}}|{{{name|{{PAGENAME}}}}}]]“ на {{#if:{{{native_wikisource|}}} |Викиизвор |[[Викиизвор]]}} {{главен-друг|[[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]]}} | {{#if:{{{external_url|}}} | „[{{{external_url|}}} {{{name|{{PAGENAME}}}}}]“ {{#if:{{{external_host|}}} |на {{{external_host|}}} |на интернет}} }} }} | label38 = Мрежно место | data38 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{#ifeq:{{{website|{{{homepage|{{{URL|}}}}}}}}} | FETCH_WIKIDATA | {{#if:{{#property:P856}}|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|FETCH_WIKIDATA}} }} }} |}}}}}}}}}}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;font-size:90%; | below = {{{notes|{{{note|}}}}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{главен-друг|[[Категорија:Страници кои користат инфокутија за книга со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Книга]] со непознат параметар „_VALUE_“|ignoreblank=y| alt | audio_read_by | author | authors | award | awards | border | caption | congress | country | cover_artist | dewey | editor | editors | english_pub_date | english_release_date | exclude_cover | external_host | external_url | first | followed_by | followed_by_quotation_marks | genre | genres | homepage | illustrator | illustrators | image | image_caption | image_size | infoboxwidth | isbn | ISBN | isbn_note | ISBN_note | italic title | language | last | location | media_type | name | native_external_host | native_external_url | native_wikisource | nocat_wdimage | note | notes | oclc | orig_lang_code | pages | preceded_by | preceded_by_quotation_marks | pub_date | published | publisher | publisher2 | release_date | release_number | series | set_in | subject | subjects | title_orig | title_working | translator | translators | URL | website | width | wikisource }}{{Wikidata image |1={{{image|}}} |2={{{nocat_wdimage|}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> jutk79hlmqemonq6e4gx5oxdm6rn0u6 5649760 5649758 2026-10-25T16:46:46Z Andrew012p 85224 5649760 wikitext text/x-wiki {{Infobox | italic title = no | bodyclass = vcard | bodystyle = {{#if:{{{infoboxwidth|{{{width|}}}}}} |width:{{{infoboxwidth|{{{width}}}}}} }} | titlestyle = padding-bottom:0.2em; | title = <includeonly>{{#if:{{{name|}}}{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}{{{editors|{{{editor|}}}}}}{{{authors|{{{author|}}}}}}{{{audio_read_by|}}}{{{title_orig|}}}{{{title_working|}}}{{{translators|{{{translator|}}}}}}{{{illustrators|{{{illustrator|}}}}}}{{{cover_artist|}}}{{{country|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}{{{release_number|}}}{{{subjects|{{{subject|}}}}}}{{{genres|{{{genre|}}}}}}{{{set_in|}}}{{{published|}}}{{{publisher|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}{{{english_pub_date|{{{english_release_date|}}}}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}{{{awards|{{{award|}}}}}}{{{isbn_note|{{{ISBN_note|}}}}}}{{{dewey|}}}{{{congress|}}}| }}{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}} <span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt={{urlencode:info:ofi/fmt:kev:mtx:book}}&rft.genre=book&rft.btitle={{urlencode:{{{name|}}}}}{{#if:{{{author|}}}|&rft.author={{urlencode:{{{author}}}}}}}{{#if:{{{last|}}}|&rft.aulast={{urlencode:{{{last}}}}}}}{{#if:{{{first|}}}|&rft.aufirst={{urlencode:{{{first}}}}}}}{{#if:{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}|&rft.date={{urlencode:{{{pub_date|{{{release_date}}}}}}}}}}{{#if:{{{publisher|}}}|&rft.pub={{urlencode:{{{publisher}}}}}}}{{#if:{{{location|}}}|&rft.place={{urlencode:{{{location}}}}}}}{{#if:{{{pages|}}}|&rft.pages={{urlencode:{{{pages}}}}}}}{{#if:{{{series|}}}|&rft.series={{urlencode:{{{series}}}}}}}{{#if:{{{oclc|}}}|&rft_id=info:oclcnum/{{{oclc}}}}}"></span></includeonly> | imagestyle = {{#if:{{{image|}}}||display:none}} | image = {{#if:{{{image|}}} | {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}} |sizedefault=frameless |upright=1 |alt={{{alt|}}} |border={{{border|}}} |suppressplaceholder=yes}} | {{#ifeq:{{yesno|{{lc:{{{exclude_cover|no}}}}}}}|yes | |{{главен-друг|[[Категорија:Книги со корица што недостасува]]}} }} }} | caption = {{{caption|{{{image_caption|}}}}}} | label1 = {{#if:{{{editors|{{{editor|}}}}}} | {{#if:{{{editors|}}}|Уредници|Уредник}} }} | data1 = {{{editors|{{{editor|}}}}}} | label2 = {{#if:{{{authors|{{{author|}}}}}} | {{#if:{{{authors|}}}|Автори|Автор}} }} | data2 = {{{authors|{{{author|}}}}}} | label3 = Аудиоверзија | data3 = {{{audio_read_by|}}} | label4 = Изворен наслов | data4 = {{#if:{{{title_orig|}}} |{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{lang|{{{orig_lang_code|}}} |''{{{title_orig}}}'' |italics={{#invoke:infobox/utilities|set_italics|{{{orig_lang_code|}}}|{{{title_orig}}}}}}}|''{{{title_orig}}}''}} }} | label5 = Работен&nbsp;наслов | data5 = {{#if:{{{title_working|}}} |„{{{title_working}}}“}} | label6 = Преведувач{{#if:{{{translators|}}}|и}} | data6 = {{{translators|{{{translator|}}}}}} | label7 = Илустратор{{#if:{{{illustrators|}}}|и}} | data7 = {{{illustrators|{{{illustrator|}}}}}} | label8 = Изработувач на<br>корицата | data8 = {{{cover_artist|}}} | label10 = Земја | data10 = {{{country|}}} | label11 = Јазик | data11 = {{{language|}}} | label12 = Серијал | data12 = {{{series|}}} | label13 = {{longitem|Тираж}} | data13 = {{{release_number|}}} | label14 = Предмет(и){{#if:{{{subjects|}}}|}} | data14 = {{{subjects|{{{subject|}}}}}} | label15 = Жанр{{#if:{{{genres|}}}|ови}} | data15 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P136|{{{genres|{{{genre|}}}}}}}} | label16 = Дејството се<br>одвива во | data16 = {{{set_in|}}} | label17 = Објавена | data17 = {{{published|}}} | label18 = Издавач | data18 = {{{publisher|}}}{{#if:{{{publisher2|}}} |, {{{publisher2}}} }} | label19 = {{longitem|Издадена}} | data19 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P577|{{{pub_date|{{{release_date|}}}}}}}} | label20 = {{longitem|Издадена на англиски}} | data20 = {{{english_pub_date|{{{english_release_date|}}}}}} | label21 = Медиум | data21 = {{{media_type|}}} | label22 = Страници | data22 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1104|{{{pages|}}}}} | label23 = {{#if:{{{awards|{{{award|}}}}}}|{{#if:{{{awards|}}}|Награди|Награда}}}} | data23 = {{{awards|{{{award|}}}}}} | label30 = [[ISBN]] | data30 = {{#if:{{{isbn|{{{ISBN|}}}}}} | {{#ifeq:{{{isbn|{{{ISBN|}}}}}}|FETCH_WIKIDATA | {{#if:{{#property:P212}}|{{#invoke:ISBNT|link|{{#property:P212}}}}}} | {{ISBNT|1={{{isbn|{{{ISBN}}}}}}}} {{{isbn_note|{{{ISBN_note|}}}}}} }} }} | label31 = [[OCLC|{{abbr|OCLC|Број по Семрежниот сметачки библиотечен центар}}]] | data31 = {{#if:{{{oclc|}}} |[https://www.worldcat.org/oclc/{{urlencode:{{{oclc}}}}} {{{oclc}}}]}} | label32 = {{longitem|[[Дјуиева децимална класификација|Дјуи]]}} | data32 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1036|{{{dewey|}}}}} | label33 = [[Класификација на конгресната библиотека|{{abbr|Клас.&nbsp;КБ|Класификација на конгресната библиотека}}]] | data33 = {{#invoke:Wikidata|getValue|P1149|{{{congress|}}}}} | label34 = Претходна | data34 = {{#if:{{{preceded_by|}}} |„{{{preceded_by|}}}“ | {{#if:{{{preceded_by_quotation_marks|}}} |"{{{preceded_by_quotation_marks|}}}"}} }} | label35 = Следна | data35 = {{#if:{{{followed_by|}}} |„{{{followed_by|}}}“ | {{#if:{{{followed_by_quotation_marks|}}} |"{{{followed_by_quotation_marks|}}}"}} }} | label36 = {{longitem|Оригинален текст}} | data36 = {{#if:{{both|{{{native_wikisource|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} | ''{{јаз |{{{orig_lang_code|}}} | [[s:{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{{orig_lang_code|}}}:}}{{{native_wikisource|}}}|{{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]] }}'' на {{#if:{{#invoke:lang|is_ietf_tag|{{{orig_lang_code}}}}}|{{#invoke:lang|name_from_tag|{{{orig_lang_code}}}}}}}от [[Викиизвор]] {{главен-друг|[[Категорија:Статии кои водат до Викиизвори на странски јазици]]}} | {{#if:{{both|{{{native_external_url|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} | ''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [{{{native_external_url|}}} {{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}] }}'' {{#if:{{{native_external_host|}}} |на {{{native_external_host|}}} |на интернет}} }} }} | label37 = {{#if:{{{native_wikisource|}}} |Превод |{{#if:{{{native_external_url|}}}|Превод|Текст}} }} | data37 = {{#if:{{{wikisource|}}} | „[[s:{{{wikisource|}}}|{{{name|{{PAGENAME}}}}}]]“ на {{#if:{{{native_wikisource|}}} |Викиизвор |[[Викиизвор]]}} {{главен-друг|[[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]]}} | {{#if:{{{external_url|}}} | „[{{{external_url|}}} {{{name|{{PAGENAME}}}}}]“ {{#if:{{{external_host|}}} |на {{{external_host|}}} |на интернет}} }} }} | label38 = Мрежно место | data38 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{#ifeq:{{{website|{{{homepage|{{{URL|}}}}}}}}} | FETCH_WIKIDATA | {{#if:{{#property:P856}}|{{Url|1={{#invoke:Wikidata|getValue|P856|FETCH_WIKIDATA}} }} }} |}}}}}}}}}}} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;font-size:90%; | below = {{{notes|{{{note|}}}}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{главен-друг|[[Категорија:Страници кои користат инфокутија за книга со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Книга]] со непознат параметар „_VALUE_“|ignoreblank=y| alt | audio_read_by | author | authors | award | awards | border | caption | congress | country | cover_artist | dewey | editor | editors | english_pub_date | english_release_date | exclude_cover | external_host | external_url | first | followed_by | followed_by_quotation_marks | genre | genres | homepage | illustrator | illustrators | image | image_caption | image_size | infoboxwidth | isbn | ISBN | isbn_note | ISBN_note | italic title | language | last | location | media_type | name | native_external_host | native_external_url | native_wikisource | nocat_wdimage | note | notes | oclc | orig_lang_code | pages | preceded_by | preceded_by_quotation_marks | pub_date | published | publisher | publisher2 | release_date | release_number | series | set_in | subject | subjects | title_orig | title_working | translator | translators | URL | website | width | wikisource }}{{Wikidata image |1={{{image|}}} |2={{{nocat_wdimage|}}} }}<noinclude> {{документација}} </noinclude> gwha1zvfob4zoq4z59wqeldl6bi6i9s 0 29169 5649778 5596181 2026-10-25T18:11:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649778 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење|име=Чоколадо|слика=Chocolate02.png|опис=Крем и коцки чоколадо|земја=Јужна и Средна Америка|година=Од 14 век п.н.е и 11 век п.н.е ([[потекло на чоколадото, одгледувањето какао]])|творци=Старите народи на Јужна Америка|температура=топло или ладно|главни_состојки=какао|изворно_име=xocoatl|изворно_име_јазик=}} '''Чоколада''' или '''чоколадо''' — смеса во вид на маса од [[какао]], [[путер]], [[шеќер]] или одделна табла од таа смеса<ref>{{ДРМЈ|Чоколада}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Чоколадо}}</ref>. Чоколадото опфаќа голем број на сурови и обработени хранливи производи што имаат потекло од семето на тропското [[какао]] дрво. Тоа е честа состојка на многу видови на слаткарски производи како што се чоколадните плочки (најпознати едноставно како ''чоколадо''), малите чоколатца, сладолед, колачи, торти, пити, чоколаден мус (крем) и други десерти. Тоа е една од најпопуларните (или најпрепознатливите) вкусови во светот. Чоколадото се користело кај [[Средна Америка|средноамериканските]] цивилизации, односно се користело семето од какао дрвото Theobroma, кое било одгледувано од многу цивилизации од времето пред [[Колумбо]] како што се [[Маи]]те и [[Ацтеки]]те. Семето било основа кое измешано со вода се користело како основна компонента за разни напитоци, како слатки така и горчливи, кои биле наменети за најплеменитите луѓе и свештениците. Чоколадото се прави со ферментирано и печено семе земено од мешунката на тропското какао дрво ''[[Какао|Theobroma caca]]<nowiki/>o'', кое потекнувало од ниските предели на [[Јужна Америка]], [[Средна Америка]] и [[Мексико]], но сега се одгледува во сите тропски предели. Семето има интензивен горчлив вкус. Крајните производи се познати како „чоколада“ или „какао“. Денес, под поимот „чоколадо“ најчесто се подразбираат чоколадните плочки направени како комбинација од семе на какао, масти, шеќер и други состојки кои имаат точка на топење малку помала од телесната температура. Содржи и [[алкалоид]]и како што се [[теобромин]] и [[фенетиламин]] и има многубројни физиолошки ефекти на телото (се поврзува со нивото на [[серотонин]] во мозокот). Чоколадото често се произведува во мали калапи во форма на правоаголници, животни, луѓе или објекти кои служат за славење на некои фестивали ширум светот. На пример, постојат калапи во форма на [[зајак|зајаци]] или [[јајце|јајца]] за [[Велигден]], парички за [[Ханука]], Св. Никола (или [[Дедо Мраз]]) за [[Божиќ]] и срца за [[Ден на вљубените|Денот на вљубените]]. Чоколадото може да се прави и во вид на напиток наречен ''какао'' или ''[[топло чоколадо]]'', кое потекнува од [[Маите]] и [[Ацтеките]]. == Историја == {{Главна|Историја на чоколадото}} Историјата на чоколадото запонува во Средна Америка. Чоколадото, ферментираните, печените и мелени зрна од какаото Теоброма може да се најдат во Мокаја и кај други луѓе од пред-Олмек, со докази за постоење на какао напитоци уште од 1900 години п.н.е. Потеклото на зборот „чоколадо“ најверојатно доаѓа од јазикот на [[Ацтеки]]те, [[наватл]] и во македонскиот јазик влегол преку шпанскиот. Одгледувањето, користењето и културната обработка на [[какао]]то одамна било распространето во Средна Америка. Во археолошките наоаѓалишта, кои датираат од Раниот формативен период (1900-900 г. п.н.е.) биле пронајдени керамички садови со остатоци од подготовка на [[какао]] напитоци. На пример, еден таков сад кој бил најден во археолошкото наоаѓалиште кај Олмек, на Брегот на заливот во [[Веракрус]], [[Мексико]], ја покажува подготовката на какао уште од 1750 година п.н.е. На брегот на Тихиот Океан во Чијапас, Мексико, археолошкото наоаѓалиште Мокаја има докази за какао напитоци, кои датираат уште порано, од 1900 година п.н.е. [[Маи]]те и нивните предци во [[Средна Америка]] го земале дрвото од прашумите и го одгледувале во нивните дворови, каде ги собирале ги печеле и ги мелеле претворајќи ги во смеса. Европејците го засладувале додавајќи шеќер и млеко, за да направат цврсто чоколадо создавајќи ја современата [[чоколадна табла]]. Иако потеклото на какаото е од Америка, денеска [[Западна Африка]] произведува речиси две третини од какаото во светот, а [[Брег на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]] произведува околу половина од тоа. Денеска чоколадото е еден од најпознатите и најпрепознатливите вкусови во светот. Постојат многу јадења кои содржат чоколадо како што се: [[Чоколадна табла|табли од чоколадо]], бонбони, [[сладолед]], колачиња, пити, [[Чоколаден крем|чоколадна крема]], [[Топло чоколадо|напитоци]] и други [[десерт]]и. == Етимологија == [[Именка|Именката од]] [[Род (граматика)|машки]] род ''чоколадо'' е позајмица <ref name="Académie">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnrtl.fr/lexicographie/chocolat/0|title=CHOCOLAT : Définition de CHOCOLAT|work=www.cnrtl.fr|accessdate=2022-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229142044/https://www.cnrtl.fr/lexicographie/chocolat/0|archive-date=2021-12-29|url-status=dead}}</ref><ref name="TLFI">Alain Rey (dir.), Marianne Tomi, Tristan Hordé et Chantal Tanet, , Paris, Dictionnaires Le Robert, 2010 (<abbr>réimpr.</abbr> 2011), <abbr>4e</abbr> <abbr>éd.</abbr> (<abbr>1re</abbr> <abbr>éd.</abbr> 1992), 1 vol., <abbr>XIX</abbr>-2614 <abbr>p.</abbr>, 29 <abbr>cm</abbr> (<nowiki>ISBN 978-2-84902-646-5</nowiki> et 978-2-84902-997-8, EAN 9782849026465, OCLC 757427895, notice BnF <abbr>no</abbr> FRBNF42302246, SUDOC 147764122, lire en ligne [archive])</ref> од [[Шпански јазик|шпанското]] ''{{Јаз|es|[[wikt:chocolate#es|chocolate]]}}'' <ref name="Académie" /><ref name="TLFI" /><ref name="Rey">{{Наведена мрежна страница|url=https://fr.wikipedia.org/wiki/Dictionnaire_historique_de_la_langue_fran%C3%A7aise|title=chocolat|language=fr}} dans {{Наведена книга|url=|title=Dictionnaire historique de la langue française|last=Rey|first=Alain|last2=Tomi|first2=Marianne|last3=Hordé|first3=Tristan|last4=Tanet|first4=Chantal|publisher=[[Dictionnaires Le Robert]]|year=2010|isbn=978-2-84902-646-5|location=Paris|pages=1 vol., XIX-2614|language=fr|format=|oclc=757427895|access-date=3 février 2017|orig-year=1992}}</ref><ref name="Larousse">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/chocolat/15562|title=chocolat|language=fr}} dans le [[Малата Ларус|''Dictionnaire de français'', en ligne]] sur le site des [[Изданија Larousse|éditions Larousse]] [consulté le {{Безпрелом|3 février}} 2018].</ref>, именка од машки род применета во {{Датум|1580}} од страна на Франциско Ернандес<ref name="TLFI" /> кој пак и самиот ја позајмил <ref name="TLFI" /><ref name="Rey" /> од [[Ацтечки јазик|нахуатл]] <ref name="Académie" /> и е комбинација од зборовите {{Јаз|nah|''xocolli''}} (кисело <ref name="HERENCIA">{{Наведена книга|title=Herencia cultural del mundo nahuatl|last=Brigita Leander|publisher=SepSetentas|year=1972|isbn=|location=Mexique|language=es|format=poche}}</ref><ref name="ESTVIDEO">[http://sites.estvideo.net/malinal/ch/nahuatlCHO.html#CHOCOLATL « Dictionnaire nahuatl »] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071114141846/http://sites.estvideo.net/malinal/ch/nahuatlCHO.html#CHOCOLATL |date=2007-11-14 }}, consulté le 10 février 2009.</ref> или горчлив<ref name="ETYMONLINE">{{En}} [http://www.etymonline.com/index.php?search=Chocolate&searchmode=none « Online Etymological Dictionary »], consulté le 10 février 2009.</ref>) и {{Јаз|nah|''atl''}} (што значи "вода")<ref name="HERENCIA" /><ref name="ESTVIDEO" /><ref name="ETYMONLINE" />. [[Ацтеки|Ацтеките ја]] поврзувале чоколадата со [[Ксочикецал]], божицата на [[плодност]]а. [[Маи]]те исто така го поврзувале со нивниот бог на плодноста. == Историја == === Потекло === [[Податотека:Fèves et cabosses de cacao.JPG|мини|Мешунки од [[Какао|дрвото какао]]. Музеј на чоколадото во [[Бриж]].]] Според легендата во книгата на Маите, ''[[Попол Вух]]'', откривањето на чоколадата им ја припишува на боговите. Во легендата, на јунакот Хун Хунафу, господарите на [[Шибалба]] му ја пресекле главата и го обесиле на мртво дрво од кое потоа на чудесен начин се родил [[дрво калабаш|калабаш -]] плод наречен какао. Од главата капнало на раката на една млада девојка од Ксибалба, подземјето на Маите и таа магично зачнала. Ова е причината зошто народот на Маите го користи чоколадото како увертира за [[брак]]от. Какаото се користи и за прочистување на малите деца на Маите за време на церемонијата. Слично на тоа, покојникот е придружен со какао за неговото патување до задгробниот живот. [[Податотека:Cacao-pod-k4636-14.jpg|мини|Дел од мешунка од какао што ги прикажува зрната опкружени со слуз.]] По потекло од тропските рамнини [[Јужна Америка|на Јужна]] и [[Средна Америка|Централна]] Америка, [[Какао|дрвото какао]], кое ги произведува зрната какао, се одгледува најмалку три милениуми во овој регион и во денешно [[Мексико]]. Во ноември 2007 година, археолозите тврделе дека ги пронашле најраните докази за употреба на зрната, помеѓу 1100 и 1400 пред н.е <ref name="alc">{{En}} [http://www.museum.upenn.edu/new/news/fullrelease.php?which=306 « New Chemical Analyses Take Confirmation Back 500 Years and Reveal that the Impetus for Cacao Cultivation was an Alcoholic Beverage »] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071202095415/http://www.museum.upenn.edu/new/news/fullrelease.php?which=306 |date=2007-12-02 }}, ''Penn Museum'', consulté le 13 novembre 2007.</ref>: хемиската анализа на остатоците од садовите пронајдени на местото на ископување на Пуерто Ескондидо ([[Хондурас]]) покажала дека во тоа време, [[Слузница|слузта]] околу гравот се користела за правење ферментиран пијалак. Пронајдокот на безалкохолниот чоколаден пијалак направен од мнозинството [[Мезоамерика|средноамерикански]] народи (вклучувајќи ги [[Мајанска цивилизација|Маите]] и [[Ацтеки]]те ) бил подоцна; овој пијалак веројатно се конзумирал на јавни церемонии или други ритуали<ref>{{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|last=Kenneth F. Kiple|last2=Murdo J. MacLeod|date=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-40214-X|volume=1|location=Cambridge|page=636.|chapter=Cacao}}</ref>. Чоколадото бил луксузен производ низ цела [[Мезоамерика|Средна Америка]] во времето [[Претколумбовска Америка|на предколумбиската цивилизација,]] а зрната какао често се користеле како [[валута]]<ref>{{En}} [http://www.mythinglinks.org/ip~cacao.html « THE LORE & HISTORY OF CHOCOLATE in Latin Americq »], consulté le 10 juillet 2009.</ref> за размена, плаќање даноци и купување робови уште во 1000 година п.н.е. Маите не користеле метални [[пари]]. Кога не се [[Замена|разменувале со]] тутун, пченка и облека, тие користеле ткаенина, зелени камења и сушено ферментирано зрно какао како валута <ref name="Science2018JRL">Joshua Rapp Learn (2018) [http://www.sciencemag.org/news/2018/06/maya-civilization-used-chocolate-money ''The Maya civilization used chocolate as money''], Science News, 27 juin 2018</ref>. Некои дури се прашуваат дали губењето на овој ресурс за време на голема суша изиграло улога во падот на цивилизацијата на Маите. Сметките на шпанските колонисти од XVI век век покажуваат дека самите доселеници ги плаќале работниците со зрна какао од Маите<ref name="Science2018JRL" />. [[Податотека:Ca' Rezzonico - La cioccolata del mattino - Pietro Longhi.jpg|мини|''Утринска чоколада'', слика од [[Пјетро Лонги]], 1775-1780.]] [[Ацтеки|Ацтеките ја]] поврзувале чоколадата со [[Ксочикецал]], божицата на [[плодност]]а. Тие веруваат дека ''xocoatl'' помага во борбата против [[Замор (физиологија)|заморот]], а ова верување најверојатно произлегува од [[Теобромин|содржината на теобромин во производот.]] Тие го мешале со зачини и го конзумирале како како ладен пијалак<ref>{{Наведена книга|title=Le Chocolat|last=Katherine Khodorowsky|last2=Hervé Robert|publisher=Le Cavalier Bleu|year=2004|isbn=|page=41-42}}</ref> Првата комерцијална експедиција за Европа (помеѓу [[Веракрус (Веракрус)|Веракрус]] и [[Севиља]]) веројатно датира од 1585 година. Чоколадото тогаш сè уште се служи како пијалак, но Европејците додавале [[шеќер]] и [[Млеко|млеко за]] да ја неутрализираат природната горчина; тие го замени [[Чили пиперка|чилито]] со [[ванила]]. За да се справат со големата побарувачка за овој нов пијалак, шпанските војски почнале да ги [[Ропство|поробуваат]] [[Мезоамерика|луѓето од Средна Америка за]] да произведуваат какао<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_european3.html|title=« Chocolate: A European Sweet - 1521—1600 - Obtaining Cacao »|language=en|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref> Сепак, овој увезен производ бил многу скап, само членовите на кралското семејство и благородниците можеле да го пијат<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_european5.html|title=Chocolate: A European Sweet 1521-1600 - Using Chocolate|language=en|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref>. Истовремено, ситуацијата во [[Кралство Англија|Англија]] била поинаква. Таму секој со доволно пари можел да го купи<ref name="ten">{{En}} Justin Kerr, {{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_european10.html|title=Chocolate: A European Sweet - 1600-1750 - Using Chocolate|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref>. Во [[Лондон]], првата [[Чоколатерија|фабрика за чоколади]] била отворена во 1657 година <ref name="ten" /><ref name="choco10">Tristan Gaston-Breton, [https://www.lesechos.fr/info/industrie/300280866.htm « Joseph Fry et le chocolat en tablette »] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626042905/http://www.lesechos.fr/info/industrie/300280866.htm |date=2010-06-26 }}, [[Les Échos]], 17 juillet 2008, consulté le 28 février 2009.</ref>. Во 1689 година, еминентниот лекар и колекционер [[Ханс Слоун]] развил пијалак од млечна чоколада во [[Јамајка]], кој првично го користеле [[Аптекарство|аптекарите]], но подоцна им го продал на браќата [[Кедбери]]<ref>{{En}} [http://www.nhm.ac.uk/research-curation/projects/sloane-herbarium/hanssloane.htm « About Hans Sloane »], ''National History Museum'', consulté le 8 juin 2008.</ref>. Неколку векови, во Европа и Јужна Америка, [[какаово зрно|зрната какао]] биле користени за лекување на [[Пролив|дијареја]]<ref>{{En}} [http://www.eurekalert.org/pub_releases/2005-09/chr-dch092905.php « Dark chocolate helps diarrhea »] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090406030749/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2005-09/chr-dch092905.php |date=2009-04-06 }}, ''Children's Hospital & Research Center at Oakland'', consulté le 2 mai 2007.</ref> (видете го делот Други придобивки ). === Развој на чоколадната индустрија === Неколку векови, начинот на правење чоколадо останал непроменет. Во [[1700-ти]]те, се користеле механичките [[мелница|мелници]] за извлекување на [[Какаово масло|путерот од какао]], кој помага да се создаде тврдото чоколадо<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_contemp4.html|title=Chocolate: A Contemporary Confection 1750—1910 - Making Chocolate|language=en|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref>. Дури со доаѓањето на [[Индустриска револуција|индустриската револуција,]] овие мелници биле користени во поголем обем. Малку по малку, компаниите го промовирале овој нов изум за да продаваат чоколада во формите што ги знаеме денес <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_contemp5.html|title=« Chocolate: A Contemporary Confection 1750—1910 - Using Chocolate »|language=en|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref>. Кога се произвеле новите машини, луѓето почнале да консумираат чоколадо ширум светот<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fieldmuseum.org/chocolate/history_contemp6.html|title=Chocolate: A Contemporary Confection 1910—Today - Today's Global Treat|language=en|accessdate=2013-03-25}}, ''Field Museum'', consulté le 2 juin 2008.</ref>.[[Податотека:Chocolate.jpg|250px|thumb|right|Чоколадото најчесто се наоѓа во [[Темно чоколадо|црна]], [[Млечно чоколадо|млечна]] или бела варијанта.]] == Видови чоколадо== Чоколадото е достапно во повеќе видови. Различни форми и вкусови на чоколадото се произведени со мешање на различни количини на различни состојки. === Трите големи видови === * [[Темно чоколадо|Темното чоколадо]], исто така наречено и горчливо чоколадо, е чоколадо во вистинска смисла на зборот. Тоа е мешавина од [[какао]] и [[шеќер]] која мора да содржи најмалку 35% какао. Количината на употребениот шеќер зависи од горчината на сортата на употребеното какао. За чоколадни колачи, чоколадото што се користи честопати содржи помеѓу {{Безпрелом|52 et 64 %}} какао. За дегустација, честопати од {{Безпрелом|70 à 85 %}} какао. * [[Млечна чоколада|Млечното чоколадо]] е чоколадо кое се добива со додавање млеко во [[Млеко во прав|прав]] [[згуснато млеко|или кондензирано млеко]] . [[Соединети Американски Држави|Американскиот]] закон бара минимална концентрација од 10% какао <ref name="FDA">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?CFRPart=163 |title=Food and Drug Administration |accessdate=2022-01-16 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529142730/http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?CFRPart=163 |url-status=dead }}</ref>. [[Европска Унија|Европските]] и [[Швајцарија|швајцарските]] регулативи укажуваат на минимум 25% какао <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.admin.ch/ch/f/rs/817_022_101/app5.html|title=Annexe 5 de l'ordonnance du DFI sur les sucres, les denrées alimentaires sucrées et les produits à base de cacao|last=Les autorités fédérales de la Confédération suisse|accessdate=16 décembre 2008|archive-date=2011-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114143743/http://www.admin.ch/ch/f/rs/817_022_101/app5.html|url-status=dead}}</ref>. Калорично е исто како темното чоколадо. Има помалку масти, но повеќе шеќери. Обично содржи околу 30% какао . Сепак, во некои луксузни брендови можете да најдете млечни чоколади со 45% какао или повеќе <ref>{{En}} [https://www.beschlechocolatier.com/publish/beschle/global/en/index/guide/tablets.itemdetail.Product.L2V0Yy9iZXNjaGxlL3Byb2R1Y3RzL21hc3Rlci9lbi9yZXBvc2l0b3J5L3Byb2R1Y3RzL3RhYmxldHMvZ3JhbmRfY3J1X2NyaW9sbG8=.html Beschle Grand Cru Criollo Maracaibo (49 %)]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cluizel.com/fr/grandes-teneurs-cacao/grand-lait-/5/41.html |title=Grand lait 45 % |accessdate=2022-01-16 |archive-date=2010-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100901184111/http://www.cluizel.com/fr/grandes-teneurs-cacao/grand-lait-/5/41.html |url-status=dead }}</ref>. Млечното чоколадо ја измислил [[Даниел Петер]] <ref>{{cite web | url=http://www.swissworld.org/fr/population/portraits_de_chocolatiers/daniel_peter/ | title=About Switzerland | accessdate=2022-01-16 | archive-date=2012-11-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121125072142/http://www.swissworld.org/fr/population/portraits_de_chocolatiers/daniel_peter/ | url-status=dead }}</ref> . * [[Бело чоколадо|Белото чоколадао]] е препарат направен од [[Какаово масло|какао путер]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.camerdish.com/recipes/chocolat-blanc/|title=Chocolat blanc|last=[[Camerdish]]|accessdate=21 avril 2021|archive-date=2022-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117002114/https://www.camerdish.com/recipes/chocolat-blanc/|url-status=dead}}</ref>, со додаден шеќер, млеко и арома. Тоа не е секогаш дефинирано како чоколадо затоа што правната рамка<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGIARTI000006221765/2003-08-03/|title=Décret n°2003-702 du 29 juillet 2003 modifiant le décret n° 76-692 du 13 juillet 1976 pris pour l'application de la loi du 1er août 1905 sur la répression des fraudes dans la vente des marchandises et des falsifications des denrées alimentaires en ce qui concerne les produits de cacao et de chocolat destinés à l'alimentation humaine. - Légifrance|accessdate=2021-02-24}}</ref> генерално одредува количество цврсти материи од какао (содржани во какао пастата) покрај минималното количество какао путер за да има корист од ознаката.„чоколадо“. Затоа, белото чоколадо не спаѓа во оваа рамка бидејќи е целосно лишено од цврсти материи од какао. Сепак, широко се користи во [[Кондиторски производи|слаткарството]] заради контрастот на боите. [[Податотека:Chocolat C1.JPG|мини|234x234пкс|Чоколади]] Други вкусови можат да се добијат со менување на времетраењето и на температурата за време на печењето на зрната.[[Податотека:MBar 700.jpg|мини|Чоколадна табла]] * [[Чоколадо за готвење]], исто така познато како „горчливо“, “незасладено чоколадо“ е чист чоколаден ликвид помешан со некоја форма на масти за да се добие цврста субстанца. Чисти, печени какао зрна даваат вкус на чисто чоколадо. Со додавањето на шеќер, се употребува како основа за торти и колачи. * [[Чоколаден прелив]] е термин којшто се користи за чоколадо богато со какао путер. Тоа е чоколадо што го користат чоколадарите и слаткарите како суровина. Може да биде темно или млечно, но содржи најмалку 32% од какао путер, што го прави многу течно за да се постигне потенок слој од класичен слој. Популарните брендови на вакви преливи кои ги користат професионални готвачи и често се продаваат во гастрономски специјални продавници за храна се следниве: Valrhona, Felchlin, Lindt & Sprüngli, Scharffen Berger, Cacao Barry, Callebaut, и Guittard. Овие чоколади содржат голем процент на какао. *Хершеј млечното чоколадо е многу популарно во [[Северна Америка]]. Било направено од Милтон С. Хершеј, основач на Хершеј Компанијата. Процесот е деловна тајна, но експертите шпекулираат дека млекото е делумно липолизирано, произведува маслена киселина, што го ослободува млекото од понатамошна ферментација. Ова соединение му дава на производот одредена киселина, на која американската јавност е навикната, до тој степен што и другите производители сега самите додаваат маслена киселина на нивните млечни чоколади. * * ''Какаото во прав'' се користи за готвење, а и за пиење со додавање на млеко и на шеќер. Постојат два вида на незасладено какао во прав: природно какао (произведен преку [[Брома процес]]от) и [[Холандско преработено какао|холандскиот процес за какао]]. И двата се направени преку толчење на делумно обезмастениот чоколаден ликвид и со отстранувањена речиси целиот какао путер; холандскиот процес за какаото дополнително се обработува со алкали за да се неутрализира природната киселост. Природното какао е светло по боја и кисело со силен чоколаден вкус. Природното чоколадо најчесто се користи во рецепти каде што се користи сода бикарбона (печиво); бидејќи содата е алкална, комбинирајќи го со природното какао што му овозможува на тестото да се зголеми за време на печењето. Холандското какао е малку побогато во вкус, со подлабока и потопла боја отколку природното какао. Холандскиот процес на какаото често се користи за чоколадни пијалаци како што е топлото чоколадо, поради неговата лестотија за мешање со течности. Сепак, холандската обработка ги уништува поголемиот дел на вкусови коишто се присутни во какаото. Во [[2005]] година, Хершеј го прекинал нивниот чист процес на какао со европски стил и го заменил со специјално темно, мешавина од природно и какао по холандска обработка. * [[Шеќерна табла|Чоколадна шеќерна табла]] е технички термин за комбинацијата од какао со растителна маст, обично тропски масти и/ или хидрогенизирани масти, како замена на какао путерот. Тоа често се користи за чоколадни премачкувања. Во многу земји тоа законски не може да се нарече „чоколадо“. * Сурово чоколадо е чоколадо коешто не е обработено, или измешано со други состојки. Се продава во земјите со поголема потеба на чоколадо, а во многу помал степен во другите земји, и често се промовира како здраво. *Чоколадото без додаден шеќер порасна за 30% во волумен годишно помеѓу 2002 и 2006 година. Се прави или со екстракција на шеќерот, или со замена на [[сахароза]]та со [[малтитол]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biblioisipca.free.fr/pieces%20jointes/Alimentaire%2005-2008.pdf|title=Revue de presse ISIPCA, avril 2008|format=pdf}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Вкусовите, како што се [[нане]], [[ванила]], чоколадо, [[кафе]], [[портокал]] или [[јагода]], понекогаш се додаваат на чоколадото во кремаста форма или во многу мали парчиња. Чоколадите често содржат додадени состојки, како што се: [[кикирики]], [[ореви]], [[овошје]], [[карамела]], и крцкав [[ориз]]. Парчињата чоколадо, во различни вкусови, понекогаш се додаваат и во [[житарици]]те или [[сладолед]]от. == Хемиски состав и хранлива вредност == Чоколадото содржи: * [[јаглехидрат]]и, висока содржина на шеќер во неговиот состав; * [[липид]]и, особено [[стеаринска киселина]] во путерот од какао; * [[теобромин]] (2-2,2% од тежината на какаото во прав), [[Алкалоид|горчлив алкалоид]] од [[Метилксантин|фамилијата метилксантин]] (фамилија која вклучува и [[кофеин]] или [[теофилин]] ), главниот алкалоид содржан во какаото и чоколадото <ref name="chocoxanthine">{{Наведено списание|last=Matissek|first=R.|year=1997|title=Evaluation of xanthine derivatives in chocolate: nutritional and chemical aspects|url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2861730|journal=European Food Research and Technology|language=en|volume=205|issue=3|page=175–184|access-date=2022-01-16|archive-date=2011-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815202124/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2861730|url-status=dead}}</ref>; * [[флавоноид]]и ( [[катехин]] и [[епикатехин]] ) (сп. [[Антиоксиданси|антиоксиданс]] ); * [[фенилетиламин]] (ПЕА), 0,4 до 6,6 microgramme на грам чоколадо. Тоа е [[Ендогени|ендоген]] [[алкалоид]] понекогаш опишан како ''љубовна соединение'' <ref>{{Наведена книга|title=The chemistry of love|url=https://archive.org/details/chemistryoflove00lieb|last=Liebowitz|first=Michael R.|publisher=Little, Brown|year=1983|isbn=978-0-316-52430-8|location=Boston|language=en|lccn=82020866}}</ref> која брзо се метаболизира од [[Моноамин оксидаза|моноамин оксидаза-]] Б и не стигнува до [[мозок]]от во значителни количини.; * [[витамин А]], [[Витамин Б12|Б12]], [[Витамин Д|Д]], [[Витамин Е|Е]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.barry-callebaut.com/1562|title=Chocolate and health|publisher=[[Barry Callebaut]]|language=en|accessdate=16 mai 2009}}</ref>; * [[триптофан]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vitamins-supplements.org/amino-acids/tryptophan.php|title=Vitamins & health supplements guide|language=en|accessdate=2022-01-16|archive-date=2011-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110621113620/http://www.vitamins-supplements.org/amino-acids/tryptophan.php|url-status=dead}}</ref>, една од [[Неопходна аминокиселина|неопходните аминокиселини]], претходник на [[серотонин]]; * [[кофеин]] (0,6-0,8%) <ref name="chocoxanthine" /><ref>{{Наведено списание|last=Ashihara|first=Hiroshi|last2=Sano|first2=Hiroshi|last3=Crozier|first3=Alan|year=2008|title=Caffeine and related purine alkaloids : Biosynthesis, catabolism, function and genetic engineering|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/B6TH7-4RCW7WP-1/2/48370b6c2717b11c86549153c7678352|journal=Phytochemistry|language=en|volume=69|issue=4|page=841-856|doi=10.1016/j.phytochem.2007.10.029|issn=0031-9422|access-date=28 janvier 2009}}</ref>; * и [[теофилин]], присутен само во многу мали количини. Чоколадото е благ стимуланс за луѓето, главно поради присуството на [[теобромин]] <ref>{{Наведено списание|last=Smit HJ, Gaffan EA, Rogers PJ|year=2004|title=Methylxanthines are the psycho-pharmacologically active constituents of chocolate|journal=Psychopharmacology|language=en|volume=176|issue=3-4|page=412–9|doi=10.1007/s00213-004-1898-3|pmid=15549276}}</ref>. Дополнително содржи [[магнезиум]], [[фосфор]], [[калиум]] и [[железо]] <ref name="Bruinsma">{{Наведено списание|last=Bruinsma|first=Kristen|last2=Taren|first2=Douglas L.|year=1999|title=Chocolate : Food or Drug?|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/B758G-489Y87G-S/2/c74eb6fc1d96d54f316a407a202fb766|journal=Journal of the American Dietetic Association|language=en|volume=99|issue=10|page=1249-1256|doi=10.1016/S0002-8223(99)00307-7|issn=0002-8223|access-date=28 janvier 2009}}</ref>; 100 гр. млечна чоколада обезбедува една третина од [[препорачан дневен внос|препорачаната дневна доза]] на магнезиум. {| class="wikitable centre" |+100 гр. темно чоколадо содржи : ! scope="col" |Елемент ! scope="col" |Квантитет во грамови |- |[[Јаглехидрат]]и |54 |- |[[Липид]]и |27 |- |[[Прехранбени влакна|Влакна]] |9 |- |[[Белковински домен|Белковини]] |6 |- |[[Вода]] |1 |} {| class="wikitable centre" |+Минерали во форма на јони на 100 g чоколадо ! scope="col" |Минерали ! scope="col" |Квантитет ! scope="col" |Потреба на ден |- |[[Калиум]] |400 мг |2–3 g |- |[[Магнезиум]] |300 мг |300–400 мг |- |[[Фосфор]] |280 мг} |1 гр |- |[[Хлор]] |100 мг |3–5 гр |- |[[Калциум]] |100 мг |1 гр |- |[[Натриум]] |12 мг |2–3 гр |- |[[Железо]] |3 мг |15 мг |- |[[Бакар]] |1 мг |1,5 мг |- |[[Никел]] |0.26 мг |0,2–0,5 мг |- |[[Цинк]] |0.2 мг |15 мг |- |[[Флуор]] |0.05 мг |1 мг |- |[[Јод]] |0.005 мг |0.2 мг |} Чоколадните производи, поради бројните корисни материи што ги содржат, наоѓаат богата примена во здравата исхрана. Така, се смета дека чоколадата помага во ослободувањето на серотонинот во [[мозок]]от, кој уште е познат и како „[[хормон]] на среќата“ и влијае врз доброто расположение. Исто така, чоколадото се користи и во терапевтска намена поради присуството на бројни [[минерали]], како: [[фосфор]], [[магнезиум]], [[железо]] и [[калиум]]. Црната чоколада содржи најголемо учество на како (најмалку 50%), а какаото содржи [[теобромин]], кој ја стимулира работата на [[Бубрег|бубрезите]], како и [[кофеин]], што ја стимулира работата на мозокот. Во Ирска и во Италија се правени истражувања кои покажале дека црната чоколада има големо антиоксидансно дејство, т.е. помага во чистењето на [[Организам|организмот]] од [[Слободни радикали|слободните радикали]]. Притоа, истражувањата покажале дека секојдневното внесување црна чоколада ги зголемува [[антиоксиданси]]те во [[крв]]та за 20%. Според докторите од Британскиот национален сервис за здравство, чоколадата помага и во [[кашлица]]та. Во нивната студија од [[2013]] година биле опфатени 200 луѓе до 13 болници, кои имале тешки кашлици. Тие примале теобромин двапати на ден (дозата била 1.000 [[милиграм]]и), во текот на 14 дена. Првичните резултати покажале дека 60% од болните имале големо подобрување, а штом завршил третманот, симптомите на кашлица се вратиле.<ref>„И црното чоколадо може да ја победи депресијата“, ''Дневник'', година XIX, број 5673, петок, 23 јануари 2015, стр. 32.</ref> [[Податотека:Sucre New Orleans Chocolate Counter 2009.jpg|мини|Продажба на чоколади во специјализирана продавница]] === Конзумација === Чоколадото се конзумира на [[температура]] од околу 20&nbsp;°C. Тоа е производ кој не поднесува температурни варијации бидејќи предизвикуваат топење или побелување (поради акумулација на шеќер или какао путер на површината). Исто така, треба да се чува подалеку од мириси поради неговата висока содржина на масти. Може да се конзумира како [[пијалак]] (обично со [[млеко]] ), во табли, во парчиња со големина на залак (како бонбоњера ) и во многу други форми. Одлично оди со [[Алкохолен пијалак|жестоки пијалаци]] и [[Јатка (храна)|сушено овошје]] . == Светска потрошувачка == Светската потрошувачка во 2003/2004 година на какао (т.е. какаото содржано во сите чоколадни производи) била приближно 0,57 килограм по лице или 1,03 кг/лице без [[Народна Република Кина|Кина]], [[Индија]] и [[Индонезија]] чии големи популации имаат непропорционално влијание врз статистиката. Сепак, постојат големи регионални варијации: просечната потрошувачка по лице била околу 1,99 во [[Европа]], 1,30 во [[Америка]], 0,12 во [[Азија]] / [[Океанија]] и 0,14 во [[Африка]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icco.org/Attachment.aspx?Id=feb31343|title=Assessment of the movement of global supply and demand|last=ICCO|year=2006|page=32|language=en|accessdate=5 janvier 2009}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Во Европа потрошувачката е поголема во северните и алпските земји, а помала во јужните земји. Водечка земја-потрошувач е [[Швајцарија]] (иако значителен дел, проценета на 20%, или поврзано со туризмот <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chocosuisse.ch/web/chocosuisse/fr/other_services/booklet.html|title=Brochures Chocologie, PDF en plusieurs langues|last=Chocosuisse|accessdate=2022-01-16|archive-date=2014-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140711151917/http://www.chocosuisse.ch/web/chocosuisse/fr/other_services/booklet.html|url-status=dead}}</ref>) со 10,05 кг/лице годишно и по жител, по што следат [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], [[Германија]] и [[Белгија]] [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Словенија]] и [[Полска]] (со 840 гр. годишно по жител) се најниски потрошувачи. За споредба, Кина троши 120 гр. чоколадо годишно и по глава на жител, а [[Соединети Американски Држави|САД]] 5,45 кг/лице <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.caobisco.com/doc_uploads/Charts/consumption_choco.pdf|title=Ranking of Consumption, Chocolate Confectionery|last=CAOBISCO|language=en|format=pdf|accessdate=2 mars 2009|archive-date=2021-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122064543/http://www.caobisco.com/doc_uploads/Charts/consumption_choco.pdf|url-status=dead}}</ref> . Потрошувачката на чоколадо варира во текот на годината со два пика на потрошувачка на [[Божиќ]] (10.1% од продажбата во 2018 година) и на [[Велигден]] (4.4% од продажбата во 2018 година) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.portail-du-chocolat.fr/guides/chiffres/france |title=Chiffres et statistiques sur le chocolat en France |accessdate=2022-01-16 |archive-date=2022-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116103314/https://www.portail-du-chocolat.fr/guides/chiffres/france |url-status=dead }}</ref>. Генерално, три главни фактори влијаат на потрошувачката на чоколадо: * навики во исхраната; * економското опкружување; * климата. == Производство и регулативи == Секоја година, ''списанието Candy Industries ги'' наведува најголемите производители на кондиторски и чоколадни производи во светот според нивниот промет. [[Меѓународна организација за какао|Меѓународната организација за какао се]] заснова на оваа листа. Во 2014 година, листата на првите десет производители на чоколада во светот (промет во милиони американски долари) е <ref>{{En}}[http://www.icco.org/about-cocoa/chocolate-industry.html The chocolate industry] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151226220934/http://www.icco.org/about-cocoa/chocolate-industry.html |date=2015-12-26 }}, 23 janvier 2015</ref> следнава: # {{знаме|USA}} Mars: 18 480 # {{знаме|USA}} Mondelez International <small>(Kraft Foods)</small>: 14 350 # {{знаме|Италија}} Ferrero: 10 911 # {{знаме|Швајцарија}} Nestlé: 10 466 # {{знаме|Јапонија}} Meiji Co: 9 818 # {{знаме|USA}} Hershey's: 7 485 # {{знаме|Швајцарија}} Lindt & Sprüngli: 4 022 # {{знаме|Аргентина}} Arcor: 3 500 # {{знаме|Јапонија}} Ezaki Glico: 3 049 # {{знаме|Германија}} August Storck: 2 272 ===Соединети Американски Држави=== Американската администрација за храна и лекови го регулира начинот на именивање и составот на производите од какао: {| class="wikitable" |- ! Производ !! Чоколадна течност !! Млеко !! Шеќер !! Масти од какао !! Млечни масти |- | [[Млечно чоколадо]]|| ≥ 10% || ≥ 12% || || || |- | Слатко чоколадо || ≥ 15% || < 12% || || || |- | Полуслатко или горчливо-слатко [[Темно чоколадо|(темно) чоколадо]]|| ≥ 35% || < 12% || || || |- | [[Бело чоколадо]]|| ≥ 14% || ≤ 55% || ≥ 20% || ≥ 3,5% || |} Во [[март]] [[2007]] година, Здружението на производители на чоколадо, чиишто членови се и „Херсеј“, „[[Нестле]]“, и „Арчер Мидланд“, започнало лобирање на ФДА за ја промени правната дефиниција на чоколадото за да се овозможи замена на „сигурните и соодветните растителни масти и масла“ (вклучувајќи ги и делумно хидрогенизираните растителни масла) за какао путерот во прилог на користење на „каков било засладувачки додаток“ (вклучувајќи и вештачки засладувачи) и [[млеко]]. Во моментов, ФДА не дозволува производот да биде наведен како „чоколадо“ доколку производот содржи некои од овие три состојки. ===Канада=== Легазијацијата на какао и чоколадните производи во [[Канада]] се наоѓа во член 4 од Регулативите за храна и лекови (ФДР), во состав на Законот за храна и лекови (ФДА). Канадската агенција за инспекција на [[храна]] (ЦФИА) е одговорна за администрација и спроведување на ФДР и ФДА (поради тоа што се однесува на храната). {| class="wikitable" |- ! Производ !! Чоколаден путер !! Млеко !! Млечни масти !! Безмасно какако !! Какао |- | [[Млечно чоколадо]]|| ≥ 15% || ≥ 12% || ≥ 3,39% || ≥ 2,5% || ≥ 25% |- | Благо чоколадо || ≥ 18% || < 12% || ≥ 12% || || ≥ 30% |- | Чоколадо, горчливо чоколадо, среднослатко чоколадо или [[темно чоколадо]]|| ≥ 18% || < 5% || ≥ 14% || || ≥ 35% |- | [[Бело чоколадо]]|| ≥ 20% || ≤ 14% || ≥ 3,5% || || |} Употребата на состојките на какао путерот во Канада не е дозволена. Чоколадото што се продава во Канада не може да содржи растителни масти или масла. Единствените благи состојки дозволени во чоколадото во Канада се наведени во членот 8 во Регулативите за храна и лекови. Вештачки засладувачи како аспартам, сукралоза, ацесулфам калиум, и шеќерни алкохоли (сорбитол, малтитол, итн) не се дозволени. ===Европска Унија=== Производите означени како „Семејно млечно чоколадо“ на секое друго место во [[Европска Унија|Европската Унија]] им е дозволено да бидат означени едноставо како „млечно чоколадо“ како во [[Велика Британија]] и [[Ирска]]. {| class="wikitable" |- ! Производ !! Целосно суви какао материи !! Какао путер !! Безмасни какао материи !! Целокупна масленост !! Млечна масленост !! Млечни материи !! Брашно/скроб |- |Чоколадо || ≥ 35% || ≥ 18% || ≥ 14% || || || || |- |[[Чоколаден прелив|Прелив]]|| ≥ 35% || ≥ 31% || ≥ 2,5% || || || || |- |Чоколадни трошки или снегулки || ≥ 32% || ≥ 12% || ≥ 14% || || || || |- |Млечен чоколаден чоколадо || ≥ 25% || || ≥ 2,5% || ≥ 25% || ≥ 3,5% || ≥ 14% || |- |Млечни чоколадни снегулки || ≥ 25% || ≥ 2,5% || ≥ 31% || ≥ 3,5% || ≥ 14% || || |- |Семејно млечно чоколадо || ≥ 20% || || ≥ 2,5% || ≥ 12% || ≥ 3,5% || ≥ 12% || |- |Крем чоколадо || ≥ 20% || || ≥ 2,5% || ≥ 25% || ≥ 5% || ≥ 20% || |- |Обезмастено млечно чоколадо || ≥ 25% || || ≥ 2,5% || ≥ 25% || ≥ 5,5% || ≥ 14% || |- |[[Бело чоколадо]]|| ≥ 25% || || ≥ 2,5% || ≥ 25% || ≤ 1% || ≥ 14% || |- |Чоколадо a la taza || ≥ 20% || || ||≥ 14% || || || |- |Чоколадо познато како a la taza || ≥ 35% || ≥ 18% || ≥ 14% || || || ≤ 8% || |} ===Јапонија=== Во [[Јапонија]], чоколадните материјали и чоколадните производи се класифицирани според една сложена скала: (チョコレート#チョコレートの規格). * Чоколадни материјали: (チョコレート生地 chokorēto kiji?): * Чист чоколаден материјал: (純チョコレート生地 jun-chokorēto kiji?) Какаото содржи, ≥35%, какао путер ≥18%, сахароза ≤55%, лецитин ≤0,5%, без адитиви, освен лецитин и вкус од ванила, без маснотии различни од какао путерот и млечни маснотии, вода ≥3%. * Чист материјал за млечно чоколадо (純ミルクチョコレート生地 jun-miruku chokorēto kiji?) Какаото содржи ≥21%, [[Какаово масло|какао путер]] ≥18%, млечни материи ≥14%, млечни масти ≥3.5%, [[сахароза]] ≤55%, [[лецитин]] ≤0.5%, без адитиви освен лецитин и вкус од [[ванила]], без маснотии од како путер и млечни маснотии, вода ≤3%. * '''Чоколаден материјал''' (チョコレート生地 chokorēto kiji?) Какаото содржи t ≥35%, чоколаден путер ≥18%, вода ≤3%.Исто така е дозволено да се замени млечна материја за содржина од какао: какао ≥21%, како путер ≥18%, во комбинација на материја од млеко и какао ≥35%, млечни масти ≥3%, вода ≤3%. * Материјал за млечно чоколадо (ミルクチョコレート生地 miruku chokorēto kiji?) Какаото содржина ≥21%, какао путер ≥18%, млечни материи ≥14%, млечни масти ≥3%, вода ≤3%. * '''Квази чоколаден материјал''' (準チョコレート生地 jun-chokorēto kiji?) какао содржина ≥15%, какао путер ≥3%, масти ≥18%, вода ≤3%. * Материјал за квази млечно чоколадо (準ミルクチョコレート生地 jun-miruku). Какао содржина ≥7%, какао путер ≥3%, масти ≥18%, млачни материи ≥12.5%, млечни масти ≥2%, вода ≤3%. * '''Чоколадни производи''' (チョコレート製品 chokorēto seihin?): Производите коишто го користат млечното чоколадо или квазимлечното чоколадо како што е погоре опишано се третираат на истиот начин како чоколадо/квази чоколадо. * '''Чоколадо''' (チョコレート chokorēto?) Обработените чоколадни производи се направени од чоколаден материјал или содржат најмалку 60% чоколаден материјал. Обработените чоколадни производи мора да содржат најмалку 40% чоколаден материјал од тежината. Меѓу обработените чоколадни производи, оние коишто содржат најмалку 10% од тежината на кремот и не повеќе од 10% вода може да се наречат сурово чоколадо (生チョコレート nama chokorēto?). * '''Чоколадни слатки''' (チョコレート菓子 chokorēto kashi?) Обработени чоколадни производи коишто содржат помалку од 60% чоколаден материјал. * '''Квази чоколадо''' (準チョコレート jun-chokorēto?). Симболот квази треба официјално да се заокружи. Обработените квази чоколадни производи се направени од квази чоколаден материјал или содржат најмалку 60% квазичоколаден материјал. * '''Квазичоколадни слатки''' (準チョコレート菓子 jun-chokorēto kashi?) Обработените квази чоколадни производи содржат помалку од 60% квази чоколаден материјал. == Влијанија врз здравјето == Чоколадото содржи голема количина на [[Антиоксиданси|антиоксидансни]] хемикалии ([[флавоноид]]и, од семејството на [[полифенол]]и или танини “) откриени во [[какаово зрно|зрната какао]] и [[Состав на какао во прав|какао во прав]] кои би биле во потеклото на неговите квалитети <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2005-09/chr-dch092905.php|title=Dark chocolate helps diarrhea|language=en|accessdate=2022-01-16|archive-date=2009-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406030749/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2005-09/chr-dch092905.php|url-status=dead}}</ref> . Овие супстанции имаат многу својства. Редовното јадење темно чоколадо во умерени количини може да има позитивни здравствени ефекти; [[Какао]]то или [[Темно чоколадо|темното чоколадо]], особено, се корисни за [[Крвоток|циркулаторниот систем]] <ref name="dark">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.webmd.com/diet/news/20030827/dark-chocolate-is-healthy-chocolate|title=Dark Chocolate Is Healthy Chocolate|last=DeNoon|first=Daniel J.|publisher=[[WebMD]]|language=en|accessdate=20 mai 2008}}</ref>. Предложени се и други бенефиции, како [[Хемотерапија|антиканцерогено]] дејство, [[Ноотропски|ноотропно]] (стимулација на мозокот), за спречување на [[кашлица]] или против дијареја <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnn.com/2006/HEALTH/12/20/health.chocolate/|title=Chocolate can do good things for your heart, skin and brain|last=Ingall|first=Marjorie|publisher=[[Cable News Network|CNN Health]]|language=en|accessdate=20 mai 2008}}</ref>. Чоколадото е исто така познат како афродизијак, но овој ефект никогаш не е докажан. Од друга страна, се сомнева дека прекумерната потрошувачка на енергетски густа храна, како што е чоколадото, го зголемува ризикот од [[дебелина]] без соодветно зголемување на активноста. Суровото чоколадо е богато со путер од какао, маснотија што се отстранува за време на рафинирањето на чоколадата, а потоа се додава во различни пропорции за време на производството. Производителите можат да додадат и други масти, шеќери и млеко, кои ја зголемуваат калориската содржина на чоколадото. [[Би-би-си|Би-Би-Си]] објави студија која покажува дека топењето на чоколадото во устата предизвикува зголемена активност на мозокот и отчукувања на срцето кои се поинтензивни од страсниот бакнеж и траат четири пати подолго по прекинот на активноста<ref name="BBCchocokiss">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6558775.stm BBC NEWS|title=Chocolate better than kissing|publisher=[[BBC News]]|language=en|accessdate=17 février 2007}}</ref>. === Ризик од дебелина === Чоколадото е особено енергично бидејќи е многу богато со шеќери ([[јаглехидрат]]и) и масти ([[липид]]и): 500 kcal на 100 грама (550 kcal во [[млечно чоколадо]]). 100 гр. темно чоколадо обезбедува четвртина од просечните дневни потреби на жената. Гликемискиот индекс (ГИ) на чоколадото е споредлив со ржаниот леб. === Други придобивки === Неколку популациони студии забележале зголемен ризик од одредени [[Рак (болест)|видови на рак]] кај луѓето кои често консумираат [[нездрава храна]] која содржи (меѓу другото) чоколадо <ref name="béliveau">[http://www.richardbeliveau.org/la-prevention-du-cancer.html?start=7] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090624210229/http://richardbeliveau.org/la-prevention-du-cancer.html?start=7 |date=2009-06-24 }} notamment le docteur Beliveau dans son livre ''Les aliments contre le cancer''</ref> Сепак, нема докази за влијанието на темното чоколадо, богато со флавоноиди, врз ризикот од рак. Некои студии сугерираат дека флавоноидите содржани во какаото може да имаат антиканцерогени својства <ref name="béliveau" />, но тоа не е докажано. Други студии сугерираат дека специјално формулиран тип на какао може да биде [[ноотропски]] и да го одложи падот на функцијата на мозокот поврзан со возраста <ref name="NewsMax">{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.newsmax.com/archives/articles/2007/2/18/181852.shtml|title=New Benefits Found in Chocolate|publisher=[[Reuters]]|language=en|accessdate=19 février 2007|archive-date=2007-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070824154953/http://archive.newsmax.com/archives/articles/2007/2/18/181852.shtml|url-status=dead}}</ref> . Какаото содржи [[фенилпропаноидна киселина]], која влијае на растот на клетките на кожата <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chocolat-delice.com/sante_et_chocolat.html |title=''Le chocolat est-il bon pour la santé ?...Quelques mises au point'' |accessdate=2022-01-16 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224063030/http://www.chocolat-delice.com/sante_et_chocolat.html |url-status=dead }}</ref>. Така, чоколадото може да го подобри заздравувањето, да го намали оштетувањето на кожата и брчките и да го спречи ризикот од чир на желудникот. [[Витамин Е|Витаминот Е]] и особено флавоноидите ([[катехин]] и [[епикатехин]] ) исто така ја подобруваат густината и хидратацијата на кожата, како и [[фотозаштита]]та со зголемување [[крвна циркулација|на циркулацијата на крвта]] во [[Дермален|кожата]] <ref>{{Наведено списание|last=Heinrich|first=Ulrike|last2=Neukam|first2=Karin|last3=Tronnier|first3=Hagen|last4=Sies|first4=Helmut|year=2006|title=Long-Term Ingestion of High Flavanol Cocoa Provides Photoprotection against UV-Induced Erythema and Improves Skin Condition in Women|url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/136/6/1565|journal=J. Nutr.|language=en|volume=136|issue=6|page=1565–1569|access-date=10 janvier 2009}}</ref> === Опасност за домашните миленици === Чоколадото е опасно, па дури и смртоносно за некои животни, особено за [[Куче|кучиња]], [[Мачка|мачки]], [[папагал]]и или [[коњ]]и. [[Теобромин]]от што го содржи, блиску до [[кофеин]]от, претерано го стимулира нивниот нервен систем, а нивниот метаболизам не дозволува тој брзо да се елиминира <ref>Winum S.F (1997) ''[http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/63637/AVF_1998_2_185.pdf?sequence=1 Toxicologie du chocolat chez les animaux domestiques] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211229141806/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/63637/AVF_1998_2_185.pdf?sequence=1 |date=2021-12-29 }}''. These/École nat. veterinaire de Toulouse.</ref> . Така, 150 грама е потенцијално смртоносна доза за кученце или за ситна раса возрасно куче <ref>{{Наведено списание|last=Snyder|first=Alison|year=2008|title=Le chocolat est-il toxique pour les chiens ?|url=http://www.pourlascience.fr/ewb_pages/f/fiche-article-le-chocolat-est-il-toxique-pour-les-chiens-18456.php|journal=Pour La Science|issue=372|page=26|access-date=29 juin 2009|archive-date=2013-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614055037/http://www.pourlascience.fr/ewb_pages/f/fiche-article-le-chocolat-est-il-toxique-pour-les-chiens-18456.php|url-status=dead}}</ref>; теоброминот се задржува околу дваесет часа во неговата крв, веројатно предизвикувајќи [[Епилепсија|епилептични]] напади, инфаркт, внатрешно крвавење и на крајот смрт. Ако се проголта, треба да повраќање во рок од два часа или да се однесе кај ветеринар. Пониска доза може да предизвика други лезии, вклучително и [[слепило]] кај кучињата. ==Чоколадата како тема во уметноста и во популарната култура== * „Не ја зедов, туку ја изедов“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Неџати Зекерија]].<ref>Неџати Зекирија, ''Орхан''. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 44.</ref> * „Уште песни за чоколадата и за девојките“ (англиски: ''More Songs About Chocolate And Girls'') — песна на ирската [[Рок-музика|рок-група]] [[Андертоунс]] (''The Undertones'') од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/24538-The-Undertones-Hypnotised DISCOGS, The Undertones – Hypnotised (пристапено на 15.4.2024)]</ref> * „Крв и чоколада“ (англиски: ''Blood and Chocolate'') — албум на британскиот [рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1986 година.<ref>[https://www.discogs.com/Elvis-Costello-And-The-Attractions-Blood-Chocolate/master/42938 DISCOGS, Elvis Costello And The Attractions* ‎– Blood & Chocolate (пристапено на 19.3.2018)]</ref> * „Чоколада“ (''Chocolat'') — песна на групата [[Корнершоп]] (''Cornershop'') од [[1997]] година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=4Q3vHomQ9l8 Chocolat - Cornershop - YouTube (посетено на 6.5.2016)]</ref>. * „Радиоактивно чоколадо“ (англиски: ''Radioactive Chocolate'') — песна на американската [[хардкор-панк]] група ''[[Millions Of Dead Cops]]''.<ref>[https://www.discogs.com/master/97284-MDC-Millions-Of-Dead-Cops-More-Dead-Cops MDC (2) – Millions Of Dead Cops / More Dead Cops (пристапено на 14.4.2023)]</ref> == Поврзано == * [[Историја на чоколадото]] * [[Какао]] * [[Слаткарство]] === Библиографија === * <abbr>(en)</abbr> Stephen T. Beckett,  «La science du chocolat», Cambridge, 2008, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 978-0-85404-970-7 notice BnF <abbr>n^o</abbr> FRBNF41230187)</small> * <abbr>(en)</abbr> Emmanuel Ohene Afoakwa,  «La science et l'industrie du chocolat», 2010 <small>(ISBN 9781444319880 notice BnF <abbr>n^o</abbr> FRBNF44662451)</small> * Michel Barel, , Éditions QUAE GIE, 2016,nouvelle édition * (es) Antonio Colmenero de Ledesma, René Moreau et Barthélémy Marradon, ''Du chocolate: discours curieux divisé en quatre parties'', Paris, Sébastien Cramoisy, 1643, 59 p. <small>(notice BnF <abbr>n^o</abbr> FRBNF30259423)</small> * Philippe Sylvestre Dufour, Jacob Spon, Barthélémy Marradon et René Moreau, ''De l'usage du caphé, du thé et du chocolate'', Lyon, Jean Girin et Barthélemy Rivière, 1671, 188 p. <small>(notice BnF <abbr>n^o</abbr> FRBNF30368705)</small> * <abbr>(en)</abbr> Sophie D. Coe, Michael D. Coe, , Thames & Hudson, 203, 280 <abbr>p.</abbr> * <abbr>D^r</abbr> Hervé Robert, ''Les vertus santé du chocolat - VRAI/FAUX sur cet aliment gourmand'', EDP Sciences, 2014, 204 p. <small>ISBN 978-2-7598-1071-0)</small> == Наводи == {{наводи}} {{Чоколадо}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Чоколадо| ]] [[Категорија:Слатки]] [[Категорија:Намирници]] h016z7cu9p0vscvn064gm8p1syyoutp 0 39498 5649788 5648546 2026-10-25T18:31:55Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-56347-11|~2026-56347-11]]) и ја поврати преработката 5602744 на Gurther 5649788 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} :''За истоимените борци, видете [[Карпош]] и [[Христијан Тодоровски-Карпош]]. За населбите Карпош во Скопје, видете [[Карпош (Скопје)]]. За други значења видете [[Карпош (појаснување)]]''. '''Карпош''' е приградска населба во североисточниот дел на [[Куманово]], административно во состав на [[Општина Куманово]]. Населението се состои од околу 5.433 жители, најголемиот дел [[Македонци]] и [[Срби]]. Меѓу народот е позната под името „Рајкова куќа“, народното име го добила по некој човек кој се викал Рајко а неговата куќа била единствена во тој крај во тоа време. Населбата е оддалечена околу 3 km од центарот на [[Куманово]], а во неа се наоѓа [[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|основното училиште „Магдалена Антова“]]. На влезот на населбата Карпош е поставен крст по повод 2000 години од [[Христијанство|христијанството]] во [[Македонија]]. Етничкиот состав на населението е следниот: <ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf „Попис на Македонија“]. Завод за статистика на Македонија. 2002.</ref> {| class="wikitable" !'''Националност''' !'''1994. год.''' !'''2002. год.''' |- |[[Македонци]] |4.080 (89,9%) |4.907 (90,3%) |- |[[Срби]] |454 (10,0%) |503 (9,3%) |- |останати |6 (0,1%) |22 (0,4%) |- |'''ВКУПНО''' |'''4.540''' |'''5.433''' |} == Наводи == {{Куманово-никулец}} [[Категорија:Населби и маала во Куманово]] 1xrhicql9u1jknkhofm0g7onud48xvg 5649789 5649788 2026-10-25T18:32:11Z Gurther 105215 5649789 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} :''За истоимените борци, видете [[Карпош]] и [[Христијан Тодоровски-Карпош]]. За населбите Карпош во Скопје, видете [[Карпош (Скопје)]]. За други значења видете [[Карпош (појаснување)]]''. '''Карпош''' е приградска населба во североисточниот дел на [[Куманово]], административно во состав на [[Општина Куманово]]. Населението се состои од околу 5.433 жители, најголемиот дел [[Македонци]] и [[Срби]]. Меѓу народот е позната под името „Рајкова куќа“, народното име го добила по некој човек кој се викал Рајко а неговата куќа била единствена во тој крај во тоа време. Населбата е оддалечена околу 3 km од центарот на [[Куманово]], а во неа се наоѓа [[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|основното училиште „Магдалена Антова“]]. На влезот на населбата Карпош е поставен крст по повод 2000 години од [[Христијанство|христијанството]] во [[Македонија]]. Етничкиот состав на населението е следниот: <ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf „Попис на Македонија“]. Завод за статистика на Македонија. 2002.</ref> {| class="wikitable" !'''Националност''' !'''1994. год.''' !'''2002. год.''' |- |[[Македонци]] |4.080 (89,9%) |4.907 (90,3%) |- |[[Срби]] |454 (10,0%) |503 (9,3%) |- |останати |6 (0,1%) |22 (0,4%) |- |'''ВКУПНО''' |'''4.540''' |'''5.433''' |} == Наводи == <references />{{Куманово-никулец}} [[Категорија:Населби и маала во Куманово]] a5iqpwat8jc6iztozg7oxiott683pqw 5649790 5649789 2026-10-25T18:32:22Z Gurther 105215 5649790 wikitext text/x-wiki :''За истоимените борци, видете [[Карпош]] и [[Христијан Тодоровски-Карпош]]. За населбите Карпош во Скопје, видете [[Карпош (Скопје)]]. За други значења видете [[Карпош (појаснување)]]''. '''Карпош''' е приградска населба во североисточниот дел на [[Куманово]], административно во состав на [[Општина Куманово]]. Населението се состои од околу 5.433 жители, најголемиот дел [[Македонци]] и [[Срби]]. Меѓу народот е позната под името „Рајкова куќа“, народното име го добила по некој човек кој се викал Рајко а неговата куќа била единствена во тој крај во тоа време. Населбата е оддалечена околу 3 km од центарот на [[Куманово]], а во неа се наоѓа [[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|основното училиште „Магдалена Антова“]]. На влезот на населбата Карпош е поставен крст по повод 2000 години од [[Христијанство|христијанството]] во [[Македонија]]. Етничкиот состав на населението е следниот: <ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf „Попис на Македонија“]. Завод за статистика на Македонија. 2002.</ref> {| class="wikitable" !'''Националност''' !'''1994. год.''' !'''2002. год.''' |- |[[Македонци]] |4.080 (89,9%) |4.907 (90,3%) |- |[[Срби]] |454 (10,0%) |503 (9,3%) |- |останати |6 (0,1%) |22 (0,4%) |- |'''ВКУПНО''' |'''4.540''' |'''5.433''' |} == Наводи == <references />{{Куманово-никулец}} [[Категорија:Населби и маала во Куманово]] b7jyoe8njpr1ieqzb9tkxegl2ipsqhx 0 46542 5649653 5541523 2026-10-25T12:01:42Z SpectralWiz 106165 5649653 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Река | name = Брегалница | name_other = | etymology = | image = Bregalnica River.JPG | image_size = 250п | image_caption = Брегалница кај село [[Тодоровци]] ([[Калиманци (езеро)|Езеро Калиманци]]) |map={{Infobox mapframe |zoom=6 |stroke-color=#003efa |stroke-width=3 |marker=water}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_caption= <!---------------------- СЛИВ --> | source1_location = месност Дебел Рид, [[Спиково]] ([[Малешевски Планини]]) | source1_coordinates= {{coord|41|43|37.5|N|22|59|15.2|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | source1_elevation = 1.245 м | mouth_location = [[Вардар]] кај [[Виничани]] | mouth_coordinates = {{coord|41|36|20|N|21|55|13|E|display=inline|type:landmark_region:MK}} | mouth_elevation = 139 м | altitude_difference= | progression = {{РВардар}} | river_system = [[Вардар]] | basin_size = 742,5 км² | basin_landmarks = | basin_population = <!---------------------- ФИЗИЧКИ ОСОБЕНОСТИ --> | length = 225 км | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{м3с|28}} | discharge1_max = <!---------------------- ПРИНАДЛЕЖНОСТИ --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Брегалница''' — втората по должина [[река]] во [[Република Македонија]]. Извира во [[Шума|шумскиот]] дел на [[Малешевски Планини|Малешевските Планини]], во близина на [[Спиково]] и поминува низ или покрај [[Градови во Македонија|градовите]] [[Пехчево]], [[Берово]], [[Делчево]], [[Македонска Каменица]], [[Виница]], [[Кочани]] и [[Штип]], и потоа се влева во реката [[Вардар]] пред да го продолжи патот кон [[Егејско Море|Егејското Море]]. Од неодамна се покренуваат прaшањата за загаденоста на реката, заради фактот што голем дел од фабриките сместени во градовите кај што поминува Брегалница, ја користат за испуштање на индустриските отпадни води. На ова подрачје била водена [[Битка на Брегалница|Битката на Брегалница]]. ==Слив на Брегалница == Сливот на Брегалница според Проектот за управување со речниот слив на Брегалница<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bregalnica.mk/ |title=Проект за управување со речниот слив на Брегалница |accessdate=2021-08-31 |archive-date=2014-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517033358/http://bregalnica.mk/ |url-status=dead }}</ref>, опфаќа територија од {{км2|4.307}}, што е околу 21% од сливот на реката [[Вардар]] и 17% од целокупната територија на државата.<ref name="ПУСБ">{{нмс|author=Проект за управување со сливот на Брегалница|publisher=ПУСБ|url=http://www.bregalnica.mk/|title=План за управување со сливот на Брегалница|date=2014-04-01|accessdate=2014-09-25|archive-date=2014-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517033358/http://bregalnica.mk/|url-status=dead}}</ref> На источната страна, сливот граничи со [[Бугарија]], областа на река [[Струмица (река)|Струмица]] на југ, реката [[Пчиња]] на север и реката Вардар на запад. Просечната [[надморска височина]] на Брегалничкиот слив изнесува 772 м. Брегалничката област ја опфаќа територијата на целиот [[Источен Регион|Источен Плански Регион]]. Тој ги вклучува [[Општини во Македонија|општините]] [[Општина Берово|Берово]], [[Општина Зрновци|Делчево]], [[Општина|Зрновци]], [[Општина Карбинци|Карбинци]], [[Општина Кочани|Кочани]], [[Општина Македонска Каменица|Македонска Каменица]], [[Општина Пехчево|Пехчево]], [[Општина Виница|Виница]], [[Општина Пробиштип|Пробиштип]], [[Општина Чешиново-Облешево|Чешиново-Облешево]] и [[Општина Штип|Штип]]. Освен тоа во Брегалничкиот слив се опфатени и целосните територии на општините [[Општина Лозово|Лозово]] и [[Општина Свети Николе|Свети Николе]] ([[Вардарски Регион]]) и [[Конче]] ([[Југоисточен Регион]]). Голем дел од територијата на [[Општина Кратово]] (25%) исто така припаѓа на Брегалничкиот Слив. Иако границите на Брегалничката област, во најголем дел се поклопуваат со границите на општините, мали делови од општините [[Општина Радовиш|Радовиш]], [[Општина Неготино|Неготино]], [[Општина Градско|Градско]], [[Општина Велес|Велес]], [[Општина Куманово|Куманово]] и [[Општина Крива Паланка|Крива Паланка]] исто така влегуваат во неа. ===Геологија=== Геолошки, источниот дел од [[Република Македонија]], вклучително и сливот на Брегалница припаѓа на Родопскиот систем (Српско-Македонски масив) кој се состои од кристализирани шкрилци и гранити. Образувањето на овие планини се случило во [[палеозоик]]от, со [[расед]]и образувани подоцна во [[терцијар]]от. Денес, сливот се одлијува со разновидна [[релјеф]]на структура, која содржи [[Низина|рамнини]], [[Долина|долини]], и [[рид]]ски и [[Планина|планински]] подрачја. ===Клима=== Климата во Брегалничкиот слив е релативно сува, и припаѓа на изменето[[континентална клима]]. Летата се долги и суви, со температури до +41&nbsp;°C, а зимите топли и влажни. Ретко, температура во зима може да се симне до -22&nbsp;°C. Просечната годишна температура во рамнините изнесува 12.9&nbsp;°C, а во повисоките делови како Малешевијата околу 8.7&nbsp;°C. Просечните годишни врнежи во регионот варираат од 506 мм во [[Кочанско]] поле до 672 мм во [[Малешевијата]]. Најмногу врнежи има во април и мај, а најмалку во летните месеци јули и август. Снег паѓа од декември до март. ===Флора и фауна=== Специфичните климатски услови, како и геолошката разновидност во регионот, создаваат услови за хетерогена природна [[вегетација]] и разграничување според [[надморската височина]]. Во регионот се среќаваат повеќе [[Растенија|растителни]] заедници. Изобилството на шуми во регионот се поврзува со постоењето на 25 различни [[Вид (биологија)|видови]] [[Дрво|дрвја]], со многу други [[подвид]]ови. Шумите имаат важна улога за задржувањето на [[вода]]та и намалување на ерозијата, како и во одржувањето на [[биоразновидност]]а. Вкупната површина со шуми во подрачјето на сливот е 1157 км², или околу 27 % од територијата на регионот. Регионот се одликува со голема разновидност на [[Животно|животински]] видови, и тоа [[водоземци]], [[влекачи]], [[инсекти]], [[птици]] и [[цицачи]]. Птиците и цицачите образуваат бројни здружувања, но и голем број поединечни животни може да се сретнат од најниските до највисоките места. [[Фауна]]та е особено богата во шумските предели. ===Ресурси=== Регионот е богат со [[минерал]]ни [[суровини]], вклучувајќи ги важните [[рудник|рудници]] на [[олово]]-[[цинк]] во [[Злетово]], [[Добрево]] и [[Македонска Каменица]]. Во Осоговскиот масив се пронајдени минерали на [[железо]] и [[титан]]. На територијата на Делчево има откриени наслаги на [[злато]] како и алувијално злато во примероци од реката Брегалница. Кај [[Радовиш]] се наоѓа големиот рудник на [[бакар]] „[[Бучим]]“. ===Демографија=== Во споредба со густината на население во државата од 82,7 жители на км², регионот е релативно слабо населен со околу 50,6 жители на км². Просечната старост е 40 години, што е повисоко од националниот просек. Нивото на образование е како и во целата држава. Стапката на невработеност е пониска отколу на национално ниво и изесува 18,5%. Просечната нето плата за 2012 е најниска во државата и изнесува 14 957 денари/ месечно, што претставува околу 71,6% од националниот просек. Во последните 20 години, недостигот на работни места за виско-обрзовани луѓе, особено во руралните населби, резултира со мигрирање на населението кон поголемите градови или во странство. Главни стопански гранки во регионот се рударството и индустријата, пропратени со услужните дејности, трговија и земјоделство. == Особености и водотек на Брегалница == {{maplink|frame=yes|frame-width=235|frame-height=235|zoom=13|frame-lat=41.727|frame-long=22.986|type=shape|stroke-width=3|fill=#000|fill-opacity=0.1|id=Q849296|text=Карта на Љутачка, Ж’тачка и почетокот на Брегалница. Од југ кон север тече Ж’тачка Река (доле). Од североисток кон северозапад тече Љутачка Река (десно). Двете реки се спојуваат и ја образуваат Брегалница која во тој момент тече накај северозапад.}} Вкупната должина на реката Брегалница изнесува 225 км, а површината на сливот е околу {{км2|742,5}}. Реката Брегалница има 6 сесезонски [[Притока|притоки]] од левата страна ([[Ратевска Река|Ратевска]], [[Осојница]], [[Зрновска Река|Зрновска]], Козјачка, [[Отиња]] и Лакавица) и 6 притоки од десната страна ([[Желевица]], [[Каменичка Река]], [[Оризарска Река]], [[Кочанска Река]], [[Злетовица]] и [[Светиниколска Река]]). На реката има изградено 5 големи акумулации: [[Калиманци]], [[Гратче (езеро)|Гратче]], [[Злетовско Езеро]]/[[Кнежево (езеро)|Кнежево]], [[Мантово]] и [[Мавровица]]. [[Податотека:Водопад на Љутачка Река 13.jpg|мини|лево|Брегалница по несподредното спојување на Љутачка и Ж’тачка Река.]] Изворот на реката се наоѓа во шумскиот дел на [[Малешевските Планини]], близу до границата со [[Бугарија]], источно од градот [[Пехчево]], на надморска височина од околу 1690 м. Поточно тоа се наоѓа во атарот на селото [[Спиково]] каде југо-југоисточно од него, се спојуваат [[Љутачка Река|Љутачка]] и [[Ж’тачка Река|Ж’тачка (Крива) Река]] во месноста Дебел Рид. Таму Брегалница е позната и како Велевечка Река.<ref name="ba">{{нмс | author= | title=Пехчевски Водопади | url=https://berovoadventure.com/2019/07/21/%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B8/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629134640/https://berovoadventure.com/2019/07/21/%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B8/ | work= | pages= | issue= | publisher=berovoadventure.com | archivedate=2023-06-29 | date= | accessdate=29 јуни 2023 | url-status=live }}</ref><ref>{{нмс | author= | title=Петте Пехчевски Водопади станаа туристичка атракција | url=https://novamakedonija.com.mk/uncategorized/pette-pehchevski-vodopadi-stanaa-turistichka-atrakcija/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629122332/https://novamakedonija.com.mk/uncategorized/pette-pehchevski-vodopadi-stanaa-turistichka-atrakcija/ | work= | pages= | issue= | publisher=[[Нова Македонија]] | archivedate=2023-06-29 | date=6 јуни 2023 | accessdate=29 јуни 2023 | url-status=live }}</ref> Реката Брегалница се влева во [[Вардар]] на 137 м надморска височина, близу до селото [[Градско]]. ;Галерија на водотекот <gallery mode="packed" heights="180"> Брегалница кај Равна Река (алт.).jpg|Брегалница кај месноста Равна Река ([[Спиково]], [[Пехчевско]]) Податотека:Bregalnica river 002.JPG|Реката Брегалница близу [[Виница]] Податотека:Bregalnica River.JPG|Реката Брегалница блиску до село Тодоровци, кај Езерото [[Калиманци]] Податотека:Novo Selo od Isarot 01.JPG|Брегалница кај Ново Село, [[Штип]] Податотека:Bregalnica river 003.JPG|Брегалница кај [[Кочани]] и [[Зрновци]] Податотека:Bregalnica river 004.JPG|Брегалница кај [[Кочани]] и [[Зрновци]] Податотека:Брегалница крај Мачево.jpg|Брегалница пред селото [[Мачево]] Податотека:Викиекспедиција Малешевија (236).jpg|Брегалница близу селото [[Митрашинци]] </gallery> ==Загадување== Главните извори на загадување на сливот на реката Брегалница потекнуваат од испуштањето на отпадните води, и од индустриите и од домаќинствата. Некои од индустриите имаат пред-третман на отпадните води. Сепак најголемиот дел од урбаните отпадни води се влеваат непрочистени. Иако во целиот речен слив постојат 7 пречистителни станици за отпадни води, само една од нив е во функција. Најголемиот дел од урбаните отпадни води се одлеваат во мали водотеци, со мал проток и според тоа со низок капацитет на само-прочистување. Постојат неколку средноголеми индустриски претпријатија како: свињарски и живинарски фарми, производство на храна, производство и преработка на метали, произвоство и преработка на текстил, градежништво и дрвна индустрија, производство на керамика и производство на хемикалии. Од индустриските активности производителите на метал, како и кожарската и текстилната индустрија се најголемите извори на загадување. Рибниците претставуваат релативно мали точкести извори на загадување. <br /> Освен тоа, треба да се спомне дека постојат неколку рудници кои ги испуштаат отпадните води директно во речниот тек. Овие отпадни води содржат тешки метали. Притисоците поврзани со дифузното загадување се важни за речниот слив заради големиот број на земјоделските површини и фарми за одгледување животни кои ги има во сливот. Изметот од живинарските и свињарските фарми се разнесува директно по земјиштето. Друг голем извор кој се однесува на дифузното загадување потекнува од постоечките рудници во областа. Иако некои од нив ги испуштаат отпадните води директно во речното корито, металите кои ги има во јаловиштата и почвата можат да се најдат во површинските води. <br /> Конечно, исфрлањето на цврстиот отпад и отпадот од земјоделските активности на речниот брег, е уште еден притисок, кој значајно придонесува за органското загадување на водите. ==Проект за управување со речниот слив на Брегалница== ===Законот за води во Република Македонија=== Во 2004 година, Македонија поднесе апликација за членство во ЕУ. За да се подготви за членство во [[ЕУ]] Македонија мора да спроведе законодавство кое ќе соодвествува со она во ЕУ. Голем чекор во тој поглед е направен во 2008 со донесувањето на новиот Закон за води, кој налага пристап за Управување со речните сливови, според Европската рамковна директива за води. За да почне со спроведувањето на новиот Закон за води во Р Македонија, во поглед на пристапот за УРС, во 2012 година е започната соработка меѓу Министерството за животна средина и просторно планирање и Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, со Швајцарскиот секретаријат за економски прашања (СЕКО). ===Актери=== МЖСПП, МЗШВС и СЕКО го избраа Сливот на Брегалница како пилот регион за примена на пристапот УВР. Проектот почна во јули 2012 и е кофинансиран од СЕКО, МЖСПП, МЗШВС, и општините од регионот на Брегалница. Проектот се спроведува од страна на тим на домашни и странски експерти, со поддршка од Управен одбор, Совет на сливот, и група за планирање, тела формирани од страна на проектот. Освен тоа се организираат и неколку рунди на суб-регионални работилници, секогаш распределени во трите суб-региони (Горна, Средна и Долна Брегалница). ===Цели=== Главна цел на проектот е одржлив развој на водните ресуси во сливот на Брегалница, промовирајќи економски развој во регионот, и стимулирање на индустријата, земјоделството и туризмот. Спроведувањето на Македонскиот закон за води преку проектот треба да придонесе до подобрување на снабдувањето и услугите во секторот води во сливот на Брегалница. <br /> Проектот се состои од две главни компоненти: * План за управување со речниот слив на Брегалница, кој опфаќа анализа на постоечките и расположливите ресурси во иднина, како и побарувачката во Брегалничкиот регион, идентификација на можните проблеми како и мерки за нивно надминување. Освен то со Планот треба да се дефинира и стави во функција неопходната админстративна структура. * Мали Инфраструктурни Проекти (МИП)- кои опфаќаат формирање на фонд за финансирање на мали инфраструктурни проекти, како и поддршка на општините од тимот на проектот во планирањето, тендерирањето, договарањето и спроведувањето на МИП. == Галерија == ;Брегалница кај Равна Река <gallery mode=packed heights=180px> Брегалница кај Равна Река 2.jpg| Брегалница кај Равна Река 3.jpg| Брегалница кај Равна Река 4.jpg| </gallery> ;Брегалница кај Дебел Рид <gallery mode=packed heights=180px> Дебел Рид (водопад) 01.jpg| Дебел Рид (водопад) 04.jpg| Дебел Рид (водопад) 08.jpg </gallery> == Поврзано == * [[ФК Брегалница (појаснување)|ФК Брегалница]] — фудбалски клубови наречени по реката * [[Брегалничка епархија]] — епархија на [[МПЦ]] наречена по раката * [[Битка кај Брегалница]] — битка меѓу Бугарија и Србија во [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bregalnica}} * [http://www.bregalnica-ncp.mk/ Програма за зачувување на природата на Брегалничкиот регион] * [https://pehcevo.gov.mk/gis/gis-na-prirodni-resursi/hidrografija/ Податоци за реката] на службеното мрежно место на [[Општина Пехчево]] {{Хидрографија на Македонија}} [[Категорија:Брегалница| ]] [[Категорија:Реки во Македонија]] [[Категорија:Притоки на Вардар]] l1pstsxevdd72debz1g8lpxk5ns06ia 0 53517 5649779 5626132 2026-10-25T18:19:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649779 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language |name = Чувашки јазик |nativename = {{уникод|чӑвашла}}, ''čövašla'' |pronunciation = {{МФА|[tɕəʋaʂˈla]}} |states = [[Русија]] |region = [[Чувашија]] |nation = [[Чувашија]] (Русија) |speakers = 1,640,000 (во Русија)<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=chv Chuvash language] on ''[[Ethnologue]]''</ref> |familycolor = Altaic |fam1 = [[Алтајски јазици|алтајски]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90009 |title=Altaic languages |work=[[Ethnologue]]}}</ref> |fam2 = [[туркиски јазици|туркиски]] |fam3 = [[огурски јазици|огурски]] |iso1=cv|iso2=chv|iso3=chv }} [[Податотека:The Soviet Union 1933 CPA 431 stamp (Peoples of the Soviet Union. Chuvash people).jpg|мини|Поштенска марка од 1933 година]] '''Чувашкиот јазик''' (изворно ''чӑвашла'') е [[туркиски јазици|туркиски јазик]] кој се зборува западно од планината [[Урал]], односно во централна [[Русија]] на територијата на федералната република [[Чувашија]]. Тој е единствен жив јазик од [[Огурски јазици|огурската подгрупа]] на [[туркиски јазици|туркиските јазици]]. Чувашкиот е мајчин јазик на [[Чуваши]]те и службен јазик во руската република [[Чувашија]]. Јазикот е зборуван од околу 2 милиони луѓе од кои 86% се етнички [[Чуваши]] и 8 % се луѓе од други националности што живеат во републиката. Чувашкиот јазик користи [[кирилица]] со видно влијание од [[руска азбука|руската азбука]] но има и свои уникатни букви како што се буквите Ӑ, Ӗ, Ҫ и Ӳ. == Историја == Чувашкиот јазик е најразличен од сите [[туркиски јазици]] и често не може да биде разбран од луѓе чиј мајчин јазик е некој друг туркиски јазик. Денес, чувашкиот е класифициран како дел од [[Огурски јазици|огурската подгрупа]] на туркиските јазици, заедно со исчезнатите [[Прабугарски јазик|прабугарски]], [[Турко-аварски јазик|турко-аварски]], [[Хазарски јазик|хазарски]] и најверојатно [[хунски јазик]]. Исто така, како што може да се забележи, чувашкиот денес е единствениот жив јазик од оваа подгрупа на јазици. Оваа група на јазици се формирала така што сите нејзини членови се од групата на јазици каде зборовниот фонд е од групата ''r-'' и ''l-'', додека сите други туркиски јазици се од или ''z-'' или ''š-'' група.<ref>Johanson (1998); cf. Johanson (2000, 2007) and the articles pertaining to the subject in Johanson & Csató (ed., 1998).</ref> Бидејќи денес нема голем број зачувани елементи на изумрените јазици од подгрупата на чувашкиот јазик, во лингвистиката има спор за тоа дали чувашкиот е директен потомок на еден од овие огурски јазици или формира своја посебна гранка рамноправна со останатите. Порано научниците го сметале чувашкиот јазик како турцизиран [[Угро-фински јазици|угро-фински јазик]], дел од [[Уралски јазици|уралската група на јазици]].<ref>[[Encyclopaedia Britannica|Encyclopædia Britannica]] (1997)</ref> == Употреба == Чувашкиот јазик е мајчин јазик на [[Чуваши]]те и е службен јазик во руската република [[Чувашија]]<ref>http://www.cv-haval.org/ru/node/54 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200731161614/https://www.cv-haval.org/ru/node/54 |date=2020-07-31 }} Эктор Алос-и-Фонт. Оценка языковой политики в Чувашии</ref> заедно со [[рускиот јазик]]. Чувашкиот јазик го зборуваат околу 1,640,000 луѓе во [[Русија]] и околу 34,000 лица надвор од земјата.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=chv Ethnologue report for Chuvash]</ref> Според пописот на Русија од 2002 година, околу 86% од Чувашите и 8% од останатите етнички заедници во Чувашија тврделе дека имаат знаење на чувашки.<ref>Russian Census 2002. [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_06.xls 6. Владение языками (кроме русского) населением отдельных национальностей по республикам, автономной области и автономным округам Российской Федерации] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061104083616/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_06.xls |date=2006-11-04 }}(''Knowledge of languages other than Russian by the population of republics, autonomous oblast and autonomous districts''){{ru}}</ref> Како и да е, и покрај тоа што јазикот се користи во републиката, се вовел во образованието и има медиуми на чувашки, јазикот се смета за [[Загрозен јазик|загрозен]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mt-archive.info/LREC-2006-Zheltov.pdf |title=Zheltov, Pavel. An Attribute-Sample Database System for Describing Chuvash Affixes |accessdate=2011-03-21 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721225729/http://www.mt-archive.info/LREC-2006-Zheltov.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.helsinki.fi/~tasalmin/europe_index.html |title=UNESCO red book on endangered languages: Europe |author=Tapani Salminen |date=Last updated 22 September 1999 |work= |publisher= |accessdate=}}</ref> бидејќи рускиот јазик е доминантен јазик во најголем дел од општествената сфера на републиката. == Дијалекти == Чувашкиот јазик е составен од два големи дијалекта, ''„вирјалски“'' или ''горен'' и ''„антриски“'' или ''долен'' дијалект. Литературниот чувашки јазик е заснован на двата дијалекта. Чувашкиот лексикон е доста богат каде поголемиот дел од зборовниот фонд се од [[Огурски јазици|огурско]] чувашко потекло, но врз јазикот видно се гледаат и [[Руски јазик|руското]], [[Татарски јазик|татарското]], [[Угрофински јазици|угро-финското]], [[арапски јазик|арапското]], [[Монголски јазик|монголското]], [[Мариски јазик|мариското]] и [[Персиски јазик|персиското влијание]]. == Писмо == {{Главна|Чувашка азбука}} === Современо чувашко писмо === Денес, чувашкиот јазик се користи со [[кирилица]]та. Чувашката азбука е заснована на [[Руска азбука|руската кирилица]], но има додадено карактеристини букви кои се вметнати поради фонолошкиот систем на јазикот. Денешната азбука има 37 букви. Во следната табела се наведени буквите со нивните чувашки називи, но и [[Меѓународна фонетска азбука|МФА]] еквиваленти и можни транскрипции кои се користат за буквите. {| class="wikitable" ! ! име ! МФА !македонски<br>еквиваленти ! транслит. ! белешки |- | [[A (Cyrillic)|{{nowrap|А а}}]] | а | /a/ |а | a | |- | [[Ӑ (кирилица)|{{nowrap|Ӑ ӑ}}]] | ӑ | /ɤ/ |нема, ''понекогаш може да се транскрибира со апостроф.'' | ă | Редуцирана, може да е /ə/ кога не е акцентирана или /о/ кога е акцентирана. |- | [[Be (Cyrillic)|{{nowrap|Б б}}]] | бӑ | /b/ |б | b | |- | [[Ve (Cyrillic)|{{nowrap|В в}}]] | вӑ | /ʋ/ |в | v | |- | [[Ge (Cyrillic)|{{nowrap|Г }}]] | гӑ | /ɡ/ |г | g | |- | [[De (Cyrillic)|{{nowrap|Д д}}]] | дӑ | /d/ |д | d | |- | [[Ye (Cyrillic)|{{nowrap|Е е}}]] | е | /ɛ/ |е | e | |- | [[Yo (Cyrillic)|{{nowrap|Ё ё}}]] | ё | /jo/ или /ʲo/ |јо | yo, jo | |- | [[Ӗ (кирилица)|{{nowrap|Ӗ ӗ}}]] | ӗ | /e/ |е | ě | Редуцирана, може да е /ə/ кога не е акцентирана или /ø/ кога е акцентирана. |- | [[Zhe (Cyrillic)|{{nowrap|Ж ж}}]] | жӑ | /ʐ/ |ж | zh | |- | [[Ze (Cyrillic)|{{nowrap|З з}}]] | зӑ | /z/ |з | z | |- | [[I (Cyrillic)|{{nowrap|И и}}]] | и | /i/ |и | i | |- | [[Short I|{{nowrap|Й й}}]] | йӑ |/j/ |ј | y, j | |- | [[Ka (Cyrillic)|{{nowrap|К к}}]] | кӑ |/k/ |к | k | |- | [[El (Cyrillic)|{{nowrap|Л л}}]] | лӑ | /l/ |л | l | |- | [[Em (Cyrillic)|{{nowrap|М м}}]] | мӑ | /m/ |м | m | |- | [[En (Cyrillic)|{{nowrap|Н н}}]] | нӑ | /n/ |н | n | |- | [[O (Cyrillic)|{{nowrap|О о}}]] | о | /o/ |о | o | Може да е /ɔ/ во руски зборови. |- | [[Pe (Cyrillic)|{{nowrap|П п}}]] | пӑ | /p/ |п | p | |- | [[Er (Cyrillic)|{{nowrap|Р р}}]] | рӑ | /r/ |р | r | |- | [[Es (Cyrillic)|{{nowrap|С с}}]] | сӑ | /s/ |с | s | |- | [[Ҫ (кирилица)|{{nowrap|Ҫ ҫ}}]] | ҫӑ | /ɕ/ |нема, ''слаба „с“'' | ś | |- | [[Te (Cyrillic)|{{nowrap|Т т}}]] | тӑ | /t/ |т | t | |- | [[U (Cyrillic)|{{nowrap|У у}}]] | у | /u/ |у | u | |- | [[Ӳ (кирилица)|{{nowrap|Ӳ ӳ}}]] | ӳ | /y/ |нема, ''германско „ü“'' | ü | |- | [[Ef (Cyrillic)|{{nowrap|Ф ф}}]] | фӑ | /f/ |ф | f | |- | [[Kha (Cyrillic)|{{nowrap|Х х}}]] | хӑ | /χ/ |х | h | |- | [[Tse (Cyrillic)|{{nowrap|Ц ц}}]] | цӑ | /t͡s/ |ц | ts | |- | [[Che (Cyrillic)|{{nowrap|Ч ч}}]] | чӑ | /t͡ɕ/ |ч | č | |- | [[Sha|{{nowrap|Ш ш}}]] | шӑ | /ʂ/ |ш | š, sh | |- | [[Щ (кирилица)|{{nowrap|Щ щ}}]] | щӑ | /ɕː/<br>/ɕt͡ɕ/ |нема, ''слаба „ш“ или „шч“'' | ş, sh<br>šc, shch | |- | [[Ъ (кирилица)|{{nowrap|Ъ ъ}}]] | хытӑлӑхпалли | — |нема, ''често како ’'' | ʺ | Се става после согласка, делува како „тивка задна самогласка“. Оваа буква се користи за палатизација односно јотација. |- | [[Ы (кирилица)|{{nowrap|Ы ы}}]] | ы | /ɯ/ |нема, ''тврдо „и“'' | ı, y | |- | [[Ь (кирилица)|{{nowrap|Ь ь}}]] | ҫемҫелӗхпалли | /ʲ/ | ʹ |нема, ''често како ’'' | Се става после согласка, делува како „тивка задна самогласка“. Оваа буква се користи за слаба палатизација односно јотација. |- | [[Э (кирилица)|{{nowrap|Э э}}]] | э | /e/ |е | e | |- | [[Ю (кирилица)|{{nowrap|Ю ю}}]] | ю | /ju/ или /ʲu/ |ју | yu | |- | [[Я (кирилица)|{{nowrap|Я я}}]] | я | /ja/ или /ʲa/ |ја | ya | |} === Претходни писма === ;1873–1938 Модерната чувашка азбука е создадена во 1873 година од училишниот инспектор Јаковлевич Јаковлев.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/apr/20.htm |title=Telegram to the Chairman of the Simbirsk Soviet |accessdate=30 August 2010}}</ref> Оваа првична азбука подоцна претрпела значителни промени при што се добила денешната современа чувашка азбука. Првичната чувашка азбука била: {| class="CTchar" | а || е || ы || и/і || у || {{Уникод|ӳ}} || ӑ || ӗ || й || в || к || л || љ || м || н || ԡ || њ || п || р || р́ || с || ҫ || т || т {{Уникод|̌}} || [[ђ]] || х || ш |} ;Историски писма Најстарото писмо со кое се запишувал чувашкиот јазик е [[Орхонско писмо|орхонското писмо]] кое престанало да се користи кога Волшките [[Прабугари]] го прифатле [[ислам]]от. Подоцна, со воведувањето на исламот, овие [[туркиски народи]] го прифатиле [[Арапско писмо|арапското писмо]] за запишување на своите јазици. Оваа традиција на пишување со арапско писмо спласнала со освојувањето на [[Монголци]]те. Подоцнежната историја на Чувашите е во рамките на [[Руско Царство|Руското Царство]] и [[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|Болшевичка Русија]] при што се вовела [[кирилица]]та како прво и основно средство за запишување на чувашкиот јазик. == Граматика == Чувашкиот јазик е аглутивен јазик, односно јазик кој има голем број на наставки. Чувашкиот јазик нема претставки, освен дуплирање на одредени зборови кои може да се окарактеризираат како претставки, како што е случајот со шурă = ''бело'', шап-шурă = ''многу бело''. Еден чувашки збор може да има голем број натавки и истите, покрај граматичка функција, можат да се користат да се создадат нови зборови. Зборовниот ред во чувашкиот е ист како и кај останатите туркиски јазици, односно ''подмет-предмет-глагол''. === Фонологија === ==== Согласки ==== Во чувашкиот јазик следните букви се согласки: /p/ (п), /t/ (т), /k/ (к), /č/ (ч), /š/ (ш), /ś/ (ç), /χ/ (х), /v/ (в),/ m/ (м), /n/ (н), /l/ (л), /r/ (р), /y/ (й). ==== Самогласки ==== Според Кругер, чувашкиот јазик ги има следните самогласки: {| class="wikitable" style="margin-left: 1em" ! || colspan="2" | предни || colspan="2" | задни |- ! || незаоблени || заоблени|| незаоблени|| заоблени |- ! високи | {{МФА|i}} ‹и› || y {{Уникод|‹ӳ›}} || {{МФА|ɯ}} ‹ы› || {{МФА|u}} ‹у› |- ! ниски | {{МФА|e}} ‹е› || {{МФА|ø̆}} ‹ӗ› || {{МФА|а}} ‹а› || {{МФА|ŏ}} ‹ӑ› |- |} Покрај оваа класификација, Андрас Рона-Тас<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lingfil.uu.se/afro/turkiskasprak/IP2007/NUTSHELLCHUVASH.pdf |title=Nutshell Chuvash |author=András Róna-Tas |date= |work=Erasmus Mundus Intensive Program Turkic languages and cultures in Europe (TLCE) |publisher= |accessdate=31 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807192758/http://www.lingfil.uu.se/afro/turkiskasprak/IP2007/NUTSHELLCHUVASH.pdf |archivedate=2011-08-07 |url-status=dead }}</ref> дава малку поразлична класификација на чувашките самогласки. Следната табела ја дава класификацијата на Рона-Тас, но и описот на Петров. {| class="wikitable" style="margin-left: 1em" |- ! || colspan="2" | предни|| colspan="2" | задни |- | | '''незаоблени''' | '''заоблени''' | '''незаоблени''' | '''заоблени''' |- ! високи | {{МФА|i}} ‹и› || {{МФА|y}} {{Уникод|‹ӳ›}} || {{МФА|ɯ}} ‹ы› || {{МФА|u}} ‹у› |- ! полузатворени | {{МФА|ĕ}} ‹ӗ›|||| {{МФА|ɤ̆}} ‹ӑ›|| |- ! полуотворени | {{МФА|ɛ}} ‹е› || || || | |- ! ниски | || || {{МФА|a}} ‹а› || |} Самогласките ӑ и ӗ се опишани како редуцирани, па така се разликуваат во квалитетот на гласот од другите. Во неакцентирана позиција тие се изговараат слично како темниот глас (’) или се испуштаат. Од споротива пак, кога се во акцентирана позиција, тие се изговараат слично како {{МФА|/o/}} или {{МФА|/ø/}}. Слични на овие две самогласки е самогласката {{МФА|ɔ}} (о) која се сретнува само во зборови од [[Руски јазик|руско потекло]]. ==== Хармонија на самогласки ==== Хармонијата на самогласки е принцип кога чувашките зборови употребуваат или задни самогласки (а, ӑ, у, ы) или само предни самогласки (е, ӗ, и, {{Уникод|ӳ}}). Според тоа, секоја наставка кој се додава на чувашкиот збор мора да е во негова сооднос, односно наставката да има самогласки од ист тип со зборот. Чувашкиот има два вида самогласки, предни и задни. Според правилото, не може во еден збор да има самогласки од двата вида. Сложените зборови составени од повеќе помали збора се сметаат засебни, односно секој збор од кој е составен посложениот збор има своја хармонија и правилото важи само за составните збора, а не за целиот сложен збор. Исто така, хармонијата не важи за странски, позајмени, зборови. === Глаголи === Глаголите во чувашкиот јазик се менуваат по лице. Тие можат да бидат во прашални, негативни, потврдни, потенцијални и непотенцијални. Покрај тоа, глаголите имаат време, начин и аспект. Во прилог гледува мал преглед на некои елементи на глаголите во чувашкиот. {| class="wikitable" ! чувашки ! македонски |- | кил- | align="right" | доаѓа |- | килме- | align="right" | да не доаѓа |- | килейме- | align="right" | да не може да дојде |- | килеймен | align="right" | Тој/таа очигледно бил во неможност да дојде. |- | килеймерӗ |align="right" | Таа не била во можност да дојде. |- | килеймерӗр |align="right" | Вие не сте биле во можност да дојдете. |- | килеймерӗр-и? |align="right" | Дали сте биле во можност да дојдете? |} === Именки и придавки === Чувашкиот јазик нема род, но именките можат да имаат наставки според лице. Исто така, во чувашкиот има и шест падежи, односно: * [[номинатив]], основна форма на именката/ придавката. * [[генитив]], се формира со додавање на -ӑн, -ӗн или само -н според хармонијата на самогласки. * [[објектив]], се формира со додавање на -(н)a или -(н)е, според хармонијата на самогласки. * [[локатив]], се формира со додавање на -те, -ре, -та, -ра според хармонијата на самогласки. * [[аблатив]], се формира со додавање на -тен или -тан, -рен, ран според хармонијата на самогласки. * [[инструментал]], се формира со додавање на -пе или -па, според хармонијата на самогласки. Покрај шесте основни, во чувашкиот можат да се најдат и: * [[каузален-финален падеж|каузален-финален]], се формира со додавање на -шӑн, -шӗн според хармонијата на самогласки. * [[приватив]], се формира со додавање на -сӑр, -сӗр според хармонијата на самогласки. * [[терминатив]]–[[антесив]], се формира со додавање на -(ч)чен * остатоци од [[дистрибутив]], кој се формира со -серен. * [[семблатив]], се формира со додавање на -шкал, -шкел на заменки во генетив или објектив. Како пример за овие падежи следува следната деклинација: {|class = "wikitable" ! чувашки ! македонски ! падеж |- | кун | ден | [[номинатив]] |- | кунӑн | од денот | [[генитив]] |- | куна | на денот | [[објектив]] |- | кунра | во денот | [[локатив]] |- | кунран | од денот, на денот | [[аблатив]] |- | кунпа | со денот | [[инструментал]] |} Присвојноста во чувашкиот се изразува со помош на глаголските конструкции „постои“ и „не постои“ („пур“ и „ҫук“). Така, за „Мојата мачка нема обувки“, на чувашки се вели: : {{јаз|cv|кушак + -ӑм + -ӑн ура атӑ(и) + -сем ҫук + -ччӗ}} : {{јаз|cv|(кушакӑмӑн ура аттисем ҫукччӗ)}} и ако се преведе буквално се добива: ''мачка-моја-од нозе-покриена-со-нејзини-непостоечи-беше'' === Броеви === * 1 - pĕrre, per * 2 - ikkĕ, ik * 3 - vishshĕ, vish * 4 - tăvattă, tavat * 5 - pillĕk, pil * 6 - ulttă, ulta * 7 - shichchĕ * 8 - sakkăr, sakar * 9 - tăhhăr, tahar * 10 - vunnă, vun * 11 - vunpĕr * 12 - vunikkĕ * 13 - vunvishshĕ * 14 - vuntăvattă * 15 - vunpillĕk * 16 - vunulttă * 17 - vunshichchĕ * 18 - vunsakkăr * 19 - vuntăhhăr * 20 - shirĕm, sirem * 30 - vătăr, vatar * 40 - hĕrĕh, hereh * 50 - allă, alla * 60 - utmăl, utmal * 70 - shitmĕl, shitmel * 80 - sakărvunnă, sakarvun * 90 - tăhărvunnă, taharvun * 100 - shĕr, ser * 1000 - pin, pin == Белешки == {{наводи}} == Користена литература == * {{Наведена мрежна страница |url=http://www.uni-klu.ac.at/eeo/Tschuwaschisch.pdf |title=Tschuwaschisch. in: M. Okuka (ed.) |author=Čaušević, Ekrem |year=2002 |work=Lexikon der Sprachen des europäischen Ostens |volume=Enzyklopädie des europäischen Ostens 10 |pages=811–815 |publisher=Klagenfurt: Wieser |accessdate=31 August 2010 |archive-date=2006-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060309025932/http://www.uni-klu.ac.at/eeo/Tschuwaschisch.pdf |url-status=dead }} * Johanson, Lars & Éva Agnes Csató, ed. (1998). ''The Turkic languages''. London: Routledge. * {{Наведена мрежна страница |url=http://www.turkiclanguages.com/www/classification.html |title=The history of Turkic |author=Lars Johansen |year=1998 |work=Johanson & Csató |pages=81–125 |publisher=Encyclopaedia Britannica Online CD 98 |accessdate=5 September 2007 |archive-date=2011-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110408063746/http://www.turkiclanguages.com/www/classification.html |url-status=dead }} * {{Наведена мрежна страница |url=http://www.britannica.com/eb/article-80003/Turkic-languages |title=Turkic languages |author=Lars Johanson |year=1998 |work= |publisher= |accessdate= }} * {{Наведена мрежна страница |url=http://www3.germanistik.uni-halle.de/antos/dgfs98/abstracts/johanson.htm |title=Linguistic convergence in the Volga area |author=Lars Johanson |year=2000 |work=Gilbers, Dicky & Nerbonne, John & Jos Schaeken (ed.) |publisher=Languages in contact Amsterdam & Atlanta: Rodopi. |pages=165–178 (Studies in Slavic and General linguistics 28.) |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825115112/http://www3.germanistik.uni-halle.de/antos/dgfs98/abstracts/johanson.htm |archive-date=2009-08-25 |url-status=dead }} * Johanson, Lars (2007). Chuvash. ''Encyclopedia of Language and Linguistics''. Oxford: Elsevier. * {{Наведена книга| title= Chuvash Manual| author=Krueger, John| publisher=Indiana University Publications| year=1961|id= }} * {{Наведена книга | author=Paasonen, Heikki| title = Gebräuche und Volksdichtung der Tschuwassen| publisher = edited by E. Karabka and M. Räsänen (Mémoires de la Société Finno-ougrinenne XCIV), Helsinki| year= 1949 | id= }} * {{Наведена мрежна страница |url=http://www.lib.cap.ru/date_apr_05_2.asp |title=Чувашская письменность новая |author=Петров, Н. П |year=2001 |work= |publisher=Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары |pages=С. 475–476 |accessdate= |archive-date=2007-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311033645/http://www.lib.cap.ru/date_apr_05_2.asp |url-status=dead }} == Поврзано == * [[Огурски јазици]] * [[Чуваши]] * [[Туркиски јазици]] * [[Чувашија]] == Надворешни врски == * [http://kadingira.org/en/cv Англиско-чувашки речник] * [http://samahsar.chuvash.org Чувашко-руски речник] * [http://en.chuvash.org Мрежна страница на чувашкиот народ] * [https://web.archive.org/web/20110807192758/http://www.lingfil.uu.se/afro/turkiskasprak/IP2007/NUTSHELLCHUVASH.pdf ''Nutshell Chuvash'', од Андрас Рона-Тас] * [https://web.archive.org/web/20110807192808/http://www.lingfil.uu.se/afro/turkiskasprak/IP2007/Kincses.pdf „Чувашкиот народ и јазик“ од Ева К. Наѓ] * [http://en.chuvash.org/e/43687576617368206d616e75616c ''Чувашки ракопис''] * [http://cvlat.blogspot.com/2010/11/blog-post.html Эктор Алос-и-Фонт. Оценка языковой политики в Чувашии] * [http://anticor-21.livejournal.com/209000.html 15 июня 2012 года в Чебоксарах состоялся пикет в защиту чувашского языка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160726060910/http://anticor-21.livejournal.com/209000.html |date=2016-07-26 }} {{Туркиски јазици}} {{алтајски јазици}} {{Јазици во Русија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Чувашки јазик|*]] [[Категорија:Аглутинативни јазици]] [[Категорија:Јазици во Русија]] tte5l4bn76rm1h1jhrk5ub65whoqrt7 0 64047 5649780 5624822 2026-10-25T18:19:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649780 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за филм | name = Чудесната судбина на Амели Пулен | caption = оригинален француски постер | amg_id = 1:244109 | imdb_id = 0211915 | image = Amelie poster.jpg | writer = [[Жан Пјер Жене]] (сценарио)<br />[[Гијом Лоран]] (дијалог) | starring = [[Одри Тоту]]<br />[[Матје Касовиц]]<br />[[Серж Мерлин]]<br />[[Руфус Нарси|Руфус]]<br />[[Џамел Дбуз]] | narrator = [[Андре Дусолије]] | director = [[Жан Пјер Жене]] | music = [[Јан Тирсен]] | released = [[25 април]] [[2001]] ([[Франција]])<br />[[5 октомври]] [[2001]] ([[Велика Британија]])<br />[[16 ноември]], [[2001]] ([[САД]])<br />[[21 декември]], [[2001]] ([[Австралија]])| | runtime = 122 мин. | language = [[Француски јазик|француски]] | country = [[Франција]], [[Германија]] | budget = 11,400,000 евра | gross = 173,921,954 долари }} '''„Чудесната судбина на Амели Пулен“''' ([[француски]]: ''Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain'') — француско-германски [[филм]] од 2001 година, во [[режија]] на [[Жан-Пјер Жене]] (Jean-Pierre Jeunet), кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Гијом Лоран (Guillaume Laurant). Директор на [[Фотографија|фотографијата]] е Бруно Делбонел (Bruno Delbonnel). Музиката за филмот ја компонирал Јан Тиерсен, а главната музичка тема, „Животот на Амели“ (La Valse d’Amelie) станал еден вид химна на [[Париз]]. Главните улоги ги играат: [[Одри Тату]] (Audrey Tautou), [[Матје Касовиц]] (Mathieu Kassovitz), [[Лорела Кравота]] (Lorella Cravotta), [[Серж Мерлан]] (Serge Merlin), Жамел Дебузе (Jamel Debbouze) и Клотилд Моле (Clotilde Mollet). Филмот бил номиниран за наградите „[[Златен глобус]]“ за најдобар странски филм и за „[[Оскар]]“ во пет категории. Во 2002 година, филмот ја освоил [[Европски филмски награди|Европската награда]] за најдобар филм, а освоил и други награди, како: [[БАФТА]] за најдобро сценарио, „[[Цезар (награда)|Цезар]]“ за најдобар филм и најдобра режија итн. Филмот раскажува необична приказна за симпатичен и добронамерен лик при што си поигрува со необичните животни „совпаѓања“, со длабока космичка порака поврзана со смислата на животот. Филмот е богат со [[хумор]], со фантазија, со наративна инвентивност и со прекрасни визуелни композиции.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4&datum=2020-03-26 HRT, Amelie, francusko-njemački film (пристапено на 26.3.2020)]</ref> Ова е најпознатиот филм на Жан Пјер Жене: веднаш по премиерата, филмот ги освоил симпатиите на публиката, како и на критиката, а две децении подоцна стекнал култен статус. Според ликот на Амели е создаден [[Мјузикл|мјузикл]], а по неа е именуван нов вид [[Жаба|жаба]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://kinoteka.mk/programa-mart-2024/ |title=НЕВЕРОЈАТНАТА СУДБИНА НА АМЕЛИ ПУЛЕН (пристапено на 26.2.2024) |accessdate=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228215725/https://kinoteka.mk/programa-mart-2024/ |archive-date=2024-02-28 |url-status=dead}}</ref> Филмот има освоено вкупно 27 меѓународни филмски награди. == Синопсис == {{разоткривање}} Ова е приказна за девојче кое пораснало одвоено од останатите деца. Нејзината мајка починала кога таа била мала. Нејзиниот татко, психолог, никогаш ја немал прегрнато. Само еднаш месечно ја прегледувал и затоа срцето на Амелија баш тогаш ќе почнело силно да чука. Поради тоа, татко ѝ сметал дека се работи за срцева мана, па ја оддалечил од другите деца. Откако ќе го напушти родителскиот дом за да стане независна, таа ќе развие необично активен живот. Амелија работи како келнерка во малото кафуле „Две ветерници“ во Монмартр чиј сопственик е поранешна циркузантка. На 22 години, Амелија води едноставен живот. Ужива во мали задоволства како собирање каменчиња кои се погодни за фрлање над вода, шетање низ Париз и набљудување луѓе или обидување да пресмета колку луѓе во тој одреден момент доживуваат оргазам („Петнаесет!“, како што ѝ вели на камерата). Еден ден, зад ѕидните плочки во нејзината бања, Амелија открива стара метална кутија која припаѓа на некое дете кое порано живеело во нејзиниот стан. Таа одлучува да го пронајде сега возрасниот човек кој ја оставил кутијата и да му ја врати. Ако го најде, ќе го направи среќен; ако не, ништо... Кога го пронаоѓа човекот, го следи и ја остава кутијата во телефонска говорница. Кога човекот влегува во говорницата во која ѕвонел теленфонот, ја здогледува кутијата и ја отвора. Со тоа му се враќаат сеќавања од детството и потресен оди во најблиското кафуле. Амелија го следи и гледа дека оставила позитивни ефекти на него. Пред неа и келнерите, тој возбудливо раскажува што му се случило. Од тој момент, Амелија одлучува дека во иднина ќе прави добри дела на луѓето за да ги направи среќни, како и на нејзиниот татко, колегите и соседите. Но додека таа им обрнува внимание на другите, тие не ѝ обрнуваат неа. Се плаши да не умре поради очај... {{endspoiler}} == Улоги == * [[Одри Тоту]] - ''Амелија Пулен'' * [[Матје Касовиц]] - ''Нино Кенканпоа'' * [[Серж Мерлин]] -''Ремон Дифајел'' * [[Руфус Нарси|Руфус]] - ''Рафаел Пулен'', таткото на Амелија * [[Јоланд Моро]] - ''Мадлен Волас'', советник * [[Арти де Пенгерн]] - ''Иполито'', писател * [[Ирбен Канселије]] - ''Колињон'', продавач * [[Џамел Дбуз]] - ''Лисјан'' * [[Доминик Пинон]] - ''Јозеф'' * [[Изабел Нанти]] - ''Жоржет'' * [[Морис Бенишу]] - ''Бретодо'' == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Филмови со Одри Тату]] [[Категорија: Филмови со Матје Касовиц]] [[Категорија: Филмови со Серж Мерлан]] [[Категорија: Филмови со Жамел Дебузе]] [[Категорија: Филмови со Клотилд Моле]] [[Категорија: Филмови со Лорела Кравота]] [[Категорија: Филмови на Жан-Пјер Жене]] [[Категорија: Филмови на француски јазик]] [[Категорија: Филмови од 2001 година]] [[Категорија: Филмски комедии]] [[Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Париз]] [[Категорија: Француски филмови]] [[Категорија: Германски филмови]] [[Категорија:Француски комедии]] 3jdsc8clmzn2as6p45q835y1o41kij1 0 71819 5649782 5648406 2026-10-25T18:28:43Z Gurther 105215 5649782 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Лудовико Ариосто | image = Vincenzo Catena 016 detail.jpg | imagesize = 180px | caption = Лудовико Ариосто | pseudonym = | birth_name = | birth_date = 8 септември 1474 | birth_place = [[Реџо Емилија]], Италија | death_date = 6 July 1533 | death_place = [[Ферара]], Италија | occupation = | nationality = [[Италија]]нец | ethnicity = | period = [[ренесанса]] | genre = [[епска поезија]] | subject = [[кавалерство]] | movement = | notableworks = ''Сатира'', ''Комедија'', ''[[Орландо бесниот]]'' | influences = [[Матео Марија Бојардо]], [[Грчка литература]], [[Латинска литература]] | influenced = [[Луис де Камоес]], [[Торкуато Тасо]] | website = }} [[File:Ariosto.jpg|thumb|Споменик од Лудовико Ариосто.]] '''Лудовико Ариосто''' — италјански поет од времето на [[ренесанса]]та кој своите дела ги пишувал на [[латински]] и на народен јазик. ==Животопис== ==творештво== Најпознато дело на Ариосто е [[еп]]от „[[Бесниот Роландo]]“ (''Orlando furioso'')<ref>„Beleške“, во: Đ. Leopardi, ''Pesme i proza''. Beograd: Rad, 1964, str. 125.</ref> - [[епска поема]] во која е насликано секојдневието во кое живеел Ариосто. Други познати дела се: „Лена“, „Студенти“ и „Заминување“. == Наводи == {{наводи}} {{Италија-писател-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански писатели|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Родени во 1474 година]] [[Категорија:Починати во 1533 година]] tw6n9ph9l599hx4l94h7c41ck5xvgpv 5649783 5649782 2026-10-25T18:29:10Z Gurther 105215 5649783 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Лудовико Ариосто | image = Vincenzo Catena 016 detail.jpg | imagesize = 180px | caption = Лудовико Ариосто | pseudonym = | birth_name = | birth_date = 8 септември 1474 | birth_place = [[Реџо Емилија]], Италија | death_date = 6 јули 1533 | death_place = [[Ферара]], Италија | occupation = | nationality = [[Италија]]нец | ethnicity = | period = [[ренесанса]] | genre = [[епска поезија]] | subject = [[кавалерство]] | movement = | notableworks = ''Сатира'', ''Комедија'', ''[[Орландо бесниот]]'' | influences = [[Матео Марија Бојардо]], [[Грчка литература]], [[Латинска литература]] | influenced = [[Луис де Камоес]], [[Торкуато Тасо]] | website = }} [[File:Ariosto.jpg|thumb|Споменик од Лудовико Ариосто.]] '''Лудовико Ариосто''' — италјански поет од времето на [[ренесанса]]та кој своите дела ги пишувал на [[латински]] и на народен јазик. ==Животопис== ==творештво== Најпознато дело на Ариосто е [[еп]]от „[[Бесниот Роландo]]“ (''Orlando furioso'')<ref>„Beleške“, во: Đ. Leopardi, ''Pesme i proza''. Beograd: Rad, 1964, str. 125.</ref> - [[епска поема]] во која е насликано секојдневието во кое живеел Ариосто. Други познати дела се: „Лена“, „Студенти“ и „Заминување“. == Наводи == {{наводи}} {{Италија-писател-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански писатели|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Родени во 1474 година]] [[Категорија:Починати во 1533 година]] o6eldz7qszcrvg1t00i3mzeg3hh8shh 5649784 5649783 2026-10-25T18:29:21Z Gurther 105215 5649784 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Лудовико Ариосто | image = Vincenzo Catena 016 detail.jpg | imagesize = 180px | caption = Лудовико Ариосто | pseudonym = | birth_name = | birth_date = 8 септември 1474 | birth_place = [[Реџо Емилија]], Италија | death_date = 6 јули 1533 | death_place = [[Ферара]], Италија | occupation = | nationality = [[Италија]]нец | ethnicity = | period = [[ренесанса]] | genre = [[епска поезија]] | subject = [[кавалерство]] | movement = | notableworks = ''Сатира'', ''Комедија'', ''[[Орландо бесниот]]'' | influences = [[Матео Марија Бојардо]], [[Грчка литература]], [[Латинска литература]] | influenced = [[Луис де Камоес]], [[Торкуато Тасо]] | website = }} [[File:Ariosto.jpg|thumb|Споменик од Лудовико Ариосто.]] '''Лудовико Ариосто''' — италјански поет од времето на [[ренесанса]]та кој своите дела ги пишувал на [[латински]] и на народен јазик. ==Животопис== ==Творештво== Најпознато дело на Ариосто е [[еп]]от „[[Бесниот Роландo]]“ (''Orlando furioso'')<ref>„Beleške“, во: Đ. Leopardi, ''Pesme i proza''. Beograd: Rad, 1964, str. 125.</ref> - [[епска поема]] во која е насликано секојдневието во кое живеел Ариосто. Други познати дела се: „Лена“, „Студенти“ и „Заминување“. == Наводи == {{наводи}} {{Италија-писател-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански писатели|{{PAGENAME}}]] [[Категорија:Родени во 1474 година]] [[Категорија:Починати во 1533 година]] ts05n7avp2h8t7vnbjayi3v9b7j8q2j 0 79383 5649945 5153131 2026-10-26T07:51:56Z Kent Wang 92296 Додадена галерија, преведена од португалски; Користење слика од Википодатоци 5649945 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект |building_name=Црква Сао Висенте де Фора<br />Igreja de São Vicente de Fora |caption= |location=[[Лисабон]], [[Португалија]] |geo= |religious_affiliation= |district= |consecration_year= |status= |leadership= |website= |architect= |architecture_type= |architecture_style= |facade_direction= |year_completed= |construction_cost= |capacity= |length= |width= |width_nave= |height_max= |dome_quantity= |dome_height_outer= |dome_height_inner= |dome_dia_outer= |dome_dia_inner= |minaret_quantity= |minaret_height= |spire_quantity= |spire_height= |materials= }} '''Црквата Сао Висенте де Фора''' ([[португалски јазик|португалски]]: ''Igreja de São Vicente de Fora'') е [[црква]], [[манастир]], кој се наоѓа во [[Лисабон]], [[Португалија]]. Оригиналниот манастир Сао Висенте де Фора бил основан околу 1147 година од првиот португалски крал, Афонсо Енрике, за Августинскиот ред<ref>{{Cite web|url=http://www.patrimoniocultural.gov.pt/pt/patrimonio/patrimonio-imovel/pesquisa-do-patrimonio/classificado-ou-em-vias-de-classificacao/geral/view/71213/|title=Church of São Vicente de Fora|website=www.patrimoniocultural.gov.pt|language=pt|access-date=2018-02-19}}</ref>.Црквата била изградена во [[17 век]], и е една од најважните [[маниеризам|маниеристички]] градби во државата каде се наоѓаат и вечните почивалишта на династијата на Браганза. Првата црква била изградена во 1147 година во времето на првиот португалски крал [[Алфонсо I]]. Денешниот изглед на црквата бил изграден во времето на [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] во периодот од [[1582]] до [[1629]] година. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Main facade of Mosteiro de São Vicente de Fora 230.jpg|Главната фасада на црквата Сао Висенте де Фора File:Roof terrace of Igreja de São Vicente de Fora towards the spires 823.jpg|Покривната тераса со поглед кон кулите на црквата File:Cloisters of Mosteiro de São Vicente de Fora 781.jpg|Дворот и аркадите на манастирскиот клустер File:Entrance hall of Mosteiro de São Vicente de Fora 819.jpg|Влезната сала со насликан таван и сино-бели азулежу-плочки File:Nave of Igreja de São Vicente de Fora towards the chancel 815.jpg|Поглед низ наосот кон олтарниот простор File:Chancel of Igreja de São Vicente de Fora 783.jpg|Главниот олтар и балдахинот во олтарниот простор File:Sacristy of Mosteiro de São Vicente de Fora 797.jpg|Сакристијата со насликан таван и украси од вметнат разнобоен мермер File:Sacristy of Mosteiro de São Vicente de Fora 801.jpg|Украси од вметнат разнобоен мермер на ѕидовите на сакристијата File:Mosteiro de São Vicente de Fora 006.jpg|Кралскиот пантеон на династијата Браганса File:Azulejos in Mosteiro de São Vicente de Fora 812.jpg|Пано од азулежу-плочки што прикажува една од басните на Лафонтен </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{црква-никулец}} {{DEFAULTSORT:Висенте де Фора}} [[Категорија:Цркви во Лисабон]] c19yhc2agchxsyifa3jaz1vevohazi8 0 99530 5650010 5568030 2026-10-26T10:31:12Z Виолетова 1975 Создадено со преведување на одделот „Description“ од страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1360557661|Geraniaceae]]“ 5650010 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Здравци | image = Illustration Erodium cicutarium0.jpg | image_width = 240px | image_caption = Елементи на ''[[Erodium cicutarium]]'' (илустрација) | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Здравцовидни]] | familia = '''Здравци''' | familia_authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]] | subdivision_ranks = Родови | subdivision = * ''[[Erodium]]'' * ''[[Здравец (род)|Geranium]]'' * ''[[Hypseocharis]]'' * ''[[Monsonia]]'' * ''[[Pelargonium]]'' * ''[[Rhynchotheca]]'' * ''[[Sarcocaulon]]'' }} '''Здравците''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') сочинуваат фамилија на цветни растенија каде припаѓа и родот ''[[Сардела|Pelargonium]]'', род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 800 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''Geranium'' (со 430 вида), ''Pelargonium'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. aoqqmebe2w659lm08tzolwzmjzqgrwr 5650011 5650010 2026-10-26T10:33:45Z Виолетова 1975 5650011 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Здравци | image = Illustration Erodium cicutarium0.jpg | image_width = 240px | image_caption = Елементи на ''[[Erodium cicutarium]]'' (илустрација) | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Здравцовидни]] | familia = '''Здравци''' | familia_authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]] | subdivision_ranks = Родови | subdivision = * ''[[Erodium]]'' * ''[[Здравец (род)|Geranium]]'' * ''[[Hypseocharis]]'' * ''[[Monsonia]]'' * ''[[Pelargonium]]'' * ''[[Rhynchotheca]]'' * ''[[Sarcocaulon]]'' }} '''Здравци''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') ― фамилија на цветни растенија од редот [[Geraniales]]. Ова е род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 830 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''[[Geranium]]'' (со 430 вида), ''[[Pelargonium]]'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. == Наводи == k7cu4zzoo5ulycu5jcdrx7y6kghxwux 5650012 5650011 2026-10-26T10:36:22Z Виолетова 1975 5650012 wikitext text/x-wiki {{Speviesbox |image=Geranium February 2008-3.jpg |image_caption=''[[Geranium rotundifolium]]'' |taxon=Geraniaceae |authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |type_genus=''Geranium'' |type_genus_authority=L. |subdivision_ranks=Видови |subdivision=* ''[[California]]'' <small>Aldasoro et al.</small><ref name=ANVSA /> *''[[Erodium]]'' <small>Aiton</small> *''[[Geranium]]'' <small>L.</small> *''[[Hypseocharis]]'' <small>J. Remy</small> *''[[Monsonia]]'' <small>L.</small> *''[[Pelargonium]]'' <small>Aiton</small> }} '''Здравци''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') ― фамилија на цветни растенија од редот [[Geraniales]]. Ова е род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 830 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''[[Geranium]]'' (со 430 вида), ''[[Pelargonium]]'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] 6pou9ai4uxhabqj7jrx9nc8vx36j5hg 5650013 5650012 2026-10-26T10:36:37Z Виолетова 1975 5650013 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium February 2008-3.jpg |image_caption=''[[Geranium rotundifolium]]'' |taxon=Geraniaceae |authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |type_genus=''Geranium'' |type_genus_authority=L. |subdivision_ranks=Видови |subdivision=* ''[[California]]'' <small>Aldasoro et al.</small><ref name=ANVSA /> *''[[Erodium]]'' <small>Aiton</small> *''[[Geranium]]'' <small>L.</small> *''[[Hypseocharis]]'' <small>J. Remy</small> *''[[Monsonia]]'' <small>L.</small> *''[[Pelargonium]]'' <small>Aiton</small> }} '''Здравци''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') ― фамилија на цветни растенија од редот [[Geraniales]]. Ова е род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 830 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''[[Geranium]]'' (со 430 вида), ''[[Pelargonium]]'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] tho37vzan9bq7whux95c3z6aajx8294 5650014 5650013 2026-10-26T10:39:38Z Виолетова 1975 5650014 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium February 2008-3.jpg |image_caption=''[[Geranium rotundifolium]]'' |taxon=Geraniaceae |authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |type_genus=''Geranium'' |type_genus_authority=L. |subdivision_ranks=Видови |subdivision=* ''[[California]]'' <small>Aldasoro et al.</small> *''[[Erodium]]'' <small>Aiton</small> *''[[Geranium]]'' <small>L.</small> *''[[Hypseocharis]]'' <small>J. Remy</small> *''[[Monsonia]]'' <small>L.</small> *''[[Pelargonium]]'' <small>Aiton</small> }} '''Здравци''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') ― фамилија на цветни растенија од редот [[Geraniales]]. Ова е род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 830 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''[[Geranium]]'' (со 430 вида), ''[[Pelargonium]]'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. ==Филогенија== Неодамнешната споредба на ДНК-фрагменти резултирала со следново филогенетско дрво:<ref>{{cite web|website= ResearchGate|title= Geraniales Phylogeny Poster (GPP) - 2017|first1= Julius|last1= Jeiter|first2= Theodor C.H.|last2= Cole|first3= Hartmut H.|last3= Hilger|url= https://www.researchgate.net/publication/318967089|access-date= 2017-09-27}}</ref> {{clade|style= font-size:100%;line-height:120% |1={{clade |1={{clade |1=[[Hypseocharitaceae]] |label2='''Geraniaceae''' |2={{clade |1=''[[Pelargonium]]'' |2={{clade |1=''[[Monsonia]]'' вклучувајќи ''Sarcocaulon'' |2={{clade |1={{clade |1=''[[California]]'' |2=''[[Erodium]]'' }} |2=''[[Geranium]]'' }} }} }} }} }} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Geraniaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Geraniaceae of Mongolia in FloraGREIF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304055242/http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Geraniaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon |date=2016-03-04 }} {{Commons category|Geraniaceae}} {{Wikispecies}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] diknc7t9qcmy9czuwnsxn9wh4rtrdmt 5650016 5650014 2026-10-26T10:41:15Z Виолетова 1975 5650016 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Geranium February 2008-3.jpg |image_caption=''[[Geranium rotundifolium]]'' |taxon=Geraniaceae |authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |type_genus=''Geranium'' |type_genus_authority=L. |subdivision_ranks=Видови |subdivision=* ''[[California]]'' <small>Aldasoro et al.</small> *''[[Erodium]]'' <small>Aiton</small> *''[[Geranium]]'' <small>L.</small> *''[[Hypseocharis]]'' <small>J. Remy</small> *''[[Monsonia]]'' <small>L.</small> *''[[Pelargonium]]'' <small>Aiton</small> }} '''Здравци''' ([[науч.]] ''Geraniaceae'') ― фамилија на цветни растенија од редот [[Geraniales]]. Ова е род на многу украсни саксиски растенија. Постојат околу 830 видови во фамилијата кои се распоредени во 7 до 10 родови, според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини]]. Најбројни родови се ''[[Geranium]]'' (со 430 вида), ''[[Pelargonium]]'' (со 280 вида) и ''[[Erodium]]'' (со 80 вида). Повеќето видови се наоѓаат во умерените или топлоумерените региони, иако некои се тропски. Центарот на распространување на родот ''Pelargonium'' е во [[Кепланд|Кепскиот регион]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]], каде постои голема вегетативна и флорна разновидност. Бројни видови од ова семејство растат и во [[Македонија]].''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1484}}</ref>'' == Опис == [[File:Geranium_pratense_flowerdiagram.png|мини| Дијаграм на цвет од ''[[Geranium pratense]]'']] Здравците се билки или подгрмушки. ''[[Sarcocaulon]]'' се [[Сочник|сукуленти]], но другите членови на семејството генерално не се. Листовите обично се лобусни или на друг начин поделени, понекогаш спротивни или наизменични и обично имаат [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се генерално правилни или симетрични. Тие се [[Хермафродит|хермафродитни]], актиноморфни или малку зигоморфни. [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] и [[Венечно ливче|венечното ливче]] се петтамерни (со пет лобуси), слободни и различни. [[Прашник|Прашникот]] се состои од два дела од по пет [[Прашник|прашници]], од кои некои можат да бидат неплодни; [[Толчник (ботаника)|толчникот]] се состои од пет (поретко три) споени [[Толчник (ботаника)|толчници]]. Нектарите се локализирани во основата на предножните прашници и се формираат од садот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Hilger|first2=Hartmut H|last3=Smets|first3=Erik F|last4=Weigend|first4=Maximilian|date=2017-11-10|title=The relationship between nectaries and floral architecture: a case study in Geraniaceae and Hypseocharitaceae|journal=Annals of Botany|language=en|volume=120|issue=5|pages=791–803|doi=10.1093/aob/mcx101|issn=0305-7364|pmc=5691401|pmid=28961907}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Jeiter|first=Julius|last2=Weigend|first2=Maximilian|last3=Hilger|first3=Hartmut H.|date=2017-02-01|title=Geraniales flowers revisited: evolutionary trends in floral nectaries|journal=Annals of Botany|language=en|volume=119|issue=3|pages=395–408|doi=10.1093/aob/mcw230|issn=0305-7364|pmc=5314648|pmid=28025289}}</ref> ''[[Сардела (растение)|Сарделата]]'' има само една нектарска жлезда на адксијалната страна на цветот. Морфологијата на цветот е зачувана кај здравците, но постои голема разновидност во цветната архитектура.<ref name=":0" /> Цветовите обично се групирани во [[соцветие]], [[Штит (ботаника)|штит]] или, поретко, класови. ==Филогенија== Неодамнешната споредба на ДНК-фрагменти резултирала со следново филогенетско дрво:<ref>{{cite web|website= ResearchGate|title= Geraniales Phylogeny Poster (GPP) - 2017|first1= Julius|last1= Jeiter|first2= Theodor C.H.|last2= Cole|first3= Hartmut H.|last3= Hilger|url= https://www.researchgate.net/publication/318967089|access-date= 2017-09-27}}</ref> {{clade|style= font-size:100%;line-height:120% |1={{clade |1={{clade |1=[[Hypseocharitaceae]] |label2='''Geraniaceae''' |2={{clade |1=''[[Pelargonium]]'' |2={{clade |1=''[[Monsonia]]'' вклучувајќи ''Sarcocaulon'' |2={{clade |1={{clade |1=''[[California]]'' |2=''[[Erodium]]'' }} |2=''[[Geranium]]'' }} }} }} }} }} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Geraniaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Geraniaceae of Mongolia in FloraGREIF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304055242/http://greif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Geraniaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon |date=2016-03-04 }} {{Commons category|Geraniaceae}} {{Wikispecies}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здравци| ]] [[Категорија:Здравцовидни]] [[Категорија:Дикотиледонски растенија]] 7v9zs2w9gaxfd2pp18xf1gh9pl36qi5 0 104443 5649733 5648241 2026-10-25T15:24:50Z Gurther 105215 5649733 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1860|книжевноста}} '''[[1860]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Категорија:Книжевноста во 1860 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] == Нови книги == === Белетристика === * РМ Балантајн – ''Кучето Крусо и неговиот господар'' * [[Вилки Колинс]] - ''Жената во бело'' * Г-ѓа [[V. G. Cowdin|В.Г. Каудин]] – ''Елен; или Ќерката на фанатикот'' * [[Чарлс Дикенс]] – ''[[Големите исчекувања]]'' (почеток на објавувањето во продолженија) * [[Мери Ен Еванс|Џорџ Елиот]] – ''Воденицата на Флос'' * Г-ѓа [[G. M. Flanders|ГМ Фландерс]] – ''Абоносниот идол'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://utc.iath.virginia.edu/proslav/flandershp.html|title=Flanders Ebony Idol|work=utc.iath.virginia.edu}}</ref> * Браќата Гонкур ( [[Едмон де Гонкур|Едмон]] и Жил де Гонкур ) – ''Чарлс Демајли'' * [[Натаниел Хоторн]] - ''Мермерниот фаун'' * Мор Јокаи – ''Сиромашни богаташи ( {{Јаз|hu|Szegény gazdagok}} )'' * [[Џорџ Мередит]] – ''Еван Харингтон'' * Мултатули – ''Макс Хавелар'' * Томас Лав Пикок – ''Грил Грејнџ'' (објавување во продолженија) * Чарлс Рид – ''Манастирот и огништето'' * Мери Хауард Скулкрафт – ''Црната ракавица: Приказна за животот на плантажите во Јужна Каролина'' * Ан С. Стивенс – ''Малаеска'' * Роберт Смит Сертис – ''Рамна или со кадрици?'' (завршува со објавување) * [[Ентони Тролоп]] - ''Касл Ричмонд'' * [[Иван Тургенев|Иван Тургењев]] – ''Прва љубов'' ( {{Langx|ru|Первая любовь}} , {{Јаз|ru-Latn|Pervaya ljubov}} ; [[Повест|новела]] ) * [[Шарлот Мери Јанг|Шарлот М. Јанг]] — ''Надежи и стравови'' и ''Кенет'' === Драма === * Дион Буко - ''Колин Баун'' * Луиз Гранберг - ''Јохан Фредман'' === Поезија === * Ѓул Бахш – ''Кукикатар Пути'' ( ''কুকি কাটার পুঁথি'' ) <ref name="karim">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98119/page/n103/mode/2up|title=A Descriptive Catalogue Of Bengali Manuscripts|last=[[Abdul Karim Sahitya Bisharad|Abdul Karim, Munshi]]|last2=[[Ahmed Sharif|Sharif, Ahmed]]|publisher=[[Asiatic Society of Pakistan]]|year=1960|editor-last=[[Syed Sajjad Hussain|Hussain, Syed Sajjad]]|location=[[Dacca]]|pages=74}}</ref> * Мајкл Мадхусудан Дат – ''Тилотама Самбаб Кабија'' ( ''তিলোত্তমাসম্ভব কাব্য'', "Раѓањето на Тилотама") * [[Хенри Лонгфелоу|Хенри Вадсворт Лонгфелоу]] – „ Јавањето на Пол Ревир “ * ''Видете исто така 1860 во поезија'' === Стручна литература === * Јакоб Буркхарт – ''Цивилизацијата на ренесансата во Италија'' ( ''Die Cultur der Renaissance in Italien'' ) * Мордекај Кубит Кук - ''Седумте сестри на спиењето.'' ''Популарна историја на седумте најраспространети наркотици во светот'' <ref>{{Наведена книга|url=http://catalog.hathitrust.org/Record/008889944|title=The seven sisters of sleep: Popular history of the seven prevailing narcotics of the world|publisher=James Blackwood, Paternoster Row}}</ref> * [[Ралф Валдо Емерсон]] - ''Однесувањето на животот'' * ''Анатомијата на Греј'' (2. издание) * [[Елифас Леви]] – ''Историја на магиите'' * Андреј Мочиони (прилог.) – ''Caus'a limbelor și națiunalităților во Австрија'' (Причината за јазиците и националностите во Австрија) * Roger Gougenot des Mousseaux – ''La Magie au dix-neufième siècle'' (Магијата во деветнаесеттиот век) * ЏВ Паркер (ур.) – ''Есеи и рецензии'' * [[Џон Раскин]] – ''Модерни сликари IV'' svin4ld6320sxw2qwyq154c07wfh5p4 5649734 5649733 2026-10-25T15:25:07Z Gurther 105215 5649734 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1860|книжевноста}} '''[[1860]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Категорија:Книжевноста во 1860 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] == Нови книги == === Белетристика === * РМ Балантајн – ''Кучето Крусо и неговиот господар'' * [[Вилки Колинс]] - ''Жената во бело'' * Г-ѓа [[V. G. Cowdin|В.Г. Каудин]] – ''Елен; или Ќерката на фанатикот'' * [[Чарлс Дикенс]] – ''[[Големите исчекувања]]'' (почеток на објавувањето во продолженија) * [[Мери Ен Еванс|Џорџ Елиот]] – ''Воденицата на Флос'' * Г-ѓа [[G. M. Flanders|ГМ Фландерс]] – ''Абоносниот идол'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://utc.iath.virginia.edu/proslav/flandershp.html|title=Flanders Ebony Idol|work=utc.iath.virginia.edu}}</ref> * Браќата Гонкур ( [[Едмон де Гонкур|Едмон]] и Жил де Гонкур ) – ''Чарлс Демајли'' * [[Натаниел Хоторн]] - ''Мермерниот фаун'' * Мор Јокаи – ''Сиромашни богаташи ( {{Јаз|hu|Szegény gazdagok}} )'' * [[Џорџ Мередит]] – ''Еван Харингтон'' * Мултатули – ''Макс Хавелар'' * Томас Лав Пикок – ''Грил Грејнџ'' (објавување во продолженија) * Чарлс Рид – ''Манастирот и огништето'' * Мери Хауард Скулкрафт – ''Црната ракавица: Приказна за животот на плантажите во Јужна Каролина'' * Ан С. Стивенс – ''Малаеска'' * Роберт Смит Сертис – ''Рамна или со кадрици?'' (завршува со објавување) * [[Ентони Тролоп]] - ''Касл Ричмонд'' * [[Иван Тургенев|Иван Тургењев]] – ''Прва љубов'' ( {{Langx|ru|Первая любовь}} , {{Јаз|ru-Latn|Pervaya ljubov}} ; [[Повест|новела]] ) * [[Шарлот Мери Јанг|Шарлот М. Јанг]] — ''Надежи и стравови'' и ''Кенет'' === Драма === * Дион Буко - ''Колин Баун'' * Луиз Гранберг - ''Јохан Фредман'' === Поезија === * Ѓул Бахш – ''Кукикатар Пути'' ( ''কুকি কাটার পুঁথি'' ) <ref name="karim">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98119/page/n103/mode/2up|title=A Descriptive Catalogue Of Bengali Manuscripts|last=[[Abdul Karim Sahitya Bisharad|Abdul Karim, Munshi]]|last2=[[Ahmed Sharif|Sharif, Ahmed]]|publisher=[[Asiatic Society of Pakistan]]|year=1960|editor-last=[[Syed Sajjad Hussain|Hussain, Syed Sajjad]]|location=[[Dacca]]|pages=74}}</ref> * Мајкл Мадхусудан Дат – ''Тилотама Самбаб Кабија'' ( ''তিলোত্তমাসম্ভব কাব্য'', "Раѓањето на Тилотама") * [[Хенри Лонгфелоу|Хенри Вадсворт Лонгфелоу]] – „ Јавањето на Пол Ревир “ * ''Видете исто така 1860 во поезија'' === Стручна литература === * Јакоб Буркхарт – ''Цивилизацијата на ренесансата во Италија'' ( ''Die Cultur der Renaissance in Italien'' ) * Мордекај Кубит Кук - ''Седумте сестри на спиењето.'' ''Популарна историја на седумте најраспространети наркотици во светот'' <ref>{{Наведена книга|url=http://catalog.hathitrust.org/Record/008889944|title=The seven sisters of sleep: Popular history of the seven prevailing narcotics of the world|publisher=James Blackwood, Paternoster Row}}</ref> * [[Ралф Валдо Емерсон]] - ''Однесувањето на животот'' * ''Анатомијата на Греј'' (2. издание) * [[Елифас Леви]] – ''Историја на магиите'' * Андреј Мочиони (прилог.) – ''Caus'a limbelor și națiunalităților во Австрија'' (Причината за јазиците и националностите во Австрија) * Roger Gougenot des Mousseaux – ''La Magie au dix-neufième siècle'' (Магијата во деветнаесеттиот век) * ЏВ Паркер (ур.) – ''Есеи и рецензии'' * [[Џон Раскин]] – ''Модерни сликари IV'' cfdouceihdgi8e3ud00pviyla7yne6m 5649736 5649734 2026-10-25T15:25:24Z Gurther 105215 5649736 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1860|книжевноста}} '''[[1860]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Категорија:Книжевноста во 1860 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] == Нови книги == === Белетристика === * РМ Балантајн – ''Кучето Крусо и неговиот господар'' * [[Вилки Колинс]] - ''Жената во бело'' * Г-ѓа [[V. G. Cowdin|В.Г. Каудин]] – ''Елен; или Ќерката на фанатикот'' * [[Чарлс Дикенс]] – ''[[Големите исчекувања]]'' (почеток на објавувањето во продолженија) * [[Мери Ен Еванс|Џорџ Елиот]] – ''Воденицата на Флос'' * Г-ѓа [[G. M. Flanders|ГМ Фландерс]] – ''Абоносниот идол'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://utc.iath.virginia.edu/proslav/flandershp.html|title=Flanders Ebony Idol|work=utc.iath.virginia.edu}}</ref> * Браќата Гонкур ( [[Едмон де Гонкур|Едмон]] и Жил де Гонкур ) – ''Чарлс Демајли'' * [[Натаниел Хоторн]] - ''Мермерниот фаун'' * Мор Јокаи – ''Сиромашни богаташи ( {{Јаз|hu|Szegény gazdagok}} )'' * [[Џорџ Мередит]] – ''Еван Харингтон'' * Мултатули – ''Макс Хавелар'' * Томас Лав Пикок – ''Грил Грејнџ'' (објавување во продолженија) * Чарлс Рид – ''Манастирот и огништето'' * Мери Хауард Скулкрафт – ''Црната ракавица: Приказна за животот на плантажите во Јужна Каролина'' * Ан С. Стивенс – ''Малаеска'' * Роберт Смит Сертис – ''Рамна или со кадрици?'' (завршува со објавување) * [[Ентони Тролоп]] - ''Касл Ричмонд'' * [[Иван Тургенев|Иван Тургењев]] – ''Прва љубов'' ( {{Langx|ru|Первая любовь}} , {{Јаз|ru-Latn|Pervaya ljubov}} ; [[Повест|новела]] ) * [[Шарлот Мери Јанг|Шарлот М. Јанг]] — ''Надежи и стравови'' и ''Кенет'' === Драма === * Дион Буко - ''Колин Баун'' * Луиз Гранберг - ''Јохан Фредман'' === Поезија === * Ѓул Бахш – ''Кукикатар Пути'' ( ''কুকি কাটার পুঁথি'' ) <ref name="karim">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98119/page/n103/mode/2up|title=A Descriptive Catalogue Of Bengali Manuscripts|last=[[Abdul Karim Sahitya Bisharad|Abdul Karim, Munshi]]|last2=[[Ahmed Sharif|Sharif, Ahmed]]|publisher=[[Asiatic Society of Pakistan]]|year=1960|editor-last=[[Syed Sajjad Hussain|Hussain, Syed Sajjad]]|location=[[Dacca]]|pages=74}}</ref> * Мајкл Мадхусудан Дат – ''Тилотама Самбаб Кабија'' ( ''তিলোত্তমাসম্ভব কাব্য'', "Раѓањето на Тилотама") * [[Хенри Лонгфелоу|Хенри Вадсворт Лонгфелоу]] – „ Јавањето на Пол Ревир “ * ''Видете исто така 1860 во поезија'' === Стручна литература === * Јакоб Буркхарт – ''Цивилизацијата на ренесансата во Италија'' ( ''Die Cultur der Renaissance in Italien'' ) * Мордекај Кубит Кук - ''Седумте сестри на спиењето.'' ''Популарна историја на седумте најраспространети наркотици во светот'' <ref>{{Наведена книга|url=http://catalog.hathitrust.org/Record/008889944|title=The seven sisters of sleep: Popular history of the seven prevailing narcotics of the world|publisher=James Blackwood, Paternoster Row}}</ref> * [[Ралф Валдо Емерсон]] - ''Однесувањето на животот'' * ''Анатомијата на Греј'' (2. издание) * [[Елифас Леви]] – ''Историја на магиите'' * Андреј Мочиони (прилог.) – ''Caus'a limbelor și națiunalităților во Австрија'' (Причината за јазиците и националностите во Австрија) * Roger Gougenot des Mousseaux – ''La Magie au dix-neufième siècle'' (Магијата во деветнаесеттиот век) * ЏВ Паркер (ур.) – ''Есеи и рецензии'' * [[Џон Раскин]] – ''Модерни сликари IV'' == Наводи == 0dz3eaqw0vicu2ipwnugt3kri9q7k9o 0 104995 5649732 5648179 2026-10-25T15:23:49Z Gurther 105215 5649732 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1877|уметноста}} '''[[1877]] година во [[уметност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Категорија:Уметноста во 1877 година| ]] [[Категорија:Години во уметноста]] == Родени == * [[2 јануари]] – Слава Рашкај, хрватски акварелист (починал [[1906 во уметноста|во 1906 г.]]) * [[26 јануари]] - Кес ван Донген, [[Сликарство|сликар]] роден во Холандија (починал [[Уметноста во 1968 година|во 1968 година]]) * [[19 февруари]] – Габриеле Минтер, германска сликарка (почина [[Уметноста во 1962 година|во 1962 година]])<ref>{{Наведена книга|title=Painting In The Twentieth Century|last=Haftmann|first=Werner|publisher=Praeger Publishers|year=1966|isbn=978-0-27588-730-8|location=London|page=409}}</ref> * [[15 април]] – Георг Колбе, германски скулптор (починал [[1947 во уметноста|во 1947]]) * [[3 јуни]] – [[Раул Дифи]], француски фовистички сликар (починал [[Уметноста во 1953 година|во 1953]]) * [[2 јули]] – Риналдо Кунео, американски сликар (починал [[1939 во уметноста|во 1939]]) * [[4 август]] – Лора Најт, [[Англичани|англиска]] [[Импресионизам|импресионистичка]] сликарка (почина [[Уметноста во 1970 година|во 1970]]) * [[7 август]] – Лесли Хантер, родена како Џорџ Хантер, [[Шкотланѓани|шкотски]] сликар (почина [[1931 во уметноста|во 1931]]) * [[18 август]] – [[Herbert Barnard John Everett|Херберт Барнард Џон Еверет]], англиски морски уметник (починал [[1949 во уметноста|во 1949]]) * [[27 декември]] – Адолф Кашпар, чешки сликар и илустратор (починал [[1934 во уметноста|во 1934]]) == Наводи == <references />{{Никулец}} 1r1oh61pz4vefz10yxq3p8ypfzujjdc 0 105016 5649739 5648259 2026-10-25T15:27:01Z Gurther 105215 5649739 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1861|уметноста}} '''[[1861]] година во [[уметност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == * Февруари – [[Хилда Холин]] отвора фотографско студио во [[Малме]], со што станува една од првите познати професионални фотографи во Шведска. * Април – Во [[Лондон]] е основана фирмата [[Морис и ко.|Морис, Маршал, Фаулкнер и ко.]] („Уметнички работници за сликарство, резбарство, мебел и метали“)<ref>{{Наведена книга|author=William Evan Fredeman|title=Haunted Texts: Studies in Pre-Raphaelitism in Honour of William E. Fredeman|url=https://books.google.com/books?id=R81qhmUO2BoC&pg=PA126|date=1 January 2003|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-3662-9|pages=126}}</ref> од [[Вилијам Морис]], [[Питер Пол Маршал|П. П. Маршал]], [[Чарлс Џозеф Фаулкнер|Чарлс Фаулкнер]], [[Форд Мадокс Браун]], [[Едвард Бурн-Џонс]], [[Данте Габриел Росети]] и [[Филип Веб]], за изработка на мебел и декоративни предмети инспирирани од [[Предрафаелити|прерафаелизмот]].<ref>{{Наведена книга|title=[[Dictionary of National Biography]]|year=1901|chapter=William Morris}}</ref> * [[6 мај]] – Во [[Национална галерија (Лондон)|Националната галерија]] во [[Лондон]] се отвора [[Изложба на Кралската академија од 1861 година|Изложбата на Кралската академија за 1861 година]]. * [[15 јули]] – [[Англичани|Англиската]] сликарка [[Џоана Мери Бојс]] умира на 29-годишна возраст од компликации по раѓањето на нејзиното трето дете, оставајќи ги недовршени сликите „[[:File:Boyce bird of god 1861 0c.jpg|Божја птица]]“ и „Ундина“ (втората ја довршува нејзиниот сопруг [[Хенри Танворт Велс]]); [[Данте Габриел Росети]] прави нејзин цртеж на смртната постела.<ref>{{Наведена книга|title=Joanna, George and Henry: A Pre-Raphaelite Tale of Art, Love and Friendship|location=Ipswich|publisher=Boydell Press|last=Bradbury|first=Sue|year=2012|isbn=9781843836179}}</ref> * ''непознат датум'' ** [[Пол Сезан]] пристигнува во Париз за да му се придружи на својот пријател [[Емил Зола]]; таму се запознава со [[Камиј Писаро]].<ref>{{Наведена книга|author=Émile Zola|title=The Sin of Abbé Mouret|url=https://books.google.com/books?id=MEypDgAAQBAJ&pg=PR33|year=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-873663-9|pages=33}}</ref> ** [[Берта Моризо]] станува ученичка на [[Жан-Батист-Камиј Коро|Коро]]. ** [[Едуар Мане]] за првпат добива одобрение за изложување на свои слики на [[Салон (Париз)|Парискиот салон]] („[[Шпанскиот пејач]]“ и „Портрет на г-дин и г-ѓа Огист Мане“). ** [[Вилијам Бел Скот]] ја завршува серијата [[ѕидно сликарство|ѕидни слики]] за историјата на [[Нортамбрија]] во [[Волингтон Хол]] со делото „[[:File:William Bell Scott - Iron and Coal.jpg|Железо и јаглен, деветнаесеттиот век]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|first=John|last=Batchelor|title=Scott, William Bell (1811–1890)|work=[[Oxford Dictionary of National Biography]]|publisher=Oxford University Press|year=2004|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/24938|accessdate=2012-06-13|doi=10.1093/ref:odnb/24938}}</ref> == Дела == [[File:Bonheur way-to-market.jpg|мини|290px|[[Огист Бонер]] – „Излез од пасиштето“]] [[File:Clarkson Frederick Stanfield (1793-1867) - The Stack Rock, County Antrim - BELUM.U167 - Ulster Museum.jpg|мини|290px|„[[Карпата Стек, округ Антрим]]“ од [[Кларксон Стенфилд]]]] * [[Лоренс Алма-Тадема]] – „Воспитувањето на децата на [[Хлодовик I|Хлодовик]]“ * [[Ричард Ансдел]] – „[[Прогонетите робови]]“ * [[Џон Бел (вајар)|Џон Бел]] – „[[Споменик на Кримската војна]]“ (Лондон) * [[Огист Бонер]] – „[[:File:Bonheur way-to-market.jpg|Излез од пасиштето]]“ * [[Џоана Мери Бојс]] ** „[[:File:Boyce bird of god 1861 0c.jpg|Божја птица]]“ ** „[[:File:Boyce Joanna Mrs. Edwards.jpg|Глава на мулатка]]“ * [[Фредерик Едвин Черч]] ** „[[Санти мраз (слика)|Санти мраз]]“ ** „[[:File:Oosisoak Frederic Edwin Church.jpg|Усисоак]]“ * [[Едгар Дега]] – „[[:File:Semiramis building Babylon.jpg|Семирамида го гради Вавилон]]“ * [[Жан-Леон Жером]] – „[[Фрина пред Ареопагот]]“ * [[Гистав Ашил Гијоме]] – „[[:File:Guillaumet Pflügender Araber.jpg|Арап ора со камили во вечерен пејзаж]]“ * [[Џорџ Елгар Хикс]] – „[[Рибниот пазар Билингсгејт (слика)|Рибниот пазар Билингсгејт]]“ * [[Џејмс Кларк Хук]] – „Опкружен од неповредливото море“ * [[Томас Дау Џонс]] – „[[Абрахам Линколн (биста од Џонс)|Абрахам Линколн]]“ (биста) * [[Даниел Меклис]] – „[[Средбата на Велингтон и Блихер по Битката кај Ватерло]]“ (ѕидна слика во [[Вестминстерска палата|Вестминстерската палата]], 1860–1861) * [[Едуар Мане]] ** „[[Момче со меч]]“ ** „[[Изненадената нимфа]]“ * [[Алберт Џозеф Мур]] – „[[:File:Moore Albert Joseph The Mother of Sisera Looked out a Window.jpg|Мајката на Сисара гледа низ прозорецот]]“ * [[Џон Морган (уметник)|Џон Морган]] – „[[:File:The Jury by John Morgan.jpg|Господо поротници]]“ * [[Џозеф Ноел Патон]] – „[[:File:Luther at Erfurt - Justification by Faith.jpg|Зора: Лутер во Ерфурт – Оправдување преку верата]]“ * [[Хенри Нелсон О'Нил]] – „[[Збогувачкиот поздрав]]“ * Франц Ксавер Рајх – „[[Мајката Кинциг]]“ * [[Давид Робертс (сликар)|Давид Робертс]] – „[[Зградата на Парламентот гледана од Милбанк]]“<ref>https://www.christies.com/en/lot/lot-3918052</ref> * [[Данте Габриел Росети]] ** „[[:File:Dante Gabriel Rossetti - Fair Rosamund.jpg|Убавата Розамунда]]“ ** „Лукреција Борџија“ * [[Ребека Соломон]] ** „Апсењето на дезертерот“ ** „Младата учителка“ * [[Кларксон Стенфилд]] – „[[Карпата Стек, округ Антрим]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/the-stack-rock-county-antrim-122851</ref> * [[Жан-Батист-Анж Тисие]] – „[[Наполеон III го ослободува Абд ел-Кадер]]“<ref>https://pop.culture.gouv.fr/notice/joconde/000PE009458</ref> * [[Карл фон Пилоти]] – „Нерон танцува врз урнатините на Рим“ * [[Карл Фердинанд Вимар]] – [[ѕидно сликарство|ѕидни слики]] во ротондата на [[Стара судница (Сент Луис, Мисури)|Судницата во Сент Луис, Мисури]] * [[Адолф Ивон]] – „[[Битката кај Солферино (слика)|Битката кај Солферино]]“<ref>https://pop.culture.gouv.fr/notice/joconde/000PE009456</ref> == Родени == * [[21 јануари]] – [[Ѓорѓе Јовановиќ (вајар)|Ѓорѓе Јовановиќ]], [[Срби|српски]] вајар (починал [[1953 во уметноста|1953]]) * [[1 февруари]] – [[Жак-Емил Бланш]], француски сликар (починал [[1942 во уметноста|1942]]) * [[9 април]] – [[Чарлс Холројд]], [[Англичани|англиски]] гравер (починал [[1917 во уметноста|1917]]) * [[19 јуни]] – [[Карл Сефнер]], германски вајар на портрети (починал [[1932 во уметноста|1932]]) * [[29 јуни]] – [[Педро Фигари]], уругвајски сликар, правник, писател и политичар (починал [[1938 во уметноста|1938]]) * [[18 јули]] – [[Лисјен Симон]], француски сликар и педагог (починал [[1945 во уметноста|1945]]) * [[9 август]] – [[Џ. В. Годвард]], англиски [[неокласицизам|неокласичен]] сликар (самоубиство [[1922 во уметноста|1922]]) * [[17 август]] – [[Лудвиг фон Хофман]], германски импресионистички сликар (починал [[1945 во уметноста|1945]]) * [[4 октомври]] – [[Фредерик Ремингтон]], американски сликар, илустратор, вајар и писател (починал [[1909 во уметноста|1909]]) * [[15 октомври]] – [[Нелс Н. Алинг]], данско-американски вајар (починал [[1955 во уметноста|1955]]) * [[30 октомври]] – [[Антоан Бурдел]], француски вајар (починал [[1929 во уметноста|1929]]) * [[8 декември]] ** [[Аристид Мајол]], француски вајар, сликар и графичар (починал [[1944 во Франција|1944]]) ** [[Жорж Мелиес]], француски филмски режисер (починал [[1938 во Франција|1938]]) * [[16 декември]] – [[Антонио де ла Гандара]], француски сликар, пастелист и цртач (починал [[1917 во уметноста|1917]]) * [[20 декември]] – [[Ивана Кобилца]], словенечка реалистичка сликарка (починала [[1926 во уметноста|1926]]) * ''непознат датум'' – [[Кијохара Тама]], јапонска сликарка која живеела и работела во Сицилија (починала [[1939 во уметноста|1939]]) == Починати == * [[11 јануари]] – [[Карл Алтман (сликар)|Карл Алтман]], [[Германци|германски]] сликар (роден [[1802 во уметноста|1802]]) * [[3 февруари]] – [[Фердинанд Депе]], германски [[природна историја|природонаучник]], истражувач и сликар (роден 1794) * [[7 февруари]] – [[Едуард Клеменс Фехнер]], германски портретист и гравер (роден [[1799 во уметноста|1799]]) * [[9 февруари]] – [[Френсис Денби]], сликар на пејзажи роден во [[Ирска]] (роден [[1793 во уметноста|1793]]) * [[10 март]] ([[26 февруари]] по [[Стар и нов стил|стар стил]]) – [[Тарас Шевченко]], [[Украинци|украински]] поет и уметник (роден [[1814 во уметноста|1814]]) * [[14 април]] – [[Утагава Кунијоши]], [[Јапонија|јапонски]] уметник на стилот [[укијо-е]] во [[дрворез|дрворезот]] и сликарството (роден [[1797 во уметноста|1797]]) * [[21 мај]] – [[Бенџамин Пол Екерс]], [[Американци|американски]] вајар (роден [[1825 во уметноста|1825]]) * [[15 јули]] – [[Џоана Мери Бојс]], [[Англичани|англиска]] сликарка на портрети, жанровски сцени и пејзажи (родена [[1831 во уметноста|1831]]) * [[17 август]] – [[Јохан Давид Пасаван]], германски сликар и уметнички [[кустос]] (роден [[1787 во уметноста|1787]]) * [[22 септември]] – [[Алексеј Егоров]], руски сликар (роден [[1776 во уметноста|1776]]) * [[26 ноември]] – [[Вилхелм Хенсел]], германски сликар, сопруг на [[Фани Хенсел]] (роден [[1794 во уметноста|1794]]) * [[24 декември]] – [[Жан-Антоан-Симеон Фор]], француски сликар во масло и акварел (роден 1793)<ref>{{Наведена книга|author1=John Denison Champlin|author2=Charles Callahan Perkins|title=Cyclopedia of Painters and Paintings|url=https://archive.org/details/cyclopediaofpain02cham|year=1913|publisher=C. Scribner's sons|page=[https://archive.org/details/cyclopediaofpain02cham/page/73 73]}}</ref> * [[25 декември]] – [[Јакобус Јозефус Екхаут]], белгиски сликар на историски и жанровски теми (роден 1793) * ''непознат датум'' – [[Ендру Хант (сликар)|Ендру Хант]], англиски сликар на пејзажи (роден [[1790 во уметноста|1790]]) == Наводи == {{Наводи}} {{DEFAULTSORT:1861 во уметноста}} [[Категорија:Уметноста во 1861 година| ]] [[Категорија:Години во уметноста]] fhbs9uitua3ye4c0r7ogpqowljtoije 0 105017 5649737 5648252 2026-10-25T15:26:09Z Gurther 105215 5649737 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1860|уметноста}} '''[[1860]] година во [[уметност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == * [[27 февруари]] – [[Метју Брејди]] ја направил првата од своите фотографии на [[Абрахам Линколн]].<ref>{{Наведена книга|title=Lincoln Photographs: A Complete Album|last=Ostendorf|first=Lloyd|publisher=Rockywood Press|year=1998|location=Dayton, OH|isbn=0890290873|pages=35-6}}</ref> * [[28 февруари]] – [[Артистс рајфлс]] е основан како доброволен корпус на [[Британска армија|британската армија]] со седиште во [[Берлингтон хаус]] во [[Лондон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Artists Rifles Association|url=http://www.artistsriflesassociation.org/regiment-artists-rifles.htm|date=2006–2008|accessdate=2013-08-14|archive-date=2008-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705120417/http://www.artistsriflesassociation.org/regiment-artists-rifles.htm|url-status=dead}}</ref> * [[23 мај]] – [[Данте Габриел Росети]] се оженил со својот модел [[Елизабет Сидал]] во [[Хејстингс]] и заминале на свадбено патување во [[Париз]].<ref>{{Наведено списание|last=Rossetti|first=William Michael|author-link=William Michael Rossetti|last2=Rossetti|first2=Dante Gabriel|last3=Hartley|first3=Harold|author3-link=Harold Hartley (businessman)|title=Dante Rossetti and Elizabeth Siddal|journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs|publisher=The Burlington Magazine Publications Ltd.|volume=1|issue=3|date=May 1903|issn=0951-0788|jstor=855671|pages=273-295}}</ref> * [[30 декември]] – Друштвото за поттикнување на уметностите (''Towarzystwo Zachęty do Sztuk Pięknych'') го одржало својот прв состанок во [[Варшава]]. * Основан е [[Музеј на ликовните уметности во Монтреал]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mbam.qc.ca/en/the-museum/about-the-museum/|title=About the Museum|website=Montreal Museum of Fine Arts|access-date=11 November 2024}}</ref> == Награди == * [[Римска награда]], сликарство: Ернест Мишел * [[Римска награда]], скулптура: Бартелеми Рејмон * [[Римска награда]], архитектура: Жозеф Луј Ашил Жојо * [[Римска награда]], музика: [[Емил Паладил]] == Дела == [[File:Édouard Manet - Le chanteur espagnol, 1860.jpg|мини|[[Едуар Мане|Мане]] – „[[Шпанскиот пејач]]“]] * [[Лоренс Алма-Тадема]] – „[[Пазарење: жени од Брабант]]“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theknohlcollection.com/portfolio/detail/a-bargain-brabant-women-1860/|title=A Bargain Brabant Women &#124; the Knohl Collection|access-date=2015-07-13|archive-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713230028/http://www.theknohlcollection.com/portfolio/detail/a-bargain-brabant-women-1860/|url-status=dead}}</ref> * [[Пол-Жак-Еме Бодри]] – „[[Шарлот Корде (слика)|Шарлот Корде]]“ * [[Едвард Бурн-Џонс]] – „Клара фон Борк“ и „[[:File:Edward Burne-Jones Sidonia von Bork.jpg|Сидонија фон Борк]]“ * [[Пол Сезан]] – „[[Четирите годишни времиња (Сезан)|Четирите годишни времиња]]“<ref>[https://www.petitpalais.paris.fr/en/oeuvre/four-seasons-spring-summer-autumn-winter The four seasons : Spring, Summer, Autumn, Winter | Petit Palais]</ref> * [[Вилијам Дајс]] ** „[[Џорџ Херберт во Бемертон]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/george-herbert-at-bemerton-salisbury-51069</ref> ** „[[:File:Man of Sorrows, by William Dyce.jpg|Човекот на болките]]“ ** „[[Заливот Пегвел, Кент – сеќавање од 5 октомври 1858]]“ * [[Фредерик Даниел Харди]] – „[[Доброволците (слика)|Доброволците]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/the-volunteers-8269</ref> * [[Франческо Хајез]] ** „[[:File:Francesco Hayez 048.jpg|Масимо д'Ацељо]]“ ** „[[:File:Francesco Hayez 057.jpg|Автопортрет на 69-годишна возраст]]“ * [[Хирошиге II]] – „[[:File:Hiroshige II - Kishu kumano iwatake tori - Shokoku meisho hyakkei.jpg|Берење печурки иватаке кај Кумано во Кишу]]“ * [[Џон Калкот Хорсли]] – „[[Покажување наклонетост]]“<ref>https://www.christies.com/en/lot/lot-4826939</ref> * [[Вилијам Холман Хант]] – „[[Пронаоѓањето на Спасителот во храмот]]“ * [[Даниел Хантингтон (уметник)|Даниел Хантингтон]] – „Врвот Чокоруа, Њу Хемпшир“ * [[Ежен Изабе]] – „[[Ураган пред Сен-Мало]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/hurricane-before-saint-malo-france-68869</ref> * [[Џон Лукас (сликар)|Џон Лукас]] – „[[Портрет на Вилијам Пил]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/captain-william-peel-18241858-175008</ref> * [[Едуар Мане]] ** „[[Портрет на г-дин и г-ѓа Огист Мане]]“ ([[Музеј Орсе]], [[Париз]]) ** „[[Шпанскиот пејач]]“ ([[Метрополитен музеј на уметноста]], [[Њујорк (град)|Њујорк]]) * [[Џон Еверет Миле]] – „[[Црниот брауншвајшки војник]]“ * [[Кларк Милс (вајар)|Кларк Милс]] – [[Коњаничка статуа на Џорџ Вашингтон (Вашингтон Серкл)|коњаничка статуа на Џорџ Вашингтон]], [[Вашингтон (округ Колумбија)|Вашингтон]] * [[Хенри Нелсон О'Нил]] – „[[Доброволец]]“<ref>Payne, Christiana. ''Where the Sea Meets the Land: Artists on the Coast in Nineteenth-century Britain''. Sanson, 2007. p.143</ref> * [[Џон Филип (сликар)|Џон Филип]] – „[[Свадбата на Викторија, кралска принцеза]]“ * [[Вилијам Бел Скот]] – „[[:File:William Bell Scott - Ailsa Craig - Google Art Project.jpg|Ејлса Крејг]]“ * [[Ребека Соломон]] – „[[Посетата на Пег Вофингтон кај Триплет]]“ * [[Симеон Соломон]] – „[[:File:Simeon Solomon - The Mother of Moses.jpg|Мајката на Мојсеј]]“ * [[Џон Родам Спенсер Стенхоп]] – „[[:File:John Roddam Spencer Stanhope - Robin of Modern Times.jpg|Робин на новото време]]“ * [[Едвард Метју Ворд]] ** „[[Одликувањето на Наполеон III со Орденот на подвеската]]“<ref>https://www.rct.uk/collection/402020/the-investiture-of-napoleon-iii-with-the-order-of-the-garter-18-april-1855</ref> ** „[[Кралицата Викторија на гробот на Наполеон]]“<ref>https://www.rct.uk/collection/402019/queen-victoria-at-the-tomb-of-napoleon-24-august-1855</ref> * [[Џорџ Фредерик Вотс]] – „Алис Принсеп“ * „[[Лавовите на Канова]]“ (лиени од бронза) * [[Џејмс Мекнил Вислер]] – „[[Темза во мраз]]“<ref>https://asia.si.edu/explore-art-culture/collections/search/edanmdm:fsg_F1901.107a-b/</ref> == Родени == * [[1 јануари]] ** [[Џон Касиди (уметник)|Џон Касиди]], ирски вајар и сликар (починал [[1939 во уметноста|1939]]) ** [[Јан Вилимек]], чешки илустратор и сликар (починал [[1938 во уметноста|1938]]) * [[29 јануари]] – [[Вилијам Џејкоб Бер]], американски сликар на минијатури (починал [[1941 во уметноста|1941]]) * [[21 февруари]] – [[Госком Џон]], велшки вајар (починал [[1952 во уметноста|1952]])<ref>{{Наведена мрежна страница|id=s2-JOHN-GOS-1860|title=John, Sir William Goscombe (1860–1952), sculptor and medallist|author=Dr. Paul Joyner|year=2001|access-date=20 September 2020|website=Dictionary of Welsh Biography}}</ref> * [[27 февруари]] – [[Вардгес Сурењанц]], ерменски сликар (починал [[1921 во уметноста|1921]]) * [[6 април]] – [[Рене Лалик]], француски дизајнер на стакло (починал [[1945 во уметноста|1945]])<ref>{{Наведена книга|last=Forrer|first=L.|title=Biographical Dictionary of Medallists|chapter=Lalique, René|publisher=Spink & Son Ltd|location=London|volume=III|year=1907|pages=275–278}}</ref> * [[30 мај]] – [[Арчибалд Торберн]], сликар на диви животни роден во Шкотска (починал [[1935 во уметноста|1935]]) * [[31 мај]] – [[Волтер Сикерт]], англиски импресионистички сликар (починал [[1942 во уметноста|1942]])<ref>{{Наведена книга|editor1=Wendy Baron|editor2=Richard|year=1992|title=Sickert: Paintings|publisher=Royal Academy of Arts|page=33}}</ref> * [[1 јуни]] – [[Хју Томсон]], илустратор роден во Ирска (починал [[1920 во уметноста|1920]]) * [[18 јуни]] ** [[Џорџ Фремптон]], англиски вајар (починал [[1928 во уметноста|1928]])<ref>{{Наведена мрежна страница|author=University of Glasgow History of Art / HATII|url=http://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib2_1203633030|title=Sir George James Frampton RA, FSA, LLD|year=2011|access-date=22 September 2020|work=Mapping the Practice and Profession of Sculpture in Britain & Ireland 1851–1951|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207080506/https://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib2_1203633030|url-status=dead}}</ref> ** [[Лора Мунц Лајал]], канадска импресионистичка сликарка (починала [[1930 во уметноста|1930]])<ref>{{Наведена книга|last1=Farr|first1=Dorothy|last2=Luckyj|first2=Natalie|title=From Women's Eyes: Women Painters in Canada|date=1975|publisher=Agnes Etherington Art Centre|location=Kingston|pages=28}}</ref> * [[25 јуни]] – [[Садерленд Макдоналд]], англиски уметник за тетоважи (починал [[1942 во уметноста|1942]])<ref>Lodder, Matt. „Macdonald, Sutherland“, Oxford Dictionary of National Biography, doi:10.1093/ref:odnb/100996.</ref> * [[5 август]] – [[Луис Вејн]], англиски сликар на мачки (починал 1942) * [[18 август]] – [[Исо Реј]], австралиска импресионистичка сликарка (починала [[1940 во уметноста|1940]]) * [[7 септември]] – [[Баба Мозес]] (родена Ана Мери Робертсон), американска народна уметница (починала [[1961 во уметноста|1961]]) * [[16 септември]] – [[Соломон Џозеф Соломон]], англиски портретист (починал [[1927 во уметноста|1927]]) * [[30 септември]] – [[Винченцо Ироли]], италијански сликар (починал [[1949 во уметноста|1949]]) * [[4 октомври]] – [[Сидни Пејџет]], британски илустратор (починал [[1908 во уметноста|1908]]) * ''непознат датум'' – [[Ирис Нампејо]], грнчарка и керамичарка од народот Хопи (починала 1942) == Починати == * [[20 јануари]] – [[Вилијам Чарлс Рос]], [[Обединето Кралство|британски]] сликар на [[историско сликарство|историски мотиви]], [[минијатура (уметност)|минијатури]] и [[портрет|портрети]] (роден [[1794 во уметноста|1794]]) * [[16 февруари]] – [[Дени Огист Мари Рафе]], илустратор и литограф (роден [[1804 во уметноста|1804]]) * [[28 март]] – [[Жан-Пјер Франк]], француски сликар на историски мотиви и портрети (роден [[1774 во уметноста|1774]]) * [[6 април]] – [[Луј Станислас Марен-Лавињ]], француски сликар и литограф (роден [[1797 во уметноста|1797]])<ref>Acte de décès no 790, 7 avril 1860, Paris 6e, Archives de Paris (на француски)</ref> * [[28 април]] – [[Јакоб Гутман (вајар)|Јакоб Гутман]], вајар (роден [[1811 во уметноста|1811]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=G&artid=520|title=Guttmann, Jakob|author=[[Изидор Сингер]] и [[А. М. Фриденберг]]|website=Jewish Encyclopedia}}</ref> * [[15 јуни]] – [[Хуан Антонио Рибера]], шпански [[неокласицизам|неокласицистички]] сликар на историски мотиви (роден [[1779 во уметноста|1779]])<ref>{{Наведена книга|author=John Denison Champlin, Jr.|title=Cyclopedia Of Painters and Paintings|url=https://books.google.com/books?id=tJNVgoQe8_UC|year=1927|page=37}}</ref> * [[20 јуни]] – [[Јозеф Вилиброд Мелер]], германски портретист (роден [[1778 во уметноста|1778]])<ref>{{Наведена книга|author1=H. P. Clive|author2=Professor of French Peter Clive|title=Beethoven and His World: A Biographical Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=v0597Beh43EC&pg=PA219|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-816672-6|pages=219}}</ref> * [[22 август]] – [[Александр-Габриел Декан]], сликар (роден [[1803 во уметноста|1803]]) * [[21 септември]] – [[Антоан Морен (сликар)|Антоан Морен]], [[Франција|француски]] литограф (роден [[1793 во уметноста|1793]]) * [[2 октомври]] – [[Луј Ерсан]], француски сликар (роден [[1777 во уметноста|1777]]) * [[3 октомври]] ** [[Алфред Едвард Шалон]], швајцарски портретист (роден [[1780 во уметноста|1780]]) ** [[Рембрант Пил]], американски уметник (роден [[1778 во уметноста|1778]]) * ''непознат датум'' ** [[Дај Си]], кинески сликар од 19 век и претставник на академскиот манир (роден [[1801 во уметноста|1801]]) ** [[Ернестин Панкук]], француска ботаничка илустраторка и сликарка на цвеќиња (родена [[1784 во уметноста|1784]])<ref>{{Наведена книга|author1=Alfred Karl Morgenroth|author2=Peter Raabe|title=Von deutscher Tonkunst: Festschrift zu Peter Raabes 70. Geburtstag. In Gemeinschaft mit zweiundzwanzig Fachgenossen|url=https://books.google.com/books?id=mhAhAAAAMAAJ|year=1942|publisher=Peters|page=126}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{DEFAULTSORT:1860 во уметноста}} [[Категорија:Уметноста во 1860 година| ]] [[Категорија:Години во уметноста]] bb7dxhmwqvxmpu7dohdxzsl6ea7yxs8 5649738 5649737 2026-10-25T15:26:24Z Gurther 105215 5649738 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1860|уметноста}} '''[[1860]] година во [[уметност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == * [[27 февруари]] – [[Метју Брејди]] ја направил првата од своите фотографии на [[Абрахам Линколн]].<ref>{{Наведена книга|title=Lincoln Photographs: A Complete Album|last=Ostendorf|first=Lloyd|publisher=Rockywood Press|year=1998|location=Dayton, OH|isbn=0890290873|pages=35-6}}</ref> * [[28 февруари]] – [[Артистс рајфлс]] е основан како доброволен корпус на [[Британска армија|британската армија]] со седиште во [[Берлингтон хаус]] во [[Лондон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Artists Rifles Association|url=http://www.artistsriflesassociation.org/regiment-artists-rifles.htm|date=2006–2008|accessdate=2013-08-14|archive-date=2008-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705120417/http://www.artistsriflesassociation.org/regiment-artists-rifles.htm|url-status=dead}}</ref> * [[23 мај]] – [[Данте Габриел Росети]] се оженил со својот модел [[Елизабет Сидал]] во [[Хејстингс]] и заминале на свадбено патување во [[Париз]].<ref>{{Наведено списание|last=Rossetti|first=William Michael|author-link=William Michael Rossetti|last2=Rossetti|first2=Dante Gabriel|last3=Hartley|first3=Harold|author3-link=Harold Hartley (businessman)|title=Dante Rossetti and Elizabeth Siddal|journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs|publisher=The Burlington Magazine Publications Ltd.|volume=1|issue=3|date=May 1903|issn=0951-0788|jstor=855671|pages=273-295}}</ref> * [[30 декември]] – Друштвото за поттикнување на уметностите (''Towarzystwo Zachęty do Sztuk Pięknych'') го одржало својот прв состанок во [[Варшава]]. * Основан е [[Музеј на ликовните уметности во Монтреал]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mbam.qc.ca/en/the-museum/about-the-museum/|title=About the Museum|website=Montreal Museum of Fine Arts|access-date=11 November 2024}}</ref> == Награди == * [[Римска награда]], сликарство: Ернест Мишел * [[Римска награда]], скулптура: Бартелеми Рејмон * [[Римска награда]], архитектура: Жозеф Луј Ашил Жојо * [[Римска награда]], музика: [[Емил Паладил]] == Дела == [[File:Édouard Manet - Le chanteur espagnol, 1860.jpg|мини|[[Едуар Мане|Мане]] – „[[Шпанскиот пејач]]“]] * [[Лоренс Алма-Тадема]] – „[[Пазарење: жени од Брабант]]“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theknohlcollection.com/portfolio/detail/a-bargain-brabant-women-1860/|title=A Bargain Brabant Women &#124; the Knohl Collection|access-date=2015-07-13|archive-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713230028/http://www.theknohlcollection.com/portfolio/detail/a-bargain-brabant-women-1860/|url-status=dead}}</ref> * [[Пол-Жак-Еме Бодри]] – „[[Шарлот Корде (слика)|Шарлот Корде]]“ * [[Едвард Бурн-Џонс]] – „Клара фон Борк“ и „[[:File:Edward Burne-Jones Sidonia von Bork.jpg|Сидонија фон Борк]]“ * [[Пол Сезан]] – „[[Четирите годишни времиња (Сезан)|Четирите годишни времиња]]“<ref>[https://www.petitpalais.paris.fr/en/oeuvre/four-seasons-spring-summer-autumn-winter The four seasons : Spring, Summer, Autumn, Winter | Petit Palais]</ref> * [[Вилијам Дајс]] ** „[[Џорџ Херберт во Бемертон]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/george-herbert-at-bemerton-salisbury-51069</ref> ** „[[:File:Man of Sorrows, by William Dyce.jpg|Човекот на болките]]“ ** „[[Заливот Пегвел, Кент – сеќавање од 5 октомври 1858]]“ * [[Фредерик Даниел Харди]] – „[[Доброволците (слика)|Доброволците]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/the-volunteers-8269</ref> * [[Франческо Хајез]] ** „[[:File:Francesco Hayez 048.jpg|Масимо д'Ацељо]]“ ** „[[:File:Francesco Hayez 057.jpg|Автопортрет на 69-годишна возраст]]“ * [[Хирошиге II]] – „[[:File:Hiroshige II - Kishu kumano iwatake tori - Shokoku meisho hyakkei.jpg|Берење печурки иватаке кај Кумано во Кишу]]“ * [[Џон Калкот Хорсли]] – „[[Покажување наклонетост]]“<ref>https://www.christies.com/en/lot/lot-4826939</ref> * [[Вилијам Холман Хант]] – „[[Пронаоѓањето на Спасителот во храмот]]“ * [[Даниел Хантингтон (уметник)|Даниел Хантингтон]] – „Врвот Чокоруа, Њу Хемпшир“ * [[Ежен Изабе]] – „[[Ураган пред Сен-Мало]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/hurricane-before-saint-malo-france-68869</ref> * [[Џон Лукас (сликар)|Џон Лукас]] – „[[Портрет на Вилијам Пил]]“<ref>https://artuk.org/discover/artworks/captain-william-peel-18241858-175008</ref> * [[Едуар Мане]] ** „[[Портрет на г-дин и г-ѓа Огист Мане]]“ ([[Музеј Орсе]], [[Париз]]) ** „[[Шпанскиот пејач]]“ ([[Метрополитен музеј на уметноста]], [[Њујорк (град)|Њујорк]]) * [[Џон Еверет Миле]] – „[[Црниот брауншвајшки војник]]“ * [[Кларк Милс (вајар)|Кларк Милс]] – [[Коњаничка статуа на Џорџ Вашингтон (Вашингтон Серкл)|коњаничка статуа на Џорџ Вашингтон]], [[Вашингтон (округ Колумбија)|Вашингтон]] * [[Хенри Нелсон О'Нил]] – „[[Доброволец]]“<ref>Payne, Christiana. ''Where the Sea Meets the Land: Artists on the Coast in Nineteenth-century Britain''. Sanson, 2007. p.143</ref> * [[Џон Филип (сликар)|Џон Филип]] – „[[Свадбата на Викторија, кралска принцеза]]“ * [[Вилијам Бел Скот]] – „[[:File:William Bell Scott - Ailsa Craig - Google Art Project.jpg|Ејлса Крејг]]“ * [[Ребека Соломон]] – „[[Посетата на Пег Вофингтон кај Триплет]]“ * [[Симеон Соломон]] – „[[:File:Simeon Solomon - The Mother of Moses.jpg|Мајката на Мојсеј]]“ * [[Џон Родам Спенсер Стенхоп]] – „[[:File:John Roddam Spencer Stanhope - Robin of Modern Times.jpg|Робин на новото време]]“ * [[Едвард Метју Ворд]] ** „[[Одликувањето на Наполеон III со Орденот на подвеската]]“<ref>https://www.rct.uk/collection/402020/the-investiture-of-napoleon-iii-with-the-order-of-the-garter-18-april-1855</ref> ** „[[Кралицата Викторија на гробот на Наполеон]]“<ref>https://www.rct.uk/collection/402019/queen-victoria-at-the-tomb-of-napoleon-24-august-1855</ref> * [[Џорџ Фредерик Вотс]] – „Алис Принсеп“ * „[[Лавовите на Канова]]“ (лиени од бронза) * [[Џејмс Мекнил Вислер]] – „[[Темза во мраз]]“<ref>https://asia.si.edu/explore-art-culture/collections/search/edanmdm:fsg_F1901.107a-b/</ref> == Родени == * [[1 јануари]] ** [[Џон Касиди (уметник)|Џон Касиди]], ирски вајар и сликар (починал [[1939 во уметноста|1939]]) ** [[Јан Вилимек]], чешки илустратор и сликар (починал [[1938 во уметноста|1938]]) * [[29 јануари]] – [[Вилијам Џејкоб Бер]], американски сликар на минијатури (починал [[1941 во уметноста|1941]]) * [[21 февруари]] – [[Госком Џон]], велшки вајар (починал [[1952 во уметноста|1952]])<ref>{{Наведена мрежна страница|id=s2-JOHN-GOS-1860|title=John, Sir William Goscombe (1860–1952), sculptor and medallist|author=Dr. Paul Joyner|year=2001|access-date=20 September 2020|website=Dictionary of Welsh Biography}}</ref> * [[27 февруари]] – [[Вардгес Сурењанц]], ерменски сликар (починал [[1921 во уметноста|1921]]) * [[6 април]] – [[Рене Лалик]], француски дизајнер на стакло (починал [[1945 во уметноста|1945]])<ref>{{Наведена книга|last=Forrer|first=L.|title=Biographical Dictionary of Medallists|chapter=Lalique, René|publisher=Spink & Son Ltd|location=London|volume=III|year=1907|pages=275–278}}</ref> * [[30 мај]] – [[Арчибалд Торберн]], сликар на диви животни роден во Шкотска (починал [[1935 во уметноста|1935]]) * [[31 мај]] – [[Волтер Сикерт]], англиски импресионистички сликар (починал [[1942 во уметноста|1942]])<ref>{{Наведена книга|editor1=Wendy Baron|editor2=Richard|year=1992|title=Sickert: Paintings|publisher=Royal Academy of Arts|page=33}}</ref> * [[1 јуни]] – [[Хју Томсон]], илустратор роден во Ирска (починал [[1920 во уметноста|1920]]) * [[18 јуни]] ** [[Џорџ Фремптон]], англиски вајар (починал [[1928 во уметноста|1928]])<ref>{{Наведена мрежна страница|author=University of Glasgow History of Art / HATII|url=http://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib2_1203633030|title=Sir George James Frampton RA, FSA, LLD|year=2011|access-date=22 September 2020|work=Mapping the Practice and Profession of Sculpture in Britain & Ireland 1851–1951|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207080506/https://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib2_1203633030|url-status=dead}}</ref> ** [[Лора Мунц Лајал]], канадска импресионистичка сликарка (починала [[1930 во уметноста|1930]])<ref>{{Наведена книга|last1=Farr|first1=Dorothy|last2=Luckyj|first2=Natalie|title=From Women's Eyes: Women Painters in Canada|date=1975|publisher=Agnes Etherington Art Centre|location=Kingston|pages=28}}</ref> * [[25 јуни]] – [[Садерленд Макдоналд]], англиски уметник за тетоважи (починал [[1942 во уметноста|1942]])<ref>Lodder, Matt. „Macdonald, Sutherland“, Oxford Dictionary of National Biography, doi:10.1093/ref:odnb/100996.</ref> * [[5 август]] – [[Луис Вејн]], англиски сликар на мачки (починал 1942) * [[18 август]] – [[Исо Реј]], австралиска импресионистичка сликарка (починала [[1940 во уметноста|1940]]) * [[7 септември]] – [[Баба Мозес]] (родена Ана Мери Робертсон), американска народна уметница (починала [[1961 во уметноста|1961]]) * [[16 септември]] – [[Соломон Џозеф Соломон]], англиски портретист (починал [[1927 во уметноста|1927]]) * [[30 септември]] – [[Винченцо Ироли]], италијански сликар (починал [[1949 во уметноста|1949]]) * [[4 октомври]] – [[Сидни Пејџет]], британски илустратор (починал [[1908 во уметноста|1908]]) * ''непознат датум'' – [[Ирис Нампејо]], грнчарка и керамичарка од народот Хопи (починала 1942) == Починати == * [[20 јануари]] – [[Вилијам Чарлс Рос]], [[Обединето Кралство|британски]] сликар на [[историско сликарство|историски мотиви]], [[минијатура (уметност)|минијатури]] и [[портрет|портрети]] (роден [[1794 во уметноста|1794]]) * [[16 февруари]] – [[Дени Огист Мари Рафе]], илустратор и литограф (роден [[1804 во уметноста|1804]]) * [[28 март]] – [[Жан-Пјер Франк]], француски сликар на историски мотиви и портрети (роден [[1774 во уметноста|1774]]) * [[6 април]] – [[Луј Станислас Марен-Лавињ]], француски сликар и литограф (роден [[1797 во уметноста|1797]])<ref>Acte de décès no 790, 7 avril 1860, Paris 6e, Archives de Paris (на француски)</ref> * [[28 април]] – [[Јакоб Гутман (вајар)|Јакоб Гутман]], вајар (роден [[1811 во уметноста|1811]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=G&artid=520|title=Guttmann, Jakob|author=[[Изидор Сингер]] и [[А. М. Фриденберг]]|website=Jewish Encyclopedia}}</ref> * [[15 јуни]] – [[Хуан Антонио Рибера]], шпански [[неокласицизам|неокласицистички]] сликар на историски мотиви (роден [[1779 во уметноста|1779]])<ref>{{Наведена книга|author=John Denison Champlin, Jr.|title=Cyclopedia Of Painters and Paintings|url=https://books.google.com/books?id=tJNVgoQe8_UC|year=1927|page=37}}</ref> * [[20 јуни]] – [[Јозеф Вилиброд Мелер]], германски портретист (роден [[1778 во уметноста|1778]])<ref>{{Наведена книга|author1=H. P. Clive|author2=Professor of French Peter Clive|title=Beethoven and His World: A Biographical Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=v0597Beh43EC&pg=PA219|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-816672-6|pages=219}}</ref> * [[22 август]] – [[Александр-Габриел Декан]], сликар (роден [[1803 во уметноста|1803]]) * [[21 септември]] – [[Антоан Морен (сликар)|Антоан Морен]], [[Франција|француски]] литограф (роден [[1793 во уметноста|1793]]) * [[2 октомври]] – [[Луј Ерсан]], француски сликар (роден [[1777 во уметноста|1777]]) * [[3 октомври]] ** [[Алфред Едвард Шалон]], швајцарски портретист (роден [[1780 во уметноста|1780]]) ** [[Рембрант Пил]], американски уметник (роден [[1778 во уметноста|1778]]) * ''непознат датум'' ** [[Дај Си]], кинески сликар од 19 век и претставник на академскиот манир (роден [[1801 во уметноста|1801]]) ** [[Ернестин Панкук]], француска ботаничка илустраторка и сликарка на цвеќиња (родена [[1784 во уметноста|1784]])<ref>{{Наведена книга|author1=Alfred Karl Morgenroth|author2=Peter Raabe|title=Von deutscher Tonkunst: Festschrift zu Peter Raabes 70. Geburtstag. In Gemeinschaft mit zweiundzwanzig Fachgenossen|url=https://books.google.com/books?id=mhAhAAAAMAAJ|year=1942|publisher=Peters|page=126}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{DEFAULTSORT:1860 во уметноста}} [[Категорија:Уметноста во 1860 година| ]] [[Категорија:Години во уметноста]] lu4t22oj5mgs50k4z9bw8io7j3vraxf 0 106662 5649862 5647087 2026-10-26T00:17:04Z Kent Wang 92296 Batalha September 2021-53.jpg 5649862 wikitext text/x-wiki {{внимание}} Ова е '''список на објекти во [[Европа]]''' заведени како '''[[светско наследство]] на [[УНЕСКО]]'''. == По држави == === [[Австрија]] (8) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:1906 - Salzburg - View from Mönchsberg.JPG|100px|]] ||[[Салцбург]] - стариот град ||1996 |- |[[Податотека:Wien Schoenbrunn Rueckseite.jpg|100px|]] ||[[Шенбурнски дворец]] ||1996 |- |[[Податотека:Dachsteingosau.JPG|100px|]] ||[[Халштат]]-[[Дахштајн]]-[[Залцкамергут]] ||1997 |- |[[Податотека:Semmeringbahn um 1900.jpeg|100px|]] ||[[Семериншка железница]] ||1998 |- |[[Податотека:GrazView-Kunsthaus.jpg|100px|]] ||[[Грац]] - стариот град ||1999 |- |[[Податотека:Stift melk 001.jpg|100px|]] ||[[Вахау]] ||2000 |- |[[Податотека:Wien - Staatsoper (2).JPG|100px|]] ||[[Виена]] - стариот град ||2001 |- |[[Податотека:Neusiedler See im Winter.jpg|100px|]] ||[[Нежидерско езеро]] ||2001 |} === [[Азербејџан]] (2) (дел и од Азија) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Qobustan.jpg|100px|]] ||[[Национален резерват Гобустан]] ||2007 |- |[[Податотека:Baku Skyline.JPG|100px|]] ||[[Баку]] - стариот град ||2000 |} === [[Албанија]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Butrint, Albania.jpg|100px|]] ||[[Бутринт]] ||1992 |- |[[Податотека:Gjirokastra.jpg|100px|]] ||[[Ѓирокастро]] ||2005, 2008 |} === [[Андора]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Refuge perafita andorra.jpg|100px|]] ||Долината [[Мадрију-Кларор-Перафита]] ||2004 |} === [[Ерменија]] (3) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Zvartnots img 6965.jpg|100px|]] ||Катедралата и црквата во [[Ечмиаџин]] и археолошкиот објект Звартнотс ||2000 |- |[[Податотека:Haghpat-Nshan.jpg|100px|]] ||[[Манастир Хагпат]] и [[Санахин]] ||1996 |- |[[Податотека:Geghard lion cross reliefs-IMG 2562.JPG|100px|]] ||[[Манастир Гегхард]] ||2000 |- |} === [[Белорусија]] (4) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Poland Bialowieza - BPN.jpg|100px|]] ||[[Национален парк Беловежска шума]] ||1979 |- | ||[[Мирски замок]] ||2000 |- |[[Податотека:Belarus-Niasvizh-Radziwill Castle-4.jpg|100px|]] ||[[Несвишки замок]] ||2005 |- |[[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px|]] ||[[Струвеов геодетски лак]] ||2005 |} === [[Белгија]] (9) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Belfort Brugge.jpg|100px]] ||Камбанарии во [[Фландрија]] и [[Валонија]] ||1999, 2005 |- |[[Податотека:BeguinageTerHoyenGhent04.jpg|100px]] ||[[Беговски палати]] ||1998 |- |[[Податотека:Bruggewasser.jpg|100px]] ||[[Брухе]] - стариот град ||2000 |- |[[Податотека:Grand place brussels WQ3.jpg|100px|Panorama view of the Grand Place]] ||[[Гранд-плас]] - историски плоштад во [[Брисел]] ||1998 |- |[[Податотека:Hotel_Tassel.jpg|100px|Hôtel Tassel]] ||Згради во Брухе создадени од [[Виктор Орта]] [[Хотел Тасел]], [[Хотел Солве]], [[Хотел ван Етвелд]] и [[Музеј Орта]] ||2000 |- |[[Податотека:Neolithic mines of Spiennes, Belgium.jpg|100px]] ||[[Спиенес]] во реонот на [[Монс]] ||2000 |- |[[Податотека:Tournai pan.jpg|100px]] ||[[Богородична црква (Турне)|Богородична црква]], [[Турне]] ||2000 |- |[[Податотека:Library_of_Plantin-Moretus_Museum_in_Antwerp.jpg|100px]] ||[[Музеј Плантан-Моретус]] ||2000 |- |[[Податотека:Houdeng-Goegnies JPG02.jpg|100px]] || ||1998 |- |} === [[Босна и Херцеговина]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Stari Most22.jpg|100px]] ||[[Мост на Мехмед паша]] ||2005 |- | ||[[Стар мост (Мостар)]] ||2007 |} === [[Бугарија]] (9) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Boyana Church.jpg|100px]]||[[Бојанска црква]]||1979 |- | ||[[Мадарскиот коњаник]]||1979 |- | [[Податотека:Ivanovo kirche2.jpg|100px]]||[[Ивановски карпести цркви]]||1979 |- | [[Податотека:Reproduction of Thracian tomb 2.jpg|100px]]||[[Казанлшка гробница]]||1979 |- | [[Податотека:Nessebar Pantocrator.jpg|100px]]||[[Несебар]] стариот град||1983 |- | [[Податотека:Pirin national park.jpg|100px]]||[[Национален парк Пирин]]||1983 |- | [[Податотека:Bulgarien 0905.JPG|100px]]||[[Рилски манастир]]||1983 |- | [[Податотека:Srebarna-Lake.jpg|100px]]||[[Резерват Сребрна]]||1983 |- | [[Податотека:Sveshtari Thracian tomb Bulgaria IFB.JPG|100px]]||[[Свештарска гробница]]||1985 |} === [[Велика Британија]] (27) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:BlaenavonWorkingmensInstitute.jpg|100px|]] || [[Бленавон]], [[Велс]] ||2000 |- | [[Податотека:Blenheim main entrance.jpg|100px|]] ||[[Бленхајмска палата]] ||1987 |- | [[Податотека:Canterbury Cathedral - Portal Nave Cross-spire.jpeg|100px|]] ||[[Кантербериска катедрала]] , [[Манастир Свети Августин]] и [[црква Свети Мартин]] ||1988 |- |[[Податотека:Beaumaris Castle 1.jpg|100px|]] ||Замоците и ѕидините во Гвинеда ||1986 |- | [[Податотека:Royal.crescent.aerial.bath.arp.jpg|100px]] ||Градот [[Бат]] ||1987 |- |[[Податотека:Hayle old quay.jpg|100px|]] ||[[Млиновите долини Дервент]] ||2006 |- |[[Податотека:Arkwright Masson Mills.jpg|100px|]] || ||2001 |- |[[Податотека:yard2.jpg|100px|]] ||[[Даремски замок]] и [[Даремска катедрала]] ||1986 |- |[[Податотека:2008-01-06WelzheimOstkastell10.jpg|100px|]] ||[[Адријанов ѕид]] ||1987 |- |[[Податотека:Orkney_Skara_Brae.jpg|100px|]] ||[[Оркниски Острови]] ||1999 |- |[[Податотека:Bermuda-Harbour and Town of St George.jpg|100px|]] ||Град [[Сент Џорџ]], [[Бермудски Острови]] ||2000 |- |[[Податотека:Ironbridge002.JPG|100px|]] || [[Женезен мост]] ||1986 |- |[[Податотека:Liverpool skyline, closeup.jpg|100px|]] ||[[Ливерпул]] - стариот град ||2004 |- |[[Податотека:2005-06-27 - United Kingdom - England - London - Greenwich.jpg|100px|]] ||[[Гринич]] |1997 |- |[[Податотека:NewlanarkNL06.jpg|100px|]] ||[[Њу Ланарк]], ||2001 |- |[[Податотека:EdinburghgeorgeIV.jpg|100px|]] ||[[Единбург]] ||1995 |- |[[Податотека:kew.gardens.palm.house.london.arp.jpg|100px|]] ||[[Кралски ботанички градини, Кју]] ||2003 |- |[[Податотека:Saltaire from Leeds and Liverpool Canal.jpg|100px|]] ||[[Салтаир]] ||2001 |- |[[Податотека:Stonehenge back wide.jpg|100px|]] ||[[Стоунхенџ]] ||1986 |- |[[Податотека:Banqueting House.jpg|100px|]] ||[[Кралски парк Стедли]] ||1986 |- |[[Податотека:Tower Of London Traitors' Gate Seen From The River.jpg|100px|]] ||[[Лондон Тауер]] ||1988 |- |[[Податотека:Westminster abbey night.jpg|100px|]] ||[[Вестминстерска опатија]], [[Вестминстерска палата]], [[Вестминстерско училиште]] и [[Црква Света Маргарета Антиохиска]] ||1987 |- |[[Податотека:St Kilda Village Bay.jpg|100px|]] ||[[Сент Килда]] ||1986 |- |[[Податотека:Causeway-code poet-4.jpg|100px]] ||[[Базалтска колона]] ||1986 |- |[[Податотека:Gough island top view.png|100px|]] ||[[Остров Гоф]] и [[Недостапен Остров]] ||1995 |- |[[Податотека:Henderson.JPG|100px|]] ||[[Остров Хендерсон]] ||1988 |- |[[Податотека:england dorset jc kimmeridge.jpg|100px|]] ||Бреговите на [[Дорсет]] и [[Источен Девен]] ||2001 |} === [[Германија]] (33) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Aachener Dom BW 2016-07-09 16-20-40.jpg|100px|]] ||[[Ахенска катедрала]] ||1978 |- |[[Податотека:Speyerer Dom Altrheinschleife.jpg|100px]] ||[[Спаерска катедрала]] ||1981 |- ||[[Податотека:2004-06-27-Germany-Wuerzburg-Lutz Marten-Residenz side view 1.jpg|100px]] |[[Вирцбуршки дворец]] ||1981 |- |[[Податотека:Wies eingang.jpg|100px]] ||[[Висенска црква]] ||1983 |- |[[Податотека:Augustusburg c.JPG|100px]] ||П[[алата Аугустусбург и Фалкенлуст]] ||1984 |- |[[Податотека:Hildesheim Cathedral.South.Tower.JPG|100px]] ||[[Црква Света Марија (Хилдесхајм)|Црква Света Марија]] и [[Црква Свети Михаил (Хилдесхајм)|Црква Свети Михаил]] ||1985 |- |[[Податотека:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|100px]] ||[[Трир]] ||1986 |- |[[Податотека:Lübeck Holstentor.jpg|100px]] ||[[Љубек]] ||1987 |- |[[Податотека:Ostteil Sanssouci.jpg|100px]] ||Дворци и паркови во [[Потсдам]] и [[Берлин]] ||1990, 1992, 1999 |- |[[Податотека:Lorsch.jpg|100px|]] ||[[Лоршки манастир]] ||1991 |- |[[Податотека:Goslar kaiserpfalz.jpg|100px]] ||[[Гослар]] ||1992 |- |[[Податотека:Bamberger Dom BW 6.JPG|100px]] ||[[Бамберг]] ||1993 |- |[[Податотека:KlosterMaulbronnBrunnenhausInnen.jpg|100px]] ||[[Маулбронски манастир]] ||1993 |- |[[Податотека:Quedlinburg asv2018-10 img03 Castle.jpg|100px]] |[[Кведлинбург]] ||1994 |- |[[Податотека:VH Hochofen1 pano.jpg|100px]] ||[[Фолклигенски фабрики]] ||1994 |- |[[Податотека:Grube Messel fg04.jpg|100px]] ||[[Месел Пит]] ||1995 |- |[[Податотека:Bauhaus.JPG|100px|]] ||Зградите на [[Баухаус]] во [[Вајмар]] и [[Десау]] ||1996 |- |[[Податотека:Cologne Cathedral.jpg|100px]] ||[[Келнска катедрала]] ||1996 |- |[[Податотека:Stadtkirche Wittenberg.JPG|100px]] ||Меморијалите на [[Мартин Лутер]] в [[Аислебен]] и [[Витенберг]] ||1996 |- |[[Податотека:Markt Weimar.jpg|100px]] ||[[Вајмар]] ||1998 |- |[[Податотека:Bodemuseum.jpg|100px]] ||[[Музејски Остров]] ||1999 |- |[[Податотека:Wartburg Eisenach DSCN3512.jpg|100px]] ||[[Вартбург]] ||1999 |- |[[Податотека:Riesigk.jpg|100px]] ||[[Царство на градините во Десау-Верлиц]] ||2000 |- |[[Податотека:StGeorgReichenau-pjt.jpg|100px]] ||[[Манастирите на остров Рајхенау]] ||2000 |- |[[Податотека:ZecheZollverein.jpg|100px]] ||Индустриалниот комплекс во [[Есен (град)|Есен]] ||2001 |- |[[Податотека:Stralsund St Nikolai.jpg|100px]] ||[[Штралзунд]] и [[Висмар]] ||2002 |- |[[Податотека:Mittelrhein Burg Katz.jpg|100px]] ||[[Реинската клисура]] ||2002 |- |[[Податотека:Bremen-rathaus-dom-buergerschaft.jpg|100px]] || ||2004 |- |[[Податотека:Dresden2.jpg|100px]] ||Долината на [[Елба]] околу [[Дрезден]] ||2004 |- |[[Податотека:Muskauer-Park-Englische-Brücke-4.jpg|100px]] ||[[Парк Мускау]] (заедно со [[Полска]]) ||2004 |- |[[Податотека:Saalburg Main Gate (Porta Praetoria).jpg|100px]] ||Адријански ѕид (заедно со Велика Британија) ||2005 |- |[[Податотека:Regensburg 08 2006 2.jpg|100px]] ||[[Регенсбург]] ||2006 |- |[[Податотека:Hufeisensiedlung.jpg|100px]] ||[[Модерните станбени згради во Берлин]] ||2008 |} === [[Грузија]] (3) (дел и од Азија) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Bagrati cathedral, georgia.jpg|100px]]<br />[[Податотека:Kutaisi gelati.jpg|100px]]||[[Катедрала Баграта]] и [[Манастир Гелати]] ||1994 |- | [[Податотека:Sweticxoveli.jpg|100px]]||[[Мцхета]]||1994 |- | [[Податотека:Svanetiskt torn.jpg|100px]] ||[[Сванетија]]||1996 |} === Грција (17) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Bassai Temple Of Apollo Detail.jpg|100px]] ||Храмот на Аполон во [[Баса]] ||1986 |- | [[Податотека:Acropolis of Athens 01361.JPG|100px]] ||[[Атински акропол]] || 1987 |- | [[Податотека:Greece Delphi Tholos.jpg|100px]] ||[[Делфи]] ||1987 |- | [[Податотека:Theater of Epidaurus 1.jpg|100px]] ||[[Епидаур]] ||1988 |- | [[Податотека:PorteDeRhodesGrece010906.JPG|100px]] ||[[Родос (град)|Родос]] ||1988 |- | [[Податотека:Meteora Greece 2006.JPG|100px]] || [[Метеора]] ||1988 |- | [[Податотека:Athos-simonos-petra.jpg|100px]] || [[Атон]] ||1988 |- | [[Податотека:Thessaloniki-Arch of Galerius (eastern face).jpg|100px]] ||[[Ранохристијански и византиски споменици во Солун|Ранохристијанската архитектура]] во [[Солун]] ||1988 |- | [[Податотека:Olympos.jpg|100px]] ||Археолошки остатоци од [[Олимпија]] ||1989 |- | [[Податотека:Mistra 7.jpg|100px]] ||[[Мистра]] ||1989 |- | || [[Делос]] ||1990 |- | [[Податотека:Meister der Nea-Moni-Kirche in Chios 002.jpg|100px]] || [[Манастир Дафни]], [[Осиос Лукас]] и [[Манастир Неа Мони]] ||1990 |- | [[Податотека:Heraion of Samos (Greece), the only standing column.jpg|100px]] ||[[Питагорион]] и [[Херајон (Самос)|Херајон]] ||1992 |- | [[Податотека:Vergina2.jpg|100px]] ||[[Кутлеш]] ||1996 |- | [[Податотека:Mycenae lion gate dsc06382.jpg|100px]] ||[[Микена]] и [[Тиринт]] ||1999 |- |- | [[Податотека:Cave of the Apocalypse.jpg|100px]] ||[[Манастир на Св. Јован Теолог]] и [[Пештера на Апокалипсата]] ||1999 |- | [[Податотека:St. Spyridon Church in Corfu.jpg|100px]] ||[[Крф (град)]] ||2007 |} === [[Данска]] (4) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Изображение !width=76%|Обект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Jelling gr kl Stein.JPG|100px]]||[[Елигенски камења]]||1994 |- | [[Податотека:Roskilde domkirke west fassade.jpg|100px]]||[[Роскилдска катедрала]]||1995 |- | [[Податотека:Helsingor Kronborg.jpg|100px]]|| [[Кронборг]]||2000 |- | [[Податотека:Ilulisat Isfjord.jpg|100px]]|| [[Илулисат]]||2004 |} === [[Република Ирска]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Newgrange ireland 750px.jpg|100px]] ||Бру-на-Боин ||1993 |- | [[Податотека:Klosteranlage Skellig Michael.jpg|100px]] ||[[Остров Скелиг Михаил]] || 1996 |} === [[Исланд]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Öxará01.jpg|100px]]||Национален парк [[Тингветлир]]||2004 |- | [[Податотека:Surtsey_eruption_1963.jpg|100px]]||[[Суртсеј]]||2008 |} === [[Шпанија]] (40) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-22-07.jpg|100px|]] ||Дворците во [[Гранада (провинција)|Гранада]], [[Алхамбра]] [[Хенералифе]] и [[Албајзин]] ||1984, 1994 |- |[[Податотека:Catedral de Burgos-Fernán González.JPG|100px]] ||[[Бургоска катедрала]] ||1984 |- ||[[Податотека:Mezquita Orange Tree Courtyard.jpg|100px]] |Историскиот центар на [[Кордоба]] ||1984, 1994 |- |[[Податотека:El Escorial-Madrid.jpg|100px]] ||[[Ескоријал]] ||1984 |- |[[Податотека:Casa Milà - Barcelona, Spain - Jan 2007.jpg|100px]] ||[[Антони Гауди|Архитектурните творби на Антони Гауди]] ||1984, 2005 |- |[[Податотека:Techo de Altamira (replica)-Museo Arqueológico Nacional.jpg|100px]] ||[[Алтамира]] ||1985, 2008 |- |[[Податотека:Oviedo el viajero JMM.JPG|100px]] ||Историските споменици во [[Овиедо]] ||1985, 1998 |- |[[Податотека:Ávila 24-8-2002.jpg|100px]] ||Стариот град во [[Авила]] ||1985 |- |[[Податотека:Segovia - 02.jpg|100px]] ||[[Сеговија (град)|Сеговија]] ||1985 |- |[[Податотека:Catedral santiago compostela.jpg|100px|]] ||[[Сантјаго де Компостела]] - стариот град ||1985 |- |[[Податотека:Garajonay3.JPG|100px]] ||[[Национален парк Гарахонај]] на [[Канарски Острови|Канарските Острови]] ||1986 |- |[[Податотека:Toledo Skyline Panorama, Spain - Dec 2006.jpg|100px]] ||[[Толедо]] ||1986 |- |[[Податотека:La Aljafería - Palacio taifa 02.JPG|100px]] ||[[Мудехарска архитектура во Арагон]] ||1986, 2001 |- |[[Податотека:Caceres Spain Plaza Mayor Arco.jpg|100px]] |[[Касерес]] - стариот град ||1986 |- |[[Податотека:Cathedral and Archivo de Indias - Seville.jpg|100px]] ||[[Севилска катедрала]], [[Алкасар де Севиља]], [[Главен архив на Индите]] ||1987 |- |[[Податотека:Catedralnuevaslc.jpg|100px]] ||[[Саламанка]] - стариот град ||1988 |- |[[Податотека:Poblet Monastery.jpg|100px|]] ||Манастир Санта Марија де Поблет ||1991 |- |[[Податотека:Merida Roman Theatre1.jpg|100px]] ||Археологичниот комплекс во [[Мерида]] ||1993 |- |[[Податотека:Spain Santiago de Compostela - Cathedral.jpg|100px]] ||[[Пат за Сантјаго]] ||1993 |- |[[Податотека:Monasterio de Guadalupe.jpg|100px]] ||[[Кралски манастир Санта Марија де Гвадалупе]] ||1993 |- |[[Податотека:Wetlands in Donana.jpg|100px]] ||Национален парк Доњана ||1994 |- |[[Податотека:Cuenca-panoramica4.JPG|100px]] ||Архитектурата на град [[Куенка]] ||1996 |- |[[Податотека:Llotja de la Seda (52042949244).jpg|100px]] ||[[Лотја де ла Седа]] ||1996 |- |[[Податотека:Panorámica de Las Médulas.jpg|100px]] || [[Лас Медулас]] ||1997 |- |[[Податотека:Domènech.i.Montaner.Palau.Musica.Catalana.8.Barcelona.JPG|100px]] ||[[Барселона]]: [[Дворец на каталонската музика]] и [[Болница на Светиот Крст и Свети Павле]] ||1997 |- |[[Податотека:Punta Treserols y Mallo de Marmorés.jpg|100px]] ||[[Пиринејски планини]]: [[Монте Пердидо]] ||1997, 1999 |- |[[Податотека:Monasterio de Suso.jpg|100px]] ||[[Манастир Јусо и Сосо]] во [[Сан Милан де ла Когоија]] ||1997 |- |[[Податотека:España y Portugal.jpg|100px]] ||Архитектурните дела на Пиринеите ||1998 |- |[[Податотека:Universidad de Alcala.jpg|100px]] ||Университетот и историските објекти во Алкала де Енарес ||1998 |- |[[Податотека:Ibiza.Nono.jpg|100px]] ||[[Ибица]] ||1999 |- |[[Податотека:PlazadelAdelantado.JPG|100px]] ||[[Сан Кристобал де Ла Лагуна]] на Канарските Острови ||1999 |- |[[Податотека:Tarragona.Circo.Romano.jpg|100px]] ||Археологичниот ансамбал [[Тарасо]] во [[Тарагона]] ||2000 |- |[[Податотека:CuevasAtapuerca.jpg|100px]] ||Археолошките наоѓалишта на планината [[Атапуерка]] ||2000 |- |[[Податотека:Taull001.jpg|100px]] ||[[Вал де Бои]] ||2000 |- |[[Податотека:Elche el palmeral.JPG|100px]] ||[[Палмските гори во Елче]] ||2000 |- |[[Податотека:Lugo 060420.jpg|100px]] ||Римските карпи во [[Луго]] ||2000 |- |[[Податотека:Aranjuez PalacioReal cadena.jpg|100px]] ||[[Кралска палата во Аранхуес]] ||2001 |- |[[Податотека:Ubeda.jpg|100px]] ||Ренесансните архитектурни ансамбли во [[Убеда]] и [[Баеса]] ||2003 |- |[[Податотека:Zubia jun.jpg|100px]] ||[[Бискаски мост]] ||2006 |- ||[[Податотека:Echium Wildpretii at The Teide.jpg|100px]] ||[[Теиде|Национален парк Теиде]] на Канарските Острови ||2007 |} === [[Италија]] (43) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Rosa_camuna_e_antropomorfi_R24_-_Foppe_-_Nadro_(Foto_Luca_Giarelli).jpg|100px]] ||[[Цртежи на карпите кај Валкамоника]] ||1979 |- |[[Податотека:Santa Maria delle Grazie Milano.jpg|100px]] || [[Црква Санта Марија деле Грацие]] ||1980 |- ||[[Податотека:Na Koloseum i K Franciszki Rzymianki.JPG|100px]] |[[Рим]] |- |[[Податотека:Santa Maria del Fiore.jpg|100px]] ||Историски центар на [[Фиренца]] ||1982 |- |[[Податотека:Cathedral and Campanary - Pisa 2014 (2).JPG|100px]] ||[[Пјаца деи Мираколи]] во [[Пиза]] ||1987, 2007 |- |[[Податотека:Venezia acqua alta notte 2005 modificata.jpg|100px]] ||[[Венеција]] и нејзините канали ||1987 |- |[[Податотека:Piazza cisterna 01.jpg|100px]] ||Историски центар на [[Сан Џимињано]] ||1990 |- |[[Податотека:Matera01.jpg|100px]] ||[[Матера]] ||1993 |- |[[Податотека:La Rotonda.png|100px]] ||[[Паладијански вили на Венето]] ||1994, 1996 |- |[[Податотека:Crespi d'Adda fabbrica.JPG|100px|]] ||[[Креспи д'Ада]] ||1995 |- |[[Податотека:Ferrara Castello Estense 28mar06 01.jpg|100px]] ||[[Ферара]] ||1995, 1999 |- |[[Податотека:Napoli piazza plebiscito.JPG|100px]] ||Историски центар на [[Неапол]] ||1993 |- |[[Податотека:Piazza_del_Campo_(Siena).jpg|100px]] ||Историски центар на [[Сиена]] ||1995 |- |[[Податотека:Castel del Monte BW 2016-10-14 12-26-11 r.jpg|100px]] |[[Кастел дел Монте (Апулија)|Кастел дел Монте]] ||1994 |- |[[Податотека:Ravenna BW 3.JPG|100px]] ||Раннохристијански споменици во [[Равена]] ||1996 |- |[[Податотека:Dom Fassade3- s.jpg|100px]] ||Историски центар на [[Пиенца]] ||1996 |- |[[Податотека:Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|100px|]] ||Трулите во [[Алберобело]] ||1996 |- |[[Податотека:Der bourbonische Königspalast in Caserta.jpg|100px]] ||[[Казертски замок]], [[Аквадукт Ванвители]], [[Сан Леуцио]] ||1997 |- |[[Податотека:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|100px]] ||Археолошките ископнини во [[Агриџенто]] ||1997 |- |[[Податотека:Herculaneum12.jpg|100px]] ||Археолошките ископнини во [[Помпеј]], [[Херкулан]] и [[Торе Анунциата]] ||1997 |- |[[Податотека:Orto botanico padova.JPG|100px]] ||Ботаничка градина во [[Падова]] ||1997 |- |[[Податотека:Modena-Ghirlandina.jpg|100px]] ||[[Модена]]: [[Моденска катедрала]], [[Торе Чивика]] и [[Плоштад Пјаца Гранде]] ||1997 |- |[[Податотека:Vue de Positano depuis la plage.JPG|100px]] ||[[Амалфиско крајбрежје]] ||1997 |- |[[Податотека:Portovenere-vista01.jpg|100px]] ||[[Портовенере]], [[Чинкве Тере]] и островите [[Палмарија]], [[Тино]] и [[Тинето]] ||1997 |- |[[Податотека:Stupinigi.jpg|100px]] ||[[Кралска резиденција на Савоите]] ||1997 |- | ||[[Су Наракси]] во Барумини ||1997 |- |[[Податотека:Casale Bikini.jpg|100px]] ||[[Вила Романа дел Касале]] ||1997 |- |[[Податотека:Aquileia Basilica, esterno - Foto Giovanni Dall'Orto.jpg|100px]] ||Археологични ископуања и базиликата во [[Аквилеја]] ||1998 |- |[[Податотека:Paestum BW 2013-05-17 13-58-28.jpg|100px]] ||[[Парк Чиленто]] и [[Вало ди Диано]] ||1998 |- |[[Податотека:Urbino z02.jpg|100px]] ||Историски центар на [[Урбино]] ||1998 |- |[[Податотека:Canopus vanaf serapium.jpg|100px]] ||[[Адријанова вила]] ||1999 |- |[[Податотека:Assisi San Francesco BW 2.JPG|100px]] ||[[Базилика Сан Франческо д'Асиси]] во [[Асизи]] ||2000 |- |[[Податотека:L'Arena.JPG|100px]] ||[[Верона]] ||2000 |- |[[Податотека:Eolie.jpg|100px]] ||[[Липарски острви]] ||2000 |- |[[Податотека:Villa d'Este 01.jpg|100px]] ||[[Вила д'Есте]] ||2001 |- |[[Податотека:San domenico church01.jpg|100px]] ||[[Вал ди Ното]] ||2002 |- |[[Податотека:Sacro Monte di Crea. Cappella del Paradiso3.jpg|100px]] ||[[Светите планини на Пиемонт и Ломбардија]] ||2003 |- |[[Податотека:Tarquinia Tomb of the Leopards.jpg|100px]] ||Етруски некрополи во [[Черветери]] и [[Тарквинија]] ||2004 |- |[[Податотека:Val d'orcia -pienza.JPG|100px]] ||[[Вал д'Орча]] ||2004 |- |[[Податотека:Syracuse theatre2.jpg|100px]] ||[[Сиракуза]] и [[Панталска некропола]] ||2005 |- |[[Податотека:Genova-DSCF7470.JPG|100px]] ||Дворците во [[Џенова]] ||2006 |- |[[Податотека:Albulabahn01.jpg|100px|]] ||[[Железната патна линија Ретише]] ||2008 |- |[[Податотека:06PalazzoDucale.jpg|100px|]] ||[[Мантова]] и [[Сабионета]] ||2008 |} === [[Кипар]] (3) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Choirokitia.jpg|100px]]||[[Кирокитија]]||1998 |- | ||Тродоска планина||1985, 2001 |- | [[Податотека:House of Aion, Paphos - Apollo and Marsyas Mosaic.jpg|100px]]||[[Пафос]]||1980 |} === [[Естонија]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Tallinna vanalinn.jpg|100px]]||[[Талин]] - стариот град||1997 |- | [[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]]||[[Струвеов геодетски лак]] |} === [[Летонија]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Riga Dom-Düna.jpg|100px]] ||[[Рига]] - стариот град ||1997 |- |[[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] ||[[Струвеов геодетски лак]] ||2005 |} === [[Литванија]] (4) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Vilnius Ostrobramska.jpg|100px]] || [[Вилнус]] - стариот град ||1994 |- |[[Податотека:Pilkosios kopos1.jpg|100px]] ||[[Курски Провлак]] ||2000 |- |[[Податотека:Lithuania Kierniów mounds2.jpg|100px]] ||[[Кернав]] ||2004 |- |[[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] ||[[Струвеов геодетски лак]] ||2005 |} === [[Луксембург]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Mudam 04 jnl.jpg|100px]] ||[[Луксембург (град)]] ||1994 |} === [[Македонија]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- ||[[Податотека:Ohrid by night.jpg|100px|]] ||[[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] и реонот околу него ||1979, 1980 |} === [[Малта]] (3) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:St Sebastian Curtain.jpg|100px]] ||[[Валета]] ||1980 |- |[[Податотека:Malta 04 Hypogeum Hal Saflieni.jpg|100px]] ||[[Подземен храм во Хал-Сафлиени]] ||1980 |- | ||[[Мегалитни храмови во Малта]]: [[Џантија]], [[Хаџар Ким]], [[Мнаидра]] и [[Тасциен]] ||1980, 1992 |} === [[Молдавија]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] ||[[Струвеов геодетски лак]] | 2005 |} === [[Норвешка]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:Bryggen, Bergen3.JPG|100px]] | [[Бриген]] | 1979 |- | [[Податотека:Urnesstavkirke.jpg|100px]] | [[Урнеска гредна црква]] | 1980 |- | [[Податотека:Rorosmartna 20070220.JPG|100px]] | [[Рерус]] | 1980 |- | [[Податотека:Altarockcarvings2.jpg|100px]] | [[Карпести резби во Алта]] | 1985 |- | [[Податотека:Vegavista.jpg|100px]] | [[Вегаејн]] | 2004 |- | [[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] | [[Струвеов геодетски лак]] | 2005 |- | [[Податотека:207 Geirangerfjord.jpg|100px]] | [[Гејрангер-фјорд]] и [[Нереј-фјорд]] | 2005 |} === [[Полска]] (13) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Sukiennice at night (2007).jpg|100px]] || Историски центар во [[Краков]] || 1978 |- | [[Податотека:Wieliczka-daVinci.jpg|100px]] || [[Wieliczka Salt Mine]] || 1978 |- | [[Податотека:Birkenau gate.JPG|100px]] || [[Аушвиц]] || 1979 |- | [[Податотека:Wisent.jpg|100px]] || [[Планина Беловиеж]] || 1979, 1992 |- | [[Податотека:Warszawa Rynek Starego Miasta (dron3).jpg|100px]] || Историски центар на [[Варшава]] || 1980 |- | [[Податотека:Ratusz A75.jpg|100px]] || [[Замоск]] - стариот град || 1992 |- | [[Податотека:Malbork 1.jpg|100px]] || [[Малборкски замок]] || 1997 |- | [[Податотека:Torun01CenterWithWall level corr.jpg|100px]] || Средновековниот град во [[Торуњ]] || 1997 |- | [[Податотека:Monastery in Kalwaria Zebrzydowska 02.JPG|100px]] || [[Калварја Зебрзидовска]] || 1999 |- | [[Податотека:Jawor2.jpg|100px]] || [[Црква на мирот]] во [[Јавор]] и [[Швидњица]] || 2001 |- | [[Податотека:Kosciol Haczow.JPG|100px]] || [[Дрвени цркви во јужна Малополска]] || 2003 |- | [[Податотека:Muskauer-Park-Englische-Brücke-6.jpg|100px]] || [[Парк Мужаковски]] (заедно со Германија) || 2004 |- | [[Податотека:Wrocław - Jahrhunderthalle5.jpg|100px]] || [[Стогодишната сала во Вроцлав]] || 2006 |} === [[Португалија]] (13) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:Cidade de Angra do Heroísmo, ilha Terceira, Açores.jpg|100px]] | Централниот дел на град [[Ангра ду Ероисму]] | 1983 |- | [[Податотека:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|100px]] | [[Конвент на Орденот на Христос]] во [[Томар]] | 1983 |- | [[Податотека:Batalha September 2021-53.jpg|100px]] | [[Баталски манастир]] | 1983 |- | [[Податотека:Jerónimos April 2009-4.jpg|100px]] | [[Црква Јеронимо]] и [[Белемска кула]] во [[Лисабон]] | 1983 |- | [[Податотека:Evora, Alentejo, Portugal from the cathedral roof, 28 септември 2005.jpg|100px]] | [[Евора]] | 1986 |- | [[Податотека:Mosteiro de Alcobaça (Portugal).jpg|100px]] | [[Алкобакски манастир]] | 1989 |- | [[Податотека:Remote views of Câmara Municipal de Sintra 93.jpg|100px]] | Културниот реон околу [[Синтра]] | 1995 |- | [[Податотека:PortoCityHall.jpg|100px]] | Историскиот центар на [[Порто]] | 1996 |- | [[Податотека:Rock Art Foz Coa 01.jpg|100px]] | Праисториско камено искуство во [[Коа]] | 1998 |- | [[Податотека:Forest Los Tilos.jpg|100px]] | [[Лаурисилва]] | 1999 |- | [[Податотека:Rio douro.jpg|100px]] | [[Винарски регион Алто Дуоро]] | 2001 |- | [[Податотека:Castelo Guimaraes.JPG|100px]] | Историски центар на [[Гимараеш]] | 2001 |- | [[Податотека:Landscape of the Pico Island Vineyard Culture.jpg|100px]] | [[Лозјата на остров Пику]] | 2004 |} === [[Романија]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=8%|Слика !width=74%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Delta Dunarii 500.jpg|100px|]] ||[[Делта на Дунав]] ||1991 |- |[[Податотека:Humor Monastery.JPG|100px]] ||[[Насликаните цркви во Северна Молдавија]] ||1993 |- |[[Податотека:Horezu church.jpg|100px|]] ||[[Манастир Хорезу]] ||1993 |- |[[Податотека:Biertan IMG 5606.jpg|100px|]] ||Седумте села со цркви и заштитни ѕидови во Трансилванија ||1993, 1999 |- |[[Податотека:Sarmizegetusa temples.jpg|100px|]] ||[[Дакиски тврдини]] на планината Ораштие ||1999 |- | ||Историски центар на [[Сигишоара]] ||1999 |- |[[Податотека:Sârbi Josani.jpg|100px|]] ||[[Дрвени цркви во Марамуреш]] ||1999 |} === [[Русија]] (23) (дел од Азија) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:Trinitylavra.jpg|100px]] | [[Манастир Света Троица]] | 1993 |- | [[Податотека:Kolomen00.jpg|100px]] | Црква Воскресение во [[Коломенское]] | 1994 |- | [[Податотека:Derbent winter.jpg|100px]] | Историски објекти во [[Дербент]], [[Дагестан]] | 2003 |- | [[Податотека:Gorskii 03961u.jpg|100px]] | Културно историски ансанбал на Соловецките Острови | 1992 |- | [[Податотека:Pilkosios kopos1.jpg|100px]] | [[Курски Провлак]] | 2000 |- | [[Податотека:Ferapontovo.jpg|100px]] | [[Ферапонтовски манастир]] | 2000 |- | [[Податотека:Russie - Moscou - Novodevichy 4.jpg|100px]] | [[Манастир Новодевичи]] | 2004 |- | [[Податотека:Kazan Kremlin exterior view 08-2016 img3.jpg|100px]] | Историко-архитектурниот комплекс [[Казан (Русија)|Казан]]ски Кремљ во [[Татарстан]] | 2000 |- | [[Податотека:View to the Lower Park of Peterhof 01.jpg|100px]] | [[Историски центар на Санкт Петербург и забележителности во околината]]: [[Царское село]], [[Петерхоф]], [[Павловск]], [[Стрелна]], [[Гачина]], [[Ораниенбаум]], [[Ропша]], [[Пулково]], [[Шлиселбург]] и [[Кронштад]] | 1990 |- | [[Податотека:Elias cathedral Yaroslavl 00.jpg|100px]] | Историски центар на [[Јарославел]] | 2005 |- | [[Податотека:Natalya dulchenko kokui.jpg|100px]] | Историски забележителности во [[Велики Новгород]] | 1992 |- | [[Податотека:Kischi Kirchen und Glockenturm.JPG|100px]] | Остров [[Кижи]] | 1990 |- | [[Податотека:2003-04-18 Moscow Kremlin.jpg|100px]] | [[Кремљ]] и [[Црвен плоштад]] во [[Москва]] | 1990 |- | [[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] | [[Струвеов геодетски лак]] | 2005 |- | [[Податотека:Bajarmaland.jpg|100px]] | [[Планините во Коми]] | 1995 |- | [[Податотека:Krasnaya Polyana 02.jpg|100px]] | Планините во [[Западен Кавказ]] | 1999 |- | [[Податотека:Russia-Vladimir-Golden Gate-2.jpg|100px]] | [[Бели монументи на Владимир и Суздал]] | 1992 |- | [[Податотека:Sopka in south Sikhote-Alin.JPG|100px]] | [[Сихоте Алин]] | 2001 |- | [[Податотека:Berg Belucha.jpg|100px]] | [[Златните планини во Алтај]] | 1998 |- | [[Податотека:26_swiatoinos.jpg|100px]] | [[Бајкалско езеро]] | 1998 |- | [[Податотека:Wrangel Island tundra.jpg|100px]] | [[Врангелов Остров]] | 2004 |- | [[Податотека:Uvs-noor.jpg|100px]] | [[Езеро Увс Нур]] | 2003 |- | [[Податотека:D0807I14-HarbourTour.jpg|100px]] | Вулканите на полуостров [[Камчатка]] во [[Сибир]] | 1996 |} === [[Сан Марино]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:Monte Titano.jpg|100px]] | Историскиот центар на Сан Марино и [[Титано]] | 2008 |} === Ватикан (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|ИзображСликаение !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Roma San Paolo fuori le mura BW 2021-09-29 14-02-11 v2.jpg|100px]]||[[Базилика Свети Павле надвор од ѕидините|Базилика Свети Павле]]||1980, 1990 |- | [[Податотека:StPetersBasilicaEarlyMorning.jpg|100px]]||[[Ватикан]]||1984 |} === [[Словачка]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Banska Stiavnica- pohlad z Katovej ulice.jpg|100px]] ||[[Банска Штавница]] || 1993 |- | [[Податотека:Spisska nova ves...castle.jpg|100px]] ||[[Замок Спиш]] || 1993 |- | [[Податотека:Vlkolinecslovakia001.jpg|100px]] ||[[Парк Влколинец]] || 1993 |- | [[Податотека:Zadielska tiesnava.jpg|100px]] ||[[Пештера Агателек]] || 1995, 2000 |- | [[Податотека:Bardejov namesti 3773.JPG|100px]] ||[[Бардејов]] || 2000 |- | [[Податотека:Stužica primeval forest, Slovakia.jpg|100px]] ||[[Карпатски планини]] || 2007 |- | [[Податотека:Bodruzal cerkov 1658 ZeliPVL.JPG|100px]] || [[Дрвените цркви на Карпатите]] || 2008 |} === [[Словенија]] (1) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:SkocjanskeJame.jpg|100px]] | [[Шкоцијански пештери]] | 1986 |} === [[Србија]] (4) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Sopocani monastery16.jpg|100px]] | [[Стари Рас]] и [[Манастир Сопочани]] | 1979 |- | | [[Студеница (манастир)]] | 1986 |- | [[Податотека:Felix romuliana.jpg|100px]] | [[Ромулијана]] | 2007 |- | [[Податотека:14th-century_fresco_of_Jesus_Christ_bearing_the_cross,_Visoki_Dečani,_Kosovo.jpg|100px]] | [[Средновековни споменици на Косово и Метохија]]: [[Манастир Високи Дечани]], [[Пеќска патријаршија]], [[Манастир Грачаница]] и [[Црква Богородица Левишка]] ||2004, 2006 |} === [[Турција]] (9) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Goreme valley.jpg|100px|]] ||[[Ѓореме]] ||1985 |- |[[Податотека:DivrigiUluCamiportal (2006).jpg|100px|]] ||[[Дивриги џамија]] ||1985 |- |[[Податотека:Aya sofya.jpg|100px|]] ||Историски делови од [[Истанбул]] ||1985 |- |[[Податотека:Hattusa.liongate.jpg|100px|]] ||[[Хатуша]] ||1986 |- |[[Податотека:Mount Nemrut.jpg|100px|]] ||[[Немруд (планина)|Немруд]] ||1987 |- |[[Податотека:Pamukkale00.JPG|100px|]] ||[[Хиераполис]]и [[Памуккале]] ||1988 |- |[[Податотека:Lycian sarcophagus at Xanthos.jpg|100px|]] ||[[Ксантос]]и [[Летоон]] ||1988 |- |[[Податотека:Safranbolu traditional houses.jpg|100px|]] ||[[Сафранболу]] ||1994 |- |[[Податотека:Troy1.jpg|100px|]] || [[Троја]] ||1998 |} === [[Украина]] (5) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Chrám svaté Sofie (Kyjev).jpg|100px|]] ||[[Катедрала Света Софија (Киев)]] ||1990 |- |[[Податотека:Kiev Pechersk Lavra (General).jpg|100px|]] ||[[Киевско-печерска лавра]] ||1990 |- |[[Податотека:Lwow-panorama-m.jpg|100px|]] ||[[Лавов]] - стариот град ||1998 |- |[[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px|]] ||[[Струвеов геодетски лак]] ||2005 |- |- |[[Податотека:Big Loop Polonina Carynska.jpg|100px|]] ||[[Карпатски планини]] ||2007 |} === [[Унгарија]] (8) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Chain bridge by night Budapest.jpg|100px]]||[[Будимпешта]], вклучувајќи [[Замок Буда]], [[Андраси Ут]] и [[Будимпештско метро]] |- | [[Податотека:Okt 12.jpg|100px]]||Етнографско селище [[Холоко]]||1987 |- | [[Податотека:Aggtelek National Park, Baradla Cave.jpg|100px]]|| [[Агтелек]]||1995 |- | ||[[Бенедиктински манастир]] ||1996 |- | [[Податотека:HungarianGreyCattle3.jpg|100px]]||[[Хортобаг]]||1999 |- | [[Податотека:Hungary pecs - szekesegyhaz1.jpg|100px]]||Раниот христијански некропол во [[Печ (Унгарија)|Печ]]||2000 |- | [[Податотека:Fertod, Palais Esterhazy de nuit.jpg|100px]]||Нежидерско езеро||2001 |- | [[Податотека:River Tisza & Bodrog Tokaj.jpg|100px]]||[[Винарската област Токај]]||2002 |} === [[Финска]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Suomenlinna.jpg|100px]] ||[[Суоменлинна]] до [[Хелсинки]] ||1991 |- |[[Податотека:Rauma Finland Helsingintori 20051225.jpg|100px]] ||[[Стара Раума]] ||1991 |- |[[Податотека:Petäjävesi Old Church from south.JPG|100px]] ||[[Стара дрвена црква Петајавеси]] ||1994 |- |[[Податотека:Verla.JPG|100px]] ||[[Верла]] ||1996 |- |[[Податотека:Sammallahdenmaki.jpg|100px]] || [[Самалахденмиаки]] ||1999 |- |[[Податотека:Kvarken.png|100px]] ||[[Кваркен]] и [[Висок брег]] ||2000, 2006 |- |[[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] ||[[Струвеов геодетски лак]] ||2005 |} === [[Франција]] (33) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Meister von Saint-Savin-sur-Gartempe 001.jpg|100px]] ||[[Манастир Вазелај]] ||1983 |- |[[Податотека:Amiens cathedral 001.JPG|100px]] ||[[Амјенска катедрала]]||1981 |- |[[Податотека:France Arles Arena North Night.jpg|100px]] ||[[Арл]]||1981 |- |[[Податотека:Mons beffroi JPG01B.jpg|100px]] |Камбанариите во Северна Франциja и Белгија (заедно с Белгија) ||1999, 2005 |- |[[Податотека:Bordeaux Pont de Pierre.jpg|100px]] ||[[Бордо]] ||2007 |- |[[Податотека:Bourges04.jpg|100px]] ||Катедрала „Сен Етјен“ ||1992 |- |[[Податотека:20050520 Jaune-Vert.jpg|100px]] ||[[Јужен Канал]] ||1996 |- |[[Податотека:Cathedrale de Reims 1.jpg|100px]] ||[[Реимс]]: [[Катедрала Саинт Реми]] и [[Палас Ту]] ||1991 |- |[[Податотека:Cathédrale Chartres 2007.jpg|100px|]] ||Катедралата во [[Шартер]] ||1979 |- |[[Податотека:Cloister, Fontenay Abbey, Marmagne, France.JPG|100px]] ||[[Дворец Фонтенбло]] ||1981 |- |[[Податотека:Citadelle_Besancon.JPG|100px]] || ||2008 |- |[[Податотека:Palais des Papes Paul MUNHOVEN.JPG|100px]] || ||1995 |- |[[Податотека:Carcassonne-vignes.jpg|100px]] || ||1997 |- |[[Податотека:Lyon Theatre Romain 20060826.jpg|100px]] ||[[Лион]] ||1998 |- |[[Податотека:St-emilion 27-01-2008.jpg|100px]] || ||1999 |- |[[Податотека:Le Havre Vue Plage 14 07 2005.jpg|100px]] || ||2005 |- |[[Податотека:Mont Saint Michel bordercropped.jpg|100px]] || ||1979 |- |[[Податотека:Fontainebleau 119.jpg|100px]] || ||1981 |- |[[Податотека:Versailles Palace.jpg|100px]] ||[[Версајски дворец]] ||1979 |- |[[Податотека:Aftnn The Seine from the Eiffel Tower.jpg|100px]] ||[[Сена]] ||1991 |- |[[Податотека:Nancy Place Stanislas BW 2015-07-18 13-49-20 1.jpg|100px]] || ||1983 |- |[[Податотека:Pont du Gard 2006.jpg|100px]] || ||1985 |- |[[Податотека:Lascaux2.jpg|100px]] ||[[Ласко]] ||1979 |- |[[Податотека:Provins-Fortifications.jpg|100px]] ||[[Провен]] ||2001 |- |[[Податотека:Theatre-antique vue-generale-sud.jpg|100px]] || ||1981 |- |[[Податотека:Poitiers notre dame5.JPG|100px]] || ||1998 |- |[[Податотека:Koenigliche Saline in Arc-et-Senans Bild1 800px.jpg|100px]] || ||1982 |- |[[Податотека:Absolute ponts couverts 02.jpg|100px]] ||[[Стразбур]] ||1988 |- |[[Податотека:France Loir-et-Cher Chambord Chateau 03.jpg|100px]] || ||2000 |- |[[Податотека:Vezelay Ste Madeleine Westfassade.jpg|100px]] || ||1979 |- |[[Податотека:Corse-04860-calanche de Piana-château fort.jpg|100px]] ||[[Корзика]] ||1983 |- |[[Податотека:Pirineo Ordesa 3.jpg|100px]] || ||1997, 1999 |- |[[Податотека:Corail Lifou.JPG|100px]] || ||2008 |} === [[Холандија]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слики !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Schokland4.jpg|100px]] | [[Шокленд]] | 1995 |- | [[Податотека:Muizenfort.jpg|100px]] | [[Заштитна линија на Амстердам]] | 1996 |- | [[Податотека:Willemstad harbor.jpg|100px]] | [[Вилемстад]] | 1997 |- | [[Податотека:Windmills of Kinderdijk (11).JPG|100px]] | [[Киндерџик]] | 1997 |- | [[Податотека:Woudagemaal 03.JPG|100px]] | [[Ir.D.F. Woudagemaal]] | 1998 |- | [[Податотека:Beemster 1869.png|100px]] | [[Полдер]] | 1999 |- | [[Податотека:Rietveldschroderhuis.jpg|100px]] | [[Музеј Ритвелд]] | 2000 |} === [[Хрватска]] (7) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | || Историски комплекс во [[Сплит]] со дворецот на императорот [[Диоклецијан]]||1979 |- | [[Податотека:Dubrovnik-L04-1.jpg|100px]]||[[Дубровник]]||1979, 1998 |- | [[Податотека:HR - Plitvice (Plitvička Jezera)1.JPG|100px]]||[[Плитвички Езера]]||1979 |- | [[Податотека:Croatia Porec Euphrasius Basilika BW 2014-10-08 10-43-24.jpg|100px]]||[[Еуфразиева базилика]]||1997 |- | [[Податотека:Katedrála sv. Vavřince v Trogiru.JPG|100px]]||[[Трогир]] - стариот град||1997 |- | [[Податотека:St Jacobs Cathedral 2.JPG|100px]]||[[Катедрала Свети Јаков]]||2000 |- | [[Податотека:Stari Grad on Hvar.JPG|100px]]||[[Стари Град (Хрватска)|Стари Град]] |} === [[Црна Гора]] (2) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Alley kotor.JPG|100px]] | [[Котор]] | 1979 |- | [[Податотека:Durmitor - near Minin bogaz.jpg|100px]] | [[Дурмитор]] | 1980, 2005 |} === [[Чешка]] (12) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- | [[Податотека:Cesky Krumlov 01.jpg|100px]]||[[Чешки Крумлов]] |- | [[Податотека:Hradschin Prag.jpg|100px]]||[[Прага]] - стариот град||1992 |- | [[Податотека:Telc - main square.jpg|100px]]||[[Телч]] - стариот град||1992 |- | [[Податотека:Zelená hora - poutní kostel.jpg|100px]]||[[Црква „Св. Јован Непомучки“]] ||1994 |- | [[Податотека:Kutná Hora - pohled od Svaté Barbory.jpg|100px]]||[[Кутна Хора]]||1995 |- | [[Податотека:Lednice castle.jpg|100px]]||[[Комплес Леднице-Валтице]]||1996 |- | [[Податотека:Kromeriz, Marktpl, Schl.jpg|100px]]||Кромеришки замок||1998 |- | [[Податотека:Holašovice.jpg|100px]]|| [[Холашовице]]||1998 |- | [[Податотека:Litomyšl, Schloss.jpg|100px]]||[[Литомишел]]||2000 |- | [[Податотека:Holy Trinity Column.jpg|100px]]||[[Holy Trinity Column in Olomouc]]||2000 |- | [[Податотека:Villa Tugendhat front.JPG|100px]]||[[Вила Тугендхат]]||2001 |- | [[Податотека:Třebíč Ghetto 'Entry'.jpg|100px]]||Еврејската населба во Требиќ ||2003 |} === [[Швајцарија]] (9) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%|Слика !width=76%|Објект !width=8%|Година |- |[[Податотека:Muestair Kloster.jpg|100px|]] ||[[Бенедиктски манастир Свети Јован]] ||1983 |- |[[Податотека:Convent of St Gall.jpg|100px|]] ||[[Манастир Свети Гал]] ||1983 |- |[[Податотека:The cathedral- Das Münster.JPG|100px|]] ||[[Берн]] - стариот град ||1983 |- |[[Податотека:Bellinzona 066.jpg|100px|]] ||[[Трите замоци во Белинцона]] ||2000 |- |[[Податотека:Lake Lugano.jpg|100px|]] ||[[Планина Сан Џорџо]] ||2003 |- | ||Планински реон [[Јунгфрау]]-[[Алетч]]-[[Бичхорн]] ||2001 |- |[[Податотека:Calfeisental sardona.jpg|100px|]] || [[Glarus thrust]] ||2008 |- |[[Податотека:Rivaz.jpg|100px|]] ||[[Винарска област Лаваукс]] ||2007 |- |[[Податотека:Albulabahn01.jpg|100px|]] ||[[Железна линија Ратиен]] ||2008 |} === [[Шведска]] (14) === {| class="wikitable" width=90% !width=6%| Слика !width=66%| Објект !width=6%| Година |- | [[Податотека:Drottningholmpalace.jpg|100px]] | [[Дротнингхолмска палата]] | 1991 |- | [[Податотека:BirkaExcavation1.png|100px]] | [[Бирка]] и [[Хувгорден]] | 1993 |- | [[Податотека:Engelsberg-Huettenwerk-01.jpg|100px]] | [[Engelsberg Ironworks]] | 1993 |- | [[Податотека:Tanumshede 2005 rock carvings 5.jpg|100px]] | [[Танумшеде]] | 1994 |- | [[Податотека:Skogskyrk Grav 2006.jpg|100px]] | [[Скугсширкогорден]] | 1994 |- | [[Податотека:Visby stadtmauer.jpg|100px]] | [[Висби]] | 1995 |- | [[Податотека:Gammelstad.jpg|100px]] | [[Гамелстатска црква]] | 1996 |- | [[Податотека:Sapmi Lappland.jpg|100px]] | [[Лапонија]] | 1996 |- | [[Податотека:Fredrikskyrkan Karlskrona.jpg|100px]] | [[Карлскруна]] | 1998 |- | [[Податотека:Öland Gettlinge.jpg|100px]] | Земјоделскиот пејзаж во [[Оланд]] | 2000 |- | [[Податотека:Höga Kusten, Gulf Rödviken near Ullånger, Sweden.jpg|100px]] | [[Кваркен]] и [[Висок Брег]] | 2000, 2006 |- | [[Податотека:Stora stöten.jpg|100px]] | [[Фалун]] | 2001 |- | [[Податотека:Grimetonmasterna.jpg|100px]] | [[Радиостаница Варберг]] | 2004 |- | [[Податотека:Hammerfest Meridianstein.jpg|100px]] | [[Ретска железница]] | 2005 |} [[Категорија:Светско наследство во Европа|*.3]] [[Категорија:Списоци на места]] rvsng6m63kncf4cp540ndkm554khoz5 0 120176 5649759 5428622 2026-10-25T16:46:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649759 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian district |en_name=Чернишковски реон |ru_name=Чернышковский район |image_map=Volgogradskaya oblast Chernyshkovsky rayon.png |map_caption=Местоположба на Чернишковски реон во Волгоградската област |image_view=Цимлянские пески.jpg |image_caption=Цимјански дини во реонот |coordinates = {{coord|48|25|N|42|14|E|type:adm2nd_region:RU|display=inline,title}} |lats |longs |image_flag=Flag of Chernyshkovsky rayon (Volgograd oblast).png |flag_caption |image_coa=Coat of arms of Chernyshkovsky district with a crown 01.png |coa_caption |anthem_ref |holiday |holiday_ref |federal_subject=[[Волгоградска област]] |federal_subject_ref=<ref name="VolgogradO_admlaw" /> |adm_data_as_of=2011 |adm_ctr_type=работна населба |adm_ctr_name=[[Чернишковски]] |adm_ctr_ref=<ref name="OKATO" /> |urban-type_settlement_of_district_significance_type=населено место од градски тип |no_of_urban-type_settlements_of_district_significance=1 |selsoviet_type1=селсовети |no_of_selsoviets_type1=11 |no_of_urban-type_settlements=1 |no_of_rural_localities=44 |counts_ref= |mun_data_as_of=декември 2004 |mun_formation1=Општински реон Чернишковски |mun_formation1_ref=<ref name="VolgogradOChernyshkovskyD_mun" /> |mun_formation1_no_of_urban_settlements=1 |mun_formation1_no_of_rural_settlements=11 |mun_formation1_counts_ref=<ref name="VolgogradOChernyshkovskyD_mun" /> |mun_formation1_leader_title= |mun_formation1_leader_title_ref= |mun_formation1_leader_name= |mun_formation1_leader_name_ref= |mun_formation1_representative_body= |mun_formation1_representative_body_ref= |area_of_what |area_as_of |area_km2=3079.96 |area_km2_ref=<ref name="area" /> |pop_2010census=16873 |urban_pop_2010census=32.0% |rural_pop_2010census=68.0% |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census" /> |pop_latest= |pop_latest_date= |pop_latest_ref= |established_date= |established_date_ref= |prev_name1 |prev_name1_date |prev_name1_ref |website=http://www.chernyshki.ru |website_ref |commonscat=Chernyshkovsky district |date=август 2011 }} '''Чернишковски реон''' ({{langx|ru|Черны́шковский райо́н}}) — административен<ref name="VolgogradO_admlaw">Law #139-OD</ref> реон, еден од триесет и трите реони во [[Волгоградска област|Волгоградската област]], [[Русија]]. Реонот е составен од општинскиот реон Чернишковски.<ref name="VolgogradOChernyshkovskyD_mun">Law #976-OD</ref> Се наоѓа во југозападниот дел на областа. Површината на реонот изнесува 3.079,96 км².<ref name="area">Official website of Chernyshkovsky District. [http://chernyshki.ru/index.php/menu-rajon/menu-info/84-rajon-kratko Information about the district] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304044139/http://chernyshki.ru/index.php/menu-rajon/menu-info/84-rajon-kratko |date=2016-03-04 }} {{ru}}</ref> Негово административно седиште е работната населба [[Чернишковски]].<ref name="OKATO">{{OKATO reference|18 258}}</ref> Население: {{ru-census2010|16,873|.}} == Наводи == {{наводи}} {{Реони во Волгоградска област}} [[Категорија:Реони во Волгоградската област]] 5s5cmp6pyjbwsyvmzc2oufgq032b7n2 0 181210 5650042 5455866 2026-10-26T11:14:53Z SpectralWiz 106165 5650042 wikitext text/x-wiki {{Македонци}} '''Шкрети''' — назив за етничките [[Македонци]], кои го примиле [[албански јазик|албанскиот јазик]] и кои во [[Република Македонија]] живеат во областа [[Горна Река]] (денес во општините [[Општина Маврово и Ростуше|Маврово и Ростуше]] и [[Општина Гостивар|Гостивар]]). == Потекло на поимот == Етимилогијата на македонскиот збор „Шкрет“ потекнува од [[гегиско наречје|гегискиот]] (албанскиот) збор '''Шкја''', којшто означува [[Словен]]. Самите [[Албанци]] ([[Геги]]) ги нарекувале етничките Македонци кои го примиле албанскиот јазик '''Шкја''' или '''Скја''' т.е. словени, за да се разликуваат од етничките Албанци. Но, Шкрети нема само во [[Горна Река]], туку албанизирани Македонци во најголем број живеат во [[Голо Брдо]], околиите на градот [[Коњух]] (преименуван од Отоманците во [[Елбасан]]), [[Белград (Албанија)|Белград]] (преименуван од Отоманците во [[Белград (Албанија)|Белград]]), [[Горица (Албанија)|Горица]] (тур. ''Корча''), [[Бобоштица]], [[Поградец]], [[Девол]], итн. Поконкретно, Шкја е термин кои гегите (Албанците) го користеле и за сите останати словенски народи. Српскиот етнограф [[Јован Цвииќ]], забележал дека Албанците ги нарекуваат и [[Срби]]те и [[Црногорци]]те “само Шкја, Скја и никако поинаку“<ref>''J. Cvijić, Balkansko Poluostrvo, Beograd 1931, II, 31 i d., 61''</ref>. Според етимилошкиот речник на хрватскиот и српскиот јазик, албанскиот збор shqa (шкја) означува Словен<ref>''Petar Skok, Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika, JAZU, Zagreb 1973''</ref>. ==Предание== Кај овие луѓе постои едно широко раширено предание дека кога во целиот Рекански крај надвладеале насилства и злосторствата, едни за да се избават од тие неволји се согласиле да ја променат верата, тие се согласиле да го променат (прифатат) јазикот<ref name="Шаревски">{{наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=723D87642DA53D4DBBD81614EDD37276|title=За припадноста на луѓето од Горна Река|last=Шаревски|first=Марио|date=18 декември 2014|publisher=Утрински Весник|language=македонски|accessdate=30 октомври 2015|archive-date=2015-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405174227/http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=723D87642DA53D4DBBD81614EDD37276|url-status=dead}}</ref>. Дека ова предание може да има извесно голема веродостојност потврдуваат поголем број историски факти, податоци и споменици. Имено, најголемиот дел или речиси сите имиња на селата и местата во кои живеат овие луѓе се со потекло од [[Македонски јазик|македонскиот јазик]]. Потоа, токму овој предел почнувајќи од 17 век бил портата преку која навлегувале качачките пљачкашки банди, а подоцна и се населувале Албанците во [[Македонија]]. Во условите на несигурност на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], овие предели биле владеени и управувани од паши кои биле [[Албанци]]. Во тој поглед не треба да зачудува фактот дека албанскиот јазик се ширел врз оние луѓе кои биле непосредно изложени на контакти со албанските банди или заштитници-сејмени, за разлика од оние кои станале муслимани и во услови на една верски организирана држава уживале одредена безбедност и сигурност и биле оставани на мир. Дека албанскиот јазик се ширел и прифаќал од христијанско македонско население и надвор од Горна Река, сведочат записите на бугарскиот етнограф и статистичар [[Васил К’нчов]] (кој луѓето од Горна Река ги запишувал како православни Арнаути) и рускиот јазичар [[Афанасиј Селишчев]], кој сведочат дека и жителите на селата во Мавровското Поле биле двојазични, односно покрај македонскиот го зборувале и владееле и албанскиот јазик, исто како и селото [[Горно Јеловце]] и неколку други во [[Полог]]. Оваа појава била позната и во други краишта, па и во обратна насока сведочат записите на македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]], за скопското село Љуботен во кое помалубројните христијани го примиле албанскиот јазик како и за костурското село [[Статица]], чии жители иако биле со албанско потекло под влијание на околните села го примиле македонскиот јазик и самосвест. == Асимилација == Општопознато е дека Македонците, како христијани во Отоманското Царство, трпеле големи тероризирања од страна на исламизираните Албанци, кои биле главни отомански сојузници на Балканот. Поради тие притисоци, за заштита на својот живот, голем дел од Македонците од западна Македонија и она што денеска е држава Албанија се исламизирале, а оние кои останале верни на својата прадедовска христијанска вера, само го прифатиле [[албанскиот јазик]] со цел полесно да ги разбираат своите напаѓачи и навремено да се соочуваат и надминуваат заканите. Тоа се денешните Шкрети. Многу од Шкрети со тек на време се исламизирале, па целосно се претопиле во Албанци. Денеска исламизираните Шкрети од Горна Река се сметаат исклучиво за Албанци, иако етничкото потекло им е чисто македонско. Се претпоставува дека Шкрети го прифатиле албанскиот јазик во [[19 век]]. Постојат [[Белгија|белгиски]] сведоштва од 19 век, кои се однесуваат на селата во Корча (Горица) и [[Девол]], населени со етнички Македонци, но под арнаутскиот притисок морале да го прифатат албанскиот јазик т.е. да се албанизираат или пак да се исламизираат и да добијат Отоманска заштита. Забележано е дека масовно, македонските селани од Корча и Девол, кои го говореле македонскиот јазик како мајчин, го прифатиле албанскиот јазик некаде околу [[1870]] година. Првенците на подесетина села од овие области се заколнале групно да не говорат повеќе словенски, да не го пренесуваат македонскиот јазик на своите деца и да станат Албанци<ref>''Списание "Albania"Bruxelles, 15–30 Juni 1898, p. 32.''</ref>. Пишаните историски извори и факти, откриваат дека голем број од денешните Албанци имаат македонско етничко потекло. Денес шкрети живеат во гостиварска [[Волковија]] и други села. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=723D87642DA53D4DBBD81614EDD37276 ''„За припадноста на луѓето од Горна Река“''. Писмо на Марио Шаревски објавено во Утрински весник, бр.4663 од 18 декември 2014] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150405174227/http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=723D87642DA53D4DBBD81614EDD37276 |date=2015-04-05 }} [[Категорија:Македонци]] l4ucnat6eaxi354ma9rorb2zxfakdd8 0 202797 5649777 4610864 2026-10-25T17:59:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649777 wikitext text/x-wiki '''Човече''' (или '''фигура''') '''од цртички''', '''линии''' или '''стапчиња''', познато и како „'''глишо'''“ (множина: „глишовци“), е многу едноставен тип на цртеж составен е цртички (линии) и точки, најчесто во форма на [[човек]] или други [[Животно|животни]]. [[Глава]]та е претставена со круг, понекогаш со додатни точки и цртички што претставуваат [[Око|очи]], [[уста]] или [[коса]]. [[Рака|Рацете]], [[Нога|нозете]] и [[Торзо|трупот]] се претставени со прави линии. Постои несогласување за тоа дали човечињата од цртички треба да имаат [[врат]]ови, но општоприфатено е дека вратовите не се потребни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.explosm.net/comics/1726/ |title=Comics |publisher=Explosm.net |date= |accessdate=2009-09-10}}</ref><ref>[http://farm4.static.flickr.com/3175/3044756855_c1459ecc51.jpg Flickr.com]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Човечињата од цртички обично се цртаат со пенкало, молив, фломастер и слично. Низ историјата се цртале многу ѕидни слики со човечиња од цртички, најчесто врежани со остар предмет на цврсти површини како камен или цементни ѕидови. Обично се цртаат со многу малку детали, бидејќи служат како иконички (пр. пред тоалети за означување „машки“ и „женски“), но лесно се претставуваат и емоции. На пример, закосени „[[Веѓа|веѓи]]“ покажуваат бес, раширени „очи“ страв, но обично човечињата од цртички немаат носеви, усти или други детали на лицето, и не покажуваат никакви посебни емоции. Човечињата од цртички се најпогодни за [[рекламирање]], [[забава]] и [[скицирање]]. == Историја == [[Податотека:Aiga drinkingfountain.svg|thumb|right|100px|Симбол за фонтана со питка вода]] Најраните почетоци на фигури од цртички се во [[Праисториска уметност|праисториската уметност]]. Десетици илјади години подоцна, писмата што користат слики за зборови или морфеми — на пример, [[логограм]]и како [[Египетски хиероглифи|египетското]] и [[Кинеско писмо|кинеското писмо]] — почнале да ги поедноставуваат знаците за луѓе и други предмети користејќи фигури од цртички. Првата меѓународна употреба на човечиња од цртички е на [[Летни олимписки игри 1964|Летните олимписки игри 1964]] во [[Токио]]. == Анимирање == [[Податотека:Stickwalkav.gif|thumb|right|220px|Човече од цртички анимирано со ''[[Adobe Flash]]'']] === ''Flash'' === {{See|[[Флеш анимација]]}} Човечиња од цртички често се користат во [[Анимација|анимации]] направени со ''[[Adobe Flash]]''. Човечињата од цртички лесно се цртаат и се анимираат многу побрзо од целосни цртежи. == Стрипови == * [[xkcd]] * [[The Order of the Stick]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Stick figures}} * [http://www.austinkleon.com/2008/02/12/gerd-arntz-and-the-woodcut-origins-of-the-stick-figure/ ''Gerd Arntz and the Woodcut Origins of the Stick Figure''] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20110514130706/http://www.aiga.org/content.cfm/symbol-signs 50-те симболи на ''AIGA''] {{en}} [[Категорија:Цртање]] [[Категорија:Анимациски техники]] 49ckxzz9k6x87445v5cm416kkrff5k4 0 209574 5649740 5648385 2026-10-25T15:27:23Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-56419-47|~2026-56419-47]]) и ја поврати преработката 5468995 на ГП 5649740 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Еж<ref name=msw3>{{MSW3 Hutterer | pages = 212–217}}</ref> | image = Igel01.jpg | image_caption = [[Европски еж]] | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Ежевидни]] | familia = [[Ежевидни]] | subfamilia = '''Erinaceinae''' | subfamilia_authority = [[Јохан Фишер|Г. Фишер]], 1814 | subdivision_ranks = | subdivision = *''[[Atelerix]]'' *''[[Erinaceus]]'' *''[[Hemiechinus]]'' *''[[Mesechinus]]'' *''[[Paraechinus]]''}} '''Еж''' е животно кое го сочинуваат 14 видови инсектојадци од семејството на Erinaceidae. === Исхрана === Главна храна им се инсекти и други антроподи, но исто така, јадат и растителни производи. === Особености === Деветте видови бодлести ежови имаат кратки боцки на грбот, тркалезно тело, мала глава, жилесто лице и мало опавче или воопшто го немаат. Должината варира од 10 до 44 см.Бодлестите ежови потекнуваат од [[Велика Британија]], [[Северна Африка]] и [[Азија]], а еден вид се среќава во [[Нов Зеланд]]. Петте видови на гимнур, или влакнест еж, се со азиско потекло. Тие имаат грубо цврсто влакно, но немаат боцки и имаат тежок мирис. Обичниот гимнур може да е долг до 46 см и да има долга опашка до 30 см. ==Ежот како мотив во уметноста== * „Еж“ — краток расказ на македонскиот писател [[Петар Т. Бошковски]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 64.</ref> * „Борец со илјада копја“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Киро Донев]] од 2013 година.<ref>Киро Донев, ''Приказни од куќичката на дрво''. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 29.</ref> * „Ешко и крушата“ — брзозборка на македонскиот писател [[Јован Стрезовски]].<ref>''Ономоно дономоно''. Просветно дело АД - Скопје, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2007, стр. 5.</ref> * „Боцливото еже“ — песна на македонскиот поет [[Васе Тодоров - Шлеговец]].<ref>Васе Тодоров - Шлеговец, ''Магија на детството''. Скопје: александар & александар, 2000, стр. 37-38.</ref> == Поврзано == * [[Бодликаво прасе]] == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Ежевидни| ]] [[pl:Jeżowate]] [[pt:Erinaceidae]] [[uk:Їжакоподібні]] 89mitydqmbk3qcq1ll3vhijs7al1gtm 0 288866 5649656 5483377 2026-10-25T12:08:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649656 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата, крстот и новата крстилница |епархија = Тетовско-гостиварска |намесништво = Тетовско |парохија = Брвеничка |координати = {{coord|41|57|58|N|20|58|12|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Долно Седларце |општина = Брвеница |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]] |изградба = 1979 |завршено = 1984 |осветување = 31 јануари 1984 |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Атанасиј''' — главна селска црква во [[тетовско]]то село [[Долно Седларце]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во јужниот дел на селото, а во непосредна близина се и селските гробишта. == Историја == Истражувачот [[Јован Трифуноски]] навел дека во селото постоел храм посветен на Свети Атанасиј, но истиот бил разрушен.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/460319681/%D0%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=424|date=1976|publisher=[[Српска академија на науките и уметностите]]|isbn=|location=[[Белград]]|oclc=}}</ref> За постоењето на таа црква, во црковниот двор постои еден голем камен крст со тешко читлив запис. Црквата била возобновена во 1984 година, а била осветена од митрополитот [[Полошко-кумановска епархија|Полошко-кумановски]] [[Кирил Полошко-кумановски|г. Кирил]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/svetaktuelno.asp?id=1746|title=Црквата на свети Атанасиј во с. Долно Седларце (тетовско) го прослави својот патрон|date=5 февруари 2007|publisher=|language=македонски|accessdate=2010-04-27}}</ref> на 31 јануари 1984 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tetovoinfo.mk/odbelezhani-40-godini-od-osvetuvanje-na-crkvata-sveti-atanasij-vo-tetovsko-dolno-sedlarce/|title=Одбележани 40 години од осветување на црквата Свети Атанасиј во тетовско Долно Седларце|last=Инфо|first=Тетово|date=2024-01-31|work=Тетово Инфо|language=mk-MK|accessdate=2025-11-30}}</ref> == Архитектура == Во дворот на црквата се наоѓаат капела, крст, новоизградена крстилница, како и нов базен за верски обреди во кој првпат бил фрлен крст за време на празникот [[Водици]] во 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%BF%D1%80%D0%B2-%D0%BF%D0%B0%D1%82-%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD-%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%9A%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D0%BA%D1%80%D1%81%D1%82-%D0%B2%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B5ZUP|title=Прв пат одржан чинот на спуштање на крст во тетовско Долно Седларце|last=Тетово|first=Александар Самарџиев|date=2025-01-19|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2025-11-30}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <gallery mode="packed" heights="100px"> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова) 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова) 3.jpg|Јужната страна Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова) 4.jpg|Поглед на крстилницата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова) 5.jpg|Икона над влезот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова) 6.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце (нова).jpg|Северната страна </gallery> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> Податотека:Гробишта во Долно Седларце.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 10.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 11.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 12.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 13.jpg|Крстот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 14.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 15.jpg|Помошен објект Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 16.jpg|Печка во дворот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 17.jpg|Западната страна Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 2.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 3.jpg|Источната страна Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 5.jpg|Ниша над влезот Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 6.jpg|Куполата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 7.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 8.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Долно Седларце 9.jpg|Капелата </gallery> == Поврзано == * [[Тетовско архијерејско намесништво]] * [[Брвеничка парохија]] * [[Долно Седларце]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Athanasius Church (Dolno Sedlarce)}} {{Цркви во Општина Брвеница}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Долно Седларце}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Долно Седларце]] ko9ajmi6elis4g4uktmquwvq63ex8mf 0 736643 5649659 5649650 2026-10-25T12:12:18Z Buli 2648 /* Судирот со смедеревскиот митрополит */ 5649659 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Прохор [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = [[Податотека:Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg|150px|Фреска во [[црквата „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во охридско [[Врбјани]]]]| birth_name = | term_start =околу 1528 | term_end = околу [[1550]]| predecessor = непознато| successor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Прохор }} '''Прохор''' (починал во јуни или јули [[1550]]) бил [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во првата половина на XVI век. Неговата дејност се одликувала со настојувања за зацврстување на црковната јурисдикција и угледот на Охридската архиепископија, како и со значителна материјална поддршка на манастирите на [[Света Гора]]. Особено значајна била неговата улога во обновувањето на светогорскиот [[манастир Дохијар]], поради што бил запаметен како еден од неговите ктитори.{{sfn|Пантос|2008|pp=81–83}} == Охридски архиепископ == Прохор за првпат се споменува како охридски архиепископ во документ од 1528 или 1529 година. Според [[Иван Снегаров]], бил од словенско потекло.{{sfn|Снегаров|1932|p=187}} === Судирот со смедеревскиот митрополит === Еден од најзначајните предизвици за време на неговото архиепископување бил судирот со [[Павле Смедеревски|Павле]], смедеревскиот митрополит, кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]] и да ги издвои српските епархии од јурисдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Спорот произлегол од спротивставените претензии врз црковните области: Павле настојувал да ја воспостави поранешната територијална надлежност на српската црква, додека Прохор се повикувал на постарите права на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=78–79}} Во 1528 година во Охрид бил одржан црковен собор на кој биле разгледувани нарушувањата на црковниот поредок. Соборот донел одлуки против самоволното поставување и разрешување на архијереите, како и против прибавувањето султански берати без знаење на архиепископот. Иако во зачуваниот соборски акт Павле не се споменува по име, во историографијата се претпоставува дека неговото дејствување било поврзано со тогашните црковни немири. Според поновата археографска анализа, соборот бил одржан на 26 декември 1528 година.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=76–78}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=91–92}} Прохор побарал поддршка од источните патријаршии. Во април 1530 година александрискиот патријарх Јоаким испратил послание во кое го осудил дејствувањето на Павле и неговите приврзаници. Во септември истата година цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] испратил послание до Прохор, во кое ја поддржал јурисдикцијата на Охридската архиепископија над Пеќ и другите спорни епархии.<ref>{{Наведено списание|last=Пападопуло-Керамевс|first=А. И.|year=1896|title=Изъ исторіи Охридской и Ипекской патріархіи|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vv_03_1896.pdf|journal=Византійскій временникъ|volume=III|pages=118–120}}</ref> Во посланието се наведува дека Павле, со помош на световните власти, успеал да оттргне дел од црквите од охридската јурисдикција. За поткрепа на својата одлука, патријархот се повикал на старите царски повелби со кои биле утврдени правата на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=79–80}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=87–89}} На 13 март 1532 година во Охрид бил одржан нов црковен собор, на кој присуствувал и Павле. Според зачуваниот соборски акт, Павле побарал прошка за своите постапки, но неговото дејствување било осудено како нарушување на црковните канони. Соборот донел одлука за негово отстранување од архијерејската должност и за осуда на свештените лица поставени од него. Соборскиот документ, покрај Прохор, го потпишале и бројни митрополити и епископи од областите под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–81}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=90–91}} Според реконструкцијата на Иван Снегаров, судирот продолжил до 1541 година, кога на трет црковен собор Павле бил конечно осуден и лишен од свештеничкиот чин. Меѓутоа, Ѓокиќ и Живковиќ го оспоруваат постоењето на овој трет собор и сметаат дека документот што традиционално се датира во 1541 година всушност потекнува од 1533 година и се однесува на претходните соборски одлуки. Поновото археографско истражување од 2025 година го определува документот како соборска одлука од 20 јуни 1541 година, иако прашањата за неговите патријаршиски потписници остануваат предмет на научна расправа.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–83}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=89–90}} И покрај осудата на Павле, спорот околу црковната јурисдикција не бил целосно разрешен. Дел од српските епархии продолжиле да покажуваат самостојност во однос на Охридската архиепископија, а во одделни документи од следните години се споменуваат црковни поглавари што не ја признавале нејзината непосредна власт. Така, соборските одлуки не довеле до целосно и трајно воспоставување на охридската јурисдикција врз сите спорни области.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=85–88}} === Спор со Цариградскиот патријарх === Во текот на своето архиепископување, Прохор дошол во судир и со цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] (1522–1546) околу црковната јурисдикција над [[Влашка]] и [[Кнежевство Молдавија|Молдавија]]. Прохор претходно успеал да ги потчини тамошните епархии на Охридската архиепископија, но во 1544 година Еремија I ја вратил надлежноста над нив на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. За овие промени сведочат два османлиски фермана, издадени на 10 јуни и 22 септември 1544 година. Губењето на овие епархии претставувало удар врз црковниот авторитет на Прохор и неговите настојувања за проширување на влијанието на Охридската архиепископија.{{sfn|Пантос|2008|p=84}} === Ктиторска дејност === Значаен дел од неговата дејност бил насочен кон обновувањето на светогорскиот манастир [[Дохијар]], кој од средината на XV век се наоѓал во период на опаѓање. Во 1546 и 1547 година, со финансиски средства на Прохор биле изработени и подарени богослужбени книги, наменети за потребите на манастирското братство. Од ова дарение до денес се зачувани пет ракописни минеи на грчки јазик, кои се чуваат во манастирската библиотека. Нивните кодиколошки белешки потврдуваат дека биле изработени по нарачка на архиепископот и дека првично претставувале дел од поголема збирка богослужбени книги.{{sfn|Пантос|2008|p=82}} Покрај книгите, Прохор му подарил на манастирот богослужбени садови, свештенички одежди и икони. За дел од овие даренија сведочи инвентарот на манастирската ризница од 1 јануари 1770 година. Рускиот истражувач [[Порфириј Успенски]], кој го посетил Дохијар во XIX век, забележал дека во манастирската црква се наоѓале икони со натписи што ги поврзувал со времето на Прохор. Тој пренел и податок дека архиепископот престојувал во манастирот во 1547 година, иако не навел дополнителни докази за овој престој. Поголемиот дел од движните предмети поврзани со неговите даренија подоцна биле изгубени, особено во текот на настаните на Света Гора во 1821 година.{{sfn|Пантос|2008|pp=82–83}} Најзначајниот градежен потфат на Прохор во Дохијар било подигањето на новата манастирска трпезарија во 1547 година. Нејзината изградба имала не само практично значење за манастирскиот живот, туку придонела и за зајакнувањето на одбранбените ѕидини, бидејќи западниот дел од градбата бил составен дел од надворешниот бедем на манастирот. На западната фасада бил поставен ктиторски натпис во кој Прохор бил именуван како „''по Божја милост архиепископ на Прва Јустинијана''“. Неговиот придонес за обновувањето на манастирот бил зачуван и во манастирските поменици, каде што се споменувал како нов ктитор.{{sfn|Пантос|2008|p=83}} Според историчарот Димитриос Пантос, обновувањето на Дохијар треба да се разгледува и во контекст на соперништвото меѓу Прохор и патријархот Еремија I. Во истиот период, цариградскиот патријарх го обновил запуштениот светогорски манастир [[Ставроникита]], со што го зацврстил својот углед како ктитор. Пантос смета дека Прохор, преземајќи слична дејност во Дохијар, настојувал да го обнови сопствениот престиж и да го истакне авторитетот на Охридската архиепископија во православниот свет. Истражувачот ја разгледува и можноста обновителните работи да биле спроведувани во согласност со молдавскиот владетел [[Петар Рареш]], кој од 1536 година обезбедувал годишна финансиска помош за манастирот.{{sfn|Пантос|2008|pp=84–85}} Врските на Прохор со Света Гора не биле ограничени само на Дохијар. Во негово време поддршка од Охридската архиепископија добивале и други светогорски манастири, меѓу кои [[Зографски манастир|Зограф]], [[Велика лавра]] и [[Манастир Свети Пантелејмон (Света Гора)|Свети Пантелејмон]]. Овие активности сведочат за одржувањето на блиски односи меѓу Охридската архиепископија и светогорските монашки заедници во првата половина на XVI век.{{sfn|Пантос|2008|p=85}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite journal|last=Пантос|first=Димитриос|year=2008|title=Охридската архиепископия и отношенията й с Дохиарския манастир (първата половина на XVI в.)|url=https://journals.uni-vt.bg/balkans/bul/vol1/iss1/art10|journal=Балканите – език, история, култура|volume=1|issue=1|pages=81–88|ref=harv}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} * {{Cite journal|last1=Убипарип|first1=Миланка|last2=Пузовић|first2=Љиљана И.|title=Рукописни зборник из Збирке Народне библиотеке Србије (Рс 733) у светлу најновијих археографских истраживања|journal=Археографски прилози|volume=47|year=2025|pages=59–119|url=https://nb.rs/wp-content/uploads/2026/03/AP-47_03_Ubiparip_Puzovic.pdf|language=sr|ref=harv}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] t8xjpapcsgzcjdu31bylnadob46jfoj 5649663 5649659 2026-10-25T12:15:24Z Buli 2648 5649663 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп | English name = Прохор | image = [[Податотека:Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg|250px|Фреска во [[црквата „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во охридско [[Врбјани]]]] | birth_name = | term_start =околу 1528 | term_end = околу [[1550]] | predecessor = непознато | successor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]] | birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive | death_date = [[16 век]] | deathplace = | other = Прохор }} '''Прохор''' (починал во јуни или јули [[1550]]) бил [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во првата половина на XVI век. Неговата дејност се одликувала со настојувања за зацврстување на црковната јурисдикција и угледот на Охридската архиепископија, како и со значителна материјална поддршка на манастирите на [[Света Гора]]. Особено значајна била неговата улога во обновувањето на светогорскиот [[манастир Дохијар]], поради што бил запаметен како еден од неговите ктитори.{{sfn|Пантос|2008|pp=81–83}} == Охридски архиепископ == Прохор за првпат се споменува како охридски архиепископ во документ од 1528 или 1529 година. Според [[Иван Снегаров]], бил од словенско потекло.{{sfn|Снегаров|1932|p=187}} === Судирот со смедеревскиот митрополит === Еден од најзначајните предизвици за време на неговото архиепископување бил судирот со [[Павле Смедеревски|Павле]], смедеревскиот митрополит, кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]] и да ги издвои српските епархии од јурисдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Спорот произлегол од спротивставените претензии врз црковните области: Павле настојувал да ја воспостави поранешната територијална надлежност на српската црква, додека Прохор се повикувал на постарите права на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=78–79}} Во 1528 година во Охрид бил одржан црковен собор на кој биле разгледувани нарушувањата на црковниот поредок. Соборот донел одлуки против самоволното поставување и разрешување на архијереите, како и против прибавувањето султански берати без знаење на архиепископот. Иако во зачуваниот соборски акт Павле не се споменува по име, во историографијата се претпоставува дека неговото дејствување било поврзано со тогашните црковни немири. Според поновата археографска анализа, соборот бил одржан на 26 декември 1528 година.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=76–78}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=91–92}} Прохор побарал поддршка од источните патријаршии. Во април 1530 година александрискиот патријарх Јоаким испратил послание во кое го осудил дејствувањето на Павле и неговите приврзаници. Во септември истата година цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] испратил послание до Прохор, во кое ја поддржал јурисдикцијата на Охридската архиепископија над Пеќ и другите спорни епархии.<ref>{{Наведено списание|last=Пападопуло-Керамевс|first=А. И.|year=1896|title=Изъ исторіи Охридской и Ипекской патріархіи|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vv_03_1896.pdf|journal=Византійскій временникъ|volume=III|pages=118–120}}</ref> Во посланието се наведува дека Павле, со помош на световните власти, успеал да оттргне дел од црквите од охридската јурисдикција. За поткрепа на својата одлука, патријархот се повикал на старите царски повелби со кои биле утврдени правата на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=79–80}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=87–89}} На 13 март 1532 година во Охрид бил одржан нов црковен собор, на кој присуствувал и Павле. Според зачуваниот соборски акт, Павле побарал прошка за своите постапки, но неговото дејствување било осудено како нарушување на црковните канони. Соборот донел одлука за негово отстранување од архијерејската должност и за осуда на свештените лица поставени од него. Соборскиот документ, покрај Прохор, го потпишале и бројни митрополити и епископи од областите под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–81}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=90–91}} Според реконструкцијата на Иван Снегаров, судирот продолжил до 1541 година, кога на трет црковен собор Павле бил конечно осуден и лишен од свештеничкиот чин. Меѓутоа, Ѓокиќ и Живковиќ го оспоруваат постоењето на овој трет собор и сметаат дека документот што традиционално се датира во 1541 година всушност потекнува од 1533 година и се однесува на претходните соборски одлуки. Поновото археографско истражување од 2025 година го определува документот како соборска одлука од 20 јуни 1541 година, иако прашањата за неговите патријаршиски потписници остануваат предмет на научна расправа.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–83}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=89–90}} И покрај осудата на Павле, спорот околу црковната јурисдикција не бил целосно разрешен. Дел од српските епархии продолжиле да покажуваат самостојност во однос на Охридската архиепископија, а во одделни документи од следните години се споменуваат црковни поглавари што не ја признавале нејзината непосредна власт. Така, соборските одлуки не довеле до целосно и трајно воспоставување на охридската јурисдикција врз сите спорни области.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=85–88}} === Спор со Цариградскиот патријарх === Во текот на своето архиепископување, Прохор дошол во судир и со цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] (1522–1546) околу црковната јурисдикција над [[Влашка]] и [[Кнежевство Молдавија|Молдавија]]. Прохор претходно успеал да ги потчини тамошните епархии на Охридската архиепископија, но во 1544 година Еремија I ја вратил надлежноста над нив на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. За овие промени сведочат два османлиски фермана, издадени на 10 јуни и 22 септември 1544 година. Губењето на овие епархии претставувало удар врз црковниот авторитет на Прохор и неговите настојувања за проширување на влијанието на Охридската архиепископија.{{sfn|Пантос|2008|p=84}} === Ктиторска дејност === Значаен дел од неговата дејност бил насочен кон обновувањето на светогорскиот манастир [[Дохијар]], кој од средината на XV век се наоѓал во период на опаѓање. Во 1546 и 1547 година, со финансиски средства на Прохор биле изработени и подарени богослужбени книги, наменети за потребите на манастирското братство. Од ова дарение до денес се зачувани пет ракописни минеи на грчки јазик, кои се чуваат во манастирската библиотека. Нивните кодиколошки белешки потврдуваат дека биле изработени по нарачка на архиепископот и дека првично претставувале дел од поголема збирка богослужбени книги.{{sfn|Пантос|2008|p=82}} Покрај книгите, Прохор му подарил на манастирот богослужбени садови, свештенички одежди и икони. За дел од овие даренија сведочи инвентарот на манастирската ризница од 1 јануари 1770 година. Рускиот истражувач [[Порфириј Успенски]], кој го посетил Дохијар во XIX век, забележал дека во манастирската црква се наоѓале икони со натписи што ги поврзувал со времето на Прохор. Тој пренел и податок дека архиепископот престојувал во манастирот во 1547 година, иако не навел дополнителни докази за овој престој. Поголемиот дел од движните предмети поврзани со неговите даренија подоцна биле изгубени, особено во текот на настаните на Света Гора во 1821 година.{{sfn|Пантос|2008|pp=82–83}} Најзначајниот градежен потфат на Прохор во Дохијар било подигањето на новата манастирска трпезарија во 1547 година. Нејзината изградба имала не само практично значење за манастирскиот живот, туку придонела и за зајакнувањето на одбранбените ѕидини, бидејќи западниот дел од градбата бил составен дел од надворешниот бедем на манастирот. На западната фасада бил поставен ктиторски натпис во кој Прохор бил именуван како „''по Божја милост архиепископ на Прва Јустинијана''“. Неговиот придонес за обновувањето на манастирот бил зачуван и во манастирските поменици, каде што се споменувал како нов ктитор.{{sfn|Пантос|2008|p=83}} Според историчарот Димитриос Пантос, обновувањето на Дохијар треба да се разгледува и во контекст на соперништвото меѓу Прохор и патријархот Еремија I. Во истиот период, цариградскиот патријарх го обновил запуштениот светогорски манастир [[Ставроникита]], со што го зацврстил својот углед како ктитор. Пантос смета дека Прохор, преземајќи слична дејност во Дохијар, настојувал да го обнови сопствениот престиж и да го истакне авторитетот на Охридската архиепископија во православниот свет. Истражувачот ја разгледува и можноста обновителните работи да биле спроведувани во согласност со молдавскиот владетел [[Петар Рареш]], кој од 1536 година обезбедувал годишна финансиска помош за манастирот.{{sfn|Пантос|2008|pp=84–85}} Врските на Прохор со Света Гора не биле ограничени само на Дохијар. Во негово време поддршка од Охридската архиепископија добивале и други светогорски манастири, меѓу кои [[Зографски манастир|Зограф]], [[Велика лавра]] и [[Манастир Свети Пантелејмон (Света Гора)|Свети Пантелејмон]]. Овие активности сведочат за одржувањето на блиски односи меѓу Охридската архиепископија и светогорските монашки заедници во првата половина на XVI век.{{sfn|Пантос|2008|p=85}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite journal|last=Пантос|first=Димитриос|year=2008|title=Охридската архиепископия и отношенията й с Дохиарския манастир (първата половина на XVI в.)|url=https://journals.uni-vt.bg/balkans/bul/vol1/iss1/art10|journal=Балканите – език, история, култура|volume=1|issue=1|pages=81–88|ref=harv}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} * {{Cite journal|last1=Убипарип|first1=Миланка|last2=Пузовић|first2=Љиљана И.|title=Рукописни зборник из Збирке Народне библиотеке Србије (Рс 733) у светлу најновијих археографских истраживања|journal=Археографски прилози|volume=47|year=2025|pages=59–119|url=https://nb.rs/wp-content/uploads/2026/03/AP-47_03_Ubiparip_Puzovic.pdf|language=sr|ref=harv}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] 4jrfepj05205zv6r4pp2wbyg7j3ghsm 5649666 5649663 2026-10-25T12:20:00Z Buli 2648 /* Литература */ 5649666 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп | English name = Прохор | image = [[Податотека:Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg|250px|Фреска во [[црквата „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во охридско [[Врбјани]]]] | birth_name = | term_start =околу 1528 | term_end = околу [[1550]] | predecessor = непознато | successor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]] | birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive | death_date = [[16 век]] | deathplace = | other = Прохор }} '''Прохор''' (починал во јуни или јули [[1550]]) бил [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во првата половина на XVI век. Неговата дејност се одликувала со настојувања за зацврстување на црковната јурисдикција и угледот на Охридската архиепископија, како и со значителна материјална поддршка на манастирите на [[Света Гора]]. Особено значајна била неговата улога во обновувањето на светогорскиот [[манастир Дохијар]], поради што бил запаметен како еден од неговите ктитори.{{sfn|Пантос|2008|pp=81–83}} == Охридски архиепископ == Прохор за првпат се споменува како охридски архиепископ во документ од 1528 или 1529 година. Според [[Иван Снегаров]], бил од словенско потекло.{{sfn|Снегаров|1932|p=187}} === Судирот со смедеревскиот митрополит === Еден од најзначајните предизвици за време на неговото архиепископување бил судирот со [[Павле Смедеревски|Павле]], смедеревскиот митрополит, кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]] и да ги издвои српските епархии од јурисдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Спорот произлегол од спротивставените претензии врз црковните области: Павле настојувал да ја воспостави поранешната територијална надлежност на српската црква, додека Прохор се повикувал на постарите права на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=78–79}} Во 1528 година во Охрид бил одржан црковен собор на кој биле разгледувани нарушувањата на црковниот поредок. Соборот донел одлуки против самоволното поставување и разрешување на архијереите, како и против прибавувањето султански берати без знаење на архиепископот. Иако во зачуваниот соборски акт Павле не се споменува по име, во историографијата се претпоставува дека неговото дејствување било поврзано со тогашните црковни немири. Според поновата археографска анализа, соборот бил одржан на 26 декември 1528 година.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=76–78}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=91–92}} Прохор побарал поддршка од источните патријаршии. Во април 1530 година александрискиот патријарх Јоаким испратил послание во кое го осудил дејствувањето на Павле и неговите приврзаници. Во септември истата година цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] испратил послание до Прохор, во кое ја поддржал јурисдикцијата на Охридската архиепископија над Пеќ и другите спорни епархии.<ref>{{Наведено списание|last=Пападопуло-Керамевс|first=А. И.|year=1896|title=Изъ исторіи Охридской и Ипекской патріархіи|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vv_03_1896.pdf|journal=Византійскій временникъ|volume=III|pages=118–120}}</ref> Во посланието се наведува дека Павле, со помош на световните власти, успеал да оттргне дел од црквите од охридската јурисдикција. За поткрепа на својата одлука, патријархот се повикал на старите царски повелби со кои биле утврдени правата на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=79–80}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=87–89}} На 13 март 1532 година во Охрид бил одржан нов црковен собор, на кој присуствувал и Павле. Според зачуваниот соборски акт, Павле побарал прошка за своите постапки, но неговото дејствување било осудено како нарушување на црковните канони. Соборот донел одлука за негово отстранување од архијерејската должност и за осуда на свештените лица поставени од него. Соборскиот документ, покрај Прохор, го потпишале и бројни митрополити и епископи од областите под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–81}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=90–91}} Според реконструкцијата на Иван Снегаров, судирот продолжил до 1541 година, кога на трет црковен собор Павле бил конечно осуден и лишен од свештеничкиот чин. Меѓутоа, Ѓокиќ и Живковиќ го оспоруваат постоењето на овој трет собор и сметаат дека документот што традиционално се датира во 1541 година всушност потекнува од 1533 година и се однесува на претходните соборски одлуки. Поновото археографско истражување од 2025 година го определува документот како соборска одлука од 20 јуни 1541 година, иако прашањата за неговите патријаршиски потписници остануваат предмет на научна расправа.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–83}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=89–90}} И покрај осудата на Павле, спорот околу црковната јурисдикција не бил целосно разрешен. Дел од српските епархии продолжиле да покажуваат самостојност во однос на Охридската архиепископија, а во одделни документи од следните години се споменуваат црковни поглавари што не ја признавале нејзината непосредна власт. Така, соборските одлуки не довеле до целосно и трајно воспоставување на охридската јурисдикција врз сите спорни области.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=85–88}} === Спор со Цариградскиот патријарх === Во текот на своето архиепископување, Прохор дошол во судир и со цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] (1522–1546) околу црковната јурисдикција над [[Влашка]] и [[Кнежевство Молдавија|Молдавија]]. Прохор претходно успеал да ги потчини тамошните епархии на Охридската архиепископија, но во 1544 година Еремија I ја вратил надлежноста над нив на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. За овие промени сведочат два османлиски фермана, издадени на 10 јуни и 22 септември 1544 година. Губењето на овие епархии претставувало удар врз црковниот авторитет на Прохор и неговите настојувања за проширување на влијанието на Охридската архиепископија.{{sfn|Пантос|2008|p=84}} === Ктиторска дејност === Значаен дел од неговата дејност бил насочен кон обновувањето на светогорскиот манастир [[Дохијар]], кој од средината на XV век се наоѓал во период на опаѓање. Во 1546 и 1547 година, со финансиски средства на Прохор биле изработени и подарени богослужбени книги, наменети за потребите на манастирското братство. Од ова дарение до денес се зачувани пет ракописни минеи на грчки јазик, кои се чуваат во манастирската библиотека. Нивните кодиколошки белешки потврдуваат дека биле изработени по нарачка на архиепископот и дека првично претставувале дел од поголема збирка богослужбени книги.{{sfn|Пантос|2008|p=82}} Покрај книгите, Прохор му подарил на манастирот богослужбени садови, свештенички одежди и икони. За дел од овие даренија сведочи инвентарот на манастирската ризница од 1 јануари 1770 година. Рускиот истражувач [[Порфириј Успенски]], кој го посетил Дохијар во XIX век, забележал дека во манастирската црква се наоѓале икони со натписи што ги поврзувал со времето на Прохор. Тој пренел и податок дека архиепископот престојувал во манастирот во 1547 година, иако не навел дополнителни докази за овој престој. Поголемиот дел од движните предмети поврзани со неговите даренија подоцна биле изгубени, особено во текот на настаните на Света Гора во 1821 година.{{sfn|Пантос|2008|pp=82–83}} Најзначајниот градежен потфат на Прохор во Дохијар било подигањето на новата манастирска трпезарија во 1547 година. Нејзината изградба имала не само практично значење за манастирскиот живот, туку придонела и за зајакнувањето на одбранбените ѕидини, бидејќи западниот дел од градбата бил составен дел од надворешниот бедем на манастирот. На западната фасада бил поставен ктиторски натпис во кој Прохор бил именуван како „''по Божја милост архиепископ на Прва Јустинијана''“. Неговиот придонес за обновувањето на манастирот бил зачуван и во манастирските поменици, каде што се споменувал како нов ктитор.{{sfn|Пантос|2008|p=83}} Според историчарот Димитриос Пантос, обновувањето на Дохијар треба да се разгледува и во контекст на соперништвото меѓу Прохор и патријархот Еремија I. Во истиот период, цариградскиот патријарх го обновил запуштениот светогорски манастир [[Ставроникита]], со што го зацврстил својот углед како ктитор. Пантос смета дека Прохор, преземајќи слична дејност во Дохијар, настојувал да го обнови сопствениот престиж и да го истакне авторитетот на Охридската архиепископија во православниот свет. Истражувачот ја разгледува и можноста обновителните работи да биле спроведувани во согласност со молдавскиот владетел [[Петар Рареш]], кој од 1536 година обезбедувал годишна финансиска помош за манастирот.{{sfn|Пантос|2008|pp=84–85}} Врските на Прохор со Света Гора не биле ограничени само на Дохијар. Во негово време поддршка од Охридската архиепископија добивале и други светогорски манастири, меѓу кои [[Зографски манастир|Зограф]], [[Велика лавра]] и [[Манастир Свети Пантелејмон (Света Гора)|Свети Пантелејмон]]. Овие активности сведочат за одржувањето на блиски односи меѓу Охридската архиепископија и светогорските монашки заедници во првата половина на XVI век.{{sfn|Пантос|2008|p=85}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite journal|last=Пантос|first=Димитриос|year=2008|title=Охридската архиепископия и отношенията й с Дохиарския манастир (първата половина на XVI в.)|url=https://journals.uni-vt.bg/balkans/bul/vol1/iss1/art10|journal=Балканите – език, история, култура|volume=1|issue=1|pages=81–88|ref=harv}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} * {{Cite journal|last1=Убипарип|first1=Миланка|last2=Пузовић|first2=Љиљана И.|title=Рукописни зборник из Збирке Народне библиотеке Србије (Рс 733) у светлу најновијих археографских истраживања|journal=Археографски прилози|volume=47|year=2025|pages=59–119|url=https://nb.rs/wp-content/uploads/2026/03/AP-47_03_Ubiparip_Puzovic.pdf|language=sr|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] thh4ckigwms2i0mudkyyqjv6219yg1x 5649671 5649666 2026-10-25T12:26:40Z Buli 2648 /* Судирот со смедеревскиот митрополит */ 5649671 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп | English name = Прохор | image = [[Податотека:Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg|250px|Фреска во [[црквата „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во охридско [[Врбјани]]]] | birth_name = | term_start =околу 1528 | term_end = околу [[1550]] | predecessor = непознато | successor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]] | birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive | death_date = [[16 век]] | deathplace = | other = Прохор }} '''Прохор''' (починал во јуни или јули [[1550]]) бил [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во првата половина на XVI век. Неговата дејност се одликувала со настојувања за зацврстување на црковната јурисдикција и угледот на Охридската архиепископија, како и со значителна материјална поддршка на манастирите на [[Света Гора]]. Особено значајна била неговата улога во обновувањето на светогорскиот [[манастир Дохијар]], поради што бил запаметен како еден од неговите ктитори.{{sfn|Пантос|2008|pp=81–83}} == Охридски архиепископ == Прохор за првпат се споменува како охридски архиепископ во документ од 1528 или 1529 година. Според [[Иван Снегаров]], бил од словенско потекло.{{sfn|Снегаров|1932|p=187}} === Судирот со смедеревскиот митрополит === Еден од најзначајните предизвици за време на неговото архиепископување бил судирот со [[Павле Смедеревски|Павле]], смедеревскиот митрополит, кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]] и да ги издвои српските епархии од јурисдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Спорот произлегол од спротивставените претензии врз црковните области: Павле настојувал да ја воспостави поранешната територијална надлежност на српската црква, додека Прохор се повикувал на постарите права на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=78–79}} Во 1528 година во Охрид бил одржан црковен собор на кој биле разгледувани нарушувањата на црковниот поредок. Соборот донел одлуки против самоволното поставување и разрешување на архијереите, како и против прибавувањето султански берати без знаење на архиепископот. Иако во зачуваниот соборски акт Павле не се споменува по име, во историографијата се претпоставува дека неговото дејствување било поврзано со тогашните црковни немири. Според поновата археографска анализа, соборот бил одржан на 26 декември 1528 година.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=76–78}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=91–92}} Прохор побарал поддршка од источните патријаршии. Во април 1530 година александрискиот патријарх [[Јоаким Александриски|Јоаким]] испратил послание во кое го осудил дејствувањето на Павле и неговите приврзаници. Во септември истата година цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] испратил послание до Прохор, во кое ја поддржал јурисдикцијата на Охридската архиепископија над Пеќ и другите спорни епархии.<ref>{{Наведено списание|last=Пападопуло-Керамевс|first=А. И.|year=1896|title=Изъ исторіи Охридской и Ипекской патріархіи|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vv_03_1896.pdf|journal=Византійскій временникъ|volume=III|pages=118–120}}</ref> Во посланието се наведува дека Павле, со помош на световните власти, успеал да оттргне дел од црквите од охридската јурисдикција. За поткрепа на својата одлука, патријархот се повикал на старите царски повелби со кои биле утврдени правата на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=79–80}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=87–89}} На 13 март 1532 година во Охрид бил одржан нов црковен собор, на кој присуствувал и Павле. Според зачуваниот соборски акт, Павле побарал прошка за своите постапки, но неговото дејствување било осудено како нарушување на црковните канони. Соборот донел одлука за негово отстранување од архијерејската должност и за осуда на свештените лица поставени од него. Соборскиот документ, покрај Прохор, го потпишале и бројни митрополити и епископи од областите под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–81}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=90–91}} Според реконструкцијата на Иван Снегаров, судирот продолжил до 1541 година, кога на трет црковен собор Павле бил конечно осуден и лишен од свештеничкиот чин. Меѓутоа, Ѓокиќ и Живковиќ го оспоруваат постоењето на овој трет собор и сметаат дека документот што традиционално се датира во 1541 година всушност потекнува од 1533 година и се однесува на претходните соборски одлуки. Поновото археографско истражување од 2025 година го определува документот како соборска одлука од 20 јуни 1541 година, иако прашањата за неговите патријаршиски потписници остануваат предмет на научна расправа.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–83}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=89–90}} И покрај осудата на Павле, спорот околу црковната јурисдикција не бил целосно разрешен. Дел од српските епархии продолжиле да покажуваат самостојност во однос на Охридската архиепископија, а во одделни документи од следните години се споменуваат црковни поглавари што не ја признавале нејзината непосредна власт. Така, соборските одлуки не довеле до целосно и трајно воспоставување на охридската јурисдикција врз сите спорни области.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=85–88}} === Спор со Цариградскиот патријарх === Во текот на своето архиепископување, Прохор дошол во судир и со цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] (1522–1546) околу црковната јурисдикција над [[Влашка]] и [[Кнежевство Молдавија|Молдавија]]. Прохор претходно успеал да ги потчини тамошните епархии на Охридската архиепископија, но во 1544 година Еремија I ја вратил надлежноста над нив на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. За овие промени сведочат два османлиски фермана, издадени на 10 јуни и 22 септември 1544 година. Губењето на овие епархии претставувало удар врз црковниот авторитет на Прохор и неговите настојувања за проширување на влијанието на Охридската архиепископија.{{sfn|Пантос|2008|p=84}} === Ктиторска дејност === Значаен дел од неговата дејност бил насочен кон обновувањето на светогорскиот манастир [[Дохијар]], кој од средината на XV век се наоѓал во период на опаѓање. Во 1546 и 1547 година, со финансиски средства на Прохор биле изработени и подарени богослужбени книги, наменети за потребите на манастирското братство. Од ова дарение до денес се зачувани пет ракописни минеи на грчки јазик, кои се чуваат во манастирската библиотека. Нивните кодиколошки белешки потврдуваат дека биле изработени по нарачка на архиепископот и дека првично претставувале дел од поголема збирка богослужбени книги.{{sfn|Пантос|2008|p=82}} Покрај книгите, Прохор му подарил на манастирот богослужбени садови, свештенички одежди и икони. За дел од овие даренија сведочи инвентарот на манастирската ризница од 1 јануари 1770 година. Рускиот истражувач [[Порфириј Успенски]], кој го посетил Дохијар во XIX век, забележал дека во манастирската црква се наоѓале икони со натписи што ги поврзувал со времето на Прохор. Тој пренел и податок дека архиепископот престојувал во манастирот во 1547 година, иако не навел дополнителни докази за овој престој. Поголемиот дел од движните предмети поврзани со неговите даренија подоцна биле изгубени, особено во текот на настаните на Света Гора во 1821 година.{{sfn|Пантос|2008|pp=82–83}} Најзначајниот градежен потфат на Прохор во Дохијар било подигањето на новата манастирска трпезарија во 1547 година. Нејзината изградба имала не само практично значење за манастирскиот живот, туку придонела и за зајакнувањето на одбранбените ѕидини, бидејќи западниот дел од градбата бил составен дел од надворешниот бедем на манастирот. На западната фасада бил поставен ктиторски натпис во кој Прохор бил именуван како „''по Божја милост архиепископ на Прва Јустинијана''“. Неговиот придонес за обновувањето на манастирот бил зачуван и во манастирските поменици, каде што се споменувал како нов ктитор.{{sfn|Пантос|2008|p=83}} Според историчарот Димитриос Пантос, обновувањето на Дохијар треба да се разгледува и во контекст на соперништвото меѓу Прохор и патријархот Еремија I. Во истиот период, цариградскиот патријарх го обновил запуштениот светогорски манастир [[Ставроникита]], со што го зацврстил својот углед како ктитор. Пантос смета дека Прохор, преземајќи слична дејност во Дохијар, настојувал да го обнови сопствениот престиж и да го истакне авторитетот на Охридската архиепископија во православниот свет. Истражувачот ја разгледува и можноста обновителните работи да биле спроведувани во согласност со молдавскиот владетел [[Петар Рареш]], кој од 1536 година обезбедувал годишна финансиска помош за манастирот.{{sfn|Пантос|2008|pp=84–85}} Врските на Прохор со Света Гора не биле ограничени само на Дохијар. Во негово време поддршка од Охридската архиепископија добивале и други светогорски манастири, меѓу кои [[Зографски манастир|Зограф]], [[Велика лавра]] и [[Манастир Свети Пантелејмон (Света Гора)|Свети Пантелејмон]]. Овие активности сведочат за одржувањето на блиски односи меѓу Охридската архиепископија и светогорските монашки заедници во првата половина на XVI век.{{sfn|Пантос|2008|p=85}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite journal|last=Пантос|first=Димитриос|year=2008|title=Охридската архиепископия и отношенията й с Дохиарския манастир (първата половина на XVI в.)|url=https://journals.uni-vt.bg/balkans/bul/vol1/iss1/art10|journal=Балканите – език, история, култура|volume=1|issue=1|pages=81–88|ref=harv}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} * {{Cite journal|last1=Убипарип|first1=Миланка|last2=Пузовић|first2=Љиљана И.|title=Рукописни зборник из Збирке Народне библиотеке Србије (Рс 733) у светлу најновијих археографских истраживања|journal=Археографски прилози|volume=47|year=2025|pages=59–119|url=https://nb.rs/wp-content/uploads/2026/03/AP-47_03_Ubiparip_Puzovic.pdf|language=sr|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] c8p4jmkjbr691oa0hf0pcbzrhtn6zrs 5649679 5649671 2026-10-25T12:43:46Z Buli 2648 5649679 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп | English name = Прохор | image = [[Податотека:Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg|250px|Фреска во [[црквата „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|црквата „Св. Ѓорѓи“]] во охридско [[Врбјани]]]] | birth_name = | term_start =пред 1528/1529 | term_end = 1550 | predecessor = непознато | successor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]] | birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive | death_date = 1550 | deathplace = | other = Прохор }} '''Прохор''' (починал во јуни или јули [[1550]]) бил [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во првата половина на XVI век. Неговата дејност се одликувала со настојувања за зацврстување на црковната јурисдикција и угледот на Охридската архиепископија, како и со значителна материјална поддршка на манастирите на [[Света Гора]]. Особено значајна била неговата улога во обновувањето на светогорскиот [[манастир Дохијар]], поради што бил запаметен како еден од неговите ктитори.{{sfn|Пантос|2008|pp=81–83}} == Охридски архиепископ == Прохор за првпат се споменува како охридски архиепископ во документ од 1528 или 1529 година. Според [[Иван Снегаров]], бил од словенско потекло.{{sfn|Снегаров|1932|p=187}} === Судирот со смедеревскиот митрополит === Еден од најзначајните предизвици за време на неговото архиепископување бил судирот со [[Павле Смедеревски|Павле]], смедеревскиот митрополит, кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]] и да ги издвои српските епархии од јурисдикцијата на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Спорот произлегол од спротивставените претензии врз црковните области: Павле настојувал да ја воспостави поранешната територијална надлежност на српската црква, додека Прохор се повикувал на постарите права на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=78–79}} Во 1528 година во Охрид бил одржан црковен собор на кој биле разгледувани нарушувањата на црковниот поредок. Соборот донел одлуки против самоволното поставување и разрешување на архијереите, како и против прибавувањето султански берати без знаење на архиепископот. Иако во зачуваниот соборски акт Павле не се споменува по име, во историографијата се претпоставува дека неговото дејствување било поврзано со тогашните црковни немири. Според поновата археографска анализа, соборот бил одржан на 26 декември 1528 година.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=76–78}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=91–92}} Прохор побарал поддршка од источните патријаршии. Во април 1530 година александрискиот патријарх [[Јоаким Александриски|Јоаким]] испратил послание во кое го осудил дејствувањето на Павле и неговите приврзаници. Во септември истата година цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] испратил послание до Прохор, во кое ја поддржал јурисдикцијата на Охридската архиепископија над Пеќ и другите спорни епархии.<ref>{{Наведено списание|last=Пападопуло-Керамевс|first=А. И.|year=1896|title=Изъ исторіи Охридской и Ипекской патріархіи|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vv_03_1896.pdf|journal=Византійскій временникъ|volume=III|pages=118–120}}</ref> Во посланието се наведува дека Павле, со помош на световните власти, успеал да оттргне дел од црквите од охридската јурисдикција. За поткрепа на својата одлука, патријархот се повикал на старите царски повелби со кои биле утврдени правата на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=79–80}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=87–89}} На 13 март 1532 година во Охрид бил одржан нов црковен собор, на кој присуствувал и Павле. Според зачуваниот соборски акт, Павле побарал прошка за своите постапки, но неговото дејствување било осудено како нарушување на црковните канони. Соборот донел одлука за негово отстранување од архијерејската должност и за осуда на свештените лица поставени од него. Соборскиот документ, покрај Прохор, го потпишале и бројни митрополити и епископи од областите под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–81}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=90–91}} Според реконструкцијата на Иван Снегаров, судирот продолжил до 1541 година, кога на трет црковен собор Павле бил конечно осуден и лишен од свештеничкиот чин. Меѓутоа, Ѓокиќ и Живковиќ го оспоруваат постоењето на овој трет собор и сметаат дека документот што традиционално се датира во 1541 година всушност потекнува од 1533 година и се однесува на претходните соборски одлуки. Поновото археографско истражување од 2025 година го определува документот како соборска одлука од 20 јуни 1541 година, иако прашањата за неговите патријаршиски потписници остануваат предмет на научна расправа.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=80–83}}{{sfn|Убипарип|Пузовић|2025|pp=89–90}} И покрај осудата на Павле, спорот околу црковната јурисдикција не бил целосно разрешен. Дел од српските епархии продолжиле да покажуваат самостојност во однос на Охридската архиепископија, а во одделни документи од следните години се споменуваат црковни поглавари што не ја признавале нејзината непосредна власт. Така, соборските одлуки не довеле до целосно и трајно воспоставување на охридската јурисдикција врз сите спорни области.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=85–88}} === Спор со Цариградскиот патријарх === Во текот на своето архиепископување, Прохор дошол во судир и со цариградскиот патријарх [[Еремија I Цариградски|Еремија I]] (1522–1546) околу црковната јурисдикција над [[Влашка]] и [[Кнежевство Молдавија|Молдавија]]. Прохор претходно успеал да ги потчини тамошните епархии на Охридската архиепископија, но во 1544 година Еремија I ја вратил надлежноста над нив на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. За овие промени сведочат два османлиски фермана, издадени на 10 јуни и 22 септември 1544 година. Губењето на овие епархии претставувало удар врз црковниот авторитет на Прохор и неговите настојувања за проширување на влијанието на Охридската архиепископија.{{sfn|Пантос|2008|p=84}} === Ктиторска дејност === Значаен дел од неговата дејност бил насочен кон обновувањето на светогорскиот манастир [[Дохијар]], кој од средината на XV век се наоѓал во период на опаѓање. Во 1546 и 1547 година, со финансиски средства на Прохор биле изработени и подарени богослужбени книги, наменети за потребите на манастирското братство. Од ова дарение до денес се зачувани пет ракописни минеи на грчки јазик, кои се чуваат во манастирската библиотека. Нивните кодиколошки белешки потврдуваат дека биле изработени по нарачка на архиепископот и дека првично претставувале дел од поголема збирка богослужбени книги.{{sfn|Пантос|2008|p=82}} Покрај книгите, Прохор му подарил на манастирот богослужбени садови, свештенички одежди и икони. За дел од овие даренија сведочи инвентарот на манастирската ризница од 1 јануари 1770 година. Рускиот истражувач [[Порфириј Успенски]], кој го посетил Дохијар во XIX век, забележал дека во манастирската црква се наоѓале икони со натписи што ги поврзувал со времето на Прохор. Тој пренел и податок дека архиепископот престојувал во манастирот во 1547 година, иако не навел дополнителни докази за овој престој. Поголемиот дел од движните предмети поврзани со неговите даренија подоцна биле изгубени, особено во текот на настаните на Света Гора во 1821 година.{{sfn|Пантос|2008|pp=82–83}} Најзначајниот градежен потфат на Прохор во Дохијар било подигањето на новата манастирска трпезарија во 1547 година. Нејзината изградба имала не само практично значење за манастирскиот живот, туку придонела и за зајакнувањето на одбранбените ѕидини, бидејќи западниот дел од градбата бил составен дел од надворешниот бедем на манастирот. На западната фасада бил поставен ктиторски натпис во кој Прохор бил именуван како „''по Божја милост архиепископ на Прва Јустинијана''“. Неговиот придонес за обновувањето на манастирот бил зачуван и во манастирските поменици, каде што се споменувал како нов ктитор.{{sfn|Пантос|2008|p=83}} Според историчарот Димитриос Пантос, обновувањето на Дохијар треба да се разгледува и во контекст на соперништвото меѓу Прохор и патријархот Еремија I. Во истиот период, цариградскиот патријарх го обновил запуштениот светогорски манастир [[Ставроникита]], со што го зацврстил својот углед како ктитор. Пантос смета дека Прохор, преземајќи слична дејност во Дохијар, настојувал да го обнови сопствениот престиж и да го истакне авторитетот на Охридската архиепископија во православниот свет. Истражувачот ја разгледува и можноста обновителните работи да биле спроведувани во согласност со молдавскиот владетел [[Петар Рареш]], кој од 1536 година обезбедувал годишна финансиска помош за манастирот.{{sfn|Пантос|2008|pp=84–85}} Врските на Прохор со Света Гора не биле ограничени само на Дохијар. Во негово време поддршка од Охридската архиепископија добивале и други светогорски манастири, меѓу кои [[Зографски манастир|Зограф]], [[Велика лавра]] и [[Манастир Свети Пантелејмон (Света Гора)|Свети Пантелејмон]]. Овие активности сведочат за одржувањето на блиски односи меѓу Охридската архиепископија и светогорските монашки заедници во првата половина на XVI век.{{sfn|Пантос|2008|p=85}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite journal|last=Пантос|first=Димитриос|year=2008|title=Охридската архиепископия и отношенията й с Дохиарския манастир (първата половина на XVI в.)|url=https://journals.uni-vt.bg/balkans/bul/vol1/iss1/art10|journal=Балканите – език, история, култура|volume=1|issue=1|pages=81–88|ref=harv}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} * {{Cite journal|last1=Убипарип|first1=Миланка|last2=Пузовић|first2=Љиљана И.|title=Рукописни зборник из Збирке Народне библиотеке Србије (Рс 733) у светлу најновијих археографских истраживања|journal=Археографски прилози|volume=47|year=2025|pages=59–119|url=https://nb.rs/wp-content/uploads/2026/03/AP-47_03_Ubiparip_Puzovic.pdf|language=sr|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] te3ntdaruqwjhfoz55smvdt180aqrir 0 736646 5649687 4915984 2026-10-25T13:01:35Z Buli 2648 5649687 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Симеон [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1550]]| term_end = околу [[1551]]| predecessor = [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]]| successor = [[Никанор (охридски архиепископ)|Никанор]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Симеон }} '''Симеон''' — охридски архиепископ во 1550–1551 година. Пред стапувањето на охридскиот архиепископски престол бил рашки, односно новопазарски митрополит. Неговото архиепископување траело околу шест месеци, по што бил принуден да ја напушти должноста.{{sfn|Снегаров|1932|p=188}} == Животопис == Пред изборот за охридски архиепископ, Симеон бил митрополит на Рашката епархија, која се наоѓала во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како новопазарски митрополит се споменува меѓу архијереите што учествувале на црковниот собор одржан во Охрид на 13 март 1532 година. На соборот бил разгледуван судирот меѓу охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]] и смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]], кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]].{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} По смртта на Прохор, Симеон бил избран за охридски архиепископ во јули 1550 година. Од неговото кратко архиепископување е зачуван акт на грчки јазик, поврзан со изборот на нов [[Скопска епархија|скопски митрополит]]. Претходниот митрополит Никифор се откажал од должноста, по што Охридскиот синод избрал нов архијереј од светогорскиот [[манастир Ксенофонт]]. Во актот Симеон ја употребил традиционалната титула на охридските архиепископи, поврзана со Прва Јустинијана.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Неговото архиепископување завршило по околу шест месеци, кога бил принуден да го напушти архиепископскиот престол. Точните причини за неговото отстранување не се познати. Според толкувањето на Иван Снегаров, смената можеби била поврзана со зајакнувањето на гркојазичните кругови во раководството на Охридската архиепископија и нивното спротивставување на словенската црковна традиција што ја поддржувал претходниот архиепископ Прохор.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Ѓокиќ и Живковиќ сметаат дека изборот на Симеон, како поранешен рашки митрополит, можел да претставува обид за подобрување на односите со српското свештенство по долгогодишните црковни судири. Според нив, неговото отстранување можело дополнително да го засили незадоволството во српските епархии под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} За понатамошниот живот на Симеон и за времето на неговата смрт нема сигурни податоци. == Наводи == {{наводи}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] a7j6jti7694909upru8spnpyio56hrt 5649688 5649687 2026-10-25T13:03:42Z Buli 2648 /* Животопис */ 5649688 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Симеон [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1550]]| term_end = околу [[1551]]| predecessor = [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]]| successor = [[Никанор (охридски архиепископ)|Никанор]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Симеон }} '''Симеон''' — охридски архиепископ во 1550–1551 година. Пред стапувањето на охридскиот архиепископски престол бил рашки, односно новопазарски митрополит. Неговото архиепископување траело околу шест месеци, по што бил принуден да ја напушти должноста.{{sfn|Снегаров|1932|p=188}} == Животопис == Пред изборот за охридски архиепископ, Симеон бил митрополит на Рашката епархија, која се наоѓала во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како новопазарски митрополит се споменува меѓу архијереите што учествувале на црковниот собор одржан во Охрид на 13 март 1532 година. На соборот бил разгледуван судирот меѓу охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]] и смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]], кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]].{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} По смртта на Прохор, Симеон бил избран за охридски архиепископ во јули 1550 година. Од неговото кратко архиепископување е зачуван акт на грчки јазик, поврзан со изборот на нов [[Скопска епархија|скопски митрополит]]. Претходниот митрополит Никифор се откажал од должноста, по што Охридскиот синод избрал нов архијереј од светогорскиот [[манастир Ксенофонт]]. Во актот Симеон ја употребил традиционалната титула на охридските архиепископи, поврзана со Прва Јустинијана.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Неговото архиепископување завршило по околу шест месеци, кога бил принуден да го напушти архиепископскиот престол. Точните причини за неговото отстранување не се познати. Според толкувањето на Иван Снегаров, смената можеби била поврзана со зајакнувањето на гркојазичните кругови во раководството на Охридската архиепископија и нивното спротивставување на словенската црковна традиција што ја поддржувал претходниот архиепископ Прохор.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Ѓокиќ и Живковиќ сметаат дека изборот на Симеон, како поранешен рашки митрополит, можел да претставува обид за подобрување на односите со српското свештенство по долгогодишните црковни судири. Според нив, неговото отстранување можело дополнително да го засили незадоволството во српските епархии под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} За понатамошниот живот на Симеон и за времето на неговата смрт нема сигурни податоци. == Наводи == {{наводи}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] lc1llypznjt53pdhxai51stpth95daw 5649690 5649688 2026-10-25T13:04:38Z Buli 2648 /* Наводи */ 5649690 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Симеон [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1550]]| term_end = околу [[1551]]| predecessor = [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]]| successor = [[Никанор (охридски архиепископ)|Никанор]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Симеон }} '''Симеон''' — охридски архиепископ во 1550–1551 година. Пред стапувањето на охридскиот архиепископски престол бил рашки, односно новопазарски митрополит. Неговото архиепископување траело околу шест месеци, по што бил принуден да ја напушти должноста.{{sfn|Снегаров|1932|p=188}} == Животопис == Пред изборот за охридски архиепископ, Симеон бил митрополит на Рашката епархија, која се наоѓала во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како новопазарски митрополит се споменува меѓу архијереите што учествувале на црковниот собор одржан во Охрид на 13 март 1532 година. На соборот бил разгледуван судирот меѓу охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]] и смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]], кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]].{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} По смртта на Прохор, Симеон бил избран за охридски архиепископ во јули 1550 година. Од неговото кратко архиепископување е зачуван акт на грчки јазик, поврзан со изборот на нов [[Скопска епархија|скопски митрополит]]. Претходниот митрополит Никифор се откажал од должноста, по што Охридскиот синод избрал нов архијереј од светогорскиот [[манастир Ксенофонт]]. Во актот Симеон ја употребил традиционалната титула на охридските архиепископи, поврзана со Прва Јустинијана.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Неговото архиепископување завршило по околу шест месеци, кога бил принуден да го напушти архиепископскиот престол. Точните причини за неговото отстранување не се познати. Според толкувањето на Иван Снегаров, смената можеби била поврзана со зајакнувањето на гркојазичните кругови во раководството на Охридската архиепископија и нивното спротивставување на словенската црковна традиција што ја поддржувал претходниот архиепископ Прохор.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Ѓокиќ и Живковиќ сметаат дека изборот на Симеон, како поранешен рашки митрополит, можел да претставува обид за подобрување на односите со српското свештенство по долгогодишните црковни судири. Според нив, неговото отстранување можело дополнително да го засили незадоволството во српските епархии под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} За понатамошниот живот на Симеон и за времето на неговата смрт нема сигурни податоци. == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] s64u0vod5iixq9nkamncvbwpidu56fc 5649691 5649690 2026-10-25T13:04:52Z Buli 2648 /* Литература */ 5649691 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Симеон [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1550]]| term_end = околу [[1551]]| predecessor = [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]]| successor = [[Никанор (охридски архиепископ)|Никанор]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Симеон }} '''Симеон''' — охридски архиепископ во 1550–1551 година. Пред стапувањето на охридскиот архиепископски престол бил рашки, односно новопазарски митрополит. Неговото архиепископување траело околу шест месеци, по што бил принуден да ја напушти должноста.{{sfn|Снегаров|1932|p=188}} == Животопис == Пред изборот за охридски архиепископ, Симеон бил митрополит на Рашката епархија, која се наоѓала во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како новопазарски митрополит се споменува меѓу архијереите што учествувале на црковниот собор одржан во Охрид на 13 март 1532 година. На соборот бил разгледуван судирот меѓу охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]] и смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]], кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]].{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} По смртта на Прохор, Симеон бил избран за охридски архиепископ во јули 1550 година. Од неговото кратко архиепископување е зачуван акт на грчки јазик, поврзан со изборот на нов [[Скопска епархија|скопски митрополит]]. Претходниот митрополит Никифор се откажал од должноста, по што Охридскиот синод избрал нов архијереј од светогорскиот [[манастир Ксенофонт]]. Во актот Симеон ја употребил традиционалната титула на охридските архиепископи, поврзана со Прва Јустинијана.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Неговото архиепископување завршило по околу шест месеци, кога бил принуден да го напушти архиепископскиот престол. Точните причини за неговото отстранување не се познати. Според толкувањето на Иван Снегаров, смената можеби била поврзана со зајакнувањето на гркојазичните кругови во раководството на Охридската архиепископија и нивното спротивставување на словенската црковна традиција што ја поддржувал претходниот архиепископ Прохор.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Ѓокиќ и Живковиќ сметаат дека изборот на Симеон, како поранешен рашки митрополит, можел да претставува обид за подобрување на односите со српското свештенство по долгогодишните црковни судири. Според нив, неговото отстранување можело дополнително да го засили незадоволството во српските епархии под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} За понатамошниот живот на Симеон и за времето на неговата смрт нема сигурни податоци. == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] iekf97x96qv6os2a7o424eegfiviqu0 5649693 5649691 2026-10-25T13:05:06Z Buli 2648 /* Литература */ 5649693 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Симеон [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1550]]| term_end = околу [[1551]]| predecessor = [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]]| successor = [[Никанор (охридски архиепископ)|Никанор]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Симеон }} '''Симеон''' — охридски архиепископ во 1550–1551 година. Пред стапувањето на охридскиот архиепископски престол бил рашки, односно новопазарски митрополит. Неговото архиепископување траело околу шест месеци, по што бил принуден да ја напушти должноста.{{sfn|Снегаров|1932|p=188}} == Животопис == Пред изборот за охридски архиепископ, Симеон бил митрополит на Рашката епархија, која се наоѓала во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како новопазарски митрополит се споменува меѓу архијереите што учествувале на црковниот собор одржан во Охрид на 13 март 1532 година. На соборот бил разгледуван судирот меѓу охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]] и смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]], кој настојувал да ја обнови самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]].{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} По смртта на Прохор, Симеон бил избран за охридски архиепископ во јули 1550 година. Од неговото кратко архиепископување е зачуван акт на грчки јазик, поврзан со изборот на нов [[Скопска епархија|скопски митрополит]]. Претходниот митрополит Никифор се откажал од должноста, по што Охридскиот синод избрал нов архијереј од светогорскиот [[манастир Ксенофонт]]. Во актот Симеон ја употребил традиционалната титула на охридските архиепископи, поврзана со Прва Јустинијана.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Неговото архиепископување завршило по околу шест месеци, кога бил принуден да го напушти архиепископскиот престол. Точните причини за неговото отстранување не се познати. Според толкувањето на Иван Снегаров, смената можеби била поврзана со зајакнувањето на гркојазичните кругови во раководството на Охридската архиепископија и нивното спротивставување на словенската црковна традиција што ја поддржувал претходниот архиепископ Прохор.{{sfn|Снегаров|1932|pp=65–66}} Ѓокиќ и Живковиќ сметаат дека изборот на Симеон, како поранешен рашки митрополит, можел да претставува обид за подобрување на односите со српското свештенство по долгогодишните црковни судири. Според нив, неговото отстранување можело дополнително да го засили незадоволството во српските епархии под јурисдикција на Охридската архиепископија.{{sfn|Ђокић|Живковић|2018|pp=87–88}} За понатамошниот живот на Симеон и за времето на неговата смрт нема сигурни податоци. == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin}} * {{cite book|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия от падането ѝ под турците до нейното унищожение (1394–1767 г.)|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_sydyr.htm|volume=II|location=Софија|publisher=Македонски научен институт|year=1932|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Ђокић|first1=Небојша|last2=Живковић|first2=Марија|title=Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије|url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/download/90/89/92|journal=Лесковачки зборник|volume=LVIII|year=2018|pages=61–98|ref=harv}} {{refend}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] pdn5y3tz6fivyczw9k9aofvjjvld8va 0 736647 5649838 4061491 2026-10-25T22:04:31Z Buli 2648 5649838 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп| English name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40px]] Никанор [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40px]] | image = | birth_name = | term_start =околу [[1551]]| term_end = околу [[1557]]| predecessor = [[Симеон (охридски архиепископ)|Симеон]]| successor = [[Пајсиј (охридски архиепископ)|Пајсиј]]| birth_date = [[16 век]] | birthplace = | dead = alive| death_date = [[16 век]]| deathplace = | other = Никанор }} '''Никанор''' (починал веројатно во [[1557]]) — [[православие|православен]] архијереј и [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] во средината на [[16 век]]. Неговото архиепископување најчесто се датира во периодот 1551–1557 година, иако точната година на неговото стапување на охридскиот престол не е сигурно утврдена.<ref name="Sneg189">{{наведена книга|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия. Том II|publisher=Държавна печатница|location=София|year=1932|pages=188–189|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_4.htm}}</ref> == Архиепископување == За потеклото и раниот живот на Никанор не се зачувани сигурни податоци. Неговото архиепископување се одвивало во период на внатрешни црковни спорови и сложени односи меѓу Охридската архиепископија и епархиите на поранешната [[Пеќска патријаршија]]. За неговата дејност сведочат документи од времето на неговите наследници. Во една од грамотите издадени во јули 1566 година, охридскиот архиепископ [[Пајсиј (охридски архиепископ)|Пајсиј]] го споменал Никанор како свој претходник, наведувајќи дека тој го ракоположил Тимотеј за корчански епископ. Никанор се споменува и во писмото на архиепископот [[Софрониј (охридски архиепископ)|Софрониј]] до цариградскиот патријарх, составено најдоцна во 1572 година. Во овие сведоштва се наведува дека под негова јурисдикција се наоѓале четириесет архијереи.<ref name="Sneg189"/> За време на неговото архиепископување биле разрешени од должност неколку црковни великодостојници, меѓу кои Григориј Мацуки, Максим и поранешниот корчански митрополит Гаврил. Според Иван Снегаров, тие и по неговата смрт продолжиле да предизвикуваат спорови во Охридската архиепископија, настојувајќи да воспостават власт над одделни епархии.<ref>{{наведена книга|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия. Том II|publisher=Държавна печатница|location=София|year=1932|page=120|url=https://www.promacedonia.org/is2/is_2_2.htm}}</ref> == Смрт и историски сведоштва == Името на Никанор е забележано во поменичките списоци поврзани со Пеќската патријаршија. Во таканаречениот „Општ список“ на патријаршијата тој е наведен по охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], со година што Снегаров ја толкува како 1557 година и ја поврзува со неговата смрт.<ref name="Sneg189"/> Во истата година била обновена самостојноста на [[Пеќска патријаршија|Пеќската патријаршија]], на чие чело застанал [[Макариј Соколовиќ]]. Според Снегаров, обновувањето на патријаршијата било олеснето од испразнувањето на охридскиот архиепископски престол по смртта на Никанор. Ова толкување е разгледувано и во поновата историографија.<ref>{{наведена книга|last=Снегаров|first=Иван|title=История на Охридската архиепископия-патриаршия. Том II|location=София|year=1932|pages=65–66}}</ref><ref>Небојша Ђокић и Марија Живковић, „[https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/90 Српска црква од пада Деспотовине до обнове Пећке патријаршије]“, ''Лесковачки зборник'', кн. 58, 2018, стр. 61–98.</ref> Точниот период на Никаноровото архиепископување останува предмет на различни хронолошки реконструкции. Во постарите списоци тој обично се наведува како наследник на Симеон, додека во некои понови прегледи меѓу нив се споменуваат и други архиепископи. Слични разлики постојат и околу неговиот непосреден наследник. == Наводи == {{наводи}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] krg2jjhgloj0tdy8csu20xa2i6refof 0 736698 5649870 5221533 2026-10-26T00:51:08Z Buli 2648 5649870 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за Македонски Архиепоскоп | English name = Гаврил | image = | birth_name = | term_start =околу [[1580]] | successor = [[Теодул II (охридски архиепископ)|Теодул II]] | birth_date = [[16 век]] | birth_place = [[Јанина]], [[Османлиска Империја]] | dead = alive | death_date = [[16 век]] | deathplace = | other = Гаврил |predecessor=[[Софрониј (охридски архиепископ)|Софрониј]] |term_end=околу [[1587]] }} '''Гаврил ''' — православен свештеник и [[Список на архиепископи на македонската и охридската архиепископија|охридски архиепископ]] најверојатно во периодот од 1572 до 1588 година и повторно од 1592 до 1593 година.<ref>{{наведена книга|last=Грозданов|first=Цветан |title=Живописот на Охридската архиепископија: студии|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|location=Скопје|date=2007}}</ref> Гаврил е роден во [[Јанина]], [[Епир]]. Во текот на [[1582]] година учествувал во црковен собор во [[Цариград]], на кој го осудил [[грегоријански календар|грегоријанскиот календар]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=|last2=д-р Стојан Киселиновски и др.|first2=|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=121}}</ref> Во [[1585]] година зел учество на друг собор, на кој бил отстранет цариградскиот патријарх [[Пахомиј II Цариградски|Пахомиј II]]. Во текот на [[1586]]-[[1587]] година бил на патување во [[Русија]] и [[Западна Европа]], за да собере дарови за црквата. [[Податотека:Писмо на Гаврил и печатот на Охридската архиепископија.tif|thumb|180px|лево|Писмото на Гаврил до Фердинанд и печатот на Охридската архиепископија од 1587 година.]] Во [[Русија]] отпатувал во придружба на пелагониско-прилепскиот митрополит Еремиј, гребенскиот митрополит Софрониј, со повеќе архимандрити, архиѓаконии тринаесет слуги. Престојот се совпаднал со чинот кога Московската митрополија прераснала (1593) во патријаршија и се стекнала со [[автокефалност]]. За време на престојот во Русија (1582-1587). Московската патријаршија му дала материјална помош на архиепископот Гаврил како на поглавар на помесна автокефална црква. За опустошениот манастир „Св. Маченица Параскева“ во село [[Велгошти]], Охридско, кој се наоѓал во „Македонија до албанските земји“, рускиот цар ''Теодор Иванович'' му дал 60.000 [[аспри]] парична помош. Од Русија заминал за [[Полска]]. Бил примен од полскиот крал [[Стефан Батори]]. Оттука заминал за [[Австрија]] (1587). Во [[Прага]] се задржал летото [[1588]] година, кога заминал за [[Германија]], а подоцна и за [[Рим]], каде бил примен од папата [[папа Сикст V|Сикст V]],<ref name=":1" /><ref name=":2" /> со цел да ја зачува под своја управа Италијанската епархија и да издејствува парична помош.<ref name=":0" /> На овие патувања архиепископот добил парична но не и политичка помош.<ref name=":1">М. Миновски, Врските на охридскиот архиепископ Гаврил со Австрија,„Гласник на ИНИ“,XVII, 3 Скопје, 1973</ref><ref name=":2">Ј. Белчовски, Хронолошки список на поглаварите на Охридската архиепископија (патријаршија), „Годишен зборник на Богословскиот факултет „Св. Климент Охридски“, книга 8 Скопје, 2002</ref> Во [[1593]] година повторно се споменува како архиепископ кога по повод, основањето на [[Московска патријаршија|Московската патријаршија]], му била пратена милостина од [[Русија]]. Во оваа година Гаврил по втор пат го зел охридскиот престол.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Охридски архиепископи]] [[Категорија:Архиепископи од 16 век]] [[Категорија:Православни епископи од 16 век]] [[Категорија:Луѓе од Јанина]] 5sa4rmf4scjbk3g8x5g69omwxj6hkd2 0 743832 5649802 5614088 2026-10-25T19:34:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649802 wikitext text/x-wiki {{ислам}} '''Шеријат''' ({{langx|ar|شريعة}}, ''начин'' или ''патека'') — свето право на [[ислам]]от. Повеќето [[муслимани]] веруваат дека шеријатот е изведен од два основни извора на исламското право: божествените откровенија наведени во [[Куран]]от, и примерот поставен од страна на исламскиот пророк и пратеник [[Мухамед]] во [[Суннет]]от (тело на исламскиот верски закон што се заснова врз зборовите и делата на пратеникот Мухамед. [[Фихот]] (теорија и филозофија на исламскиот закон, врз основа на учењето на Куранот и Суннетот) ја толкува и проширува примената на шеријатот на прашања кои не се директно опфатени во основните извори вклучувајќи од секундарните извори. Овие секундарни извори обично вклучуваат консензус на верските научници отелотворени во ''иџма'' (''Ijmā'' (إجماع) е арапски термин што се однесува типично на консензусот на научниците од [[ислам]]от), и аналогија од Куранот и Суннетот преку ''гиџас'' ([[арапски]] قياس ) е процес на дедуктивна аналогија во која учењата на Хадисот се споредуваат, во контраст со оние на Куранот, со цел да се применуваат познатите налоги (''nass'') на нова околност и да се создаде нова забрана). Шиитските правници ја заменуваат аналогијата со ''акл'' ('aql, расудување). Сите муслимани веруваат дека шеријатот е [[Божји закон]], но тие се разликуваат по нивното подразбирање кон тоа.<ref>Otto, Jan Michiel. ''Sharia and National Law in Muslim Countries: Tensions and Opportunities for Dutch and EU Foreign Policy ''. Amsterdam University Press, 2008, p. 7: ''"When people refer to '''the''' sharia, they are in fact referring to '''their''' sharia, in the name of '''the''' eternal will of the Almighty God."''</ref> Модернистите, традиционалистите и фундаменталистите имаат различни погледи кон шеријатот, како приврзаници на различни училишта од исламската мисла и стипендии. Разни земји и култури исто така имаат различни толкувања на шеријатот. Шеријатот се занимава со многу теми обратени од [[секуларност|секуларниот закон]], вклучувајќи ги и [[криминал]]от, [[политика]]та и [[економија]]та, како и лични работи, како што се сексуалноста, хигиената, исхраната, молитвата и постот. Таму каде што постои официјален статус, шеријатот се применува од страна на исламските судии, или [[кадија|кадии]]. [[Имам]]от има различни одговорности, во зависност од толкувањето на шеријатот, додека поимот најчесто се користи да се однесува на водач на комуналните молитви. Имамот, исто така, може да биде научник, верски водач, или политички водач. Повторното воведување на шеријатот е долгорочна цел за исламистичките движења во исламските земји. На некои муслимански малцинства во [[Азија]] (на пример во [[Индија]]) се одржува институционално признавање на шеријатот за да судат во нивните лични и општествени работи. Во западните земји, каде муслиманска имиграција е понова, муслиманските малцинства го имаат воведено шеријатот семејно право за употреба во своите спорови, со различни степени на успех (на пример, во [[Велика Британија]] муслиманскиот арбитражен суд). Обидите да се наметне шеријатот се придружени со контроверзност,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www1.voanews.com/english/news/religion/Acehs-Sharia-Law-Still-Controversial-in-Indonesia-80257482.html |title="Гласот на Америка: Шеријатското право сè уште е контроверзно во Индонезија" |accessdate=2011-08-21 |archive-date=2010-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411072718/http://www1.voanews.com/english/news/religion/Acehs-Sharia-Law-Still-Controversial-in-Indonesia-80257482.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/idUSTRE60D07420100114 "Reuters: Исламската полицијата ја заостри контролата врз Ацех во [[Индонезија]]"]</ref><ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2010/02/08/aceh-sharia-police-loved-and-hated.html "Jakarta Post: Aceh sharia police loved and hated"]</ref> насилство, <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2632939.stm "BBC: Илјадници луѓе се убиени во борбите меѓу христијаните и муслиманите по воведувањето на шеријатските казни во северниот дел на [[Нигерија]] во текот на изминатите три години."]</ref><ref>Јоханес Харнишфегер . ''Демократизација и исламскиот закон: конфликтот на шеријатот во Нигерија''. Campus Verlag: 2008. стр. 16 "Кога гувернерот на Кадуна најави воведување на шеријатот, иако не се муслимани речиси половина од населението, насилство еруптираше, оставајќи повеќе од 1.000 лица." стр. 189 "Кога насилните конфронтации настаоија во февруари 200, бидејќи христијанското малцинство во Кадуна не сакало да го прифати шеријатскиот закон, султанот и неговата делегација од 18 емири отишле да го видат гувернерот и инсистирале на донесување на законот.</ref><ref>[http://www.independent.co.uk/news/world/africa/fight-for-sharia-leaves-dozens-dead-in-nigeria-1763253.html "Independent: Борби за шеријатот остави десетици мртви во Нигерија"]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/nigeria/religous_violence.html |title="PBS: Нигерија во транзиција: Последни верски тензии и насилство" |accessdate=2011-08-21 |archive-date=2003-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030809092546/http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/nigeria/religous_violence.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://english.aljazeera.net/news/africa/2010/01/201012314018187505.html ''Aljazeera English'': ''Timeline'': Тензии во Нигерија: "Илјадници луѓе се убиени во северниот дел на Нигерија, бидејќи немуслиманите се противат на воведувањето на шеријатот, односно исламски закон, муслиманите кои бараат негова имплементација во северната држава Кадуна.]</ref><ref>[http://english.aljazeera.net/news/africa/2009/07/2009727182749635965.html ''Aljazeera English'': Десетици убиени во насилството во северниот дел на Нигерија- "Групата Боко Харам, која сака да го наметне шеријатскиот (исламскиот закон) низ целата земја, ги нападна полициските станици и цркви."]</ref> па дури и војна (сп. Втората Суданска граѓанска војна).<ref>[http://countrystudies.us/sudan/63.htm [[Library of Congress Country Studies|Library of Congress Country Studies: Sudan:]] "Факторите што повторно го испровоцира воениот удар, пред сè се тесно поврзани прашања на исламскиот закон и на граѓанската војна во јужниот дел, остана нерешено во [[1991]] година. Во [[септември]] 1983 спроведување на шеријатот во целата земја било контроверзно и предизвикало голема отпорност во претежно немуслиманскиот југ ... Противењето на шеријатот, особено на примената на ''hudud'' (пријател), или исламски казни, како што се јавната ампутација на раце за кражба, не беше ограничена на југ и беше главен фактор што доведе до народното востание на април 1985 година што го собори владата на Џафар"]</ref><ref>[http://www.pbs.org/frontlineworld/stories/sudan/facts.html ''PBS Frontline'': "Граѓанската војна беше предизвика во 1983 година кога воениот режим се обиде да го наметне шеријатскиот закон, како дел од целокупната политика на "''Islamicize''" во [[Судан]]."]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://media.washingtonpost.com/wp-srv/world/pdf/darfur_040707.pdf |title=''Washington Post'': "Војната избувна повторно во 1983 година откако тогашниот претседател &#91;&#91;Џафар Нимери&#93;&#93; го укинал мировен договор и најавил дека Судан ќе го претвори во муслиманска арапска држава, каде што исламскиот закон, или шеријатот, ќе преовладува, вклучително и во јужните провинции. Шеријатот може да вклучува и ампутација на екстремитетите за кражба, јавни камшикувања и каменувања. Војната, се водеше меѓу владата и неколку бунтовнички групи, и продолжи две децении." |accessdate=2011-08-21 |archive-date=2016-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311215216/http://media.washingtonpost.com/wp-srv/world/pdf/darfur_040707.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>''Bassam Tibi''. ''Political Islam, World Politics and Europe''. Routledge:2008 p. 33. "The shari'a was imposed on non-Muslim Sudanese peoples in September 1983, and since that time Muslims in the north have been fighting a jihad against the non-Muslims in the south."</ref> == Потекло на поимот == Во духот на исламското право, професорот ''Бернард Г. Вајс'' вели: "Во архаичниот [[арапски јазик]], терминот Шеријат значи „''пат кон водената дупка''”. "Кога ќе ја земеме предвид важноста на добро чекорениот пат на човекот и ѕверот кон изворот на вода во безводната пустинска средина, ние лесно може да го цениме тоа зошто овој израз во муслиманската употреба требало да стане метафора за целиот начин на живот, благословени од [[Бог]].<ref>Бернард Г. Вајс, ''Духот на исламскиот закон''. Alta Mira Press, 1998, стр. 17.</ref> Во „''Разбирање во исламскиот закон: Од класичниот до современиот''“, професор [[Иршад Абдел Хак]] изјавува: "Шеријат, или посоодветно Ал Шеријатот буквално значи патека, патека за следење, или јасен начин за следење и дошло да значење на патот по кој верникот треба да се упатува. Во оригиналната употреба Шеријат значи патот кон напојување место или патот што води кон водата, односно, патот кон изворот на животот. На техничка примена на зборот како повикување на законите на [[исламот]] е трасиран директно во [[Куран]]от, во кој на приврзаниците на исламот, на верниците, им се објави од [[Аллах]] ([[Бог]]) да го следат на јасен и вистински начин, по патот на Шеријатот. “Потоа, што се однесува до наредбата, ние одредивме да одиш по Патот голем и, тогаш следи го, а не следи ги страстите на оние кои не знаат!„Кур’ан 45:18.<ref>Иршад Абдел Хак, ''Разбирање на исламскиот закон: Од класичниот кон современиот'', Изменето од Амина Беверли Мекклод, Глава 1 ''Исламскиот закон: Преглед на неговото потекло и елементи.''Alta Mira Press, 2006, стр април</ref> Според Абдул Meннан Омар, во својот „Речник на Светиот Куран“, зборот произлегува од „куранскиот корен“ ''shara'a''. Изведени зборови се: ''Shara'a'' (... Како prf. 3-то лице p.m еднина), што значи "''Тој го ракоположи''", се појавува еднаш во [[Куранот]] во стих 45:13; Shara'u (prf. 3-то лице множина) Тие решија (закон) "што се појавува еднаш во 42:21; ''Shir'atun'' (n.)" духовниот закон ", што се користи во 5:48; конечно, ''Shariatun'' (. act. 2 слика Ф. едн..)" Систем на Божјиот закон, начинот на верување и пракса "се користи во 45:18.<ref>Абдул Meннан Омар. ''Речник на Светиот Куран''. NOOR Foundation International Inc., 2003, стр. 287</ref> === Дефиниции и описи === Шеријатот е дефиниран како: * „Муслимански или исламски закон, за граѓанска и кривична правда, како и регулирање на поединечните лични и морални однесувања. Законот се заснова врз основа на Куранот и религијата на исламот. По дефиниција, муслиманските држави се [[Теократија|теократски]], а религиските текстови се закон, тие се разликува по исламот и муслиманите во нивната примена, како и по Шеријатот или шеријатски закон"<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.duhaime.org/LegalDictionary/S/ShariaLaw.aspx |title=Шеријатски закон |accessdate=2011-08-21 |archive-date=2011-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917093611/http://www.duhaime.org/LegalDictionary/S/ShariaLaw.aspx |url-status=dead }}</ref>. * "Дискусија за должностите на муслиманите", - Хамилтон Александар Роскин Гиб<ref>{{Наведена книга|last=Gibb|first=Hamilton Alexander Rosskeen|title=Mohammedanism: an Historical Survey|publisher=Oxford University Press|year=1970|page=68|isbn=0195002458}}</ref> * "Долга, разновидна, сложена интелектуална традиција", наместо "добро-дефиниран сет на специфични правила и прописи, со што лесно може да се применат во разни животни ситуации," Хант Шанин и Андре Калмејер<ref>''Исламскиот закон: шеријатот од времето на Мухамед до денес'' од Хант Шанин и Андре Калмејер, Макфарланд и копродукциски издавачи, 2007, стр. 3</ref> * "Заедничко мислење на [исламската] заедница, врз основа на книжевност која е обемна, но не е задолжително кохерентна или овластена од страна на било кое единечно тело," Кнут-С. Викор.<ref>[http://www.hf.uib.no/smi/pao/vikor.html Шеријатот и национална држава: кој може да го кодифицира Божјиот закон?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090820182141/http://www.hf.uib.no/smi/pao/vikor.html |date=2009-08-20 }}, стр. 2, 20 септември 2005</ref> Од [[9 век]], моќта да се протолкува и да се насочува право во исламските традиционални општества беше во рацете на стручњаците (''улема''). Оваа поделба на власта служела да се ограничи опсегот на достапни дејства на владетелот, кој не можел лесно да наредува или независно да го реинтерпретира законот, и очекувал континуирана поддршка од заедницата.<ref>Базим Мусалам, ''Кембриџска историја на исламскиот свет изменето од [[Франсис Робинсон]]''. Cambridge University Press, 1996, стр. 176.</ref> Наследувајќи векови и империи, рамнотежата меѓу улема и владетели се менувала и се реформирала, но рамнотежата на моќта никогаш одлучно не се променила.<ref>[[Маршал Ходгсон]], ''[[Напорите на исламот]] Совеста и историјата во светската цивилизација Vol 3''. [[The University of Chicago]], 1958, стр. 105-108.</ref> На почетокот на [[XIX век]], [[Индустриска револуција|Индустриската револуција]] и [[Француска револуција|Француската револуција]] вовеле една ера на Европската светска хегемонија во која биле вклучени доминацијата на повеќето исламски земји.<ref name="Vol 3 1958">''[[Напорите на исламот]] Совеста и историјата во светската цивилизација Vol 3''. [[The University of Chicago]], 1958, стр. 176-177.</ref><ref>Сара Ансари, ''The Cambridge Illustrated History of the Islamic World edited by Francis Robinson''. Cambridge University Press, 1996, pg. 90.</ref> На крајот од [[Втората светска војна]], европските сили се нашле премногу ослабени за да ги задржат своите империи.<ref>[[МАршал Ходгсон]], ''[[Напорите на исламот]] Совеста и историјата во светската цивилизација Vol 3''. [[The University of Chicago]], 1958, стр. 366-367.</ref> На широк спектар на форми на владеење, системи на правото, односот кон модерната и толкувања на шеријатот се резултат на приоден пат за независност и модерност во муслиманскиот свет<ref name="Vol 3 1958"/><ref>Сара Ансари, ''The Cambridge Illustrated History of the Islamic World edited by Francis Robinson''. Cambridge University Press, 1996, pg. 384-386.</ref>. === Традиционални перспективи на шеријатот === Најголемиот дел од муслиманите се сметаат како припадници на двата правци од исламот, [[Сунити|сунитски]] или [[Шиити|шиитски]]. Во рамките на овие правци, постојат различни училишта на верските студии. Училиштата во рамките на секој правец имаат заеднички одлики, иако секој се разликува по своите детали. ===== Перспективата на сунитите ===== Во прилог на "''Основен Код''" на Куранот и [[Сунет]]от, традиционалните сунити муслимани исто така, го додадаваат консензусот (''иџма'') на придружниците на [[Мухамед]] (сахаби) и на исламските правници (''улема'') на одделни прашања. Во ситуации каде што не постои конкретно правило во изворите, законските научници користат (''кијас'') - различни форми на размислување, вклучувајќи аналогија, за да се добие закон од суштината на божествените принципи и претходните пресуди. Консензусот на заедницата, јавниот интерес, и другите извори се користат како додаток на Шеријатот каде што дозволуваат примарните и секундарните извори.<ref name="H. Patrick Glenn 2007, pg. 201">Х. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 201.</ref> Овој опис може да се примени на големиот број суниски правни, фикхски, школи, кои ги вклучуваат Ханефиската, Шафиската, Маликиската и Ханбелиската. ===== Перспективата на салефиите ===== [[Салефиското движење]] или покрет се ослонува на дејствата и изреките на муслиманите за водство од првите три генерации, покрај Куранот и Суннетот. [[Салефи]]ите, како извор на нивниот фикх ги земаат примерните рани муслимани. Салефиското движење или покрет привлекло следбеници од многу муслимански култури и училишта на фикхот.<ref>Џон Л. Еспозито, ''Иднината на исламот''. Oxford University Press, 2010, стр. 74-77.</ref> Муслиманите кои се сладбеници на учењата на исламскиот научник [[Мухамед ибн Абдул-Вехаб]] се сметат како дел од ова движење.<ref>Калед Абу Ел Фадл со Роџер Боасе (уредник),''Исламот и глобалниот дијалог: религиозниот плурализам и извршување на мирот.''Ashgate Publishing, 2005, стр. 184.</ref> ===== Шиитската перспектива ===== [[Шиити|Шиитските муслимани]], исто така, се протегнати на "''Основниот Код''" со фикх, но строго ја отфрлаат аналогијата (''кијас'') како лесен начин на иновации (''bid'ah-бид’ах''), и го отфрлат консензусот (''ijma'') ако не има некоја посебна вредност. За време на периодот кога сунитските научници ги развиле овие две алатки, шиитските имами биле живи, и Шиитот гледал на нив како едно продолжување на Сунетот, така тие самите гледале како произлегуваат нивните закони (''фикх'') само од Куранот и Сунетот. Повторлива тема во шиитското право е логика (''mantiq''), ,<ref>[http://al-islam.org/index.php?t=258&cat=258 '''Al-Islam.org''' : Напредни исламски студии<!-- Bot generated title -->]</ref> нешто што повеќето од шиитите сметаат дека се спомен, вработување и вредноста на повисок степен отколку што повеќето Сунити прават. Тие не ја гледаат логиката како трет извор на информации за законите, туку начин да се види дали изведените работи се во согласност со Куранот и Суннетот. Во законотна шиите имамии, изворите на правото (обично ''Ал fiqh'') се Куранот, анегдотите на практиките на [[Мухамед]], и оние од дванаесетте имами и интелектот ('aql). Денешната пракса на таканаречениот нивен шеријат, сепак, исто така, има корени во споредбеното право<ref>H. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 199.</ref> и локалните обичаи (urf).<ref>H. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 201.</ref> Повеќето шиитски муслимани ја следеа Џафериската филозофска школа.<ref>Халак 1997, Brown 1996, Аслан 2006</ref> === Современи перспективи на шеријатот === Муслиманите реагираат на различни начини на силите на модерноста. Ваквите реакции ги преминуваат линиите на традицијата, правецот и школата. Тие влијаат на начинот на кој шеријатот е препознаен од страна на поединецот во нивниот личен живот, и до кој степен шеријатот е имплементиран во јавната сфера на државата. Овие различни движења може да се наречаат колективно како современ шеријат.<ref>Ото, Жан Мишел. ''Шеријатот и национално право во исламските земји: Тензиите и можностите за холандската и надворешната политика на ЕУ''. Amsterdam University Press, 2008, стр. 10</ref> ==== Спектарот на муслиманските правни системи ==== Правните системи на мнозинства од муслиманските држави во [[21 век]] можат да се класифицираат на следниов начин: '''Шеријатот во секуларите муслимански држави''': муслиманските земји како што се [[Мали]], [[Казакистан]] и [[Турција]] (која е под притисок на верските политички партии) се изјасниле себеси да бидат секуларни-световни. Тука, верско мешање во државните работи, правото и политиката е забрането.<ref>Ото, Жан Мишел. ''Шеријатот и национално право во исламските земји: Тензиите и можностите за холандската и надворешната политика на ЕУ''. Amsterdam University Press, 2008, стр. 9</ref> Во овие муслимански земји, како и секуларниот Запад, улогата на шеријатот е ограничена само на лични и семејни прашања<ref>{{Наведено списание |url=http://www.umes.edu/WorkArea/showcontent.aspx?id=33898 |ISSN=1554-3897 |journal=[[African Journal of Criminology and Justice Studies]] |volume=4 |issue=2 |date=April 2011 |title=The Problems of Administration of Justice on Female Offenders in Nigeria |author=Chioma Daisy Ebeniro, PhD |accessdate=2011-06-26}}</ref>. '''Муслимански држави со помешани извори на правото''': муслимански земји, вклучувајќи [[Пакистан]], [[Индонезија]], [[Авганистан]], [[Египет]], [[Нигерија]], [[Судан]], [[Мароко]] и [[Малезија]] имаат правни системи под силно влијание на шеријатот, но исто така и отстапки на крајниот орган на нивните устави и владеењето на правото. Овие земји спроведуваат [[демократски избори]], иако некои од нив се исто така под влијание на авторитарни водачи. Во овие земји, политичарите и правниците прават закони, а не верските научници. Повеќето од овие земји ги имаат модернизирано своите закони и сега имаат правни системи со значајни разлики во однос на класичниот шеријат.<ref>Ото, Жан Мишел. ''Шеријатот и национално право во исламските земји: Тензиите и можностите за холандската и надворешната политика на ЕУ''. Amsterdam University Press, 2008, стр. 8</ref> '''Муслимански држави кои користат класичен Шеријат''': [[Саудиска Арабија]] и некои од земјите од Заливот немаат устави или законодавни тела. Нивните владетели имаат ограничен авторитет за промена на законите, бидејќи тие се засноваат на шеријатот, како што им е толкувано од нивните религиозни научници. [[Иран]] дели некои од овие одлики, но исто така има и парламент што управува на начин во согласност со нивната верзија на шеријатот.<ref>Ото, Жан Мишел. ''Шеријатот и национално право во исламските земји: Тензиите и можностите за холандската и надворешната политика на ЕУ''. Amsterdam University Press, 2008, стр. 8-9</ref> ==== Фактори кои влијаат на модерната улога на шеријатот ==== Спроти различните верски правци и класични школи на мислата, како и владини имплементации, следните фактори се на влијание на идниот развој на настаните во шеријатскиот закон. ===== Брза размена на култури и идеи ===== Околу светот, муслиманите сè повеќе стануват поврзани со [[интернет]]от и современите комуникации. Ова води кон поширока размена на идеи и култури. Реакционерните и фундаменталистичките движења, најверојатно, нема да го запрат овој тренд, како што шеријатот самиот го брани правото на приватност во домот.<ref>Ира Лапидус, ''Кембриџска илустрирана историја на исламскиот свет едитирана од страна на Франсис Робинсон''. Cambridge University Press, 1996, стр. 293-296.</ref> ===== Современи школи на мислата ===== Правниот научник Л.Али Кан тврди дека „концептот на шеријатот беше сосема збунувачки во правната и општата литература. За некои муслимани, шеријатот се состои од Куранот и Суннетот. За други, тоа, исто така, го вклучува и класичното ''фикх''. Повеќето енциклопедии го дефинираат шеријатот како закон врз основа на Куранот и Суннетот, и класичниот ''фикх'' добиен од консензусoт ''иџма'' и аналогијата ''кијас''. Оваа дефиниција на шеријатот ја соединува откривањето заедно со неоткривањето. Ова мешавина на извори создаде една заплеткана претпоставка дека научните толкувања се свети и вон ревизија како што се и Куранот и Суннетот. Куранот и Суннетот го претставуваат непроменливиот ''Основен Код'', кој треба да се чува одвоено од постојано развиениот интерпретативен закон фикх. Оваа аналитичка поделба помеѓу Основниот Код и фикх-от е потребно за растурање на конфузијата околу терминот Шеријат."<ref>[http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=935607 The Second Era of Ijtihad], 1 St. Thomas University Law Review 341</ref> ===== Оживувањето на религијата ===== Паралелно со либерализацијата и модернизацијата на силите, се случуваат и трендови кон [[фундаментализам]] и исламски движења за политичка моќ. Исламот имало големо верско оживување во почетокот на [[XVIII век]] и продолжувајќи до денес. Ова движење се изразува себеси во различни облици, рангирајќи од војните до напорите за подобрување на образованието.<ref>Ира Лапидус, ''Кембриџска илустрирана историја на исламскиот свет едитирана од страна на Франсис Робинсон''. Cambridge University Press, 1996, стр. 292.</ref> ''Враќање кон традиционалните сфаќања на шеријатот'': Во тек е долготрајното светско движење од страна на муслиманите кон подобро разбирање и практикување на нивната религија. Охрабрени од нивните научници и имами, муслиманите се преселиле од локалните обичаи и култура, кон повеќето универзално прифатените ставови на исламот. Ова движење кон традиционалните религиозни вредности служи да им помогне на муслиманите да се справат со последиците од [[Европска колонизација|Европската колонизација]]. Тоа, исто така ги инспирираше модернистичките движења и формирањата на нови влади.<ref>Ира Лапидус, ''Кембриџска илустрирана историја на исламскиот свет едитирана од страна на Франсис Робинсон''. Cambridge University Press, 1996, стр. 292-293.</ref> ''Исламистичкото движење'': Од [[1970]] година, исламистичкото движење станаа значајно. Нивните цели се воспоставуање на Шеријатот и исламските држави во рамките на нивните сопствени граници, нивните средства по својата природа се политички. Исламистичката моќна база е милионот на сиромашни, особено урбаното сиромаштво движејќи во градовите на внатрешноста. Тие не се меѓународно распространети и поврзани (единствено исклучок е „[[Муслиманско братство|Муслиманското братство]]“). Нивната реторика се противи на западната култура и западната моќ.<ref name="Cambridge University Press 1996">Ира Лапидус, ''Кембриџска илустрирана историја на исламскиот свет едитирана од страна на Франсис Робинсон''. Cambridge University Press, 1996, стр. 296.</ref> Политичките групи кои сакаат да се вратат на традиционалните исламски вредности повеќе се извор на закана за секуларна влада на [[Турција]]<ref name="Cambridge University Press 1996"/>.Овие движења може да се сметаат како неo-шеријатизам.<ref>[[Маршал Хоџсон]], ''Вложување на исламската совест и историја во светската цивилизација Том 3''. The University of Chicago, 1958, стр. 386-392.</ref> ''Фундаменталистичките движења'': [[Фундаментализам|фундаменталисти]], кои сакаат да се вратат во основните религиозни вредности и закон, во некои случаи имаат изречено остри шеријатски казни за злосторства, намалувајќи ги граѓанските права, и прекршувајќи ги човековите права. Овие движења се најактивни во делови од светот каде што имаше контакт со западните колонијални сили.<ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен Вовед'', стр април Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref> ''Екстремизмот'': Екстремистите го искористиле Куранот и својата посебна верзија на шеријатот <ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен Вовед'', стр. 100. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref> за да ги оправдаат делата на [[војна]] и [[терор]] против [[Западен свет|западните влади]] и поединци, но исто така и против други муслимани кои мислат дека се симпатизери на Западот.<ref>Ира Лапидус, ''Кембриџска илустрирана историја на исламскиот свет едитирана од страна на Франсис Робинсон''. Cambridge University Press, 1996, стр. 297.</ref> Вжештеноста меѓу Западот и исламот, особено во однос на палестинското прашање, продолжува да го забрзува овој конфликт<ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен Вовед'', стр. 96-100. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref>. ==== Непроменливоста на Божјата волја ==== Иако постојат многу различни интерпретации на шеријатот, и различни перспективи на секоја интерпретација, постои консензус меѓу муслиманите дека шеријатот е одраз на Божјата волја за човештвото. Затоа Шеријатот мора да биде во својата најчиста смисла, совршен и непроменлив. Еволуцијата или прочистување на шеријатот е обид за посовршено рефлектирање на Божјата волја. ==== Конфузија помеѓу шеријатот и обичајно право ==== Според [[Жан Мишел Ото]], професор на факултетот за право и управување во земјите во развој во Лајден универзитетот, "Антрополошки истражувања покажуваат дека луѓето во локалните заедници честопати не истакнуваат јасно дали и до кој степен нивните норми и практики се засновани на локалната традиција, племенските обичаи, или религија. Оние кои се придржуваат на конфронтирачки поглед на шеријатот имаат имаат тенденција да припишат многу непожелни практики за шеријатот и религијата свртени кон обичаи и култура, дури иако високо пласираните религиозни власти го изјавиле спротивното.“ Анализата на професор Ото се појавува во весникот овластен од Министерство за надворешни работи на Холандија.<ref>Ото, Жан Мишел. ''Шеријатот и националното право во исламските земји: Тензиите и можностите за холандската и надворешната политика на ЕУ.''Amsterdam University Press, 2008, стр 30</ref> == Особености == === Потекло === Според муслиманите, шеријатскиот закон е основа на зборовите на [[Алах]], како што е објавено во [[Куранот]] и традицијата на животот на пратеникот [[Мухамед]]. Мухамед е роден околу [[570]] година во [[Мека]], еден трговски град во [[Арапска Пустина|Арапската Пустина]]. Покрај тоа што е центар на трговија во правецот на караванот, [[Мека]] претставувала место на [[аџилак]] за [[Арапи]]те од повеќе вероисповеди.<ref>[[Маршал Ходгсон]], ''Вложување на исламската совест и историја во светската цивилизација Том 1''. The University of Chicago, 1958, стр. 155-156.</ref> Фокусот на религијата во [[Мека]] бил светиот храм [[Ќаба]], камена градба, за кој се верува дека бил изградена од страна на [[Адам и Ева|Адам]] во почетокот на времето, и бил обновен од страна на пророкот [[Авраам]] и неговиот син [[Исмаил]].<ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 16. Virgin Books, 1991. ISBN 0-7535-0827-3</ref> Мека била населена од страна на [[курејши]]те, паганско племе со некои [[Евреи]] и [[христијани]], меѓу нив. [[Мухамед]] бил сирак уште од раната возраст, па се нашол под заштита на чичко му. Тој израснал, станал трговец и се оженил со својот работодавец, богатата [[Хатиџа]].<ref name="Virgin Books 1991">Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 15. Virgin Books, 1991. ISBN 0-7535-0827-3</ref> Тоа било во средните години кога [[Мухамед]] започнал да зборува за откровенијата добиени од [[Алах]] преку [[Архангел Гаврил]]. Мухамед им кажал на другите за неговите откровенија и привлекол следбеници, кои ги запишувале истите на достапни материјали.<ref name="Virgin Books 1991"/> После 23 години од неговото прво откровение сè до неговата смрт, исламот станал доминантна сила во [[Арапски полуостров|Арапскиот Полуостров]], и сериозен предизвик за [[Византија|византиските]] и [[Персија|персиските империи]].<ref>[[МАршал Ходгсон]], ''[[Напорите на исламот]] Совеста и историјата во светската цивилизација Vol 3''. [[The University of Chicago]], 1958, стр. 105-108.</ref> По смртта на [[Мухамед]], откровенијата биле собрани и организирани во Куранот, а описот на неговиот живот на крајот ја формира основата на Сунетот. Во [[предисламска Арабија]], заедничките предци биле основа за племенско здружување.<ref name="Кулсон, Ноел Џејмс 1964">Кулсон, Ноел Џејмс. Историјата на исламскиот закон (исламски анкети). Оксфорд:. University Press, 1964</ref> Доаѓањето на исламот ги донело племињата заедно под една религија. Исламот станал не само религија, туку исто така и начин на живот, нова заедничка основа на закон и лично однесување. Тогаш шеријатот започнал да се оформува..<ref>Лебесни, Маџид и Херберт Џ. (уредници), Законот на Блискиот Исток: Том I: Потекло и развој на исламскиот закон. Washington D.C.: The Middle East Institute, 1955</ref> Шеријатот бил подложен на коренити промени, почнувајќи со владеењето на халифите [[Абу Бакр]] (632-34) и [[Омер]] (634-44), во кое време многу прашања биле предочени пред најблиските другари на [[Мухамед]] за консултација.<ref name="Dien, Mawil Izzi 2004">Dien, Mawil Izzi. Islamic Law: From Historical Foundations To Contemporary Practice. Notre Dame: University of Notre Dame Press, 2004.</ref> Во текот на владеењето на [[Муавија ибн Абу Суфјан]] и [[Абу Суфјан ибн Харб]], [[662]] година, исламот презел урбана трансформација, за подигање на прашања кои не биле првично опфатени со исламските закони.<ref name="Dien, Mawil Izzi 2004"/> Од тоа време, промени во исламското општество играле улога во развојот на шеријатот, кои се прошириле посебно во фикхот и законите. Меѓу муслиманите, племенските закони биле приспособени да се придржуваат кон шеријатот, бидејќи тие „не би можеле да формираат дел од племенскиот закон доколку и додека тие не беа општо прифатени како такви.<ref name="Coulson, Noel James 1964">Coulson, Noel James. A history of Islamic law (Islamic surveys). Oxford: University Press, 1964.</ref> Исто така, Ноел Џејмс Колсон, предавач по исламско право на Лондонскиот универзитет, наведува дека "на племето како целина, му припаѓало моќта да се утврдаат стандардите во којшто неговите членови треба да живеат. Но, тука племето е замислено не само како група на свои присутни претставници, туку како историски субјект прегрнувајќи ги минатото, сегашноста, и идните генерации.""<ref name="Coulson, Noel James 1964"/> Така, додека „секој закон мора да биде вкоренет или во Куранот или Суннетот,"<ref name="Berg, Herbert 2005">Берг Херберт. "Исламско право." Беркширска енциклопедија на светската историја 3 (2005): 1030.</ref> без контрадикција, племенскиот живот довел до чувството на учество. Таквото учество дополнително било засилено од [[Мухамед]], кој изјавил: "''Мојот народ никогаш нема да се согласи на грешка''". .<ref name="Berg, Herbert 2005"/> === Фих === Формативниот период на фихот се протега уште од времето на раните муслимански заедници. Во овој период, правниците сè повеќе се занимава со прагматични прашања на власт и учење отколку со теорија. [62] Напредок во теоријата се случило со доаѓањето на првиот муслимански правник Мухамед ибн Идрис еш Шафи "I (767-820), кој ги поставил основните принципи на исламската јуриспруденција во својата книга "[[Ел-Ризала]]„. Книгата ги опишува/раскажува четирите корења на правото (Куранот, Суннетот, иџмата и кијасот) при определувањето дека примарните исламски текстови (Кур`анот и хадисот)да бидаат разбрани според објективните правила на толкувања добиени од внимателно проучување на арапскиот јазик. Голем број на важни правни концепти и институции беа развиени од страна на исламските правници за време на класичниот период на исламот, познат како Златен период на Исламот, кој датира од 7 до 13 век. ==== Категориите на човековото однесување ==== Фикхот ги класифицира однесувањата односно делата во следните типови или класи: ''Фарз'' (задолжително), ''мустехаб'' (препорачливо), ''мубах'' (неутрално), ''мекрух'' (покудено), и ''хараам'' (забрането). Секое човечко дело припаѓа во една од овие пет категории.<ref>Weiss (2002), стр. 3,161</ref> [[Фраз]]овите се оние дела што им се бараат на сите муслимани. Тие ги вклучуваат петте дневни молитви, постот, сведочењето на верата, задолжителното милосрдие и [[аџила]]кот во [[Мека]]. [[Мустехаб]]от го вклучува правилното однесување во случаи како што се бракот, погребните ритуали и семејниот живот. Како таков, тој опфаќа многу од истите области како што се граѓанското право на Западот. Шеријатските судови се обидуваат да ги помират страните во споровите на оваа област користејќи го препорачливото однесување како свој водич. За едно лице чие однесување не е мустехаб може да му се пресуди против од страна на судијата. Сите дела кои не се ниту препорачливи ниту покудени, ниту забранети, се [[мубах]], тоа значи дозволени. [[Mекрух]] е тоа што не е грешно за себе, се сметаат за непожелни меѓу муслиманите. Тоа, исто така може да направи еден муслиман да биде одговорен на кривични казни под одредени околности. [[Харам]]от е најстрого забранет. Тоа е и грешно и претставува криминал. Тоа ги вклучува сите активности изречно забрането и во [[Стариот завет]] и во Куранот. Кршење на која било од Десетте Заповеди се смета [[харам]]. Мустехабот, мубахот и мекрухот во голема мера се извлечени од описот на животот на исламскиот пратеник Мухамед.Да се каже дека некое дело е сунет е како да се каже дека е препорачано како пример од животот и изреките на Мухамед. Овие категории се основа за правилно однесување во случаи како што се учтивост и манири, меѓучовечки односи, великодушност, лични навики и хигиена. [68] === Теми на исламскиот закон === Шеријатскиот закон може да биде организиран на разни начини. Шеријатот може да се подели во пет главни гранки: # ibadah (ритуално обожавање) # mu'amalat (трансакции и договори) # adab (морал и манири), # i'tiqadat (верувања) # uqubat (казни). "''Потпирањето на патници''", вели еден англиски превод во 14 век од нашата ера повикувајќи се на шафиската правна школа и на фикхот на Ахмед ибн ел-Nакиб ел-Mисри,го организира шеријатскиот закон во следните теми: # Прочистувањето # Молитва # Молитва на погреб # Данок на сиромашните # Постот # Аџилакот # Трговија # Наследство # Брак # Развод # Спроведување на правдата Во некои области, постојат значајни разлики во законот помеѓу различни фикхски школи, држави, култури и школи на мислата. ==== Прочистување ==== Во исламот, пречистувањето има духовна и физичка димензија. Муслиманите веруваат дека одредени човечки активности и контакти со нечисти животни и супстанции предизвикуваат нечистотија. Класичниот Исламски Закон објаснува како да се препознае нечистотија и како да се поправи. Муслиманите користат вода за прочистување во повеќето случаи, иако и земјата, исто така, може да се користи под одредени услови. Пред молитва или други религиозни ритуали, муслиманите мора да се чистат себеси на пропишан начин. Начинот на чистење, (или [[абдест]] или [[гусул]]), зависи од околностите. Муслиманското 'чистење на садовите, облеката и домовите' се врши во согласност со наведените закони.<ref name="Amana Publications 1994">[[Ахмад ибн Нагиб ал-Мисари]]. Потпирање на патникот, стр. 49-100. Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref><ref name="ReferenceA">Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 36-37. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref> ==== Молитва ==== Муслиманите се должни да се молат пет пати на ден, со одредени исклучоци. Овие задолжителни молитви, [[салах]] или [[намаз]], се изведуваат за време на пропишани периоди од денот и најмногу се вршат во групи или самостојно. Исто така, постојат изборни како и посебни молитви кои може да се вршат, за одредени сезони, денови и настани. Муслиманите при молитва мора да го свртат лицето кон [[Каба]] во [[Мека]], и мора да се претходно прочистени со цел нивните молитви да бидат прифатени. Лично, практикувано е неформална молитви да бидат прифатени. Класичниот исламски закон објаснува многу аспекти на чинот на молитвата, вклучувајќи и кој може да се моли, кога треба да се моли, како да се моли и каде да се моли.<ref name="Amana Publications 1994"/><ref name="ReferenceB">Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е Исламот? Сеопфатен Вовед'', стр. 36-37. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref> ==== Молитва при погреб ==== Муслиманите се поттикнати да ги посетат оние меѓу нив кои се болни и умираат. Болните муслимани, оние кои умираат, од оние кои ги посетуваат биваат потсетувани на Божјата милост и вредноста на молитвата. За возврат, посетителите се потсетуваат на својата смрт и минливата природа на животот. По смртта, муслиманите се капат и се обвиткуваат во чиста, бела одежда - чаршав. За починатиот се изведува посебна молитва - [[џеназе намаз]], по можност со поголем број од муслиманската заедница. Телото се води на местото кое е ставено на страна за погребите на муслиманите. Гробот е ископан кон правецот на Мека, и телото се спушта во гробот да се одмори на нејзина страна, со лицето свртено кон Мека. Класичниот исламски закон објаснува за посетување на болните, подготовката на мртвите за погреб, на молитвата на погреб и начинот на кој е погребан муслиманот<ref name="Amana Publications 1994"/>. ==== Данок за сиромашните ==== Сите богати муслимани мора да плаќаат годишен данок за сиромашните, познат како [[зекат]]. Ова не е милостина, туку обврска што им ја должат богатите муслимани на сиромашните со помош на заедницата. Износот се пресметува врз основа на нивното богатство кое предува една година, а не на нивните приходи. Основната стапка на оданочување изнесува 2,5%, но тоа се разликува во зависност од видот на богатство кое се проценува. Богатството вклучува заштеди, накит, добиток и земјиште. Класичниот исламски закон го објаснува данокот, како се проценува, собирањето и неговата дистрибуција.<ref>http://www.khilafah.com/index.php/the-khilafah/economy/10546-oppressive-taxes-like-vat-and-gst-are-haram-in-islam{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== Пост ==== Во текот на исламскиот месец на [[Рамазан]], муслиманите се воздржуваат од [[храна]], [[пијалак]], [[секс]] и [[цигари]] помеѓу мугри и зајдисонце. Исклучоци на оваа обврска се направени за малите, болните и жените за време на нивниот период на [[менструација]]. Во текот на [[Рамазан]], летно време често ќе започне и ќе заврши со голем оброк. По ручекот, многу муслимани учествуваат во специјални заеднички молитви кои се одржуваат за време на Рамазан. Крајот на постот на Рамазан се прославува со посебни молитви, собири на семејства и пријатели, и специјално подготвени јадења. Муслиманите исто така, може да постат и на други посебни денови во годината, и да ги заменат тие непостени денови од постот. Класичниот Исламски Закон ја објаснува точната дефиниција на постот, времи на постот, тоа како може да се пости, кој мора да пости,и дозволените исклучоци за постот.<ref name="Amana Publications 1994"/><ref name="ReferenceB"/> ==== Аџилак ==== Барем еднаш во животот секој муслиман мора да си овозможи барем една посета на светите места на исламот кои се наоѓаат во [[Мека]], [[Саудиска Арабија]]. Во фокусот на ова патување е светиот храм [[Каба]], мала правоаголна зграда околу која е изградена огромна џамија. Овој аџилак, познат како [[Хаџ]], почнува секоја година два месеци по [[Рамазан]]. Облечени во едноставна симболична облека, муслиманските аџии ја обиколуваат Каба седум пати, често проследено со пијалак од посебниот извор [[Зем-Зем]]. Следно, симболично потрага по вода се врши со одење напред и назад меѓу блиските ритчиња коишто сега се дел од храмот. На осмиот ден од месецот, верниците патуваат во Мина во пустината и да ја поминат ноќта во шатори. Следниот ден, повеќе од два милиони муслимани се собираат во подножјето на планината [[Арафат]], каде што попладнето е поминато во молитва. На празникот на жртвувањето, кое се прославува од страна на муслиманите ширум светот, се изведува од страна на верниците во Мина следниот ден, и ги вклучува колењето на животните-курбаните. Конечно, верниците го извршуваат обредот „''каменување на ѓаволот''" со фрлање камчиња на три столба. Класичниот исламски закон објаснува за начинот на облекување на секој патник, однесувањето, пристигнувањето, заминувањето и настапувањето на секој од овие ритуали и обреди.<ref name="Amana Publications 1994"/><ref name="ReferenceA"/> ==== Трговија ==== Исламскиот закон признава приватна сопственост и заедничка, како и се преклопуваат форми на право за добротворни цели, познат како [[вакиф]] или [[фондација]]. Според шеријатскиот закон, сепак, на крајот сопственоста на имотот му припаѓа само на [[Бог]], додека поединечните права на сопственост се потврдени, има и соодветна обврска да се сподели, посебно со оние кои имаат потреба <ref name="Oxford University Press 2007">Х. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 183.</ref> Законите на одредена работа и обврска, исто така, се формирани околу ова егалитарно барање на Куранот, забрана на нееднаква размена или нефер предност во трговијата. Врз основа на ова, наплатата на каматите на кредитите е забрането, како и други трансакции со кои ризици сноси несразмерно до потенцијално враќање меѓу страните во трансакцијата. Границите на лична одговорност дадена од страна на основање се смета за форма на [[камата]], во таа смисла, како што е [[осигурување]]. Сите овие нееднаквости во ризик и награда помеѓу страните во трансакцијата, познати како камата, се забранети.<ref name="Oxford University Press 2007"/> Заради оваа причина, [[исламско банкарство|исламското банкарство]] и финансиско се партнерства помеѓу корисниците и институциите, каде што ризикот и наградата се дистрибуира правично. Партнерствата, наместо корпорации, се клучен концепт во колективниот исламски бизнис. Финансирање и инвестиции се остваруваат на овој начин, како што е купување и распродажба, со менување [[акционерски капитал]] во текот на времето помеѓу една институција и клиентот каде што се вршило исплата или се признава враќањето. Спротивно на тоа, ниту еден поединец не е оклопено со последиците од лошата судбина или лош тајминг.<ref>Х. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 185.</ref> Исламските финансиски и инвестициски модели презеле корени на Запад и почнале да се развиваат, иако финансиските потпори на големите западни корпорации колабира под товарот на нерамномерно распоредени ризици.<ref>Џејмс Крути, ''Структурни причини за глобалната финансиска криза: една критичка оценка на "новата финансиска архитектура'''во''Кембриџскиот весник на економија''. Oxford University Press, 2009, Том 33 Број 4, стр. 565. [http://cje.oxfordjournals.org/cgi/content/full/33/4/563 Oxfordjournals.org]</ref><ref>Х. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 286.</ref> Класичниот исламски закон објаснува за начинот на склучување договори, типовите на трансакции, доделувањето на одговорност и награда, и одговорностите на партиите во исламската трговија. ==== Наследство ==== Правилата за наследство под шеријатскиот закон се сложени, а делот што и припаѓа на жената е обично половина од износот што може да добие машкото под исти околности<ref name="ReferenceC">Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 52. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref>. До една третина од имотот на едно лице може да биде дистрибуиран како наследство, или ''васијет'' односно [[тестамент]], по нивната смрт. По решените долгови, остатокот од имотот ќе биде поделен меѓу семејството на починатиот во согласност со правилата за наследство, или ''ирс''.<ref>[[Ахмад ибн Нагиб ал-Мисари]]. Потпирање на патникот, стр. 462-464. Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> Во исламските општества, наследеното богатство и имотот не се акумулира или останува лесно во одредени семејства. Големи концентрации на имотот ќе биде поделен на помали делови со текот на времето кај машките наследници. Сопственоста ќе се стреми во други семејства, каде женските наследници ги преземат своите акции во нивните бракови.<ref>[[Маршал Ходгсон]], ''[[Напорите на исламот]] Совеста и историјата во светската цивилизација Vol 3''. [[The University of Chicago]], 1958, стр. 343.</ref> Класичниот исламски закон раскажува на поделбата на имотот, акциите на членови на семејства кои имаат право на, усогласувања и Редистрибуција во акциите, наредби на првенство меѓу наследници , и замена помеѓу наследници.<ref>[[Ахмад ибн Нагиб ал-Мисари]]. Потпирање на патникот, стр. 460-505. Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> ==== Брак ==== Законите со кои се регулира исламски брак значително се разликуваат помеѓу правците, школите, државите и културите. Следниов преглед е општо во природата. Постојат два вида на брак споменати во [[Куранот]]: [[никах]] и [[никах мутах]]. Првиот е почест, има за цел да биде постојан, но може да биде раскинат од страна на сопругот во талак-разводниот процесот (Арапски: الطلاق) е исламски термин за развод. Тој се користи за да се стави крај на бракот, според условите на исламскиот закон (шеријатот), или од страна на сопругата кога бара развод користејќи ''khul''-хул ([[арапски]]: خلع) е правото на жената да се разведе под исламскиот шеријатски закон". Во бракот, паровите се наследуват едни од други. [[Мираз]]от познат како ''mahr''-[[мехр]] (венчален подарок) и се дава на [[невеста]]та, правен договор е потпишан кога ќе влезат во брак, и мажот мора да плати за трошоците на сопругата. За да важи договорот, мора да има двајца сведоци под сунитска адвокатска фела. Не постои барање сведок за шиитските договори. Во сунитска [[јуриспруденција]], договорот е неважечки ако постои определен разводен датум во бракот, со оглед на тоа дека во шиитската јуриспруденција, брачните договори со определени датум на разводи се трансформираат во ''nikah mut'аh'' - мутах брак, кој е неважечки кај суниите. Постои контроверзија околу исламската законитоста на овој вид на брак. Муслиманите, по повод, се оженуваат според ''урф'' (обичај, или "знаење", на едно дадено општество компатибилно со шеријатскиот исламски закон) или локален обичај, без да ги следат барањата наведени во шеријатскиот закон. Ова може да е поради различни причини, како што е неможноста на парот да добие дозвола од старателот на невестата. Во овие случаи, нивниот брак може да биде непризнаен до подоцната точка, и имаат тешкотии да искористат правни поправи согласно со шеријатот. Услови за исламски брак: * Човекот кој моментално не е блудник може да се омажи за само една жена, која во моментот не е блудничка или е чиста жена од припадниците на Книгата. * Жената која во моментов не е блудничка може да се омажи само со човек кој моментално не е блудник. * Блудникот може да се ожени само со блудничка. * Муслиманките смеат да се омажат само со муслиман. * Дозвола за да се ожени жената девица мора да биде дадено од страна на нејзиниот старател, обично од нејзиниот татко. * Секоја жена муслиманка може да побара од нејзиниот старател да се омажи за својот одбран маж муслиман, доколку тој е погоден за неа. Ако старателот одбива, судијата ќе одлучи за бракот.<ref>[[Ахмад ибн Нагиб ал-Мисари]]. Потпирање на патникот, стр. 521. Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> * Таткото, или во некои случаи дедото, може да избере соодветен партнер за девицата девојка.<ref>[[Ахмад ибн Нагиб ал-Мисари]]. Потпирање на патникот, стр. 522. Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> * Секој брак мора да биде со согласност на жената. Во случајот на девојки девици, одговорот за одобрување не се смета поради срамежливост. * "Старателот" не може да ја омажи разведената жена или вдовица ако таа не побара да се омажи. * Задолжително е за мажот да ѝ даде на невестата богатство (подароци): “Не се женете доколку не и го дадете на вашата жена тоа што е нејзино право""<ref name = "maghniyah">{{Наведена мрежна страница |url=http://huquq.com/maghniyah |title=Исламско право, الشريعة الإسلامية, islamic law sharia<!-- Bot generated title --> |accessdate=2011-08-22 |archive-date=2006-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060904203201/http://huquq.com/maghniyah/ |url-status=dead }}</ref> ===== Полигамија ===== Иако полигамијата најчесто е појава која им се допаѓа на мажите, сепак не е многу честа појава. Исламската [[полигамија]] е дозволена но условите кои треба да се исполнат за еден маж да има повеќе жени се многу строги, критериумите се високо поставени. Поради тој факт исламското законодавство не ја наредува полигамијата туку ја дозволува, во случаите кои горе ги наведовме. * Полигамијата е ограничена на четри жени. На еден маж му е дозволено да може да има до четри жени. Најчеста појава во исламскиот свет во врска со полигамните бракови е мажот да има две жени, поретки се случаите на брак со три жени или со четри. На човек кој поради својата природа се плаши дека не може да биде праведен кон повеќе жени, на таков човек Куранот му препорачува дека подобро му е да остане со само една сопруга. * Се инсистира на праведност помеѓу жените. Ова е основниот услов кој јасно е истакнат во Куранот. ==== Развод ==== Законите со кои се регулира развод се разликуваат значително помеѓу секти, училишта, држави и култури. Бракот може да биде раскинат од страна на сопругот во ''talaq'' ([[развод]]) процесот или од страна на сопругата која бара развод, преку [[khul]] ("ослободување за плаќање од страна на сопругата )". Под ''faskh'' бракот може да се поништи или да се прекине од страна на судија-Kaди. Мажите имаат право на едностраен развод под класичниот шеријат. Сунитски муслимански развод е делотворен кога човекот и раскажува на неговата жена дека тој се разведува од неа, сепак, шиитски равод бара исто така четири сведоци.<ref name="ReferenceC"/> По разводот, мажот треба да ѝ плати на сопругата и одложенo компонента на dower. А ако мажот ја пушти жената по третпат, тогаш, на мажот не му е дозволено да ја врати сè додека таа не се венча со друг маж. Ако овој ја пушти, тогаш, немаат грев да склучат брак ако мислат, секако, дека нема да ги преминат границите на Алах. Ете, такви се границите на Алах кои Он им ги објаснува на луѓето кои знаат!’’ Куран 2: 230 Во практика, едностраен развод е вообичаен само во неколку области на исламскиот свет. Многу почести се разводите што се оствараат со заемна согласност.<ref name="ReferenceC"/> Ако жената го прашува мажот за развод, и мажот одбива, жената има право под класичниот шеријат, да се разведе од ''khul'' ". Иако ова право не е признато секаде во исламот, сепак тоа станува се почеста. Во ова сценарио, судијата ќе се одрази на развод на жената, и таа може да бара да и се врати дел или сè што и припаѓа од нејзиниот мираз. Под „фасх“, кадијата може да суди крај или поништување на бракот.<ref name="ReferenceC"/> Одметнување од страна на маж или жена, исламски брак завршува на овој начин. Мака или страдање на жената во еден брак, исто така, може да се исправат на овој начин. Оваа постапка се користи и за поништување на бракот во кој еден од страните има сериозен хендикеп. Освен во случај на развод на „хул“, предизвикан од страна на жената, разведената жена генерално го држи нејзиниот мираз од кога таа била во брак. На разведената жена и се дава издршка на дете, до возраст од одвикнување. На мајката обично и е дадено старателството над дете. Ако парот се има разведено помалку од трипати (што значи дека не е конечен разводот) жената, исто така, добива поддршка за три менструални циклуси по разводот, сè додека може да се утврди дали таа е бремена. Дури и во следниве три разводи, една бремена жена ќе биде поддржана за време на периодот на чекање, и детето исто така. ===== Старателство над деца ===== По разводот, детето останува со својата мајка додека детето не одбие да се храни од млекото на својата мајка,<ref name="al-Misri 1994 552–553">{{Наведена книга|last=al-Misri|first=Ahmad ibn Naqib|title=Reliance of the Traveler (edited and translated by Nuh Ha Mim Keller|url=https://archive.org/details/relianceoftravel0000ibna|publisher=Amana Publications|year=1994|pages=[https://archive.org/details/relianceoftravel0000ibna/page/552 552]–553|isbn=0915957728}}</ref> или на возраст до расудување (се однесува на возраста на која детето е во состојба да се грижи за себе, повеќе не бара помош од возрасни за да јаде, да се облекува, или да се чисти)., кога детето ќе може да избере со кого ќе живее. Возраста на расудување е 7 или 8 години.<ref name="al-Misri 1994 552–553"/> === Спроведување на правдата === Поимот на праведноста, отелотворен во шеријатот е различен од оној на секуларниот западен закон.<ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 44. Virgin Books, 1991 година. ISBN 0-7535-0827-3</ref> Муслиманите веруваат дека шеријатскиот закон е откриен од [[Бог]]. Во исламот, законите кои ги регулираат меѓучовечките односи, се само еден дел од еден универзален сет на закони со кои се регулира и самата природа. Прекршувањата на исламскиот закон се дела против Бога и природата, вклучувајќи ја и човечката природа. Криминалот во исламот е грев. Без оглед какви кривични дела се направени, без оглед на било која казна пропишано за тоа злосторство во овој свет, еден на крајот мора да одговори пред Бога на Судниот ден. ==== Правна и судска постапка ==== Судски постапки на шеријатот имаат значителни разлики со други правни традиции, вклучувајќи ги и оние во двете обичајно право и [[граѓанско право]]. Шеријатски судови традиционално не се потпираат на [[адвокат]]и; тужители и обвинети кои се претставуваат сами. Испитувања се изведуваат исклучиво од страна на судијата, и не постои жири-систем (како граѓанското право во земји како што се [[Русија]] и [[Франција]]). Не постои процес на предсудско откритие, ниту вкрстено испрашување на сведоци. За разлика од обичајното право, пресудите на судиите не поставуваат обврзувачки правни случаи <ref>[http://science.jrank.org/pages/7816/Law-Islamic.html Исламски закон - правна литература и институции, Судска пракса: "извори" од Законот, модерен период]</ref><ref>[http://ddc.aub.edu.lb/projects/pspa/qatar.html Хамзех, A. Низар. "Катар: Двојството на правниот систем, "''Студии од Блискиот Исток '', Том 30, број 1, јануари 1994, стр. 79-90]</ref><ref>[http://www.londonexternal.ac.uk/current_students/programme_resources/laws/subject_guides/islamic/islamic_ch4.pdf Вовед во исламско право, Ch. 4, стр. 28]</ref> според принципот на ”''stare decisis''” (во правен контекст, ова значи дека судовите треба генерално да се придржуваат кон правни случаи,и да не пречат во решаваните прашања и проблеми. И за разлика од граѓанското право, шеријатот не користи официјално кодифицирани статути [106] (овие беа први воведени кон крајот на 19 век за време на падот на [[Отоманското Царство]], цивилниот код на Отоманското Царство).Наместо кодови и правни случаи, шеријатот се потпира на правни прирачници и збирки на необврзувачки правни мислења, или хадис, (Ulama, посебно на муфтија); овие може да се направат обврзувачки за одреден случај по налог на судија. Постојат три категории на кривични дела од шеријатскиот закон, ''qisas'', ''hudud'', и ''tazir''. ''Qisas'' - вклучува лични повреди, има неколку категории: намерно убиство (прв степен), квазинамерно убиство (втор степен), ненамерно убиство (убиство од небрежност-невнимание), намерна батерија, и ненамерна батерија. Често се третира како граѓански случај наместо вистински криминален случај. Ако биде прогласен за виновен, жртвата (или во смртта, семејството на жртвата) ја утврдува казната. Тие можат да бараат одмазда (''qesas-е-nafs''), што значи извршување, во случај на намерно убиство, затворање, а во некои случаи на намерна батерија, ампутација на екстремитет, кој беше изгубен, или тие може да побараат ''diyya'', што е надомест (''крв пари''), за загубата на животот, екстремитет, повреда. Судијата (или во модерни шеријатски системи како [[Иран]] или [[Ирак]], државата) може само да осуди, и законски казни за ''qesas'' криминалот по својот авторитет, а жртвата (или семејство), мора да го утврди тоа. Сепак, државатан или судијата може да тужи за кривични дела извршени заедно со убиство. Ако семејството на жртвата се помилува на криминалот, тој нормално ќе добие ''tazir'' казна затвор, заедно со криминал (како што се 10-20 години затвор) за кривични дела како "намерно губење на живот", "tazir напад и батерија" нарушување на мир ", и такви сл. На втората категорија е „худуд“ (или „хад“), со значење „граница“, или „ограничување“. Hadd кривични дела се злосторства, чии казни се утврдени од страна на [[Куранот]], и се сметаат како „побарувања кон Бога" .Hadd кривични дела се: [[неверство]] (Зина): вклучува [[прељуба]], блуд, [[инцест]] / [[педофилија]] и [[силување]], подведување, [[содомија]] / лезбејството (или содомија силување); ''hiraba'' (уникатно познато како ''moharebeh / mofsed-е-filarz'' во [[Иран]]) борба против Бог и општество: [[вооружен грабеж]], [[тероризам]], [[вооруженото насилство]], [[кражба]], користење на ''intoxicants'' ([[алкохол]]/[[дрога]]); отпадништво / богохулење; и клевета (значи несправедливо обвинение на било која од овие работи). Овие случаи не означуваат крајни казни, туку како методи за заплашување, едноставно да му се даде пример на пошироката јавност, и да се тужи најмногу флагрантното насилство. Худуд значи како како заплашување, а не општа казна. Овој е исклучително строг процес, се бараат минимум двајца сведоци да ги поткрепат доказите, а во случај на сексуални кривични дела, четири сведоци, со тоа што ја прави потешко ситуацијата во повеќето случаи, ако не и невозможно, да добие насилна казна. Посредни докази не се дозволени да бидат дел на сведочењето. Ако некој ги добил тие докази, тоа обично се случило во случај кога кривичното дело било толку очигледно, непристојно или флагрантно што е невозможно да не бидат осудени. Многу често, луѓето од Запад ја грешат ''hudud'' казната како редовна казна дадена под шеријатскиот закон, но тоа е неточно, овие казни значат само како заплашување за ретки случаи. Најмногу казни се дадени како злосторства „тазир“. Како резултат, повеќето земји не ги осудуваат делата „худуд“ (со исклучок на [[Саудиска Арабија]] и [[Авганистан]] под режимот на [[Талибанци]]те, кои редовно успеа да ги судаат прекршоците во криминалот „худуд“). Речиси сите други земји, како Иран, обично ги казнат на истиот прекршок, како криминал „тазир“. На третата категорија за злосторство е „тазир“. Тоа ги опфаќа сите други дела кои веќе не беа споменати. Тоа е „побарување на државата“ и добива дискреционолна пресуда. Казната не смее да биде потешка од казната на криминалот „худуд“. Тоа може да варираа, во зависност од делото или околностите, од смрт до затворска казна дури и за заедничка служба. Посредни докази се дозволени, и повеќето земји ги осудуваат своите злосторства како злосторства „тазир“, поради флексибилноста на собирање и изрекување на казна. Казната е наменета да одговара на криминалот. На пример, насилникот може да не биде осуден за Зина, но, сепак, ќе биде осуден на tazir силување, или по кражба, тие ќе бидат прогласени за виновни за кражба „тазир“ и ќе му се даде време затвор отколку ампутација. Убиецот, сепак, ќе го помине времето во затвор, иако тој добил простување од семејството. Тешките казни „худуд “од ампутација и каменувањето не се применувани (иако некои држави користат физичко казнување). Повеќето современи земји како [[Иран]] имаат фиксен казнувачки законик со кои се регулира тоа какви пресуди треба да се даваат во зависност од делото и околностите на случајот. Правила за докази на Шеријатски судови исто така поддржува еден засебен обичај на давање приоритет на усното сведоштво.<ref>Бенџамин Фортна, Образование и Автобиографија на крајот на Отоманското Царство, нова серија, Vol. 41, Issue 1 (Mar., 2001), стр. 1-31 "стапката на писменост во Отоманското Царство во 1900 година беше меѓу пет и десет проценти"</ref><ref>[http://unesdoc.unesco.org/images/0014/001462/146282e.pdf Hamoud, Hassan, R. "Illiteracy in the Arab world," Background paper prepared for the Education for All Global Monitoring Report 2006, ''Literacy for Life,'' UNESCO]</ref> Исповед, заклетва, или усно сведочење на еден сведок се главните допуштени докази во hudud случајот, писмени докази се прифатливи само кога се смета дека се сигурни од страна на судија, односно нотари. [109] Сведоштво мора да биде од најмалку двајца сведоци, а најдобро е да бидат слободни машки муслимански сведоци, кои не се поврзани со партии и кои се со корисен ум и сигурен карактер;. сведоштво за утврдување на кривичното дело прељуба, или Зина мора да биде од четири непосредни сведоци..<ref>[http://www.londoninternational.ac.uk/current_students/programme_resources/laws/subject_guides/islamic/islamic_chpt4.pdf Вовед во исламско право]</ref> Судска медицина докази (т.е. отпечатоци од прсти, балистика, примероци од крв, ДНК итн) и други посредни докази, исто така, е одбиена во hudud случаи во корист на очевидци, практика која може да предизвика сериозни проблеми за жените тужители во случаи на [[силување]]. Сведоштво од жените се дава само една половина од тврдењето на мажи, и сведоштво од немуслиманите може да биде исклучено целосна (ако се дава против муслиман). Немуслиманските малцинства, сепак, можеа да ги употребат и ги употребија Шеријатските судови, дури и меѓу себе<ref>[http://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf Why the Middle East Is Economically Underdeveloped-Historical Mechanisms of Institutional Stagnation, p. 21] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110624025232/https://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf |date=2011-06-24 }} ''Some of the reasons non-Muslims used Sharia courts included more reliable enforcement, mandatory, if unequal shares in inheritance for women (cf. [[primogeniture]]), and the ability to switch between religious jurisdictions at any time, a privilege not available to Muslim litigants.''</ref>. Правила на шеријатот за писмени докази нужно ги намалува комуналните услуги на писмени договори за структура на економските односи, а Тимур Куран забележа доминација на "голема мера на скратување орална култура" во пред-модереното исламско општество.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf |title=Explaining the Economic Trajectories of Civilizations- Musings on the Systemic Approach, pp.7,10 |accessdate=2011-08-22 |archive-date=2011-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624025232/https://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf |url-status=dead }}</ref> Наместо писмените докази, изјави под заклетва се ускладени во многу поголема важност, отколку да се користат само за да се гарантира вистината на следното сведоштво, тие самите се користат како докази. Тужителите немаат други докази па за да ги поддржат нивните барања може да побарат од обвинетите да се заколнат со свечена заклетва, инаугурација за нивната невиност, одбивањето од него може да резултира со пресуда за тужителот.<ref>Матеј Липман. ''Исламски кривичен закон и процедура:. Вовед''Praeger издавачи:1988, стр. 71</ref>. Заколнувањето за муслиманите може да биде сериозен акт;. Една студија во судовите во [[Мароко]] откри дека лажните парничари често ќе го „одржат право своето сведоштво до моментот на заклетва, а потоа да прекинат, да ја одбијат клетвата, и да го предадат случајот“.<ref name="frank">Мишел франк. "Trying Times: The Prosecution of Terrorists in the Central Criminal Court of Iraq." ''Florida Journal of International Law'' April 2006</ref> Според тоа, обвинетите не се рутински барани да се заколнат пред сведочење, која би ризикувал случајно на световниот Куран, треба обвинетите да извршат вероломство; наместо заклетви кои се прославна постапка изведувани како финален дел од доказниот процес. Во некои земји, шеријатски судови, со својата традиција на pro se застапеност, едноставни правила за докази, и отсуството на жалбени судови, јавните обвинители, меѓу испитување, комплексни документираните докази и откривање постапка, жири и voir очајна постапка, посредни докази, криминалистичката техника, судски закон, стандардизирани кодови, исклучиви правила, а повеќето од друга инфраструктура на граѓански и обичајното право на судски системи, како резултат имаат релативно неформални и ефикасни постапки. Ова може да обезбеди значителен пораст на брзината и ефикасноста, и може да биде предност во јурисдикциите каде што општиот судски систем е бавен или корумпирани и каде што неколку парничари можат да си дозволат адвокати. Во Нигерија, каде што воведувањето на шеријатот беше контроверзен, дури и министерот за правда во [[Нигерија]] беше принуден да признае дека во шеријатски судови," ако некој ти должи пари, можете да ги добиете парите во вечерните часови. Со оглед на редовните судови, можете да седите во судот за десет години и да нема правда. Други системи, како што се Иран, Ирак и Пакистан, користат граѓански шеријатски код сличен на западните земји, и имаат бранители, обвинители, апелационени судови. Тие исто така имаат Врховен суд, и дефиниран стил за граѓанско право на кривичниот законик, но сè уште се цврсто депласирани на неформалност и едноставност на "''чист''" шеријатски суд, и затоа судските процеси често сè уште се во прашање на часови или денови понекогаш. ==== Казни ==== Казната зависи од тоа дали кривично беше осуден на ''qesas'', ''hudud'', или ''tazir''. Во ''tazir'' криминал, казната ќе биде обична казна затвор, физичкото казнување во некои земји, или погубување во повеќе сериозни случаи (како што е случај што не бил обвинет како ''hudud'', како силување, трговија со дрога). Одкога ''hudud'' кривични дела се исклучително тешко да се казнат, тоа е вообичаена рута што ќе се преземи. [[Каменување]] и [[ампутација]] сигурно не би биле извршени во ''tazir'' казна, а казната нема да биде фиксна, но дискретна. Повеќето земји имаат цивилен код со кој се регулираат казните кои треба да бидат примени во ''tazir'' криминал, како што е [[смртна казна]] во случај на [[трговија со дрога]], отежнато [[силување]], или [[затвор]] време во случајот. Во најретките од редок случај кога некое лице е осудено за кривично дело hudud (или почесто осуден во [[Саудиска Арабија]] или во [[Талибан]] во кое пресуди [[Авганистан]]), казната е многу поостра. Во согласност со Куранот и неколку хадиси, [[кражба]]та е казнето со затвор или ампутација на раце.<ref>{{cite quran|5|38|style=ref}}</ref> Неколку барања се во место за ампутација на раце, тие се: * Мора да биле криминални намерите за да се земе приватен (не вообичаен) имот. * Кражбата не требало да биде производ на глад, потреба, или принуда. * Украдената стока мора: да е над минималната вредност, не хараам, и да не е сопственост на семејството на крадецот. * Стоките мора да биле преземани од притвор (т.е. не на јавно место). * Мора да имаа сигурни сведоци<ref>''А на крадецот и крадливката, исечете им ги рацете нивни како казна за она што го спечалија; тоа од Алах нека им биде надоместок. Алах е Силен и Мудар''!’’ [[Куран]] 5: 38</ref>. Во согласност со [[Хадис]], каменување до смрт е казната за женети мажи и мажени жени кои вршат [[прељуба]]. Покрај тоа, постојат неколку услови кои се однесуваат на личноста кој го прави тоа, кои мора да бидат исполнети. Еден од оние тешките услови е дека казната не може да биде примена, освен ако постои исповед на лицето, или четири машки сведоци/очевидци кои секој го видел делото како се извршило. Сите овие мора да бидат исполнети под преглед на судските органи. За неоженетите мажи и жени, казна пропишана во Куранот и хадисот е 100 удари со [[камшик]]. Стандардот "Четири сведоци" доаѓа од самиот Куран, [[откровение]] кое [[Мухамед]] го објавил како одговор на обвинувањата за неверство кон неговата сопруга, Ајша<ref>“''Зошто не донесоа за тоа четири сведоци ? И бидејќи не донесоа сведоци тие се кај Алах, токму, лажговци''.’’ [[Куран]] 24: 13</ref>. Казните се овластени од страна на други премини во Куранот и хадиси за одредени кривични дела (на пример, вонбрачен секс, прељуба), и се воведени од страна на некои како образложение за екстра-правна казнена акција, додека другите не се согласуваат: ::’’На блудницата и блудникот, одделно, удрете им по сто корбачи. Во верата на Алах, доколку верувате и во Алах и во Денот Суден, нека не ве обзеде при казната никакво сожалување. А при казната врз нив нека биде присутна една дружина верници!’’ Куран 24:2 “И не приближувајте се кон блуд. Тоа, навистина, е разврат и пат лош!’’ <ref>[[Куран]] 17: 32</ref> Во најголем број толкувања на шеријатот, преобраќањето од страна на муслиманите кон другите религии или да станат немуслимани е строго забрането и се нарекува отпадништво. Немуслиманите, сепак, се дозволени да се преобратат во исламот. Муслиманската теологија го поистоветува отпадништвото како предавство, а и во повеќето толкувања на шеријатот, казната за отпадништво е смрт. Во времето на [[Мухамед]], предавство и отпадништво се смета за едно и исто; во денешно време, многу научници го разликуваат предавството и отпадништвото, верувајќи дека казната за отпадништво не е смрт, туку само за предавство е смрт. Обвинението за одметнување може да се користи против неконвенционални толкувања на Куранот. Неколкуте прогони на познатиот експерт на арапската литература, Абу Наср Zayd, е пример за тоа. Слични обвинувања и прогони беа славно израмнати против авторот Салман Ружди. ==== Исхрана ==== [[Податотека:Eidulfitr meal.jpg|thumb|right|240px|Муслиманска трпеза]] Исламскиот закон не претставува сеопфатна список на чиста храна и пијалаци. Сепак, забранува:<ref name="die">Ghamidi(2001), [http://www.renaissance.com.pk/febislaw2y2.html Прехранбени закони] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070502045147/http://www.renaissance.com.pk/febislaw2y2.html |date=2007-05-02 }}</ref>: * Свинско, крв, месо од пцовисани животни и животни заклани во име на некој друг освен Бог. * Колење на животни во било кој друг начин освен на пропишан начин на ''tazkiyah'' ( чистење ), со преземање на Божјото име, кое вклучува сечење на грлото на животното и одвод на крв. Колење со тап нож или физичко распарчување од хранопроводникот е строго забрането. Современи методи на колење, како клинест зашеметување и погуба на електрична столица се исто така забранети. Предизвикување прекумерна болка на животните за време на колењето е грев. Забрана на мртво месо не важи само за риби и скакулци. Исто така Хадис литература забранува ѕверови што имаат остри кучешки заби, птици што имаат канџи и талони во своите нозе, Jallalah ( животни чие месо носи смрдеа во него, бидејќи тие се хранат со нечистотија смират магариња, и секое пресечено парче од животно. ==== Алкохол и комар ==== Алкохолот и комарот се изречно забрането во Куранот, и шеријатскиот закон. Пророкот Мухамед е наведено дека рекол: {{cquote|Тој што игра со коцки е како оној кој се справува со телото и крвта на свињите.}} Абд Алах ибн Амр објавил дека пророкот [[Мухамед]] ги забранувал сите игри на среќа и игри на карти што предизвикале финансиска добивка или загуба.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamiat.co.za/library/books/Islam_and_Sport/islam_and_sport_04.htm#Proh |title=Забранети спортови |accessdate=2011-08-22 |archive-date=2010-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713174637/http://www.jamiat.co.za/library/books/Islam_and_Sport/islam_and_sport_04.htm#Proh |url-status=dead }}</ref> ==== Обичаи и однесување ==== Практичарите на исламот обично се научени да следат некои посебни обичаи во нивниот секојдневен живот. Поголемиот дел од овие обичаи може да се проследи наназад до Аврамски традиции во општеството на [[предисламска Арабија]]. Поради санкцијата на Мухамед или премолчена согласност на ваквите практики, овие обичаи се сметаат за ''Sunnah'' (практики на Мухамед, како дел од религијата) од Умах (муслиманскиот народ). Тоа вклучува обичаи како: * Велејќи ''Bismillah''(во името на Бог ) пред јадење и пиење.<ref>[[Sunan al-Tirmidhi]] 1513</ref> * Користење на десната рака за пиење и јадење.<ref>[[Sahih Muslim]] 2020</ref> * Велејќи Az Salam Alaikum (мир над вас) кога сретнуваш некого и одговарајќи.<ref>[[Sahih al-Bukhari]] 6234</ref> * Велејќи ''Alhamdulillah'' ( цела благодарност и припаѓа само на Бог ), со кивање се реагира со " Yarhamukallah " ( Бог има милост за вас).<ref>[[Sahih al-Bukhari]] 6224</ref> * повикот на " ''Езан'' " ( молитва повик ) во десното уво на новороденчето и ''Iqama'' во левата. * Во областа на хигиената, тоа ги вклучува: ** стрижење на мустаќи ** сечење на нокти ** сунет на машки потомци <ref>[[Sahih Muslim]] 257</ref><ref>[[Sahih Muslim]] 258</ref> ** Чистење на ноздрите, на устата, забите <ref>[[Sahih Muslim]] 252</ref> и ** Чистење на телото после уринирање и дефекација<ref>[[Sunan Abi Dawood]] 45</ref> * воздржување од сексуални односи во текот на менструалниот циклус и родилно празнење<ref>Куранот 2:222</ref> и обредна бања по менструалниот циклус, и ''Janabah'' (плодотворен / овулирано испуштање или полов однос<ref>Куран 4:43</ref>. * Ритуали при погреб вклучуваат погреб молитва<ref>Ghamidi, [http://www.renaissance.com.pk/DecIslaw2y5.htm Various types of the prayer] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130923144205/http://www.renaissance.com.pk/DecIslaw2y5.htm |date=2013-09-23 }}</ref> или искапено<ref>[[Sahih al-Bukhari]] 1254</ref> и прекривано тело во ковчег, ткаенина<ref>[[Sahih Muslim]] 943</ref> и закопувајќи го во гроб.<ref name="cul">Ghamidi (2001), [http://www.renaissance.com.pk/janisla2y2.html Customs and Behavioral Laws]</ref> ===== Ритуали ===== Постојат два фестивали кои се сметаат за ''Sunnah''.<ref name="cul"/><ref>[[Sunan Abu Da'ud]] 1134</ref>. * ''Еид ул'' - [[Фитр бајрам]] * ''Еид ал'' – [[Адха Курбан бајрам]] Ритуали поврзани со овие фестивали се::<ref name="cul"/> * [[Sadaqah]] (добротворна цел) пред големиот верски празник [[Рамазан|Рамазан бајрам]] - молитва..<ref>[[Sahih al-Bukhari]] 1503</ref> * Молитва и говорот на денот на големиот верски празник [[Рамазан]]. * [[Takbirs]] (величање на Господ), по секоја молитва во деновите на ''Tashriq'' (овие денови се сметаат за оние во кои аџиите по враќањето од ''Муздалифах'' остануват еднаш во Мина односно 10, 11, 12 на 13 ( ذو الحجة ) е дванаесеттиот и последниот месец во [[исламски календар|исламскиот календар]]. Овој е многу световен месец во исламскиот календар, по повод одбележувањето на крајот на годината. Тоа е месецот, во кое се одвива аџилакот. * Жртвување на здраво животно од соодветна возраст, по молитвата на ''Еид ал –Адха'' ([[Курбан бајрам]]) во деновите на ''Tashriq''.<ref>Гамиди, [http://www.renaissance.com.pk/JanIslamiShari12y5.htm Ритуал на жртвување на животни] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131123125813/http://www.renaissance.com.pk/JanIslamiShari12y5.htm |date=2013-11-23 }}</ref>. ===== Облекување ===== [[Податотека:Hijab-Indonesia_Anna_Martadiningrat.jpg|thumb|right|240px|Индонезијки облечени во хиџаб]] Куранот исто така го поставува и кодексот на облекување над своите следбеници. Правилото за мажите е ракоположен пред жените: :“''Кажи им на верниците да го соборат опулот свој и да ги чуваат срамните места свои. Ете, тоа е почесно за нив. Алах, навистина, е Известен за она што го работат''!“<ref>[[Куран]] (24: 30)</ref> Потоа [[Алах]] вели во Куранот :„''И кажи им на верниците да ги соборат опулите свои и нека ги чуваат срамните места свои, и убавините свои, освен она што се гледа, и нека не ги покажуваат; превезите свои нека ги спуштат на градите. Убавините свои, исто така, нека не ги покажуваат на други, освен пред мажите свои и бабовците свои, или пред бабовците од мажите свои и синовите свои, или пред синовите од мажите свои, или пред браќата свои, или пред синовите од браќата свои, или пред синовите од сестрите свои, или пред пријателките свои, или пред робинките свои, или пред оние мажи кои немаат желба за жени или пред деца кои не знаат за срамните места на жените. И нека не удираат со нозете свои за да се слушне накитот што го кријат. И сите заедно покајте се, о верници, за да бидете спасени''.“<ref>[[Куран]] (24: 31)</ref> Сите оние луѓе во чие присуство жената не е должна да го практикува кодексот на облекување се познати како нејзин роднина. Мажите имаат порелаксиран кодекс на облекување: телото мора да биде покриено од колено до половината. Сепак, под (строго толкување) на шеријатскиот закон, од жените се бара да го покријат целото тело, освен рацете и лицето. Образложението дадено на овие правила е во тоа што мажите и жените не треба да се гледаат како сексуални објекти. Од мажите се бара да бидат штитници а жените да се заштитат себеси. Во теорија, ако едниот пропадне, другиот го спречува општеството од паѓање во "''Фитна''" (искушение или раздор). Постојат многу различни мислења, сепак, за тоа дали превезот ([[шамија]]) или марамата е вистинска обврска на Куранот. Некои научници како [[Јусуф ел Кардави]] тврдат дека тоа е обврска од Куранот, додека други тврдат дека не е. Сепак, првата група се појавува доминантно: "Џамал ал Бана бил неколку години еден од ретките муслимански научници кои тврдат дека муслиманската шамија или марама, не е исламска обврска." == Историски развој и современи проблеми == [[Податотека:Madhhab Map3.png|thumb|300px|Карта на муслиманскиот свет со главните училишта на исламскиот закон(''madhhab'')]] Во текот на [[XIX век]], историјата на исламскиот закон остро се променило заради новите предизвици со кое се соочувал муслиманскиот свет: Западот се искачил на една глобална сила, колонизирајќи голем дел од светот, вклучувајќи и муслимански територии. Во западниот свет, општествата се промениле од [[земјоделство|земјоделско]] на [[индустрија|индустриската сцена]], се појавиле нови општествени и политички идеи, и социјалните модели полека се префрлиле од хиерархиски кон рамноправност. [[Отоманското Царство]], и остатокот од муслиманскиот свет биле во опаѓање, а повиците за реформи станале погласни. Во муслиманските земји, кодификуваната правна држава започнало да ја заменува улогата на научно правно мислење. Западните земји понекогаш инспирирани, понекогаш под притисок, а понекогаш и ги принудиле муслиманските држави да ги променат своите закони. [[Секуларизам|Секуларистичко движења]] провира за законите што отстапувале од ставовите на исламските правни научници. Исламската правна стипендија останала единствен орган за раководење со работите со ритуали, обожавање, и духовност, додека тие ја загубиле власта во државата и во други области. Муслиманската заедница станала поделена во групи кои реагираа различно на промената. Оваа поделба трае до денешен ден (''Браун'' [[1996]] година, ''Халик'' [[2001]] година, ''Рамадан'' [[2005]], ''Аслан'' [[2006]], ''Сафи'' [[2003]], ''Ненезик'' [[2006]]). * ''Секуларисти'' сметаат дека законот на државата треба да се заснова на секуларните принципи, а не на исламските правни доктрини. * ''Традиционалисти'' веруваат дека законот на државата треба да се заснова на традиционалната правна школа. Сепак, традиционални правни ставови се сметаат за неприфатливи од страна на некои денешни муслимани, особено во областите како што се правата на жените или ропство..<ref>[https://archive.today/20120728215848/www.averroes-foundation.org/articles/sex_slavery.html ''Averroes Foundation'' - Традиционален поглед кон сексуалното ропство<!-- Bot generated title -->]</ref> * ''Реформатори'' веруваат дека новите исламски правни теории може да создават модернизиран исламски законw<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.averroes-foundation.org/articles/islamic_law_evolving.html |title=''Averroes Foundation'' - Исламски закон: постојано се развива науката под Откровение и причина<!-- Bot generated title --> |accessdate=2012-07-23 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909015751/http://www.averroes-foundation.org/articles/islamic_law_evolving.html |url-status=dead }}</ref> и да доведат до прифатливо мислење во области како што се правата на жените.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.averroes-foundation.org/articles/free_and_equal.html |title=''Averroes Foundation'' - Слободни и еднакви во рамките на Куранот<!-- Bot generated title --> |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909015645/http://www.averroes-foundation.org/articles/free_and_equal.html |url-status=dead }}</ref> Меѓутоа, традиционалисти веруваат дека било кое отстапување од законското учење на Куранот како што е објаснето и практикувано од страна на пророкот [[Мухамед]], е еден непознат концепт којшто не може правилно да се припише во "исламот". === Современа пракса === Денес постои огромна разновидност во толкувањето и спроведувањето на исламски закон во муслиманските општества. [[Либерално движење во исламот|Либералното движење во исламот]] се сомневаат во релевантност и применливост на шеријатот од различни перспективи; [[исламски феминизам]] носи на повеќе гледни точки на дискусија. Некои од најголемите муслимански земји, вклучувајќи ги и [[Индонезија]], [[Бангладеш]] и [[Пакистан]], имаат во голема мера секуларни устави и закони, со само неколку одредби на исламски закон во законот за семејство. [[Турција]] има устав кој официјално е силно секуларен. [[Индија]] и [[Филипини]] се единствените држави во светот кои имаат одделни муслимански граѓански закони, целосно врз основа на шеријатот. Во [[Индија]], муслиманските државни закони се врамени од одборот на муслиманскиот Личен Закон, додека во [[Филипини]], тоа е врамена со Кодексот на муслиманските Лични закони. Сепак, кривичните закони во двете земји се униформа. Во [[септември]] [[2008]] година, весниците во [[Обединетото Кралство]] наведиле дека владата "''тивко го санкционирало''", признавањето на шеријатскиот суд. Ова се однесува на ситуации во кои и двете страни во спорот слободно го избират шеријатски суд како врзувачки арбитар наместо да работи пред официјалните судови. Одлуката не скрши нови земји: одлуките на слични еврејски ''Бет дин'' суд биле признаени во [[Англија]] повеќе од 100 години.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/crime/article4749183.ece ''Revealed'': UK’s first official Sharia courts]{{Мртва_врска|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ниту една страна не може да биде принудена на арбитража од страна на шеријатот, или еврејски суд. Повеќето земји од [[Среден Исток]] и [[Северна Африка]] одржуваат двоен систем на секуларни и религиозни судови, во кои, верските судови, главно, регулираат брак и наследство. [[Саудиска Арабија]] и [[Иран]] одржуваат верски судови за сите аспекти на правните науки, и [[Мутавен]] (верска полиција) брани социјална согласност. Закони кои произлегуваат од шеријатот се применуваат и во [[Авганистан]], [[Либија]] и [[Судан]]. Шеријатскиот закон и официјално е признат од страна на правниот систем во [[Израел]] во работите на личната состојба на муслиманите, ако тие избираат шеријатски суд (на пример, брак, развод, старателство.) Платите на судиите се платени од страна на државата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://website.thejc.com/printartform.aspx?Aid=58075 |title=Зошто исламскиот закон е службен во Израел |publisher=The Jewish Chronicle |date=2008-02-14 |accessdate=2009-04-21 |archive-date=2009-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090830003159/http://website.thejc.com/printartform.aspx?Aid=58075 |url-status=dead }}</ref> [[Либан]], исто така, вклучува шеријатски закон за муслиманите во работите на семејството..<ref>{{наведени вести| url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/lawreports/joshuarozenberg/3239938/Law-lords-say-sharia-is-arbitrary-and-discriminatory.html | location=London | work=The Daily Telegraph | first=Joshua | last=Rozenberg | title=Law lords say sharia is 'arbitrary and discriminatory' | date=2008-10-22}}</ref> Некои држави во северниот дел на [[Нигерија]] повторно воведувале шеријатски судови.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.onlinenigeria.com/government/index.asp?blurb=141 |title=The Judiciary |publisher=Online Nigeria |date=2007-05-01 |accessdate=2007-05-01}}</ref> Практично новите шеријатски судови во [[Нигерија]] се најчесто наменети за повторно воведување на строгите казни без да ги почитуваат многу строгите правила за докази и сведоштво. Казните вклучуваат ампутација на една / двете раце за кражба и каменување за прељуба..<ref>{{Наведена книга|title=Democratization and Islamic law: the Sharia conflict in Nigeria|author=Johannes Harnischfeger|publisher=[[Campus Verlag]]|year=2008|isbn=978-3593382562|page=89|postscript=<!--None-->}}</ref> Повеќето, вклучувајќи го и Европскиот суд за човекови права, сметаат дека казните пропишани од шеријатот во некои земји да се варварско и сурови. Исламски научници тврдат дека, ако спроведувано правилно, казните послужат како средство за заплашување на криминал..<ref>{{наведени вести |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/2977446.stm |title=Debate rages over women and Sharia |publisher=BBC News |date=2003-06-11 |accessdate=2007-05-01 | first=Jane | last=Little}}</ref> Во меѓународните медиуми, практики од земјите-применувани со исламски закон спаѓале под голема критика од време на време. Ваков е особен ослучајот кога извршената изјава се увидува со големо навалување далеку од воспоставените стандарди на меѓународното право за човекови права. Ова важи за примената на смртна казна за злосторства на неверство, богохулство, одметнување и хомосексуалноста, ампутации за кривично дело на кражба, и камшикување за блуд или јавна интоксикација.<ref>[http://www.hrw.org/reports/2004/nigeria0904/5.htm Human rights violations under Sharia in northern Nigeria]</ref> Законот предложен од страна на пратениците во индонезиската провинција [[Ацех]] ќе спроведе шеријатски закон за сите немуслимани, вооружените сили и полициските службеници, соопшти еден локален официјален претставник на полицијата. [Појаснување потребни] Веста доаѓа два месеца по Дојче Прес- Агентур опоменувани на"талибански стил исламска полиција тероризирајќи ја Индонезијската Ацех." === Современи проблеми === ==== Демократија ==== Од една страна, постои повеќе заедничка основа меѓу шеријатот и [[демократија]]та. На пример, и двете ја оценуваат изборната постапка<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Liberal Democracy and Political Islam: the Search for Common Ground|last=Benhenda|first=M.|url=http://ssrn.com/abstract=1475928|postscript=<!--None-->}}</ref>. Од друга страна, официјалните институции во демократски земји, како што е [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]], тврдат дека шеријатот е неспојлив со една демократска држава. Правниот научник Л''. Али Кан'' заклучува "дека уставните наредби основани на принципите на шеријатот се целосно компатибилни со демократијата, доколку верските малцинства се заштитувани и актуелното исламско раководство останува посветено на правото за отповикување."<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://jurist.law.pitt.edu/forum/forumnew59.php |title=Дали Европскиот суд за човекови права ја претиска Турција кон исламска револуција, Али Кан |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629112821/http://jurist.law.pitt.edu/forum/forumnew59.php |url-status=dead }}</ref><ref>Л. Али Кан, ''Теорија на Универзалната демократија: Крајот на историјата'', Kluwer Law International, 2003, ISBN 90-411-2003-3</ref> Западни судови честопати го критикувале шеријатот. Во [[1998]] година Уставниот суд на Турција ја забранила и распуштила Партијата на благосостојба, со образложение дека "[[правилата на шеријатот]]", која партијата се обидела да ги воведе биле некомпатибилни со демократскиот режим, наведувајќи дека "демократијата е антитеза на шеријатот." На жалбата од партијата, Европскиот суд за човекови права утврдил дека "шеријатот е неспојлив со основните принципи на демократијата.".<ref>[https://web.archive.org/web/20060915164102/http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/viewhbkm.asp?sessionId=6495642&skin=hudoc-en&action=html&table=1132746FF1FE2A468ACCBCD1763D4D8149&key=15475&highlight= Judgement] in the case of Refah Partisi and Others v. Turkey, Grand Chamber of the European Court of Human Rights, February 13, 2003</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060528154417/http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/29AC6DBD-C3F8-411C-9B97-B42BE466EE7A/0/2004__Wildhaber_Cancado_Trindade_BIL__opening_legal_year.pdf Hearing of the European Court of Human Rights], January 22, 2004 (PDF)</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.echr.coe.int/Eng/Press/2001/July/RefahPartisi2001jude.htm |title=ECHR press release Refah Partisi (2001) |accessdate=2012-07-29 |archive-date=2001-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010811161803/http://www.echr.coe.int/Eng/Press/2001/July/RefahPartisi2001jude.htm |url-status=dead }}</ref> Шеријатот на партијата заснован од идејата за "''плуралноста на правни системи, врз основа на религија''" владеел за да ги прекршува нормите на Европската конвенција за заштита на човековите права и основни слободи. Било утврдено дека "ќе се извлече со улогата на државата како гарантор за поединечните права и слободи" и "прекршувајќи принципи на недискриминација меѓу поединците во поглед на нивнато уживање на јавни слободи, што е еден од основните принципи на демократијата. "<ref>[http://www.strasbourgconference.org/papers/Refah%20Revisited-%20Strasbourg's%20Construction%20of%20Islam.pdf Refah Revisited: Strasbourg's Construction of Islam] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080827223352/http://www.strasbourgconference.org/papers/Refah%20Revisited-%20Strasbourg%27s%20Construction%20of%20Islam.pdf |date=2008-08-27 }}, by Christian Moe, Norwegian Institute of Human Rights, published at the site of [[The Strasbourg Conference]]</ref> ==== Човекови права ==== '''Каиро декларација за човекови права во исламот''' Неколку големи, претежно муслимански земји го критикувале неуспешното донесувањето на [[Универзална декларација за човекови права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП) за да се земе предвид културниот и верскиот контекст на не-западните земји. [[Иран]] тврди дека УДЧП бил "едно секуларно разбирање на јудео-христијанската традиција", што не можело да се имплементира од страна на [[муслимани]]те, без прекршување на исламскиот закон. Затоа во [[1990]] година Организацијата на исламската конференција, група претставници од сите поголеми муслимански народи, ја усвоиле [[Декларација за човекови права во исламот|Декларацијата за човекови права во исламот]] во [[Каиро]]. [[Ен Елизабет Мејер]] означува некои работи што недостигат од оваа декларацијата: одредби на демократските принципи, заштита за верските слободи, слободата на здружување и слободата на печатот, како и еднаквоста во правата и еднаква заштита пред законот. Член 24 од Каиро декларација се наведува дека "сите права и слободи наведени во оваа Декларација се предмет на исламскиот шеријат".<ref name="Mayer">Ен Елизабет Мајер, ''Исламско право и човекови права, 1999, ISBN 0-7656-0261-X''</ref> Професор Х. Патрик Глен тврди дека Европскиот концепт за човекови права се развил во реакција на една вградена хиерархија спротивно од тоа на класа и привилегијата, и отфрлено од страна на исламот. Како што е имплементиран во шеријатскиот закон, заштита на поединецот е дефинирана во однос на заемна обврска, а не за човекови права. Оттука произлегува дека Концептот на човековите права, како што е применувано во Европската рамка, е непотребна и потенцијално деструктивна за исламските општества<ref>Х. Патрик Глен, ''Правните традиции на светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 194.</ref>. Многу секуларни, човекови права, како и водечките организации го критикувале ставот на исламските држави во врска со човековите права. Во [[2009]] година, списанието "''Слободна Анкета''’’ ја резимирало оваа критика во една редакција: :"''Длабоко сме загрижени со промените на Универзалната декларација за човекови права од страна на коалицијата на исламските земји заедно со Обединетите Нации што сака да забрани секоја критика за религијата и на тој начин ќе го заштити ограничениот поглед на исламот за човековите права. Во поглед на условите внатре во Исламската Република Иран, Египет, Пакистан, Саудиска Арабија, Судан, Сирија, Бангладеш, Ирак и Авганистан, треба да очекуваме дека на врвот на нивните човекови права на дневниот ред ќе биде поправањето на правна нееднаквост на жените, потиснување на политичка непослушност, ограничување на слободата на изразување, прогонот на етнички малцинства и религиозни непослушности -. накратко, заштита на своите граѓани од исклучителните прекршоци на човековите права. Наместо тоа, тие се грижат за заштита на исламот''."<ref>Paul Kurtz, [[Austin Dacey]], and Tom Flynn. "Defaming Human Rights". ''[[Free Inquiry]]''. February/March 2009, Vol. 29, No февруари</ref> ==== Слобода на говор ==== [[Кади Ијад]] тврди дека шеријатот не дозволува слобода на говорот во такви работи како што е критика за [[Мухамед]]. Таквата критика е богохулство и се казнува со смрт. Клевета, озборување и кодошување, или "''ghiba''" се смета како главен грев.<ref>[http://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&pg=PA106#v=onepage&q&f=false Куран - енциклопедија]</ref> ==== Хомосексуалност ==== [[Хомосексуалност|Хомосексуалната активност]] е илегална според шеријатот, но сепак, пропишаните казни се разликуваат од една школа на јуриспруденцијата на друга. На пример, овие поголеми муслимански земји можат да ја наметнат [[смртна казна|смртната казна]] за содомија и хомосексуални активности. [[Иран]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |title=Laws: Иран, GayLawNet |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711080204/http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |url-status=dead }}</ref> Нигерија,<ref>[http://www.gaylawnet.com/laws/ng.htm#sodomy Laws,: Нигерија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110711080037/http://www.gaylawnet.com/laws/ng.htm#sodomy |date=2011-07-11 }}, GayLawNet</ref> Саудиска Арабија,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |title=Laws: Саудиска Арабија, GayLawNet |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711080204/http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |url-status=dead }}</ref>,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |title=Laws: Сомалија, GayLawNet |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711080204/http://www.gaylawnet.com/laws/ir.htm#sodomy |url-status=dead }}</ref>. Наспроти тоа, во некои мнозинства муслимански земји, како што се [[Индонезија]] (надвор од провинцијата Ацех),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/SE%2BAsia/Story/STIStory_429633.html|title=Aceh passes stoning law|publisher=The Staits Times|date=14 September 2009|accessdate=22 December 2009}}</ref> [[Јордан]], [[Турција]], [[Египет]] и [[Ирак]] сексуалните активности од ист пол се легални.<ref>{{Наведена книга|title=Rough Guide to South East Asia: Third Edition|page=74|url=http://www.roughguides.com/|publisher=Rough Guides Ltd|isbn=1843534371|date=August 2005}}</ref> ==== Жени ==== {{главна|Жените во исламот}} Во однос на верските обврски, како што се некои елементи на [[молитва]], плаќање на закат данок на сиромашните, почитување на постот [[Рамазан]], и на [[аџилак]], жените не се третираат поинаку од мажите. Има, меѓутоа, некои исклучоци направени во случај на молитви и пост, што на жените им е забрането да се молат или да постат за време на [[менструација]]. Нема потреба од свештеници или свештенство за вршење на обреди и свети во исламот. Водачот на молитвата е познат како [[имам]]. Традиционално мажите се имами и кај жените и кај мажите во молитвата.<ref>[[Ахмад ибн Накиб ал-Мисри]]. Потпирање на патникот, стр. 183 (f12.27). Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> Во пракса, многу вообичаено е мажите да бидат научници, отколку жените, но во првите денови на исламот, жените биле тие почести научници<ref>[[Маршал Ходгсон]], ''Вложување на исламската совест и историја во светската цивилизација Том 1''. The University of Chicago, 1958, стр. 238.</ref>. Исламот не им забранува на жените да работат, како што се вели: :"''Однесувајте се добро кон вашите жени и бидете добри кон нив зашто тие се ваши партнери и обврски помагачи''."<ref>Последната проповед на Мухамед</ref> Мажените жени може да бараат вработување иако често во патријархалните општества верувале на мислењето дека улогата на жената како сопруга и мајка треба да биде на прво место. Исламот несомнено дозволува и мажените и немажените жени да поседуваат свој имот во своето право.<ref>Крис Хори и Питер Чипиндал. ''Што е исламот? Сеопфатен вовед'', стр. 49. ''Virgin Books'', 1991. ISBN 0-7535-0827-3</ref> Исламот го одобрува правото на жените за наследување имот од другите членови на семејството, и овие права се детално опишани во Куранот. Ете Алах ви остава во васиет, што се однесува до вашите деца да им оставите: на машкото дел колку од две женски. А ако, пак, бидат женски повеќе од две ним им припаѓаат две третини од она што го оставил а ако е едно му припаѓа половина. А на родителите, за секој поединечно, шестина од она што го оставил ако има дете,а ако нема дете, во случај да го наследуваат родителите, на мајката и припаѓа една третина. А ако има браќа на мајката и следува шестина. Ова е по васиетот и помирувањето на долгот. Шеријатскиот закон бара женските членови на семејството или мажите да се поддржуваат меѓу себе кога е потребно; споредувано од женско наследство во Салик законот. Мажите се целосно должни финансиски да ги задржат своите домаќинства, додека жените не се, тоа е често речено дека дури и ако жената е милионер и тој е сиромашен, тој сè уште е должен да потроши за неа. Таа не е должна да го споделе своето богатство со нејзиниот сопруг, освен ако таа тоа го прави од љубезност. Исламски правници традиционално се одржуват дека муслиманските жени може да влезат во брак само со муслимански мажи,<ref name="interfaith"/> иако некои современи правници се прашуваат за основата на ова ограничување.<ref name="interfaith" /><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.muslim-refusenik.com/news/interfaith-marriage.html |title=Имам Калил Мохамед за одбрана на бракот меѓу верата |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2009-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090807080934/http://www.muslim-refusenik.com/news/interfaith-marriage.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.aawsat.com/english/news.asp?section=3&id=4678 |title=Asharq Al-Awsat Interviews Sudanese Islamist leader Dr. Hassan Turabi |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2009-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226134149/http://aawsat.com//english//news.asp?section=3&id=4678 |url-status=dead }}</ref> Од друга страна, Куранот и овозможува на човекот муслиман, да се ожени со чиста жена од Луѓето на Книгата, термин кој ги вклучува евреите и христијаните.<ref name="interfaith">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.scholarofthehouse.com/oninma.html |title=Христијанските мажи се женат со муслиманските жени |accessdate=2011-08-23 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407011731/http://www.scholarofthehouse.com/oninma.html |url-status=dead }}</ref><ref>Куран, 5;5.</ref> Меѓутоа, законот „фих“ се задржува во тоа дека е покудено за еден човек, муслиман да се ожени со некоја немуслиманска жена во немуслиманска земја.<ref name="interfaith"/> Во [[2003]] година, еден малезиски суд пресуди дека според шеријатскиот закон, мажот може да се разведе од својата жена преку СМС-пораки додека пораката е јасна и недвосмислена.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3100143.stm Малезија дозволи текстуална порака развод - BBC]</ref> Разведената жена секогаш го задржува нејзиниот мираз од кога таа била во брак, и ѝ се дава издршка на дете, до возраст од одвикнување. На мајката обично му е дадено старателството над детето.<ref>[http://www.islam-qa.com/en/ref/8189 Who has more right to custody in Islam?]</ref> Ако парот се има разведено помалку од трипати (што значи дека не е конечен развод) жената, исто така, добива брачна поддршка за три менструални циклуси по разводот, сè додека може да се утврди дали таа е бремена<ref>[[Ахмад ибн Накиб ал-Мисри]]. Потпирање на патникот, стр. 546 (f12.27). Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> ==== Женски права ==== '''Статусот на жените според исламските закони пред 19 век''' Според некои, исламскиот закон, им овозможува на жените некои законски права што ги нема под Западни правни системи до XIX и XX век.<ref>{{Наведено списание|last=Dr. Badawi|first=Jamal A.|title=Статусот на жените во исламот|journal=Al-Ittihad Journal of Islamic Studies|volume=8|issue=2|date=September 1971|postscript=<!--None-->}}</ref> Ное Фелдман, професор по право на Универзитетот Харвард, означува: {{quotation|Што се однесува до сексизмот.,обичајното право, долго време ги негираше имотните права на омажени жени или секако статусот на правно лице со исклучок на нивните сопрузи. Кога британците го применија своето право за муслиманите на местото на шеријатот, како што беше случај во некои колонии, резултатот беше да се лишуват мажените жени од имотот што исламското право отсекогаш им го доделувал -. Одвај напредок кон рамноправност на половите<ref name=Feldman>{{наведени вести|author=Noah Feldman|title=Why Shariah?|publisher=New York Times|date=March 16, 2008|url=http://www.nytimes.com/2008/03/16/magazine/16Shariah-t.html?ei=5070&em=&en=5c1b8de536ce606f&ex=1205812800&pagewanted=all|accessdate=2008-10-05}}</ref>}} '''Статусот на жените според исламскиот закон од 19 век''' Некои тврдат дека ова точка на историјата на гореспоменатото истражување на слобода не е повеќе вистинита - тоа е да се каже дека додека тоа е спорно дека жените имаа повеќе обемни законски права според исламските закони, отколку што имаа под Западни правни системи во минатото, тоа веќе не важи,не е вистинита денес..<ref>{{Наведено списание|last=m. Hafez|first=Mohammed|title=Why Muslims Rebel|journal=Al-Ittihad Journal of Islamic Studies|volume=1|issue=2|date=September 2006|postscript=<!--None-->}}</ref> ==== Ропство и еманципација ==== {{Главна|Ислам и ропство}} Главните правни школи на исламот, традиционално, ја прифатиле институцијата на ропството. Меѓутоа, исламот има пропишано пет начини да се ослободат робовите, ги има сериозно казнено оние кои поробуваат слободни луѓе, и ја има регулирано трговијата со робови. Изворот на робови беше ограничен на војната во предност за масовно убиство на цели племиња, како што беше традиција во тоа време. Робовите, исто така, имале повеќе права според исламот што сопствениците не можеа да ги малтретираат. Многу робови, ако се согласуваа да го прифатаат исламот, или ако тие се откупува, биле ослободени после еден одреден период на време, ==== Шеријатот и немуслиманите ==== Врз основа на стиховите на [[Куранот]] и исламските традиции, класичeн шеријат се разликува помеѓу муслиманите, следбеници на другите [[Аврамски религии|Аврамски монотеистички религии]], како и [[пагани]]те или лица кои припаѓале на други политеистички религии. Како монотеисти, [[евреи]]тe и [[христијани]]те традиционално се сметале за "''луѓе на Книгата''", и давале посебен статус познат како ''dhimmi'' добиени од теоретска договор - "dhimma" (е теоретски договор врз основа на широка одржана исламска доктрина доделувајќи посебен статус на припадниците на јудаизмот, христијанството, и некои други немуслиманските религии. ''Дима'' обезбедува права на живеење во замена за даноци. или "''место на живеење во замена за даноци''". За ова постојат паралели во римски и еврејски закон.<ref>Х. Патрик Глен, ''Правните традиции во светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 217-219.</ref> [[Хиндуси]те] првично се сметале пагани и со оглед на изборот меѓу преобратување во ислам и смрт (или ропство), како што на паганите не им се нудиле правата и заштитата на dhimma договорот.<ref>Бернард Левис, ''Евреите и исламот'', стр. 18. Princeton University Press, 1984. ISBN 978-0-691-00807-3</ref> Во [[среден век|средниот век]], хиндусите и будистите од [[Индија]] почнале да се сметаат ''dhimmis'' од своите муслимански владетели.<ref>[[Маршал Ходгсон]], ''Вложување на исламската совест и историја во светската цивилизација Том 1''. The University of Chicago, 1958, стр. 278.</ref> Конечно, најголемото училиште на исламската стипендија го примени овој термин за сите немуслимани кои живеат во исламските земји надвор од светото место околу [[Мека]], [[Саудиска Арабија]].<ref>[[Ахмад ибн Накиб ал-Мисри]]. Потпирање на патникот, стр. 603 (f12.27). Amana Publications, 1994. ISBN 0-915957-72-8</ref> [[Податотека:Ground Zero Mosque Protesters 11.jpg|thumb|Протестирач против шеријатот]] Противењето на шеријатот од немуслимани е вкоренето во верувањето дека тоа ќе се наметне врз нив "''нема музика, нема уметност, нема право на жените''<ref>{{Наведена книга|author=Bernard Lewis|title=The Jews of Islam|url=http://books.google.com/books?id=W0EbKFRxrT4C|year=1984|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691008073|pages=[http://books.google.com.ph/books?id=W0EbKFRxrT4C&pg=PA62 62]}}</ref>. Класичнниот шеријат припишува различни законски права и обврски на различни верски групи, во пракса, ова се состоело од ограничувања на правата и слободите на немуслиманите. Меѓутоа, класичниот ''dhimma'' договор повеќе не е на сила. Западното влијание било инструментална во елиминирање на ограничувањата и заштита на dhimma договорот, со што придонесува за моменталната состојба на односите меѓу муслиманаските и немуслиманските живеења во исламските земји. Според професорот по право Х. Патрик Глен на Универзитетот Мекгил "Денес се вели дека dhimmi се" исклучени од специјално муслиманските привилегии, но од друга страна тие се исклучени од специјалните муслимански обврски, додека (и тука постојат јасни паралели со западните јавно и приватна закон постапка на странци - Fremdenrecht, состојбата на странци), или останатото, муслиманската и dhimmi се еднакви во практичноста на целиот закон на имотот и на договори и обврски "<ref>Х. Патрик Глен, ''Правните традиции во светот''. Oxford University Press, 2007, стр. 219.</ref>. Класичниот шеријат ги приклучуваше верските закони и судовите на [[христијани]], [[Евреи]] и [[хиндуси]], како што се гледа во почетокот на [[калиф]]от, [[ел-Андалус]], индискиот потконтинент и Отоманскиот милет систем –([[Милет]] е термин за верски заедници во [[Отоманското Царство]])..<ref name=Weeramantry-138>{{Harv|Weeramantry|1997|p=138}}</ref><ref name=Sachedina>{{Наведена книга|title=The Islamic Roots of Democratic Pluralism|url=https://archive.org/details/islamicrootsofde0000sach|first=Abdulaziz Abdulhussein|last=Sachedina|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=0195139917}}</ref> Во средновековните исламски општества, [[кадија]]та (исламски судии) обично не може да се меша во работите на немуслиманите, освен ако страните доброволно изберат да им се суди според исламскиот закон, па така dhimmi заедници кои живееле во исламските држави обично имале свои сопствени закони независно од шеријатскиот закон, како на пример Евреите, кои имаа свои Halakha судови.<ref>{{Наведена книга|title=Under Crescent and Cross: The Jews in the Middle Ages|author=Mark R. Cohen|publisher=Princeton University Press|year=1995|isbn=069101082X|page=74|url=http://books.google.com/?id=fgbib5exskUC&printsec=frontcover&dq=cohen+Under+Crescent+and+Cross&q|accessdate=2010-04-10|authorlink=Mark R. Cohen}}</ref> Овие судови не ги покријат случаите каде се вклучени и други религиозни групи, или капитални дела или заканите за јавниот ред. До 18 век, сепак, често dhimmis присуствуваше на Отоманските муслимански судови, каде случаите беа преземени против нив од страна на муслиманите, или тие добија случаи против муслимани или други dhimmis. Заклетви заколнати на dhimmis во овие судови беа подложени во согласност со нивните верувања.<ref name = "al-Qattan-99">{{Наведено списание | first=Najwa | last= al-Qattan | title= Dhimmis in the Muslim Court: Legal Autonomy and Religious Discrimination | url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1999-08_31_3/page/429 | journal=International Journal of Middle East Studies | volume=31 | issue=3 | pages=429–444 | publisher=University of Cambridge |year=1999 | postscript=| issn=00207438 | doi=10.1017/S0020743800055501 }}</ref> На немуслиманите им беше дозволено да се вклучат во одредени практики (како што е потрошувачката на алкохол и свинско месо), кои обично беа забранети од страна на исламскиот закон. Зороастриец "самобрачност", кои биле сметани инцестуозно според шеријатот, исто така беа толерирани. Ибн Казим (1292-1350) сметал дека немуслиманите имале право на ваквите практики, откако тие не можеа да бидат претставени на шеријатските судови и верските малцинства го прифатија тоа. Оваа одлука беше основана на преседанот дека пророкот Мухамед не ги забранува, така како самобрачно меѓу Zoroastrians одошто да стапаш контакт со Zoroastrians и знаејќи за оваа практика.<ref>{{Наведена книга|title=Islam and the Blackamerican: looking toward the third resurrection|author=Sherman A. Jackson|publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=019518081X |page=144 |url=http://books.google.com/?id=nprKYM8sleYC&pg=PA144&dq=ankiha+fasida#v=onepage&q|accessdate=2010-04-10}}</ref> Религиозните малцинства исто така беа слободни да прават што сакаат во своите домови, под услов тие јавно да не се вклучат во недозволена сексуална активност на начин на кој може да се загрози јавниот морал.<ref>{{Наведена книга|title=Islam and the Blackamerican: looking toward the third resurrection|author=Sherman A. Jackson|publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=019518081X |page=145 |url=http://books.google.com/?id=nprKYM8sleYC&pg=PA144&dq=ankiha+fasida#v=onepage&q|accessdate=2010-04-10}}</ref> == Паралели со Западните правни системи == === Споредби со обичајното право === Паралели со обичајното право, концепти се наоѓаат во класичниот исламски закон и јуриспруденција вклучувајќи сооднос decidendi (illah). === Споредби со граѓанско право === Една од институциите создадена од класичните исламски правници каде влијаело граѓанското право било Хавала, прв трансфер систем на неформална вредност, кој е спомнат во текстовите на Исламската јуриспруденција во почетокот на [[8 век]]. Хавала самата подоцна влијаело на развојот на Авал во француското граѓанско право и Авало во италијанскиот закон. [65] "Европскиот commenda" ограничени партнерства (исламски Qirad) што се користале во граѓанското право, како и концепцијата на граѓанското право на res judicata може, исто така, да имаат потекло од исламскиот закон.<ref>{{Наведено списание|first=Umar F.|last=Moghul|title= Approximating Certainty in Ratiocination: How to Ascertain the 'Illah (Effective Cause) in the Islamic Legal System and How to Determine the Ratio Decidendi in the Anglo-American Common Law|journal=Journal of Islamic Law|volume=4|date=Fall/Winter 1999|page=125|postscript=<!--None-->}}</ref> === Меѓународно право === Исламскиот закон, исто така, направи "голем придонес" кон меѓународните Адмиралитетски закон, поаѓајќи на неколку начини од претходните римски и византиски поморски закони.<ref name=Tai/><ref>{{Наведена книга|title=Islamic Maritime Law|first=Hassan Salih|last=Khalilieh|publisher=[[Brill Publishers]]|year=1998|isbn=9004109552|postscript=<!--None-->}}</ref> Овие ги вклучуваат муслиманските морнари "платени со фиксна плата" однапред "со разбирање дека тие ќе должат пари во случај на напуштање или злоупотреби, во согласност со исламските конвенции ", кајшто во договорите треба да се наведе познат надомест за познато траење, за разлика од римските и византиските морнари кои биле чинители во поморско вложување, колку што е капитенот и членови на екипажот, со неколку исклучоци, биле исплатени со пропорционални поделби на профитот на море потфатот, со акции распределени по ранг, само по успешното завршување на патувањето. Муслиманските правници, исто така, разликува помеѓу "крајбрежна пловидба, или каботажа" и патувања на "отворено море", и тие исто така, шпедитерите ги сметале "одговорни за товар во повеќето случаи, освен запленувањето на брод и неговиот товар." Исламскиот закон, исто така, "се повлече од Јустинијан's Digest и номос Rhodion Nautikos во осудата за отфрлување роб товар", и Исламскиот Qirad исто така било претходник на Европската коменда на ограничено друштво. "Исламското влијание во развојот на меѓународното право на морето" на тој начин може да се препознае заедно со онаа на римското влијание.<ref name=Tai>{{Наведено списание|first=Emily Sohmer|last=Tai|title=Book Review: Hassan S. Khalilieh, ''Admiralty and Maritime Laws in the Mediterranean Sea (ca. 800-1050): The "Kitāb Akriyat al-Sufun" vis-à-vis the "Nomos Rhodion Nautikos"''|journal=Medieval Encounters|volume=13|year=2007|pages=602–12|postscript=<!--None-->}}</ref> === Правно образование === Потеклото на [[Ijazah]] датира од ''дозвола да се учат и да издаваат правни мислења'', во средновековниот исламски правен образовен систем, што било еквивалентно со квалификација „''Доктор по право''„ и бил развиен во текот на [[9 век]] по формирањето на правни школи. За да се добие докторат, студентот "морал да учи во еснафот на Правниот факултет, обично четири години за основните додипломски курси", и десет или повеќе години за пост-дипломски курс. "Докторатот се добивало по усно испитување за да се утврди оригиналноста на тезите на кандидатот," и тестирање на студентот за "способноста да ги брани тие тези од сите приговори, во оспорувања поставени за таа цел", кои беа научни вежби практикувани во од студентот во текот на "кариерата како дипломиран студент по право." Студентите по завршењето на нивното постдипломско образование, им беа доделувани докторати давајќи им статус на [[Факих]] (што значи "Господар по право"), [[муфтија]] (што значи "професор по правни мислења") и ''мударис'' (што значи: "Учител"), кои подоцна беа преведени на латински соодветно како магистер, професор и лекар.<ref name=G-Makdisi>{{Наведено списание|last=Makdisi|first=George|title=Scholasticism and Humanism in Classical Islam and the Christian West|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=109|issue=2|date=April–June 1989|pages=175–182 [175–77]|doi=10.2307/604423|publisher=Journal of the American Oriental Society, Vol. 109, No. 2|postscript=<!--None-->|jstor=604423}}</ref> === Улога во економскиот развој и корпоративно право === Шеријатот класично признава само физички лица, и никогаш не го разви концептот на [[правно лице]], или [[корпорација]], односно правно лице кое ги ограничува обврските на своите менаџери, акционери и вработени; постои надвор од животите на своите основачи, и дека може да поседува средства, потпишуваат договори, и да се појави на суд преку претставници.<ref>[http://www.helsinki.fi/iehc2006/papers3/Kuran.pdf Kuran, Timur. ''The Absence of the Corporation in Islamic Law- Origins and Persistence'']</ref> Така, шеријатот нема мајчинска традиција на корпоративното право. Ова, во комбинација со егалитарно правила за наследство за машки потомци (споредено со primogeniture), ја спречило концентрација на богатство и развивање на поголеми и пософистицирани претпријатија, според [[Тимур Куран]] на Универзитетот Дјук. Забрани за интерес, или "''РИБА''", исто така, ги обесправени немуслиманските малцинства во пристапот кон банките и осигурителните, кога овие услуги за првпат биле воведени од Запад. Интерес забраните, исто така, наметнале средни трошоци за обесхрабрување на евиденција, и го одложувале воведувањето на современо сметководство.<ref>Kuran, Timur. "The Logic of Financial Westernization in the Middle East," ''Journal of Economic Behavior and Organization,''Vol. 56 (2005), p. 600</ref> Ваквите фактори, според Куран, одиграле значајна улога во економскиот развој на Блискиот Исток..<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf |title=Why the Middle East Is Economically Underdeveloped- Historical Mechanisms of Institutional Stagnation |accessdate=2011-08-22 |archive-date=2011-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624025232/https://www.international.ucla.edu/cms/files/kuran.0130.pdf |url-status=dead }}</ref> Иако се тврди дека Западот е фатен во економска криза во почетокот на [[21 век]], кога голем дел од гореспоменатите економските политики контраефекти на глобално ниво и се закани дека ќе банкротира цели држави. === Qanun === По падот на [[Абасиди]]те во [[1258]], практиката позната кај [[Турци]]те и [[Монголи]]те се трансформирала во Канун, кој им дал право на калифите, гувернерите, и султаните, така да "направат сопствени прописи за активностите кои не се опфатени со шеријатот."<ref name = "Berg-TerrorLaw">Berg, Herbert. "Islamic Law." Berkshire Encyclopedia of World History 3 (2005): 1030. In History Reference Center[database online]. Available from Snowden Library . Retrieved February 11, 2008.</ref> Qanun започнал да се расплетува, уште од времето на [[Умар I]] (586-644)..<ref name = "Berg-TerrorLaw"/> Многу од прописите опфатени со Qanun биле засновани на финансиските прашања или даночни системи прилагодени преку законот и прописите на овие територии што исламот ги освоил.<ref name = "Berg-TerrorLaw"/> Qanun на арапски значи закон или правилo. Многу луѓе во муслиманскиот свет, веруваат погрешно, дека shari'ah е компилација на правни правила кои се применуваат подеднакво во сите муслимански земји. Но, фактите се поинаку: овие правила значително се разликуваат од една земја во друга, како и со текот на времето. Како резултат на тоа, состојбата на жените во муслиманските земји, кој е управуван од страна од шеријатот, се разликува во многу работи од една во друга земја. На секој даден проблем, некои национални "кодови лични состојби" им доделуваат повеќе права на жените или подобро да ги заштитаат нивните интереси, отколку другите кодови. Според работата во областа на правата на муслиманките во женските невладини организации, ако владите прифаќаат да аплицираат поповолни правила во секое исламско семејно право (означени како "најдобри практики"), ова ќе придонесе значително за реформа на законот за семејство ", во рамките на верските рамка ", доближувајќи го до современите меѓународни стандарди. Но, оваа разновидност на толкувања ја покомплексира повеќе задачата на здруженијата на одбраната за правата на жените, кога тие мора да се справат со различни случаи во муслиманските правни системи, на шример како оние во Саудиска Арабија и Мароко, иако и двете земји тврдат дека го применуваат шеријатот. == Два спротивни примери: Саудиска Арабија и Мароко == Според извештајот поднесен во [[2007]] година од страна на Саудиското здружение " ''Жените за реформа'' " до [[ООН]] "Комитетот за елиминација на дискриминацијата на жените " (КЕДЖ ), жените во [[Саудиска Арабија]] се соочуваат на рутиниран начин, во нивниот секојдневен живот, со големи потешкотии, должни на следниве фактори: * Постои целосна сегрегација помеѓу половите, со негативни последици врз жените во сите аспекти од нивниот живот; * Во текот на целиот свој живот, жените во Саудиска Арабија живеат под покровителство на машкиот старател, дали е татко, маж или роднина по крв; * без дозвола на нејзиниот заштитник, една жена не може ниту да оди на училиште, ниту да добие лекарска помош, ниту да се ожени, ниту да патува во странство, ниту да раководи со бизнисот, ниту пак да направи нешто од значење. Саудиските власти објаснуваат дека, сепак, шеријатот има дефинирано различен сет на правила за мажи и жени. Како резултат на тоа, со примена на соодветните правила на шеријатот на секој од двата пола, тие не ги кршат правата на другите, без разлика дали е машко или женско. Шеријатот само претставува концепција за човекови права кој се разликува од онаа на западните земји. Наспроти тоа, во [[Мароко]], Кодексот на личната состојба од [[1957]] година, донесен непосредно по независноста, длабоко бил ревидиран во [[2004]] година, по неколку децении на борба од страна на женски здруженија, со цел да се одрази развојот на мароканското општество во изминатиот половина век . == Поврзано == * [[Ислам]] * [[Алах]] * [[Мухамед]] * [[Куран]] * [[Исламски календар]] == Наводи == {{наводи|3}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Шеријат| ]] [[Категорија:Верско право]] [[Категорија:Арапски зборови]] [[Категорија:Ислам]] 2ncj35myqnthhvsagso9bfkaehywwge 10 748617 5649918 5093583 2026-10-26T06:40:53Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5649918 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Македонски ракописи до 14 век |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#D4AF37 |title = <span style="color:#F3E5AB;">Македонски ракописи до [[XIV век|<span style="color:#F3E5AB;">XIV век</span>]]</span> |groupstyle = background-color:#white |liststyle= background-color:#white |image=[[Податотека:ZografskiyKodeks.png|90px]] |belowstyle = background-color:#D4AF37 |below = [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Словенска писменост|<span style="color:#F3E5AB;">Словенска писменост</span>]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] |listclass = hlist |group1= Глаголични ракописи |list1= * [[Асеманиево евангелие|Асеманово евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Зографско евангелие|Зографско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Мариинско евангелие|Мариинско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Синајски псалтир|Синајски псалтир <small>(XI век)</small>]] * [[Синајски евхологиј|Синајски евхологиј <small>(XI век)</small>]] * [[Клоцов зборник|Клоцов зборник <small> (XI век)</small>]] * [[Македонски глаголички листови|Македонски глаголички листови <small>(XI век)</small>]] |group2= Кирилични ракописи |list2= * [[Службеник (ракопис од XI век)|Службеник <small>(XI век)</small>]] * [[Хилендарски ливчиња|Хилендарски ливчиња <small>(XI век)</small>]] * [[Битолски триод|Битолски триод <small>(XII век)</small>]] * [[Добромирово евангелие|Добромирово евангелие <small>(XII век)</small>]] * [[Слепченски апостол|Слепченски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Охридски апостол|Охридски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Зографски апостол|Зографски апостол <small> (XII век)</small>]] * [[Григоровичев паримејник|Григоровичев паримејник <small>(XII век)</small>]] * [[Шафариков триод|Шафариков триод <small>(XII век)</small>]] * [[Болоњски псалтир|Болоњски псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Добрејшово евангелие|Добрејшово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Кичевски октоих|Кичевски октоих <small>(XIII век)</small>]] * [[Погодинов псалтир|Погодинов псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Македонско евангелие на поп Јован|Македонско евангелие на поп Јован <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомирово евангелие|Радомирово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Струмички (Македонски) апостол|Струмички (Македонски) апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомиров псалтир|Радомиров псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Трескавечки евхологиј (Требник)|Трескавечки евхологиј <small>(XIII век)</small>]] * [[Вранешнички апостол|Вранешнички апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Скопски минеј|Скопски минеј <small>(XIII век)</small>]] * [[Дечански псалтир|Дечански псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпинско евангелие|Карпинско евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Копитаров триод]] * [[Македонски пролог|Македонски пролог <small>(XIII век)</small>]] * [[Загрепски триод|Загрепски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Орбелски триод|Орбелски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпински апостол|Карпински апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Лобковски (Хлудов) паримејник|Лобковски паримејник <small>(XIV век)</small>]] * [[Станиславов пролог|Станиславов пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски Ковачевиќев пролог|Лесновски Ковачевиќев пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски паренезис|Лесновски паренезис <small>(XIV век)</small>]] * [[Лествица на Св. Јован Лествичник|Лествица на Св. Јован Лествичник <small>(XIV век)]]</small> }}<noinclude>[[Категорија:Предлошки за Македонија]]</noinclude> 9rqf6110vo2tt559tpywbjffgrrcael 5649919 5649918 2026-10-26T06:41:54Z P.Nedelkovski 47736 5649919 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Македонски ракописи до 14 век |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#D4AF37 |title = <span style="color:#F3E5AB;">Македонски ракописи до [[XIV век|<span style="color:#F3E5AB;">XIV век</span>]]</span> |groupstyle = background-color:#white |liststyle= background-color:#white |image=[[Податотека:ZografskiyKodeks.png|90px]] |belowstyle = background-color:#D4AF37 |below = [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Словенска писменост|<span style="color:#F3E5AB;">Словенска писменост</span>]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] |listclass = hlist |group1= Глаголички ракописи |list1= * [[Асеманиево евангелие|Асеманово евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Зографско евангелие|Зографско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Мариинско евангелие|Мариинско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Синајски псалтир|Синајски псалтир <small>(XI век)</small>]] * [[Синајски евхологиј|Синајски евхологиј <small>(XI век)</small>]] * [[Клоцов зборник|Клоцов зборник <small> (XI век)</small>]] * [[Македонски глаголички листови|Македонски глаголички листови <small>(XI век)</small>]] |group2= Кирилични ракописи |list2= * [[Службеник (ракопис од XI век)|Службеник <small>(XI век)</small>]] * [[Хилендарски ливчиња|Хилендарски ливчиња <small>(XI век)</small>]] * [[Битолски триод|Битолски триод <small>(XII век)</small>]] * [[Добромирово евангелие|Добромирово евангелие <small>(XII век)</small>]] * [[Слепченски апостол|Слепченски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Охридски апостол|Охридски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Зографски апостол|Зографски апостол <small> (XII век)</small>]] * [[Григоровичев паримејник|Григоровичев паримејник <small>(XII век)</small>]] * [[Шафариков триод|Шафариков триод <small>(XII век)</small>]] * [[Болоњски псалтир|Болоњски псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Добрејшово евангелие|Добрејшово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Кичевски октоих|Кичевски октоих <small>(XIII век)</small>]] * [[Погодинов псалтир|Погодинов псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Македонско евангелие на поп Јован|Македонско евангелие на поп Јован <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомирово евангелие|Радомирово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Струмички (Македонски) апостол|Струмички (Македонски) апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомиров псалтир|Радомиров псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Трескавечки евхологиј (Требник)|Трескавечки евхологиј <small>(XIII век)</small>]] * [[Вранешнички апостол|Вранешнички апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Скопски минеј|Скопски минеј <small>(XIII век)</small>]] * [[Дечански псалтир|Дечански псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпинско евангелие|Карпинско евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Копитаров триод]] * [[Македонски пролог|Македонски пролог <small>(XIII век)</small>]] * [[Загрепски триод|Загрепски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Орбелски триод|Орбелски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпински апостол|Карпински апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Лобковски (Хлудов) паримејник|Лобковски паримејник <small>(XIV век)</small>]] * [[Станиславов пролог|Станиславов пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски Ковачевиќев пролог|Лесновски Ковачевиќев пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски паренезис|Лесновски паренезис <small>(XIV век)</small>]] * [[Лествица на Св. Јован Лествичник|Лествица на Св. Јован Лествичник <small>(XIV век)]]</small> }}<noinclude>[[Категорија:Предлошки за Македонија]]</noinclude> pvk5a8ipjh5jq8wuxjkx0h70ymcn5ut 5649920 5649919 2026-10-26T06:42:28Z P.Nedelkovski 47736 5649920 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Македонски ракописи до 14 век |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#D4AF37 |title = <span style="color:#F3E5AB;">Македонски ракописи до [[XIV век|<span style="color:#F3E5AB;">XIV век</span>]]</span> |groupstyle = background-color:#white |liststyle= background-color:#white |image=[[Податотека:ZografskiyKodeks.png|90px]] |belowstyle = background-color:#D4AF37 |below = [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Словенска писменост|<span style="color:#F3E5AB;">Словенска писменост</span>]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] |listclass = hlist |group1= Глаголички ракописи |list1= * [[Асеманиево евангелие|Асеманово евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Зографско евангелие|Зографско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Мариинско евангелие|Мариинско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Синајски псалтир|Синајски псалтир <small>(XI век)</small>]] * [[Синајски евхологиј|Синајски евхологиј <small>(XI век)</small>]] * [[Клоцов зборник|Клоцов зборник <small> (XI век)</small>]] * [[Македонски глаголички листови|Македонски глаголички листови <small>(XI век)</small>]] |group2= Кирилични ракописи |list2= * [[Служебник (ракопис од XI век)|Службеник <small>(XI век)</small>]] * [[Хилендарски ливчиња|Хилендарски ливчиња <small>(XI век)</small>]] * [[Битолски триод|Битолски триод <small>(XII век)</small>]] * [[Добромирово евангелие|Добромирово евангелие <small>(XII век)</small>]] * [[Слепченски апостол|Слепченски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Охридски апостол|Охридски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Зографски апостол|Зографски апостол <small> (XII век)</small>]] * [[Григоровичев паримејник|Григоровичев паримејник <small>(XII век)</small>]] * [[Шафариков триод|Шафариков триод <small>(XII век)</small>]] * [[Болоњски псалтир|Болоњски псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Добрејшово евангелие|Добрејшово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Кичевски октоих|Кичевски октоих <small>(XIII век)</small>]] * [[Погодинов псалтир|Погодинов псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Македонско евангелие на поп Јован|Македонско евангелие на поп Јован <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомирово евангелие|Радомирово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Струмички (Македонски) апостол|Струмички (Македонски) апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомиров псалтир|Радомиров псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Трескавечки евхологиј (Требник)|Трескавечки евхологиј <small>(XIII век)</small>]] * [[Вранешнички апостол|Вранешнички апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Скопски минеј|Скопски минеј <small>(XIII век)</small>]] * [[Дечански псалтир|Дечански псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпинско евангелие|Карпинско евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Копитаров триод]] * [[Македонски пролог|Македонски пролог <small>(XIII век)</small>]] * [[Загрепски триод|Загрепски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Орбелски триод|Орбелски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпински апостол|Карпински апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Лобковски (Хлудов) паримејник|Лобковски паримејник <small>(XIV век)</small>]] * [[Станиславов пролог|Станиславов пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски Ковачевиќев пролог|Лесновски Ковачевиќев пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски паренезис|Лесновски паренезис <small>(XIV век)</small>]] * [[Лествица на Св. Јован Лествичник|Лествица на Св. Јован Лествичник <small>(XIV век)]]</small> }}<noinclude>[[Категорија:Предлошки за Македонија]]</noinclude> lsibx0cyqp8vlc0ogjevfzw7bn4f26h 5649927 5649920 2026-10-26T07:25:56Z P.Nedelkovski 47736 5649927 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Македонски ракописи до 14 век |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#D4AF37 |title = <span style="color:#F3E5AB;">Македонски ракописи до [[XIV век|<span style="color:#F3E5AB;">XIV век</span>]]</span> |groupstyle = background-color:#white |liststyle= background-color:#white |image=[[Податотека:ZografskiyKodeks.png|90px]] |belowstyle = background-color:#D4AF37 |below = [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Словенска писменост|<span style="color:#F3E5AB;">Словенска писменост</span>]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]][[Податотека:Gold Star.svg|10px]] [[Податотека:Gold Star.svg|10px]] |listclass = hlist |group1= Глаголички ракописи |list1= * [[Асеманиево евангелие|Асеманово евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Зографско евангелие|Зографско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Мариинско евангелие|Мариинско евангелие <small>(Х век)</small>]] * [[Синајски псалтир|Синајски псалтир <small>(XI век)</small>]] * [[Синајски евхологиј|Синајски евхологиј <small>(XI век)</small>]] * [[Клоцов зборник|Клоцов зборник <small> (XI век)</small>]] * [[Македонски глаголички листови|Македонски глаголички листови <small>(XI век)</small>]] |group2= Кирилични ракописи |list2= * [[Служебник (ракопис од XI век)|Служебник <small>(XI век)</small>]] * [[Хилендарски ливчиња|Хилендарски ливчиња <small>(XI век)</small>]] * [[Битолски триод|Битолски триод <small>(XII век)</small>]] * [[Добромирово евангелие|Добромирово евангелие <small>(XII век)</small>]] * [[Слепченски апостол|Слепченски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Охридски апостол|Охридски апостол <small>(XII век)</small>]] * [[Зографски апостол|Зографски апостол <small> (XII век)</small>]] * [[Григоровичев паримејник|Григоровичев паримејник <small>(XII век)</small>]] * [[Шафариков триод|Шафариков триод <small>(XII век)</small>]] * [[Болоњски псалтир|Болоњски псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Добрејшово евангелие|Добрејшово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Кичевски октоих|Кичевски октоих <small>(XIII век)</small>]] * [[Погодинов псалтир|Погодинов псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Македонско евангелие на поп Јован|Македонско евангелие на поп Јован <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомирово евангелие|Радомирово евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Струмички (Македонски) апостол|Струмички (Македонски) апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Радомиров псалтир|Радомиров псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Трескавечки евхологиј (Требник)|Трескавечки евхологиј <small>(XIII век)</small>]] * [[Вранешнички апостол|Вранешнички апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Скопски минеј|Скопски минеј <small>(XIII век)</small>]] * [[Дечански псалтир|Дечански псалтир <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпинско евангелие|Карпинско евангелие <small>(XIII век)</small>]] * [[Копитаров триод]] * [[Македонски пролог|Македонски пролог <small>(XIII век)</small>]] * [[Загрепски триод|Загрепски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Орбелски триод|Орбелски триод <small>(XIII век)</small>]] * [[Карпински апостол|Карпински апостол <small>(XIII век)</small>]] * [[Лобковски (Хлудов) паримејник|Лобковски паримејник <small>(XIV век)</small>]] * [[Станиславов пролог|Станиславов пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски Ковачевиќев пролог|Лесновски Ковачевиќев пролог <small>(XIV век)</small>]] * [[Лесновски паренезис|Лесновски паренезис <small>(XIV век)</small>]] * [[Лествица на Св. Јован Лествичник|Лествица на Св. Јован Лествичник <small>(XIV век)]]</small> }}<noinclude>[[Категорија:Предлошки за Македонија]]</noinclude> b0qliycvwf45g66kn9wh81j1m7gmxgw 0 749673 5649718 5624389 2026-10-25T14:08:18Z Renato Mario Marko Filev Angelov Hristov 138045 Напишав дека Ренато Филев е добар пријател на Стојанче Ангелов 5649718 wikitext text/x-wiki :''За истоимениот поет видете [[Стојанче Ангелов (поет)]]'' {{Infobox military person | name = '''Стојанче Ангелов''' | image = [[Податотека:Ангелов.jpg|безрамка]] | caption = Стојанче Ангелов | born = | died = | placeofburial_label = | placeofburial = | placeofbirth ={{роден во|Штип}}, [[Македонија]] | placeofdeath = | placeofburial_coordinates | religion = Православен христијанин | nationality = Македонец | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | branch = [[МВР]] {{МКД}} | serviceyears = | rank = генерал-мајор на полицијата | servicenumber = | unit = | commands = | | battles = '''[[Воен конфликт во Македонија, 2001]]''' *[[Битка во Арачиново]] *[[Заседа Лисец (2001)]] | awards = | relations = | laterwork = }} '''Стојанче Ангелов''' ({{роден во|Штип}}, {{роден на|15|септември|1972}}) — претседател на партијата „[[Здружение „Достоинство“|Достоинство]]“ и поранешен генерал-мајор на специјалните единици на [[МВР|македонската полиција]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://my.opera.com/macedonians/blog/show.dml/1728246 |title=архивски примерок |accessdate=2008-03-03 |archive-date=2008-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303172902/http://my.opera.com/macedonians/blog/show.dml/1728246 |url-status=live }}</ref>оиул. == Животопис == Ангелов е роден во [[1972]] година во [[Штип]]. Таму завршил основно и средно училиште, потоа во Скопје завршил Факултет за безбедност. Се вработил во [[МВР]] како приправник за полицаец во Штип. Во март [[1996]] почнал да работи во специјалната полиција, каде што околу една година работел како полицаец, две години бил командир на одделение, две години командир на вод, па оттаму бил преместен во [[Радуша]], каде бил водич на сектор. Стојанче Ангелов е добар другар на Ренато Филев. === Воен конфликт 2001 === [[Податотека:Четвртиот вод на ЕСЗ ТИГАР.jpeg|thumb|десно|300п|Четвртиот вод на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ ТИГАР]] на чело со генерал Стојанче Ангелов во полигонот за обука „Стенковец“, [[Скопје]]. Опкружените од лево се [[Александар Серафимов]], Никола Пехчевски и [[Оливер Китановски]], сите загинати во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|2001 година]].]] Во Радуша го зафатил почетокот на [[Воен конфликт во Македонија, 2001|вооружените дејствија од 2001 година]]. Кога се случил нападот на [[тетовското Кале]], го пратиле како командант во посебните единици во Тетово. Останал околу три месеци во Тетово. Потоа станал заменик командант на Тигрите. Бил учесник во Битката кај [[Арачиново]], каде што бил и ранет. Во годините по воениот конфликт е постојано деградиран во чиновите. Во јавноста активно се залага за правата на македонските бранители преку здружението „Достоинство“. == Политичка активност == Политичката партија „Достоинство“ самостојно настапила на предвремените парламентарни избори во [[2011]], при што Стојанче Ангелов бил носител на листа во изборната единица број 3. За претседателските избори во 2014, Стојанче Ангелов прв ја најави својата кандидатура како независен кандидат за претседател на [[Македонија]], но поради големите политички притисоци, закани и заплашувања на граѓаните кои го поддржуваат не успеа да ги собере потребните 10.000 потписи. Стојанче Ангелов во своите јавни политички настапи застапува македонски патриотски ставови, особено во однос на заканите на големоалбанскиот шовинизам, а исто така се залага и за прекин на преговорите во спорот за името со Грција. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Стојанче}} [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Достоинство]] [[Категорија:Македонски бранители]] o2axaoinyieworecgvjnfb3u975v1cv 5649781 5649718 2026-10-25T18:27:50Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Renato Mario Marko Filev Angelov Hristov|Renato Mario Marko Filev Angelov Hristov]]) и ја поврати преработката 5624389 на Виолетова 5649781 wikitext text/x-wiki :''За истоимениот поет видете [[Стојанче Ангелов (поет)]]'' {{Infobox military person | name = '''Стојанче Ангелов''' | image = [[Податотека:Ангелов.jpg|безрамка]] | caption = Стојанче Ангелов | born = | died = | placeofburial_label = | placeofburial = | placeofbirth ={{роден во|Штип}}, [[Македонија]] | placeofdeath = | placeofburial_coordinates | religion = Православен христијанин | nationality = Македонец | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | branch = [[МВР]] {{МКД}} | serviceyears = | rank = генерал-мајор на полицијата | servicenumber = | unit = | commands = | | battles = '''[[Воен конфликт во Македонија, 2001]]''' *[[Битка во Арачиново]] *[[Заседа Лисец (2001)]] | awards = | relations = | laterwork = }} '''Стојанче Ангелов''' ({{роден во|Штип}}, {{роден на|15|септември|1972}}) — претседател на партијата „[[Здружение „Достоинство“|Достоинство]]“ и поранешен генерал-мајор на специјалните единици на [[МВР|македонската полиција]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://my.opera.com/macedonians/blog/show.dml/1728246 |title=архивски примерок |accessdate=2008-03-03 |archive-date=2008-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303172902/http://my.opera.com/macedonians/blog/show.dml/1728246 |url-status=live }}</ref> == Животопис == Ангелов е роден во [[1972]] година во [[Штип]]. Таму завршил основно и средно училиште, потоа во Скопје завршил Факултет за безбедност. Се вработил во [[МВР]] како приправник за полицаец во Штип. Во март [[1996]] почнал да работи во специјалната полиција, каде што околу една година работел како полицаец, две години бил командир на одделение, две години командир на вод, па оттаму бил преместен во [[Радуша]], каде бил водич на сектор. === Воен конфликт 2001 === [[Податотека:Четвртиот вод на ЕСЗ ТИГАР.jpeg|thumb|десно|300п|Четвртиот вод на [[Единица за специјални задачи „Тигар“|ЕСЗ ТИГАР]] на чело со генерал Стојанче Ангелов во полигонот за обука „Стенковец“, [[Скопје]]. Опкружените од лево се [[Александар Серафимов]], Никола Пехчевски и [[Оливер Китановски]], сите загинати во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|2001 година]].]] Во Радуша го зафатил почетокот на [[Воен конфликт во Македонија, 2001|вооружените дејствија од 2001 година]]. Кога се случил нападот на [[тетовското Кале]], го пратиле како командант во посебните единици во Тетово. Останал околу три месеци во Тетово. Потоа станал заменик командант на Тигрите. Бил учесник во Битката кај [[Арачиново]], каде што бил и ранет. Во годините по воениот конфликт е постојано деградиран во чиновите. Во јавноста активно се залага за правата на македонските бранители преку здружението „Достоинство“. == Политичка активност == Политичката партија „Достоинство“ самостојно настапила на предвремените парламентарни избори во [[2011]], при што Стојанче Ангелов бил носител на листа во изборната единица број 3. За претседателските избори во 2014, Стојанче Ангелов прв ја најави својата кандидатура како независен кандидат за претседател на [[Македонија]], но поради големите политички притисоци, закани и заплашувања на граѓаните кои го поддржуваат не успеа да ги собере потребните 10.000 потписи. Стојанче Ангелов во своите јавни политички настапи застапува македонски патриотски ставови, особено во однос на заканите на големоалбанскиот шовинизам, а исто така се залага и за прекин на преговорите во спорот за името со Грција. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Стојанче}} [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Достоинство]] [[Категорија:Македонски бранители]] fn6jt98xb28g1560bpk4wf89uevx2cl 0 753875 5649940 5313040 2026-10-26T07:48:59Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649940 wikitext text/x-wiki [[Image:Lesnovo-Parenesis.jpg|thumb|220px|Фрагмент од Лесновскиот паренезис]] '''Лесновскиот паренезис''' претставува [[Средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис<ref>{{наведена книга|last=Vera Stojčevska-Antiḱ|title=Makedonskata srednovekovna kniževnost |publisher=Detska radost|date=1997}}</ref>. Потекнува од [[1353]] година. Содржи 332 пергаментни листа, од кои се зачувани 317 листови. Пишуван е од монахот Тахота во [[Лесновскиот манастир]] кај [[Пробиштип]], со кирилско писмо. Орнаментиката е претставена со геометриски иницијали и со заставки во црвена боја. Според содржината претставува зборник со слова и поуки на ранохристијанскиот писател [[Ефрем Сирин]] ([[306]]-[[373]]), чиишто дела преку византиската книжевност се пренеле и во средновековната македонска книжевност. Според записот монахот Тахота го пишувал по наредба на епископот Арсениј, во Лесновскиот манастир Св. Архангел Михаил. Се поврзува со дејноста на Кратовската школа и се вбројува меѓу северномакедонските ракописи. Имало и запис од раката на книжевникот, кој за жал не е сочуван, зашто се наоѓал на листот од старата збирка на Белградската народна библиотека, што изгорела 1941 година. Лесновскиот паренезис денес се чува во [[Софија]], НБКМ, бр. 297, [[Санкт Петербург]], ГНБ, F. n.I 63 (1л.) и [[Белград]], НБ, стара збирка бр. 237 == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир]] [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] fh90hduteq04too67fpw3tl70rtdoe8 5649943 5649940 2026-10-26T07:49:48Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5649943 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Image:Lesnovo-Parenesis.jpg|thumb|220px|Фрагмент од Лесновскиот паренезис]] '''Лесновски паренезис''' — [[Средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис<ref>{{наведена книга|last=Vera Stojčevska-Antiḱ|title=Makedonskata srednovekovna kniževnost |publisher=Detska radost|date=1997}}</ref>. Потекнува од [[1353]] година. Содржи 332 пергаментни листа, од кои се зачувани 317 листови. Пишуван е од монахот Тахота во [[Лесновскиот манастир]] кај [[Пробиштип]], со кирилско писмо. Орнаментиката е претставена со геометриски иницијали и со заставки во црвена боја. Според содржината претставува зборник со слова и поуки на ранохристијанскиот писател [[Ефрем Сирин]] ([[306]]-[[373]]), чиишто дела преку византиската книжевност се пренеле и во средновековната македонска книжевност. Според записот монахот Тахота го пишувал по наредба на епископот Арсениј, во Лесновскиот манастир Св. Архангел Михаил. Се поврзува со дејноста на Кратовската школа и се вбројува меѓу северномакедонските ракописи. Имало и запис од раката на книжевникот, кој за жал не е сочуван, зашто се наоѓал на листот од старата збирка на Белградската народна библиотека, што изгорела 1941 година. Лесновскиот паренезис денес се чува во [[Софија]], НБКМ, бр. 297, [[Санкт Петербург]], ГНБ, F. n.I 63 (1л.) и [[Белград]], НБ, стара збирка бр. 237 == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир]] [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] 58cbell8pzsg4re7uvzrqmvmxf60eku 5649946 5649943 2026-10-26T07:52:55Z P.Nedelkovski 47736 инфокутија 5649946 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Ракопис | name = Лесновски паренезис (1353) | image = Lesnovo-Parenesis.jpg | caption = Фрагмент од Лесновскиот паренезис | Also known as = Лесновски зборник на Ефрем Сирин | Type = Паренезис (Зборник со слова и поуки) | Date = 1353 година | Place of origin = [[Лесновски манастир|Лесновски манастир Св. Архангел Михаил]], [[Македонија]] | Language(s) = [[Црковнословенски јазик|Црковнословенски]] (со [[Македонска редакција на црковнословенскиот јазик|средномакедонска редакција]]) | Material = [[Пергамент]] | Size = 332 листа (зачувани 317 листа) | Script = [[Кирилица]] | Discovered = во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]] (истражуван од повеќе палеографи) | location = фрагментарно поделен меѓу Белград, Софија и [[Санкт Петербург]] }} '''Лесновски паренезис''' — [[Средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис<ref>{{наведена книга|last=Vera Stojčevska-Antiḱ|title=Makedonskata srednovekovna kniževnost |publisher=Detska radost|date=1997}}</ref>. Потекнува од [[1353]] година. Содржи 332 пергаментни листа, од кои се зачувани 317 листови. Пишуван е од монахот Тахота во [[Лесновскиот манастир]] кај [[Пробиштип]], со кирилско писмо. Орнаментиката е претставена со геометриски иницијали и со заставки во црвена боја. Според содржината претставува зборник со слова и поуки на ранохристијанскиот писател [[Ефрем Сирин]] ([[306]]-[[373]]), чиишто дела преку византиската книжевност се пренеле и во средновековната македонска книжевност. Според записот монахот Тахота го пишувал по наредба на епископот Арсениј, во Лесновскиот манастир Св. Архангел Михаил. Се поврзува со дејноста на Кратовската школа и се вбројува меѓу северномакедонските ракописи. Имало и запис од раката на книжевникот, кој за жал не е сочуван, зашто се наоѓал на листот од старата збирка на Белградската народна библиотека, што изгорела 1941 година. Лесновскиот паренезис денес се чува во [[Софија]], НБКМ, бр. 297, [[Санкт Петербург]], ГНБ, F. n.I 63 (1л.) и [[Белград]], НБ, стара збирка бр. 237 == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир]] [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] gr7hr4788zlcs41466oj9qtedtlhixf 5649947 5649946 2026-10-26T07:54:35Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5649947 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Ракопис | name = Лесновски паренезис (1353) | image = Lesnovo-Parenesis.jpg | caption = Фрагмент од Лесновскиот паренезис | Also known as = Лесновски зборник на Ефрем Сирин | Type = [[Паренеза]] (Зборник со слова и поуки) | Date = 1353 година | Place of origin = [[Лесновски манастир|Лесновски манастир Св. Архангел Михаил]], [[Македонија]] | Language(s) = [[Црковнословенски јазик|Црковнословенски]] (со [[Македонска редакција на црковнословенскиот јазик|средномакедонска редакција]]) | Material = [[Пергамент]] | Size = 332 листа (зачувани 317 листа) | Script = [[Кирилица]] | Discovered = во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]] (истражуван од повеќе палеографи) | location = фрагментарно поделен меѓу Белград, Софија и [[Санкт Петербург]] }} '''Лесновски паренезис''' — [[Средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис<ref>{{наведена книга|last=Vera Stojčevska-Antiḱ|title=Makedonskata srednovekovna kniževnost |publisher=Detska radost|date=1997}}</ref>. Потекнува од [[1353]] година. Содржи 332 пергаментни листа, од кои се зачувани 317 листови. Пишуван е од монахот Тахота во [[Лесновскиот манастир]] кај [[Пробиштип]], со кирилско писмо. Орнаментиката е претставена со геометриски иницијали и со заставки во црвена боја. Според содржината претставува зборник со слова и поуки на ранохристијанскиот писател [[Ефрем Сирин]] ([[306]]-[[373]]), чиишто дела преку византиската книжевност се пренеле и во средновековната македонска книжевност. Според записот монахот Тахота го пишувал по наредба на епископот Арсениј, во Лесновскиот манастир Св. Архангел Михаил. Се поврзува со дејноста на Кратовската школа и се вбројува меѓу северномакедонските ракописи. Имало и запис од раката на книжевникот, кој за жал не е сочуван, зашто се наоѓал на листот од старата збирка на Белградската народна библиотека, што изгорела 1941 година. Лесновскиот паренезис денес се чува во [[Софија]], НБКМ, бр. 297, [[Санкт Петербург]], ГНБ, F. n.I 63 (1л.) и [[Белград]], НБ, стара збирка бр. 237 == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир]] [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] sj97qejj9toqqli5y87vsfn7w0mdy7a 5649948 5649947 2026-10-26T07:54:55Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Ракописи во Руската национална библиотека]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649948 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Ракопис | name = Лесновски паренезис (1353) | image = Lesnovo-Parenesis.jpg | caption = Фрагмент од Лесновскиот паренезис | Also known as = Лесновски зборник на Ефрем Сирин | Type = [[Паренеза]] (Зборник со слова и поуки) | Date = 1353 година | Place of origin = [[Лесновски манастир|Лесновски манастир Св. Архангел Михаил]], [[Македонија]] | Language(s) = [[Црковнословенски јазик|Црковнословенски]] (со [[Македонска редакција на црковнословенскиот јазик|средномакедонска редакција]]) | Material = [[Пергамент]] | Size = 332 листа (зачувани 317 листа) | Script = [[Кирилица]] | Discovered = во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]] (истражуван од повеќе палеографи) | location = фрагментарно поделен меѓу Белград, Софија и [[Санкт Петербург]] }} '''Лесновски паренезис''' — [[Средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис<ref>{{наведена книга|last=Vera Stojčevska-Antiḱ|title=Makedonskata srednovekovna kniževnost |publisher=Detska radost|date=1997}}</ref>. Потекнува од [[1353]] година. Содржи 332 пергаментни листа, од кои се зачувани 317 листови. Пишуван е од монахот Тахота во [[Лесновскиот манастир]] кај [[Пробиштип]], со кирилско писмо. Орнаментиката е претставена со геометриски иницијали и со заставки во црвена боја. Според содржината претставува зборник со слова и поуки на ранохристијанскиот писател [[Ефрем Сирин]] ([[306]]-[[373]]), чиишто дела преку византиската книжевност се пренеле и во средновековната македонска книжевност. Според записот монахот Тахота го пишувал по наредба на епископот Арсениј, во Лесновскиот манастир Св. Архангел Михаил. Се поврзува со дејноста на Кратовската школа и се вбројува меѓу северномакедонските ракописи. Имало и запис од раката на книжевникот, кој за жал не е сочуван, зашто се наоѓал на листот од старата збирка на Белградската народна библиотека, што изгорела 1941 година. Лесновскиот паренезис денес се чува во [[Софија]], НБКМ, бр. 297, [[Санкт Петербург]], ГНБ, F. n.I 63 (1л.) и [[Белград]], НБ, стара збирка бр. 237 == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир]] [[Категорија:Кратовска книжевна школа]] [[Категорија:Ракописи во Руската национална библиотека]] auunex9jxg7vxz424btv5jysm958bwi 0 756077 5649860 5638368 2026-10-26T00:09:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649860 wikitext text/x-wiki '''''Born This Way''''' — песна на американската пејачка [[Лејди Гага]], од нејзиниот втор истоимен студиски албум, ''[[Born This Way]]''. Напишана и продуцирана од Гага, [[Фернандо Гарибеј]], [[Џеп Лорсен]] и Диџеј Вајт Шадоу, „Born This Way“ била развиена додека Гага била на турнејата [[The Monster Ball Tour|Monster Ball]]. Инспирирана од музиката за женско подобрување од 1990-тите и од [[геј-заедница]]та, Гага објаснила дека „Born This Way“ била нејзината песна за слобода. Претходно, таа испеала дел од [[рефрен]]от на [[МТВ Видео Музички Награди|музичките награди на МТВ во 2010]]. Песната била објавена како [[водечки сингл]] од албумот и била издадена на 11 февруари 2011 (два дена пред закажаниот датум) заедно со издавањето на целосниот текст и омотот на синглот. Музички, „Born This Way“ е [[синтисајзерски поп|електропоп]] песна, со звуци од синтисајзер и потпевнувачки бас, како и [[список на ударни музички инструменти|удирачки инструменти]] додадени во рефренот. Исто така кон крајот Гага пее [[a cappella|а капела]] придружена од [[оргули]]. Текстот на песната зборува за самоподобрување и ги користи имињата на LGBT-заедниците како геј, [[лезбијка]] и транссексуалец покрај другите зборови. Користењето на поимите „[[чоло|чола]]“ и „[[ориент]]“ во песната предизвикале критички реакции кај некои азиски и хиспански заедници, кои тврделе дека тие поими се употребени со намера да навредат и понижат. За песната биле снимени многу ремиксови, вклучувајќи ја и кантри роуд верзијата снимена од самата Гага и друг ремикс со индиска музика, продуциран од дуото [[Салим-Сулајман|Салим и Сулајмант Мерчант]]. „Born This Way“ добила помешани критики од музичките критичари; била пофалена поради тоа што е „клуб-химна“, а добила и многу критики поради сличностите со синглот „[[Express Yourself (песна на Мадона)|Express Yourself]]“ (1989) на [[Мадона]]. Некои критичари се сомневале дека сличностите ќе го оштетат апелот на песната,додека другите критичари рекле дека „Born This Way“ била сосема поразлично парче музика. Песната се искачила на првото место во 19&nbsp;држави, вклучувајќи ги Австралија, Австрија, Канада, Германија, Ирска, Јапонија, Нов Зеланд, Швајцарија и Шведска. Во САД, песната станала нејзиниот трет сингл кој се нашол на врвот на табелата [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]. Дополнително, „Born This Way“ станала илјадитата број-еден песна на Хот 100-табелата, поминувајќи шест недели на првото место. Станал најбрзо продаваната песна во историјата на [[iTunes]], продавајќи еден милион копии за пет дена. [[Музичко видео|Музичкото видео]] за песната било режирано од Ник Најти Лејди Гага. Било инспирирано од уметници како [[Салвадор Дали]] и [[Френсис Бејкон (сликар)|Френсис Бејкон]] и нивните [[Надреализам|надреални]] слики. Главната идеја зад видеото е Гага која дава живот на нова раса, што е прикажано со предговор. По започнувањето на песната и неколкуте танцувачки рутини, видеото продолжува со град кој е пополнет со таа раса. Критичарите забележале дека во видеото има неколку културни наводи и забележале дека работата на Гага е слична со онаа на [[Мајкл Џексон]], Мадона дизајнерот Александер Меккуин, а забележале и елементи од [[Старогрчка митологија|старогрчката митологија]] и надреализмот. „Born This Way“ за првпат била изведена во живо на [[Награди Греми|53-тите Греми награди]], каде Гага пеела откако излегла од инскубаторски предмет. Песната била исто така изведена на посследната етапа од The Monster Ball Турнејата и на телевизиските емисии како ''[[Сабота навечер во живо]]'' и ''[[Good Morning America|Добро утро Америка]]''. Пејачите [[Кети Пери]] и Марија Арагон ја преработиле песната. ==Заднина== {{quote box | width = 300px | align = left | bgcolor = #c6dbf7 | quote =„Врската на 'Born This Way' и душата на снимката живеат во идејата дека не мора да родите во еден момент. Го имате целиот свој живот за да се препородите во некоја ултимативна потенцијална визија која ја гледате за себе. Личноста која сте кога излегувате од утробата на вашата мајка не мора да значи дека ќе биде постојано со вас и дека ќе останете како неа. 'Born This Way' вели дека вашето раѓање не е конечно, вашето раѓање е бесконечно. | source = Гага зборува за значењето на „Born This Way“.<ref name="bbcover"/> }} Во 2010, [[Лејди Гага]] ја одржувала својата втора светска турнеја, [[The Monster Ball Tour|The Monster Ball]]. Во тоа време таа почнала да создава идеи за нејзиниот втор студиски албум, ''[[Born This Way]]''.<ref>{{Cite magazine|last=Sheffield|first=Don|title=Lady Gaga: An Intimate Story|date=2010-08-09|magazine=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner|volume=1190|issue=39|page=70|issn=0032-791X}}</ref> Првата песна напишана за албумот била „Born This Way“, која Гага ја опишала како песна со „магична порака“. Ја напишала песната за десет минути и го споредила процесот со [[Безгрешно зачетие|Безгрешното зачетие]].<ref name="vogue">{{наведени вести|url=http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|title=Lady Gaga: Our Lady of Pop|date=2011-02-11|accessdate=2011-02-12|last=Van Meter|first=Jonathan|work=[[Vogue]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918223404/http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|url-status=dead}}</ref> Еден од првите кој ја слушал песната бил пријателот на Гага, [[Перес Хилтон]], кој сметал дека тоа е песна класифицирана за геј заедницата и имал претчуство дека ќе биде успешна.<ref>{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657139/lady-gaga-born-this-way-perez-hilton.jhtml|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Is 'A Smash,' Perez Hilton Says|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-02-02|accessdate=2011-02-12|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505173353/http://www.mtv.com/news/articles/1657139/lady-gaga-born-this-way-perez-hilton.jhtml|url-status=dead}}</ref> Вајт Шадоу, еден од продуцентите на песната, ја кредитирал Гага за нејзината идеја зад песната. „Ја снимавме насекаде низ светот, на пат или на кое било друго место кога ќе имвме време. Звучи како читање, но не како што мислите додека не го слушнете,“ додал тој.<ref name="white">{{наведени вести|url=http://ca.reuters.com/article/entertainmentNews/idCATRE71408Y20110205?sp=true|title=Lady Gaga Collaborator Talks 'Born This Way' Album|last=Lipschultz|first=Jason|date=2011-02-04|accessdate=2011-02-12|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715175212/http://ca.reuters.com/article/entertainmentNews/idCATRE71408Y20110205?sp=true|url-status=dead}}</ref> Гага сакала песната да биде нејзина лична песна за слобода и ја објаснила инспирацијата зад песната за време на интервју со ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'': <blockquote> „<!-- Сакав да напишам своја ова-е-која-по-ѓаволите-сум-јас химна, но не сакав да биде скриена зад поетски магии и метафори. Сакав да биде напад, закана за проблемот бидејќи мислам дека посебно во денешната музика, сè останува скриено во текстот. -->Враќајќи се во раните '90-ти, кога [[Мадона]], [[En Vogue|Ен Воуг]], [[Витни Хјустон]] и [[TLC (група)|TLC]] правеа подобрувачка музика за жени и за геј заедниците и сите беа некако обесправени заедници, текстот и мелодиите беа потресни и госпел и многу спиритуални, па си реков себеси, 'Таква песна морам јас да снимам. Не се работи за снимката. Не се работи за продукцијата. Се работи за песната, Секој може да ја пее 'Born This Way'. Секој може да се пронајде во неа.“<ref name="bbcover">{{наведени вести|title=Lady Gaga 'Born This Way' Cover Story|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-born-this-way-cover-story-1005041172.story|last=Werde|first=Bill|date=2011-04-18|accessdate=2011-04-20|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|page=4}}</ref> </blockquote> На четириесет и третата епизода на нејзината веб серија, ''Пренос на Гагавизијата'', Гага му кажала на интервјуерот дека најголемиот предизвик со кој се соочила бил пишувањето на „Born This Way“, бидејќи морала да ги остави несигурностите зад себе и да стане самоуверена. „'Born This Way' е тоа што јас навистина сум. Артистот е константна држава на полуфантазија/полуреалност на сите времиња,“ додала таа.<ref>{{наведени вести|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1379062/Looks-like-horns-spreading--Now-Lady-Gaga-horned-shoulders.html|title=Looks like those horns are spreading... Now Lady Gaga has horned shoulders|author=Daily Mail Reporter|date=2011-04-21|accessdate=2011-04-21|work=Daily Mail|publisher=[[Associated Newspapers]]}}</ref> ==Омот и издавање== [[Податотека:Lady Gaga performing Born This Way.jpg|left|thumb|Лејди Гага ја изведува „Born This Way“ на [[MuchMusic Видео Награди]]те од 2011 година.]] На 8 февруари 2011, Гага ги испратила на [[Twitter|Твитер]] зборовите „Trois Jours“ („Три Дена“), заедно со слика од официјалниот омот на албумот.<ref name="nydaily">{{наведени вести|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/02/09/2011-02-09_lady_gaga_gives_her_little_monsters_a_sneak_peak_with_twitpic_of_album_cover_for.html|title=Lady Gaga gives her 'little monsters' a sneak {{sic|nolink=y|peak}} with Twitpic of single cover for 'Born This Way'|last=Chen|first=Joyce|date=2011-02-08|accessdate=2011-02-09|work=[[Daily News (New York)|New York Daily News]]|publisher=[[News Corporation]]|archive-date=2011-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110212090637/http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/02/09/2011-02-09_lady_gaga_gives_her_little_monsters_a_sneak_peak_with_twitpic_of_album_cover_for.html|url-status=dead}}</ref> Гага е прикажана гола во [[црно-бела техника]] и со тетоважи на нејзиниот грб. Нејзината коса се вее и носи тешка шминка, додека големи заоблени делови се прикажани на нејзиното тело и глава.<ref name="nydaily"/><ref name="hrart">{{наведени вести|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/lady-gaga-reveals-born-cover-97458 |title=Lady Gaga Reveals 'Born This Way' Cover Art, Revisits Apartment On '60 Minutes' |publisher=Prometheus Global Media|work=The Hollywood Reporter |date=2011-02-28|last=Amter|first=Charlie |accessdate=2011-02-11}}</ref><ref name="ew"/> Омотот бил опишан од Чарли Амтер од ''The Hollywood Reporter'' како враќање на класичните омоти од 1980-тите. Тој го споредил со омотите на бендовите како [[Missing Persons (бенд)|Missing Persons]], [[Roxy Music]] и [[Дуран Дуран|Duran Duran]].<ref name="hrart"/> Гордон Смарт од ''[[The Sun (Обединето Кралство)|The Sun]]'' почувствувал дека „почетната црно-бела слика“ кружела околу светлите осумдесетти.<ref>{{наведени вести|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/3401998/Check-out-the-artwork-for-Lady-Gagas-new-single-Born-This-Way.html|title=Topless Gaga was Born This Way|last=Smart|first=Gordon|date=2011-02-09|accessdate=2011-06-21|work=[[The Sun (United Kingdom)|The Sun]]|publisher=[[News International]]}}</ref> Танер Странски од ''[[Entertainment Weekly]]'' дала позитивно мислење за омотот, чувствувајќи дека Гага изгледала како „животно“ на сликата и нејзината коса ја направила да изгледа како животно од африканската џунгла. Таа исто така дополнила дека омотот бил „целосен и тотално жесток“.<ref name="ew">{{наведени вести|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/08/lady-gaga-born-this-way-single-cover-art/|title=Lady Gaga 'Born This Way' Cover Art: It's Fierce|last=Stransky|first=Tanner|date=2011-02-08|accessdate=2011-02-09|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc|archive-date=2011-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209173312/http://music-mix.ew.com/2011/02/08/lady-gaga-born-this-way-single-cover-art/|url-status=dead}}</ref> Арчана Рем од истата публикација пронашла сличности меѓу омотот за „Born This Way“ и „[[2 Hearts]]“ (2007) од [[Кајли Миног]].<ref>{{наведени вести|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/09/lady-gaga-born-this-way-kylie-minogue/|title=Lady Gaga's 'Born This Way' cover album: A Kylie Minogue rip-off?|date=2011-02-09|accessdate=2011-02-09|last=Ram|first=Archana|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc|archive-date=2011-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210184513/http://music-mix.ew.com/2011/02/09/lady-gaga-born-this-way-kylie-minogue/|url-status=dead}}</ref> Никол Егенбергер од ''[[OK!]]'' го опишач омотот како рамнотежа меѓу „дивиот“ и гламурозниот изглед на пејачката.<ref name="ok">{{наведени вести|url=http://www.okmagazine.com/2011/02/lady-gaga-displays-her-born-this-way-cover-art/|title=Lady Gaga Displays Her 'Born This Way' Cover Art|last=Eggenberger|first=Nicole|date=2011-02-09|accessdate=2011-02-09|work=[[OK!]]|publisher=[[Northern & Shell]]}}</ref> Леа Колинс од ''[[Dose (магазин)|Dose]]'' помислила дека екстремната шминка и рероважите биле иронична игра на насловот на песната.<ref>{{наведени вести|first=Leah|last= Collins |title=Music Buzz: Lady Gaga, The Strokes, Foo Fighters and More |publisher=[[Paul Godfrey]]|work=[[Dose (magazine)|Dose]] |date=2011-02-09 |accessdate=2011-02-11}}</ref> Гага испеала неколку стихови од песната додека ја земала својата награда за Видео на Годината на 2010 [[МТВ Видео Музички Награди]], за „[[Bad Romance]]“.<ref>{{наведени вести|last=Kreps|first=Daniel|url=http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-names-her-new-album-born-this-way-20100913|title=Lady Gaga Names Her New Album 'Born This Way'|publisher=[[Jann Wenner]]|work=[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]|date=2010-09-13|accessdate=2011-01-14|archive-date=2010-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225025406/http://www.rollingstone.com/music/news/lady-gaga-names-her-new-album-born-this-way-20100913|url-status=dead}}</ref><ref name = vma>{{наведени вести|url=http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20016179-10391698.html|title="Born This Way:" Lady Gaga's New Album Title|last=Lee|first=Joyce|date=2010-09-13|accessdate=2010-11-14|publisher=[[CBS News]]|archiveurl=https://archive.today/20120525135859/http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20016179-10391698.html|archivedate=2012-05-25|url-status=live}}</ref> Како подарок за [[Божиќ]], Гага преку својот официјален профил на Твитер ги открила датумите на издавање на албумот и на неговиот водечки сингл на отчукувањето за Новата Година, 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga To Make Born This Way Announcement New Year's Eve|url=http://www.mtv.com/news/articles/1654914/lady-gaga-make-born-this-way-announcement-new-years-eve.jhtml|date=2010-12-27|accessdate=2011-01-25|first=Jocelyn|last=Vena|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110107060951/http://www.mtv.com/news/articles/1654914/lady-gaga-make-born-this-way-announcement-new-years-eve.jhtml|url-status=dead}}</ref> Синглот требало да биде издадена на 13 февруари 2011, додека албумот требало да биде издаден на 23 мај 2011. Надополнувајќи ја оваа изјава дошла црно-бела фотографија на која Гага, според Џоклин Вена од [[MTV]], е „гола од половината надолу, со нејзината коса која се вее и со спортска јакна заедно со напишаните зборови 'Born This Way' кои се украсени со накит.“<ref name=vma/> Кон крајот на јануари 2011, Гага го издала текстот на песната,<ref name = lyrics>{{Наведена мрежна страница|last=Vena|first=Jocelyn|url=http://www.mtv.com/news/articles/1656828/lady-gaga-releases-full-born-this-way-lyrics.jhtml|title=Lady Gaga Releases Full 'Born This Way' Lyrics|publisher=MTV (MTV Networks)|date=2011-01-27|accessdate=2011-01-27|archive-date=2011-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110129180340/http://www.mtv.com/news/articles/1656828/lady-gaga-releases-full-born-this-way-lyrics.jhtml|url-status=dead}}</ref> пред да изјави дека планира да го издаде синглот два дена пред закажаниот датум.<ref name="ok"/> Оттогаш, песната била премиерно прикажана на светските радио станици во шест часот според [[Источен часовен појас|Источната Временска Зона]] на 11 февруари 2011 и била овозможежа за [[музичко симнување|дигитално спуптање]] на онлајн маркетите во девет часот според Источната Временска Зона истиот ден.<ref name = early1>{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga To Release 'Born This Way' Early|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657389/lady-gaga-releases-born-this-way.jhtml|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-02-04|accessdate=2011-02-11|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210001952/http://www.mtv.com/news/articles/1657389/lady-gaga-releases-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref><ref name="btwrelease">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657636/lady-gaga-born-this-way.jhtml|title=Lady Gaga 'Born This Way' Release Details Unveiled|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-02-10|accessdate=2011-02-12|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110213021740/http://www.mtv.com/news/articles/1657636/lady-gaga-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref> ==Композиција== „Born This Way“ е напишана и продуцирана од Гага, [[Џеп Лорсен]], Пол Блер (познат како диџеј Вајт Шадоу) и [[Фернандо Гарибеј]],<ref name="white"/><ref name="bmi">{{Наведена мрежна страница|url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&keyID=12342685&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID|title=Born This Way (Legal Title) – BMI Work #12342685|publisher=[[Broadcast Music Incorporated]]|accessdate=2011-03-19|archive-date=2012-07-15|archive-url=https://www.webcitation.org/69AAbGi4d?url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&keyID=12342685&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID|url-status=dead}}</ref> додека миксот е направен во [[Аби Роуд Студиос]] во Лондон и Германо Студиос во Њујорк.<ref name="credits"/> Песната на која влијание има клупскиот ритам започнува со гласот на Гага кој ги изговара почетните стихови „Не е битно дали го сакаш него или главниот Н-Е-Г-О“ со музички циклус, пратен со татнешки синтисајзерски звук и потпевнувачки бас.<ref name="mtvpremiere">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657726/lady-gaga-born-this-way.jhtml|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Premieres|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-02-10|accessdate=2011-02-12|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110214030827/http://www.mtv.com/news/articles/1657726/lady-gaga-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref><ref name="artistd"/> Кога синтисајзерот преминува во удари, Гагаг го пее првиот стих, кој е проследен со бас и удиралки [[рефрен]], „Убава сум на свој начин, бидејќи Бог не прави грешки; на вистинската песна сум, душо, родена сум ваква“, а Џоклин Вена од MTV рекол дека „тоа треба да се слуша на голем простор. Брзо е и силно удира.“<ref name="mtvpremiere"/><ref name="artistd"/> После рефренот, таа го започнува текстот „Немој да бидеш повлечена, Само биди кралица“ неколкупати, попратено со удари на раце, пред да се префрли на следните стихови.<ref name="timemag"/> После вториот рефрен следува допирање на музиката, каде Гага ги кажува имињата на различните заедници. Сал Кинкемани од [[Slant Magazine]] почувствувал дека интервалот е помешан со музика од американското телевизиско шоу, ''[[Гли (ТВ серија)|Гли]]'' и песната „There But For the Grace of God Go I“ од [[Machine (бенд)|Machine]].<ref name="slant"/> Музиката во одреден момент прекинува додека Гага пее [[a cappella|а капела]], пред додавањето на [[орган (музика)|орган]], а потоа следи крајот на песната.<ref name="mtvpremiere"/> Според листот со музика објавен на Musicnotes.com од Sony/ATV Music Publishing, „Born This Way“ е напишана во такт од вообичаено време, со умерени денс отчукувања и [[темпо]] од 120 [[темпо|удари во минута]].<ref name="sheet">{{Наведена мрежна страница|title=Digital Sheet Music – Lady Gaga – Born This Way|last1=Germanotta|first1=Stefani|last2=Laursen|first2=Jeppe|year=2011|publisher=Musicnotes.com. [[Sony/ATV Music Publishing]]}}</ref> Компонирана е во скалата [[Ха дур]], а гласот на Гага се протега од нотата F♯<sub>3</sub> до нотата C♯<sub>5</sub>.<ref name="sheet"/> „Born This Way“ ја следи акордната прогресија од C♯<sub>5</sub>–F♯<sub>5</sub>–E<sub>5</sub>–B<sub>5</sub> во стуховите и F♯<sub>5</sub>–F♯–E–B–Bm<sub>7</sub>–C♯ во рефренот.<ref name="sheet"/> {{Listen | filename = Lady Gaga Born This Way sample.ogg | title = „Born This Way“ | description = Примерок од 26 секунди од „Born This Way“ кој го содржи рефренот, а подоцна завршниот дел содржи текст во кој Гага кажува имиња на различни заедници. | format = [[Ogg]] | pos = left }} Текстот во стиховите зборува за подобрување, додека рефренот зборува дека луѓето треба да се прифатат такви какви што се.<ref>{{наведени вести|url=http://music-mix.ew.com/2011/01/27/lady-gaga-born-this-way-full-lyrics/|title=Lady Gaga releases full lyrics to forthcoming single 'Born This Way': Read them here|last=Stransky|first=Tanner|date=2011-01-27|accessdate=2011-02-12|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc}}</ref> Ги содржи имињата на [[геј заедница]]та и други помали заедници, кои се споменати за да се прикажа нивното прифаќање од страна на Гага. Таа исто така објаснила дека од ''[[The Fame]]'' и ''[[The Fame Monster]]'' не ги прикажувала заедниците директно, и „Born This Way“ била прилика која не само што ги поддржила политичките и социјалните верувања, туку и ги подобрила уметнички со кажувањето, „'Не пробувам да се скријам зад песната.' Не пробувам да добијам нови обожаватели. Ги сакам обожавателите кои веќе ги имам и ова е за нив.“<ref name="bbcover"/> По раните издавања на тектстот, тој добил критики од неколку Азијци<ref name="HispSpeaking">{{наведени вести|url=http://www.hispanicallyspeakingnews.com/notitas-de-noticias/details/asians-join-latinos-in-condemning-lady-gaga/4992/|title=Asians join Latinos in condemning Lady Gaga|last=Perez|first=Miguel|date=2011-01-31|publisher=HispanicallySpeaking.com|accessdate=2011-02-04|archive-date=2011-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209013612/http://www.hispanicallyspeakingnews.com/notitas-de-noticias/details/asians-join-latinos-in-condemning-lady-gaga/4992/|url-status=dead}}</ref> и Хиспански заедници, вклучувајќи ги и Латино групите MECha и Chicanos Unidos Arizona,<ref name="AfterElton">{{наведени вести|url=http://www.afterelton.com/meme-01-31-2011|title=Morning Meme: Jesse Tyler and Justin Mikita Celebrate SAG, Betty White Hangs With "Modern Family," and Superman Is British?|last=Kennedy|first=Ed|date=2011-01-31|publisher=[[AfterElton]]|accessdate=2011-02-11}}</ref> тврдејќи дека користењето на зборовите „[[чоло|чола]]“ и „[[ориент]]“ било навредливо и понижувачко.<ref name="Newsblaze">{{наведени вести|url=http://newsblaze.com/story/20110205105230reye.nb/topstory.html|title=Is Lady Gaga a Racist?|last=Reyes|first=Robert Paul|date=2011-02-02|publisher=Newsblaze.com. Associated Media, Ltd|accessdate=2011-02-11|archive-date=2011-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209165453/http://newsblaze.com/story/20110205105230reye.nb/topstory.html|url-status=dead}}</ref> Како одговор на тектстот, Роберт Пол Рејес од Newsblaze.com изјавил дека се согласил за про-геј ставот, но се запрашал во користењето на терминот „чола“, прашувајќи, „Дали Латинците треба да бидат задоволни што една суперѕвезда родена од привилегија, вклучила расизам во нашето здружение? Не се сите латински дами 'чола', некои од нив се учителки, автори, инженери, медицински сестри и доктори.“<ref name="Newsblaze"/> Радио станиците во [[Малезија]] избрале да го тргнат делот од текстот кој се однесува на прифаќањето на геј заедниците, поради цензура во државата и поради навредливата содржина.<ref name="malayasia1">{{наведени вести|url=http://today.msnbc.msn.com/id/42133505/ns/today-entertainment/|title=Malaysia gags Lady Gaga, garbles gay lyrics|last=Young|date=2011-03-17|publisher=[[Msnbc.com]]. [[NBCUniversal]]|accessdate=2011-04-12|first=Sean|location=[[Куала Лумпур|Kuala Lumpur]]|archive-date=2011-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321005231/http://today.msnbc.msn.com/id/42133505/ns/today-entertainment|url-status=dead}}</ref> Како одговор, Гага ги повикала обожавателите во Малеција кои сакаат нецензурираната верзија да виде пуштана, изјавувајќи: „Ваша работа и ваша задача е младите луѓе да ги слушнат вашите гласови. Мора да направите сè што сакате за да го ослободите вашето општество. Мора да се јавувате, да не прекинувате, мора да имате мирен протест.“<ref name="malayasia2">{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/malaysia/8403613/Lady-Gaga-takes-on-Malaysias-censors.html|title=Lady Gaga takes on Malaysia's censors|last=MacKinnon|first=Ian|date=2011-03-24|publisher=Telegraph Media Group|work=The Daily Telegraph|location=London|accessdate=2011-04-12}}</ref> ==Ремиксови== Неколку ремиксови на песната биле потпомогнати од издавачката куќа [[Interscope Records]], за да се поддржи песната. Првиот список на ремиксови биле направени од ЛА Риотс, Чу Фу и диџеј Вајт Шадоу. нарелени ''Born This Way – The Remixes Part 1'', ремиксовите биле издадени како [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]] и биле овозможени за дигитално спуштање на 15 март 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ladygaga.com/news/default.aspx?nid=34431|title=Born This Way – The Remixes Part 1" Coming March 15!|accessdate=2011-04-19|publisher=Ladygaga.com}}</ref> Другиот список на ремиксови бил направен од [[Мајкл Вудс (продуцент)|Мајкл Вудс]], [[Грум]], [[Дада Лајф]], Зед, [[Бимбо Џоунс]] и [[Twin Shadow]]. Биле издадени на 29 март 2011 и биле овозможени само за дигитално спуштање под името ''Born This Way – The Remixes Part 2''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ladygaga.com/news/default.aspx?nid=34789|title=Born This Way – The Remixes Part 2" Coming March 29!|accessdate=2011-04-19|publisher=Ladygaga.com}}</ref> Гага издала „Кантри Роуд Верзија“ на песната на 15 март 2011, преку нејзиниот профил на Твитер.<ref name="count">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1660650/lady-gaga-country-version-born-this-way.jhtml|title=Lady Gaga Releases Country Version Of 'Born This Way'|last=Kaufman|first=Gil|date=2011-03-15|accessdate=2011-04-19|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011220/http://www.mtv.com/news/articles/1660650/lady-gaga-country-version-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref> Верзијата започнува со звук на гитари и потоа прикажува слајд-гитари и [[хармоника]]шко зуење, а оригиналните диско битови се заменети со тапански звук и позадинска вибрација. Кога првиот рефрен започнувам песната е прикажана со хармоникашки звук.<ref name="count"/> Пред три-минутната марка, Гагаг пее нов текст „Ако сакам да го направам кантри, душо, тогаш тоа е океј бидејќи јас бев родена, јас бев родена, јас бев родена на овој начин,“ со одбрана [[мандолина]]. Според Гил Кофман од [[MTV]], во последниот дел, песната навлегува во кантри-рок звук сличен на подоцните снимки на [[Бон Џови]].<ref name="count"/> Дел од парите заработени за таа верзија отишле во мрежите за хомосексуалците, лезбијките и хетеросексуалците (GLSEN).<ref name="count"/> {{Double image|right|Salimmerchant2.jpg|{{#expr: (150 * 298 / 355) round 0}}|Salimmerchant.jpg|{{#expr: (150 * 214 / 231) round 0}}|Индиското музичко продуцентско дуо [[Салим-Сулајман|Салим и Сулајман Мерчант]] рекле дека немало многу планирања во нивниот ремикс на „Born This Way“, туку дека тој излегол спонтано.<ref>{{наведени вести|url=http://www.indianexpress.com/news/gaga-meets-the-dholak/776285/0|title=Gaga Meets the Dholak|last=Pillai|first=Pooja|date=2011-04-15|accessdate=2011-04-19|work=[[The Indian Express]]|publisher=[[Indian Express Group]]}}</ref>||Portrait of a smiling Indian male|Portrait of a smiling Indian male}} [[Боливуд]]ската верзија на песната била направена од индиското продуцентско дуо [[Салим-Сулајман|Салим и Сулајман Мерчант]].<ref name=t2>{{Наведено списание|title=Gaga Over Bollywood|last=Das|first=Mohua|date=2011-04-15|journal=[[The Telegraph (Kolkata)|The Kolkata Telegraph]]|publisher=[[Ananda Publishers]]|location=[[Колката|Kolkata]], India|oclc=271717941|url=http://www.telegraphindia.com/1110415/jsp/entertainment/story_13854758.jsp|accessdate=2011-04-19|archive-date=2011-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110418195834/http://www.telegraphindia.com/1110415/jsp/entertainment/story_13854758.jsp|url-status=dead}}</ref> Ремиксот бил издаден на DesiHits.com, мрежно место за јужноазиска музика и забава.<ref name=t2/> Браќата Мерчантс имале музички проекти со Аџула Ачарија-Бет од DesiHits.com, кога дознале повеќе за Гага, која немала големи познанија во [[Индија|иниската дијаспота]] и тие се заинтересирале да направат Боливудски ремикс на „Born This Way“.<ref name=t2/> Браќата Мерчантс контактирале со менаџерот на Гага, Трој Картер и ремиксот вил финализиран. Сулајман објаснил дека тие го добиле суровите вокали на Гага од „Born This Way“ и користејќи ги како подлога, создале ремикс. „Ѝ испративме дел од композицијата за моментален коментар на нашиот ремикс во споредба со вистинската верзија. Нејзе ѝ се допадна и така го направивме ова,“ додал тој.<ref name=t2/> Браќата Мерчантс користеле неколку инструменти од индиската музика како дуги, дитар од Сунил Дас и дол и долак во рефренот. Сулајман имал интервју со Џоклин Вена од [[MTV Вести]]те: <blockquote> „Тоа беше многу голема песна, многу популарна и кока ќе го погледнете стилот, многу е агресивна. Ги има сите работи кои се потребни за да се направи добра песна за во клуб, а за нас најважното нешто беше: Како да ја донесете на место кое е опипливо на индискиот вкус? И првото нешто што го направивме е користењето на ситар и го сменивме вкусот малку. Ја зачувавме агресувноста, но го сменивме стилот и ја направивме песната попривлечна за нивниот вкус, повеќе нешто како хаус музика.“<ref>{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1661911/lady-gaga-born-this-way-bollywood-remix.jhtml|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Bollywood Remix Is 'Magical,' Producers Say|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-04-13|accessdate=2011-04-19|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110416105413/http://www.mtv.com/news/articles/1661911/lady-gaga-born-this-way-bollywood-remix.jhtml|url-status=dead}}</ref> </blockquote> Салим рекол дека тој испел мал дел од алепот за да му даде на ремиксот мал тафи „допира“, бидејќи „тоа е видот на музика кој ние го правиме и кој е исто така за додавање на нашиот потпис.“ Менаџментот на Гага бил задоволен со нивниот ремикс и сакале тие да направат ремикс за нејзината следна песна, „[[Judas (песна)|Judas]]“.<ref name=t2/> Боливудските ремиксови биле дел од списокот на песни на индиската верзија на албумот ''Born This Way''.<ref name=t2/> == Критички прием == Мајкл Крег од ''[[The Guardian]]'' ја нарекол песната „диско химна“ и рекол дека рефренот се „крши од тежината на фустанот од месо на Лејди Гага“. Тој почувствувал дека музиката го прави текстот да звучи помалку сериозно отколку што навистина е.<ref>{{наведени вести|last=Cragg |first=Michael |url=http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2011/feb/11/lady-gaga-born-this-way |title=Lady Gaga's Born This Way: first review |work=[[The Guardian]] |location=London|publisher=[[Guardian News and Media]] |date= 2011-02-11|accessdate=2011-02-11}}</ref> Рик Флорино од [[Artistdirect]] ѝ дал на песната пет од пет ѕвезди и ја нарекол „брза поп класика“, фалејќи ја музичката идеја и рефренот.<ref name="artistd">{{Наведена мрежна страница |first=Rick |last=Florino |url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/lady-gaga-born-this-way-single-review-5-out-of-5-stars/8692753 |title=Lady Gaga "Born This Way" Single Review – 5 out of 5 Stars |publisher=[[Artistdirect]] |date=2011-02-11 |accessdate=2011-02-12 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025023644/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/lady-gaga-born-this-way-single-review-5-out-of-5-stars/8692753 |url-status=dead }}</ref> Алисон Швартс од ''[[People (магазин)|People]]'' додал дека „песната која е спремна да стане диско, надополнета со неколку А Капела вокали и италијански текст, ги прикажува вокалите на Гага и нејзиното моќно пишување.“<ref>{{наведени вести |last=Schwartz |first=Alison |url=http://www.people.com/people/article/0,,20465597,00.html |title=Lady Gaga New Song Premieres – Born This Way |work=People (magazine) |publisher=[[Time Inc.]] |date=2011-02-11 |accessdate=2011-04-19 |archive-date=2012-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018141848/http://www.people.com/people/article/0,,20465597,00.html |url-status=dead }}</ref> Џем Асвад од ''Билборд'' одговорил позитивно на химната и додал дека песната ќе биде прикажувана на радијата и во ноќните клубови наредните неколку месеци.<ref>{{наведени вести|last=Aswad|first=Jem |url=http://www.billboard.com/news/single-review-lady-gaga-born-this-way-1005032432.story |title=Single Review: Lady Gaga, 'Born This Way' |work=Billboard |date=2011-02-11|accessdate=2011-04-20|publisher=Prometheus Global Media}}</ref> Ник Левин од Digital Spy ѝ дал на песната пет од пет ѕвезди, опишувајќи ја како „химна која го потврдува животот и е фантастична песна за во клубови, како и фантастична поп песна.“<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Levine|first=Nick|title=Music – Singles Review – Lady Gaga: 'Born This Way'|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/singlesreviews/a303179/lady-gaga-born-this-way.html|publisher=Digital Spy|accessdate=2011-02-11|date=2011-02-11|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023043648/http://www.digitalspy.co.uk/music/singlesreviews/a303179/lady-gaga-born-this-way.html|url-status=dead}}</ref> Пишувајќи за [[Slant Magazine]], Сал Кинкемани разбрал дека Гага „е избрана за нешто многу специјално, а можеби и многу важно.“ Тој исто така ја пофалил скриената порака на песната.<ref name="slant">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slantmagazine.com/house/2011/02/single-review-lady-gagas-born-this-way |title=Single Review: Lady Gaga's "Born This Way"|first= Sal|last= Cinquemani|date=2011-02-13|accessdate=2011-04-20|publisher=[[Slant Magazine]]}}</ref> Меган Касерли од ''[[Форбс]]'' очекувала „Born This Way“ да стане најголемата геј химна, која според неа е напишана со таа цел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blogs.forbes.com/meghancasserly/2011/02/11/lady-gagas-born-this-way-gay-anthems-and-girl-power/|title=Lady Gaga's Born This Way: Gay Anthems And Girl Power|first=Meghan|last=Casserly|work=[[Forbes]]|date=2011-02-11|accessdate=2011-02-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zcoqhwQc?url=http://blogs.forbes.com/meghancasserly/2011/02/11/lady-gagas-born-this-way-gay-anthems-and-girl-power/|archivedate=2011-06-22|url-status=live}}</ref> Ани Јуан од ''The Hollywood Reporter'' ја етикетирала песната како „хоџ-поџ на различни поп тонови.“<ref name="hollywood-reporter">{{наведени вести|last=Yuan|first=Annie|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/lady-gagas-born-way-criticized-98922|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Criticized for Similarities to Madonna Songs|publisher=Prometheus Global Media|work=The Hollywood Reporter|date=2011-02-11|accessdate=2011-02-13}}</ref> Кевин О'Донел од ''[[Spin]]'' дал помешан преглед за песната, прикажувајќи ги сличностите со песната „[[Black or White]]“ (1991) од Мајкл Џексон. Тој додал дека набљудувајќи го проектот, очекувал дека Гага ќе издаде песна која ќе биде „епска и класична како '[[A Day in the Life]]' од [[Битлси|The Beatles]] или '[[Bohemian Rhapsody]]' од [[Queen]]. Замислете на што ќе изгледаше песната ако таа поминеше повеќе од десет минути за време на нејзиното пишување.“<ref>{{наведени вести|url=http://www.spin.com/articles/hear-it-lady-gagas-single-born-way |title=Hear It: Lady Gaga's Single "Born This Way" |publisher=Spin Media LLC|work=[[Spin]]|last=O'Donnell|first=Kevin |date=2011-02-11 |accessdate=2011-02-13}}</ref> {{anchor|Express Yourself}}[[Податотека:Madonna at 2009 MTV VMA's 2.jpg|left|thumb|upright|„Born This Way“ била споредена со „[[Express Yourself (песна на Мадона)|Express Yourself]]“ (1989) од [[Мадона]], за што Гага рекла дека е сосема ненамерно.]] Неколку критичари забележале сличности меѓу „Born This Way“ и „[[Express Yourself (песна на Мадона)|Express Yourself]]“ (1989) од [[Мадона]]. Мрежното место [[Popjustice]] ги прикажало сличностите на „Born This Way“ со други песни од Мадона како „[[Deeper and Deeper]]“ (1993) и „[[Vogue (песна на Мадона)|Vogue]]“ (1990).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popjustice.com/index.php?option=com_content&task=view&id=5273&Itemid=206 |title=So, 'Born This Way' |publisher=[[Popjustice]] |author=Popjustice Staff|date=2011-02-07 |accessdate=2011-03-05}}</ref> [[Роб Шефилд]] од ''[[Ролинг Стоун|Роулинг Стоун]]'' ги признал влијанијата од Мадона, но прикажал дека тие нема да ја прикријат песната, бидејќи таа го „[сумирала] целиот комплекс на митовите на Гага, сите политики, католици и кармини и една брилијантна поп песна.“<ref>{{Cite magazine|first=Rob |last=Sheffield |url=http://www.rollingstone.com/music/songreviews/born-this-way-20110211 |title=Born This Way by Lady Gaga |authorlink=Rob Sheffield |magazine=Rolling Stone |publisher=Jann Wenner |date=2011-02-11 |accessdate=2011-02-11 |archive-date=2012-07-15 |archive-url=https://www.webcitation.org/69AAmaXjy?url=http://www.rollingstone.com/music/songreviews/born-this-way-20110211 |url-status=dead }}</ref> Карин Ганз, пишувајќи за [[Yahoo! Music]], ја критикувал „Born This Way“, изјавувајќи дека песната била „преработена, пренатрупана, бучна и многу деривативна.“ Таа специјално ги забележила сличностите со песни како „[[When Love Takes Over]]“ (2010), „[[Waterfalls (песна од TLC)|Waterfalls]]“ (1993) и три песни од Мадона: „Express Yourself“, „[[Ray of Light (песна)|Ray of Light]]“ (1998) и „Vogue“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/amplifier/88460/lady-gagas-born-this-way-vogue-yourself/|title=Lady Gaga's 'Born This Way':Vogue Yourself|last=Ganz|first=Caryn|date=2011-02-11|publisher=[[Yahoo! Music]]|accessdate=2011-02-11|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813022111/http://new.music.yahoo.com/blogs/amplifier/88460/lady-gagas-born-this-way-vogue-yourself|url-status=dead}}</ref> Меган Фридман од ''[[Time (магазин)|Time]]'' и Мариса Мос од ''[[The Huffington Post]]'' прикажале помешани реакции, поради сличностите кои ги пронашле со „Express Yourself“.<ref name="timemag">{{наведени вести|last=Friedman|first=Megan|url=http://newsfeed.time.com/2011/02/11/does-lady-gagas-born-this-way-rip-off-madonna-who-cares/|title=Does Lady Gaga's 'Born This Way' Rip Off Madonna? Who Cares?|work=Time| publisher=[[Time Inc.]]|accessdate=2011-02-15|date=2011-02-11}}</ref><ref>{{наведени вести|work=[[The Huffington Post]]|url=http://www.huffingtonpost.com/marissa-moss/twitter-killed-the-radio-_b_821934.html|title= Twitter Killed the Radio Star: Lady Gaga's "Born This Way"|publisher=[[AOL]]|last=Moss|first=Marissa|date=2011-02-12|accessdate= 2011-02-19}}</ref> Нил Меккормик од ''The Daily Telegraph'' забележал дека имитатитивната природа на песната ќе влијае на перцепциите на уметностна на Гага, бидејќи „Born This Way“ била „[базично] преработување на 'Express Yourself' од Мадона и имала допир со 'Vogue', што премногу личи на Мадона за некој кој пробува да го прикаже својот идентитет како, новата Мадона.“<ref>{{наведени вести|last=McCormick|first=Neil|url=http://blogs.telegraph.co.uk/culture/neilmccormick/100051388/lady-gaga-is-born-this-way-the-gayest-song-ever/|title=Is "Born This Way" the gayest song ever?|work=The Daily Telegraph|location=London|publisher=Telegraph Media Group|date=2011-02-11|accessdate=2011-02-12|archive-date=2012-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523222716/http://blogs.telegraph.co.uk/culture/neilmccormick/100051388/lady-gaga-is-born-this-way-the-gayest-song-ever/|url-status=dead}}</ref> [[Ен Пауерс]] од ''[[Лос Анџелес Тајмс]]'' заклучила дека concluded „Born This Way“ имала сосема поразлична порака отколку песните на Мадона со кои е споредена споредила и ја одбранила песната на Лејди Гага изјавувајќи, „Иако звучи како да доаѓа од некоја песна на Мадона, тоа изгледа малку како надвор од точката; кој моментален поп хит не станува зелен со помош на рециклирање на нешто познато?“<ref>{{наведени вести|url= http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/02/snap-judgment-lady-gaga-born-this-way.html|title= Snap Judgment: Lady Gaga, 'Born This Way'|last=Powers|first=Ann|authorlink=Ann Powers|work=Los Angeles Times|publisher=Tribune Company |date=2011-02-11|accessdate=2011-02-16}}</ref> Шефилд ја одбранила Гага со прикажување дека песната „Express Yourself“ била исто така копирана од страна на Мадона од песна на [[The Staple Singers|Staple Singers]]' наречена „[[Respect Yourself]]“.<ref>{{наведени вести|last=Sheffield|first=Rob|authorlink=Rob Sheffield|url=http://www.rollingstone.com/culture/blogs/pop-life/lady-gagas-born-this-way-much-better-than-express-yourself-20110211 |title=Lady Gaga's 'Born This Way': Much Better Than 'Express Yourself' |date=2011-02-11|accessdate=2011-04-20|work=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner}}</ref> Гага упатила мислења за критиките на ''[[The Tonight Show with Jay Leno]]'', објаснувајќи дека добила [[електронско писмо]] од репрезентативците на Мадона, кои ја спомнале нивната поддршка за „Born This Way“. Таа додала дека ако кралицата рекла дека треба да биде, тогаш навистина треба да биде.<ref name="grammyandey">{{наведени вести|last=Greenblatt|first=Leah|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/14/lady-gaga-madonna-leno-born-this-way/|title=Lady Gaga talks Grammy egg, Madonna comparisons on 'Leno' tonight|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc|date=2011-02-14|accessdate=2011-02-15|archive-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110216163440/http://music-mix.ew.com/2011/02/14/lady-gaga-madonna-leno-born-this-way/|url-status=dead}}</ref> [[CNN]] подоцна изјавил дека репрезентативците на Мафона не знаеле дека пејачката, или нејзиниот тим ѝ испратиле електронско писмо на Гага за ситуацијата.<ref>{{наведени вести|last=Goldberg|first=Stephanie|url=http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/Music/02/15/gaga.madonna.similar/index.html|title=Madonna & Gaga: Cut from the same leotard?|publisher=CNN|date=2011-02-17|accessdate=2011-02-17|archive-date=2011-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218195640/http://edition.cnn.com/2011/SHOWBIZ/Music/02/15/gaga.madonna.similar/index.html|url-status=dead}}</ref> Два месеци подоцна, за време на интервју со магазинот ''[[NME]]'', Гага зборувала за сличностите со „Express Yourself“: <blockquote> „Зошто би пробувала да вадам некоја песна и да мислам дека сум ги добила сите? Тоа е ретардирано. Ќе погледнам во вашите очи и ќе ви кажам дека не сум доволно глупава за да мислам дека вие сте доволно глупави, со тоа што ќе помислите дека јас сум украла некоја мелодија. Ако ги ставите песните една до друга, единствените сличности се акордните прогресии. Тие се исти со оние кои беа прикажувани во диско последните 50 години. Бидејќи јас сум првиот артост со 25 години кој ја ставил песната на Топ 40 радија, не значи дека јас сум плагијарист, значи дека сум многу паметна. Извинете.“<ref>{{Наведено списание|last=Robinson|first=Peter|date=2011-04-23|title=Freak Or Fraud? Lady Gaga: "I'm Not Full Of S**t. Are You?|journal=[[NME]]|publisher=[[IPC Media]]|pages=21–24|volume=43|location=London|issn=0028-6362}}</ref> </blockquote> == Успех на табелите == {{quote box | width = 300px | align = right | bgcolor = #c6dbf7 | quote =„Не ми се верува. Јас сум почестена и претрупана со комерцијалниот успех на 'Born This Way'. Ова ми го смени животот. Меѓу ''Билборд'' и интернационалните број еден [хитови] и радио достигувањата... Не можев да бидам позадоволна од обожавателите кои ги имам. Знаев дека песната е специјална, но знаев дека можеби моите обожаватели или мојата издавачка куќа се надеваа дека ќе ги доставам 'Третата Bad Romance' или 'Третата Poker Face'. Сакав да биде сосема спротивното.“ | source = Гага зборува за комерцијалниот прием на „Born This Way“.<ref name="bbcover"/> }} Во САД, „Born This Way“ за првпат се искачила на првото место на табелата [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], на 26 февруари 2011, со што станал третиот број-еден сингл на Гага. „Born This Way“ станала деветнаесеттата песна која веднаш се искачила на првото место на Хот 100, и илјадитиот број-еден сингл во историјата на табелата. Песната продала 448,000&nbsp;диигитални примероци за три дена, со што станала најспуштаната песна од женски артист победувајќи ја „[[Hold It Against Me]]“ од [[Бритни Спирс]].<ref name="Trust">{{наведени вести|last=Trust|first=Gary|title=Lady Gaga Claims 1,000th Hot 100 No. 1 with 'Born This Way'|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=2011-02-16|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-claims-1-000th-hot-100-no-1-with-1005036702.story|accessdate=2011-02-16}}</ref> „Born This Way“ останал на врвот следната недела, продавајќи други 509,000&nbsp;копии во целосната недела на издавање, станувајќи првата песна која влегла на Хот 100 на првото место и ја задржала таа позиција и втората недела веднаш по песната од [[Клеј Ајкен]], „[[This Is the Night (песна)|This Is The Night]]“ од 2003.<ref>{{наведени вести|last=Grien|first=Paul|title=Week Ending February 20, 2011: Songs: Gaga Defies Odds|publisher=[[Yahoo! Music]]|date=2011-02-23|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74334/week-ending-feb-20-2011-songs-gaga-defies-odds/|accessdate=2011-02-24}}</ref><ref>{{наведени вести|first=Keith|last= Caulfield|title=Justin Bieber Scores Second No. 1 Album with 'Never Say Never' Remixes|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=2011-02-23|url=http://www.billboard.com/news/justin-bieber-scores-second-no-1-album-with-1005044522.story|accessdate=2011-02-24}}</ref> Потоа, песната останала на првото место шес недели станувајќи единствената песна која за првпат влегла на табелата и останала таму повеќе од еден месец веднаш по песната на [[Елтон Џон]], „[[Candle in the Wind 1997]]“ од 1997.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74342/week-ending-march-13-2011-spears-second-act/|title=Week Ending March 13, 2011: Spears' Second Act|last=Grein|first=Paul|date=2011-03-16|accessdate=2011-03-17|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-date=2011-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321023907/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74342/week-ending-march-13-2011-spears-second-act}}</ref> „Born This Way“ го срушила рекордот за најдобро продавана песна во историјата на [[iTunes]], продавајќи милион копии ширум светот за пет дена.<ref name="mtv itunes">{{наведени вести |url=http://www.mtv.com/news/articles/1658317/lady-gaga-born-this-way-itunes.jhtml |title=Lady Gaga's 'Born This Way' Is Fastest-Selling Single In iTunes History |first=Gil |last=Kaufman |publisher=MTV([[MTV Networks]]) |date=2011-02-18 |accessdate=2011-02-18 |archive-date=2011-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221012910/http://www.mtv.com/news/articles/1658317/lady-gaga-born-this-way-itunes.jhtml |url-status=dead }}</ref> Песната продала 2.994&nbsp;милиони платени диигитални примероци во САД според [[Nielsen SoundScan]], станувајќи нејзиниот осми последователен хит кој продал повеќе од два милиони копии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74382/chart-watch-extra-top-20-songs-at-mid-year/|title=Chart Watch Extra: Top 20 Songs At Mid-Year|last=Grein|first=Paul|date=2011-07-01|publisher=[[Yahoo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710085657/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74382/chart-watch-extra-top-20-songs-at-mid-year/|archive-date=2011-07-10|accessdate=2011-06-30|url-status=dead}}</ref> ЦД синглот на песната продал 24,000&nbsp;копии во првата недела од издавањето и вкупно 40,000&nbsp;копии до март 2011.<ref name="gleesong">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-glee-songs-dominate-hot-100-1005089442.story |title=Lady Gaga, 'Glee' Songs Dominate Hot 100|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|first=Gary |last=Trust |date=2011-03-23 |accessdate=2011-03-25}}</ref> Од јули 2011, „Born This Way“ продал 3.029&nbsp;милиони диигитални примероци во САД.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/adele-katy-perry-rule-mid-year-billboard-1005266992.story#/news/adele-katy-perry-rule-mid-year-billboard-1005266992.story?page=3 |title=Adele, Katy Perry Rule Mid-Year SoundScan Charts Adele, Katy Perry Rule Mid-Year SoundScan Charts |magazine=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |last=Caulfield |first=Keith |date=2011-07-06 |accessdate=2011-07-06}}</ref> „Born This Way“ се искачил на 14 место на ''Билборд'' [[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|Поп Песни]] со 4,602&nbsp;пуштања на радијата по три дена од дозволата, што претставувало највисокиор број на пуштања во историјата на табелата.<ref name="popsongsdebut"/> Било второто највисоко деби искачување на табелата зад песната на [[Мараја Кери]], „[[Dreamlover (песна)|Dreamlover]]“ (1993) чие деби влегување било на 12 место.<ref name="popsongsdebut">{{наведени вести|first=Gary |last=Trust |first2=Keith|last2= Caulfield|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-s-born-blasts-off-with-huge-sales-1005035102.story|title=Lady Gaga's 'Born' Blasts Off With Huge Sales & Radio Start|date=2011-02-12|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-02-14}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Trust|first=Gary|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Blasts Into Pop Songs Top 10|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=2011-02-22|url=http://www.billboard.com/#/column/chartbeat/lady-gaga-s-born-this-way-blasts-into-pop-1005043892.story|accessdate=2011-02-24}}</ref> Во седмата недела на табелата, „Born This Way“ достигнал на врвот, станувајќи десмата број-еден песна на Гага на таа табела, со што таа се изедначила со [[Пинк (пејачка)|Пинк]] и [[Ријана]] како аристи со најмногу број-еден песни на табелата.<ref>{{наведени вести|last=Trust|first=Gary|title=Lady Gaga Leaps To Record-Tying No. 1 On Pop Songs |work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=2011-03-28|url=http://www.billboard.com/#/column/chartbeat/lady-gaga-leaps-to-record-tying-no-1-on-1005096982.story|accessdate=2011-03-28}}</ref> Дополнително, песната го срушила целокупниот ерплеј деби влез со публика од 78.5&nbsp;милиони членови, влегувајќи на шестото место на табелата [[Хот 100 Ерплеј (Радио Песни)|Радио Песни]]; ова достигнување ја надминално песната од [[Џенет Џексон]], „[[All for You (песна на Џенет Џексон)|All for You]]“ (2001) чиј деби влез бил со публика составена од 70&nbsp;милиони членови.<ref name="Trust"/> „Born This Way“ останал на првото место на табелата по седум недели, станувајќи нејзината втора најдобра број-еден радио песна после topped the chart after seven weeks, becoming her second number-one radio song after „[[Paparazzi (песна на Лејди Гага)|Paparazzi]]“.<ref name="gleesong"/> „Born This Way“ се искачила на првите места и на [[Japan Hot 100]] и [[Хот Денс Клуб Песни]], го преминала десеттото место на [[Латински Поп Песни]] и [[Возрасна Современа (табела)|Возрасни Современи Песни]], како и на 11 место на [[Возрасни Топ 40]] табелите.<ref name="billboard1">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100#/song/lady-gaga/born-this-way/24756901 |title=''Billboard'' – Lady Gaga – Born This Way|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-05}}</ref><ref name="japan"/> „Born This Way“ го зазела првото место во првата недела во Канада, останувајќи седум недели на [[Канадски Хот 100]] Песни.<ref name="billboardcanadianhot100">{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100|title=Canadian Hot 100: Week Ending February 26, 2011|accessdate=2011-02-17|date=2011-02-26|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media}}</ref> На 20 февруари 2011, првата позиција на синглот во Австралија била првото место на одицијалните [[ARIA Charts|ARIA Табели за Синголви]], станувајќи третиот број-еден сингл таму и најпродаваната песна која останала на врвот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20110221-0001/Issue1095.pdf|title=ARIA Chartifacts: Week Commencing February 21, 2011: Issue #1095|date=2011-02-21|accessdate=2011-02-22|publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]]}}</ref> „Born This Way“ добила трипати платинска сертификација од [[Австралиска музичка индустрска асоцијација]] (ARIA) со продажби од 210,000&nbsp;копии на синглот.<ref name="ariacerti"/> Синглот се искачил и на првото место на новозеландските [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|RIANZ]] табели, станувајќи вториот број-еден сингл на Гага во тоа место после „[[Poker Face (песна на Лејди Гага)|Poker Face]]“ (2008).<ref name="chartsnz">{{Наведена мрежна страница|url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&titel=Born+This+Way&cat=s|title=ChartsNZ – Lady Gaga – Born This Way|publisher=[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Recording Industry Association of New Zealand]]. Hung Medien|accessdate=2011-04-23|archive-date=2011-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110314022446/http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&titel=Born+This+Way&cat=s|url-status=dead}}</ref> Добила платинеста сертификација од [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд]] (RIANZ) за 15,000&nbsp;продадени копии од синглот.<ref name="rianzcerti"/> Во Англија, „Born This Way“ продал 60,000&nbsp;диигитални примероци во првата недела, слетувајќи на третото место на [[UK Singles Chart]], што станало и највисоката позиција на синглот.<ref name="uk">{{Наведена мрежна страница|title=Jessie J wins Champion chart battle as Lady Gaga swoops into Top 3|url=http://www.theofficialcharts.com/chart-news/jessie-j-wins-champion-chart-battle-as-lady-gaga-swoops-into-top-3/|publisher=The Official Charts Company|accessdate=2011-02-13|author=Press Release|date=2011-02-13}}</ref> На другите места песната се искачила на врвовите во Шпанија, Финска, Ирска и Холандија.<ref name="hung"/> Деби влезот на „Born This Way“ во Италија, Франција, Шведска, Норвешка, Австрија, Германија и Белгија (Фландрија) бил второто место.<ref name="hung">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Lady+Gaga&titel=Born+This+Way&cat=s |title=Ultratop – Lady Gaga – Born This Way |publisher=[[Ultratop]]. Hung Medien |accessdate=2011-03-05|language=fr}}</ref><ref name="ita">Debut positions for "Born This Way" in European nations: *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fimi.it/classifiche_result_digital.php?anno=2011&mese=02&id=299|title=Classifica settimanale dal 07/02/2011 al 13/02/2011|publisher=[[Федерација на италијанската музичка индустрија|Federation of the Italian Music Industry]]|language=it|accessdate=2011-02-18|date=2011-02-13|archive-date=2012-07-15|archive-url=https://www.webcitation.org/69AFv57QL?url=http://www.fimi.it/classifiche_result_digital.php?anno=2011|url-status=dead}} *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chartsinfrance.net/charts/1107/singles.php|title=Meilleures ventes de Singles et Titres en France (Top Singles) – du 07 février au 13 février 2011|date=2011-02-13|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|accessdate=2011-02-20|language=fr}} *{{Наведена мрежна страница |url=http://www.swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+Gaga&titel=Born+This+Way&cat=s |title=Swedishcharts – Lady Gaga – Born This Way |publisher=[[Sverigetopplistan]]. Hung Medien |accessdate=2011-03-05 |language=nl }} *{{Наведена мрежна страница |url=http://www.norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+Gaga&titel=Born+This+Way&cat=s |title=Norwegiancharts – Lady Gaga – Born This Way |publisher=[[VG-lista|Verdans Gangs]]. Hung Medien |accessdate=2011-03-05 }} *{{Наведена мрежна страница|url=http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&titel=Born+This+Way&cat=s|title=Austriancharts – Lady Gaga – Born This Way|publisher=[[Ö3 Austria Top 40]]. Hung Medien|accessdate=2011-03-05}} *{{Наведена мрежна страница |url=http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+Gaga&titel=Born+This+Way&cat=s |title=Danishcharts – Lady Gaga – Born This Way |publisher=[[Tracklisten]]. Hung Medien |accessdate=2011-03-05 |archive-date=2012-07-15 |archive-url=https://www.webcitation.org/69AFtTNry?url=http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+Gaga |url-status=dead }}</ref> Во дополнение, се искачила на четвртото место во Данска, а потоа се поместила на второто место.<ref name="ita"/> Песната влегла и во првите десет на табелите во Чешка и Унгарија, а на првото место во Јужна Кореја.<ref name="czech"/><ref name="hungary"/><ref name="korea">{{Наведена мрежна страница|url =http://gaonchart.co.kr/main/section/search/list.gaon?Search_str=Born+This+Way+&x=22&y=9|title =가온차트와 함께하세요 – Digital Comprehensive charts|publisher=[[Gaon Chart]]|language =ko|accessdate =2011-02-22}}</ref> ==Музичко видео== ===Развој=== [[Музичко видео|Музичкото видео]] било снимено во викендот од 22–24 јануари 2011 во Њујорк и било опишано од Гага како „дабоко, инспиративно и неверојатно убаво“ видео.<ref name = video1>{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video Is 'Profound,' Makeup Artist Says|url=http://www.mtv.com/news/articles/1656606/lady-gaga-born-this-way.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=James|last=Montgomery|date=2011-01-25|accessdate=2011-01-25|archive-date=2011-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110129232452/http://www.mtv.com/news/articles/1656606/lady-gaga-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref> Видеото било режирано од [[Ник Најт (фотографер)|Ник Најт]].<ref name="Vena">{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1658084/lady-gaga-born-this-way.jhtml |title=Lady Gaga 'Born This Way' Video is 'Life-Changing' |publisher=MTV |date=February 16, 2011 |accessdate=February 17, 2011 |archive-date=2011-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110218142928/http://www.mtv.com/news/articles/1658084/lady-gaga-born-this-way.jhtml |url-status=dead }}</ref> Кореограферката [[Лоријан Гибсон]] кажала за [[MTV Вести]]те дека видеото ќе биде „шокантно“ и никој не може да го очекува највисокиот степен на музиката и танцот.<ref name="grammyeggmtv">{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video Is 'Life Changing'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658084/lady-gaga-born-this-way.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-02-16|accessdate=2011-03-25|archive-date=2011-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218142928/http://www.mtv.com/news/articles/1658084/lady-gaga-born-this-way.jhtml|url-status=dead}}</ref> Страницата Hollywoodlife.com изјавила дека Гага ја поминала првата недела на февруари уредувајќи го видеото во Гринич Хотел, Њујорк, работејќи во текот на ноќта бидејќи морала да го помине утрото спремајќи се за нејзиниот настап за [[Награди Греми|Греми Наградите]]. Репортерите на медиумите предложиле дека пејачката можеби ќе го игра ликот на Џо Калдероне, машки модел кој го прикажувала на семптемвриското издание на ''[[Vogue Hommes]]'', Јапонија.<ref name="grammyeggmtv"/> [[Фернандо Гарибеј]] објаснил дека видеото е „со културно значење и им помага на луѓето кои се отфрлени и малтретирани. Ги тера луѓето да велат дека е ОК да се биде самиот себеси.“<ref name="laurie1"/> Според Гага, таа била инспирирана од цртежите на [[Салвадор Дали]] и [[Френсис Бејкон (сликар)|Френсис Бејкон]] и нивните [[Надреализам|надреалистични]] слики.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga Says 'Born This Way' Video Shows 'The Birth Of A New Race'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658874/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-02-08|accessdate=2011-03-25|archive-date=2011-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110403073621/http://www.mtv.com/news/articles/1658874/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Гибсон ја објаснил инспирацијата зас музичкото видео на MTV Вестите: <blockquote> „Кога ми го пушти видеото, ми требаше време за да ја пронајдам визуелната интерпретација која можев да ѝ ја вратам. И, се разбудив една вечер, сфатив и реков, 'Знам: Треба да родиме нова раса.' Од вратата, Гага звучеше, 'Го сакам Ник Најт за ова видео. Сакам визуелност.' Таа секогаш раѓаше нешто визуелно во нејзината глава и Ник Најт е добар, но и толку генијален. Изгледаше на стискање на дугме за тоа како треба да изгледа музичкото видео. [...] Различно време е; различна ера е; нема граници. Тоа е вирална порака. Мислам дека има нешто во него и тоа е толку неверојатно во видеото и специфично околу пораката.“<ref name="laurie1"/> </blockquote> Гибсон се сеќавалa на работата со Гага и нејзиниот танц во видеото и за да ја направи подобар танчер, таа сакала Гага да биде самоуверена.<ref name="laurie1">{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video, Frame By Frame|url=http://www.mtv.com/news/articles/1659008/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-03-01|accessdate=2011-03-25|archive-date=2011-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110404141035/http://www.mtv.com/news/articles/1659008/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Гага го одбрала Њујорк за видеото бидејќи градот е нејзиното родно место. Пред снимањето да започне, Гибсон и Гага одлучиле дека имало само едно место за да се работи само на авангардната, модерна танцувачка рутина за видеото, [[Алвин Алеј]], местото во кое Гибсон студирала танцување.<ref name="laurie2"/> „Останавме таму бидејќи кореографијата е многу модерна. Потехничка е отколку сè што е направено претходно,“ се сетила Гибсон. Снимањето зазело место и во Бруклин и траело два дена. Бидејќи Гага не сакала слики од сцената да бидат пратени пред спремното видео, тимот ја скрил локацијата и успеал во тоа, освен во последниот ден кога папараци почнал да кружи околу неа.<ref name="laurie2">{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Creative Director Explains: Why NYC?|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658982/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-03-01|accessdate=2011-03-25|archive-date=2011-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110406020240/http://www.mtv.com/news/articles/1658982/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Во видеото глумел и целосно истетовираниот модел [[Рик Џенест]] (Рико), подобро познат по неговото сценско име Зомби Бој.<ref>{{наведени вести|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1364762/Lady-Gagas-Born-This-Way-star-Rick-Genest-covered-skeletal-tattoos-unmasked.html|title=Unmasked, the tattooed freak who's become Lady Gaga's new best friend |last=Roberts|first=Fiona|date=2011-03-11|accessdate=2011-04-22|work=Daily Mail|publisher=[[Associated Newspapers]]}}</ref> Гага го избоил нејзиното лице на сличен начин на Џенест во еден дел. Таа рекла дека сцената прикажувала факт дека таа нема да им дозволи на општеството и критичарите да ја диктираат нејзината убавина. „Јас ви кажувам што мислам дека е убавината и затоа сцената нè прикажуваше мене и Рико бранејќи се себеси на уметнички начин, не дозволувајќи општеството да го диктира тоа,“ дополнила Гага.<ref name="googlegoes">{{cite episode|title=Lady Gaga. [[Google|Google Goes Gaga]]|location=New York|airdate=2011-03-26|minutes=61|quote=... This reminds me when Rico, who plays the Zombie Boy in the video, I asked him why did you tattoo yourself?|station=Google Headquarters}}</ref> Костумите во видеото биле дизајнирани од [[Никола Формичети]], кој кој ги блогирал различните дизајнерски парчиња во него.<ref name="laurie3"/> Во отворачкиот дел на видеото, Гага носела додатоци од Алексис Битар, дијамаско ланче од Ериксон Беамон со обетки од Памела Лав и стаклен фустан од Петра Сторс. Прстените за раце биле направени од Ериксон Беамон, а шифон алиштата од [[Тиери Муглер]].<ref name="laurie3"/> За скелетонската сцена во „Born This Way“ и таа и Рико носеле одела од Муглер додека лигавите делови за време на орги сцените биле од Барт Хес. За деловите инспирирани од [[Мајкл Џексон]], Гага носела кошула и панталони од [[Haus of Gaga]], обувки од Наташа Маро, ланец од Биликирк и ракавици од Лакрасија.<ref name="laurie3">{{Наведена мрежна страница|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Fashions Decoded|url=http://www.mtv.com/news/articles/1659043/lady-gaga-born-this-way-fashion.jhtml|publisher=MTV (MTV Networks)|first=Jocelyn|last=Vena|date=2011-03-01|accessdate=2011-03-25|archive-date=2011-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110405031427/http://www.mtv.com/news/articles/1659043/lady-gaga-born-this-way-fashion.jhtml|url-status=dead}}</ref> ===Синопсис=== [[Податотека:Pink triangle up.svg|thumb|left|180px|Розовите триаголници во видеото наведуваат на геј заедницата.]] Музичкото видео било издадено во понеделник, 28 февруари 2011<ref name="jmont"/> и започнува со кратка снимка на силуета на [[Еднорог]] коњ во алеја со пареа и во [[розов триаголник]]. Триаголникот се впушта во снимка од Гага со две спротивни глави и седи во стакло на престол во ѕвезден вселенски простор. Воведот во филмот ''[[Vertigo (филм)|Vertigo]]'' на [[Бернард Херман]] започнува<ref>{{наведени вести|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/28/lady-gaga-born-this-way-video/|title=Lady Gaga Debuts first 'Born This Way' video|last=Blauvelt|first=Christian|date=2011-02-28|accessdate=2011-06-23|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc|archive-date=2011-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710211307/http://music-mix.ew.com/2011/02/28/lady-gaga-born-this-way-video/|url-status=dead}}</ref> додека Гага потврдува, „Ова е манифестот на мајката чудовиште,“ и започнува да го кажува прологот на видео-приказната за создавање на вонземјанска раса која „не носи предрасуди, без пресуда и безгранична слобода.“ Гага потоа седи на престол над планетата со раширени нозе давајќи му живот на „новата раса над расата на човештвото.“ Како што продожува видеото, Гага објаснува дека раѓањето на новата раса е проследено со раѓањето на злото, поради што Гага е поделена на две половини за добро и лошо. Нејзината нова половина раѓа пушка и почнува да пука. Прологот завршува и Гага вели, „Како можам да заштитам нешто совршено, без зло?“ Кога песната започнува неколку луѓе се прикажани со нивните глави и колена во неподвижна, организирана шема, во бесконечна врна вселена. Гага се појавува во црн градник и црни гаќи, со продолжени делови на лицето и рамената. Таа започнува да оди на ексцентричен начин со подигната рака, пред задоволно да одобри со главата и почне да мрда на рацете и колената за другите да ѝ се придружат. Кога првиот стих започнува сите ги креваат главите и почнуваат да ја танцуваат научената кореогарфија. Сцените се менуваат од танцовите во Гага која седи на престол во вселената. Кога вториот стих започнува, Гага и Рико се покажани во црни одела и со нивните лица истетовирани со исти зомби тетоважи. Другите снимки ја прикажуваат како Гага пробува да танцува со него, но тој не се помрднува и молчи. Кога рефренот започнува по вторпат, Гага пее во соба со огледала и нејзината глава е прикажана во стаклена кутија заедно со други глави распоредени околу неа. Во следните снимки таа е уште еднаш прикажана на нејзиниот престол и им дава живот на другите членови од нејзината раса. Уште неколку искореографирани рутини се изведену од Гага и нејзините танчери и кога песната завршува сите се собираат во круг и се прегрнуваат. Кон крајот на видеото силуета на личност танцува во алејата што претставува оддавање почит на видеото од Мајкл Џексон, „[[The Way You Make Me Feel]]“.<ref name="slantmusic"/> Потоа силуетата се открива и тоа е Гага; нејзиното лице е драстично сменето, со остри рогови кои излегуваат од нејзините образи, очи што светат, нерамна коса и простор меѓу нејзините предни заби.<ref>{{наведени вести|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1361570/Lady-Gaga-Born-This-Way-video-Singer-gives-birth-provocative-new-clip.html |title=Lady Gaga gives birth in her provocative new music video for Born This Way|last=Bambigboye|first=Baz|date=2011-02-28|accessdate=2011-04-22|work=Daily Mail|publisher=[[Associated Newspapers]]}}</ref> Инспирацијата за просторот меѓу нејзините заби дошла од истиот кој фо имала како помала. Лејди Гага коментирала дека таа често била задевана од децата додека била млада и тие ја нарекувал „зајачки заби“.<ref>{{наведени вести|url=http://patriotpost.us/opinion/suzanne-fields/2011/02/18/superstar-meets-supermom/|title=Superstar meets Supermom|last=Fields|first=Suzanne|date=2011-02-18|accessdate=2011-08-04|work=[[The Patriot-News]]|publisher=Advance Publications|archive-url=https://web.archive.org/web/20110621035838/http://patriotpost.us/opinion/suzanne-fields/2011/02/18/superstar-meets-supermom/|archive-date=2011-06-21|url-status=dead}}</ref> Таа изронува една солза и розовите триаголници повторно се појавуваат и во нив силуета на Гага која седи на еднорог коњ. Во позадината е прикажан град и виножито се појавува над неа, а последната снимка ја прикажува Гага со нејзините зомби тетоважи како пука балон од мастика и розовите триаголници ги снемува. ===Прием=== [[Податотека:Janus-Vatican.JPG|thumb|Музичкото видео за „Born This Way“ наведувало на [[старогрчка митологија|грчката]] и [[римска митологија|римската митологија]], најмногу на [[Јанус]] (''прикажан на сликата''), кој се појавува на почетокот на видеото.<ref name="MTV2"/>|alt=Камен прикажува маж со две глави една наспроти друга и виткана брада.]] Музичкото видео за „Born This Way“ добило позитивни критики од музичките критичари. Џејмс Монтгомери од [[MTV]] го пофалил целиот креативен концепт на видеото, дополнувајќи дека „[видеото] има смисла, нема смисла, но 100 проценти тоа не е важно. Ова е Гага на нејзината нафабулозна најпозната нејзината, па нај-Гага."<ref name="jmont">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1658858/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video Premieres|last=Montgomery|first=James|date=2011-02-28|publisher=MTV (MTV Networks)|accessdate=2011-02-28|archive-date=2011-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302041430/http://www.mtv.com/news/articles/1658858/lady-gaga-born-this-way-video.jhtml|url-status=dead}}</ref> Во завршниот дел на неговиот преглед, тој напишал дека фантастичните аспекти на видеото се засенети од целосниот спектакл кој верувал дека бил направен аналогно по Гага, „откако целосно доминираше со светот со 'Born This Way,' [таа] изгледа среќна што има нови светови.“<ref name="jmont"/> Нирдин Гвинед од ''[[The New Zealand Herald]]'' почувствувал дека Гага е навикната на ексцентрични и провокативни слики во видеата.<ref>{{наведени вести|url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10709461|title=Lady Gaga: 'Born This Way' video premieres|last=Gwynedd|first=Myrddin|date=2011-02-28|work=[[The New Zealand Herald]]|publisher=[[APN News & Media]]|accessdate=2011-01-01}}</ref> Рафел Честан од ''[[Entertainment Tonight]]'' го пофалил настапот на Гага и нејзините танчери во видеото како и нејзината мода.<ref>{{наведени вести|url=http://www.etonline.com/music/108204_Lady_Gaga_Debuts_New_Born_This_Way_Music_Video/index.html|title=Lady Gaga Debuts New 'Born This Way' Music Video|last=Chestang|first=Raphael|work=[[Entertainment Tonight]]|publisher=2011-04-22|date=2011-02-28|access-date=2011-08-18|archive-date=2011-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110304160406/http://www.etonline.com/music/108204_Lady_Gaga_Debuts_New_Born_This_Way_Music_Video/index.html|url-status=dead}}</ref> Моника Херера од ''Билборд'' забележала дека видеото има сличности со музичкото видео за песните од Мадона како „Vogue“ и „[[Borderline (песна)|Borderline]]“ (1984), додека верувала дека видеото ќе има „поголема мода отколку контроверзност“.<ref>{{наведени вести|last=Herrera|first=Monica |url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-s-born-this-way-video-premieres-1005050882.story#/news/lady-gaga-s-born-this-way-video-premieres-1005050882.story |title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video Premieres |work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=2011-03-04 |accessdate=2011-03-05}}</ref> Џим Фарбер од ''[[Daily News (Њурјок)|New York Daily News]]'' сакал Гага да додаде хумор во нејзините видеа, дополнувајќи дека иако видеото имало радосна вредност, дефинитивно му недостигало креативност.<ref>{{наведени вести|url=http://articles.nydailynews.com/2011-02-28/entertainment/28656490_1_lady-gaga-la-gaga-taboos|title=Lady Gaga 'Born This Way' music video premieres: Graphic birth imagery breaks taboos|last=Farber|first=Jim|date=2011-02-28|accessdate=2011-04-22|work=[[Daily News (New York)|New York Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426191402/http://articles.nydailynews.com/2011-02-28/entertainment/28656490_1_lady-gaga-la-gaga-taboos|url-status=dead}}</ref> Оскар Моралд од [[Slant Magazine]] забележал дека во видеото, „Гага целосно го прифаќа нејзинит чудовиштен дел.“ Моралд подоцна објаснил дека претходно пејачката ја признала нејзината улога како мајката чудовиште, но никогаш висцерално на начинот на кој го прави тоа во видеото. "Работите се чудовишни, тие нешта се различни за Гага тие нешта се убави,“ заклучил.<ref name="slantmusic">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slantmagazine.com/house/2011/03/video-review-lady-gagas-born-this-way/|title=Video Review: Lady Gaga's "Born This Way|last=Moralde|first=Oscar|date=2011-03-04|accessdate=2011-04-22|publisher=[[Slant Magazine]]}}</ref> Гина Серпе од [[E! Online]] го критикувала поради тоа што било слично на песните од Мадона додека Меју Перпетуа од ''[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]'', забележал сличности на работата со Мадона и сликите од филмот од 1927, ''[[Метрополис (филм)|Метрополис]]''.<ref>{{наведени вести|url=http://uk.eonline.com/uberblog/b228424_watch_now_lady_gaga_delivers_world_in.html|publisher=[[E! Online]]|title= Watch Now: Lady Gaga Delivers the World in "Born This Way" Video!|date=2011-02-28|accessdate=2011-04-22|last=Serpe|first=Gina}}</ref><ref name="RS">{{наведени вести|url=http://www.rollingstone.com/culture/blogs/rolling-stone-video-blog/lady-gaga-channels-madonna-and-german-film-director-fritz-lang-in-born-this-way-20110228|title=Lady Gaga Channels Madonna and German Film Director Fritz Lang in 'Born This Way'|date=April 29, 2011|first=Matthew|last=Perpetua|work=[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]|publisher=[[Wenner Media]]|accessdate=April 29, 2011}}</ref> [[Ен Пауерс]] од ''Los Angeles Times'' забележала дека видеото им оддавало почит на божествата и [[феминизам|феминизмот]]. Според неа, со видеото Гага го направила божеството достапно за животот, со прикажување на слики позајмени од уметноста, киното и убавите скулптури. Примерите дадени од неа го вклучувале додавањето на Рико како партнер наместо нормален машки или женски партнер. Пауерс додала дека „Гага нашла начин за го смести женското подобрување во центарот на нејзината визија без жртвување на работите кои ги добива од тоа што е девојка на тато или 'бој-тој'.“<ref>{{наведени вести|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/03/lady-gagas-born-this-way-video-ann-powers.html|title=Lady Gaga's 'Born This Way' video: Making goddess culture accessible|last=Powers|first=Ann|authorlink=Ann Powers|date=2011-03-01|accessdate=2011-04-22|work=Los Angeles Times|publisher=Tribune Company}}</ref> Меган Пауерс од ''[[Time (магазин)|Time]]'' го критикувала видеото за шокирачките слики кои според неа биле чудни.<ref>{{наведени вести|url=http://newsfeed.time.com/2011/02/28/lady-gagas-born-this-way-video-in-case-you-forgot-gagas-still-weird/|title= Lady Gaga's 'Born this Way' Video: In Case You Forgot, Gaga's Still Weird|last=Gibson|first=Megan|date=2011-03-01|accessdate=2011-04-22|work=Time|publisher=[[Time Inc.]]}}</ref> Видеото било забележано за културното наведување на сличности, не само со артисти како Џексон и Мадон туку и [[старогрчка митологија|грчката]] и [[римска митологија|римската митологија]], надреализмот и работата со швајцарскиот партнер [[Х. Р. Гигер]] и дизајнерот [[Александер Меккуин]].<ref name="MTV2">{{наведени вести |first=James |last=Montgomery |url=http://www.mtv.com/news/articles/1658903/lady-gaga-born-this-way.jhtml |title=Lady Gaga's 'Born This Way' Video: A Pop-Culture Cheat Sheet |publisher=MTV (MTV Networks) |date=2011-02-28 |accessdate=2011-03-24 |archive-date=2011-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110317095241/http://www.mtv.com/news/articles/1658903/lady-gaga-born-this-way.jhtml |url-status=dead }}</ref> Видеото добило две номинации на [[МТВ Видео Музички Награди|МТВ Видео Музичките Награди од 2011]], во категориите за Најдобро Женско Видео и Најдобро Видео со Порака; ги освоило двете категории.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/ontv/vma/2011/winners.jhtml|title=2011 MTV VMAs: Winners|accessdate=2011-08-29|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2012-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120622132012/http://www.mtv.com/ontv/vma/2011/winners.jhtml|url-status=dead}}</ref> ==Настапи во живо== [[Податотека:Lady Gaga performing Born This Way on The Monster Ball Tour, Sacramento, March 2011.jpg|thumb|left|Гага ја изведува „Born This Way“ на нејзината турнеја од 2011, [[The Monster Ball Tour]]]] На 9 февруари 2011, на епизода на ''[[Шоуто на Елен Деџенерес|The Ellen DeGeneres Show]]'', пејачите [[Џастин Бибер]] и [[Џејмс Блант]] извеле своја верзија на песната заедно со импровизација на музиката додека го пееле текстот.<ref>{{наведени вести|last=Rutherford|first=Kevin|url=http://www.billboard.com/#/column/viralvideos/justin-bieber-james-blunt-cover-lady-gaga-1005027762.story|title=Justin Bieber, James Blunt Cover Lady Gaga's 'Born This Way' On 'Ellen'|publisher=Prometheus Global Media|last=Lipschults|first=Jason|work=Billboard|date=2011-02-09|accessdate=2011-02-11}}</ref> За времето на шоуто, Гага најавила преку телефон дека таа ќе ја настапи песната во живо на 13 февруари 2011 на [[53ти Греми Награди|53тите Греми Награди]].<ref name = b1>{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-gives-new-born-this-way-lyrics-1005014592.story|title=Lady Gaga gives "Born This Way" lyrics|date=2011-01-27|publisher=Prometheus Global Media|last=Herrera|first=Monica|work=Billboard|accessdate=2011-01-27}}</ref> Гага пристигнала на церемонијата во огромна инкубаторска капсула која ја носеле неколку модели.<ref name="mtvgrammy">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657848/lady-gaga-born-this-way-grammys.jhtml|title=Lady Gaga Emerges From Egg To Perform 'Born This Way' At The Grammys|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-02-13|accessdate=2011-04-23|publisher=MTV (MTV Networks)|archive-date=2011-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110424132622/http://www.mtv.com/news/articles/1657848/lady-gaga-born-this-way-grammys.jhtml|url-status=dead}}</ref> Таа подоцна излегла од поголемо јајце на сцената облечена во коњска опашка, златен градник и долг фустан со црна и златна шминка и делови кои излегуваат од нејзините рамена и од нејзиното лице слични на оние на омотот.<ref name="mtvgrammy"/><ref name="horn"/> Настапот на „Born This Way“ бил најавен од [[Рики Мартин]]. Во првите неколку секунди после почетниот дел на песната, Гага излегла од јајцето<ref name="bbcover"/> и откако го испеала првиот рефрен, таа ја тресела косата на сличен начин како пејачката [[Вилоу Смит]]. Пред текстот „Без разлика дали си геј, хетеро или би“, орган излегол од подот на сцената.<ref name="holr">{{наведени вести|url =http://www.hollywoodreporter.com/news/lady-gaga-hatches-egg-grammy-99189|title =Lady Gaga Hatches From Egg During Grammy Performance (VIDEO)|work=The Hollywood Reporter|publisher=Prometheus Global Media|date =2011-02-13|accessdate =2011-02-15|last=Powers|first=Lindsay}}</ref> Гага ја извела музиката на органот опкружена од глави од гел, пред да го доврши бриџот попратена од нејзините танчери.<ref name="mtvgrammy"/><ref name="holr"/> Пред да ја напушти сцената, Гага го ставила шеширот на главата и кога песната завршувала Гага и нејзините танчери го завршиле настапот со издигање на нивните раце.<ref name="mtvgrammy"/> Според Гага, Греми настапот бил инспирирнан од неколку работи вклучувајќи ја и [[грегоријанска музика|грегоријанската музика]], танцовите на Алвин Ајли и енергијата на [[Марта Грахам]].<ref name="bbcover"/> На ''[[The Tonight Show with Jay Leno]]'' таа објаснила дека Смит ја инспирирала да „ја тресам косата назад и напред на сцената,“ наведувајќи на истоимената песна. Гага објаснила дека инкубаторската капсула била донесена за да прикаже уметничка изјава на раѓањето на новата раса без предрасуди.<ref>{{наведени вести|url=http://articles.nydailynews.com/2011-02-15/entertainment/28619642_1_monster-ball-tour-love-and-complete-support-grammy-performance|title=Lady Gaga Grammys 2011 performance egg explained; Says Madonna 'supports' 'Born This Way'|last=Roberts|first=Soraya|date=2011-02-14|accessdate=2011-04-23|work=[[Daily News (New York)|New York Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426191409/http://articles.nydailynews.com/2011-02-15/entertainment/28619642_1_monster-ball-tour-love-and-complete-support-grammy-performance|url-status=dead}}</ref> Идејата ѝ дошла додека седела во нејзиниот автобус за турнеи во Амстердам и размислувала за раѓања и ембриони.<ref name="bbcover"/> Таа помислила, „Господе, работата која ја мразам најмногу за наградуте е што може да го одвлекува внимането... Сакам да постојам само за моите обожаватели на сцената. Не сакам да бидам само во оваа машина на циркусот во индустријата. Посакував да се најдам во капсула три дена и да мислам за мојата изведба, да мислам само за албумот, само за иднината на моите обожаватели. Па тоа и го направив.“<ref name="bbcover"/> Жоклин Вена од [[MTV]] почувствувал дека настапот бил „изненадувачки“ редок во споредба со другите „драмски“ напори.<ref name="mtvgrammy"/> Сораја Робертс од ''[[Daily News (Њујорк)|New York Daily News]]'' била разочарана со „високо очекуваниот“ настап, чувствувајќи дека бил ископиран од Мадона и нејзината кореографија за турнејата [[Blond Ambition World Tour]].<ref>{{наведени вести|url=http://articles.nydailynews.com/2011-02-14/entertainment/28616090_1_puppets-cee-lo-green-53rd-annual-grammy-awards|title=Cee Lo Grammy performance with puppets beats Lady Gaga 'Born This Way' egg arrival|last=Roberts|first=Soraya|date=2011-02-14|accessdate=2011-04-23|work=[[Daily News (New York)|New York Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426191414/http://articles.nydailynews.com/2011-02-14/entertainment/28616090_1_puppets-cee-lo-green-53rd-annual-grammy-awards|url-status=dead}}</ref> Џејсон Липскултз од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' го опишал настапот како „душевен“ и почувствувал дека инспирацијата на Гага за јајцето била една од најдобрите моменти на Греми Наградите.<ref name="horn">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-arrives-at-grammys-in-giant-egg-1005033432.story|title=Lady Gaga Hits Grammys in Giant Egg, Rocks 'Born This Way'|date=2011-02-14|publisher=Prometheus Global Media|last=Lipschultz|first=Jason|work=Billboard|accessdate=2011-02-27}}</ref> Џенифер Армстронг од ''[[Entertainment Weekly]]'' го пофалила настапот велејќи дека покрај тоа што имало дефинирани влијанија од Мадона во него, настапот бил еден од најдобрите на шоуто.<ref>{{наведени вести|url=http://music-mix.ew.com/2011/02/13/lady-gagas-grammy-performance-born-this-way-hatches-from-a-giant-egg/|title=Lady Gaga's Grammy performance: 'Born This Way' hatches from a giant egg|last=Armstrong|first=Jennifer|date=2011-02-13|accessdate=2011-04-23|work=Entertainment Weekly|publisher=Time Inc|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504122829/http://music-mix.ew.com/2011/02/13/lady-gagas-grammy-performance-born-this-way-hatches-from-a-giant-egg/|url-status=dead}}</ref> Метју Перпетуа од ''[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]'' заклучил дека „Не треба да биде изненадување што настапот на Лејди Гага на нејзиниот нов сингл 'Born This Way' беше највизуелниот и најбизарниот спектакл.“<ref>{{наведени вести|last=Perpetua|first=Matthew|date=2011-02-14|accessdate=2011-04-23|work=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner|url=http://www.rollingstone.com/music/news/arcade-fire-lady-antebellum-lady-gaga-win-big-at-the-grammys-20110214|title=Arcade Fire, Lady Antebellum, Lady Gaga Win Big at the Grammys}}</ref> [[Податотека:Lady Gaga Born This Way GMA2.jpg|thumb|Лејди Гага им се придружила на нејзините танчери во тенк наполнет со гел додека ја изведувала „Born This Way“ на „Летните Концертни Серии“ на ''[[Good Morning America]]''.]] На 19 февруари 2011, датум на [[The Monster Ball Tour]], Гага ја извела „Born This Way“ како втора песна, користејќи некои од танцовите и кореографиите кои ги користела за нејзиниот Греми настап, но сепак инкубаторската капсула била испуштена и имало различни облеки за нејзините танчери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.mtv.com/news/articles/1658379/lady-gaga-atlantic-city.jhtml|title =Lady Gaga Has Her 'Way' With Atlantic City|accessdate =2011-04-24|date =2011-02-20|first =Vaughn|last =Schoonmaker|publisher =MTV (MTV Networks)|archive-date =2011-02-21|archive-url =https://web.archive.org/web/20110221210010/http://www.mtv.com/news/articles/1658379/lady-gaga-atlantic-city.jhtml|url-status =dead}}</ref> Песната била потоа додадена на сет-списокот на нејзината тирнеја. Трис Меккал од ''[[The Star-Ledger]]'' бил најмногу импресиониран од настапот, нарекувајќи го еден од најдобрите на концертот. Тој дополнил дека „реинтерпретацијата на синглот, беше повеќе отколку [[Лаура Ниро]] о Мадона, беше подобрена и механизирана, хит верзија за која беше тешко да не се посака Лејди Гага да се врати во студиото за да ја смените верзијата пред албумот да излезе.“<ref>{{наведени вести|url=http://www.nj.com/entertainment/music/index.ssf/2011/04/lady_gaga_shows_her_teeth_at_p.html|title=Lady Gaga shows her teeth at Prudential Center|last=McCall|first=Tris|date=2011-04-23|accessdate=2011-04-23|work=[[The Star-Ledger]]|publisher=[[Advance Publications]]}}</ref> Гага извела акустична верзија на ''[[The Oprah Winfrey Show]]'', во мај 2011, заедно со друга песна од ''Born This Way'', „[[Yoü and I]]“. Седејќи на висока столица, Гага облечена во црвено кожно палто, капа како диск и корсет со боја на леопард ја отсвирила песната на пијано во високи потпетици. Започнала со акустична пијано верзија на „Born This Way“ и потоа ја симнала капата за да продолжи со „Yoü and I“. Високите потпетици биле дизајнирани од сестрата на Гага, Натали Германота.<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.mtv.com/news/articles/1663366/lady-gaga-performs-you-and-i-oprah.jhtml|title =Lady Gaga Performs New Version Of 'You And I' On 'Oprah'|accessdate =2011-05-06|date =2011-05-05|first =Jocelyn|last =Vena|publisher =MTV (MTV Networks)|archive-date =2012-11-07|archive-url =https://web.archive.org/web/20121107041301/http://www.mtv.com/news/articles/1663366/lady-gaga-performs-you-and-i-oprah.jhtml|url-status =dead}}</ref> На ''[[The Graham Norton Show]]'' во мај 2011, Гага ја извела „Born This Way“ како последна песна на шоуто,<ref>{{наведени вести|url=http://www.metro.co.uk/showbiz/863205-lady-gaga-im-single-and-miserably-pathetic|title= Lady Gaga: I'm single and miserably pathetic in a wedding dress |last=Duncan|first=Amy|date=2011-05-12|accessdate=2011-05-13|work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[Associated Newspapers]]}}</ref> додека на [[Radio 1's Big Weekend]] во [[Карлисл, Кумбрија]], ја извела прва. Гага го започнала шоуто излегувајќи од ковчег, со зголемен стомак и облечена во кожни алишта. Започнала да ја пее песната и нејзиниот панк фустан го поместил нејзиниот голем стомак за да ѝ ги прикаже боцкастите алишта.<ref name="radio1">{{наведени вести|publisher=Digital Spy|date=2011-05-15|accessdate=2011-05-16|last=Sperling|first=Daniel|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a319632/lady-gaga-closes-radio-1s-big-weekend-video.html|title=Lady GaGa closes Radio 1's Big Weekend|archive-date=2011-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110518164920/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a319632/lady-gaga-closes-radio-1s-big-weekend-video.html|url-status=dead}}</ref> Друг настап зазел место на [[Saturday Night Live (36 сезона)|последната сезона]] на ''[[Saturday Night Live]]'', во кој пејачката носела металик фустан со опашка од коњ. За време на настапот, таа го пиркажувала стомакот и излегла заедно со нејзините танчери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nbcnewyork.com/entertainment/television/Lady-Gaga-Rocked-SNL-122408504.html|title=Lady Gaga rocked SNL|date=2011-05-22|accessdate=2011-05-22|last=Chiu|first=David|publisher=[[NBC News]]}}</ref> Неколку дена подоцна, Гага ја извела песната на ''[[Good Morning America]]'' како дел од нвните „Летни Концертни Серии“. Носела златни рогови и златна јакна, а кон крајот на настапот била придружена од нејзините танчери во тенк со гел тежок 1,800&nbsp;[[фунта (единица)|фунти]].<ref>{{наведени вести|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/lady-gaga-makes-zipline-arrival-good-morning-america/story?id=13694695|title=Lady Gaga Wows Crowd, Ziplines Onto 'Good Morning America' Concert Stage|last=Marikar|first=Sheila|date=2011-05-27|accessdate=2011-05-27|page=2|publisher=[[ABC News]]}}</ref> За време на промоционална посета на Европа во јуни 2011, пијано верзии на песната биле изведени на финалното шоу на [[Germany's Next Topmodel, Cycle 6|шестата сезона]] на ''[[Germany's Next Topmodel]]'',<ref>{{наведени вести|url=http://www.rap-up.com/2011/06/10/keri-hilson-and-lady-gaga-perform-on-germanys-next-top-model-video/|title=Keri Hilson and Lady Gaga Perform in Germany|date=2011-06-12|accessdate=2011-06-15|work=[[Rap-Up]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613163608/http://www.rap-up.com/2011/06/10/keri-hilson-and-lady-gaga-perform-on-germanys-next-top-model-video|archive-date=2011-06-13|url-status=dead}}</ref> и на [[Europride|EuroPride 2011]] во Рим.<ref>{{наведени вести|url=http://www.usatoday.com/life/topstories/2011-06-11-2133495294_x.htm|title=Lady Gaga sings 'Born This Way' at Rome gay rally|last=D'Emillio|first=Francis|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-15|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]}}</ref> Сплет од „Judas“ и „Born This Way“ бил последниот настап на ''[[Paul O'Grady Live]]'' во Лондон. Рајан Лав од Digital Spy направил рецензија на снимањето на поуто и рекол дека најдобриот настап бил изведен од Лејди Гага.<ref name="paul">{{наведени вести|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a324430/lady-gaga-paul-ogrady-interview-behind-the-scenes.html|title=Lady GaGa 'Paul O'Grady' interview: Behind the scenes|last=Love|first=Ryan|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-16|publisher=Digital Spy|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616054019/http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a324430/lady-gaga-paul-ogrady-interview-behind-the-scenes.html|url-status=dead}}</ref> Гага ги затворила [[2011 MuchMusic Video Awards]] со „Born This Way“, појавувајќи се на сцената во висечки кожурец и излегувајќи во големи пантолони и износени пердувести маици. Кон крајот на песната, таа ги поместила пердувестите делови и жолтата јакна под нив.<ref name="mmva11">{{наведени вести|date=2011-06-20|accessdate=2011-06-20|work=Daily Mail|publisher=[[Associated Newspapers]]|title=Born again (for the third time)... Lady Gaga hatches from another egg-like cocoon during the MuchMusic Video Awards|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2005695/MuchMusic-Awards-2011-Lady-Gaga-hatches-egg-like-cocoon.html|last=Johnson|first=Chris}}</ref> Додека ја одржувала турнејата во Јапонија, Гага ја извела „Born This Way“ заедно со „The Edge of Glory“ на [[2011 MTV Video Music Aid Japan]]. Таа била облечена во светлечки градник и долго здолниште поделени кон бедрата. Откако завршила со „The Edge of Glory“, ја изминала сцената и се качила на скалите за да изведува на нејзиното пијано кое изгледало како огромен пајак пред да почне да ја изведува „Born This Way“. После првиот стих, таа заминала од пијаното и им се придружила на танчерите за да ја изведе албум верзијата на песната.<ref>{{наведени вести|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2008044/Lady-Gaga-ditches-green-wig-charity-concert-Japan.html|title=Back to blonde for Lady Gaga as she ditches the green wig at charity concert in Japan|last=Little John|first=Georgina|date=2011-06-25|accessdate=2011-06-26|work=Daily Mail|publisher=Associated Newspapers}}</ref> == Други верзии == [[Податотека:Lady Gaga and Maria Aragon 02.jpg|thumb|left|Гага и [[Марија Арагон]] на сцената во [[Торонто]] на 3 март 2011.]] На 3 март 2011, за време на концертот во [[Торонто]] (Канада), Гага извела [[a cappella|а капела]] верзија на песната со десетгодишната Марија Арагон. Таа била имресионирана од пејачките способности на Арагон откако ја видела нејзината верзија на „Born This Way“ на [[YouTube]]. Арагон била повикана од Гага на сцената за да пее заедно со Гага.<ref name="maria">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/events/lady-gaga-duets-with-10-year-old-maria-aragon-1005058722.story|title=Lady Gaga Duets with 10-Year-Old Maria Aragon in Toronto|work=Billboard|last=Mapes|first=Jillian|date=2011-03-04|accessdate=2011-04-24|publisher=Prometheus Global Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20110407230458/http://www.billboard.com/events/lady-gaga-duets-with-10-year-old-maria-aragon-1005058722.story|archive-date=2011-04-07|url-status=dead}}</ref> Таа се појавила носејќи капа и мајмун во рацете. Гага седнала на пијаното со Арагон на нејзините колена, пред да почне да пее соул верзија на пијаното.<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.mtv.com/news/articles/1659211/lady-gaga-maria-aragon-born-this-way-toronto.jhtml|title =Lady Gaga Cover Artist Maria Aragon Is A 'Born Superstar,' Fan Says|accessdate =2011-04-24|date =2011-03-04|first =Jocelyn|last =Vena|publisher =MTV (MTV Networks)|archive-date =2011-04-07|archive-url =https://web.archive.org/web/20110407184803/http://www.mtv.com/news/articles/1659211/lady-gaga-maria-aragon-born-this-way-toronto.jhtml|url-status =dead}}</ref> „Марија репрезентира за што се работи цо песната,“ Гага им кажала на луѓето во публиката по настапот. „Сè е за идната генерација и нивната иднина.“<ref name="maria"/> Подоцна, Арагон била повикана на Радиото [[CKMM-FM|Hot 103]], каде го испеала рефренот на „Born This Way“ преку телефон.<ref>{{наведени вести|url=http://www.winnipegfreepress.com/local/first-a-tweet-now-an-invite-116525323.html|title= First a tweet, now an invite -|work=[[Winnipeg Free Press]]|publisher=FP Canadian Newspapers|last=Webb|first=Lindsay|date=2011-02-19|accessdate=2011-04-24}}</ref> Таа исто така ја испеала песната на ''The Ellen DeGeneres Show'' на 23 февруари 2011.<ref>{{Наведено списание|title= Canadian tyke sings version of Lady Gaga hit for daytime TV's Ellen |last=Santin|first=Aldo|date=2011-02-22|journal=[[The Vancouver Sun]]|publisher=Postmedia Network Inc}}</ref> Американската пејачка [[Кети Пери]] извела забавена верзија на песната на 7 март 2011 за време на нејзината турнеја [[California Dreams Tour]] во Париз. Настапот бил придружен од двајца гитаристи кои свиреле на [[акустична гитара|акустични гитари]].<ref name="maria"/> [[Карактери на Хор|Карактерите]] на серијата ''Хор'' ја преработиле песната за време на тематска епизода на [[Хор (2 сезона)|нивната втора сезона]].<ref name="TS">{{Cite magazine|url=http://insidetv.ew.com/2011/01/08/glee-exclusive-gwyneth-paltrow-ladygaga/|title='Glee' exclusive: Season 2 to feature more Gwyneth and Gaga!|last=Stack|first=Tim|date=2011-01-08|magazine=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time, Inc]]|accessdate=2011-03-19|archive-date=2011-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110314151832/http://insidetv.ew.com/2011/01/08/glee-exclusive-gwyneth-paltrow-ladygaga/|url-status=dead}}</ref><ref name="glee">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/glee-to-feature-gaga-s-born-this-way-bieber-1004138381.story|title='Glee' to Feature Gaga's 'Born This Way,' Bieber Song in New Episodes|last=Herrera|first=Monica|date=2011-01-10|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-03-19}}</ref> Епизодата била наречена „[[Born This Way (Хор)|Born This Way]]“ и била прикажувана во април 2011, на [[Fox Broadcasting Company|Fox]].<ref name="glee"/> Нивната верзија била издадена за дигитално спуштање, продавајќи 73,000&nbsp;копии што предизвикало да влезе на ''Билборд'' Хот 100 на 44 место<ref>{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/#/news/katy-perry-holds-off-britney-spears-atop-1005171272.story|title=Katy Perry Holds Off Britney Spears Atop Hot 100|date=2011-05-05|accessdate=2011-05-05|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|last=Lipshultz|first=Jason}}</ref> и на Canadian Hot 100 на 31 место.<ref>{{наведени вести|url=http://ca.nielsen.com/content/dam/nielsen/en_ca/documents/pdf/newsletters/billboard_canadian-update/Nielsen%20Music%20Canadian%20Update.pdf|title=Floor" Returns to Hot 100 Summit|last=Tuch|first=Paul|date=2011-05-05|accessdate=2011-05-05|publisher=[[Nielsen SoundScan]]|format=PDF|archiveurl=http://www.webcitation.org/5yS1fcpOc|archivedate=2011-05-05}}</ref> Американскиот пејач-текстописец [[Откачениот Ал Јанковиќ]] побарал дозвола од Гага за да направи пародија на „Born This Way“, кажувајќи краток опис на концептот на песната. Нејзиниот менаџент одговорил дека таа прво мора да ја слушне песната за да ја потври дозволата. Јанковиќ го сменил текстот во „[[Perform This Way]]“, која била издадена на 25 април 2011, како првиот сингл од неговиот тринаесетти албум ''[[Alpocalypse]]'', на [[iTunes Store]].<ref>{{Наведена мрежна страница |first = Alfred | last = Yankovic | title = "Weird Al" Yankovic | publisher = WeirdAl.com | date = 2011-04-22 | url = http://www.weirdal.com/ | accessdate = 2011-06-03|quote = RUSH RELEASE! Al's new Lady Gaga parody "Perform This Way" hits iTunes on 25 April 2011!}}</ref> После она што Јанковиќ го опишал како „искуство“ во пишувањетп, снимањето и мастерингот на песната во студиото, тој повторно контактирал со менаџментот на Гага со целосната верзија на песната. Неговото барање било одбиено без Гага да ја слушне песната поради што Јанковиќ добил впечаток дека Гага ја одбила песната поради други причини.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Yankovic|first=Weird Al|title=The Gaga Saga|url=http://alyankovic.wordpress.com/the-gaga-saga/|accessdate=2011-04-24|date=2011-04-18|publisher=The Official "Weird Al" Yankovic Blog}}</ref> Останат само со комплетираната песна и запоставените планови за музичко видео за да ја промовира, Јанковиќ ја издал песната на YouTube.<ref>{{наведени вести|title=Weird Al Leaks Lady Gaga 'Born This Way' Parody, Accuses Star of Rejecting Song|url=http://www.billboard.com/news/weird-al-leaks-lady-gaga-born-this-way-parody-1005147782.story|author=Billboard Staff|date=2011-04-20|accessdate=2011-04-24|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media}}</ref> Тогаш Гага за првпат ја слушнала песната,<ref>{{Наведена мрежна страница|author=TMZ Staff|title=Lady Gaga – I Didn't Reject Weird Al Yankovic|publisher=[[TMZ.com]]. [[Time Warner]]|date=2011-04-20|url=http://www.tmz.com/2011/04/20/weird-al-yankovic-lady-gaga-rejected-born-this-way-parody-perform-this-way/|accessdate = 2011-04-20}}</ref> и лично му се јавила, за да му даде дозвола да ја стави песната на ''Alpocalypse''.<ref>{{наведени вести |first = Dave| last = Itzoff | title = Weird Al Yankovic Talks About the Lady Gaga Saga | date = 2011-04-20| url = http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/04/20/weird-al-yankovic-talks-about-the-lady-gaga-saga/ | accessdate = 2011-04-20|work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Kennedy|first=Gerrick D.|title='Weird Al' Yankovic gets permission to 'perform this way' after Lady Gaga dustup|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/04/weird-al-yankovic-gets-to-perform-this-way-after-lady-gaga-dustup.html|newspaper=Los Angeles Times|publisher=Tribune Company|accessdate=2011-04-24|date=2011-04-21}}</ref> Алекс Фул познат како Корниш Фери и пејачката Кирстен Џој Гил снимиле преработка на песната наречена „Cornish This Way“ во август 2011 како модерна [[Cornish people|корниш]] химна. Песната била снимена во [[Maida Vale Studios]] во Лондон, а музичкото видео во [[Њукеј]], [[Корнвал]] на [[Boardmasters Festival]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/radio1/photos/fearnecotton/6968|title=The Making of Cornish This Way|publisher=Fearne Cotton. BBC|accessdate=2011-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006132135/http://www.bbc.co.uk/radio1/photos/fearnecotton/6968|archive-date=2011-10-06|url-status=dead}}</ref> == Список на песни и формати== {{col-begin}} {{col-2}} *'''Дигитално Спуштање'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-single/id419434189|title=Born This Way – Single by Lady GaGa|accessdate=2011-04-24|publisher=[[iTunes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110426173952/http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-single/id419434189|archive-date=2011-04-26|url-status=dead}}</ref> #„Born This Way“ – 4:20 *'''Born This Way – Ремиксови Дел 1'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-the-remixes/id424045485|title=Born This Way (The Remixes, Pt. 1) – Single by Lady GaGa |accessdate=2011-04-24|publisher=[[iTunes]]}}</ref> #„Born This Way“ (Ремикс на ЛА Риотс) – 6:32 #„Born This Way“ (Ремикс на Чу Фу Борн ту Фикс) – 5:52 #„Born This Way“ (Ремикс на диџеј Вајт Шадоу) – 4:24 *'''Born This Way – Ремиксови Дел 2'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-the-remixes-pt-2/id427058249|title=Born This Way (The Remixes, Pt. 2) – Single by Lady GaGa|accessdate=2011-04-24|publisher=[[iTunes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110404033351/http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-the-remixes-pt-2/id427058249|archive-date=2011-04-04|url-status=dead}}</ref> #„Born This Way“ (Ремикс на [[Мајкл Вудс (продуцент)|Мајкл Вудс]]) – 6:24 #„Born This Way“ (Ремикс на [[Дада Лајф]]) – 5:16 #„Born This Way“ (Ремикс на Зед) – 6:30 #„Born This Way“ (Ремикс на [[Грам]]) – 5:48 #„Born This Way“ (Ремикс на [[Бимбо Џоунс]]) – 6:46 #„Born This Way“ (Ремикс на [[Твин Шадоу]]) – 4:06 {{col-2}} *'''Ограничено издание на ЦД Сингл'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/dp/B004N62KTG|title=Born This Way – Limited Edition CD Single|website=Amazon |accessdate=2011-03-09}}</ref> #„Born This Way“ – 4:21 #„Born This Way“ (Ремикс на ЛА Риотс) – 6:33 #„Born This Way“ (Ремикс на Чу Фу Борн ту Фикс) – 5:53 #„Born This Way“ (Ремикс на диџеј Вајт Шадоу) – 4:24 *'''Ограничен 12" сликачки диск.'''<ref name="12inch">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rollingstone.com/music/photos/the-20-best-record-store-day-exclusives-20110413/lady-gaga-born-this-way-12-inch-picture-disc-0877440|title=The 20 Best Record Store Day Exclusives |date=2011-04-16|accessdate=2011-04-24|work=[[Ролинг Стоун|Rolling Stone]]|publisher=[[Jann Wenner]]}}</ref> #„Born This Way“ – 4:21 #„Born This Way“ (Ремикс на ЛА Риотс) – 6:33 #„Born This Way“ (Ремикс на Чу Фу Борн ту Фикс) – 5:53 #„Born This Way“ (Ремикс на диџеј Вајт Шадоу) – 4:24 *'''Born This Way (Кантри Роуд Верзијата) – Сингл'''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-the-country/id430501464 |title=Born This Way (The Country Road Version) – Single by Lady GaGa |accessdate=2011-04-24 |publisher=[[iTunes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110419051031/http://itunes.apple.com/us/album/born-this-way-the-country/id430501464 |archive-date=2011-04-19 |url-status=dead}}</ref> #„Born This Way (Кантри Роуд Верзијата)“ – 4:21 {{col-end}} ==Кредити и личности== *[[Лејди Гага]] – [[Текстописец|пишување]], [[пеење|вокали]], [[снимачки продуцент|продуцирање]], [[Инструментација (музика)|инструментација]] и [[аранжман]] *[[Џеп Лорсен]] – пишување, продуцирање *[[Фернандо Гарибај]] – пишување, продуцирање, [[Програмирање (музика)|програмирање]], инструментаија и аранжман *Диџеј Вајт Шадоу – пишување, продуцирање, програмирање, инструментаија и аранжман *Дејвид Расел – [[Снимање на звук и репродукција|снимање на звук]] и [[аудио миксинг (снимена музика)|миксинг]] во Германо Студиос, Њујорк *Ген Грималди – [[Аудио Мастеринг|мастеринг]] во Оазис Материнг, [[Бурбанк, Калифорнија]] *Пит Хачингс – асистент *Кента Јонесака – асистент *Кевин Портер – асистент *Ал Карлсон – асистент Кредитите и личностите се преземени од албумот ''Born This Way''.<ref name="credits">{{cite AV media notes |title= Born This Way|albumlink= Born This Way|artist=[[Лејди Гага|Lady Gaga]] |year=2011 |first=Стефани |last=Германота |authorlink= |coauthors= |page=4 |pages= |format=Забелешки на ЦД-то |publisher=[[Interscope Records]] |publisherid=2771838 |location=Менхетен, Њујорк }}</ref> ==Табели и сертификации== {{col-begin}} {{col-2}} ===Табели=== {| class="wikitable sortable" border="1" |- !scope="col"|Табела (2011) !scope="col"|Највисока<br/>позиција |- |[[ARIA Charts|Australian Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Ö3 Austria Top 40|Austrian Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Ultratop 50|Belgian Singles Chart]] (Фландрија)<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Ultratop 40|Belgian Singles Chart]] (Валонија)<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|3 |- |Brazil [[Billboard Brazil|''Billboard'']] [[Brasil Hot 100 Airplay|Hot 100 Airplay]]<ref>{{Наведено списание|title=Brasil Hot 100 Airplay|language= pt|journal= Billboard Brasil |location=Sao Paolo|volume=2|issue= 96|date= March 2011|issn= 977-217605400-2}}</ref> | style="text-align:center;"|23 |- |[[Канадски Хот 100|Canadian Hot 100]]<ref name="billboardcanadianhot100"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Czech Airplay Chart]]<ref name="czech">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpicr.cz/hitparada/index.php?a=titul&hitparada=2&titul=148863&sec=b001171d55b19579b91ffdcb0bfd881b|title=RADIO TOP100 Oficiální – Lady Gaga – Born This Way – Czech Republic|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=2010-05-13|accessdate=2011-05-11|language=cs}}</ref> | style="text-align:center;"|8 |- |[[Tracklisten|Danish Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Холандски Топ 40|Dutch Top 40]]<ref name="top40">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.top40.nl/index.aspx?&jaar=2011&maand=4&week=09| title=Nederlandse Top 40 26 Februari 2011| publisher=[[MegaCharts]]| date=2011-02-26| accessdate=2011-02-18| language=nl| archive-date=2011-03-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20110310151409/http://www.top40.nl/index.aspx?&jaar=2011&maand=4&week=09| url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Finland's Official List|Finnish Singles Chart]]<ref name="fin">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/singlet/2011/7 | title=Tilastot – Suomen virallinen lista – Singlet 7/2011 | publisher=[[Musiikkituottajat – IFPI Finland]] | accessdate=2011-02-17 | date=2011-02-17 | language=fi | archive-date=2011-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110223112926/http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/singlet/2011/7 | url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|French Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Media Control Charts|German Singles Chart]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicinfonet.de/de/chartverfolgung_summary/title/Lady+Gaga/Born+This+Way+%28digi%29/single|title=Chartverfolgong > Lady Gaga > Born This Way (digi)|date=2010-07-25|publisher=[[Media Control Charts]]|accessdate=2011-04-22|language=de|archive-date=2012-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316232934/http://www.musicinfonet.de/de/chartverfolgung_summary/title/Lady+Gaga/Born+This+Way+(digi)/single|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[IFPI Greece|Greek Airplay Chart]]<ref name=greek>{{Cite magazine|url=http://billboard.com.gr/airplay/i37|title=Στην 1η θέση αυτή την εβδομάδα|date=2011-06-06|magazine=Billboard|publisher=[[IFPI Greece]]|accessdate-2011-06-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zG1oIlbc?url=http://billboard.com.gr/airplay/i37|archivedate=2011-06-07|accessdate=2011-06-28|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|4 |- |[[Mahasz|Hungarian Singles Chart]]<ref name="hungary">{{Наведена мрежна страница|url=http://mahasz.hu/?menu=slagerlistak&menu2=archivum&lista=kislemez&ev=2011&het=11&submit_=Keres%E9s|title=Archívum – Slágerlisták – Top 10 lista|date=2011-03-14|publisher=[[Mahasz]]. Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |accessdate=2011-04-24|language=hu}}</ref> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Irish Singles Chart]]<ref name="ire">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2011&year=2011&week=7 | title=GFK Archive – Top 50 Singles: Week Ending 17 February 2011 | publisher=[[Irish Recorded Music Association]]. GFK | date=2011-02-17 | accessdate=2011-02-19 | archive-date=2012-07-15 | archive-url=https://www.webcitation.org/69AFuLCIN?url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp | url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Федерација на италијанската музичка индустрија|Italian Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Oricon|Japanese Singles Chart]]<ref name=Japancharts>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/463485/products/music/908098/1/|title="ボーン・ディス・ウェイ" (single) by レディー・ガガ at Oricon (オリコン)|publisher=Kabushiki-gaisha Oricon (株式会社オリコン)|accessdate=2011-09-01}}</ref> | style="text-align:center;"|10 |- |[[Japan Hot 100]]<ref name="japan">{{Cite magazine|url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100/|title=Japan Hot 100: Week Ending April 11, 2011|magazine=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=2011-04-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/5xwQAfSFR?url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100/|archivedate=2011-04-14|url-status=live}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Top 100 Mexico|Mexican Singles Chart]]<ref name=mex>{{Наведена мрежна страница|url=http://mexicancharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&titel=Born+This+Way+%5BSingle%5D&cat=a|title=Born This Way [Single<nowiki>]</nowiki> (Album)|publisher=Hung Medien|accessdate=April 26, 2011|language=es|archive-date=2011-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127113848/http://mexicancharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&titel=Born+This+Way+%5BSingle%5D&cat=a|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|7 |- |[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|New Zealand Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[VG-lista|Norwegian Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|2 |- |[[Polish Music Charts|Polish Airplay Chart]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://zpav.pl/rankingi/listy/nielsen/top5.php?idlisty=338|title=ZPAV Top5 Airplay 02.04.2011 – 08.04.2011|date=2010-04-08|publisher=[[Polish Music Charts]]|language=pl|accessdate=2011-04-20|archive-date=2011-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111114140246/http://zpav.pl/rankingi/listy/nielsen/top5.php?idlisty=338|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Scottish Singles and Albums Chart|Scottish Singles Chart]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/22/2011-02-26/|title=Archive Chart – Scotland – 26 February 2011|date=2011-02-26|accessdate=2011-04-24|publisher=The Official Charts Company}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Slovak Airplay Chart]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?a=titul&hitparada=18&titul=146445&sec=f3fded37f0249aecf42bfefd76272a14|title=RADIO TOP100 Oficiální – Lady Gaga – Born This Way – Slovak|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]. IFPI.sk|accessdate=2011-04-15|language=cs|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402142025/http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?a=titul&hitparada=18&titul=146445&sec=f3fded37f0249aecf42bfefd76272a14}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Productores de Música de España|Spanish Singles Chart]]<ref name="spaintop50">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.promusicae.org/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2011_06.pdf| title=Top 50 Canciones Singles| date=2011-02-26| publisher=[[Productores de Música de España]]| accessdate=2011-02-16| language=es| archive-date=2012-03-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20120328012018/http://www.promusicae.org/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2011_06.pdf| url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Gaon Chart|South Korean Gaon Chart]]<ref name="korea"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Sverigetopplistan|Swedish Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[Swiss Music Charts|Swiss Singles Chart]]<ref name="hung"/> | style="text-align:center;"|1 |- |[[UK Singles Chart]]<ref name="uk"/> | style="text-align:center;"|3 |- |САД [[билборд Хот 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref name="billboard1"/> | style="text-align:center;"|1 |- |САД [[Adult Contemporary (chart)|Adult Contemporary]]<ref name="billboard1"/> | style="text-align:center;"|22 |- |САД [[Adult Top 40|Adult Pop Songs]]<ref name="billboard1"/> | style="text-align:center;"|7 |- |САД [[Хот Денс Клуб Песни|Hot Dance Club Songs]]<ref name="billboard1"/> | style="text-align:center;"|1 |- |САД [[Мејнстрим Топ 40 (Поп Песни)|Pop Songs]]<ref name="billboard1"/> | style="text-align:center;"|1 |- |} {{col-2}} ===Сертификации=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| Држава !scope="col"| Сертификација |- |[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Австралија]] | style="text-align:center;"| 4× Платина <ref name="ariacerti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.auSINGLEaccreds2011.htm|title=ARIA Charts – Accreditations – 2011 Singles|publisher=Australian Recording Industry Association|accessdate=2011-04-24}}</ref> |- |[[Ultratop|Белгија]] |align="center"|Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultratop.be/en/certifications.asp?year=2011|title=Gold and Platinum Certifications – Singles – 2011|date=2011-06-24|accessdate=2011-06-18|publisher=[[Ultratop]]|language=nl}}</ref> |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Данска]] | style="text-align:center;"|Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitlisterne.dk/default.asp?w=16&y=2011&list=t40|title=Hitlisten.NU|date=2011-04-29|publisher=Hitlisterne.dk. [[International Federation of the Phonographic Industry]]|language=da|accessdate=2011-04-30}}</ref> |- |[[Bundesverband Musikindustrie|Германија]] | style="text-align:center;"|Злато<ref name="German certifications database">{{cite gold platin|accessdate=2010-08-18}}</ref> |- |[[Федерација на италијанската музичка индустрија|Италија]] | style="text-align:center;"|Платина<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fimi.it/temp/cert_Nielsen_week2011.pdf | title = Certificazoni Download FIMI Week 20, 2011 | language = it | accessdate = 2011-05-27 | publisher = [[Федерација на италијанската музичка индустрија|Federation of the Italian Music Industry]] | archive-date = 2011-06-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110626125053/http://www.fimi.it/temp/cert_Nielsen_week2011.pdf | url-status = dead }}</ref> |- |rowspan="2" |[[Recording Industry Association of Japan|Јапонија]] | style="text-align:center;"|Злато {{Small|(cell)}}<ref name="JPcert">{{Наведена мрежна страница | DUPLICATE_title=レコード協会調べ 4月度有料音楽配信認定＜略称：4月度認定＞ | title=Record Association report: April digital music download certifications | url=http://www.riaj.or.jp/data/others/chart/w110520.html | publisher=[[Recording Industry Association of Japan]] | language=ja | date=2011-05-20 | accessdate=2011-05-20 | archive-date=2015-11-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151106184050/http://www.riaj.or.jp/data/others/chart/w110520.html | url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;"|Злато {{Small|(PC)}}<ref name="JPcert"/> |- |[[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Нов Зеланд]] | style="text-align:center;"| Платина<ref name="rianzcerti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=61|title=Latest Gold / Platinum Singles|publisher=RadioScope.net. [[Музичка Индустриска Асоцијација на Нов Зеланд|Recording Industry Association of New Zealand]]|accessdate=2011-03-01|archiveurl=https://archive.today/20110824195845/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&task=view&id=77&Itemid=61|archivedate=2011-08-24|url-status=live}}</ref> |- |[[Productores de Música de España|Шпанија]] | style="text-align:center;"|Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.promusicae.org/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2011_14.pdf|title=Top 50 Canciones Singles|publisher=[[Productores de Música de España]]|language=es|date=2011-04-12|accessdate=2011-04-24|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425083416/http://www.promusicae.org/files/listastonos/historial/TOP%2050%20CANCIONES%2011_14.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |[[Swedish Recording Industry Association|Шведска]] | style="text-align:center;"|Злато<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hitlistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=41&dfom=20110323&newi=0&mode=list&navi=no&platform=MacPPC&browser=Safari|title=Veckolista Singlar – Vecka 13, 1 april 2011|publisher=[[Swedish Recording Industry Association]]|accessdate=2011-04-16|date=2011-04-01|language=sv|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719010552/http://www.hitlistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=41&dfom=20110323&newi=0&mode=list&navi=no&platform=MacPPC&browser=Safari|url-status=dead}}</ref> |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Швајцарија]] | style="text-align:center;"|Платина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hitparade.ch/weekchart.asp?cat=s&year=2011&date=20110501|title=Schweizer Hitparade – Singles Top 75 |publisher=[[Swiss Music Charts]]|language=gsw |date=2011-05-01 |accessdate=2011-04-30}}</ref> |- |} {{col-end}} ==Историја на издавање == {| class="wikitable" |- !Држава !Датум !Формат |- !scope="row"|Ширум светот<ref name="btwrelease"/> | rowspan="2"|11 февруари 2011 |[[Музичко симнување|Дигитално спуштање]] |- !scope="row"| Австралија<ref>{{Наведено списание |url=http://www.themusicnetwork.com/music-releases/singles/2011/02/14/issue-823/LADY-GAGA--Born-This-Way/ |title=Lady Gaga &ndash; Born This Way (INT/UMA) |journal=The Music Network |publisher=Peer Group Media |issue=823 |date=2011-02-14 |accessdate=2011-05-15 |archive-date=2011-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912061812/http://www.themusicnetwork.com/music-releases/singles/2011/02/14/issue-823/LADY-GAGA--Born-This-Way/ |url-status=dead }}</ref> |[[Contemporary hit radio|Мејнстрим]] ерплеј |- !scope="row"| САД<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases |title=Top 40/M Future Releases |publisher=All Access Music Group |archiveurl=https://www.webcitation.org/5wNSOS1Xz?url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases |archivedate=2011-02-09 |accessdate=2011-08-21 |url-status=live }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases |title=Top 40 Rhythmic Future releases |publisher=All Access Music Group |archiveurl=https://www.webcitation.org/5wMulNdrm?url=http://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases |archivedate=2011-02-09 |accessdate=2011-08-21 |url-status=live }}</ref> |15 февруари 2011 |Мејнстрим, ритмички ерплеј |- ! scope="row"|Јапонија<ref name="JPcert"/> | rowspan="2"|4 март 2011 ||Дигитално спуштање за мобилен |- |Австралија<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Born This Way Lady Gaga, Rock & Pop, CD Singles|url=http://www.sanity.com.au/products/2196850/Born_This_Way|publisher=[[Sanity (music store)|Sanity]]|accessdate=2011-03-14|archive-date=2012-07-15|archive-url=https://www.webcitation.org/69AGJD6uR?url=http://www.sanity.com.au/products/2196850/Born_This_Way|url-status=dead}}</ref> | rowspan="7"|[[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]] |- | Германија<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Born This Way (Digi): Lady Gaga: Musik|url=http://www.amazon.de/dp/B004N62KTG/|accessdate=2011-04-22|language=nl|publisher=Amazon.de}}</ref> | 11 март 2011 |- | Обединето Кралство<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B004N62KTG |title=Born This Way: Lady Gaga: Music|accessdate=2011-04-24|publisher=[[Amazon.co.uk]]}}</ref> | rowspan="2"|14 март 2011 |- | Грција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://diskopolis.gr/index.php?page=shop.product_details&category_id=18&flypage=flypage.tpl&product_id=10619&option=com_virtuemart&Itemid=16&lang=en|title=Born This Way CD|publisher=Diskopolis.gr|accessdate=2011-03-12|language=el|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721075727/http://diskopolis.gr/index.php?page=shop.product_details&category_id=18&flypage=flypage.tpl&product_id=10619&option=com_virtuemart&Itemid=16&lang=en|url-status=dead}}</ref> |- | САД<ref name="12inch"/> | rowspan="3"|15 март 2011 |- | Нов Зеланд<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.cdwow.co.nz/CD/lady-gaga-born-this-way-ep/dp/20857779#bc=f0cb|title =Born This Way <nowiki>[</nowiki>EP<nowiki>]</nowiki>|publisher =[[CD WOW!]]|accessdate =2011-02-15|archive-date =2012-07-15|archive-url =https://www.webcitation.org/69AGNDcpq?url=http://www.wowhd.co.nz/CD/lady-gaga-born-this-way-ep/dp/20857779#bc=f0cb|url-status =dead}}</ref> |- | Тајван<ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.umusic.com.tw/Main.aspx?dest=AlbumMain&SuperCatId=2&catID=2&album=3983|title =天生我才|publisher =[[Нели Фуртадо|Universal Music Taiwan]]|accessdate =2011-07-17|language =zh}}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Јапонија<ref name="JPcert"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url =http://www.universal-music.co.jp/u-pop/artist/lady_gaga/disco/uics5050.html|title =レディー・ガガ、第二幕、開幕―。|publisher=[[Нели Фуртадо|Universal Music Japan]]|accessdate =2011-03-03|language=ja}}</ref> | 16 март 2011 ||ЦД сингл, Дигитално спуштање на компјутер |- |Полска<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.empik.com/born-this-way-lady-gaga,prod60176874,muzyka-p|title=Empik Muzyka: Born This Way|accessdate=2011-03-18|publisher=Empik.co|language=pl}}</ref> | 18 март 2011 ||ЦД сингл |- |Тајван<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.umusic.com.tw/Main.aspx?dest=AlbumMain&SuperCatId=2&catID=2&album=4024|title=天生完美 (單曲黑膠唱片)|publisher=[[Нели Фуртадо|Universal Music Taiwan]]|accessdate=2011-07-17|language=zh}}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 29 април 2011 ||[[12-инчен сингл|12"]] |} ==Наводи== {{Наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://www.mtv.com/news/articles/1658986/lady-gaga-born-this-way.jhtml Lady Gaga's 'Born This Way' Video: Pop-Culture Cheat Sheet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121107030306/http://www.mtv.com/news/articles/1658986/lady-gaga-born-this-way.jhtml |date=2012-11-07 }}[[MTV]] *{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74382/chart-watch-extra-top-20-songs-at-mid-year/|title=Chart Watch Extra: Top 20 Songs At Mid-Year|last=Grein|first=Paul|date=2011-07-01|publisher=[[Yahoo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710085657/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74382/chart-watch-extra-top-20-songs-at-mid-year/|archive-date=2011-07-10|accessdate=2011-06-30|url-status=dead}} {{Лејди Гага}} {{Избрана}} __ИНДЕКС__ [[Категорија:Песни од Лејди Гага]] c43w9ffwjljju7u09jx3vuemyv2k0y2 0 757250 5649843 5638190 2026-10-25T22:39:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 10 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649843 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''4'' (албум на Бијонсе Ноулс)}} {{Update|date=Декември 2011}} {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Name = 4 | Type = studio | Artist = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | Cover = 4 album - Beyonce.jpg | Alt = | Released = 24 јуни 2011 <br /><small>(видете [[#Историја на издавање|историја на издавање]])</small> | Recorded = 2009-11 | Genre = [[Р&Б]], [[поп музика|поп]] | Length = | Label = [[Columbia Records|Columbia]], [[Sony Music Entertainment|Sony]] | Producer = Антонио Диксон, [[Бејбифејс (музичар)|Бејбифејс]], [[Брент Кутзле]], Бијонсе Ноулс <small>(доп.)</small>, Клаеб, [[Џеф Баскер]], Џулијан Наполитано, Џенс Бергмарк, [[Кук Харел]], [[Кање Вест]], [[Каскејд]], [[Лук Стил (музичар)|Лук Стил]], [[Карлос Меккини|Лос Да Мистро]], [[Рајан Тедер]], Ши Тејлор, [[Свич (диџеј)|Свич]], [[Symbolyc One (S1)|Symbolyc One]], [[The-Dream]], [[Кристофер Стјуарт (продуцент)|Трики Стјуарт]] | Last album = ''[[I Am... Sasha Fierce]]''<br>(2008) | This album = '''''4'''''<br>(2011) | Next album = | Misc = {{Singles | Name = 4 | Type = studio | Single 1 = [[Run the World (Girls)]] | Single 1 date = 21 април 2011 | Single 2 = [[Best Thing I Never Had]] | Single 2 date = 1 јуни 2011 }} }} '''''4''''' е четвртиот [[студиски албум]] на [[америка]]нската Р&Б пејачка [[Бијонсе Ноулс]]. Албумот е закажан за издавање на 24 јуни 2011 преку [[Columbia Records]]. Албумот претставува првиот албум кој е издаден по делбата на Ноулс, професионално, од нејзиниот татко и менаџер, [[Метју Ноулс]]. Првиот и водечки сингл од албумот, „[[Run the World (Girls)]]“ бил издаден на 21 април овозможен за дигитално спуштање. Издавањето на синглот било нарушено откако неуредена демо верзија била испратена на интернет на 18 април 2011. „[[Best Thing I Never Had]]“ бил издаден како втор сингл од албумот на 1 јуни 2011. ==Заднина== Во ноември 2010, Ноулс кажала дека почнала да работи на нејзиниот четврт албум и дека пишувала и продуцирала материјал следејќи го издавањето на ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' во 2008, кое било инспирирано од нејзиното [[алтер его]], Саша Фирс. Во февруари 2010 Ноулс кажала дека ја „убила“ Фирс „бидејќи пораснав и сега сум способна да ги спојам двете [личности]“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1632774/beyonce-killed-sasha-fierce.jhtml |title=Beyonce Says She 'Killed' Sasha Fierce |first=Hillary |last=Crosley |publisher=MTV News |date=February 26, 2010 |accessdate=May 19, 2011 |archive-date=2014-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424041851/http://www.mtv.com/news/articles/1632774/beyonce-killed-sasha-fierce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Таа објаснила дека користела жива музика за да створи свој [[музички жанр]]. Подоцна рекла, „Добро, јас не би рекла дека измислувам некој нов жан. Јас мешам повеќе жанрови кои ги сакам и сум инспирирана со секој од нив...Не се ставам себеси во кутија. Не е Р&Б, не е типичен поп, не е рок - туку е сè што сакам помешано заедно“.<ref name="inspired">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1652928/beyonce-inspired-by-michael-jackson-lauryn-hill-new-album.jhtml |title=Beyonce Inspired By Michael Jackson, Lauryn Hill For New Album |publisher=[[MTV News]] |date=November 23, 2010 |first=Jocelyn |last=Vena |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714130118/http://www.mtv.com/news/articles/1652928/beyonce-inspired-by-michael-jackson-lauryn-hill-new-album.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ноулс кажала дека албумот е инспириран од повеќе музичари, вклучувајќи ги [[Фела Кути]], [[The Stylistics]], [[Лаурин Кил]], [[Стиви Вондер]] и [[Мајкл Џексон]].<ref name="inspired"/> Продуцентите [[Џим Џонсин]] и [[Не-Јо]] работеле со Ноулс на албумот. Не-Јо изјавил дека албумот излегувал добро, Ноулс одела во друга насока и создавала сопствен стил но не може да зборува повеќе, бидејќи „после албумот никој нема да ја омаловажува Бијонсе иако никој не го може тоа сега“.<ref name="craft">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2010/11/18/beyonce-crafts-own-genre-on-new-album/ |title=Beyoncé Crafts 'Own Genre' on New Album |work=[[Rap-Up]] |date=November 18, 2010 |accessdate=March 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229203312/http://www.rap-up.com/2010/11/18/beyonce-crafts-own-genre-on-new-album/ |archive-date=2010-12-29 |url-status=dead}}</ref> Џонсин зборувал за планот да се создаде албум инспириран од [[електро музика]]та со тешки [[тапан]]и од [[1980-ти во музиката|1980-тите]].<ref name="craft"/> Во јануари 2011 продуцентот [[S1 (продуцент)|S1]] потврдил преку [[Твитер]] дека тој придонесувал за албумот.<ref name="kanyeproducer">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.tv/news/beyonce-new-album-with-kanye-producer-s1/ |title=Beyonce is teaming up with Kanye West's producer S1 to bring you something like never before! |publisher=[[MTV News]] |date=January 18, 2011 |accessdate=March 14, 2011}}</ref> [[Шон Гарет]] го споменал својот придонес, изјавувајќи дека тој „работел со тешката [Ноулс]... таа ми е омилена“.<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/sean-garrett-working-feverishly-on-new-justin-1004139450.story |title=Sean Garrett Working 'Feverishly' on New Justin Bieber & Beyonce Albums, Columbia Debut |first=Jason |last=Lipshutz |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |location=New York |date=January 20, 2011 |accessdate=March 14, 2011}}</ref> Тој го опишал стилот на музиката која тој ја продуцирал, „Мислам дека правиме многу брзи песни за овој албум. Таа има толку фобра позиција во својот живот што е заинтересирана за правење на музика за забави“.<ref>{{Cite magazine |url=http://music-mix.ew.com/2010/09/15/beyonce-new-album/ |title=Beyonce working on new 'party music,' says songwriter Sean Garrett |first=Simon |last=Vozick-Levinson |magazine=[[Entertainment Weekly]] |publisher=[[Time Inc]] |date=September 15, 2010 |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525030244/http://music-mix.ew.com/2010/09/15/beyonce-new-album/ |url-status=dead }}</ref> На 24 јануари, [[Дипло]] изјавил дека снимал музика со Ноулс, [[Свич (диџеј)|Свич]] и Дерек Милер од [[Sleigh Bells]].<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/news/beyonce-hits-the-studio-with-diplo-sleigh-1005010282.story |title=Beyonce Hits the Studio with Diplo, Sleigh Bells? |first=Monica |last=Herrera |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |location=New York |date=January 24, 2011 |accessdate=March 14, 2011}}</ref> [[Кристофер „Трики“ Стјуарт]],<ref>{{Cite magazine |url=http://www.billboard.com/features/beyonce-2011-album-preview-1004139935.story |title=Beyonce: 2011 Album Preview |first=Mariel |last=Concepcion |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=January 21, 2011 |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2012-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121228024457/http://www.billboard.com/features/beyonce-2011-album-preview-1004139935.story |url-status=dead}}</ref> [[The-Dream]]<ref name="nearly"/> [[Бангладеш (продуцент)|Бангладеш]],<ref>{{Cite magazine |url=http://www.billboard.com/column/the-juice/producer-says-he-didn-t-rip-off-lil-wayne-1004136725.story |title=Producer Says He Didn't Rip Off Lil Wayne '6 Foot, 7 Foot' Beat |first=Mariel |last=Concepcion |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=December 24, 2010 |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2012-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110152051/http://www.billboard.com/column/the-juice/producer-says-he-didn-t-rip-off-lil-wayne-1004136725.story |url-status=dead}}</ref> [[Родни Џеркинс|Родни „Даркчајлд“ Џеркинс]],<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Tijs |first=Andrew |url=http://www.undercover.fm/news/14302-new-beyonce-album-due-out-in-june |title=Undercover News: New Beyonce Album Due Out In June |publisher=Undercover News |date=April 5, 2011 |accessdate=April 6, 2011}}</ref> [[Франк Оушн]],<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/03/12/beyonce-dives-into-studio-with-frank-ocean/ |title=Beyoncé Dives Into Studio with Frank Ocean |work=[[Rap-Up]] |date=March 12, 2011 |accessdate=March 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828072526/http://www.rap-up.com/2011/03/12/beyonce-dives-into-studio-with-frank-ocean |archive-date=2011-08-28 |url-status=dead}}</ref> [[Кање Вест]],<ref name="soon">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a308106/new-beyonce-track-to-be-released-soon.html |title=New Beyoncé track to be released soon? |first=Lewis |last=Corner |publisher=Digital Spy |date=March 10, 2011 |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2011-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110413005129/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a308106/new-beyonce-track-to-be-released-soon.html |url-status=dead }}</ref> [[Q-Tip (rapper)|Q-Tip]] и Алја Џексон<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rttnews.com/ArticleView.aspx?Id=1423910 |title=Alja Jackson Writes For New Beyoncé Album |publisher=[[RTTNews]] |date=September 26, 2010 |accessdate=March 27, 2011}}</ref> исто така работеле со Ноулс на албумот. [[Шија (пејачка)|Шија]]<ref name="nearly"/> и Талај Рилеј<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.guardian.co.uk/music/2010/sep/02/new-band-talay-riley |title=New band of the day - Talay Riley (No 859) |first=Paul |last=Lester |publisher=[[guardian.co.uk]]. [[Guardian Media Group]] |date=September 2, 2010 |accessdate=March 14, 2011}}</ref> пишувале песни за албумот кои подоцна биле избрани. Во февруари 2011 било изјавено дека проектот е пред завршување.<ref name="nearly">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1658108/beyonce-new-album.jhtml |title=Is Beyonce Almost Finished With Her New Album? |publisher=[[MTV News]] |date=February 16, 2011 |accessdate=March 14, 2011 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629165741/http://www.mtv.com/news/articles/1658108/beyonce-new-album.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ноулс снимила седумдесет и две песни за ''4'', што ја преполнило Columbia Records и тие морале да одберат определени работи кои ќе бидат одбрани за албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/bizarre/3580320/A-hard-Beys-work-for-Beyonce.html |title=A hard Bey's work for Beyonce |date=May 14, 2011 |work=[[The Sun (United Kingdom)|The Sun]] |publisher=[[News International]] |accessdate=May 16, 2011}}</ref> Слушачка приватна забава била одржана на 11 мај 2011. Ноулс понудила преглед на пет песни од четвртиот албум како и официјалното музичко видео за „[[Run the World (Girls)]]“. Таа имала прилика да каже за концептот на албумот: „Сакав да направам нешто освежително и поразлично.Затоа помешав различни жанрови и црпев инспирација од турнеите, патувањата, следењето на рок бендовите и други фестивали… Бев како луд научник и ставав различни песни заедно.“<ref>{{Cite magazine|url=http://www.billboard.com/#/news/billboard-bits-beyonce-previews-4-at-listening-1005182162.story |title=Billboard Bits: Beyonce Previews '4' at Listening Party, Kenny Chesney Playing Alabama Show For Charity |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=May 12, 2011 |accessdate=May 18, 2011}}</ref> Ноулс подоцна имала интервју со ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' и изјавила, „Имајќи време да растам како човечко суштество ме инспирирашњ и ми даде многу работи за овој нов албум...Се чувствувам како да знам која сум и како да не мора да се ставам себеси во кутија. Никој не може да ме дефинира. Можам само да имам забава и артистича слобода да правам што сакам.“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-inside-billboard-magazine |title=Beyonce: Inside Billboard Magazine |publisher=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5z7vq0Xqq?url=http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-inside-billboard-magazine |archivedate=2011-06-01 |accessdate=June 2, 2011 |url-status=live }}</ref> Датумот на издавањето на албумот во САД бил откриен истиот ден кога се појавило музичкото видео за „Run the World (Girls)“.<ref name="rapupvideo">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/05/18/video-beyonce-run-the-world-girls/ |title=Video: Beyoncé – 'Run the World (Girls)' |publisher=Devin Lazerine |work=Rap-Up |date=May 18, 2011 |accessdate=May 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520230055/http://www.rap-up.com/2011/05/18/video-beyonce-run-the-world-girls/ |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead}}</ref> На 31 мај 2011, [[OneRepublic]] потврдиле преку Твитер дека работеле на последната песна на албумот.<ref name="OneRepublic">{{Наведена мрежна страница |last=Dinh |first=James |url=http://www.mtv.com/news/articles/1664883/beyonce-premieres-best-thing-i-never-had.jhtml |title=Beyonce Premieres 'Best Thing I Never Had' |work=MTV News |publisher=[[MTV Networks]] |date=June 1, 2011 |accessdate=June 2, 2011 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602174119/http://www.mtv.com/news/articles/1664883/beyonce-premieres-best-thing-i-never-had.jhtml |url-status=dead }}</ref> На 1 јуни 2011, [[Дијан Варен]] открила во интервју за PopWrap дека и таа придонела за албумот. Таа изјавила, „Пишував нешто една недела пред Бијонсе да започне со снимањето и мислам дека тоа е непто најдовто што сум го напишала досега. Таа го испеа одлично. Мислам дека тоа е песна за кариерата и наверојатно омилената работа која досега ја имам напишано... сега.“<ref name="DianeWarren">{{Наведена мрежна страница |last=Wieselman |first=Jarett |url=http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/diane_warren_MvOyezmG2CwASoj6TUO1xL |title=Diane Warren talks greatest hits, Beyonce & Due Voci |work=PopWrap |publisher=[[New York Post]] |date=June 1, 2011 |accessdate=June 2, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110603064442/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/diane_warren_MvOyezmG2CwASoj6TUO1xL |archivedate=2011-06-03 |url-status=dead }}</ref> ==Концепт и омот== Кон завршувањето на албумот, Ноулс поднелс 72 песни на нејзината издавачка куќа за подготовката на издавањето на албумот.<ref name="nme72">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nme.com/news/beyonce/56660 |title=Beyonce has 72 tracks in contention for new album '4' - audio |work=NME |date=May 14, 2011 |accessdate=May 22, 2011}}</ref> Извор близок на куќата, изјавил „Тие не беа подготвени за обемноста на материјалот кој таа им го поднесе. Очигледно е многу продуктивна. Сега тие имаат тешка работа да одат низ сета музика и да одлучат што ќе направат.“<ref name="nme72"/> Ноулс во интервју со Реј Роџер од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' изјавила дека влијанието за нсловот на албумот, ''4'' било од обожавателите. „Јас имав сосема друго име и концепт, но гледам дека обожавателите го сакаат името '4' и мислам дека би било многу добра работа нив да им се дозволи да му дадат име на албумот“.<ref name="title">{{Cite magazine |url=http://www.billboard.com/news/exclusive-beyonce-s-new-album-title-revealed-1005179402.story |title=Exclusive: Beyonce's New Album Title Revealed |first1=Monica |last1=Herrera |first2=Ray |last=Rogers |magazine=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |date=May 11, 2011 |accessdate=May 11, 2011}}</ref> Таа исто така кажала дека бројот четири бил „специјален“ за неа како нејзиниот роденден и годишнината од нејзиниот брак кои биле на четвртиот датум во месецот. Ноулс додала, „Роденденот на мојата мајка и на моите други пријатели е на четврти.“<ref name="title"/> Официјалниот омот на албумот бил прикажан на официјалната страница на Ноулс на 18 мај 2011, истиот ден кога бил изјавен официјалниот датум на издавање на „Run the World (Girls)“ и кога било прикажано музичкото видео.<ref name="mtvnewscover"/><ref name="rapupcover">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/05/18/album-cover-beyonce-4/ |title=Album Cover: Beyoncé – '4' |publisher=Devin Lazerine |work=Rap-Up |date=May 18, 2011 |accessdate=May 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728042531/http://www.rap-up.com/2011/05/18/album-cover-beyonce-4 |archive-date=2011-07-28 |url-status=dead}}</ref> На омотот, Ноулс е прикажана во впечатлива поза како гледа во далечината со темна шминка на очите, а рацете ѝ се собрани над нејзината глава со дебели златни ракави, покриени само со елек од крзно и додатоци од злато.<ref name="mtvnewscover"/><ref name="rapupcover"/> Омотот добил позитивни критики од критичарите. Изјавувајќи дека Ноулс е во „целосен промоционален работен режим“, Роби Дав од [[Idolator (веб страна)|Idolator]] ја споредил позата на Ноулс со онаа на [[Ракел Велч]], прашувајќи ги обожавателите „Дали сте подготвени за ова желе?“, цитирајќи ја „[[Bootylicious]]“ од [[Destiny's Child]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5866592/beyonce-4-album-cover |title=Beyonce Strikes A Fierce Pose On Her '4' Album Cover |first=Robbie |last=Daw |publisher=[[Idolator (website)|Idolator]]. [[Gawker Media]] |date=May 19, 2011 |accessdate=May 19, 2011 }}{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Џоклин Вена од [[MTV News]] ја опишала Ноулс дека изгледа „секси и подобрена“ на омотот.<ref name="mtvnewscover">{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1664198/beyonce-4-album-art.jhtml |title=Beyonce Reveals 4 Album Art, Release Date |work=MTV News |publisher=[[MTV Networks]] |date=May 19, 2011 |accessdate=May 20, 2011 |archive-date=2011-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522072636/http://www.mtv.com/news/articles/1664198/beyonce-4-album-art.jhtml |url-status=dead }}</ref> Омотот за делукс изданието било прикажано на 16 јуни 2011 и на него е прикажана Ноулс која носи син/виолетов фустан држејќи ги рацете зад косата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.people.com/people/article/0,,20503476,00.html |title=First Look at Deluxe Edition of Beyoncé's Album, 4 |work=People |first=Dahvi |last=Shira |date=June 16, 2011 |accessdate=June 17, 2011 |archive-date=2011-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110620142930/http://www.people.com/people/article/0,,20503476,00.html |url-status=dead }}</ref> ==Композиција== Таа останала инспирирана од Фела Кути и работела со бенд од бродвеј музиклот, ''[[Фела!]]''.<ref name="billde">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/features/beyonce-q-a-the-billboard-music-awards-millennium-1005176882.story|title=Beyoncé: The Billboard Music Awards Q&A|first=Gary|last=Trust|date=May 11, 2011|work=Billboard|publisher=[[Prometheus Global Media]]|location=New York|accessdate=May 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228214142/http://www.billboard.com/features/beyonce-q-a-the-billboard-music-awards-millennium-1005176882.story|archive-date=2012-12-28|url-status=dead}}</ref> Кога зборувала за нејзината инспирација од Кути, Ноулс изјавила дека го ценела неговото „чувство за душата и срцето на неговата музика; не е многу секси и има одличен ритам во кој се губите,“ изјавувајќи дека бил главната инспирација за ''4'' со тапаните и дувачките инструменти.<ref name="billde"/> Албумот бил инспириран и од [[Р&Б#1990-ти|'90-тите Р&Б]] изведувачи, [[Earth, Wind & Fire]], [[DeBarge]], [[Лајонел Ричи|Лионел Ричи]], [[Тина Мари]] со дополнителни влијанија од [[The Jackson 5]], [[New Edition]], [[Адел (пејачка)|Адел]], [[Florence and the Machine]] и [[Prince (музичар)|Prince]].<ref name="billde"/> Ноулс рекла дека додала неколку влијанија на [[Хип-хоп музика|хип-хопот]] за поширок звук. Таа додала дека си дала поголема дозвола за да ги направи песните и да го врати соул пеењето назад, изјавувајќи, „Јас користев многу смелост во мојот глас кој луѓето го слушаат за време на моите настапи во живо,но не и на моите снимки.“<ref name="billde"/> Пишувачот за музика Алексис Петридис забележал предоминанти 1980-ти-Р&Б влијанија и напишал „Почесто, ''4'' се враќа во Р&Б минатото.“<ref name="Petridis"/> Ницух Адебе од ''[[Њујорк (списание)|Њујорк]]'' пишувал за ранливите теми на албумот, „начинот на кој пее за љубов-кој е да речеме, љубов како гроб и тежок животен избор бара премолчувана музика, големи песни, и повремена болка - значи пее за работите кои можат да прозвучат повеќе како слабост и зависност.“<ref name="Abebe"/> ==Издавање и промоција== Во мај 2011, било изјавено дека Ноулс ќе изведува песни од албумот на летните концертни серии ''[[Добро Утро Амерка|GMA]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/05/11/beyonce-nicki-minaj-to-perform-on-gma-summer-concert-series/ |title=Beyonce, Nicki Minaj to Perform on 'GMA' Summer Concert Series |work=[[Rap-Up]] |date=May 11, 2011 |accessdate=May 12, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213646/http://www.rap-up.com/2011/05/11/beyonce-nicki-minaj-to-perform-on-gma-summer-concert-series/ |archive-date=2011-05-14 |url-status=dead}}</ref> На 11 мај 2011, Ноулс одржала забава во [[Њујорк Сити]] каде претставила четири песни од албумот на одбрана група на обожаватели.<ref name="MTValbumpreview">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |title=Beyonce Previews 4, 'Run The World (Girls)' Video |publisher=[[MTV]] |date=May 12, 2011 |accessdate=May 12, 2011 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025172451/http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ноулс за првпат ја промовирала „[[Run the World (Girls)]]“ на ''Surprise Oprah! A Farewell Spectacular'' во [[United Center]] во [[Чикаго]] на 17 мај 2011.<ref name="Oprah">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/05/18/beyonce-usher-and-alicia-keys-salute-oprah-during-farewell-spectacular/ |title=Beyonce, Usher, and Alicia Keys Salute Oprah During Farewell Spectacular |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |date=May 18, 2011 |accessdate=May 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520222744/http://www.rap-up.com/2011/05/18/beyonce-usher-and-alicia-keys-salute-oprah-during-farewell-spectacular/ |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead}}</ref> Шоуто било организирано во чест на дваесет и петтата и последна сезона на ''[[The Oprah Winfrey Show]]''.<ref name="Oprah"/> Ноулс исто така ја извела „Run the World“ во живо на [[Билборд Музички Награди|''Билборд'' Музичките Награди]] на 22 мај 2011, додека ја придружувале снимки од екранот зад неа како и танцувачка екипа.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1389927/Billboard-Music-Awards-2011-Beyonc-wears-revealing-metallic-spiders-web-dress.html |title=How are you going to get out of that? Beyoncé wears revealing metallic 'spider's web' dress at the Billboard Music Awards |work=Daily Mail |publisher=[[Associated Newspapers Ltd]] |date=May 23, 2011 |accessdate=May 23, 2011}}</ref> Ноулс ја извела „[[1+1 (песна)|1+1]] “, првата песна од албумот во живо на финалето на ''[[American Idol|Американски Идол]]''.<ref name="1+1 Video">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/05/25/beyonce-debuts-11-on-american-idol-video/ |title=Beyonce Debuts '1+1' on 'American Idol' (Video) |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |date=May 25, 2011 |accessdate=May 26, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225185356/http://www.rap-up.com/2011/05/25/beyonce-debuts-11-on-american-idol-video/ |archive-date=2012-02-25 |url-status=dead}}</ref> Ја претставила „1+1“ како нејзина „омилена“ песна и ја испеала во виолетов фустан, придружена со црвени светла и чад околу неа.<ref name="1+1 Video"/> Истиот ден, „1+1“ била овозможена за спуштање преку [[iTunes Store]] како промоционален сингл ексклузивно во САД.<ref name="1+1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a321610/beyonce-releases-new-song-11.html |first=Lewis |last=Corne |title=Beyoncé releases new song '1+1' |publisher=Digital Spy. [[Hachette Filipacchi Médias]] |date=May 26, 2011 |accessdate=May 27, 2011 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424013124/http://www.digitalspy.co.uk/music/sitecomponent/a28814/singles-release-diary.html |url-status=dead }}</ref> На 7 јуни 2011, три недели пред официјалното издавање, ''4'' бил целосно испратен на интернет. Легалните репрезентативци на Ноулс испратиле предупредувања до нарушените мрежни места, а предвремено прикажаните песни биле поместени од таквите страници. Сепак, некои луѓе ги користеле профилите на [[Твитер]] и давале врски до музиката со што ѝ отежнувале на издавачката куќа во поместувањето на песните.<ref>{{наведени вести |url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/06/beyonc%C3%A9s-4-pops-up-online-three-weeks-before-release.html |title=Beyoncé's '4' leaks online, three weeks before release |work=The Los Angeles Times |publisher=Tribune Company |date=June 7, 2011 |accessdate=June 8, 2011}}</ref> На 9 јуни 2011, Ноулс преку својот профил на [[фејсбук]] одговорила на тоа: <blockquote> Мојата музика беше порана пуштена на интерне и додека ова не е мојот начин на претставување на новите песни, јас ги ценам позитивните одговори од моите обожаватели. Кога снимав музика размислував како моите обожаватели ќе играат и ќе пејат на секоја нота од албумот. Правам музика за да ги направам луѓето среќни и го ценам тоа што сите беа толку нетрпеливи за да ги слушнат моите нови песни.<ref>{{Cite magazine |last=Wete |first=Brad |url=http://music-mix.ew.com/2011/06/09/beyonce-4-leaked/ |title=Beyonce's a little peeved her new album leaked, but happy fans like it |magazine=[[Entertainment Weekly]] |publisher=[[Time Inc.]] |date=June 9, 2011 |accessdate=June 10, 2011 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713090650/http://music-mix.ew.com/2011/06/09/beyonce-4-leaked/ |url-status=dead }}</ref> </blockquote> Ноулс се појавила на ''[[Entertainment Tonight]]'' на 16 јуни 2011 за да го промовира таргет делукс изданието на ''4'' и им прикажала преглед на телевизиската реклама на албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5906442/beyonce-entertainment-tonight |title=Beyonce Talks Motherhood On 'Entertainment Tonight', May Join Kelly Rowland On UK 'X-Factor' |work=[[Idolator (website)|Idolator]] |publisher=BuzzMedia |date=June 18, 2011 |accessdate=June 19, 2011 }}{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од 16 јуни до 27 јуни, секој ден на официјалната страница на Ноулс била прикажувана по една песна од албумот со слики и мисли на Ноулс за албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/news/join-us-we-count-down-4 |title=Join Us As We Count Down To '4' |publisher=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zUj9JILR?url=http://www.beyonceonline.com/us/news/join-us-we-count-down-4 |archivedate=2011-06-16 |accessdate=June 18, 2011 |url-status=dead }}</ref> Таа одржа мини турнеја во Франција, почнувајќи во [[Палаис Никаија]] во [[Ница]] на 20 јуни 2011; во Зенит, [[Лил]] на 22 јуни 2011; и во [[Галакси Амневил|Галакси]] во [[Амневил]] на 23 јуни 2011.<ref name="Events">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/events |title=Beyonce Events, Beyonce Tour Schedule, Beyonce Interviews |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yqVdfjE9?url=http://www.beyonceonline.com/us/events |archivedate=2011-05-21 |accessdate=May 21, 2011 |url-status=dead }}</ref> Ноулс ќе има и деведесет-минутна изведба на [[Гластонбериски фестивал|Гластонберискиот фестивал]] на 26 јуни 2011 г.<ref>{{наведена изјава за печат |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/beyonce-to-headline-glastonbury-festival-115756999.html |title=Beyonce to Headline Glastonbury Festival |location=New York |publisher=[[Columbia Records]] |date=2011-02-10 |accessdate=2011-02-12}}</ref> Исто така ќе одржи изведба на [[T in the Park]] фестивалот во Шкотска на 9 јули 2011 и на [[Оксиџен|Оксиџен Фестивалот]] во Ирска наредниот ден.<ref name="Events"/> ===Синглови=== „[[Run the World (Girls)]]“ бил издаден како водечки сингл на албумот на 21 април 2011.<ref name="begins">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1662409/beyonce-run-the-world-girls.jhtml |first=Jame |last=Dinh |title=Beyonce's 'Run The World (Girls)' To Hit Radio, iTunes Thursday |publisher=[[MTV News]]. [[MTV Networks]] |date=April 21, 2011 |accessdate=April 21, 2011 |archive-date=2011-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423013439/http://www.mtv.com/news/articles/1662409/beyonce-run-the-world-girls.jhtml |url-status=dead }}</ref> Откако биле испратени делови од „Run the World (Girls)“ на 14 арпил, 2011,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/04/14/snippet-of-beyonces-new-single-hits-the-net/ |title=Snippet of Beyonce's New Single Hits the Net |work=Rap-Up |publisher=Devin Lazerine |date=April 14, 2011 |accessdate=April 15, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416065331/http://www.rap-up.com/2011/04/14/snippet-of-beyonces-new-single-hits-the-net/ |archive-date=2011-04-16 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Ramirez |first=Erika |url=http://www.billboard.com/column/the-juice/listen-beyonce-single-snippet-leaks-1005134842.story |title=Listen: Beyonce Single Snippet Leaks? |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=April 14, 2011 |accessdate=April 15, 2011 |archive-date=2011-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417134523/http://www.billboard.com/column/the-juice/listen-beyonce-single-snippet-leaks-1005134842.story |url-status=dead}}</ref> целата песна била испратена неколку дена подоцна;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/04/18/new-music-beyonce-girls-who-run-the-world/ |title=Beyonce Drops Official Version Of 'Run The World (Girls)' |work=Rap-Up |publisher=Devin Lazerine |date=April 18, 2011 |accessdate=May 19, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420142113/http://www.rap-up.com/2011/04/18/new-music-beyonce-girls-who-run-the-world/ |archive-date=2011-04-20 |url-status=dead}}</ref> со што датумот на издавање на „Run the World (Girls)“ бил пореметен.<ref name="begins"/> Музичкото видео за песната било снимано три дена со режисерот [[Франсис Лоренс]], почнувајќи од 11 април 2011 и завршувајќи на 13 април 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1662164/francis-lawrence-beyonce-girls-video.jhtml |title=Beyoncé's 'Girls' Video Will Be 'Big', Director Says |publisher=MTV News. MTV Networks |date=April 18, 2011 |accessdate=May 19, 2011 |archive-date=2011-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421024239/http://www.mtv.com/news/articles/1662164/francis-lawrence-beyonce-girls-video.jhtml |url-status=dead }}</ref> Видеото било премиерно покажано на 18 мај 2011 на ''[[American Idol|Американски Идол]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Vena |first=Jocelyn |url=http://www.mtv.com/news/articles/1664000/beyonce-run-the-world-girls-music-video.jhtml |title=Beyonce To Premiere 'Run The World (Girls)' On 'American Idol' |publisher=MTV News. MTV Networks |date=May 17, 2011 |accessdate=May 19, 2011 |archive-date=2011-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518113540/http://www.mtv.com/news/articles/1664000/beyonce-run-the-world-girls-music-video.jhtml |url-status=dead }}</ref> „[[Best Thing I Never Had]]“ бил издаден како вториот сингл од албумот. Песната премиерно била прикажана на 1 јуни 2011 на радијата во САД<ref>{{Cite magazine|last=Lipshutz |first=Jason |url=http://www.billboard.com/#/news/beyonce-to-release-new-single-on-wednesday-1005208462.story |title=Beyonce to Release New Single on Wednesday |magazine=Billboard |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=May 31, 2011 |accessdate=June 1, 2011}}</ref> и била овозможена за дигитално спуштање истиот ден.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |title=Best Thing I Never Had – Single (United States) |work=iTunes Store |publisher=Apple Inc |accessdate=June 2, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606062407/http://itunes.apple.com/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |archive-date=2011-06-06 |url-status=dead}}</ref> == Критички прием == {{Album ratings | rev1 = [[BBC Online]] | rev1Score = (favorable)<ref name="Horton"/> | rev2 = ''[[Chicago Sun-Times]]'' | rev2Score = {{Rating|3|4}}<ref name="Conner"/> | rev3 = [[Consequence of Sound]] | rev3Score = {{Rating|4.5|5}}<ref name="Consequence"/> | rev4 = ''[[Entertainment Weekly]]'' | rev4Score = (B)<ref name="Markowitz"/> | rev5 = ''[[The Guardian]]'' | rev5Score = {{Rating|3|5}}<ref name="Petridis"/> | rev6 = ''The Independent'' | rev6Score = {{Rating|2|5}}<ref name="Gill"/> | rev7 = ''[[New York (magazine)|New York]]'' | rev7Score = (favorable)<ref name="Abebe"/> | rev8 = ''[[Now (magazine)|NOW]]'' | rev8Score = (3/5)<ref name="Ritchie"/> | rev9 = [[Slant Magazine]] | rev9Score = {{Rating|3.5|5}}<ref name="Henderson"/> }} Ерик Хендерсон од [[Slant Magazine]] го опишал албумот како „предоминантно интимен, тежок со балади“ и „доминира со песни во средо темпо па сè до песни без темпо, кои, кога зборуваме за вокалната содржина, ѝ даваат доволно големо јаже за да се откаже или самата себеси или нејзините обожаватели“.<ref name="Henderson">{{Наведена мрежна страница |last=Henderson |first=Eric |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/beyonce-4/2529 |title=Beyoncé: 4 | Music Review | Slant Magazine |publisher=[[Slant Magazine]] |date=June 10, 2011 |accessdate=June 12, 2011}}</ref> Томас Конер од ''[[Chicago Sun-Times]]'' ја споредил „суптилната и изненадната“ музика со таа на албумот од 2011 на [[Адел (пејачка)|Адел]], ''[[21 (албум на Адел)|21]]'' и напишал позитивно за „баладите во средно темпо, од кои повеќето користат сонична екпериментација благодарение на текстописци и продуценти кои однапред помислиле на тоа“ за албумот ''4''.<ref name="Conner">{{Наведена мрежна страница |last=Conner |first=Thomas |url=http://blogs.suntimes.com/music/2011/06/cd_review_beyonce_4.html |title=CD review: Beyonce, '4' - Music: Via Chicago |work=[[Chicago Sun-Times]] |publisher=[[Sun-Times Media Group|Sun-Times Media]] |date=June 22, 2011 |accessdate=June 23, 2011 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225185417/http://blogs.suntimes.com/music/2011/06/cd_review_beyonce_4.html |url-status=dead }}</ref> Ницуш Абебе од ''[[Њујорк (списание)|Њујорк]]'' го пофалил „новопоставеното расположение“ и „шармирачките“ балади, додавајќи дека „Таа прави одлична убедлива работа која [ранливоста] изгледа како форма на храброст“.<ref name="Abebe">{{Наведена мрежна страница |last=Abebe |first=Nitsuh |url=http://nymag.com/arts/popmusic/reviews/beyonce-abebe-review-2011-6/ |title=Nitsuh Abebe on Beyoncé's Latest Album, '4' -- New York Magazine Pop Music Review |work=[[New York (magazine)|New York]] |publisher=New York Media |date=June 19, 2011 |accessdate=June 20, 2011}}</ref> Метју Хортон од [[BBC Online]] изјавил помешан одговор за некои од песните, но веднаш ги пофалил „силните балади“ и напишал дека „Бијонсе преминува од флертувачка до кревка и чудесна и има одличен глас за време на тие изведби.“<ref name="Horton">{{Наведена мрежна страница |last=Horton |first=Matthew |url=http://www.bbc.co.uk/music/reviews/zw4z |title=BBC - Music - Review of Beyoncé - 4 |work=BBC Online|publisher=[[BBC]] |date=June 22, 2011 |accessdate=June 22, 2011 }}</ref> Крис Коплан од [[Consequence of Sound]] верува дека албумот е „чиста поп екселенција“ и дека ќе „стои над сите други женски поп снимки од 2011“.<ref name="Consequence">{{Наведена мрежна страница|last=Coplan|first=Chris|url=http://consequenceofsound.net/2011/06/album-review-beyonce-4/|title=Album Review: Beyoncé – 4|work=[[Consequence of Sound]]|publisher=ConsequenceofSound.net|date=June 24, 2011|accessdate=June 24, 2011}}</ref> Сепак, Анди Гила од ''The Independent'' ги нарекол песните на албумот „извадоци од [...] треперлива, преемотивна мелизма“ и ги критикувал нивните „нерешителни, ритми и синтисајзерите.“<ref name="Gill">{{Наведена мрежна страница |last=Gill |first=Andy |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/album-beyonce-4-columbia-2301746.html |title=Album: Beyonce, 4 (Columbia) - Reviews, Music - The Independent |work=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=June 24, 2011 |accessdate=June 24, 2011 }}</ref> Покрај фалењето на брзите песни како „жанровски разнебитувани“, Адам Марковиз од ''[[Entertainment Weekly]]'' рекол дека првата половина од песните се „чудна [...] заспивачки рецитали од балади“ и коментирал дека „Вокално, никогаш не звучела подобро — со силен глас и прецизно — но песните тука не се за неа.“<ref name="Markowitz">{{Cite magazine |last=Markowitz |first=Adam |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20504524,00.html |title=4 review - Beyoncé Review |5=Music Reviews and News |6=EW.com |magazine=[[Entertainment Weekly]] |publisher=[[Time Inc.]] |date=June 22, 2011 |accessdate=June 22, 2011 |archive-date=2011-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821054206/http://www.ew.com/ew/article/0,,20504524,00.html |url-status=dead }}</ref> Алексис Петридис од ''[[The Guardian]]'' изјавил „Високите песни нудат наводи што можеше да биде: тешко е да се почувствува дека албумот би можел да звучи подобро отколку што е сега.“<ref name="Petridis">{{Наведена мрежна страница |last=Petridis |first=Alexis |url=http://www.guardian.co.uk/music/2011/jun/23/beyonce-4-album-review |title=Beyoncé: 4 - review | Music | The Guardian |work=[[The Guardian]] |publisher=[[Guardian Media Group|Guardian News and Media Limited]] |date=June 23, 2011 |accessdate=June 24, 2011 }}</ref> Кевин Рили од ''[[Now (магазин)|NOW]]'' напишал дека „На ''4'', нејзе сè уште ѝ недостасува вистинско чувство на ранливост но таа заминува од продукцијата со средно темпо наменета за клубови.“<ref name="Ritchie">{{Наведена мрежна страница |last=Ritchie |first=Kevin |url=http://www.nowtoronto.com/music/discs.cfm?content=181414 |title=NOW Magazine // Music // Beyoncé - 4 |work=[[Now (magazine)|NOW]] |publisher=[[Now Communications]] |date=June 23, 2011 |accessdate=June 23, 2011 |archive-date=2011-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128174604/http://www.nowtoronto.com/music/discs.cfm?content=181414 |url-status=dead }}</ref> ==Список на песни== {{Track listing | extra_column = Продуцент(и) | total_length = | writing_credits = yes | title1 = [[1+1 (песна)|1+1]] | writer1 = [[The-Dream|Териус Неш]], [[Кристофер Стјуарт (продуцент)|Кристофер Стјуарт]], [[Бијонсе Ноулс]] | extra1 = Ноулс, Неш, Трики Стјуарт | length1 = 4:35 | title2 = I Care | writer2 = [[Џеф Баскер]], [[Чед Хуго]], Ноулс | extra2 = Баскер, Ноулс* | length2 = 4:00 | title3 = I Miss You | writer3 = [[Френк Оушн]], Ши Тејлор, Ноулс | extra3 = Ноулс, Ш. Тејлор | length3 = 2:59 | title4 = [[Best Thing I Never Had]] | writer4 = [[Babyface (музичар)|Кени Едмондс]], Антонио Диксон, Ноулс, [[Патрик М. Смит|Патрик Смит]], Ш. Тејлор, Лери Грифин, Џр., Калеб Меккембел | extra4 = Ноулс, Бејбифејс, Диксон, Ш. Тејлор, [[Symbolyc One (S1)|Symbolyc One]], Калеб | length4 = 4:13 | title5 = Party | note5 = со [[André 3000]] | writer5 = [[Кање Вест]], Баскер, Ноучс, [[Consequence (рапер)|Декстер Милс]], [[Даг Е. Фреш|Даглас Дејвис]], [[Слик Рик|Рики Валтерс]] | extra5 = Ноулс, Вест, Баскер* | length5 = 4:06 | title6 = Rather Die Young | writer6 = Баскер, [[Лук Стил (музичар)|Лук Стил]], Ноулс | extra6 = Баскер, Ноулс*, Стил* | length6 = 3:43 | title7 = Start Over | writer7 = Тејлор, Ноулс, [[Естер Дин]] | extra7 = Ноулс Ш. Тејлор | length7 = 3:19 | title8 = Love on Top | writer8 = Ноулс, Неш, Ш. Тејлор | extra8 = Ноулс, Ш. Тејлор | length8 = 4:28 | title9 = [[Countdown (песна на Бијонсе Ноулс)|Countdown]] | writer9 = Неш, Ш. Тејлор, Ноулс, Дин, Кенон Лемб, [[Џули Фрост]], [[Мајкл Бивинс]], [[Натан Морис]], [[Ванја Морис]] | extra9 = Ноулс, Ш. Тејлор | length9 = 3:34 | title10 = End of Time | writer10 = Ноулс, Неш, Ш. Тејлор, [[Свич (диџеј)|Дејвид Тејлор]] | extra10 = Ноулс, The-Dream, Свич | length10 = 3:44 | title11 = I Was Here | writer11 = [[Дијан Варен]] | extra11 = [[Рајан Тедер]], [[Брент Куцле]], Ноулс, [[Кук Харел]] | length11 = 4:00 | title12 = [[Run the World (Girls)]] | writer12 = Неш, Ноулс, [[Дипло (диџеј)|Весли Пентз]], Д. Тејлор, [[Вибз Картел|Адиџа Палмер]], [[Афроџек]] | extra12 = Свич, Териус Неп, Ноулс*, Ш. Тејлор* | length12 = 3:55 }} {{Track listing | headline = Јапонска бонус песна<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?website=S&ima=3911&cd=SICP000003185|title=Beyoncé - 4 [Limited Edition] |language=ja |publisher=[[Sony Music Entertainment|Sony Music Japan]] |date=June 5, 2011|accessdate=June 5, 2011}}</ref> | collapsed = yes | writing_credits = yes | extra_column = Продуцент(и) | title13 = Dreaming | writer13 = | extra13 = | length13 = }} {{Track listing | headline = Делукс издание бонус диск<ref name="target"/> | collapsed = yes | writing_credits = yes | extra_column = Продуцент(и) | title1 = Lay Up Under Me | writer1 = Ноулс, [[Шон Гарет]], [[Stargate (продукциски тим)|Микел Ериксен, Тор Ерик Хермансен]], Ш. Тејлор | extra1 = Ноулс, Ш. Тејлор | length1 = 4:13 | title2 = Schoolin' Life | writer2 = Ноулс, Неш, Ш. Тејлор, [[Carlos McKinney]] | extra2 = The-Dream, Ноулс*, Лос Да Мистро* | length2 = 4:53 | title3 = Dance for You | writer3 = Ноулс, Неш, Стјуарт | extra3 = Ноулс, The-Dream, Стјуарт | length3 = 6:17 | title4 = Run the World (Girls) | note4 = Каскејд Клуб Ремикс | writer4 = Неш, Ноулс, Пентз, Д. Тејлор, Палмер, Афроџек | extra4 = [[Kaskade]] | length4 = 5:02 | title5 = Run the World (Girls) | note5 = Red Top Club Remix | writer5 = Неш, Ноулс, Пентз, Д. Тејлор, Палмер, Афроџек | extra5 = Џенс Баргмарк | length5 = 6:02 | title6 = Run the World (Girls) | note6 = Џокен Симс Клуб Ремикс | writer6 = Неш, Ноулс, Пентз, Д. Тејлор, Палмер, Афроџек | extra6 = Џулијан Наполитано | length6 = 6:19 }} <small>* Дополнителен продуцент</small> ;Забелешки *Делукс изданието содржи ексклузивна верзија на музичкото видео за „Run the World (Girls)“.<ref name="target">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.target.com/4-Deluxe-Discs-Only-Target/dp/B00528CQEI/ref=sc_qi_detailbutton|title=4 (Deluxe Edition) – 2 Discs|publisher=[[Target Corporation]]|accessdate=June 18, 2011|archive-date=2012-12-05|archive-url=https://archive.today/20121205034508/http://www.target.com/4-Deluxe-Discs-Only-Target/dp/B00528CQEI/ref=sc_qi_detailbutton}}</ref> *Ноулс и Кук Харел се кредитирани како вокални продуценти на „I Was Here“.<ref name="booklet">{{Cite AV media notes |Name=4|Artist=Beyoncé Knowles |Year=2011 |Format=CD liner |Publisher=[[Columbia Records]]}}</ref> ;Примероци *„Party“ користи примероци од „[[La Di Da Di]]“ изведена од [[Даг Е. Фреш]] и [[Слик Рик]] и напишана од Е. Дејвис и Рики Валтерс.<ref name="rapupsamples">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/06/04/beyonce-samples-slick-rick-and-doug-e-fresh-on-andre-3000-collaboration/ |title=Beyonce Samples Slick Rick and Doug E. Fresh on André 3000 Collaboration |work=[[Rap-Up]] |date=June 4, 2011 |accessdate=June 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110731121830/http://www.rap-up.com/2011/06/04/beyonce-samples-slick-rick-and-doug-e-fresh-on-andre-3000-collaboration/ |archive-date=2011-07-31 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=817100&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |title=BMI <nowiki>|</nowiki> Repertoire Search – La Di Da Di |publisher=[[Broadcast Music Incorporated]] |accessdate=June 5, 2011 }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *„Countdown“ користи примероци од „[[Uhh Ahh]]“ изведена од [[Boyz II Men]] и напишана од [[Мајкл Бивинс]], [[Натан Морис]] и [[Ванја Морис]].<ref name="rapupsamples"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=1565975&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |title=BMI <nowiki>|</nowiki> Repertoire Search – Uhh Ahh |publisher=[[Broadcast Music Incorporated]] |accessdate=June 5, 2011 |archive-date=2012-07-17 |archive-url=https://archive.today/20120717115322/http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=1565975&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |url-status=dead }}</ref> *„Run the World (Girls)“ користи примероци од „Pon de Floor“ изведена од [[Мајор Лазе]] и напишана од Адиџа Палмер, Дипло, Дејвид Тејлор и Афроџек.<ref name="rapupsamples"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=10853736&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |title=BMI <nowiki>|</nowiki> Repertoire Search – Pon de Floor |publisher=[[Broadcast Music Incorporated]] |accessdate=June 5, 2011 }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Историја на издавање == {|class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Регион ! scope="col"| Датум ! scope="col"| Формат ! scope="col"| Куќа |- ! scope="row"| [[Австралија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sanity.com.au/products/2199591/4 |title=Buy 4 Beyonce, Urban, CD |publisher=[[Sanity (music store)|Sanity]].com.au |accessdate=May 24, 2011 |archive-date=2013-07-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IC6QEeFz?url=http://www.sanity.com.au/products/2199591/4 |url-status=dead }}</ref> |rowspan="5"|24 јуни 2011 |rowspan="13"|[[Компакт диск|ЦД]], [[Музичко спуштање|дигитално спуштање]] |rowspan="6"|[[Sony Music Entertainment]] |- ! scope="row"| [[Австрија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/at/news/beyonc%C3%A9-ver%C3%B6ffentlicht-4-am-24-juni-2011 |title=Beyoncé veröffentlicht '4' am 24. Juni 2011 (Austria) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoWDxLE1?url=http://www.beyonceonline.com/at/news/beyonc%C3%A9-ver%C3%B6ffentlicht-4-am-24-juni-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Белгија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.freerecordshop.be/music/4-0886979335820 |title=Beyoncé - 4 (Belgium) |work=FreeRecordShop.be |archiveurl=http://freerecordshop.be |archivedate=May 28, 2011 |accessdate=May 29, 2011}}</ref> |- ! scope="row"| [[Германија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/de/news/beyonc%C3%A9-ver%C3%B6ffentlicht-4-am-24-juni-2011 |title=Beyoncé veröffentlicht '4' am 24. Juni 2011 (Germany) |language=de |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoVmrvPR?url=http://www.beyonceonline.com/de/news/beyonc%C3%A9-ver%C3%B6ffentlicht-4-am-24-juni-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Ирска]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sonymusic.ie/news/beyonce/beyoncs-new-album-4-set-for-release-in-ireland-on-24th-june |title=Beyonce's new album '4' set for release in Ireland on 24th June |publisher=[[Sony Music Entertainment|Sony Music Ireland]] |accessdate=May 26, 2011 }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row"| [[Холандија]]<ref name="Netherlands">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bol.com/nl/p/muziek/4/1000004011421506/index.html |title=4, Beyonce <nowiki>|</nowiki> Muziek |publisher=Bol.com |accessdate=May 21, 2011 |archive-date=2013-07-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IC6caUPL?url=http://www.bol.com/nl/p/4/1000004011421506/ |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row"| [[Швајцарија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/ch/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-28-2011 |title=Beyoncé To Release '4' June 24, 2011 (Switzerland) |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoWRXliq?url=http://www.beyonceonline.com/ch/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-28-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row"| [[Франција]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/fr/news/4-le-nouvel-album-de-beyonc%C3%A9-sortira-le-27-juin |title="4", le nouvel album de Beyoncé sortira le 27 juin! |work=BeyonceOnline.com |date=May 19, 2011 |accessdate=May 28, 2011 |language=fr |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727124801/http://www.beyonceonline.com/fr/news/4-le-nouvel-album-de-beyonc%C3%A9-sortira-le-27-juin |url-status=dead }}</ref> |rowspan="4"|27 јуни 2011 |- ! scope="row"| [[Нов Зеланд]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/nz/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-27-2011 |title=Beyonce To Release '4' June 27, 2011 (New Zealand) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoUFAzxB?url=http://www.beyonceonline.com/nz/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-27-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |rowspan="2"|27 јуни 2011 |- ! scope="row"| [[Сингапур]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/sg/4/ |title=Beyonce Set To Release New Album, '4' - The Official Beyoncé Site |work=BeyonceOnline.com |accessdate=Jun 17, 2011 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604133557/http://www.beyonceonline.com/sg/4 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row"| [[Британија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.play.com/Music/CD/4-/20060908/4/Product.html |title=Buy Beyonce – 4 |publisher=Play.com|accessdate=May 24, 2011}}</ref> |[[RCA Records]] |- ! scope="row"| [[Аргентина]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/ar/news/beyonc%C3%A9-lanzar%C3%A1-su-nuevo-%C3%A1lbum-4-el-128-de-junio |title=Beyoncé lanzará su nuevo álbum "4" el 128 de Junio (Argentina) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoUZhGJ0?url=http://www.beyonceonline.com/ar/news/beyonc%C3%A9-lanzar%C3%A1-su-nuevo-%C3%A1lbum-4-el-128-de-junio |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |rowspan="5"|28 јуни 2011 |rowspan="2"|Sony Music Entertainment |- ! scope="row"| [[Бразил]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/br/news/beyonc%C3%A9-vai-lan%C3%A7ar-4-em-28-de-junho-de-2011 |title=Beyonce vai lançar '4', em 28 de Junho de 2011 (Brasil) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoVA5Gyd?url=http://www.beyonceonline.com/br/news/beyonc%C3%A9-vai-lan%C3%A7ar-4-em-28-de-junho-de-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Канада]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/ca/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-28-2011 |title=Beyonce To Release '4' June 28, 2011 (Canada) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoTytJmo?url=http://www.beyonceonline.com/ca/news/beyonc%C3%A9-release-4-june-28-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |[[Columbia Records]] |- ! scope="row"| [[Шпанија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/es/news/beyonc%C3%A9-lanzar%C3%A1-4-el-pr%C3%B3ximo-28-de-junio-de-2011 |title=Beyoncé lanzará '4' el próximo 28 de Junio de 2011 (Spain) |work=BeyonceOnline.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoW5rwE0?url=http://www.beyonceonline.com/es/news/beyonc%C3%A9-lanzar%C3%A1-4-el-pr%C3%B3ximo-28-de-junio-de-2011 |archivedate=2011-05-20 |accessdate=May 20, 2011 |url-status=live }}</ref> |Sony Music Entertainment |- ! scope="row"| [[САД]]<ref name="rapupvideo"/> |Columbia Records |- ! scope="row"| [[Данска]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://cdon.dk/musik/beyonc%c3%a9/4-14495185 |title=4 – Beyonce – Musik |publisher=CDON Group |accessdate=May 26, 2011 |archive-date=2014-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309130936/http://cdon.dk/musik/beyonc%c3%a9/4-14495185 |url-status=dead }}</ref> | rowspan="2"|June 29, 2011 |Sony Music Entertainment |- ! scope="row"| [[Јапонија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.co.jp/4-%E3%83%93%E3%83%A8%E3%83%B3%E3%82%BB/dp/B0051C5CKU/ref=sr_1_3?ie=UTF8&qid=1306201494&sr=8-3 |title=Amazon.co.jp: Beyonce – 4 |language=ja |publisher=[[Amazon.com|Amazon Japan]] |accessdate=May 24, 2011}}</ref> | 29 јуни 2011 |[[Sony Music Entertainment Japan]] |} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.beyonceonline.com/us/countdown}} * ''[http://www.metacritic.com/music/4-2011 4]'' на [[Metacritic]] {{Бијонсе Ноулс}} [[Категорија:Албуми од 2011]] [[Категорија:Албуми од Бијонсе Ноулс]] otdvpk8s7729t6ah1zaysceu1qpt9ze 0 757819 5649876 5588284 2026-10-26T01:15:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649876 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Diva | слика = Divasinglecover.jpg | слика големина = | рамка = | опис = | изведувач = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | албум = [[I Am... Sasha Fierce]] | страна А = | страна Б = | издаден = 20 јануари 2009 | формат = [[Музичко симнување|Музичко спуштање]] | снимен = 2008<br />Bangladesh Studios<br />Patchwerk Studios<br />Silent Sound Studios<br /><small>([[Атланта (Џорџија)|Атланта]], [[Џорџија]])</small> | жанр = [[Современ Р&Б|Р&Б]], [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] | должина = 3:20 | куќа = [[Columbia Records|Columbia]] | композитор = [[Бијонсе Ноулс]], [[Бангладеш (продуцент)|Шондрае „Бангладеш“ Крафорд]], [[Син Гарет]] | позиции = | продуцент = Бијонсе Ноулс, Бангладеш, Син Гарет | сертификации = | претходен = „[[At Last#Верзија на Бијонсе|At Last]]“<br />(2008) | овој = „'''Diva'''“<br />(2009) | следен = „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“<br/>(2009)<br /> | друго = }} „'''Diva'''“ е песна од американската [[Современ Р&Б|Р&Б]] пејачка [[Бијонсе Ноулс]]. Песната е напишана и продуцирана од Ноулс, [[Бангладеш (продуцент)|Шондрае „Бангладеш“ Крафорд]] и [[Син Гарет]] за нејзиниот трет студиски албум ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008). Бил издаден како трет сингл од албумот во САД заедно со третиот интернационален сингл „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“. „Diva“ е [[Современ Р&Б|Р&Б]] песна, поставена во [[хип-хоп музиката|хип-хоп]] ритам и содржи појачано темпо. Текстот на песната носи порака за независност и женско подобрување. Песната содржи такт и бас линија слични на друга продукција која претходно ја направиле Бангладеш наречена, „[[A Milli]]“ од американскиот хип-хоп артист [[Лил Вејн]]. Критичарите ја нарекле песната „женски придружник“. Синглот добил позитивни критики од музичкити критичари, а некои ја критикувале поврзаноста на песната со „A Milli“. Песната била успешна во САД, искачувајќи се на деветнаесеттото место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], на првото место на табелата [[Хот Денс Клуб Песни|Хот Денс Клуб Плеј]] и на третото место на [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|Хот Р&Б/Хип-Хоп Песни]]. Песната добила златна сертификација од [[Снимачката Индустриска Асоцијација на Америка]] (RIAA). Иако била само официјално издадена во САД, песната се појавила на табелите во [[Австралија]], [[Ирска]], [[Холандија]], [[Нов Зеланд]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Музичкото видео, режирано од [[Мелина Матсукас]], ја покажува Ноулс и позадински танчери во магазин и има слична кореографија на нејзиниот претходен сингл „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“. Ноулс исто така се појавува во различни [[Тиери Муглер]] модни парчиња. Иако не ја изведувала на никое телевизиско појавување, песната била дел од сет-списокот на турнејата [[I Am... Tour]]. ==Позадина и издавање== Според интервју кое композиторот на „Diva“, [[Бангладеш (продуцент)|Бангладеш]] го имал со ''[[Rap-Up]]'', песната оригинално требло да биде ставена во неговата микс касета.<ref name="mtv2"/> Тој исто така планирал да избере женски артист кој ќе пее за песната.<ref name="mtv2"/> Сепак, тој одлучил песната да ѝ ја даде на американската Р&Б пејачка [[Кејшија Кол]]. Кол која го сакала само ритамот на „Diva“, но не и целата песна, одбила да ја сними. Подоцна таа се одличила да ја испее песната, но во меѓувреме и Ноулс ја сакала песната за нејзиниот албум.<ref name="rap9">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2010/07/12/rap-up-tv-bangladesh-reinvents-kelly-rowland-and-r-kelly/ |title=Rap-Up TV: Bangladesh Reinvents Kelly Rowland And R. Kelly |date=2010-07-12 |accessdate=2010-12-10 |work=[[Rap-Up|Rap Up]] |publisher=Devin Lazerine |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016125403/http://www.rap-up.com/2010/07/12/rap-up-tv-bangladesh-reinvents-kelly-rowland-and-r-kelly/ |url-status=dead }}</ref> Бангладеш одлучил да ѝ ја даде песната на Ноулс, а за Кејшија Кол продуцирал друга песна.<ref name="mtv2">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1645208/20100805/bangladesh.jhtml |title=From Ludacris To Lil Wayne, Bangladesh Remembers His Best Beats |author=Shaheem Reid |date=2010-08-06 |accessdate=2010-12-10 |work=[[MTV Вести|MTV News]] |publisher=MTV Networks (Viacom) |archive-date=2010-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100912000158/http://www.mtv.com/news/articles/1645208/20100805/bangladesh.jhtml |url-status=dead }}</ref> Еден месец по издавањето на ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008), било изјавендо дека американската Р&Б пејачка [[Кјара]], која работела на нејзиниот трет студиски албум, ''[[Fantasy Ride]]'', направила ремикс на „Diva“. Ремиксот требалко да се најде на нејзината микс касета ''Fantasy Ride Mixtape''.<ref name="rap6">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/12/27/new-music-ciara-diva-beyonce-cover/ |title=New Music: Ciara - "Diva" (Bbeyonce Cover) |date=2008-12-27 |accessdate=2010-12-10 |work=[[Rap-Up|Rap Up]] |publisher=Devin Lazerine |archive-url=https://web.archive.org/web/20081230130239/http://www.rap-up.com/2008/12/27/new-music-ciara-diva-beyonce-cover/ |archive-date=2008-12-30 |url-status=dead}}</ref> „[[Ego (песна на Бијонсе Ноулс)|Ego]]“ требало да биде вториот урбан сингл во [[Соединети Американски Држави|САД]], а како трет целокупен сингл од ''I Am... Sasha Fierce'', заедно со третиот светски сингл „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“.<ref name="rap1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/10/20/beyonces-i-am-second-singles-revealed/ |title=Beyoncé's ‘I Am…’ Second Singles Revealed |date=2008-10-20 |accessdate=2010-12-09 |work=[[Rap-Up|Rap Up]] |publisher=Devin Lazerine |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045541/http://www.rap-up.com/2008/10/20/beyonces-i-am-second-singles-revealed/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}</ref> Сепак, издавањето на „Ego“ било одложено и песната „Diva“ била издадена на урбаните радија<ref name="urban">{{Наведена мрежна страница |url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01/20/2009&Format=5 |title=R&R :: Going For Adds :: Urban |work=[[Radio & Records]] |date=2009-05-19 |accessdate=2010-07-13 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719062444/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01%2F20%2F2009&Format=5 |url-status=dead }}</ref> додека „Halo“ била испратена до мејнстрим радијата на 20 јануари 2009.<ref name="gfa1">[http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01/20/2009&Format=1 Top 40 – Week Of: January 20, 2009] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120429192909/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01%2F20%2F2009&Format=1 |date=2012-04-29 }} Radio and Records. Retrieved 2010-12-09.</ref> Истиот датум, „Diva“ била испратена само до ритмичките радија.<ref name="us_radio">[http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01/20/2009&Format=9 Rhythmic – Week Of: January 20, 2009] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090323074438/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=01%2F20%2F2009&Format=9 |date=2009-03-23 }} Radio and Records. Retrieved 2010-12-09.</ref> „Ego“ подоцна била издадена како трет урбан сингл и целокупен петти сингл во САД на 19 мај 2009.<ref name="rap8">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/11/09/new-music-beyonce-ego/ |title=New Musice: Beyoncé – 'Ego' |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |date=2008-11-09 |accessdate=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113103500/http://www.rap-up.com/2008/11/09/new-music-beyonce-ego/ |archive-date=2008-11-13 |url-status=dead}}</ref> Дополнително, во [[Германија]], „Diva“ била Б-страна на синглот „Halo“.<ref name="ger">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.de/Halo-Beyonc%C3%A9/dp/B001UEFH4O/ref=sr_1_4?s=music&ie=UTF8&qid=1285684574&sr=1-4 |title=Halo (Single) |publisher=Amazon Inc. |work=Amazon.com|Amazon Germany|date=2010-08-27|accessdate=2010-08-23}}</ref> ==Композиција== {{Listen | filename = Diva.ogg | title = „Diva“ | description = Синглот содржи пелтечки бит, продуциран од [[Бангладеш (продуцент)|Бангладеш]]. Поради сличноста во звукот, песната била наречена „женско придружување“ на „[[A Milli]]“ од [[Лил Вејн]].“ }} „Diva“ е Р&Б песна компонирана во забрзано [[хип-хоп музика|хип-хоп]] [[темпо]],<ref name="sheet">{{наведени вести|title=Diva digital sheet music (Digital Download)|work=''MusicNotes.com''|publisher=[[Hal Leonard Corporation]]}}</ref> во тоналитет од [[E-дур]].<ref name="sheet"/> ==Табели и сертификации== {{col-begin}} {{col-2}} {|class="wikitable sortable" |- !Табела (2009) !Највисока<br />позиција |- {{singlechart|Australia|40|artist=Beyoncé|song=Diva|refname=Hung Medien}} |- |Австралија ([[ARIA Charts|ARIA Urban]])<ref name="pandora">{{Наведено списание |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090320-0000/issue993.pdf |title=The ARIA Report |format=PDF |publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]]. [[Pandora Archive]] |issue=933 |date=2009-03-09 |accessdate=2010-08-25 |archive-date=2019-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416143226/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090320-0000/issue993.pdf |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:center;"|12 |- {{singlechart|Ireland|50|year=2009|week=23}} |- {{singlechart|Dutch100|73|artist=Beyoncé|song=Diva|refname=Hung Medien}} |- {{singlechart|New Zealand|26|artist=Beyoncé|song=Diva|refname=Hung Medien}} |- {{singlechart|UKchartstats|72|artist=Beyonce|song=Diva|songid=34363}} |- {{singlechart|Billboardhot100|19|artist=Beyonce|song=Diva|artistid=317670}} |- {{singlechart|Billboardrandbhiphop|3|artist=Beyonce|song=Diva|artistid=317670}} |- {{singlechart|Billboarddanceclubplay|1|artist=Beyonce|song=Ego|artistid=317670}} |- {{singlechart|Billboardpopsongs|39|artist=Beyonce|song=Ego|artistid=317670}} |- |} {{col-2}} ===Годишни табели=== {|class="wikitable sortable" |- !Табела (2009) !Позиција |- |Австралија<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20100205-0000/EOY2009.pdf |title=The ARIA Report |format=PDF |accessdate=2010-07-17 |work=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |publisher=[[Pandora Archive]]}}</ref> | style="text-align:center;"|50 |- |САД ''Билборд'' Хот 100<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009 |title=Top 100 Music Hits, Top 100 Music Charts, Top 100 Songs & The Hot 100 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2009-12-31 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://archive.today/20120630023040/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009%23/charts-year-end/hot-100-songs?year=2009 |archivedate=20 јуни 2012 |url-status=live }}</ref> | style="text-align:center;"|82 |- |САД Хот Р&Б/Хип Хоп Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-r-b-hip-hop-songs?year=2009 |title=Top Hip-Hop and R&B Songs & Singles Charts |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2009-12-31 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091220034215/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-r-b-hip-hop-songs?year=2009 |archivedate=2009-12-20 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|22 |- |САД Радио Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-radio-songs?year=2009&begin=71&order=position |title=Radio Songs |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |date=2009-12-31 |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106170522/http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-radio-songs?year=2009&begin=71&order=position |archivedate=2010-01-06 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|75 |- |САД Хот Денс Клуб Плеј Песни<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts-year-end/hot-dance-club-play-songs?year=2009&begin=21&order=position |title=Club Music, Hot Dance Songs, Club Songs, Dance Club Music Charts |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=2010-07-13 |archiveurl=https://archive.today/20120720210344/www.billboard.com/charts-year-end/hot-dance-club-play-songs?year=2009&begin=21&order=position |archivedate=2012-07-20 |url-status=bot: unknown }}</ref> | style="text-align:center;"|24 |} ===Сертификации=== {| class="wikitable" |- ! Држави ! Сертификација |- | САД <small>([[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]])</small> |Злато<ref name="riaa">{{Наведена мрежна страница |url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=2&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=&artist=beyonce&format=SINGLE&debutLP=&category=&sex=&releaseDate=&requestNo=&type=&level=&label=&company=&certificationDate=&awardDescription=&catalogNo=&aSex=&rec_id=&charField=&gold=&platinum=&multiPlat=&level2=&certDate=&album=&id=&after=&before=&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2009&sort=Artist&perPage=25 |title=Beyonce - Diva certifications |publisher=[[Здружение на музичките сниматели на Америка|Recording Industry Association of America]] |accessdate=2010-12-10 |archive-date=2012-07-17 |archive-url=https://archive.today/20120717030752/http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=2&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=&artist=beyonce&format=SINGLE&debutLP=&category=&sex=&releaseDate=&requestNo=&type=&level=&label=&company=&certificationDate=&awardDescription=&catalogNo=&aSex=&rec_id=&charField=&gold=&platinum=&multiPlat=&level2=&certDate=&album=&id=&after=&before=&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2009&sort=Artist&perPage=25 |url-status=dead }}</ref> |} {{col-end}} {{s-start|header={{s-prec|}}}} {{s-bef| before = „[[Long Distance (песна)|Long Distance]]“ од [[Бренди Норвуд|Бренди]]}} {{s-ttl| title = Список на број-еден синглови на ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' [[Хот Денс Клуб Песни]] во САД | years = 28 март 2009 – 4 април 2009}} {{s-aft| after = „[[The Fear (песна)|The Fear]]“ од [[Лили Ален]]}} {{s-end}} ==Наводи== {{наводи|colwidth=30em}} == Надворешни врски == *[http://www.beyonceonline.com Официјално мрежно место на Бијонсе Ноулс] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090105161136/http://beyonceonline.com/ |date=2009-01-05 }} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} {{DEFAULTSORT:Diva (Beyonce Knowles Song)}} [[Категорија:Песни од 2008]] [[Категорија:Синглови од 2009]] [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Американски хип-хоп песни]] rslck6acbblc6916cqrnmdb9lw0qmz6 0 759247 5649855 5638354 2026-10-25T23:56:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649855 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Best Thing I Never Had | слика = Best Thing I Never Had.jpg | опис = | изведувач = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | албум = [[4 (албум на Бијонсе Ноулс)|4]] | страна А = | страна Б = | издаден = 1 јуни 2011 | формат = [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]], [[музичко симнување|дигитално спуштање]] | снимен = МСР Студио, [[KMA Music|КМА Студио]]<br>([[Њујорк (град)|Њујорк Сити]]) | жанр = [[Современ Р&Б|Р&Б]], [[поп-музика|поп]] | должина = 3:47 | куќа = [[Columbia Records|Columbia]] | текстописец = Антонио Диксон, Кенет Едмондс, Лери Грифин Џуниор, Бијонсе Ноулс, Калеб Меккепбел, [[Патрик М. Смит|Патрик Смит]], Ши Тејлор | продуцент = [[Бејбифејс (музичар)|Бејбифејс]], [[Strange Fruit Project|S1]] и Калеб, Антонио Диксон, Бијонсе Ноулс, Ши Тејлор | претходен = „[[Run the World (Girls)]]“<br />(2011) | овој = „'''Best Thing I Never Had'''“<br />(2011) | следен = | друго = }} „'''Best Thing I Never Had'''“ е песна од американската пејачка [[Бијонсе Ноулс]] од нејзиниот четврт студиски албум, ''[[4 (албум на Бијонсе Ноулс)|4]]'' (2011). Била издадена на 1 јуни 2011, преку [[Columbia Records]] како вториот сингл од албумот. „Best Thing I Never Had“ е напишана од [[Патрик М. Смит|Патрик „Ј. Ке“ Смит]] и ко-напишана од [[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]], [[Strange Fruit Project|Symbolyc One]], Калеб Меккембел, Атонио Диксон, Ноулс и Ши Тејлор.[[Современ Р&Б|Р&Б]]-[[поп-музика|поп]] баладата, „Best Thing I Never Had“ содржи текст кој зборува за освета и карма. Не чекајќи да остане со скршено срце, женскиот протагонист ја прикажува својата нова среќа, која ја има добиено откако раскинала со нејзиниот бивш љубовник кој не го познавал чувството на среќа со неа. Критичките одговори на „Best Thing I Never Had“ биле генерално позитивни, а неколку музички критичари ја споредиле песната со претходниот сингл на Ноулс од 2006 година, „[[Irreplaceable]]“. Тие исто така ги пофалиле и вокалите на Ноулс како и текстот на песната. „Best Thing I Never Had“ се има искачено на неколку светски табели. Музичкото видео режирано од Дајан Мартел било премиерно покажано на 7 јуни 2011 година. Во него е прикажана Ноулс на свадбена церемонија. ==Позадина и снимање== „Best Thing I Never Had“ е напишана од Ноулс и [[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]]<ref name="mtv">{{Наведена мрежна страница |last=Dinh |first=James |url=http://www.mtv.com/news/articles/1664883/beyonce-premieres-best-thing-i-never-had.jhtml |title=Beyonce Premieres 'Best Thing I Never Had' |publisher=[[MTV Вести|MTV News]]. [[MTV Networks]] |date=June 1, 2011 |accessdate=June 1, 2011 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602174119/http://www.mtv.com/news/articles/1664883/beyonce-premieres-best-thing-i-never-had.jhtml |url-status=dead }}</ref> и [[Патрик М. Смит|Патрик „Ј. Ке“ Смит]],<ref name="losan">{{Наведена мрежна страница |author=Gyant |url=http://www.bet.com/news/music/2011/06/03/-best-thing-i-never-had-songwriter-inspired-by-beyonc-.html |title="Best Thing I Never Had" Songwriter Inspired by Beyonce |publisher=[[Black Entertainment Television|BET News]]. BET Networks |date=June 3, 2011 |accessdate=June 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607034826/http://www.bet.com/news/music/2011/06/03/-best-thing-i-never-had-songwriter-inspired-by-beyonc-.html |archive-date=2011-06-07 |url-status=dead}}</ref> а продуцирана од [[Symbolyc One]].<ref name="rap">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/06/01/new-music-beyonce-best-thing-i-never-had/ |title=New Music: Beyoncé – 'Best Thing I Never Had' |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |date=June 1, 2011 |accessdate=June 2, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604110327/http://www.rap-up.com/2011/06/01/new-music-beyonce-best-thing-i-never-had |archive-date=2011-06-04 |url-status=dead}}</ref> Слушачка приватна забава за четвртиот студиски албум на Ноулс била одржана на 12 мај 2011. Ноулс им понудила на присутните преглед на пет песни од новиот албум како и официјалното музичко видео за „[[Run the World (Girls)]]“. На забавата, „Best Thing I Never Had“ била една од петте песни кои им биле прикажани на избраната група обожаватели.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |title=Beyonce Previews 4, 'Run The World (Girls)' Video |publisher=[[MTV Вести|MTV News]]. [[MTV Networks]] |date=May 11, 2011 |author=MTV News Staff |accessdate=June 2, 2011 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025172451/http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |url-status=dead }}</ref> На 1 мај 2011, песна наречена „End of Time“ протекла на интернет како [[демо (музика)|демо]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5842832/beyonce-snippets-till-the-end-of-time |title=Listen To Snippets Of Beyonce’s Supposed Next Single “End Of Time” &#124; Music News, Reviews, and Gossip on |publisher=[[Idolator (website)|Idolator]]. [[Buzz Media]] |date=May 1, 2011 |accessdate=June 6, 2011 }}{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> додека целосното демо на песната, со Ноулс која му се исповеда на нејзиниот љубовник, протекло на 20 мај 2011, со тагот „само за користење на интернет“.<ref name="idolator1">{{Наведена мрежна страница |url=http://idolator.com/5870062/beyonce-till-the-end-of-time-new-song |title=Beyonce Will Love You "Till The End Of Time" In New Single |publisher=[[Idolator (website)|Idolator]]. [[Buzz Media]] |date=May 20, 2011 |accessdate=June 6, 2011 }}{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last=Buchanan |first=Kyle |url=http://nymag.com/daily/entertainment/2011/05/listen_to_beyonces_next_single.html |title=Listen to Beyoncé’s Next Single, ‘Till the End of Time’ - Vulture |work=[[New York (magazine)|New York]] |publisher=New York Media Holdings |date=May 21, 2011 |accessdate=May 24, 2011}}</ref> Неколку мрежни места, вклучувајќи ја и [[MTV Вести|MTV News]] почнале да известуваат потенцијален следбеник на водечкиот сингл, „Run the World“.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Dinh |first=James |url=http://www.mtv.com/news/articles/1664399/beyonce-till-the-end-of-time.jhtml |title=Beyonce's 'Till The End Of Time' Hits The Internet |publisher=[[MTV Вести|MTV News]]. [[MTV Networks]] |date=June 1, 2011 |accessdate=June 1, 2011 |archive-date=2011-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526024122/http://www.mtv.com/news/articles/1664399/beyonce-till-the-end-of-time.jhtml |url-status=dead }}</ref> Сепак, тие шпекулации биле засенети со издавањето на [[Промоционална снимка|промоционалниот сингл]], „[[1+1 (песна)|1+1]]“ на 25 мај 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a321610/beyonce-releases-new-song-11.html |first=Lewis |last=Corne |title=Beyoncé releases new song '1+1' |publisher=Digital Spy. [[Hachette Filipacchi Médias]] |date=May 26, 2011 |accessdate=June 6, 2011 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424013124/http://www.digitalspy.co.uk/music/sitecomponent/a28814/singles-release-diary.html |url-status=dead }}</ref> Во почетокот на јуни 2011, [[Columbia Records]] изјавила дека „1+1“ нема да биде испратен до радијата, а „Best Thing I Never Had“ служел како вториот сингл од ''4'', следејќи го „Run the World“.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Trust |first=Gary |url=http://www.billboard.com/news/idols-scotty-mccreery-lauren-alaina-top-1005211922.story |title='Idols' Scott McCreery & Laura Alaina Top Hot 100 Debuts, Adele Still No. 1 |location=New York |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher= [[Prometheus Global Media]] |date=June 1, 2011 |accessdate=June 6, 2011}}</ref> ==Настапи во живо== Ноулс за првпат ја извела „Best Thing I Never Had“ во живо на концерт во [[Палаис Никаија]] во [[Ница]], [[Франција]] на 20 јуни 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rap-up.com/2011/06/20/beyonce-invades-the-stage-at-european-concert-kickoff-video/|title=Beyonce Invades the Stage at European Concert Kickoff (Video)|work=[[Rap-Up]]|date=June 20, 2011|accessdate=July 1, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623133804/http://www.rap-up.com/2011/06/20/beyonce-invades-the-stage-at-european-concert-kickoff-video/|archive-date=2011-06-23|url-status=dead}}</ref> Таа исто така ја извела песната на [[Гластонбери Фестивал 2011|Гластонбери Фестивалот од 2011]] година на 26 јуни.<ref name="liveperformance">{{наведени вести|url=http://www.nme.com/news/nme/57589|title=Beyonce covers Kings Of Leon and Prince at Glastonbury|work[[NME]]|publisher=[[IPC Media]] ([[Time Inc.]])|date=2011-06-27|accessdate=2011-06-27}}</ref> На 28 јуни 2011, Ноулс ја извела „Best Thing I Never Had“ на финалето на ''[[X Factor (Франција)|X Factor во Франција]]''.<ref name="xfactor">{{наведени вести|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2009398/Beyonce-gyrates-judges-table-X-Factor-France.html|title=Beyonce gyrates on the judges' table on X Factor France|work=Daily Mail|first=Georgina|last=Littlejohn|date=June 29, 2011|accessdate=June 30, 2011}}</ref> ==Формати и списоци на песни== *;Дигитално спуштање<ref name="USIT"/> #„Best Thing I Never Had“ – 4:12 *;Германски ЦД сингл<ref name="gercd"/> #„Best Thing I Never Had“ – 4:13 #„[[Run the World (Girls)]]“ (Клуб Ремикс на [[Kaskade]]) – 5:03 ==Кредити и личности== Кредитите се земени од долните забелешки на албумот ''4''.<ref name="Booklet">{{cite album-notes |title=4 |url=http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits |archiveurl=http://www.webcitation.org/5zh1rxPm0 |publisher=[[Columbia Records]] |artist=[[Бијонсе Ноулс|Beyoncé Knowles]] |albumlink=4 (Beyoncé Knowles album) |year=2011 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110630174000/http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits |date=2011-06-30 }} {{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits |title=архивски примерок |accessdate=2011-07-10 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929073615/http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} *Вал Бетвајт – [[Микс инженер|миксер]] асистент *Антонио Дискон – продуцент, текстописец *[[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]] – продуцент, текстописец *Глорија Каба – инженер асистент *Бијонсе Ноулс – [[Пеење|вокали]], [[Музички продуцент|продуцент]], [[текстописец]] *Калеб Меккемпбел – продуцент, текстописец *[[Тони Мазерати]] – миксер {{col-2}} *Серге Нудел – инженер асистент *[[Symbolyc One]] – продуцент, текстописец *Роб Сучески – [[гитара]] *[[Патрик М. Смит|Патрик „Ј. Ке“ Смит]] – текстописец *Ши Тејлор – продуцент, текстописец *Пит Волфорд – инженер асистент *Џордан „Диџеј Свивел“ Јанг – снимач {{col-end}} ==Историја на издавање== {|class="wikitable plainrowheaders" !scope="col"|Држава !scope="col"|Датум !scope="col"|Формат |- |Австралија<ref name="AS">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/au/album/best-thing-i-never-had/id441383556?i=441383562&ign-mpt=uo%3D4 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]] |accessdate=June 6, 2011}}</ref> | rowspan="4"| 1 јуни 2011 | rowspan="19"| [[Музичко симнување|Дигитално спуштање]] |- |Канада<ref name="CA">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/ca/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=6 јуни 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112122751/https://itunes.apple.com/ca/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |archive-date=2012-11-12 |url-status=dead}}</ref> |- |Нов Зеланд<ref name="NZ">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/nz/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 6, 2011}}</ref> |- |САД<ref name="USIT">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/us/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 2, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604124437/http://itunes.apple.com/us/album/best-thing-i-never-had-single/id441383556 |archive-date=2011-06-04 |url-status=dead}}</ref> |- |Австрија<ref name="AT">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/au/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=de |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> | rowspan="15"|9 јули 2011 |- |Белгија<ref name="BE">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/be/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Бразил<ref name="gerdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://sonora.terra.com.br/#/cd/204113/best_thing_i_never_had|title=Best Thing I Never Had - Single|last=|first=|date=|work=|publisher=Sonora.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031102413/http://sonora.terra.com.br/#/cd/204113/best_thing_i_never_had|archive-date=2013-10-31|dead-url=|accessdate=June 9, 2011|url-status=dead}}</ref> |- |Данска<ref name="DK">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/dk/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Финска<ref name="FI">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/fi/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Франција<ref name="FR">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/fr/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=fr |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Германија<ref name="DE">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/de/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=de |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Ирска<ref name="IRE">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/ie/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Италија<ref name="ITA">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/it/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=it |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Холандија<ref name="NED">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/nl/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=nl |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Норвешка<ref name="NOR">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/no/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Португалија<ref name="PT">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/pt/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=pt|publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Шпанија<ref name="ESP">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/es/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=es |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Шведска<ref name="SE">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/se/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Швајцарија<ref name="SWI">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/ch/album/best-thing-i-never-had-single/id442999804 |title=Best Thing I Never Had - Single |language=de |publisher=iTunes Store. Apple Inc |accessdate=June 26, 2011}}</ref> |- |Германија<ref name=gercd>{{Наведена мрежна страница|title=Beyoncé - Best Thing I Never Had - Sony Music Entertainment Germany GmbH|url=http://www.sonymusic.de/Beyonce/Best-Thing-I-Never-Had/P/2553328/B/88697945172|publisher=Sony Music Entertainment Germany GmbH|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zieA4mKG?url=http://www.sonymusic.de/Beyonce/Best-Thing-I-Never-Had/P/2553328/B/88697945172|archivedate=2011-06-26|accessdate=2011-07-10|url-status=dead}}</ref> |8 јули 2011 |[[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]] |} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://www.youtube.com/watch?v=FHp2KgyQUFk Официјално музичко видео] на [[YouTube|Јутуб]] *[http://www.beyonceonline.com/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090105161136/http://beyonceonline.com/ |date=2009-01-05 }} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Песни од 2011]] [[Категорија:Балади од 2010-ти]] [[Категорија:Ритам и блуз балади]] [[Категорија:Соул балади]] tew9ntlwhp5ggileufzliw1roshpd7d 0 759887 5649886 5607263 2026-10-26T02:34:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649886 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Heat'' (парфем)}} {{Infobox fragrance |Name = Heat |Image = Beyonce-heat.jpg |Image size = |Caption = |Endorsed by = [[Бијонсе Ноулс]] |Description = Женски парфем |Released = 2 февруари 2010 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2010/02/03/beyonce-gets-heated-at-fragrance-launch/ |title=Beyoncé Gets Heated at Fragrance Launch |publisher=Rap-Up.com |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206102940/http://www.rap-up.com/2010/02/03/beyonce-gets-heated-at-fragrance-launch |archive-date=2010-02-06 |url-status=dead}}</ref> |Label = Givaudan’s Claude Dir & Olivier Gillotin |Tagline = Фати ја треската (Catch the fever) |Followed by = [[Heat Ultimate Elixir]] |URL = [http://www.beyonceparfums.com/ http://www.beyonceparfums.com/] }} '''''Heat''''' е првиот женски [[парфем]] создаден од [[Бијонсе Ноулс]] со издавачката куќа Givaudan Claude Dir and Olivier Gillotin одобрен од страна на [[Бијонсе Ноулс]]. Слоганот на парфемот е „''Фати ја треската.''“ (''Catch the fever'') == Информации == Парфемот е издаден во САД во февруари 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2009/12/18/beyonc-launches-her-first-fragrance-beyonc-heat/ |title=Beyoncé Launches Her First Fragrance: Beyoncé Heat |accessdate=2011-06-10 |archive-date=2009-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091219213657/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2009/12/18/beyonc-launches-her-first-fragrance-beyonc-heat/ |url-status=dead }}</ref> ''Heat'' е создаден од Бијонсе Ноулс и содржи мириси на црвена ванила, орхидеја, магнолија, нероли и румена праска.<ref name="nymag1">{{Наведена мрежна страница|last=Akhtar |first=Amina |url=http://nymag.com/daily/fashion/2009/12/beyonce.html |title=Beyoncé Unveils Her New Fragrance - The Cut |publisher=Nymag.com |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref> „Наречен е Heat, па ние сакавме додатоците да бидат запотени и росни,“ рекла таа. „Моите најсекси моменти се кога излегувам од кадата или тушот и сум чиста, па сакам да го вклучам тоа во моите парфеми.“<ref name="nymag1"/> Ноулс го извлекла парфемот од поминатите турнеи. „Многу од моите настапи вклучуваа оган, па си помисливме ‘Heat.’ Исто така црвената е една од моите омилени бои, како и златната,“ и поради тоа двете бои се наоѓаат на рамката на шишенцето. „Па потоа кога почнавме да го правиме шишенцето изгледаше како да е запалено. Јас сакам стари шишенца — мојата мајка имаше колекција од нив додека јас растев. Сакав нешто со уникатно модерно чувство. Дури и со мојата гардероба, секогаш пробувам да најдам работи кои имаат нешто малку постаромодно, но сè уште класично. Почувствував дека шишето имаше по малку од двете.“<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwd.com/beauty-industry-news/beyonce-discusses-launch-of-heat-fragrance-2398237//?full=true |title=Beyonce Discusses Launch of 'Heat' Fragrance - Beauty Industry and Products News |publisher=WWD.com |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref> {{cquote|„Сè од дизајнот на шишето за името и идеите за реклами - тоа сум јас. Кога ќе се заложам за нешто, го правам тоа 100 проценти!“ <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2009/12/29/beyonce-catches-heat-in-fragrance-ads/ |title=Beyoncé Catches ‘Heat’ in Fragrance Ads |publisher=Rap-Up.com |date=2009-12-29 |accessdate=2010-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120908124031/http://www.rap-up.com/2009/12/29/beyonce-catches-heat-in-fragrance-ads/ |archive-date=2012-09-08 |url-status=dead}}</ref>}} == Промоција == [[Податотека:Beyoncefever.jpg|right|200px|thumb|Испотена Бијонсе излегува од бањата со пареа.]] ТВ рекламата за ''Heat'' била режирана од [[Џејк Нава]], кој ги снимиле видеата на Ноулс за песните „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“, „[[If I Were a Boy]]“, „[[Beautiful Liar]]“, „[[Baby Boy (песна на Бијонсе Ноулс)|Baby Boy]]“ и „[[Crazy In Love]]“. Рекламата ја покажува Бијонсе облечена во црвен сатенски фустан која се поти во собата, додека нејзината преработка на „[[Fever (песна од 1956)|Fever]]“ свири во позадината.<ref name="autogenerated1"/> Печатената реклама, снимена од страна на Мајкл Томпсон, ја опишува сензационата Ноулс во истиот фустан носен во ТВ-кампањата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cherryconnect.com/wp-content/uploads/2009/12/beyonce-Heat-e1262106807274.jpg |title=архивски примерок |accessdate=2011-06-10 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708142100/http://www.cherryconnect.com/wp-content/uploads/2009/12/beyonce-Heat-e1262106807274.jpg |url-status=dead }}</ref> Во ноември 2010, рекламата била забранета од чувари во Велика Британија поради вулгарноста, топлината, велејќи дека не смее да биде прикажан до 19:30. Огласот, од Стандардното Авторството за Реклами во Обединетото Кралство, откриле дека објавувањето е „сексуално провокативно“ и поднеле жалби против него.<ref>http://www.billboard.com/#/news/beyonce-s-perfume-ad-too-hot-for-u-k-tv-1004127017.story</ref> Ноулс ја издала втората преработка на песната „Fever“ како сингл во САД и Канада во [[iTunes]] продавниците на 9 февруари 2010 за да го промовира парфемот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/fever-single/id353361561 |title=Fever - Single by Beyoncé - Download Fever - Single on iTunes |publisher=Itunes.apple.com |date=2010-02-08 |accessdate=2010-08-12}}</ref> Песната била овозможена за [[музичко симнување|дигитално спуштање]] во Обединетото Кралство на 22 февруари 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Praxis Media |url=http://radio1.gr/music/forthcoming_uk_singles.htm |title=Radio1 Rodos Greece ::: UK Forthcoming Singles ::: Charts, DJ Promos, Dance, Lyrics, Free Mp3 Samples Downloads |publisher=Radio1.gr |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011155818/http://www.radio1.gr/music/forthcoming_uk_singles.htm |url-status=dead }}</ref> === Ограничен EP албум === {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject Albums --> | Name = Heat | Type = EP | Artist = [[Бијонсе Ноулс]] | Cover = Бијонсе - Heat (Limited Edition CD) (Official Single Cover).jpg | Border = yes | Released = {{Start date|2011|2|}} | Recorded = 2010-2011;<br />[[Coty, Inc.]]<br /><small>(75002 [[Париз]], [[Франција]] и [[Њујорк (град)|Њујорк]], [[Њујорк (град)|Њујорк]] 10016)</small><ref name="booklet heatep"/> | Genre = [[Современ Р&Б|Р&Б]] | Length = 29:46 | Label = [[Columbia Records]], [[Music World Corporation]], [[Coty, Inc.]]<ref name="booklet heatep"/> | Producer = | Last album = ''[[Irreemplazable]]''<br />(2007) | This album = '''''Heat'''''<br />(2011) | Next album = }} Ограничен [[EP]] албум наречен ''Heat'' бил издаден за промоција на парфемот. Промоцијата на парфемот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била заедно со бесплатен торба,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www1.macys.com/catalog/product/index.ognc?ID=528347&CategoryID=30076 |title=Free gift with $59 Beyonce Heat or Heat Rush purchase! |publisher=[[Macy's]]. [[Macy's, Inc]] |accessdate=April 28, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110506064503/http://www1.macys.com/catalog/product/index.ognc?ID=528347&CategoryID=30076 |archivedate=2011-05-06 |url-status=dead }}</ref> додека ограничено издание од EP албумот е користено за промоција во сите продавници во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref name="cosmopolitan1">{{Наведена мрежна страница |last=March |first=Bridget |url=http://www.cosmopolitan.co.uk/beauty-hair/luxury/free-limited-edition-cd-with-b |title=Free limited edition CD with Beyonce Heat perfume |work=[[Cosmopolitan]] |publisher=[[Hearst Corporation]] |date=February 21, 2011 |accessdate=March 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yH5QDjAH?url=http://www.cosmopolitan.co.uk/beauty-hair/luxury/free-limited-edition-cd-with-b |archivedate=2011-04-28 |url-status=live }}</ref> Издание со [[компактен диск]] од EP-от е вклучен со секо купено шишенце од Heat од 50&nbsp;ml.<ref name="cosmopolitan1"/> ВО 2003, Ноулс ја преработила песната од [[Литл Вили Џон]], „[[Fever (песна на Литл Вили Џон)|Fever]]“ за саундтракот на ''[[The Fighting Temptations]]''. Ноулс подоцна повторно ја снимила песната за рекламата за парфемот и за албумот ''Heat''. EP-от исто така содржи [[ремикс]]ови ис песните кои Ноулс претходно ги снимила; Karmatronic направил ремикс на „[[At Last]]“ и „Satellites“, Catalyst направил ремикс на „[[Broken-Hearted Girl]]“ и Lost Daze направил ремикс на „Smash Into You“. Ремиксот на Catalyst на „Broken-Hearted Girl“ бил претходно во [[ремикс албум]]от на Ноулс од 2009 наречен ''[[Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Kellman |first=Andy |url=http://www.allmusic.com/album/above-and-beyonc-video-collection-dance-mixes-r1619459 |title=Above and Beyoncé: Video Collection & Dance Mixes - Beyoncé |publisher=[[Allmusic]]. [[Rovi Corporation]] |accessdate=March 26, 2011}}</ref> Додека го промовирал ''Heat'', британскаат малопродажна продавница ''[[Debenhams]]'' изјавила дека се состои од пет најдобри хитови на Ноулс.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.debenhams.com/webapp/wcs/stores/servlet/CategoryDisplay?storeId=10001&catalogId=10001&langId=-1&userType=G&categoryId=138132 |title=Fragrance Offers |publisher=[[Debenhams]] |accessdate=March 26, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724074733/http://www.debenhams.com/webapp/wcs/stores/servlet/CategoryDisplay?storeId=10001&catalogId=10001&langId=-1&userType=G&categoryId=138132 |archivedate=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> „Fever“ бил издаден како промоционален сингл на 8 февруари 2010 со што бил овозможен за дигитално спуштање.<ref name="apple1">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/us/album/fever-single/id353361561 |title=Fever - Single |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]] |accessdate=March 26, 2011}}</ref> ==== Список на песни ==== {{Track listing | extra_column = Продуцент(и) | writing_credits = yes | total_length = 29:46 | title1 = [[Fever (песна на Литл Вили Џон)|Fever]] | writer1 = Еди Кули, [[Отис Блеквел|Џон Дејвенпорт]] | length1 = 3:33 | extra1 = [[Бијонсе Ноулс]], Чик Сантана | title2 = [[At Last]] | note2 = Ремикс од Karmatronic | writer2 = [[Мак Гордон]], [[Хари Варен]] | extra2 = Мое Кохен (дополнителен), Петер Кракцар, Акилис Спарта | length2 = 7:38 | title3 = [[Broken-Hearted Girl]] | note3 = Ремикс од Catalyst | writer3 = [[Babyface (музичар)|Кенет Едмондс]], [[Stargate (продукциски тим)|Микел Сторлер Ериксен]], [[Stargate (продукциски тим)|Тор Ерик Хермансен]], Ноулс | extra3 = Catalyst | length3 = 4:55 | title4 = Satellites | note4 = Ремикс од Karmatronic | writer4 = [[Ијан Денч]], [[Аманда Гоуст]], Ноулс, Дејв Меккрекен | extra4 = Мое Кохен (дополнителен), Петер Кракзар, Акилис Спарта | length4 = 7:19 | title5 = Smash Into You | note5 = Ремикс од Lost Daze | writer5 = Ноулс, [[The-Dream|Териус Неш]], [[Трики Стјуарт|Кристофер Стјуарт]] | extra5 = Пис Бисквит, Франк Демарија, Антони Сапуто | length5 = 6:21 }} ==== Личности ==== Кредитите преземи од ЦД-то за ''Heat'':<ref name="booklet heatep">{{cite album-notes|year=2011 |artist=[[Бијонсе Ноулс|Beyoncé Knowles]] |title=Heat |publisher=[[Columbia Records]]}}</ref> * [[Дополнителен продуцент]] - Бијонсе Ноулс, Мое Кохен * [[Пеење|Вокали]] - Бијонсе Ноулс * [[Аудио мастеринг|Мастеринг]] - Том Којне * [[Снимачки продуцент|Продуценти]] - Бијонсе Ноулс, Чик Сантана, Акилис Спарта, Петер Кразкар, Каталист, Френк Демарија, Антони Сапито, Пис Бисквит * Ремикс Координација - Анџело „Пепе“ Скордос, Бил Колозман == Прием == Неколку дена по издавањето на парфемот, тој станал број-едеn мирис во Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2010/02/04/beyonce-on-grammy-acceptance-speech-what-did-i-just-do/ |title=Beyoncé on Grammy Acceptance Speech: ‘What Did I Just Do?’ |publisher=Rap-Up.com |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412035857/http://www.rap-up.com/2010/02/04/beyonce-on-grammy-acceptance-speech-what-did-i-just-do/ |archive-date=2010-04-12 |url-status=dead}}</ref> Парфемот ја освоил ''Наградата за Животен Стил'' на норвепките козметички награди.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.klf.no/?CatID=1186 |title=архивски примерок |accessdate=2011-06-10 |archive-date=2010-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108084244/http://www.klf.no/?CatID=1186 |url-status=dead }}</ref> Жирито рекли: „Дамата зад него е визионер, трендовски глобална икона, модел кој докажува дека сè е возможно. Нејзиниот стил претставува мешавина од секси и шик елеганција. Сега самата суштина на нејзиниот самоуверен стил е инспириран од една волшебен мирис кој ослободува моќен оган од неговата внатрешност.“ == Производи == Heat изданијата на Ноулс вклучуваат парфеми во различни големини — <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwd.com/beauty-industry-news/beyonce-discusses-launch-of-heat-fragrance-2398237/?full=true |title=Beyonce Discusses Launch of 'Heat' Fragrance - Beauty Industry and Products News |publisher=WWD.com |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref> * 1 oz. за $39 * 1.7 oz. за $49 * 3.4 oz. за $59 * 6.8-oz. Златен лосион за тело од $24. == Heat Ултиматен Еликсир == {{Infobox fragrance |Name = Heat Ultimate Elixir |Image = |Image size = |Caption = |Endorsed by = [[Бијонсе Ноулс]] |Description = Женски парфем, ограничено издание |Released = септември 2010 <ref name="mimifroufrou1"/> |Label = Givaudan’s Claude Dir & Olivier Gillotin |Tagline = Завртете го копчето за да се загрее (Turn the heat up) |Preceded by = Heat |Followed by = Heat Rush |URL = }} Во август 2010 било изјавено дека Ноулс повторно ќе го издава нејзиниот прв парфем како ултиметен еликсир користејќи мириси кои ќе прикажат поприватна страна на забавувач.<ref name="beyoncefan1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyoncefan.com/2010/08/10/beyonce-new-heat-ultimate-elixir-perfume-coming-soon-news/ |title=Beyonce: New Heat Ultimate Elixir Perfume Coming Soon [News |publisher=BeyonceFan.com |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2011-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017035527/http://www.beyoncefan.com/2010/08/10/beyonce-new-heat-ultimate-elixir-perfume-coming-soon-news/ |url-status=dead }}</ref> Парфемот е издаден во септември 2010.<ref name="mimifroufrou1">{{Наведена мрежна страница|author=Posted by Marie-Helene "May" Wagner on July 30, 2010 |url=http://www.mimifroufrou.com/scentedsalamander/2010/07/beyonce_heat_ultimate_elixir_2.html |title=Beyoncé Heat Ultimate Elixir (2010) {New Perfume} {Celebrity Fragrance} &#124; The Scented Salamander: Perfume & Beauty Blog & Webzine |publisher=Mimifroufrou.com |date=2010-07-30 |accessdate=2010-08-12}}</ref> Темата на парфемот е да се понуди поинтензивна и посензуална верзија на оригиналниот Heat.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Loves it! 7-30-2010 @ 7:13PM |url=http://www.stylelist.com/2010/07/29/beyonce-heat-ultimate-elixir/ |title=Beyonce Turns Up the Heat with 'Ultimate Elixir' |publisher=StyleList |date=2010-07-29 |accessdate=2010-08-12}}</ref> === Производи === Миристо е издаден во парфем од 50 милилитри ($59).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nstperfume.com/2010/07/31/beyonce-heat-ultimate-elixir-new-perfume/ |title=Beyonce Heat Ultimate Elixir ~ new perfume :: Now Smell This |publisher=Nstperfume.com |date=2010-07-31 |accessdate=2010-08-12}}</ref> {{-}} == Наводи == {{наводи|2}} {{Бијонсе Ноулс}} {{DEFAULTSORT:Heat (парфем)}} [[Категорија:Парефми на познати личности]] 8wmo5dawcwnmqpe0rm1p4ew6shvtaw0 0 760069 5649835 5494264 2026-10-25T22:01:39Z ~2026-57218-35 138058 5649835 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Lord Byron - Childe Harold's Pilgimage - Dugdale edition.jpg|мини|десно|Првото издание од поемата (1825)]] '''Странствувањето на Чајлд Харолд''' — дело на [[Џорџ Гордон Бајрон]] (1788-1824), напишано во текот на неговото патување по [[Средоземно Море|Средоземното Море]]([[Шпанија|(Шпанија,]] [[Албанија]], [[Грција]], [[Турција]]) (1812-1818), а кое по враќањето дома му носи неочекувана и мигновена слава.<ref>[https://de.scribd.com/doc/76429614/%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%A7%D0%B0%D1%98%D0%BB%D0%B4-%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B4] Кус осврт</ref> Тоа е поема, составена од четири дела. Насловот го добила по поимот '''''childe''''' (се изговара ''чајлд''), [[средновековна]] титула за младите благородници кои претендирале да станат [[витез]]и. ==За поемата== „Странствувањето на Чајлд Харолд“ е роман без заплет, драма без дејствие. Чајлд Харолд патува поради патување. Впечатоците кои јунакот ги проживува во разни земји и мислите предизвикани од нив, ја сочинуваат целата содржина на поемата. За минатото на Чајлд Харолд, малку знаеме, но бидејќи [[романтизам|романтизмот]] е главно поезија на богатата аристократска класа, Бајрон му ги придава тие одлики на својот јунак.<ref>[http://makedonskijazikiliteratura.blogspot.com/2010/04/blog-post.html] Бајрон - „Странствувањето на Чајлд Харолд“</ref> Чајлд Харолд, патувајќи низ непознати земји, доаѓа под ѕидините на [[Цариград]], го минува [[Екватор]]от, и како крајна цел на неговото патување се јавува [[Индија]]. Изборот на овие „непознати земји“ не е случаен, бидејќи интересот за Кур и учењето за [[нирвана]] е карактеристично за романтизмот. Незадоволни од реалноста, романтичарите скитале барајќи го идеалот и мислеле дека ќе го најдат во помалку познати земји.<ref>[http://pastebin.com/NKcXrHXN] Нешто за делото на Бајрон</ref> Чајлд Харолд во [[Шпанија]] се разочарал од реалноста и исто како и Бајрон, не сфаќа дека времето на витези нема да се врати. Поетот ги повикува „синовите на Шпанија“ во борба за ослободување, а тоа е всушност тагата дека витештвото нема да се врати. Во [[Грција]], Чајлд Харолд ги предизвикува старите сенки (одамна заспаните херои), за да го разбуди ентузијазмот со зборови кои ништо не му значат на новото човештво. Чајлд Харолд е типичен романтичарски јунак, чии карактерни црти се всушност и одликите на [[романтизам|романтизмот]] како уметничко движење. Овој лик ќе биде причина за појава на поимот [[бајрон]]изам, книжевно движење во чии трудови главните протагонисти ќе ја поседуваат истата психолошка конструкција. Нивни идеали ќе претставуваат култ кон [[слобода]]та, желба за патување во далечни и егзотични земји, потенцирање на индивидуализмот, човековото разочарување кое преминува во светска тага, величање на славното минато (античко и витешко) и недопрената [[природа]]. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{wikisource|en}} {{wikiquote-inline}} *[http://www.archive.org/search.php?query=Childe%20Harold%27s%20Pilgrimage ''Childe Harold's Pilgrimage''] at [[Семрежен архив]] (scanned books original editions illustrated) *[http://www.gutenberg.org/etext/5131 ''Childe Harold's Pilgrimage''] at [[Project Gutenberg]] (plain text) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џорџ Гордон Бајрон| ]] [[Категорија:Поеми]] kzqn5cq7mwe6h004u6ef7n60rr0v48y 5649836 5649835 2026-10-25T22:02:29Z ~2026-57218-35 138058 5649836 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Lord Byron - Childe Harold's Pilgimage - Dugdale edition.jpg|мини|десно|Првото издание од поемата (1825)]] '''Странствувањето на Чајлд Харолд''' — дело на [[Џорџ Гордон Бајрон]] (1788-1824), напишано во текот на неговото патување по [[Средоземно Море|Средоземното Море]]([[Шпанија|(Шпанија,]] [[Албанија]], [[Грција]], [[Турција]]) (1812-1818), а кое по враќањето дома му носи неочекувана и мигновена слава.<ref>[https://de.scribd.com/doc/76429614/%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%A7%D0%B0%D1%98%D0%BB%D0%B4-%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B4] Кус осврт</ref> Тоа е поема, составена од четири дела. Насловот го добила по поимот '''''childe''''' (се изговара ''чајлд''), [[средновековна]] титула за младите благородници кои претендирале да станат [[витез]]и. ==За поемата== „Странствувањето на Чајлд Харолд“ е роман без заплет, драма без дејствие. Чајлд Харолд патува поради патување. Впечатоците кои јунакот ги проживува во разни земји и мислите предизвикани од нив, ја сочинуваат целата содржина на поемата. За минатото на Чајлд Харолд, малку знаеме, но бидејќи [[романтизам|романтизмот]] е главно поезија на богатата аристократска класа, Бајрон му ги придава тие одлики на својот јунак.<ref>[http://makedonskijazikiliteratura.blogspot.com/2010/04/blog-post.html] Бајрон - „Странствувањето на Чајлд Харолд“</ref> Чајлд Харолд, патувајќи низ непознати земји, доаѓа под ѕидините на [[Цариград]], го минува [[Екватор]]от, и како крајна цел на неговото патување се јавува [[Индија]]. Изборот на овие „непознати земји“ не е случаен, бидејќи интересот за Индија и учењето за [[нирвана]] е карактеристично за романтизмот. Незадоволни од реалноста, романтичарите скитале барајќи го идеалот и мислеле дека ќе го најдат во помалку познати земји.<ref>[http://pastebin.com/NKcXrHXN] Нешто за делото на Бајрон</ref> Чајлд Харолд во [[Шпанија]] се разочарал од реалноста и исто како и Бајрон, не сфаќа дека времето на витези нема да се врати. Поетот ги повикува „синовите на Шпанија“ во борба за ослободување, а тоа е всушност тагата дека витештвото нема да се врати. Во [[Грција]], Чајлд Харолд ги предизвикува старите сенки (одамна заспаните херои), за да го разбуди ентузијазмот со зборови кои ништо не му значат на новото човештво. Чајлд Харолд е типичен романтичарски јунак, чии карактерни црти се всушност и одликите на [[романтизам|романтизмот]] како уметничко движење. Овој лик ќе биде причина за појава на поимот [[бајрон]]изам, книжевно движење во чии трудови главните протагонисти ќе ја поседуваат истата психолошка конструкција. Нивни идеали ќе претставуваат култ кон [[слобода]]та, желба за патување во далечни и егзотични земји, потенцирање на индивидуализмот, човековото разочарување кое преминува во светска тага, величање на славното минато (античко и витешко) и недопрената [[природа]]. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{wikisource|en}} {{wikiquote-inline}} *[http://www.archive.org/search.php?query=Childe%20Harold%27s%20Pilgrimage ''Childe Harold's Pilgrimage''] at [[Семрежен архив]] (scanned books original editions illustrated) *[http://www.gutenberg.org/etext/5131 ''Childe Harold's Pilgrimage''] at [[Project Gutenberg]] (plain text) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џорџ Гордон Бајрон| ]] [[Категорија:Поеми]] h90re96n6n410f0xw4f9hx8hw1zly7r 0 761702 5649845 5638231 2026-10-25T22:59:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649845 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | Name = Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes | Type = remix | Longtype = и [[музичко видео|видео]] | Artist = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | Cover = Above and B.jpg | Italic title = force | Released = 16 јуни 2009 | Recorded = 2008–2009 | Genre = [[CСовремен Р&Б|Р&Б]], [[електроника]], [[денс музика|денс]] | Length = 51:10 <small>(видео колекција)</small><br />50:04 <small>(денс миксови)</small> | Label = [[Columbia Records|Columbia]] | Director = [[Џејк Нава]], [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]], [[Софи Мулер]], [[Мелина Мацукас]], Филип Анделман, Ед Бурк | Producer = Различни | Last album = ''[[B'Day Anthology Video Album]]''<br />(2007) | This album = '''''Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes'''''<br />(2009) | Next album = | Misc }} '''''Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes''''' е [[ремикс албум|ремикс]] и видео албум од американската [[Современ Р&Б|Р&Б]] пејачка [[Бијонсе Ноулс]]. Албумот содржи два диска; првиот диск е составен од [[музичко видео|музички видеа]], а вториот диск е составен од денс ремиксови. На почетокот бил планиран за издавање на 16 јуни 2009 преку [[Вал-Март]] продавниците и [[J&R]] ексклузивно, иако подоцна бил овозможен преку другите продавници. ''Above and Beyoncé'' се искачил на триесет и петтото место на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] и бил позитивно прифатен од Енди Келман од [[Allmusic]], кој му дал три од пет ѕвезди. Се појавил и на другите [[Билборд табели]], [[Топ Р&Б/Хип-Хоп Албуми]] и [[Денс/Електронски Албуми]]. == Композиција и издавање == ''Above and Beyoncé'' содржи два диска. Првиот содржи [[музичко видео|музички видеа]] од шест [[сингл (музика)|сингла]] од нејзиниот студиски албум од 2008, ''[[I Am... Sasha Fierce|I&nbsp;Am... Sasha Fierce]]'': „[[If I Were a Boy]]“, „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“, „[[Diva (песна на Бијонсе Ноулс)|Diva]]“, „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“, „[[Broken-Hearted Girl]]“ и „[[Ego (песна на Бијонсе Ноулс)|Ego]]“. Исто така содржи и „ексклузивна фан“ снимка од видеото на „Ego“ и снимки од зад сцените на музичките видеа. Вториот диск содржи [[електроника|електронски]] [[денс музика|денс]] [[ремикс]]ови од песните,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2009/05/27/beyonce-goes-above-beyond-with-dance-album/ |title=Beyoncé Goes Above & Beyond with Dance Album |work=[[Rap-Up]] |first=Georgette |last=Cline |date=May 27, 2010 |accessdate=March 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303194936/http://www.rap-up.com/2009/05/27/beyonce-goes-above-beyond-with-dance-album/ |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead}}</ref> како и шестиот сингл од албумот, „[[Sweet Dreams (песна на Бијонсе Ноулс)|Sweet Dreams]]“. Микс од „Ego“ со [[рап]] стих со [[Кање Вест]] го затвора албумот. На 15 јуни 2009, снимките од зад сцените биле прикажани на емисијата на [[Black Entertainment Television|BET]], ''[[Access Granted]]''. Алтернативното видео за „Ego“ било премиерно прикажано подоцна.<ref>{{наведена изјава за печат| url=http://www.beyonceonline.com/us/news/ego-remix-video-premieres-special-bet-acces-granted |title='Ego' Remix Video Premieres on Special BET Access Granted! |publisher=Beyoncé Online |date=June 15, 2009 |accessdate=March 11, 2011}}</ref> Омотот за ''Above and Beyoncé'' бил прегледан од [[People.com]] во мај 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.people.com/people/article/0,,20280141,00.html |title=First Look: Beyoncé's New DVD Cover Revealed! |first=Brian |last=Orloff |work=People (magazine) |publisher=[[Time Inc]] |date=May 20, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090601183254/http://www.people.com/people/article/0,,20280141,00.html |archivedate=2009-06-01 |accessdate=March 11, 2011 |url-status=live }}</ref> Албумот бил оригинално издаден ексклузивно до [[Вал-Март]]продавниците и [[J&R]], на 16 јуни 2009. Денс миксовите биле овозможени само преку [[MP3]] формат преку [[Amazon.com]] на 16 јуни,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/Above-And-Beyonc%C3%A9-Dance-Mixes/dp/B002C3I032 |title=Above And Beyoncé Dance Mixes |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=March 11, 2011}}</ref> а целиот албум бил издаден на онлајн продавниците на 3 ноември 2009.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.com/Above-Beyonce-Video-Collection-Dance/dp/B002JIH8U6 |title=Above & Beyonce Video Collection & Dance Mixes |publisher=Amazon.com |accessdate=March 11, 2011}}</ref> [[iTunes Store]] почнале со продажбите на ремиксовите од 1 февруари 2010.<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://itunes.apple.com/us/album/above-and-beyonce-dance-mixes/id318741465 |title=Above and Beyoncé – Dance Mixes |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]] |accessdate=March 11, 2011}}</ref> == Прием == Енди Келман од [[Allmusic]] го нарекол албумот „добар сет за посветените обожаватели кои не г слушнале сите миксови“ и го наградил со три од пет ѕвезди.<ref name="AMGreview">{{cw |url=http://www.allmusic.com/album/above-and-beyonc-video-collection-dance-mixes-r1619459/review |title=Above and Beyoncé: Video Collection & Dance Mixes |first=Andy |last=Kellman |publisher=[[Allmusic]]. [[Rovi Corporation]] |accessdate=December 14, 2010}}</ref> ''Above and Beyoncé'' за првпат се искачил на табелата [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] на 4 јули 2009,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/billboard-200?chartDate=2009-07-04&order=gainer |title=Billboard 200 |date=July 4, 2009 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=March 11, 2011}}</ref> продавајќи 14,000 копии истата недела.<ref>{{наведен нестручен часопис|url=http://books.google.co.nz/books?id=Y6Dx4qbQ3dUC&pg=PT52&lpg=PT52&source=bl&ots=QOJoMO3dpa&sig=3wChnJCkYwnn4jmknaQvQKi2cD8&hl=en&ei=qo18TaW-BYeKrQG5ofDDBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage |title=Dancing Diva |magazine=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |volume=121 |issue=26 |page=53 |date=July 4, 2009 |issn=00062510}}</ref> Највисокото место на албумот било триесет и петтото, а вкупно поминал четиринаесет недели на табелата.<ref name="charts">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/above-and-beyonc-video-collection-dance-mixes-r1619459/charts-awards |title=Above and Beyoncé: Video Collection & Dance Mixes – Billboard Albums |publisher=Allmusic. Rovi Corporation |accessdate=March 11, 2011}}</ref><ref>{{cw |url=http://www.billboard.com/album/beyonce/above-and-beyonce-video-collection-dance/1273156 |title=Above and Beyoncé: Video Collection & Dance Mixes |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110329184310/http://www.billboard.com/album/beyonce/above-and-beyonce-video-collection-dance/1273156 |archive-date=2011-03-29 |url-status=dead}} ''Забелешка: За да го прикаже бројот на недели во табелата, корисникот мора да го навигира визуелизаторот на левата страна на екранот.''</ref> На [[Топ Р&Б/Хип-Хоп Албуми]], ''Above and Beyoncé'' за првпат се искачил<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/r-b-hip-hop-albums?chartDate=2009-07-04&order=gainer |title=R&B/Hip-Hop Songs |date=July 4, 2009 |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011}}</ref> и воедно тоа била и неговата највисока позиција на дваесет и третото место, а подоцна поминал четириесет и три недели на табелата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/artist/beyonce/chart-history/317670?f=333&g=Albums |title=Beyoncé: Chart History |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110142408/http://www.billboard.com/artist/beyonce/chart-history/317670?f=333&g=Albums |archive-date=2012-11-10 |url-status=dead}}</ref> На табелата за [[Денс/Електронски Албуми]], албумот се искачил на второто место веднаш зад ''[[The Fame]]'' од [[Лејди Гага]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/dance-electronic-albums?chartDate=2009-07-04 |title=Dance/Electronic Albums |date=July 4, 2009 |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011}}</ref> Поминал четириесет и осум недели на табелите на ''Билборд'', од кои дваесет и четири недели бил меѓу првите десет.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/artist/beyonce/chart-history/317670?f=333&g=Albums |title=Beyoncé: Chart History |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110142408/http://www.billboard.com/artist/beyonce/chart-history/317670?f=333&g=Albums |archive-date=2012-11-10 |url-status=dead}} ''Забелешка: За да го прикаже бројот на недели во табелата, корисникот мора да го навигира визуелизаторот на левата страна на екранот.''</ref> ''Above and Beyoncé'' бил рангиран на деветтото место на годишната табела за Денс/Електронски Албуми за 2009,<ref name="2009DE">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/2009/dance-electronic-albums |title=Dance/Electronic Albums |year=2009 |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011}}</ref> и на дваесет и првото место на табелата од 2010.<ref name="2010DE">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/2010/dance-electronic-albums |title=Dance/Electronic Albums |year=2010 |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=March 11, 2011}}</ref> == Список на песни == ;Диск еден<nowiki>:</nowiki> Видео колекција :Режисерите се наоѓаат во заградите. # „[[If I Were a Boy]]“ <small>([[Џејк Нава]])</small> – 5:06 # „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ <small>(Џејк Нава)</small> – 3:19 # „[[Diva (песна на Бијонсе Ноулс)|Diva]]“ <small>([[Мелина Мацукас]])</small> – 4:06 # „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“ <small>(Филип Анделман)</small> – 3:45 # „[[Broken-Hearted Girl]]“ <small>([[Софи Мулер]])</small> – 4:40 # „[[Ego (песна на Бијонсе Ноулс)|Ego]]“ (ремикс со [[Кање Вест]]) <small>([[Бијонсе Ноулс]], Франк Гатсон Џуниор)</small> – 4:53 # „Ego“ (Фан Ексклузивно) <small>(Бијонсе Ноулс, Франк Гатсон Џуниор)</small> – 3:57 # „Зад Сцените: Видеата“ <small>(Ед Бурк)</small> – 19:02 # Кредити – 0:30 ;Диск два<nowiki>:</nowiki> Dance mixes # „[[If I Were a Boy]]“ ([[Маурид Џошуа]] Мојо ОК Ремикс) – 6:29 # „[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]“ (Диџеј Ескејп & Тони Колучио Ремикс – Клуб Верзија) – 6:57 # „[[Diva (песна на Бијонсе Ноулс)|Diva]]“ (Карматроник Клуб Ремикс) – 5:08 # „[[Halo (песна на Бијонсе Ноулс)|Halo]]“ (Дејв Ауде Клуб Ремикс) – 8:55 # „[[Broken-Hearted Girl]]“ (Каталист Ремикс) – 4:46 # „[[Ego (песна на Бијонсе Ноулс)|Ego]]“ (ОК ДАЦ Ремикс) – 6:29 # „[[Sweet Dreams (песна на Бијонсе Ноулс)|Sweet Dreams]]“ (Харлан Пепер & АГ III Ремикс) – 6:43 # „Ego“ (Ремикс со [[Кање Вест]]) – 4:44 == Кредити == Кредити за ''Above and Beyoncé'', преземени од [[Allmusic]]:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/album/above-and-beyonc-video-collection-dance-mixes-r1619459/credits |title=Above and Beyoncé: Video Collection & Dance Mixes – Credits |publisher=Allmusic. Rovi Corporation |accessdate=11 март 2011}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} * Кори Ерон – асистенција * Дамиен Александер – артисти и репертоар * Филип Анделман – дирекција * [[Дејв Ауде]] – [[музички продуцент|продукција]], [[ремиксинг]] * [[Бејбифејс (музичар)|Бејбифејс]] – пишување * Кристијан Бакер – асистенција * [[Бангладеш (продуцент)|Бангладеш]] – пишување * Тим Блексмит – менаџмент * [[Еван Богарт]] – пишување * Ед Бурке – дирекција * Доменик Капело – [[аудио миксинг (снимена музика)|миксинг]] * Џим Каруана – [[аудио инженер|инженеринг]], вокален инженеринг * Фусако Чубачи – арт дирекција * Тони Колучијо – ремиксинг * Том Којне – [[аудио мастеринг|мастеринг]] * Џејмс Круз – мастеринг * Ким Делара – [[дополнителен продуцент|дополнителна продукција]] * Диџеј Ескејп – ремиксинг * [[The-Dream]] – пишување * [[Stargate (продукциски тим)|Микел Сторлир Ериксен]] – инженеринг, [[музички инструмент|инструментација]], пишување * Џенс Гад – [[тапани]] * Тоби Гад – [[аранжман]], инженеринг, продукција, инструментација, пишување * Тим Гант – [[клавијатурен инструмент|клавијатури]] * [[Шон Гарет]] – пишување * Алан Гордон – инженеринг * Мет Грин – асистенција * [[Кук Харел]] – инженеринг, пишување * Мет Хенеси – инженеринг * Тај Хантер – стилист * [[Џим Џонсин]] – продукција * [[Маурси Џошуа]] – ремиксинг * Грант Џуе – продукција * Крис Кантовиц – дополнителна продукција {{col-2}} * Антони Клихофер – вокален инжуберунг * Кимберли Кимбл – стилист за коса * Џули Кнап – артисти и репертоар * Бијонсе Ноулс – дополнителна продукција, продукција, пишување, [[пеење|вокали]], вокална продукција * [[Метју Ноулс]] – дополнителна продукција * [[Тина Ноулс]] – креативен консултант * Мелиса Ларсен – продукција * Харолд Лили – продукција, пишување * Петер Линдберг – [[фотографија]] * [[Рико Лов]] – продукција, пишување, вокали, вокална продукција * Филип Маргизиотис – [[хорна (интрумент)|хорна]] * [[Мелина Мацукас]] – дирекција * Џејк Мекким – артисти и репертоар * Мајкл Паул Милер – асистенција * [[Софи Мулер]] – дирекција * [[Џејк Нава]] – дирекција * Џеф Панталео – дополнителна продукција * Дејв Пенсадо – миксинг * Џејмс Шефер – пишување * Хагаи Шахам – продукција * [[Марк „Спајк“ Стент]] – миксинг * [[Трики Стјуарт|Кристофер „Трики“ Стјуарт]] – пишување * [[Рајан Тедер]] – аранжман, инженеринг, инструентација, продукција, пишување * Франческа Толот – [[шминка]] * Лидел Товнсел – клавијатури * Џенифер Турнер – маркетинг * Ренди Урбански – асистенција * Мајлс Вокер – инженеринг * Вејн Вилкинс – продукција, пишување * Елвис Вилијамс – пишување * Донтае Винслов – [[труба]] * Џон Винтер – продукција * Ендру Вуепер – асистенција {{col end}} == Табели == {{col-begin}} {{col-2}} === Неделни табели === {| class="wikitable sortable" ! Табела (2009) ! Највисока<br />позиција |- |САД [[Билборд 200|''Билборд'' 200]]<ref name="charts"/> |align="center"|35 |- |САД [[Денс/Електронски Албуми]]<ref name="charts"/> |align="center"|2 |- |САД [[Топ Р&Б/Хип-Хоп Албуми]]<ref name="charts"/> |align="center"|23 |} {{col-2}} === Годишни табели === {| class="wikitable" ! Табела ! Позиција |- |САД Денс/Електронски Албуми (2009)<ref name="2009DE"/> |align="center"|9 |- |САД Денс/Електронски Албуми (2010)<ref name="2010DE"/> |align="center"|21 |} {{Столб-крај}} == Наводи == {{наводи|2}} {{Бијонсе Ноулс}} [[Категорија:Видео албуми од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Видео албуми од 2009]] [[Категорија:Компилациски албуми на музички видеа]] [[Категорија:Компилациски албуми од 2009]] 461s51p7joffn1t67l4gxaa8a4de4t9 0 762198 5649882 5638454 2026-10-26T01:59:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649882 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song <!-- See Wikipedia:WikiProject_Songs --> | Name = Flaws and All | Type = | Artist = [[Бијонсе Ноулс]] | alt Artist = | Album = [[B'Day|B’Day Делукс Издание]] | Published = | track_no = 6 | Genre = [[Современ Р&Б|Р&Б]] | Length = 4:07 | Writer = [[Не-Јо]], Ши Тејлор, Бијонсе Ноулс, [[Соланж Ноулс]] | Label = [[Columbia Records|Columbia]] | Producer = Ши Тејлор, Бијонсе Ноулс | prev = „[[Upgrade U]]“ | prev_no = 5 | next = „[[Still in Love (Kissing You)]]“<ref group="nb">„[[Still in Love (Kissing You)]]“ била овозможена само на подоцните изданија на ''B'Day Делук Издание''; била заменета со „If“ на подоцните копии.</ref> | next_no = 7 | Misc = }} „'''Flaws and All'''“ е песна од американската пејачка [[Бијонсе Ноулс]], вклучена на делукс изданието на нејзиниот втор студиски албум, ''B'Day'' (2007). Била компонирана од Ноулс, [[Не-Јо]], Ши Тејлор и [[Соланж Ноулс]], додека Бијонсе Ноулс и Тејлор ја продуцирале песната. Во неа, Ноулс ја покажува љубовта која ѝ ја дава маж, кој ги занемарува сите нејзини мани и ја сака безусловно. „Flaws and All“ добила позитивни критики од критичарите кои ја пофалиле емоцијата на Ноулс и ранливоста на песната. [[Музичко видео|Музичкото видео]] било режирано од Клиф Ватс и ко-режирано од Ноулс за ''[[B'Day Anthology Video Album]]'' (2007). Содржи снимки од реклама за ''B'Day'' од [[Вал-Март]] повезани заедно, а Ноулс во видеото не пее за време на песната, туку глуми како да го изведува своето секојдневно сценарио. Ноулс кажала дека концептот на видеото бил таков за да се прикаже нејзината друга страна, која папараците и обожавателите не ја гледаат секојдневно. Ноулс ја изведувала „Flaws and All“ на [[The Beyoncé Experience]] (2007) на [[I Am... Турнеја]]та (2009&ndash;10) и била вклучена на нејзиниот албум во живо ''[[The Beyoncé Experience Live]]'' (2007). Исто така била испеана на ''[[Шоуто на Елен Деџенерес]]'' во 2008. ==Заднина== [[File:Solange Knowles at the Ruby Lounge.jpg|thumb|upright|Сестрата на [[Бијонсе Ноулс]], [[Соланж Ноулс|Соланж]], помогнала во пишувањето на „Flaws and All“.]] „Flaws and All“ е напишана од [[Бијонсе Ноулс]], [[Соланж Ноулс]], [[Не-Јо]] и Ши Тејлор. Бијонсе Ноулс и Тејлор исто така ја продуцирале песната.<ref name="B'Day"/><ref name="bet"/> Иако била оригинално вклучена во повторното издавање на ''B'Day'', „Flaws and All“ исто така била подоцна вклучена и на нејзините компилациски албуми. Во 2007 песната била вклучена во саундтракот на [[Тајлер Пери]], ''Why Did I Get Married?''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/us/album/tyler-perrys-why-did-i-get/id264617917 |title=Tyler Perry's Why Did I Get Married? (Music from and Inspired By the Motion Picture) |accessdate=January 29, 2011 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=iTunes Store}}</ref> Во 2008, Ноулс ја вклучила песната во компилациски албум посветен на караоке нсатапите и бил наречен ''Beyoncé Karaoke Hits, Vol. I''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/us/album/beyonce-karaoke-hits-vol-i/id275142595 |title=Beyoncé Karaoke Hits, Vol. I Beyoncé |accessdate=January 29, 2011 |publisher=[[Apple|Apple Inc.]] |work=iTunes Store}}</ref> Аутор Латрис Глен ја навел песната во [[мемоари]] наречен ''My Life's Journey'' (2010).<ref>{{Наведена книга|url=http://books.google.com/books?id=Uxi4oSM4OmcC&pg=PA5&hl=en&ei=6_iQTdy2L5TogQe8gtCrDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCwQ6AEwAQ |title=My Life's Journey |page=5 |first=Latrice |last=Gleen |date=July 2, 2010 |isbn=9781452045900 |publisher=[[AuthorHouse]]|location=[[Bloomington, Indiana]]}}</ref> ==Прием== {{Listen | filename = Flaws and All.ogg | title = „Flaws and All“ | description = Критичарите ги пофалиле ранетите вокали на Ноулс за време на изведбата на песната. | pos = left }} „Flaws and All“ добила позитивни критики од музичките критичари, кои ја пофалиле баладата за нејзината оригиналност и им се допаднало што песната била подоцна вклучена во Делукс изданието на ''B'Day''. Крис Вилијамс од ''[[Entertainment Weekly]]'' ја нарекол песната неговото најубаво дополнение на делукс изданието на ''B'Day'', изјавувајќи, „Подобра е 'Flaws and All', балада во која Б[ијонсе] ја прикажува нејзината мелизматична благодарност, таа работохолична кучка (нејзини зборови!) заслужно сака.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20016439,00.html|title=B'Day: Deluxe Edition (2007)|author=Chris Willman|date=March 30, 2007|accessdate=January 29, 2011|work=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time Inc.]]|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020182436/http://www.ew.com/ew/article/0,,20016439,00.html|url-status=dead}}</ref> [[Black Entertainment Television|BET]] ја вклучил „Flaws and All“ како една од „Топ 10 Р&Б Песни со Добро Чувство“, на деветтото место.<ref name="bet">{{Наведена мрежна страница |url=http://beta.bet.com/shows/106-and-park/photos/2009/08/10feelgoodrandb.photo2.html |title=10 Feel Good R&B Songs |accessdate=April 15, 2011 |publisher=[[Black Entertainment Television]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/5xxB5Vrf8?url=http://beta.bet.com/shows/106-and-park/photos/2009/08/10feelgoodrandb.photo2.html |archivedate=2011-04-15 |url-status=dead }}</ref> Коментирајќи го својот избор, тие искоментирале „'Flaws and All'... ја откри Бијонсе како најранлива. Песна во која дури и суперѕвезда ќе се мачи со несигурност поради потребата за некој да ја сака.“<ref name="bet"/> [[Кели Роуланд]] од [[Destiny's Child]] дискутирала за песната за време на интервју со ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]''. Таа изјавила, „Бијонсе е вистински артист кој постојано пее убаво. Мојата омилена песна секогаш ќе биде 'Flaws and All.' Толку чувства, толку убавина; нејзиниот глас звучи чудесно.“<ref name="bil">{{наведен нестручен часопис|title=Beyoncé's Fans |url=http://books.google.com/books?id=vetwOz3_OF4C&pg=PA28&hl=en&ei=AaU9TaOcA4nbgQfX5JmmCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CCsQ6AEwAg#v=onepage&f=false |page=28 |magazine=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=[[Nielsen Business Media]]|date=October 10, 2009|issn=00062510|volume=121|issue=40}}</ref> {{-}} ==Музичко видео== {| cellpadding="5" style="width:40%; float:right; font-size:85%; border-collapse:collapse; background:none; border-style:none;" |- | style="width:20px; vertical-align:top;"| [[Image:Cquote1.svg|20px]] | style="text-align:left;"|Па, јас сум малку глупава, малку сум смешна и добро излезе. Има многу работи кои ги чувам за себе, бидејќи тоа е единствениот начи да го зачуваш твоето здравје. Ова [видео] е начин на кој мојата фамилија ме гледа, во него јас сум вистинската јас. Поминаа десет години и време е луѓето да ја видат мојата друга страна. Не се работи за гламур, не се работи за слава, не се работи за мене како дива — се работи за некој што те сака.[[Image:cquote2.png|20px]] |- | colspan="3" | <div style="text-align: right;">—Бијонсе Ноулс, ''Бијонсе: Зад Сцените на Музичките видеа за ''B'Day''''<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Jennifer Vineyard |title=Beyonce: Behind The B’Day Videos |url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index.jhtml |page=1 |work=MTV Вести |6=MTV News |publisher=[[MTV Networks]] |accessdate=January 29, 2011 |archive-date=2016-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819020647/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index.jhtml |url-status=dead }}</ref> |} [[Музичко видео|Музичкото видео]] за „Flaws and All“ било режирано од Клиф Ватс и Ноулс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/videos/beyonce/141505/flaws-and-all.jhtml|title=Flaws and All|last=|first=|date=March 28, 2007|work=|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826133026/http://www.mtv.com/videos/beyonce/141505/flaws-and-all.jhtml|archive-date=2014-08-26|dead-url=|accessdate=April 8, 2011|url-status=dead}}</ref> Видеото за песната е снимено во евтин Супер 8 филм за време на две неделното снимање на видеа за ''[[B'Day Anthology Video Album]]''.<ref name="page3">{{Наведена мрежна страница |author=Jennifer Vineyard |title=Beyonce: Behind The B’Day Videos |url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index3.jhtml |page=3 |work=MTV Вести |6=MTV News |publisher=[[MTV Networks]] |accessdate=January 29, 2011 |archive-date=2012-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619051652/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index3.jhtml |url-status=dead }}</ref> Критичарите забележале дека Ноулс ги имитира [[Мерилин Монро]], [[Бриџит Бардо]] и [[Барбра Стрејсанд]] за време на видеото.<ref name="page3"/> За време на интервју со [[MTV]] за „Бијонсе: Зад Сцените на Музичките видеа за ''B'Day''“, MTV ја коментирале појавата на Ноулс во видеото и додале дека глуми „глупава девојка“ и „изгледа дека конечно ја видовме вистинската [неа].“<ref name="page2">{{Наведена мрежна страница |author=Jennifer Vineyard |title=Beyonce: Behind The B’Day Videos |url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index2.jhtml |page=2 |work=MTV Вести |6=MTV News |publisher=[[MTV Networks]] |accessdate=January 29, 2011 |archive-date=2007-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214222230/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index2.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ноулс одговорила, „Јас сум многу поразлична во мојот секојдневен живот. Мојот приватен живот и мојот славен живот — ги одделив како два различни луѓе. Но добро сум избалансирана меѓу нив. Претерувам и сум природна.“<ref name="page2"/> Во интервју со ''[[Вајб (магазин)|Вајб]]'', Ноулс објаснила дека концептот на видеото е суштинско откако била прашана како „секојдневна жена.“<ref name="vibe">{{наведени вести |author=Cliff Watts |date=March 16, 2007 |title=Get To Poppin' |url=http://books.google.com/books?id=qyYEAAAAMBAJ&pg=PA93&dq=beyonce+flaws+and+all&hl=en&ei=AaU9TaOcA4nbgQfX5JmmCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=beyonce%20flaws%20and%20all&f=false |work=[[Vibe (magazine)]] |publisher=[[InterMedia Partners]] |accessdate=January 29, 2011 |page=29 }}{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> „Јас не пеам никоја од песните. Целото видео е тивко и јас сум своја. Не ''настапувам''. Откривам моја страна која никој досега не ја видел. Смешна сум и глупава и не ...пробувам да бидам дива, не пробувам да бидам ѕвезда – само себеси.“<ref name="vibe"/> Видеото е во црно-бела тема и има зрнеста текстура. Ноулс не ја отвора устата за време на песната, но глуми делови од песната и позира. Неколку од сцените искористени во видеото биле претходнос нимени за рекламата од 2006 за ''B'Day'' преку [[Вал-Март]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nuts.co.uk/video/search/all/flaws%20and%20all%20by%20beyonce/offset/20/play/Odtj-TCmGZY |title=Beyoncé – Flaws and All (deleted scenes) |work=[[Nuts (magazine)|Nuts]] |publisher=[[IPC Media]] |accessdate=January 29, 2011}}</ref> ==Настапи во живо== [[Податотека:Beyoncé in Barcelona.png|right|170px|thumb| Ноулс ја изведува песната „Flaws and All“ за време на нејзината турнеја, [[The Beyoncé Experience]].]] Ноулс ја извела песната на различни места, а исто така „Flaws and All“ била дел од нејзината сет-список на [[The Beyoncé Experience]] (2007). Џон Парелес од ''[[The New York Times]]'' ја пофалил изведбата во [[Медисон Сквер Гарден]], [[Менхетн|Менхетен]] изјавувајќи, „На Бијонсе не ѝ треба одвлекување од нејзиното пеење, кое може да биде кое може да биде воздушесто или металично, насолзено или опасно, скорострелно со продолжени слогови. Но, таа беше во постојано движење, во костими [...].“<ref name="jiv">{{наведени вести |author=Jon Pareles |title=Romance as a Struggle That She Will Win |url=http://www.nytimes.com/2007/08/06/arts/music/06beyo.html?ex=1344052800&en=c1ef16024c49370c&ei=5088 |work=[[The New York Times]] |date=August 6, 2007 |accessdate=January 29, 2011}}</ref> Во Лос Анџелес, Ноулс имала целосен настап на песната, облечена во бронзен и прозирен корсет и златни и светлечки панталони. Изведбата била направена со неколку женски и машки позадински танчери и инструментација во живо.<ref>{{cite video|people=Beyoncé Knowles|title=[[The Beyoncé Experience Live]]|date=2007|publisher=[[Columbia Records]]|medium=|accessdate=January 21, 2011}}</ref> Крис Вилијам од ''[[Entertainment Weekly]]'' ја пофалил изведбата на Ноулс озјавувајќи, „Вистинскиот дефибралаторен момент, сите 'фрикум фустани' се сменети настрана и за време на 'Flaws and All', Бијонсе исплака вистински солзи (навечер, според репортерите на првите емисии) додека се извинуваше за тоа што е вистинска кучка. Тоа е ретка банална, мелодраматична изведба во помалку од два часа.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20046320,00.html|title=The Beyonce Experience|author=Chris Willman|date=July 13, 2007|accessdate=January 29, 2011|work=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time Inc.]]|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020165147/http://www.ew.com/ew/article/0,,20046320,00.html|url-status=dead}}</ref> Настапот исто така го привлекол вниманието на пишувачот Џон Парелес од ''[[The New York Times]]'' кој изјавил, „Со начинот на кој беше прикажан концертот за нејзината издолжена музика, од кинетичките денс ритми на песни како 'Get Me Bodied' до драматични балади како 'Flaws and All', во кои Бијонсе пееше со широко отворени очи.“<ref name="jiv"/> За време на настапот таа ги прикажувала своите несовршености за човекот кој ја сака безуслвоно.<ref>{{наведени вести|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/10/AR2007081002360.html|title=A Blast of Beyonce|work=The Washington Post|author=J. Freedom du Lac|date=August 11, 2007|accessdate=June 28, 2011}}</ref> Настапот од Лос Анџелес бил вклучен во нејзиниот албум во живо ''[[The Beyoncé Experience Live]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://new.music.yahoo.com/beyonce/albums/beyonce-experience-live-dvd--209517722 |title=Beyoncé Experience Live &#91;DVD&#93; by Beyoncé |publisher=[[Yahoo! Music]]. [[Yahoo|Yahoo!]] |accessdate=April 15, 2011 |archive-date=2011-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624013106/http://new.music.yahoo.com/beyonce/albums/beyonce-experience-live-dvd--209517722 |url-status=dead }}</ref> Настапот на „Flaws and All“ бил прикажан незавсно на [[MTV|MTV.com]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/videos/beyonce/191638/flaws-and-all-live.jhtml |title=Beyoncé – "Flaws and All (Live)" |date=November 27, 2007 |publisher=[[MTV Networks]] |accessdate=January 29, 2011 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403183133/http://www.mtv.com/videos/beyonce/191638/flaws-and-all-live.jhtml |url-status=dead }}</ref> и бил издаден за дигитално спуштање на [[iTunes Store]] на 19 ноември 2007.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.itunes.apple.com/us/album/flaws-and-all-live/id268305666?i=268305829 |title=Flaws and All (Live) |accessdate=January 29, 2011 |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]]}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ноулс ја извела песната на ''[[Шоуто на Елен Деџенерес]]'' на 25 ноември 2008 додека го промовирала нејзиниот трет албум ''[[I Am... Sasha Fierce]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2008/11/25/video-beyonce-on-ellen-degeneres-show/ |title=Video: Beyonce on 'Ellen DeGeneres Show' |date=November 25, 2008 |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |accessdate=January 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308195258/http://www.rap-up.com/2008/11/25/video-beyonce-on-ellen-degeneres-show/ |archive-date=2012-03-08 |url-status=dead}}</ref> Кога Ноулс ја извела „Flaws and All“ за време на [[I Am... Турнеја]]та, таа носела златно трико. Додека пеела зад неа се појавувале снимки од маси кои се превртуваат и други графички анимации.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.news-record.com/content/2009/06/28/article/beyonce_is_fierce_talent |title=Review: Beyonce is ... Fierce talent |author=Parke Puterbaugh |publisher=New Records |date=June 29, 2009 |accessdate=January 29, 2011 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308121341/http://www.news-record.com/content/2009/06/28/article/beyonce_is_fierce_talent |url-status=dead }}</ref> „Flaws and All“ не била вклучена на албумот во живо ''[[I Am... World Tour]]'' (2010).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/be/album/i-am-world-tour/id399850850 |title=I Am... World Tour by Beyoncé – Download I Am... World Tour on iTunes |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]] |accessdate=January 29, 2011}}</ref> ==Кредити и личности== Кредитите се земени од ''B'Day Deluxe Edition''.<ref name="B'Day">{{Cite album-notes |title=B'Day deluxe edition |publisher=[[Sony Music Entertainment|Sony Music BMG Entertainment]] |year=2007}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} *Џим Каруана – [[аудио снимање|снимање]] *Тим Којне – [[аудио мастеринг|мастеринг]] *Робер „ЛБ“ Дорси – снимање *Џин-Мери Хорват – [[аудио миксинг (снимена музика)|миксинг]] *[[Бијонсе Ноулс]] – пишување, [[музички продуцент|продукција]], [[пеење|вокали]] *[[Соланж Ноулс]] – пишување {{col-2}} *Колин Милер – дигитален преп инжинеринг *[[Не-Јо]] – пишување, ко-продукција *Ши Тејлор – пишување, продукција *Мајкл Точи – снимање *Шејн Вудли – снимање {{col-end}} ==Наводи== {{наводи|colwidth=30em}} == Надворешни врски == *[http://www.beyonceonline.com/ Beyoncé.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090105161136/http://beyonceonline.com/ |date=2009-01-05 }} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} [[Категорија:Песни од 2007]] [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Ритам и блуз балади]] [[Категорија:Песни напишани од Бијонсе Ноулс]] 38qz96c619i6a0pz4fodtdkciia53ds 0 762379 5649869 5638396 2026-10-26T00:50:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649869 wikitext text/x-wiki {{Infobox song <!-- See Wikipedia:WikiProject_Songs --> | Name = Countdown | Cover = | Caption = | Type = | Artist = [[Бијонсе Ноулс]] | Album = [[4 (албум на Бијонсе Ноулс)|4]] | Published = | Released = | track_no = 9 | Recorded = МСР Студио<br>([[Њујорк (град)|Њујорк Сити]]) | Genre = [[Современ Р&Б|Р&Б]] | Length = 3:34 | Writer = [[The-Dream]], Ши Тејлор, [[Бијонсе Ноулс|Ноулс]], [[Естер Дин]], Кајнон Ламб, [[Џули Фрост]], [[Мајкл Бивинс]], [[Натан Морис]], [[Ванја Морис]] | Composer = | Label = [[Columbia Records|Columbia]] | Producer = Б. Ноулс, Ш. Тејлор, Лемб | Tracks = | prev = „Love on Top“ | prev_no = 8 | next = „End of Time“ | next_no = 10 | Misc = }} „'''Countdown'''“ е песна од американската [[современ Р&Б|Р&Б]] пејачка [[Бијонсе Ноулс]] за нејзиниот четврт студиски албум, ''[[4 (албум на Бијонсе Ноулс)|4]]'' (2011). Напишана е од [[The-Dream]], Ши Тејлор, [[Бијонсе Ноулс|Ноулс]], [[Естер Дин]], Кајнон Ламб, [[Џули Фрост]], [[Мајкл Бивинс]], [[Натан Морис]], [[Ванја Морис]], а продуцирана од Ноулс, Тејлор и Лемб. „Countdown“ е забрзана песна во која инструменти се дувачките инструменти и тапаните. Песната го презела пребројувањето од „[[Uhh Ahh]]“ изведена од [[Boyz II Men]], а Ноулс додала дополнителен текст помеѓу броењето од десет до еден. Следејќи го протекувањето на ''4'' на интернет, три недели пред официјалниот датум на издавање на албумот, „Countdown“ добила тешка ротација на радијата што имало влијание на нејзиното искачување на седумдесет и петтото место на табелата во САД, [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|Хот Р&Б/Хип-Хоп Песни]]. Ноулс ја кажала концепцијата на „Countdown“, изјавувајќи дека користела жанрови од 1990-тите и 1970-тите и нејзините искуства со турнеите, патувањата, гледањето на рок бендовите и присуствувањето на фестивали. Критичарите го пофалиле бметнувањето на песната во албумот од кои повеќето забележале дека тоа бил неопходен избор, за целиот албум да не доминита со балади. Критичарите дополнително ја споредиле песната со другите песни издадени од Ноулс, вклучувајќи ги „[[Check on It]]“ (2005), „[[Get Me Bodied]]“ (2007) и „[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“. ==Заднина== [[Податотека:Boyz II Men.jpg|thumb|right|[[Boyz II Men]] биле првите кои ги вклучиле [[Destiny's Child]] на нивните турнеи како отворачки акти.]] „Countdown“ е напишана од [[The-Dream]], Ши Тејлор, [[Бијонсе Ноулс|Ноулс]], [[Естер Дин]], Кајнон Ламб, [[Џули Фрост]], [[Мајкл Бивинс]], [[Натан Морис]], [[Ванја Морис]], а продуцирана од Ноулс, Тејлор и Лемб. Мајкл Бивинс, Натан Морис и Ванја Морис се кредитирани во песната поради примероците во кои има одбројување, а се преземени од „[[Uhh Ahh]]“, песна изведена од [[Boyz II Men]].<ref name="rap-up1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/06/04/beyonce-samples-slick-rick-and-doug-e-fresh-on-andre-3000-collaboration/ |title=Beyonce Samples Slick Rick and Doug E. Fresh on André 3000 Collaboration |work=[[Rap-Up]] |date=June 4, 2011 |accessdate=June 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110731121830/http://www.rap-up.com/2011/06/04/beyonce-samples-slick-rick-and-doug-e-fresh-on-andre-3000-collaboration/ |archive-date=2011-07-31 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=1565975&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |title=BMI <nowiki>|</nowiki> Repertoire Search – Uhh Ahh |publisher=[[Broadcast Music Incorporated]] |accessdate=June 5, 2011 |archive-date=2012-07-17 |archive-url=https://archive.today/20120717115322/http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&page=1&keyid=1565975&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |url-status=dead }}</ref> На 11 мај 2011, Ноулс имала слушачка забава за албумот во Њујорк на коишто им прикажала четири песни од албумот, меѓу кои била и „Countdown“.<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |title=Beyonce Previews 4, 'Run The World (Girls)' Video - Music, Celebrity, Artist News |publisher=MTV |date=2011-05-12 |accessdate=2011-06-23 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025172451/http://www.mtv.com/news/articles/1663735/beyonce-4-preview.jhtml |url-status=dead }}</ref> Во прегледот на песната Ноулс коментирала, „[Џеј-Зи] ја сакаше. Мислам дека ја расчленувапе и размислуваше што може тој како рапер да направи за неа.“<ref name="autogenerated1"/> На 7 јуни 2011, „Party“ и „Countdown“ биле испратени на интернет.<ref name="latleak">{{Наведена мрежна страница|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/06/beyonc%C3%A9s-4-pops-up-online-three-weeks-before-release.html |title=Beyoncé's '4' leaks online, three weeks before release |publisher=LA Times|date=2011-05-07 |accessdate=2011-06-23}}</ref> По тоа следеле прекини од легалниот тим на Ноулс, кои ги натерале повеќето страници да ги тргнат врските за спуштање на песните.<ref name="latleak"/> „Countdown“ била искористена во рекламата за промовирањето на делукс изданието на ''4'', кое било ексклузивно продавано во [[Target Corporation|Target]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2011/06/22/beyonce-returns-to-the-spotlight-in-target-commercial-video/ |title=BEYONCÉ RETURNS TO THE SPOTLIGHT IN TARGET COMMERCIAL [VIDEO] |publisher=Rap-Up |date=2011-06-23 |accessdate=2011-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626032536/http://www.rap-up.com/2011/06/22/beyonce-returns-to-the-spotlight-in-target-commercial-video |archive-date=2011-06-26 |url-status=dead}}</ref> На 16 јуни 2011, дванаесет дена пред официјалното издавање на ''4'' во [[Соединети Американски Држави|САД]], Ноулс направила одбројување на нејзината вебстраница, така шро секој ден била прикажувана една песна од албумот, по бројчен распоред.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://nation.foxnews.com/beyonce/2011/06/22/beyonce-s-provocative-pose |title=Beyonce’s Provocative Pose - Beyonce - Fox Nation |publisher=Nation.foxnews.com |date=2006-10-01 |accessdate=2011-06-24 |archive-date=2011-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625033132/http://nation.foxnews.com/beyonce/2011/06/22/beyonce-s-provocative-pose |url-status=dead }}</ref><ref name="bonlinecount">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.beyonceonline.com/us/countdown |title=Countdown To Beyoncé's '4' &#124; The Official Beyoncé Site |publisher=Beyonceonline.com |date= |accessdate=2011-06-24 |archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506095832/http://www.beyonceonline.com/us/countdown |url-status=dead }}</ref> На 24 јуни 2011, „Countdown“ била деветтата избрана песна, а под песната Ноулс го објаснила креативниот процес: „Ретко сакав да ги мешам 90-тите и 70-тите. Ги ставив заедно и беше многу интересно да се ставаат мостови во песните, сите работи кои ги сакам во музиката, сакав да ги слушнам повторно.“<ref name="bonlinecount"/><ref>http://beyonce.columbiarecords.com/countdown/pages/?id=9{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Фотографијата земена за „Countdown“ во забелешките на албумот ''4'' била сликана од германскиот фотограф [[Елен вон Унверт]].<ref name="Booklet"/> ==Успех на табелите== Неделата на 2 јули 2011, „Countdown“ се искачила на седумдесет и петтото место на табелата [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|Хот Р&Б/Хип-Хоп Песни]] на ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/artist/beyonce/317670#/artist/beyonce/317670 |title=Beyoncé Music News & Info |publisher=Billboard.com |date= |accessdate=2011-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110630090655/http://www.billboard.com/artist/beyonce/317670#/artist/beyonce/317670 |archive-date=2011-06-30 |url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! style="text-align:center;"|Табела (2011) ! style="text-align:center;"|Највисока<br>позиција |- |САД ''Билборд'' [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|Хот Р&Б/Хип-Хоп Песни]]<ref name="r&b">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/charts/r-b-hip-hop-songs?chartDate=2011-07-02&order=gainer|title=Hot R&B/Hip-Hop Songs: Week Ending July 2, 2011|date=2011-07-02|accessdate=2011-06-25|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media}}</ref> | style="text-align:center;"|75 |} == Кредити и личности == {{col-begin}} {{col-2}} *Бијонсе Ноулс – [[Пеење|вокали]], [[Музички продуцент|продуцент]], [[текстописец]] *Алекс Ашер – [[тромбон]] *[[Мајкл Бивинс]] – текстописец *[[Естер Дин]] – текстописец *[[Џули Фрост]] – текстописец *Кол-Камен Грин – [[труба]] *[[Сербан Генеа]] – миксер *Џон Хајнес – [[микс инженер]] *Рајан Кели – инженер асистент *Лемб – ко-продукција, текстописец *[[Натан Морис]] – текстописец {{col-2}} *[[Ванја Морис]] – текстописец *[[The-Dream|Териус „The-Dream“ Неш]] – текстописец *Фил Шофорд – енжинер микс асистент *Дру Сајер – тенор, [[баритон саксофон]] *Ши Тејлор – продукција *Ник Видин – [[тенор]], [[саксофон]] *Пит Волфорд – инженер асистент *Џосија Вудсон – труба *Џордан „диџеј Свивел“ Јанг – снимаќ Извор:<ref name="Booklet">{{Наведена мрежна страница|title=Credits|url=http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits#|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zh1rxPm0?url=http://www.beyonceonline.com/us/albumcredits|archivedate=2011-06-25|publisher=BeyonceOnline.com|accessdate=2011-06-28|url-status=live}}</ref> {{col-end}} ==Наводи== {{наводи|2}} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} {{DEFAULTSORT:Countdown (Песна На Бијонсе Ноулс)}} [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Песни од 2011]] [[Категорија:Песни напишани од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Песни напишани од Естер Дин]] [[Категорија:Песни напишани од The-Dream]] [[Категорија:Ритам и блуз песни]] [[Категорија:Американски хип-хоп песни]] [[Категорија:Денс-поп песни]] 032516wqheqoyf4qth4pu38jdih3kjl 0 762666 5649861 5638373 2026-10-26T00:13:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649861 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Broken-Hearted Girl | слика = Beyonce Broken Hearted Girl single .png | слика големина = | рамка = да | опис = | изведувач = [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] | албум = [[I Am... Sasha Fierce]] | страна Б = „[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“ <small>(Издолжен ремикс)</small> | издаден = 28 август 2009 | формат = [[Компактен Диск сингл|ЦД сингл]], [[музичко симнување|спуштање]] | снимен = 2007, Roc the Mic Studios <br /><small>([[Њујорк (град)|Њујорк Сити]], [[Њујорк (град)|Њујорк]])</small> | жанр = [[Поп-музика|Поп]], [[Современ Р&Б|Р&Б]] | должина = 4:38 | куќа = [[Columbia Records|Columbia]] | текстописец = [[Бијонсе Ноулс]], [[Babyface (музичар)|Кенет Едмондс]], [[Stargate (продукциски тим)|Микел Сторлир Ериксен]], [[Stargate (продукциски тим)|Тор Ерик Хермансен]] | продуцент = Ноулс, Stargate | позиции = | претходен = „[[Sweet Dreams (песна на Бијонсе Ноулс)|Sweet Dreams]]“ <br/> (2009) | овој = „'''Broken-Hearted Girl'''“<br/>(2009) | следен = „[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“ <br/> (2009) | друго = }} „'''Broken-Hearted Girl'''“ е песна од [[америка]]нската пејачка, [[Бијонсе Ноулс]]. Напишана е од Ноулс, [[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]], [[Stargate (продукциски тим)|Микел Сторлир Ериксен]] и [[Stargate (продукциски тим)|Тор Ерик Хермансен]], а продуцирана е од Ноулс и [[Stargate (продукциски тим)|Stargate]] за третиот студиски албум на Ноулс, ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008). Како претходно најавен шести сингл од албумот, издавањето било одложено, а „[[Sweet Dreams (песна на Бијонсе Ноулс)|Sweet Dreams]]“ служел како таков. „Broken-Hearted Girl“ подоцна станала седмиот сингл од албумот, издадена на 28 август 2009. Како [[Современ Р&Б|Р&Б]] и [[поп-музика|поп]] [[балада]], песната се движи во умерено [[темпо]] и користи [[пијано]], [[жичени инструменти|жици]] и [[тапани]]. Добила претежно позитивни прегледи од музичките критичари кои го пофалиле гласот на Ноулс и користењето на пијано во песната. Се појавила на неколку [[музичка табела|музички табели]] и се искачила меѓу првите десет во Австралија, Бразил, Чешка, Германија и Ирска. [[Музичко видео|Музичкото видео]] за „Broken-Hearted Girl“ потсетува на поранешна врска и прикажува неколку сцени кои враќаат во минатото. ==Позадина и композиција== {{Listen | filename = Broken-Hearted Girl.ogg | title = „Broken-Hearted Girl“ | description = Примерок на „пијано-баладата во средно темпо“ со нејзините жици и тапанската мелодија | pos = left }} „Broken-Hearted Girl“ е [[пијано]]-[[балада]] во средно темпо напишана од [[Бијонсе Ноулс]], [[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]] и ко-напишана и продуцирана од [[Stargate (продукциски тим)|Stargate]]. Песната била снимена во студиото Roc the Mic Studios во [[Њујорк (град)|Њујорк Сити]].<ref name="Booklet"/> Напишана е во [[Д минор|D-минор]], со [[темпо]] од 84 удари во минута во вообичаен временски период.<ref name="sheet">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.musicnotes.com/sheetmusic/mtdVPE.asp?ppn=MN0079857 |title=Broken-Hearted Girl digital sheet music (Digital Download)|publisher=MusicNotes.com. [[EMI|EMI Music Publishing]]}}</ref> Продукцијата и мелодијата е поддржана со [[жичени инструменти|жици]] и [[тапани|тапански]] удари.<ref name="McAlpine">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.bbc.co.uk/blogs/chartblog/2009/10/beyonce_brokenhearted_girl.shtml |title=Beyonce – 'Broken-Hearted Girl' |first=Fraser |last=McAlpine |publisher=[[BBC Online|BBC Music]]. [[БиБиСи|BBC]] |date=October 29, 2009 |accessdate=December 9, 2010}}</ref> Мариел Консепшон од ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' напишал дека Ноулс „емотивно се топи“ во песната, „Јас не сакам скршено срце / И не сакам да ја играм улогата на девојка со скршено срце“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/bbcom/content_display/reviews/albums/e3ifc7bb2290700c27fc478bd2c3ff3dde9 |title=I Am... Sasha Fierce |first=Mariel |last=Concepcion |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Nielsen Company|Nielsen Business Media]] |date=2008-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090529065427/http://www.billboard.com/bbcom/content_display/reviews/albums/e3ifc7bb2290700c27fc478bd2c3ff3dde9 |archivedate=2009-05-29 |accessdate=2011-01-05 |url-status=live }}</ref> „Broken-Hearted Girl“ користи примерок од кордната прогресија Dm–B♭–F(<sub>9</sub>)–F–C/E, додека вокалниот опсег на Ноулс се движи од [[F (музичка нота)|F<sub>4</sub>]] до [[F (музичка нота)|F<sub>6</sub>]].<ref name="sheet"/> {{cquote|Оригинално ова беше класична, целосна Р&Б песна, која ја напиша Бејбифејс. Тој дојде и смени еден акорд и напиша текст, а потоа додаде фалсето глас кога го снимивме демото. Оттука преминавме да ја смениме целата позадинска песна и неговиот вокал. Ги сменивме акордите и сè друго, а потоа се помеша пијаното. Песната е напишана во D-минор. Претпоставувам дека повеќето од нашите песни се во помали тоналитети. Најверојатно се потпревме на почувствителна, мелодична експресија. Тоа е нешто што доаѓа природно за нас.|author=Stargate|source=<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.soundonsound.com/sos/may10/articles/stargate.htm |title=The Stargate Writing & Production Team |first=Paul |last=Tingen |publisher=Sound on Sound |date=May 2010 |accessdate=January 31, 2011}}</ref>}} „Broken-Hearted Girl“ отпрвин требало да биде шестиот сингл од ''[[I Am... Sasha Fierce]]''. Сепак, поради нерешени причини, „[[Sweet Dreams (песна на Бијонсе Ноулс)|Sweet Dreams]]“ била издадена како таков. „Broken-Hearted Girl“ била потоа издадена како седмиот сингл од албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=June 18, 2009 12:00&nbsp;am |url=http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/sydney-confidential/beyonce-knowles-broken-hearted-girl-music-video-released/story-e6frexar-1225736774950 |title=Beyonce Knowles Broken-Hearted Girl music video released |publisher=[[News Limited]] |work=[[The Daily Telegraph (Australia)|The Daily Telegraph]] |date=2009-06-18 |accessdate=2010-06-05}}</ref> Прво била издадена во Австралија и Нов Зеланд на 28 август 2009, а во октомври и ноември 2009 била издадена и на другите територии.<ref name="sanity.com.au">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sanity.com.au/ProductDetail.aspx?id=262924 |title=Broken Hearted Girl |publisher=Sanity.com.au |date=2009-08-28 |accessdate=2009-09-15 |archive-date=2013-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233651/http://www.sanity.com.au/ProductDetail.aspx?id=262924 |url-status=dead }}</ref><ref name="NZiTunes">{{Наведена мрежна страница |url=http://itunes.apple.com/nz/album/broken-hearted-girl-single/id329271458 |title=Broken-Hearted Girl – Single |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> ==Критички прием== [[Податотека:Flickr - anniepoes - Broken-Hearted Girl.jpg|thumb|left|200px|Ноулс ја изведува „Broken-Hearted Girl“]] Колим МекГуир од [[PopMatters|Pop Matters]] рекол дека „Пијано-баладријата на 'Broken-Hearted Girl' е едноставно повеќе [[Селин Дион]] отколку [[Арета Френклин]]“.<ref name="PM">McGuire, Colin. (2009-02-06) [http://www.popmatters.com/pm/review/69482-beyonce-i-am-sasha-fierce/ Review: ''I Am... Sasha Fierce'']. [[PopMatters]]. Посетено на 2009-11-11.</ref> Нана Екуа Бру-Хемонд од ''[[The Village Voice|Village Voice]]'' ја нарекла песната „романтично-комедиска саундтрак песна“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.villagevoice.com/2008-12-17/music/on-the-method-behind-beyonc-eacute-s-multiple-personality-madness/ |title=New York Music – On the Method Behind Beyoncé's Multiple-Personality Madness – page 1 |publisher=The Village Voice |4=Village Voice |author=Nana Ekua Brew-Hammond |date=2008-12-17 |accessdate=2009-09-15 |archive-date=2015-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126084716/http://www.villagevoice.com/2008-12-17/music/on-the-method-behind-beyonc-eacute-s-multiple-personality-madness/ |url-status=dead }}</ref> Елиза Гарднер од ''[[USA Today]]'' ја одбрала „Broken-Hearted Girl“ како една од песните на ''I Am... Sasha Fierce'' кои треба да се спуштат,<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2008-11-17-beyonce-sasha-fierce_N.htm |title=Listen Up: Beyonce is tender, sassy on 'Sasha Fierce' |first=Elysa |last=Gardner |work=[[USA Today]] |publisher=[[Gannett Company]] |date=2008-11-25 |accessdate=2011-01-05}}</ref> додека Џенифер Винејард од [[MTV Вести|MTV News]] забележал доминантност на пијаното и жиците во песната, додавајќи дека „гласот [на Бијонсе] покажува возджранот и пее во понизок регистар што ѝ дава поголема вокална моќ“.<ref name="Vineyard">{{Наведена мрежна страница |last=Vineyard |first=Jennifer |url=http://www.mtv.com/news/articles/1597718/20081023/knowles_beyonce.jhtml |title=Beyonce Album Preview: I Am ... Sasha Fierce Shines Light On B's Alter Ego – News Story &#124; Music, Celebrity, Artist News &#124; MTV News |publisher=[[MTV Вести|MTV News]] |date=2008-10-23 |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209055707/http://www.mtv.com/news/articles/1597718/beyonces-i-sasha-fierce-album-preview.jhtml |url-status=dead }}</ref> Digital Spy ѝ дал на песната три од пет ѕвезди, фалејќи ги пијаното и жиците и "вокалите [на Бијонсе] пополнети со емоции“, но го критикувал користењето на тапан. Прегледот завршил со коментар дека покрај тоа што песната не е „магнетна“ како „[[Crazy in Love (песна на Бијонсе Ноулс)|Crazy in Love]]“ о „[[If I Were a Boy]]“ и не е „бесценета“ како сингловите на [[Destiny's Child]] од ''[[Writing's on the Wall]]'' и ''[[Survivor (албум на Destiny's Child)|Survivor]]'', туку е „доказ дека Бијонсе е една од најдобрите поп пејачи на нејзината генерација“.<ref name="DS">{{Наведена мрежна страница|author=Mayer Nissim|url=http://www.digitalspy.com/music/singlesreviews/a183922/beyonce-broken-hearted-girl.html |title=Music – Singles Review – Beyoncé: 'Broken-Hearted Girl' |work=Digital Spy |publisher=[[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi (UK) Ltd]] |date=2009-11-01 |accessdate=2010-07-19}}</ref> Микеланџело Матос од ''[[The A.V. Club]]'' почувствувала дека „Broken-Hearted Girl“ е „недовршена“,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.avclub.com/articles/beyonce-i-am-sasha-fierce,6733/ |title=I Am… Sasha Fierce |first=Michaelangelo |last=Matos |work=[[The A.V. Club]] |publisher=The Onion]]'' |date=2008-11-17 |accessdate=2011-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001051653/http://www.avclub.com/articles/beyonce-i-am-sasha-fierce,6733/ |archive-date=2012-10-01 |url-status=dead}}</ref> додека Џесика Суарез од ''[[Paste (магазин)|Paste]]'' напишала дека „командирскиот глас [на Ноулс] звучи необично тенко“ за време на песната.<ref name="paste">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pastemagazine.com/articles/2009/01/beyonce-i-am-sasha-fierce.html |title=Beyonce: I Am... Sasha Fierce |first=Jessica |last=Suarez |work=[[Paste (magazine)|Paste]] |date=2009-01-05 |accessdate=2010-01-05}}</ref> Таа го нарекла пијаното „врискаво“ и не била убедена од текстот.<ref name="paste"/> Ремикс на песната од Алан Браксе бил вклучен како четврта песна на европскиот макси-сингл. Метју Ричардсон од Prefix Magazine рекол дека ремиксот е „пријатна за клубови“ и слична со работата на [[Леона Луис]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.prefixmag.com/media/beyonce/broken-hearted-girl-alan-braxe-dub-remix-mp3/33505/ |title=Beyonce – 'Broken-Hearted Girl' (Alan Braxe Dub Remix) |publisher=Prefix Magazine |date=2009-10-09 |accessdate=2011-01-02 |archive-date=2009-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012123055/http://www.prefixmag.com/media/beyonce/broken-hearted-girl-alan-braxe-dub-remix-mp3/33505 |url-status=dead }}</ref> ==Табели и настапи во живо== „Broken-Hearted Girl“ за првпат се искачила на [[UK Singles Chart|Британската Табела за Синглови]] на педесет и шестото место на 3 октомври 2009. Се поместила на дваесет и седмото место на 14 ноември 2009 и излегла од табелата во декември 2009 по дванаесет поминати недели.<ref name="UKchart"/> Исто така се искачила на дванаесеттото место на [[ОК Р&Б Табела]]та.<ref name="UKrnb"/> Песната била успешна низ цела Европам заземајќи го триесет и седмото место на табелата за [[Европски Хот 100 Синглови]]:<ref name="Euro"/> се искачила на дваесеттото место на [[Irish Singles Chart|Ирската Табела за Синглови]],<ref name="IREpeak"/> каде останала девет недели,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p/musicvideo/music/archive/index_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2009&year=2009&week=49 |title=Chart Track |publisher=[[Irish Singles Chart]]. GfK |accessdate=2021-08-10 |archive-date=2016-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005132403/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2009&year=2009&week=49 |url-status=dead }}</ref> и зазела дваесет топ место на Ерплеј Табелата на Чешка,<ref name="Czech"/> и [[Media Control Charts|Германската Табела за Синглови]].<ref name="ger"/> Се искачила и меѓи првите четириесет во Австрија и Словачка.<ref name="aut"/><ref name="slo"/> аи се појавила на [[Swiss Music Charts|Шведската Табела за Синглови]]<ref name="swi"/> и на [[Ultratop|Белгиските Музички Табели]].<ref name="aut"/> Во Австралија, песната поминала две недели на четиринаесеттото место на [[ARIA Charts|ARIA Табелите за Синглови]] и девет недели меѓу првите педесет.<ref name="aus">{{Наведена мрежна страница|author=Steffen Hung |url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Broken%2DHearted+Girl&cat=s |title=Beyoncé - Broken-hearted Girl |work=[[ARIA Charts]] |publisher=Hung Medien |date=2009-09-27 |accessdate=2010-07-19}}</ref> Песната се искачила на и на Бразилските Хот 100 Ерплеј Синглови.<ref name="Brazil"/> Ноулс ја извела „Broken-Hearted Girl“ на нејзината [[I Am... Tour]]. Настапот на песната бил овозможен на нејзиниот албум во живо, ''[[I Am... World Tour]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.amazon.com/dp/B0046MOV94 |title=Beyoncé: I Am... World Tour (Deluxe Edition) |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> Снимањето на песната било прегледано на [[Yahoo! Music]] на 25 ноември 2010 пред издавањето на видеото на 29 ноември.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://new.uk.music.yahoo.com/blogs/video_selection/2183/beyonce-broken-hearted-girl-liveexclusive/ |title=Beyonce: Broken Hearted Girl (Live) - Exclusive |first=Paul |last=Johnston |publisher=[[Yahoo! Music]]. [[Yahoo|Yahoo! UK & Ireland]] |date=2010-11-25 |accessdate=2011-01-02 |archive-date=2011-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125031058/http://new.uk.music.yahoo.com/blogs/video_selection/2183/beyonce-broken-hearted-girl-liveexclusive/ |url-status=dead }}</ref> ==Музичко видео== [[Податотека:Beyonce-Broken-Hearted Girl Music Video.jpg|thumb|upright|right|Ноулс ја враќа розата во нејзината оригинална форма за време на музичкото видео на „Broken-Hearted Girl“.]] Видеото за синглот било издадено на 16 јуни 2009 на ''[[Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes|Above and Beyoncé - Video Collection & Dance Mixes]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rap-up.com/2009/06/16/video-beyonce-broken-hearted-girl/ |title=Video: Beyoncé – 'Broken-Hearted Girl' |work=[[Rap-Up]] |date=2009-06-16 |accessdate=2009-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709172518/http://www.rap-up.com/2009/06/16/video-beyonce-broken-hearted-girl/ |archive-date=2015-07-09 |url-status=dead}}</ref> Видеото било режирано од [[Софи Мулер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vevo.com/watch/beyonce/broken-hearted-girl/USSM20900577|title=Broken Hearted Girl - Beyoncé|accessdate=January 1, 2010|publisher=[[Vevo|VEVO]]}}</ref> која претходно ги режирала „[[Déjà Vu (песна на Бијонсе Ноулс)|Déjà Vu]]“ и „[[Ring the Alarm]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Spera |first=Keith |title=Spare Notes |url=http://www.nola.com/music/t-p/index.ssf?/base/entertainment-1/115104377173020.xml&coll=1 |work=The Times-Picayune |publisher=New OrleansNet LLC |date=2006-06-23 |accessdate=2008-01-10 |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110075233/http://www.nola.com/music/t-p/index.ssf?%2Fbase%2Fentertainment-1%2F115104377173020.xml&coll=1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/videos/beyonce/102945/ring-the-alarm.jhtml |title=Ring the Alarm – Beyoncé |publisher=[[MTV]] |accessdate=2010-12-10 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230164638/http://www.mtv.com/videos/beyonce/102945/ring-the-alarm.jhtml |url-status=dead }}</ref> Почетотко на видеото е снимен во [[црно-бела техника]],<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/sydney-confidential/beyonce-knowles-broken-hearted-girl-music-video-released/story-e6frexar-1225736774950 |title=Beyonce Knowles Broken-Hearted Girl music video released |work=[[The Daily Telegraph (Australia)|The Daily Telegraph]] |publisher=[[News Limited]] |date=2009-06-18 |accessdate=2011-01-02}}</ref> и ја прикажува Ноулс плачејќи во кола одејќи по плажа.<ref name="Maloney">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/music/2672225/Beyonce-in-Broken-Hearted-Girl-video.html |title=Beyonce is Broken Hearted |first=Alison |last=Maloney |work=[[The Sun (United Kingdom)|The Sun]] |date=2009-10-07 |accessdate=2011-01-02}}</ref> Додека плаче во колата, се сеќава на спомени од времето кое го поминала со нејзиниот партнер. Во моменталната сцена, Ноулс оди по плажа за подоцна да помести парче облека, превртувајќи го во камерата. Таа подоцна оди во водата со расплакани очи и пее во камерата. Во средината на песнатам видеото добива воја и Ноулс носи зелен фустан и држи црвена роза. Следува сцена која ја прикажува Ноулс како ја поправа розата, така што времето се враќа наназад, а таа ги додава цветовите. Видеото завршува повторно во црно-бела техника и Ноулс се врача во колата смеејќи се и потоа заминува. ==Список на песни== {{col-begin}} {{col-2}} ;Австралиски и новозеландски сингл<ref name="sanity.com.au"/><ref name="NZiTunes"/> # „Broken-Hearted Girl“ – 4:39 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Ремикс на Каталист)</small> – 4:46 ;Дигитален EP<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/se/album/broken-hearted-girl-ep/id338765451 |title=Broken-Hearted Girl – EP |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> #„Broken-Hearted Girl“ – 4:37 #„[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“ <small>(издолжен ремикс со [[Лејди Гага]])</small> – 5:04 #„Poison“ – 4:04 ;Австралиски, германски и новозеландски дигитален EP<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/au/album/broken-hearted-girl-ep/id340463949 |title=Broken-Hearted Girl – EP |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2010-12-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/nz/album/broken-hearted-girl-ep/id340463949 |title=Broken-Hearted Girl – EP |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2010-12-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/de/album/broken-hearted-girl-ep/id340463949 |title=Broken-Hearted Girl – EP |language=de |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> #„Broken-Hearted Girl“ – 4:37 #„[[Video Phone (song)|Video Phone]]“ <small>(издолжен ремикс со [[Лејди Гага]])</small> – 5:04 #„Poison“ – 4:04 #„Broken-Hearted Girl“ <small>([[музичко видео]])</small> – 4:39 ;Европски сингл<ref name="amazon1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B002SFZ6I6 |title=Broken-Hearted Girl: Beyoncé: Amazon.co.uk: MP3 Downloads |work=[[Amazon.com|Amazon UK]] |publisher=Amazon Inc. |date=2009-11-02 |accessdate=2009-11-30}}</ref> # „Broken-Hearted Girl“ – 4:38 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Ремикс на Алан Бракс)</small> – 3:29 {{col-2}} ;Бразилски и германски сингл<ref name="Brasil">{{Наведена мрежна страница |url=http://sonora.terra.com.br/#/cd/121379/brokenhearted_girl |title=Beyoncé – Músicas – Terra Sonora |publisher=[[Terra Networks|Terra Sonora]] |accessdate=November 28, 2010 |archive-date=2013-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031102413/http://sonora.terra.com.br/#/cd/121379/brokenhearted_girl |url-status=dead }}</ref><ref name="amazon2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.de/dp/B002USOW8Q |title=Broken-Hearted Girl: Beyoncé: Amazon.de: Musik |work=[[Amazon.com|Amazon Germany]] |publisher=Amazon Inc. |date=2009-11-20 |accessdate=2009-11-30}}</ref> # „Broken-Hearted Girl“ – 4:39 # „[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“ <small>(издолжен ремикс со [[Лејди Гага]])</small> – 5:04 ;Amazon France digital download<ref name="amazon3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amazon.fr/dp/B002W3APVM |title=Broken-Hearted Girl: Beyoncé: Amazon.fr: Téléchargements MP3 |work=[[Amazon.com|Amazon France]] |publisher=Amazon Inc. |date=2009-11-20|accessdate=2009-11-30}}</ref> # „Broken-Hearted Girl“ – 4:37 # „[[Video Phone (песна)|Video Phone]]“ <small>(издолжен ремикс со [[Лејди Гага]])</small> – 5:04 # „Poison“ – 4:04 ;Европски макси сингл<ref name="amazon1"/><ref name="BEiTunes">{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/be/album/broken-hearted-girl-single/id335645846 |title=Broken-Hearted Girl (Single & Remixes) |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple|Apple Inc]] |accessdate=2011-01-02}}</ref> # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Ремикс на Герет Вин)</small> – 6:31 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(128 BPM Ремикс на Герет Вин)</small> – 6:48 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Ремикс на Алан Бракс)</small> – 4:18 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Даб Ремикс на Алан Бракс)</small> – 7:01 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Ремикс Оли Колинс и Фред Портели)</small> – 6:36 # „Broken-Hearted Girl“ <small>(Радио Уредување)</small> – 3:29 {{col-end}} ==Кредити и личности== *Џим Каруана – [[Снимање на звук и репродукција|снимач на вокали]] *[[Бејбифејс (музичар)|Кенет „Бејбифејс“ Едмондс]] – [[текстописец]] *[[Stargate (продукциски тим)|Микел Сторлир Ериксен]] – [[музички инструмент|инструменти]], снимач, текстописец *Мет Грин – [[Микс инженер|миксер]] асистент *[[Stargate (продукциски тим)|Тор Ерик Хермансен]] – инструменти, текстописец *Бијонсе Ноулс – [[Пеење|вокали]], [[музички продуцент|продуцент]], [[текстописец]] *[[Stargate (продукциски тим)|Stargate]] – продуцент *[[Марк Стент|Марк „Спајк“ Стент]] – миксер :<small>Извор:</small><ref name="Booklet">{{cite AV media notes |title=I Am... Sasha Fierce (Liner Notes) |albumlink=I Am... Sasha Fierce |artist=Beyoncé Knowles |year=2008 |first=Beyoncé |last=Knowles |authorlink=Beyoncé Knowles |format=Compact Disc |publisher=Columbia Records |publisherid=88607 42884 2 |location=New York City, New York|page=4}}</ref> ==Charts== {{col-begin}} {{col-2}} ===Неделни табели=== {|class="wikitable" |- !Табела (2009) !Највисока<br />позиција |- |[[ARIA Charts|ARIA Табели]]<ref name="aus"/> |align="center"|14 |- |[[ARIA Charts|ARIA Урбани Табели]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20100105-0000/Issue1036.pdf |title=The ARIA Report |publisher=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |date=2011-01-04 |accessdate=2011-05-14}}</ref> |align="center"|4 |- |[[Ö3 Austria Top 40|Австрија]]<ref name="aut">{{Наведена мрежна страница |url=http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Broken%2DHearted+Girl&cat=s |title=Beyoncé – Broken-Hearted Girl |publisher=austriancharts.at. Hung Medien |accessdate=2010-12-10}}</ref> |align="center"|38 |- |[[Ultratop|Белгија]] (Фландрија)<ref name="aut"/> |align="center"|7 |- |[[Ultratop|Белгија]] (Валонија)<ref name="aut"/> |align="center"|9 |- |Бразил [[Billboard Brasil|''Билборд'']] [[Brasil Hot 100 Airplay|Хот 100 Ерплеј]]<ref name="Brazil">{{Наведено списание |title=Brazil Hot 100 Airplay |language=pt |magazine=[[Billboard Brasil]] |volume=2 |issue=100 |date=2010-10-18 |issn=9772176054002}}</ref> | style="text-align:center;"|10 |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Чешка]]<ref name="Czech">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpicr.cz/hitparada/index.php?a=titul&hitparada=2&titul=147416&sec=52885ddd008517e7318718def93e6a3f |title=Radio Top100 Oficiální – Beyoncé – Broken-Hearted Girl |publisher=IFPI Czech Republic. [[International Federation of the Phonographic Industry]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> |align="center"|15 |- |[[Европски Хот 100 Синглови]]<ref name="Euro">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.billboard.com/charts/european-hot-100?chartDate=2009-12-12&order=gainer |title=European Hot 100 |work=[[Билборд (магазин)|Billboard]] |publisher=[[Nielsen Company|Nielsen Business Media]] |date=2009-12-12 |accessdate=2010-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110122150943/http://www.billboard.com/charts/european-hot-100?chartDate=2009-12-12&order=gainer#/charts/european-hot-100?chartDate=2009-12-12&order=gainer |archivedate=2011-01-22 |url-status=bot: unknown }}</ref> |align="center"|37 |- |[[Media Control Charts|Германија]]<ref name="ger">{{Наведена мрежна страница |url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Beyonce/Broken-Hearted+Girl/single |title=Chartverfolgung – Beyonce – Broken-Hearted Girl |publisher=musicline.de / PhonoNet GmbH |accessdate=2010-12-10 |archive-date=2012-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120917155312/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Beyonce/Broken-Hearted+Girl/single |url-status=dead }}</ref> |align="center"|14 |- |[[Irish Singles Chart|Ирска]]<ref name="IREpeak">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p/musicvideo/music/archive/index_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2009&year=2009&week=45 |title=Irish Music Charts Archive – Top 50 Singles |publisher=GFK Chart-Track |date=2009-11-05 |accessdate=2010-12-12 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229153607/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2009&year=2009&week=45 |url-status=dead }}</ref> |align="center"|20 |- |[[Swiss Music Charts|Швајцарија]]<ref name="swi">{{Наведена мрежна страница |url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Broken%2DHearted+Girl&cat=s |title=Beyoncé – Broken-Hearted Girl |publisher=hitparade.ch. Hung Medien |accessdate=2010-12-10}}</ref> |align="center"|62 |- |[[International Federation of the Phonographic Industry|Словачка]]<ref name="slo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?a=titul&hitparada=18&titul=145923&sec=c3341c0bff25e682d2601a90a2325e18 |title=Radio Top100 Oficiálna – Beyonce – Broken-Hearted Girl |publisher=International Federation of the Phonographic Industry Slovakia. [[International Federation of the Phonographic Industry]] |accessdate=2010-12-10}}</ref> |align="center"|39 |- |[[UK Singles Chart|Обединето Кралство]]<ref name="UKchart">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=34570 |title=Beyonce – Broken-hearted Girl |publisher=Chart Stats |accessdate=2010-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116233031/http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=34570 |archivedate=2014-01-16 |url-status=live }}</ref> |align="center"|27 |- |[[ОК Р&Б Табела]]<ref name="UKrnb">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/16/2009-11-14 |title=Chart Archive – Top 40 R&B Singles Archive |publisher=The Official Charts Company |date=2009-11-14 |accessdate=2010-12-10}}</ref> |align="center"|12 |} {{col-2}} ===Годишни табели=== {|class="wikitable sortable" |- !Табела (2009) !Позиција |- |[[ARIA Charts|Австралија (Урбана)]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20100205-0000/EOY2009.pdf |title=Pandora Archive |work=[[Австралиска музичка индустрска асоцијација|Australian Recording Industry Association]] |date=2006-08-23 |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|37 |- |[[UK Singles Chart|Обединето Кралство]]<ref name="UK2009year">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2009.pdf |title=Charts Plus Year end 2009 |publisher=Charts Plus |format=PDF |accessdate=2010-07-19}}</ref> | style="text-align:center;"|189 |} {{col-end}} ==Историја на издавање== {| class="wikitable" |- ! Држава ! Датум |- |Австралија<ref name="sanity.com.au"/> |rowspan="2"|28 август 2009 |- |Нов Зеланд<ref name="NZiTunes"/> |- |Европа<ref name="BEiTunes"/> |30 октомври 2009 |- |Германија<ref name="amazon2"/> |20 ноември 2009 |- |Бразил<ref name="Brasil" /> |23 ноември 2009 |} ==Наводи== {{наводи|colwidth=30em}} == Надворешни врски == *[http://www.beyonceonline.com Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090105161136/http://beyonceonline.com/ |date=2009-01-05 }} *[http://www.youtube.com/watch?v=JXmUYdOVJtc Официјално музичко видео] {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} [[Категорија:Синглови од 2009]] [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Поп балади]] [[Категорија:Песни напишани од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Ритам и блуз балади]] ozy4un8ercaxvk1vndhxhs4kvhbjfxu 14 766509 5649842 2049689 2026-10-25T22:37:15Z ~2026-57097-18 138059 измена на наслов 5649842 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Наташа Божарова - Пијанманова]] = Дела на Наташа Божарова = lkup9426t40y95lpwdw7fnt0ja76gcq 0 780058 5649939 5035954 2026-10-26T07:47:53Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5649939 wikitext text/x-wiki {{Ист-лит}} {{Литература}} '''Историја на книжевноста''' или '''историја на литературата''' го проследува развитокот на литературата и литературните процеси во контекст на цивилизацискиот развој на човештвото.<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, 2006, стр. 122</ref> Настојува да прибере што повеќе податоци за литературните состојби на определен период, има научноистражувачки карактер, во постојана потрага е на нови текстови од архивската граѓа, кои би придонеле за расветлувањето на дадениот период. Оваа наука настојува да ги протолкува сложените врски и односи на литературата и општеството. Може да биде фкусирана на различни подрачја: ''историја на оддела (национална) литература'', ''споредбена (компаративна) литература'' и ''општа (светска) историја на литературата''. ==Најстарите литератури на светот== [[Податотека:Kurukshetra.jpg|thumb|200px|left|Илустрација на ракописот [[Махабхарата]] - битката на Курукшетра]] Денес немаме друг начин да дојдеме до најстарите култури освен преку археолошките ископини и пишаните споменици кои се зачувале до денес. Долго време за најстари литератури се сметаа египетската, индиската и хебрејската. Но, кон крајот на [[19 век]] се открија ископините на [[Сумерското Царство]], кои покажаа развиена цивилизација, а на глинените плочи покрај другите написи до нас дојде [[Епот за Гилгамеш]]. Овој еп се смета за најстариот пишан литературен текст воопшто, потекнува од пред околу 3 до 4 илјади години пред новата ера. === Асиро-вавилонска литература === Пред три илјади години на територијата на денешен [[Ирак]], меѓу реките [[Тигар]] и [[Еуфрат]] ([[Месопотамија]]) постоело [[Асиро-Вавилонско Царство]]. Таму, главни културни центри биле градовите [[Вавилон]] и [[Урук]]. Вавилонската кула била величествена архитектонска градба, храм кој достигнувал до „облаците“ за да им се приближи човекот на боговите. (Во „Библијата“ има приказна за градењето на Вавилонската кула). Усното творештво создавано на [[сумерски јазик]] се претпоставува дека било запишано околу [[2000 п.н.е.]], а создавано стотици години пред тоа. Записите се пронајдени при крајот на [[19 век]], во библиотеката на еден храм во градот [[Нипур]]. Пронајдени се циклуси песни од кои најинтересни се песните за [[Гилгамеш]]. Тие претставуваат еден вид [[епска поема]]. „[[Гилгамеш]]“ е [[јуначко-митолошки еп]] (епска поема). Дел од песните имаат историска содржина во кои е опишана војната меѓу градовите [[Урук]] и [[Киш]]. Војската на [[Урук]] ја предводел [[Гилгамеш]], а војската на [[Киш]] - [[Акој]]. Војната е прикажана многу реалистички. Другите песни имаат митолошки карактер и во нив се претставени многу сумерски богови и божици, како и борби со чудовишта. Еден дел од песните се рефлексивни - исполнети со мисли за животот и смртта, бесмртноста и славата. Епот за Гилгамеш се состои од 12 плочи, 12 пеења, кои може да ги поделиме на два дела, две тематски целини: * во првите седум плочи се опишани херојските подвизи на [[Гилгамеш]] и неговиот пријател [[Енкиду]]; * во останатите пет плочи е опишан патот и страдањата на [[Гилгамеш]] во потрагата по вечниот [[живот]]. Бесмислено е да бараме вечен живот, но нашите дела можат да нè направат бесмртни - тоа е идејата во поемата. ===Индиска литература=== :''Главна статија: [[Индиска книжевност]]'' Меѓу најстарите пишани текстови зачувани до денес се и [[Веди]]те, напишани на древен ведски јазик - [[санскрит]]. Тие се дел од таканаречената [[индиска книжевност]]. Името на Ведите потекнува од зборот „''вид''“, што на санскрит значи: увид, знаење. Еден од најголемите непријатели на човекот, се тврди во Ведите, е незнаењето. Се смета дека постоеле 108 Веди, но денес се останати само четири: ''Ригведа'', ''Самаведа'', ''Јаџурведа'' и ''Атхарваведа''. Во нив е содржан целокупниот поглед на светот на еден стар народ. Химните содржани во Ведите се исполнети со радост и восхит за постоењето, а видливиот свет се смета дека опфаќа само една четвртина од целокупното постоење. Од сите овие најважна е [[Ригведа]]та која содржи 1017 химни составени од ведски формули и [[мантра|мантри]]. За истражувачите е интересна и [[Јаџурведа]]та, затоа што во неа е сместена легендата за [[потоп]]от, која ја има и во [[Епот за Гилгамеш]], а подоцна и во [[Библија]]та. Втората фаза од индиската литература е појавата на [[Упанишади]]те, кои биле тајни учења наменети само за посветените. Во овој период се вбројува и создавањето на двата големи епа [[Рамајана]] и [[Махабхарата]], т.е. од првото илјадалетие пред нашата ера. И двата овие епа зборуваат за борбата меѓу доброто и злото. ===Египетска литература=== :''Главна статија: [[Египетска книжевност]]'' Египетското писмо настанало за време на [[Средното Египетско Царство]], а Старите Грци го нарекле [[хиероглифи]] (света резба), затоа што оделе во [[Египет]] за да учат од тамошните мудреци [[астрономија]] и [[геометрија]]. Најстарите зачувани текстови се наречени „Текстови на пирамидите“, и се врзани за елиополиската космогонија. Од средното и Новото Царство меѓу религиозните и магиските дела најпознати се: „Текстови на саркофазите“ и [[Египетската книга на мртвите]], која содржи 12 поглавја. Од подоцнежниот период потекнуваат и разни други дела. Филозофските приказни, на пример за двајцата скарани браќа чии имиња се Вистина и Лага, или приказната за „Проколнатиот принц“, каде темата е судбина; авантуристичкиот расказ „Приказната за бродоломникот“, која веројатно била урнек за поновата приказна за [[Синбад морепловецот]].<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, 2006, стр. 191</ref> Лирскиот зборник „Песни од реката“ изобилува со љубовна поезија, во која се опева радоста на животот. ===Кинеска литература=== [[Податотека:Laozi.jpg|thumb|left|200px|[[Лао Це]]]] :''Главна статија: [[Кинеска книжевност]]'' Иако не е најстара, кинеската литература има најдолга историја на ист јазик. Најстарите пишани споменици кои потекнуваат од вториот милениум пред нашата ера, немаат литературна вредност. Тука спаѓа книгата со пророштва [[И Чинг]] („Книга на промени“), една од најнеобичните книги кои постојат. Најважното дело на [[таоизам|таоизмот]] е [[Дао де ѓинг]] („Патот на доблеста“), стихови кажувани од мудрецот [[Лао Це]], кој самиот ништо не пишувал, туку делото го напишале неговите ученици. Така тој се вбројува меѓу ретките умови на човештвото кои ништо самите не напишале, слично на [[Буда]], [[Сократ]], [[Исус]] и [[Мухамед]]. Од книжевен аспект, најважно од класичните дела е [[Ши Кинг]] (1200-500 г. п.н.е.). Ова е зборник на најстарата кинеска поезија, на која се воспитувале сите генерации кинески поети. Од 3000 песни, изборот содржи само 305, а изборот му се припишува на [[Конфуциј]]. ==Антика== :''Главна статија: [[Античка книжевност]]'' Антика е термин кој го означува периодот на европската политичка и културна историја во кој водечка улога имале стара [[Стара Грција|Грција]] и [[Стар Рим|Рим]]. Антиката го опфаќа периодот од околу [[15]] векови, од [[1000]] година п.н.е. до 500. н.е., помеѓу падот на Западното Римско Царство ([[476]]) и затворањето на паганските филозофски училишта во источното, [[Јустинијан I|Јустинијан]]ово царство. ===Старогрчка литература=== :''Главна статија: [[Грчка книжевност]]'' [[Податотека:Iliad VIII 245-253 in cod F205, Milan, Biblioteca Ambrosiana, late 5c or early 6c.jpg|thumb|[[Илијада]], Книга VIII, 245-53, грчки ракопис, кон крајот на 5-ти и почетокот на 6 век по Христа.]] Старогрчката литература е најстарата запишана литература на територијата на денешна [[Европа]]. Таа се создавала врз основата на [[старогрчката митологија]]. Литературните почетоци се врзуваат за еолските и јонските градови во Азија, каде што се развила поезија во која се опевале подвизите на легендарните јунаци. Од таа богата книжевност останати се две ремек-дела [[Илијада]] и [[Одисеја]], а името на човекот кој ги испеал - [[Хомер]]. Од 8 век п.н.е. потекнува спевот „''Теогонија (Раѓање на Боговите)''“, кој го испеал [[Хесиод]]. Додека Хомер се смета за татко на јуначкиот еп, Хесиод пеел митолошко-поучен еп, кој зборува за настанувањето на светот. Меѓу 7 век п.н.е. и 5 век п.н.е. културата и уметничкиот живот биле многу богати. Во големите светилишта [[Делфи]] и [[Олимп]] се одржувале светите игри, религиозни фестивали на кои се натпреварувале спортисти, но и поети. Книжевните дела на поединци биле високо вреднувани. Најстар вид лирска песна била [[елегија]]та, која на почеток воопшто не била тажна песна, туку морализаторска, која поучува. Елегии пишувале [[Калин од Ефес]], [[Тиреј од Спарта]], како и [[Солон]], атинскиот законодавец. Меѓу најпознатите лирски автори се: поетесата [[Сафо]], [[Анакреонт]] кој ја опевал животната радост, љубовта и гозбите, [[Пиндар]], автор на обемно дело од кое останале зачувани само [[Епиникии]]те, и други. Театарската уметност се развила во три драмски облика: [[трагедија]], [[комедија]] и [[сатирска игра]]. Публиката која ја следела претставата се поистоветувала со главниот јунак и со неговата способност да се жртвува себеси заради некое општо добро. На тој начин, гледачот се подготвувал за херојски дела. Првите претстави се играле во самите храмови, а подоцна се граделе камени [[амфитеатар|амфитеатри]], кои ја зголемувале звучноста на сцената. Во Македонија такви амфитеатри има во ископините на [[Стоби]], во [[Хераклеја]] и во [[Охрид]]. ===Староримска литература=== :''Главна статија: [[Римска книжевност]]'' Римската или латинската литература се развивала под влијание на [[Грчка литература#Хеленска литература|хеленската]] и затоа нејзината вредност е двојна - таа не е само одраз на развитокот на [[Стар Рим|римското]] робовладетелско општество, туку е и ризница во која се сочувани некои дела на хеленски научници и поети, чии оригинали се изгубени. Римската литература може да се подели на неколку периоди: ''докласичен'' (до 80&nbsp;г. п.н.е.), ''класичен'' (од 80 п.н.е. до 120&nbsp;г.) и ''посткласичен'' период (од 120&nbsp;г. до почетокот на [[6 век|VI]] век). Според ова, таа опфаќа цели осум векови. ==Хебрејска литература== Главно дело на еврејската традиција е [[Библија]]та. Зборот biblia на [[старогрчки јазик]] значи [[книга]]. Од нејзиното комплетирање во 4 век од нашата ера, кога [[Европа]] преку [[Византија]] и [[Рим]] официјално го прифаќа [[христијанство]]то, и сè до [[ренесанса]]та, сите одговори европскиот човек ги барал во оваа „Книга над книгите“. Таа е разновидна збирка на текстови кои настанале во долг временски период, почнувајќи од [[13 век п.н.е.]] Поделена е на два дела: [[Стар завет]] и [[Нов завет]]. ''Стариот завет'' е света книга на [[јудаизам|јудаизмот]], содржи 50 книги во кои се изнесува историјата на еврејскиот народ од најстари времиња до појавата на [[Исус Христос]]. ''Новиот завет'' содржи 27 книги во кои се зборува за делата на Исус Христос и неговите апостоли. ==Средновековна литература== :''Главна статија: [[Средновековна книжевност]]'' [[Image:Lesnovo-Parenesis.jpg|thumb|200px|Фрагмент од [[Лесновски паренезис|Лесновскиот паренезис]]]] Средновековната книжевност е создадена во духот на актуелните општествени сознанија со доминантен акцент на црковната христијанска идеологија. Средновековните романи и раскази биле омилен жанр, покрај христијанските и библиските содржини. Средновековната литература е составена од богат систем на жанрови и родови. Скоро сите жанрови биле преземени од византиската литература.<ref>Група автори: „Македонски јазик и литература“, Просветно дело, 2006, стр. 266</ref> Основната структура се градела врз библиските текстови. Расказите и романите биле преводи или преработки на тогаш најпознатите светски дела, со белези на рицарски морал. Првите оригинални раскази настанале во периодот од [[9 век]] до [[12 век]]. Меѓу романите, најстар и најпознат е „Романот за Александар Македонски“, кој потекнува од [[2 век]] или [[3 век]], напишан од [[Псевдо-Калистен]] од Александрија. Овој роман е поставен на фантастична основа, со интересно испреплетени легендарни приказни за [[Александар Македонски]], како и историски податоци за него. ===Средновековна словенска писменост=== :''Главна статија: [[Средновековна македонска книжевност]] и [[Средновековни книжевни школи]]'' Средновековниот период во [[Македонија]] се одликува со дејноста на две книжевни школи: [[Охридска книжевна школа|Охридската]] и [[Кратовска книжевна школа|Лесновскa]]. Ракописите од Охридската и од Лесновската школа се совпаѓаат едни со други според повеќе правописни и јазични особености, и ја претставуваат македонската варијанта на [[црковнословенски јазик|црковнословенскиот јазик]]. ===Средновековна англиска книжевност=== :''Главна статија: [[Англиска книжевност#Средновековна книжевност (Middle English Literature) (1150–1500)|Англиска книжевност]]'' Оваа книжевност се дели во три категории: религиозна, љубовна и артуровска. Меѓу најдобрите дела од овој период се сметаат „Орачот Пирс“ од Вилијам Ленгленд, „[[Кантербериски приказни]]“ од [[Џефри Чосер]] и „[[Сер Гавејн и Зелениот Витез]]“. Најзначајниот автор од ова време е Џефри Чосер, кој пишувал кон крајот на 14 век. Чосер често се смета за таткото на англиската книжевност и за прв автор кој ја покажал уметничката сила на народниот англиски јазик, наспроти францускиот или латинскиот. „Кантербериски приказни“ му се најважното дело. Дека имало повеќејазична читателска публика во 14 век може јасно да се покаже со примерот на [[Џон Гауер]], кој пишувал на латински, средноанглиски и англонормански. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:History Of Literature}} [[Категорија:Историја на книжевноста| ]] mzerps3visghx6958lreaazdqey1r15 0 782740 5649874 4779409 2026-10-26T01:06:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649874 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song | | Name = Devil in a New Dress | Cover = Kanye-west-devil-in-a-new-dress-500x491.jpg | Artist = [[Кање Вест]] заедно со [[Рик Рос]] | Album = [[My Beautiful Dark Twisted Fantasy]] | Released = 3 септември, 2010 | Recorded = 2010 | Genre = [[Хип-хоп музика|Хип-хоп]] | Length = 5:52 | Label = [[Рок-А-Фела Рекордс]], [[Def Jam Recordings|Def Jam]] | Writer = [[Кање Вест]], [[Бинк (продуцент)|Рузвелт Харел]], [[Rick Roс|Дејн Робертс]], [[Малик Јусеф|Малик Џонс]]<ref>[{{Allmusic|class=album|id=my-beautiful-dark-twisted-fantasy-r2055009/credits|pure_url=yes}} Credits: ''My Beautiful Dark Twisted Fantasy'']. Allmusic. Посетено на 2010-11-21.</ref> | Producer = [[Бинк (продуцент)|Bink!]], [[Мајк Дејн (продуцент)|Мајк Дејн]] | prev = "[[So Appalled]]" | prev_no = 7 | track_no = 8 | next = "[[Runaway (песна од Кање Вест)|Runaway]]" | next_no = 9 }} "'''Devil in a New Dress'''" е песна изведена од американскиот хип-хоп рапер и продуцент [[Кање Вест]]. Се појавува како осма песна на листата од неговиот петти студиски албум ''[[My Beautiful Dark Twisted Fantasy]]'' („Мојата Прекрасна Темна Болна Фантазија“).<ref name="Announces">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/kanye-west-announces-dark-twisted-fantasy-1004118984.story|title=Kanye West Announces 'Dark Twisted Fantasy' Title and Details|date=2010-10-05|first=Jason|last=Lipshutz|work=[[Билборд (магазин)|Billboard]]|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=2010-10-05}}</ref> Оригинално песната е издадена како четврта песна од проектот [[G.O.O.D. Fridays]] на 3 септември, 2010, песната подоцна се најде на албумот ''My Beautiful Dark Twisted Fantasy'' во придружба со [[соло гирата]] и дополнета со гостувањето на раперот [[Рок Рос]].<ref>Staff (October 24, 2010). [http://www.rap-up.com/2010/10/24/kanye-west-to-take-fans-to-church-of-hip-hop-on-next-tour/ Kanye West to Take Fans to ‘Church’ of Hip-Hop on Next Tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111101052803/http://www.rap-up.com/2010/10/24/kanye-west-to-take-fans-to-church-of-hip-hop-on-next-tour/ |date=2011-11-01 }}. ''[[Rap-Up]]''. Посетено на 2010-11-28.</ref> Оваа песна е единствена песна на албумот што не е продуцирана од Кање Вест, наместо него ја продуцирал [[Бинк (продуцент)|Bink!]], додека пак како текстописец се јавуваат Вест, Рос, [[Малик Јусеф|Малик Џонс]] и Bink! (Бинк!).<ref name="liner">{{cite album-notes |bandname=Kanye West |title=My Beautiful Dark Twisted Fantasy|year=2010 |publisher=Roc-A-Fella Records}}</ref> Заснована на примерок од песната на [[Смокеј Робинсон]], „[[Will You Still Love Me Tomorrow]]“ („Дали Утре Уште ќе ме Сакаш“), „Devil in a New Dress“ содржи стихови за страста и срцевата болка.<ref name="review 1">{{Наведена мрежна страница|last=Cole|first=Matthew|title=Kanye West My Beautiful Dark Twisted Fantasy|url=http://www.slantmagazine.com/music/review/kanye-west-my-beautiful-dark-twisted-fantasy/2325|date=November 20, 2010|publisher=[[Slant Magazine]]|accessdate=July 27, 2011}}</ref> ==Табели== {| class="wikitable" |- ! Табела (2011) !! Највисока позиција |- | |[[UK Singles Chart]]<ref>[http://www.theofficialcharts.com/artist/_/kanye%20west/ "Kanye West - The Official Charts Company"]. theofficialcharts.com. Retrieved September 16, 2010.</ref> |align="center"|187 |- | [[Gaon Chart|South Korean Gaon Chart]]<ref name="gaon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/search/list.gaon?Search_str=devil+in+a+new+dress&x=23&y=15|title=Digital Comprehensive charts|accessdate=2011-06-10|language=ko|publisher=[[Gaon Chart]]}}</ref> |align="center"|99 |} == Наводи == {{наводи}} {{Кање Вест-синглови}} [[Категорија:Песни на Кање Вест]] [[Категорија:Песни на Рик Рос]] 1xqeq3vbc22z2txjut13yajn3j1tt1j 0 800737 5649709 5120144 2026-10-25T13:31:36Z Daniel Schröder 78058 5649709 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Ребелде |image = Rebelde (logo).svg |caption = |creator = [[Крис Морена]] [[Televisa]] |starring = [[Анаи]] <br />[[Мајте Перони]] <br />[[Кристофер Укерман]] <br />[[Алфонсо Ерера]] <br />[[Дулсе Марија]] <br />[[Кристијан Чавес]] |opentheme = |country = {{знамеикона|MX}} [[Мексико]] |language = [[шпански]] |num_seasons = |num_episodes = 400+ |genre = [[теленовела]]<br />[[тинејџерска серија|тин серија]] |executive_producer = |runtime = |network = [[Televisa]] (Мексико), [[К-15 телевизија]] (Македонија) |first_aired = |last_aired = |website = |imdb_id = |followed_by = }} '''Ребелде''' (мак. Бунтовници) - [[Мексико|Мексиканска]] тинејџерска-серија/теленовела продуцирана од [[Телевиса]], римејк на популарната тинејџерска серија Rebelde Way ([[Млади бунтовници]]). Оваа верзија е успешна римејк што се емитуваше во околу 27 земји и е втора позната по оригиналната верзија што се емитуваше во повеќе од 39 земји. Главните улоги ги играат [[Анаи]], Алфонсо Ерера [[Маја Перони]], Кристофер Окерман, Далче Марија и Кристијан Чавес кои го формираа бендот во тоа време наречен RBD. Бендот се распадна, но имаше голем успех во [[Латинска Америка]] и во помала мера во Европа, поточно во Шпанија и некои земји на [[Балкански Полуостров]], каде што настапија во [[Србија]], [[Словенија]] и [[Романија]]. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Анаи]] || Миа Колучи |- |[[Алфонсо Ерера]] || Мигел Аранхо |- |[[Дулсе Марија]] || Роберта Пардо |- |[[Кристофер Укерман]] || Диего Бустаманте |- |[[Мајте Перони]] || Гуадалупе Фернандес - Лупита |- |[[Кристијан Чавес]] || Хуан Мендез Лопес (Џовани) |- |[[Анхелик Бојер]] || Викторија Паз - Вико |- |[[Хуан Ферара]] || Франко Колучи |- |[[Нинел Конде]] || Алма Реј |} [[Категорија:Телевизиски серии со почеток во 2004 година]] g92s5fgk7voalhbsr2ggb4wx4dq535i 5649793 5649709 2026-10-25T18:41:28Z Gurther 105215 5649793 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Ребелде |image = Rebelde (logo).svg |caption = |creator = [[Крис Морена]] [[Televisa]] |starring = [[Анаи]] <br />[[Мајте Перони]] <br />[[Кристофер Укерман]] <br />[[Алфонсо Ерера]] <br />[[Дулсе Марија]] <br />[[Кристијан Чавес]] |opentheme = |country = {{знамеикона|MX}} [[Мексико]] |language = [[шпански]] |num_seasons = |num_episodes = 400+ |genre = [[теленовела]]<br />[[тинејџерска серија|тин серија]] |executive_producer = |runtime = |network = [[Televisa]] (Мексико), [[К-15 телевизија]] (Македонија) |first_aired = |last_aired = |website = |imdb_id = |followed_by = }} '''РЕБЕЛДЕ''' ({{Langx|mk|Бунтовници}}) - [[Мексико|Мексиканска]] тинејџерска-серија/теленовела продуцирана од [[Телевиса]], римејк на популарната тинејџерска серија Rebelde Way ([[Млади бунтовници]]). Оваа верзија е успешна римејк што се емитуваше во околу 27 земји и е втора позната по оригиналната верзија што се емитуваше во повеќе од 39 земји. Главните улоги ги играат [[Анаи]], Алфонсо Ерера [[Маја Перони]], Кристофер Окерман, Далче Марија и Кристијан Чавес кои го формираа бендот во тоа време наречен RBD. Бендот се распадна, но имаше голем успех во [[Латинска Америка]] и во помала мера во Европа, поточно во Шпанија и некои земји на [[Балкански Полуостров]], каде што настапија во [[Србија]], [[Словенија]] и [[Романија]]. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Анаи]] || Миа Колучи |- |[[Алфонсо Ерера]] || Мигел Аранхо |- |[[Дулсе Марија]] || Роберта Пардо |- |[[Кристофер Укерман]] || Диего Бустаманте |- |[[Мајте Перони]] || Гуадалупе Фернандес - Лупита |- |[[Кристијан Чавес]] || Хуан Мендез Лопес (Џовани) |- |[[Анхелик Бојер]] || Викторија Паз - Вико |- |[[Хуан Ферара]] || Франко Колучи |- |[[Нинел Конде]] || Алма Реј |} [[Категорија:Телевизиски серии со почеток во 2004 година]] es86h43xpeuiwta1fr27asfbwbozr30 5649794 5649793 2026-10-25T18:41:49Z Gurther 105215 5649794 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Ребелде |image = Rebelde (logo).svg |caption = |creator = [[Крис Морена]] [[Televisa]] |starring = [[Анаи]] <br />[[Мајте Перони]] <br />[[Кристофер Укерман]] <br />[[Алфонсо Ерера]] <br />[[Дулсе Марија]] <br />[[Кристијан Чавес]] |opentheme = |country = {{знамеикона|MX}} [[Мексико]] |language = [[шпански]] |num_seasons = |num_episodes = 400+ |genre = [[теленовела]]<br />[[тинејџерска серија|тин серија]] |executive_producer = |runtime = |network = [[Televisa]] (Мексико), [[К-15 телевизија]] (Македонија) |first_aired = |last_aired = |website = |imdb_id = |followed_by = }} '''РЕБЕЛДЕ''' ({{Langx|mk|Бунтовници}}) — [[Мексико|mексиканска]] теленовела продуцирана од [[Телевиса]], римејк на популарната тинејџерска серија Rebelde Way ([[Млади бунтовници]]). Оваа верзија е успешна римејк што се емитуваше во околу 27 земји и е втора позната по оригиналната верзија што се емитуваше во повеќе од 39 земји. Главните улоги ги играат [[Анаи]], Алфонсо Ерера [[Маја Перони]], Кристофер Окерман, Далче Марија и Кристијан Чавес кои го формираа бендот во тоа време наречен RBD. Бендот се распадна, но имаше голем успех во [[Латинска Америка]] и во помала мера во Европа, поточно во Шпанија и некои земји на [[Балкански Полуостров]], каде што настапија во [[Србија]], [[Словенија]] и [[Романија]]. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Анаи]] || Миа Колучи |- |[[Алфонсо Ерера]] || Мигел Аранхо |- |[[Дулсе Марија]] || Роберта Пардо |- |[[Кристофер Укерман]] || Диего Бустаманте |- |[[Мајте Перони]] || Гуадалупе Фернандес - Лупита |- |[[Кристијан Чавес]] || Хуан Мендез Лопес (Џовани) |- |[[Анхелик Бојер]] || Викторија Паз - Вико |- |[[Хуан Ферара]] || Франко Колучи |- |[[Нинел Конде]] || Алма Реј |} [[Категорија:Телевизиски серии со почеток во 2004 година]] 29z5gozxcqtbgtm42ncoi90w2rrz1x8 5649795 5649794 2026-10-25T18:41:59Z Gurther 105215 5649795 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Ребелде |image = Rebelde (logo).svg |caption = |creator = [[Крис Морена]] [[Televisa]] |starring = [[Анаи]] <br />[[Мајте Перони]] <br />[[Кристофер Укерман]] <br />[[Алфонсо Ерера]] <br />[[Дулсе Марија]] <br />[[Кристијан Чавес]] |opentheme = |country = {{знамеикона|MX}} [[Мексико]] |language = [[шпански]] |num_seasons = |num_episodes = 400+ |genre = [[теленовела]]<br />[[тинејџерска серија|тин серија]] |executive_producer = |runtime = |network = [[Televisa]] (Мексико), [[К-15 телевизија]] (Македонија) |first_aired = |last_aired = |website = |imdb_id = |followed_by = }} '''РЕБЕЛДЕ''' ({{Langx|mk|Бунтовници}}) — [[Мексико|мексиканска]] теленовела продуцирана од [[Телевиса]], римејк на популарната тинејџерска серија Rebelde Way ([[Млади бунтовници]]). Оваа верзија е успешна римејк што се емитуваше во околу 27 земји и е втора позната по оригиналната верзија што се емитуваше во повеќе од 39 земји. Главните улоги ги играат [[Анаи]], Алфонсо Ерера [[Маја Перони]], Кристофер Окерман, Далче Марија и Кристијан Чавес кои го формираа бендот во тоа време наречен RBD. Бендот се распадна, но имаше голем успех во [[Латинска Америка]] и во помала мера во Европа, поточно во Шпанија и некои земји на [[Балкански Полуостров]], каде што настапија во [[Србија]], [[Словенија]] и [[Романија]]. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Анаи]] || Миа Колучи |- |[[Алфонсо Ерера]] || Мигел Аранхо |- |[[Дулсе Марија]] || Роберта Пардо |- |[[Кристофер Укерман]] || Диего Бустаманте |- |[[Мајте Перони]] || Гуадалупе Фернандес - Лупита |- |[[Кристијан Чавес]] || Хуан Мендез Лопес (Џовани) |- |[[Анхелик Бојер]] || Викторија Паз - Вико |- |[[Хуан Ферара]] || Франко Колучи |- |[[Нинел Конде]] || Алма Реј |} [[Категорија:Телевизиски серии со почеток во 2004 година]] g1kl5qu2px7b8x0m9anr98tyr5tlkur 0 971895 5649735 5590269 2026-10-25T15:25:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649735 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црн ибис | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003777 |title=''Plegadis falcinellus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Plegadis falcinellus Syracuse.jpg | image_caption = | image2 = Plegadis falcinellus - Glossy Ibis XC129140.ogg | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Пеликановидни]] | familia = [[Ибиси и лажичарки]] | genus = ''[[Ибиси]]'' | species = '''''Црн ибис''''' | binomial = ''Plegadis falcinellus'' | binomial_authority = [[Карл Лине]], 1766 }} [[File:Plegadis falcinellus MHNT.ZOO.2010.11.60.4.jpg|thumb|''Plegadis falcinellus'']] '''Црниот ибис''' или '''блескав ибис''' (''Plegadis falcinellus'') е широко распространета птица од семејството [[ибиси]]. Го има во [[Македонија]]. ==Опис== Црниот ибис е средно голема птица, долга од 48-66&nbsp;см, со распон на крилјата од 80 до 105&nbsp;см.<ref>[http://www.arkive.org/glossy-ibis/plegadis-falcinellus/#text=Facts Glossy ibis videos, photos and facts – Plegadis falcinellus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130327200533/http://www.arkive.org/glossy-ibis/plegadis-falcinellus/#text=Facts |date=2013-03-27 }}. ARKive. Посетено на 2013-03-05.</ref><ref name= Hancock>{{Наведена книга|author=Hancock, Kushlan & Kahl|title=Storks, Ibises, and Spoonbills of the World| publisher=Academic Press |year=1992| isbn=978-0-12-322730-0}}</ref> Тежат од 485 до 970 грама. Возрасните птици се темнокафеави со бронзен и зелен метален одблесок. Младите се кафеави без одблесок, на главата и вратот поседуваат бела нијанса која исчезнува кај возрасните. == Распространетост == Широко е распространет во [[Евроазија]], [[Африка]], [[Австралија]], [[Северна Америка]]. Презимува во Африка и Азија, каде се храни од плитките води со калливо дно обраснати со трска, понекогаш на оризовите полиња и влажните ливади. == Начин на живеење == Живеат во слатки и слабосолени водни басени, широки блата, естуари, плитки потопени и влажни ливади. === Исхрана === Црниот ибис се исхранува со водни без‘рбетници - водни [[инсект]]и, [[пијавици]], [[дождовни црви]]; понекогаш со риби и водоземци. === Размножување === Црниот ибис се гнезди во густи колонии заедно со други птици - [[чапја лажичарка|чапји лажичарки]], [[пеликани]], [[чапји]]. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3777&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929165946/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3777&m=0 |date=2007-09-29 }} * Glossy Ibis – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/093.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [https://web.archive.org/web/20080704201651/http://www.birds.cornell.edu/programs/AllAboutBirds/BirdGuide/Glossy_Ibis_dtl.html Glossy Ibis Information with photographs and sound] from the Cornell Laboratory of Ornithology. * [http://ibc.lynxeds.com/species/glossy-ibis-plegadis-falcinellus Glossy Ibis videos, photos & sounds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160404082932/http://ibc.lynxeds.com/species/glossy-ibis-plegadis-falcinellus |date=2016-04-04 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recnum=BD0128 Glossy Ibis Information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061129051849/http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recnum=BD0128 |date=2006-11-29 }} from eNature.com * [http://www.flickr.com/groups/birdguide/pool/tags/Plegadis%20falcinellus Field Guide Photo Page on Flickr] [[Категорија:Пеликановидни]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Ибиси]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 5rxqfmp4p5yf72yuv4d82y080fylqq1 0 1072764 5649905 5263966 2026-10-26T05:39:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649905 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 41 м 54,4 с |деклинација=-50° 57' 28" |положбен агол=131 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=1,1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-55 |слика=Pisces_constellation_map mk.svg}} '''IC 111''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 111 се споменува и како ESO 200-55. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 111 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 111 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 41 м 54,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -50° 57' 28".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 131°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 111 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13581. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC111 Прегледувач на длабокото небо — IC 111]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC111 Поправени информации за IC 111] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20111 IC 111] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250526084335/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20111 IC 111] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] mzsgv2yrj1vvlwtjhfn8x6imiu4bisx 0 1072769 5649922 4881168 2026-10-26T06:56:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649922 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC116 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=3 ч 55 м 22,6 с |деклинација=-28° 9' 32" |положбен агол=52 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,3' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[5 октомври]] [[1896]] |алтернативни ознаки=IC 2007, ESO 419-11, MCG -5-10-5, PGC 14106, IRAS 03533-2818 }} '''IC 116''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 116 се споменува и како IC 2007, ESO 419-11, MCG -5-10-5, PGC 14106, IRAS 03533-2818. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 октомври]] [[1896]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 116 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 116 има привидни димензии од 1,3' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 55 м 22,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -28° 9' 32".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 52°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 116 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 14110. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC116 Прегледувач на длабокото небо — IC 116]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC116 Поправени информации за IC 116] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20116 IC 116] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20241225050522/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20116 IC 116] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] tbfhwh5bp63yovgfyce3t8b117k6268 0 1073847 5649889 5588981 2026-10-26T04:35:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649889 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |слика =IC 1077 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1077. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 19 м 51,8 с |деклинација=-50° 41' 31"" |положбен агол=82 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SB? R |привиден сјај В=15,4 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=0,6' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-5 }} '''IC 1077''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1077 се споменува и како ESO 200-5. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1077 е од видот SB? R.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1077 има привидни димензии од 0,6' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 19 м 51,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -50° 41' 31"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 82°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1077 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 12435. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Corwin, Harold G., Jr., A. de Vaucouleurs, and G. de Vaucouleurs, "Southern Galaxy Catalogue", Austin, Texas: University of Texas == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1077 Прегледувач на длабокото небо — IC 1077]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1077 Поправени информации за IC 1077] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201077 IC 1077] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211029173808/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201077 IC 1077] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] ludq550po7v88hh72rivq27tr820jlv 0 1073848 5649890 5004017 2026-10-26T04:38:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649890 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |податотека =IC1078 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 20 м 16,2 с |деклинација=-49° 2' 30" |положбен агол=86 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SB? |привиден сјај В=14,6 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,7' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[6 декември]] [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 200-8, AM 0318-491 }} '''IC 1078''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1078 се споменува и како ESO 200-8, AM 0318-491. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 декември]] [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1078 е од видот SB?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1078 има привидни димензии од 0,7' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 20 м 16,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -49° 2' 30".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 86°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1078 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 12482. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1078 Прегледувач на длабокото небо — IC 1078]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1078 Поправени информации за IC 1078] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201078 IC 1078] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250524100140/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201078 IC 1078] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] 7u92jo3p4zvmkenr0j2ntpam9dhno6c 0 1073849 5649893 5004016 2026-10-26T04:41:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649893 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |податотека =IC1079 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 22 м 12,3 с |деклинација=-53° 11' 8" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 155-?23, arc of 4 f comps E }} '''IC 1079''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1079 се споменува и како ESO 155-?23, arc of 4 f comps E. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1079 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1079 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 22 м 12,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -53° 11' 8".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1079 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 100539. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1079 Прегледувач на длабокото небо — IC 1079]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1079 Поправени информации за IC 1079] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201079 IC 1079] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250119053042/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201079 IC 1079] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] nldcw592oipbnv8rv6crpua19zqk8eq 0 1073850 5649894 4880980 2026-10-26T04:45:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649894 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 24 м 24,4 с |деклинација=-52° 42' 49"" |положбен агол=160 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBa |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,4 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=DRCG 44-152 }} '''IC 1080''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1080 се споменува и како DRCG 44-152. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1080 е од видот SBa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1080 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 24 м 24,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -52° 42' 49"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1080 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 74394. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1080 Прегледувач на длабокото небо — IC 1080]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1080 Поправени информации за IC 1080] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201080 IC 1080] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201080 IC 1080] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] l92x2d7vvmh2ydijb5x4gyu7375mhaf 0 1073856 5649896 5004019 2026-10-26T04:55:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649896 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |податотека =IC1086 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 25 м 18,8 с |деклинација=-51° 42' 4" |положбен агол=80 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=15,8 |привиден сјај Ч=16,6 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=0,5' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-20 }} '''IC 1086''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1086 се споменува и како ESO 200-20. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1086 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1086 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 25 м 18,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 42' 4".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 80°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1086 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 12790. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1086 Прегледувач на длабокото небо — IC 1086]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1086 Поправени информации за IC 1086] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201086 IC 1086] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201086 IC 1086] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] 105vpj3cfrgrlu3zqpy12ubi5a6g81q 0 1073857 5649897 5004020 2026-10-26T04:59:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649897 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |податотека =IC1087 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 25 м 13 с |деклинација=-51° 43' 56" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-?19 }} '''IC 1087''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1087 се споменува и како ESO 200-?19. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1087 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 25 м 13 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 43' 56".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1087 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1087 Прегледувач на длабокото небо — IC 1087]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1087 Поправени информации за IC 1087] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201087 IC 1087] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201087 IC 1087] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] k4m58wbi8nrrhxf6nef0oj0a9mtecoy 0 1073873 5649901 4881018 2026-10-26T05:26:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649901 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 32 м 46,6 с |деклинација=-51° 26' 28" |положбен агол=85 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-38 }} '''IC 1104''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1104 се споменува и како ESO 200-38. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1104 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1104 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 32 м 46,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 26' 28".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1104 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13144. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1104 Прегледувач на длабокото небо — IC 1104]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1104 Поправени информации за IC 1104] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201104 IC 1104] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220308081733/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201104 IC 1104] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] eylmawgtwlsjjr15s6qddtpl6xw0p8a 0 1073874 5649902 4881020 2026-10-26T05:29:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649902 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 33 м 33,3 с |деклинација=-48° 57' 3" |положбен агол=24 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=0,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[6 декември]] [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 200-41, AM 0332-490, IRAS 03320-4907 |слика=IC1105 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 1105''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1105 се споменува и како ESO 200-41, AM 0332-490, IRAS 03320-4907. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 декември]] [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1105 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1105 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 33 м 33,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -48° 57' 3".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 24°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1105 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13175. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1105 Прегледувач на длабокото небо — IC 1105]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1105 Поправени информации за IC 1105] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201105 IC 1105] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220716095417/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201105 IC 1105] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] f6ttr3a5glykmoxqvlnppomp5r3jhyw 0 1073875 5649903 5004028 2026-10-26T05:32:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649903 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мрежичка (соѕвездие)|Мрежичка]] |податотека =IC1106 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 33 м 30,2 с |деклинација=-53° 10' 22"" |положбен агол=81 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=15,8 |привиден сјај Ч=16,6 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 155-52 }} '''IC 1106''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Мрежичка (соѕвездие)|Мрежичка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1106 се споменува и како ESO 155-52. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1106 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1106 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 33 м 30,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -53° 10' 22"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 81°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1106 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13173. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Мрежичка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1106 Прегледувач на длабокото небо — IC 1106]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1106 Поправени информации за IC 1106] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201106 IC 1106] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201106 IC 1106] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Мрежичка (соѕвездие)]] eansjqysx36mqbnpea7xreylopsp9s3 0 1073876 5649904 4881027 2026-10-26T05:35:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649904 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 34 м 3,3 с |деклинација=-51° 19' 20"" |положбен агол=120 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,6 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,6' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-42 |слика=IC1107 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 1107''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1107 се споменува и како ESO 200-42. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1107 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1107 има привидни димензии од 0,6' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 34 м 3,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 19' 20"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1107 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13206. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1107 Прегледувач на длабокото небо — IC 1107]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1107 Поправени информации за IC 1107] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201107 IC 1107] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201107 IC 1107] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] bup34mhbpvo16qef0a4i6xa6s7txegm 0 1073880 5649906 5004030 2026-10-26T05:45:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649906 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |податотека =IC1113 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 36 м 42,2 с |деклинација=-49° 33' 1"" |положбен агол=160 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=15,1 |привиден сјај Ч=15,9 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=0,8' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[14 октомври]] [[1898]] |алтернативни ознаки=ESO 200-50 }} '''IC 1113''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1113 се споменува и како ESO 200-50. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 октомври]] [[1898]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1113 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,9 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1113 има привидни димензии од 0,8' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 36 м 42,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -49° 33' 1"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1113 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13325. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1113 Прегледувач на длабокото небо — IC 1113]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1113 Поправени информации за IC 1113] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201113 IC 1113] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201113 IC 1113] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] gyp9msg3km9ahz3ic36969ig1yyn0xh 0 1073883 5649907 5004031 2026-10-26T05:51:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649907 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мрежичка (соѕвездие)|Мрежичка]] |податотека =IC1116 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 36 м 46,3 с |деклинација=-57° 56' 40"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[8 декември]] [[1899]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1116''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Мрежичка (соѕвездие)|Мрежичка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 декември]] [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1116 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 36 м 46,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -57° 56' 40"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1116 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Мрежичка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1116 Прегледувач на длабокото небо — IC 1116]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1116 Поправени информации за IC 1116] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201116 IC 1116] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201116 IC 1116] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Мрежичка (соѕвездие)]] gomusmkqfqq11bx86ragyfcpinovdty 0 1073929 5649923 5004625 2026-10-26T06:59:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649923 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Бик (соѕвездие)|Бик]] |податотека =IC1160 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 31 м 0 с |деклинација=+26° 36' 0" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=EN |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=360' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање= [[1906]] |алтернативни ознаки=LBN 793 }} '''IC 1160''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Бик (соѕвездие)|Бик]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1160 се споменува и како LBN 793. == Откривање == Објектот е откриен во [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1160 е од видот EN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> IC 1160 има само една позната привидна димензија, која изнесува 360'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 31 м 0 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +26° 36' 0".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1160 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Бик (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1160 Прегледувач на длабокото небо — IC 1160]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1160 Поправени информации за IC 1160] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201160 IC 1160] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20251217173250/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201160 IC 1160] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Бик (соѕвездие)]] h2dlu1mpxgkifw97nrlc0mgkeou671l 0 1073930 5649924 5004628 2026-10-26T07:02:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649924 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |податотека =IC1161 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 32 м 50,6 с |деклинација=-75° 32' 25"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sm |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,1 |површински сјај=14,3 |привидни димензии=1,1' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[17 ноември]] [[1900]] |алтернативни ознаки=ESO 32-15 }} '''IC 1161''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1161 се споменува и како ESO 32-15. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 ноември]] [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1161 е од видот Sm.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1161 има привидни димензии од 1,1' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 32 м 50,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -75° 32' 25"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1161 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 15487. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1161 Прегледувач на длабокото небо — IC 1161]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1161 Поправени информации за IC 1161] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201161 IC 1161] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240917195444/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201161 IC 1161] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] 96w8c82odujo3cdoke27v8mu3xlq8qw 0 1073931 5649925 5004629 2026-10-26T07:05:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649925 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Длето (соѕвездие)|Длето]] |податотека =IC1162 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 44 м 45 с |деклинација=-33° 59' 33" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[5 октомври]] [[1896]] |алтернативни ознаки=ESO 361-?8 }} '''IC 1162''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Длето (соѕвездие)|Длето]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1162 се споменува и како ESO 361-?8. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 октомври]] [[1896]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1162 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 44 м 45 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -33° 59' 33".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1162 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Длето (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1162 Прегледувач на длабокото небо — IC 1162]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1162 Поправени информации за IC 1162] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201162 IC 1162] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240820044258/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201162 IC 1162] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Длето (соѕвездие)]] fybtz37mxvck57vi6sx3mr7ib6vaww3 0 1073935 5649926 5277389 2026-10-26T07:12:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649926 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Орион (соѕвездие)|Орион]] |податотека =IC1166 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 21 м 58,7 с |деклинација=+3° 28' 56"" |положбен агол=159 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,8 |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=0,9' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Емерсон Барнард]] |датум на откривање= |алтернативни ознаки=IC 413, UGC 3299, MCG 1-14-35, KCPG 107B, VV 225, VV 630, CGCG 421-42 }} '''IC 1166''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1166 се споменува и како IC 413, UGC 3299, MCG 1-14-35, KCPG 107B, VV 225, VV 630, CGCG 421-42. == Откривање == Објектот е откриен во година од страна на [[Едвард Емерсон Барнард]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1166 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1166 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 21 м 58,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +3° 28' 56"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 159°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1166 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 17181. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Орион (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1166 Прегледувач на длабокото небо — IC 1166]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1166 Поправени информации за IC 1166] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201166 IC 1166] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201166 IC 1166] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Орион (соѕвездие)]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] a604kgm9qtq7duyzx3jgqp4jk8jbhhz 0 1073954 5649928 5004639 2026-10-26T07:42:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649928 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кочијаш (соѕвездие)|Кочијаш]] |податотека =IC1185 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 29 м 54,3 с |деклинација=+37° 27' 6"" |положбен агол=21 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,9' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[16 јануари]] [[1896]] |алтернативни ознаки=UGC 3880, MCG 6-17-13, CGCG 177-26 }} '''IC 1185''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кочијаш (соѕвездие)|Кочијаш]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1185 се споменува и како UGC 3880, MCG 6-17-13, CGCG 177-26. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 јануари]] [[1896]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1185 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1185 има привидни димензии од 0,9' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 29 м 54,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +37° 27' 6"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 21°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1185 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 21144. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Кочијаш (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1185 Прегледувач на длабокото небо — IC 1185]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1185 Поправени информации за IC 1185] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201185 IC 1185] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20241205093941/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201185 IC 1185] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Кочијаш (соѕвездие)]] j513mdbbwfbafskc7n5435dr7cnarmj 0 1073955 5649937 5004640 2026-10-26T07:45:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649937 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] |податотека =IC1186 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 33 м 19,8 с |деклинација=+31° 33' 12"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[24 јануари]] [[1898]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1186''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 јануари]] [[1898]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1186 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1186 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 33 м 19,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +31° 33' 12"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1186 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1952738. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Близнаци (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1186 Прегледувач на длабокото небо — IC 1186]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1186 Поправени информации за IC 1186] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201186 IC 1186] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201186 IC 1186] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Близнаци (соѕвездие)]] 75w50od2ay5l6olc4rookongudi2gro 0 1073957 5649944 5588987 2026-10-26T07:50:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649944 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]] |слика =IC 1188 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1188. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 28 м 27 с |деклинација=-51° 15' 24" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1900]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1188''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен во [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1188 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 28 м 27 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 15' 24".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1188 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Кобилица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1188 Прегледувач на длабокото небо — IC 1188]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1188 Поправени информации за IC 1188] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201188 IC 1188] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201188 IC 1188] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Кобилица (соѕвездие)]] nhd156w7asq66ctrh0gdwnpd7eperhn 0 1073960 5649952 5004641 2026-10-26T07:58:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649952 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] |податотека =IC1191 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 52 м 7,9 с |деклинација=+27° 29' 3" |положбен агол=20 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[7 април]] [[1897]] |алтернативни ознаки=MCG 5-19-19, CGCG 148-53 }} '''IC 1191''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1191 се споменува и како MCG 5-19-19, CGCG 148-53. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 април]] [[1897]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1191 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1191 има привидни димензии од 1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 52 м 7,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +27° 29' 3".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 20°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1191 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22040. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Близнаци (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1191 Прегледувач на длабокото небо — IC 1191]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1191 Поправени информации за IC 1191] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201191 IC 1191] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201191 IC 1191] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Близнаци (соѕвездие)]] 1rthnfa3uhobcjsatacz9oiiah9uvzj 0 1073962 5649957 4881209 2026-10-26T08:04:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649957 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рис (соѕвездие)|Рис]] |епоха=Ј2000.0 |слика=IC1193 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=8 ч 5 м 8 с |деклинација=+37° 27' 2" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=11,8 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[28 февруари]] [[1900]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1193''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Рис (соѕвездие)|Рис]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 февруари]] [[1900]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1193 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1193 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 5 м 8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +37° 27' 2".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1193 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2101054. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Рис (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1193 Прегледувач на длабокото небо — IC 1193]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1193 Поправени информации за IC 1193] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201193 IC 1193] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250119090253/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201193 IC 1193] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Рис (соѕвездие)]] 7l1axp84k0bfczye26lbe9k7kr6ht9q 0 1076984 5649721 5425871 2026-10-25T14:33:55Z Gliwi 66636 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Steinthaleben.png]] → [[File:DEU Steinthaleben (Kyffhäuserland) COA.svg]] PNG → SVG 5649721 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Место |Municipality = Кифхојзерланд |image_photo = |Wappen = DEU Steinthaleben (Kyffhäuserland) COA.svg |lat_deg = 51 |lat_min = 23 |lat_sec = 41 |lon_deg = 11 |lon_min = 1 |lon_sec = 28 |Bundesland = Thüringen |Landkreis = Кифхојзер |Höhe = 170 |Fläche = 30.88 |Einwohner = 481 |Stand = 2011-12-31 |PLZ = 06567 |Vorwahl = 034671 |Kfz = KYF }} '''Штајнталебен''' ({{langx|de|Steinthaleben}}) — село и поранешна во округот [[Кифхојзер (округ)|Кифхојзер]], во [[Тирингија]], [[Германија]]. Од 31 декември 2012 е дел од општината [[Кифхојзерланд]]. {{Нормативна контрола}} {{Кифхојзер-никулец}} [[Категорија:Поранешни општини во Тирингија]] [[Категорија:Села во Тирингија]] [[Категорија:Кифхојзер (округ)]] hlgts5tnzo0iuz4k63jtu0sp2ee45yw 0 1078328 5649750 5632755 2026-10-25T16:06:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649750 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Чапја говедерка | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref =<ref name =IUCN>{{IUCN2008|assessors=[[BirdLife International]]|year=2008|id=144683|title=Bubulcus ibis|downloaded=5 November 2008}} Database entry includes justification for why this species is of least concern</ref> | image = Cattle Egret.jpg | image_caption = Возрасна единка | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Штрковидни]] | familia = [[Чапји]] | genus = '''''Bubulcus''''' | genus_authority = [[Шарл Лисјен Бонапарт|Bonaparte]], 1855 | species = '''''Чапја говедарка''''' | binomial = ''Bubulcus ibis'' | binomial_authority = ([[Карл Лине]], [[Систем на природата|1758]]) | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = ''B. i. ibis'' <small>(Linnaeus, 1758)</small><br/> ''B. i. coromandus'' <small>(Boddaert, 1783)</small><br/> ''B. i. seychellarum'' <small>(Salomonsen, 1934)</small><br/><!-- under Ardeola ibis by Salomonsen, See Peters list http://www.archive.org/stream/checklistofbirds12pete#page/210/mode/2up --> | synonyms = ''Ardea ibis'' <small>Linnaeus, 1758</small><br/> ''Ardeola ibis'' <small>(Linnaeus, 1758)</small><br/><!-- Did Salomonsen establish his taxon as Ardeola ibis seychellarum, or as Ardeola seychellarum? --> ''Bubulcus bubulcus''<br /> ''Buphus coromandus'' <small>(Boddaert, 1783)</small><br/><!-- What was Boddaert's original genus? Probably Ardea too? --> ''Cancroma coromanda'' <small>(Boddaert, 1783)</small><br/> ''Egretta ibis'' <small>(Linnaeus, 1758)</small><br /> ''Lepterodatis ibis'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> | range_map = Ardea ibis map.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Распространетост<br/>жолто: размножување<br/>зелено: цела година<br/>сино: презимување }} '''Чапјата говедарка''' (''Bubulcus ibis'') е космополитска птица од семејството [[чапји]]. Живее во тропски, суптропски и умерени подрачја. Таа е единствен припадник на монотипичниот род Bubulcus. Порано населувала само некои делови на Азија, Африка и Европа, но денес е проширена низ целиот свет. Ја има и во [[Македонија]]. Чапјата говедарка е набиена бела птица, со кремкасто перје во сезоната на парење. Се гнездат во колонии, близу вода и често заедно со други мочварни птици. Гнездото претставува платформа од гранки на дрво или на грмушки. За разлика од другите чапји, се храни на релативно суви тревнати пространства и често ги прати говедата или други големи цицачи, јадејќи ги инсектите што говедата ќе ги исплашат. Овие чапји се корисни, бидејќи се хранат со крлежите од говедата, но може да биде и пренесувач на некои болести поврзани со крлежите. Зависно од местото на живеење, чапјата говедарка е птица преселница, или, пак, е постојан жител. ==Таксономија== [[File:Cattle Egret Retracted Neck.jpg|upright|thumb|left|Возрасна единка со згрчен врат]] [[File:Cattle Egret2.jpg|upright|thumb|left|Чапја говедарка на говедо]] [[File:Bubulcus ibis - Lagoa do Mucuripe, Campo Maior, Piauí - 3U3A0763.jpg|upright|left|thumb|Исхрана на младенче]] [[File:Bubulcus ibis -Gambia -frog in beak-8.jpg|thumb|left|upright|Се храни со жаба]] [[File:Starr 030628-0097 Neonotonia wightii.jpg|thumb|Младенче со црн клун]] [[File:Red-flush Cattle Egret.jpg|thumb|Во сезона на парење, со портокалови пердуви и црвен клун и нозе]] [[File:Cattle Egret with mouse Feb 2009.jpg|thumb|Со глушец во уста]] Чапјата говедарка прв ја опишал [[Карл Лине]] 1758 година<ref>{{la icon}} {{Наведена книга | last=Linnaeus | first=C. | authorlink=Carolus Linnaeus | title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. | publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii). | year=1758| quote = A. capite laevi, corpore albo, rostro flavescente apice pedibusque nigris|page=144}}</ref>, но Чарлс Бонапарт ѝ го дал денешното име 1855.<ref name=Bonaparte >{{fr}} {{Наведено списание|last=Bonaparte |first= Charles Lucien |authorlink=Charles Lucien Bonaparte|year= 1855 |title = [untitled] |journal= Annales Des Sciences Naturelles comprenant la zoologie |volume=4 |issue=1 |page=141 }}</ref> Латинскиот збор ''bubulcus'' значи стока и се однесува на нејзината поврзаност со стоката, говедата.<ref name=Valpy >{{Наведена книга|last =Valpy | first = Francis Edward Jackson | url = http://books.google.com/?id=m2QSAAAAIAAJ&pg=PA56 |title = An Etymological Dictionary of the Latin Language | year = 1828 | page =56 |publisher = London; A. J. Valpy | isbn = }}</ref> ==Опис== Чапјата говедарка е куса, набиена птица, долга 46-56 см, тешка 270-512 грама и има распон на крилјата 88-96 см. Има релативно дебел врат, крупен клун и личи како да е згрбавена. Возрасните, вон сезона на парење имаат претежно бели перја, жолт клун и жолтеникаво-сиви пердуви. Во сезоната на парење добиваат портокалови пердуви на грбот, градите и главата, а клунот, нозете и кожичката околу очите им стануваат жарко црвени.<ref>{{Наведено списание|last=Krebs|first=E. A.|author2=Hunte, W.; Green, D. J. |year=2004|doi=10.1163/156853904323066757|title=Plume variation, breeding performance and extra-pair copulations in the cattle egret|journal=Behaviour|volume=141|issue=4|pages=479–499}}</ref> Половите се слични, само мажјакот е незначително поголем и има подолги пердуви во сезоната на парење, а младенчињата имаат црн клун.<ref name= Cornell/><ref name=NMcKilligan/> Позицијата на очите ѝ овозможуваат бинокуларен вид додека се храни,<ref>{{Наведено списание|last=Martin|first=G. R.|author2=Katzir, G.|year=1994|title=Visual Fields and Eye Movements in Herons (Ardeidae)|journal=Brain Behavior and Evolution|volume=44|issue=2|pages=74–85|doi=10.1159/000113571}}</ref> а многу физиолошки истражувања докажуваат дека може да гледа и ноќе.<ref>{{Наведено списание|last=Rojas|first=L. M.|author2=McNeil, R.; Cabana, T.; Lachapelle, P.|year=1999|title=Behavioral, Morphological and Physiological Correlates of Diurnal and Nocturnal Vision in Selected Wading Bird Species|journal=Brain Behavior and Evolution|pages=227–242|issue=5–6|doi=10.1159/000006596|volume=53}}</ref> Овие птици се многу тивки и се огласуваат само во сезоната за парење, и тоа со тивко, грлено „рик-рак“.<ref name=BNA/> ==Распространетост и живеалиште== Чапјата говедарка е една од птиците кои најбрзо и најдалекусежно ја прошириле својата распространетост.<ref name = "BNA">Telfair II, Raymond C. (2006). "Cattle Egret" (''Bubulcus ibis''), ''The Birds of North America Online'' (A. Poole, Ed.). Ithaca: Cornell Lab of Ornithology; Retrieved from [http://bna.birds.cornell.edu/bna/species/113 The Birds of North America Online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080517084700/http://bna.birds.cornell.edu/bna/species/113 |date=2008-05-17 }} [[Digital object identifier|doi]]:[http://dx.doi.org/10.2173/bna.113 10.2173/bna.113]</ref> Порано ја имало само во делови на јужна Шпанија и Португалија, тропска и суптропска Африка и суптропска Азија. Кон крајот на 19 век почнала да се шири и во јужна Африка.<ref name = "HBW">{{Наведена книга| last1=Martínez-Vilalta| first1=A| last2=Motis| first2=A| chapter=Family Ardeidae (Herons)| editor1-last=del Hoyo| editor1-first=J| editor2-last=Elliot| editor2-first=A| editor3-last=Sargatal| editor3-first=J| year=1992| title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 1: Ostrich to Ducks| publisher=Lynx Edicions| isbn=84-87334-09-1| pages=401–402}}</ref> Во Америка за првпат се видени 1877 година на границата меѓу Гвајана и Суринам, а веројатно го прелетале целиот Атлантски Океан.<ref name = Cornell >{{Наведена мрежна страница |title= Cattle Egret |work= All about birds |url= http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Cattle_Egret_dtl.html |publisher= Cornell Laboratory of Ornithology |accessdate= 2008-02-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20060501011221/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Cattle_Egret_dtl.html |archive-date= 2006-05-01 |url-status= dead}}</ref> Во Северна Америка за првпат е забележана 1941, се размножувала на Флорида 1953 и брзо се проширила. Во Канада 1962, на Куба 1957, во Костарика 1958, во Мексико 1963. Во Европа популацијата ѝ се намалувала, но во втората половина на 20 век се проширила на страите подрачја, а потоа почнала да населува и нови. На југот од Франција се појавила 1958, на северот 1981, во Италија 1985,<ref name = "HBW"/> а во Велика Британија и Ирска 2008 година.<ref>{{наведени вести|url=http://www.independent.ie/national-news/flying-in----to-make-new-friends-down-on-the-farm-1266360.html |title=Flying in&nbsp;... to make new friends down on the farm|work=[[Irish Independent]]|date=15 January 2008|first=Anne|last=Barrett}}</ref> Во Австралија колонизацијата започнала 1940, се појавила на север и исток на континентот.<ref name = "Maddock">{{Наведено списание|last=Maddock|first=M.|year=1990|url=http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_37-1990/Notornis_37_1_1.pdf|format=PDF|title=Cattle Egrets: South to Tasmania and New Zealand for the winter|journal=Notornis|volume=37|issue=1|pages=1–23|access-date=2013-04-28|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326085035/http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_37-1990/Notornis_37_1_1.pdf|url-status=dead}}</ref> На Нов Зеланд почнала да се појавува од 1960 година. U Australiji je kolonizacija počela 1940-ih. Pojavila se na sjeveru i istoku kontinenta. Масовната и брза експанзија на чапјата говедарка е во врска со луѓето и нивните домашни животни. Порано птицата се хранила во близина на биволи, но се прилагодила кон исхрана во близина на домашната стока и коњи. Како што се ширело сточарството и птицата можела да ја проширува својата распространетост. Многу од нив се и птици преселници, па и тоа придонело за полесно проширување. Иако чапјата говедарка понекогаш се храни во плитки води, сепак таа, за разлика од другите чапји, обично ги населува ливадите и тревниците.<ref name="Collins">{{Наведена книга|last=Mullarney|first=Killian|authorlink=Killian Mullarney|author2=[[Lars Svensson (ornithologist)|Svensson, Lars]]; [[Zetterström, Dan]]; [[Grant, Peter J.]]|year=2001|title=Birds of Europe|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-05054-6}}</ref> ==Поведение== ===Размножување=== Чапјата говедарка гнезди во колонии, кои се често, но не и секогаш, во близина на вода.<ref name="BNA"/> Обично се наоѓаат во шума, близу езеро или река, во мочвари или понекогаш на мали островчиња. Може да живеат и со други видови чапји, ибиси и корморани. Мажјакот се покажува на дрво, во колонијата и изведува разни ритуали, како: мафтање со гранче, насочување на клунот кон небото и сл.<ref name=Hanzab>{{Наведена книга|author=Marchant, S.; Higgins, P.J |year=1990|title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]], Volume 1 (Ratites to Ducks)|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-553068-3}}</ref> Паровите се оформуваат во рок од 3 до 4 дена. Секоја година избираат нов партнер, а и ако првото легло не им успее.<ref name=kushlan>{{Наведена книга|author=Kushlan, James A.; Hancock, James |year=2005|title=Herons|url=https://archive.org/details/heronsardeidaebi00unse |publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-854981-4}}</ref> Гнездото претставува мала неуредна платформа од гранчиња, сместена на дрво или во грмушки, кое го градат обата родитела. Мажјакот ги собира гранчињата, а женката го гради гнездото. Несат од 1 до 5 јајца, но најчесто 3 или 4. Тие се синкаво-бели, со големина 45&nbsp;мм x 53&nbsp;мм.<ref name=Ber93>{{Наведена книга | last = Beruldsen | first = G. | title = Australian Birds: Their Nests and Eggs | publisher = self | year = 2003 | location = Kenmore Hills, Qld | page = 182 | isbn = 0-646-42798-9}}</ref> Инкубацијата трае околу 23 дена, а ги лежат и двата родитела. Пилињата се делумно покриени со перје, но не можат да се грижат за себе. Почнуваат да го напуштаат гнездото по 2 недели, а стануваат самостојни по 45 дена. Понекогаш чапјата говедарка несе јајца во туѓи гнезда, но од нив ретко излегнуваат пилиња. Главен фактор на смртност кај овие птици е изгладнувањето. Соперништвото меѓу браќата и сестрите е големо, па третото и четвртото пиле најчесто умираат. Во сушни предели, каде има помалку водоземци, пилињата може да страдаат од преголем раст на коските поради недостаток на калциум.<ref name= Phalen >{{Наведено списание |last= Phalen |first= David N. |author2= Drew, Mark L.; Contreras, Cindy; Roset, Kimberly; Mora, Miguel |year= 2005 |url= http://www.jwildlifedis.org/cgi/content/full/41/2/401 |title= Naturally occurring secondary nutritional hyperparathyroidism in cattle egrets (''Bubulcus ibis'') from central Texas |journal= Journal of Wildlife Diseases |volume= 41 |issue= 2 |pages= 401–415 |pmid= 16107676 |access-date= 2013-04-28 |archive-date= 2011-09-30 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930014025/http://www.jwildlifedis.org/cgi/content/full/41/2/401 |url-status= dead }}</ref> Во разни делови на светот, пилињата се храна на разни грабливци, како мајмуни, корморани и орли. Крлежите, исто така, може да предизвикаат смрт.<ref name=NMcKilligan>{{Наведена книга | last =McKilligan | first =Neil |title = Herons, Egrets and Bitterns: Their Biology and Conservation in Australia |url = http://www.publish.csiro.au/samples/Heron_sample.pdf | format =PDF extract |year = 2005 | pages = 88–93 | publisher = CSIRO Publishing | isbn =0-643-09133-5 }}</ref> ===Исхрана=== Чапјата говедарка се храни со разни животни, најмногу со инсекти, особено со скакулци, штурчиња, муви,<ref>{{Наведено списание|author=Seedikkoya K, PA Azeez, EA Abdul Shukkur|journal=Zoos' Print Journal|volume=22|issue=10|title=Cattle egret as a biocontrol agent|pages=2864–2866|url=http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2007/October/2864-2866.pdf|format=PDF|access-date=2013-04-28|archive-date=2011-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929014429/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2007/October/2864-2866.pdf|url-status=dead}}</ref>) ноќни пеперутки, пајаци, жаби и црви.<ref>{{Наведено списание|last=Siegfried|first=W. R.|year=1971|title=The Food of the Cattle Egret|journal=Journal of Applied Ecology|volume=8|issue=2|pages=447–468|doi=10.2307/2402882|publisher=British Ecological Society|jstor=2402882}}</ref><ref>{{Наведено списание|first=Michael J.|last= Fogarty|author2=Hetrick, Willa Mae |year=1973|title=Summer Foods of Cattle Egrets in North Central Florida|journal=The Auk|url=http://sora.unm.edu/node/22357|volume=90|issue=2|pages=268–280|jstor=4084294}}</ref> Понекогаш, многу ретко може да јадат смокви од дрво.<ref>{{Наведено списание|last=Chaturvedi|first=N.|year=1993|title=Dietary of the cattle egret ''Bubulcus ibis coromandus'' (Boddaert)|journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=90|issue=1|page=90}}</ref> Тие се обично во близина на стоката и ги ловат малите животни кои тие ќе ги вознемират. Истражувањата покажуваат дека се многу поуспешни во исхраната кога се во близина на стока, дури за 3,6 пати.<ref>{{Наведено списание|last=Grubb|first=T.|year=1976 |title=Adaptiveness of Foraging in the Cattle Egret|journal=Wilson Bulletin|volume=88|issue=1|pages=145–148|jstor=4160720|url=http://sora.unm.edu/node/129260}}</ref> Таа не го брани просторот околу животното кое пасе, ако се соберат повеќе птици, таа ќе го предаде и ќе побара друго животно. Освен тоа, овие чапји се хранат и со јајца и пилиња од други птици, со уловот на други птици, а забележано е дури и да јадат една изморена птица.<ref>{{Наведено списание|last=Cunningham|first=R. L.|year=1965|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v082n03/p0502-p0503.pdf|format=PDF|title=Predation on birds by the Cattle Egret|journal=The Auk|volume=82|pages=502–503|doi=10.2307/4083130|issue=3|access-date=2013-04-28|archive-date=2014-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320042401/http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v082n03/p0502-p0503.pdf|url-status=dead}}</ref> == Наводи ==<!-- BulletinOfTheBritishOrnithologistsClub101:339. FieldianaZoology51:91. Micronesica39:11. RevistaBrasileiraDeOrnitologia14:453. --> {{reflist|35em}} == Надворешни врски == * [http://www.ibercajalav.net/img/39_CattleEgretBibis.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111226174929/http://www.ibercajalav.net/img/39_CattleEgretBibis.pdf |date=2011-12-26 }} * Чапја говедарка – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/071.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] [[Категорија:Чапји]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Штрковидни]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ndbqw5ztmef3vzcx3iwcpgrwjeytwsv 0 1078335 5649765 5632759 2026-10-25T17:01:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649765 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Четириока патка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600494 |title=''Bucephala clangula'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Common Goldeneye.jpg | image_width = | image_caption = Возрасен мажјак (''Bucephala clangula americana'') | image2 = Common Goldeneye, female.jpg | image2_caption = Возрасна женка | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Гусковидни]] | familia = [[Патки]] | subfamilia = [[Merginae]] | genus = ''[[Goldeneye (duck)|Bucephala]]'' | species = '''''Четириока патка''''' | binomial = ''Bucephala clangula'' | binomial_authority = ([[Карл Лине]], [[Систем на природата|1758]]) | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = * ''B. c. clangula'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> <small>(Eurasian Goldeneye)</small> * ''B. c. americana'' <small>([[Шарл Лисјен Бонапарт|Bonaparte]], 1838)</small> <small>(American Goldeneye)</small> | synonyms = ''Clangula clangula'' }} Четириоката патка (''Bucephala clangula'') е со средна големина. Тие се слични со нивните најблиски роднини ''Bucephala islandica'' и ги има во [[Македонија]]. ==Опис== Во англискиот, името го добиле поради нивните златно-жолти очи (Common Goldeneye), а во македонскиот поради белите кругови под очите. Возрасните мажјаци имаат темна глава со зеленикав сјај и бели кругови под очите, темен грб, бел врат и бел стомак. Возрасните женки имаат кафена глава и сиво тело. Нивните нозе и стапала се портокалова-жолта боја. Возрасните мажјаци се долги 45–52&nbsp;см и тежат од 888 до 1400 g, а женките се долги 40–50&nbsp;см и тежат 500 до 1182 g. ==Распространетост== Нивното главно живеалиште е [[тајга]]та. Тие се наоѓаат во реките и езерата на северните шуми во [[Канада]] и северниот дел на [[Америка]],[[Скандинавија]] и северна [[Русија]]. Прават гнезда во шуплините на големите дрвја. Тие се доста честа појава во зима околу езерата на [[Велика Британија]], а некои од нив прават гнезда за да останат преку целата година. ==Живеалиште и размножување== Обично, гнездата ги прават од скршени гранки, или, пак, ги користат дупките во дрвата направени од [[Црн клукајдрвец|црниот клукајдрвец]], единствената дрвена празнина доволно голема за да се сместат четириоките патки. Просечната големина на снесените јајца е ширина од 43,3 мм со должина од 59,3 мм и тежина од 64 грама. Инкубациониот период трае од 28 до 32 дена. За време на инкубацијата, мажјаците ги напупштаат женките за период од 1 до 2 недели. Новорденчињата по раѓањето не го напуштаат гнездото за околу 24-36 часа. Доста честа појава е да се сретне новороденче измешано со друг вид патка. Познато е дека новореденчињата често се убиени од друга мајка, на пример од [[црвеноврат нуркач]]. Малите се способни за лет по 55-65 дена од испилувањето. ==Исхрана== [[Image:Goldeneyes in flight.jpg|thumb|left|во лет]] [[Image:Goldeneyepair.jpg|thumb|left|во пар]] [[File:Bucephala clangula MHNT.ZOO.2010.11.19.6.jpg|thumb|left| ''Bucephala clangula'']] Овие птици имаат способност да нуркаат под вода. Во текот на целата година 32% од нивниот плен се [[ракови]] , 28% се [[водни инсекти]] и 10% се [[мекотелите]]. На локално ниво, икрите и водните [[растенија]] се важни во нивната исхрана. Тие се жртви на разни други птици како [[јастреб]], [[був]] и [[орел]], додека женките и нивните легла ги следи опасност од [[мечка]], [[лисица]] и [[црвена верверица]]. ==Статус== Четириоките патки се законски заштитени со Договорот за заштита на африканско-евроазиските водни птици (AEWA). Околу 188 300 четириоки патки се убиени од страна на ловците во [[Северна Америка]], што претставува околу 4% од вкупниот број патки убиени во тој регион во 1970-те. ==Наводи==<!-- WilsonBull18:47 (migration data - compare to current Ohio checklist http://www.ohiobirds.org/publications/OBRClist.pdf). Zootaxa1131:49. --> {{reflist}} ==Надворешни врски== {{commons|Bucephala clangula}} * [http://ibc.lynxeds.com/species/common-goldeneye-bucephala-clangula Common Goldeneye videos, photos & sounds] on the Internet Bird Collection *[https://web.archive.org/web/20090416024132/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Common_Goldeneye.html Cornell Lab of Ornithology: Common Goldeneye] *[http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1510id.html USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter: Common Goldeneye] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071027061018/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1510id.html |date=2007-10-27 }} *[http://www.blevinsphoto.com/goldeneye.htm photograph of adult] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928151740/http://www.blevinsphoto.com/goldeneye.htm |date=2007-09-28 }} *[http://www.blevinsphoto.com/goldeneye1.htm photograph of courtship display] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928151658/http://www.blevinsphoto.com/goldeneye1.htm |date=2007-09-28 }} *[http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?allSpecies=y&searchText=common%20goldeneye&curGroupID=1&lgfromWhere=&curPageNum=1 eNature.com: Common Goldeneye] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929083713/http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?allSpecies=y&searchText=common%20goldeneye&curGroupID=1&lgfromWhere=&curPageNum=1 |date=2007-09-29 }} *[http://www.nature-pictures.org/foto/64/ Common Goldeneye wildlife photos and voice] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120218234059/http://www.nature-pictures.org/foto/64/ |date=2012-02-18 }} *[http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Bucephala_clangula/Bucephala_clangula.htm Feathers of Common Goldeneye (Bucephala clangula)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180304042403/http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Bucephala_clangula/Bucephala_clangula.htm |date=2018-03-04 }} [[Категорија:Патки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Гусковидни]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] mdw4259judurwhulljnnfhsfrhm44xa 0 1078506 5649729 4694728 2026-10-25T15:20:23Z Ehrlich91 24281 5649729 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Рождество на Пресвета Богородица |слика = Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Струмичка |намесништво = Струмичко |парохија = |координати = {{coord|41|27|37|N|22|41|11|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Просениково |општина = Струмица |држава = Македонија |патрон = [[Пресвета Богородица]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Рождество на Пресвета Богородица''' — главна селска црква во [[Струмичко Поле|струмичкото]] село [[Просениково]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во западниот дел на селото, во непосредна близина на селските гробишта. == Архитектура == === Фрескоживопис === Внатрешноста на црквата е делумно живописана. === Икони и иконостас === Црквата поседува голем дрвен иконостас. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Просениково.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково 2.jpg|Ниша со фреска на западната страна Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково 3.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково 4.jpg|Влезот на припратата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Просениково 5.jpg|Ниша со фреска на оградата Податотека:Nativity of the Theotokos Church (Prosenikovo) (4).JPG|Внатрешноста Податотека:Nativity of the Theotokos Church (Prosenikovo) (1).JPG|Црквата во 2016 г. </gallery> == Поврзано == * [[Струмичко архијерејско намесништво]] * [[Просениково]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nativity of the Theotokos Church (Prosenikovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рождество, Просениково}} [[Категорија:Храмови посветени на Раѓањето на Пресвета Богородица во Македонија|Просениково]] ot8fghodypeii31d3ab1v1q4uz5s5o3 0 1086227 5650047 4798622 2026-10-26T11:22:22Z Тиверополник 1815 5650047 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Deesis mosaic Hagia Sophia.jpg|мини|десно|Мозаик Дејзис, XIII век, Света Софија, Истанбул]] Во [[византиска уметност|византиската уметност]], под поимот '''Дејзис''' се означува иконска претстава на Исус Христос Вседржател, а покрај него се наоѓаат [[Дева Марија]] и [[Св. Јован Крстител]] кои се молат. Кај некои православни храмови се од двете страни се појавуваат и други светци кои се молат и така образуваат „дејзисен ред“. [[Категорија:Византиска уметност]] [[Категорија:Икони]] [[Категорија:Богородица во уметноста]] [[Категорија:Исус во уметноста]] 4w8ru9c5aqe1ay5mra3gng998tgtwl5 0 1086866 5649796 5585681 2026-10-25T18:43:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649796 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Шарена српоклуна шлука | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003009 |title=''Numenius phaeopus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Whimbrel Numenius phaeopus.jpg | image_caption = ''Numenius phaeopus'' | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Бекасови]] | familia = [[Мочварки]] | genus = Numenius | species = '''Шарена српоклуна шлука''' | binomial = ''Numenius phaeopus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) }} '''Шарената српоклуна шлука''' ({{науч|Numenius phaeopus}}) е крајбрежна птица која е широко распространета низ целиот свет. Се размножува од субарктичка [[Северна Америка]], [[Европа]] и [[Азија]] најјужно до [[Шкотска]]. Таа е [[птица преселница]] што зимува на бреговите на [[Африка]], [[Јужна Америка]], јужна [[Азија]] до [[Австралија]], како и во јужна Северна Америка. За време на миграциите таа е пак на крајбрежјата.<ref>"Birds" (Collins Pocket Guide 1998), p.156.</ref> Се среќава и во [[Македонија]]. Вон сезоната на размножување таа се собира во големи јата. == Опис == Ова е прилично голема блатна птица иако е со средна големина во својот род. Долга е 37-47 см, со [[распон на крилја]]та 75-90 см и тежина од 270 до 493 грама.<ref>[http://www.allaboutbirds.org/guide/whimbrel/lifehistory Whimbrel] entry at Cornell Lab of Ornithology's "All About Birds"</ref> Претежно е сивокафеава, со бел грб и бело под опашката (само подвидовите ''N. p. phaeopus'' и ''N. p. alboaxillaris''), и има долг свиен клун (подолг кај женките), со завој при врвот повеќе отколку што е целиот свиен. Обично се внимателни птици. Повикот им е клокотлив свиреж, продолжен со вибрирање кога пее. === Подвидови === Има 4 [[подвид]]а: * ''Numenius phaeopus phaeopus'' - северна [[Европа]] и северозападна [[Азија]]; * ''Numenius phaeopus variegatus'' - североисточна Азија; * ''Numenius phaeopus alboaxillaris'' - Средна Азија (ретки, загрозени); * ''Numenius phaeopus hudsonicus'' ('''Hudsonian Curlew''') - северна [[Северна Америка]]. == Поведение == Овој вид се храни сондирајќи со долгиот клун во меката кал во потрага по мали [[безрбетници]] или, пак, собира мали [[рак]]чиња и сличен плен од површината. Пред преселбата, бобинките се важен дел од нивната исхрана. Тие, исто така, јадат сини [[пеперуги]]. [[Птичје гнездо|Гнездото]] е мала дупка сместенa во мочуриштата на арктичките тундри. Несат 3-5 [[јајца]]. Возрасните одлучно ја бранат територијата за гнездење, па дури ќе нападнат човек ако премногу се приближи. Кон крајот на 19 век, оваа птица била често ловена на нејзиниот [[преселба на птиците|миграциски]] пат, кога бројот ѝ опаднал, но оттогаш популацијата се обновува и опоравува. И на оваа птица се однесува Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици. == Галерија == <gallery> Numenius phaeopus MHNT.jpg|Egg of Whimbrel - Јајце Whimbrel - Numenius phaeopus - Lonsoraefi, Iceland 1.jpg|Во лет, [[Исланд]] Whimbrel - Numenius phaeopus - Lonsoraefi, Iceland 4.jpg|Во Исланд Sea_Bird_at_Acapulco_Beach.jpg|Амрикански подвид во Акапулко Ecuador_3159a.jpg|На Галапагос Whimbrel at Boesmansriviermond, South Africa.jpg|Во јужна Африка Whimbrel cairns09.JPG|Во Австралија Faroe_stamp_024_whimbrel.jpg|На поштенска марка од [[Фарски Острови]] </gallery> ==Наводи==<!-- Auk117:847. BulletinOfTheBritishOrnithologistsClub101:339,128:38. Condor58:107. Micronesica38:221,39:11. RevistaBrasileiraDeOrnitologia14:470. --> <references /> * [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/whimbrel/index.asp RSPB A to Z of UK Birds] * WOODALL, P.F. 1996. Whimbrel feeding on Blue Tiger butterflies. Sunbird 26: 46-48. == Надворешни врски == {{wiktionary}} {{Commons|Numenius phaeopus}} {{wikispecies|Numenius phaeopus}} * [https://web.archive.org/web/20090220003711/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Whimbrel.html Whimbrel Species Account] - Cornell Lab of Ornithology * Whimbrel - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/290.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2650id.html Whimbrel - ''Numenius phaeopus''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210728173322/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2650id.html |date=2021-07-28 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [http://juliesmagiclightshow.com/index.php?pic=967 Picture of American subspecies] * [http://www.ccb-wm.org/programs/migration/Whimbrel/whimbrel.htm Whimbrel Migration Studies] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110829222518/http://www.ccb-wm.org/programs/migration/Whimbrel/whimbrel.htm |date=2011-08-29 }} - William and Mary Center for Conservation Biology * {{field guide birds of the world|Numenius phaeopus}} [[Категорија:Мочварки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 6qu57jyyxt5290z6ghyuzi3fezxght6 0 1087365 5649741 5590276 2026-10-25T15:32:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649741 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црна рибарка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003292 |title=''Chlidonias niger'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Chlidonias niger.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Бекасови]] | familia = [[Рибарки]] | genus = Chlidonias | species = '''Црна рибарка''' | binomial = ''Chlidonias niger'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = [[Подвид]]ови | subdivision = * ''C. n. niger''<br /><small>(евроазиска црна рибарка)</small> * ''C. n. surinamensis''<br /><small>(северноамериканска црна рибарка)</small> }} '''Црната рибарка''' ({{науч|Chlidonias niger}}) е мала рибарка која живее во близина на копнените води низ [[Европа]] и [[Северна Америка]], ја има и во [[Македонија]]. Како што кажува името, таа има претежно темно перје. == Опис == [[File:Chlidonias niger -Iceland -flying-8 (4).jpg|right|thumb|Во лет, Исланд]] Возрасните црни рибарки се долги 25 см, со [[распон на крилја]]та од 61 см и тежина 62 грама. Имаат кратки темни нозе и црн [[клун]] кој изгледа слабо, долг 27-28 мм, речиси колку големината на главата. Клунот е долг, тенок и е малку закривен. Имаат темносив грб, со бело на предниот дел од крилјата, црна глава, црн врат (понекогаш прошаран со сиво кај возрасните) и црн стомак. Имаат црна или црнокафеава капа (која се соединува со покривот на ушите, формирајќи речиси целосна качулка) и имаат светлокафеавосива раширена опашка. Лицето е бело, но имаат голема триаголна дамка пред окото, и широк бел околувратник кај младенчињата. Имаат сивкавокафеави дамки по краевите на градите, кои оддолу се прошируваат нагоре. Овие ознаки се разликуваат по големина и не се воочливи. Вон сезона на парење, поголемиот дел од црното, исклучувајќи ја капата, се заменува со сиво. Расата на [[Северна Америка]], ''C. n. surinamensis'', целосно се разликува од европската во перјето и некои сметаат дека е тоа посебен [[вид]]. Во лет, градбата на птицата делува слабо. Замавнувањето на крилјата е полно и динамично и летот е често непредвидлив кога е близу до водата и во потрага по храна. [[File:Chlidonias niger niger MHNT.ZOO.2010.11.132.9.jpg|thumb|''Chlidonias niger niger'']] == Хибридизација со белокрилата рибарка == Хибридизацијата на овој вид со [[белокрила рибарка|белокрилата рибарка]] е забележано во [[Шведска]] <ref>{{sv}} Alexandersson, H. (1979) En hybridisering mellan vitvingad tärna ''Childonias leucopterus'' och svarttärna ''Childonias niger'' på Öland 1978 ''Calidris'' 8: 151-53</ref> и [[Норвешка]].<ref>{{nl}} Van IJzendoorn, E. J. (1980) Broedgeval van Zwarte ''Childonias niger'' × Witvleugelstern ''C. leucopterus'' ''[[Dutch Birding]]'' 2: 62-65</ref> Две малденчиња во Англија, во септември 1978 и септември 1981, исто така, се верува дека биле хибридни форми зашто покажувале измешани одлики од двата вида, особено комбинацијата на темна мантија (како кај белокрилата) со темни дамки на страните од градите (карактериситика на црната).<ref>[[Vinicombe, Keith]] (1980) Tern showing mixed characters of Black Tern and White-winged Black Tern ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 73(5): 223-25</ref><ref>Davis, A. H. (1980) Tern showing mixed characters of Black and White-winged Black Tern ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 75(12): 579-80</ref> == Распространетост и живеалиште == Црна рибарка живее во слатководните мочуришта низ речиси цела [[Канада]], северни [[САД]] голем дел од [[Европа]] и западна [[Азија]]. Тие обично [[птичје гнездо|гнездат]] на пловечки растенија во самата вода или на земја многу блиску до водата, каде несат 2-4 [[јајца]] во гнездото изградено од мали трски или друга вегетација. Тие се [[птици преселници]] кои зимуваат во [[Африка]], а американските во северниот дел на [[Јужна Америка]]. Како другите барски рибарки, (''Chlidonias''), и за разлика од белите (''Sterna'') рибарки, овие птици не нуркаат во лов на риба, туку летаат полека над водата и собираат инсекти од површината или ги ловат во лет. Претежно се хранат со [[инсекти]], мали [[риби]], како и [[водоземци]]. === Скитници === Птици од американската раса се среќаваат како заскитани во [[Велика Британија]]<ref>Andrews, Richard, Rupert Higgins and John Martin (1999) The American Black Tern in Avon ''[[Birding World]]'' 12(10): 416-18 (an account of the first British record)</ref><ref>Andrews, R. M., R. J. Higgins and J. P. Martin (2006) American Black Tern at Weston-super-Mare: new to Britain ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 99(9): 450-59</ref> и во [[Ирска]].<ref>Adriaens, Peter (1999) The American Black Tern in County Dublin ''[[Birding World]]'' 12(9): 378-79</ref><ref>Bradshaw, Colin (2003) The American Black Tern in County Kerry ''[[Birding World]]'' 16(10): 434</ref><ref>[[Mullarney, Killian]] (2003) The American Black Tern in Co. Wexford ''[[Birding World]]'' 19(7): 279-82</ref> == Статус == Северноамериканската популација во последно време се намалува поради загубата на живеалиштата на птиците. На црната рибарка се однесува Договорот за заштита на африканско-евроазиските водни птици преселници. == Наводи == {{reflist}} * "National Geographic" ''Field Guide to the Birds of North'' ''America'' ISBN 0-7922-6877-6 * '' Seabirds, an Identification Guide'' by Peter Harrison, ISBN 0-7470-1410-8 * ''Handbook of the Birds of the World Vol 3'', Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5 * "National Audubon Society" ''The Sibley Guide to Birds'', by David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6 == Надворешни врски == * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0770id.html Black Tern ''Childonias niger''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231162149/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0770id.html |date=2007-12-31 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [https://web.archive.org/web/20080420064612/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Black_Tern.html Black Tern Species Account] - Cornell Lab of Ornithology * Black Tern - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/337.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=145D1517D76296FF&ts=1217537482430&sec=summary Avibase]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Рибарки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] mapg9m44dixar14vin4d8orvzp7921w 0 1098365 5649971 5598773 2026-10-26T09:10:54Z Perica 1986 119678 5649971 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] кој во минатото го носел името Еурофарм Работник.'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Еурофарм Пелистер 2 | image =[[File:RK_Eurofarm_Pelister_Bitola_logo.png|170px]] | full name = Ракометен Клуб <br> Еурофарм Пелистер 2 | founded = {{Start date and age|df=yes|1955}} | ground = [[Спортска сала Боро Чурлевски|Сала Боро Чурлевски]] | capacity = 2,600 | chairman = | manager = Александар Зарков | league = [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = [[Прва македонска ракометна лига|Прва лига]], 1. место | website = | colour1 = green | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''РК Еурофарм Пелистер 2''', познат и по старото име '''РК Пелистер''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Клубот е основан во [[1955]] година и моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. == Историја == Клубот е основан во [[1955]] година. Клубот тогаш се натпреварувал во [[Македонска републичка ракометна лига|Републичката лига]]. Во 1960 година, била формирана [[Втора југословенска ракометна лига|Втората сојузна лига на Југославија]] во која преку квалификации во Зрењанин, Пелистер станал член на лигата, што било првпат екипа од [[Битола]] да има претставник на сојузен ранг. За овој успех на битолскиот клуб, еден од најзаслужните бил голманот [[Боне Трајковски]]. Потоа, Втората сојузна лига била расформирна и Пелистер повторно играл во Републичката лига која повторно станал втор ранг на квалитет, заедно со [[РК Работник]]. Во 1967 година, двете екипи кадарно се здружиле под заедничко име РК Пелагонија, кој четири години по ред бил првак на Републичката лига. Во 1971 година, екипата постигнала голем успех и го освоила првото место во лигата и за првпат Битола добила свој претставник во [[Прва југословенска ракометна лига|Првата сојузна лига]]. Еден од поистакнатите играчи заслужни за таквиот успех бил голманот Боне Трајковски.<ref>{{наведени вести |title=Битола е душата и талентот на спортска Македонија (Пасус - Боне Трајковски) |url=http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |accessdate=27 декември 2019 |publisher=zoran-misevski.blogspot.com преку web.archive.org |date=30 декември 2012 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185937/http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Сè до осумдесеттите години на 20. век клубот се натпреварувал во понизок ранг, а од сезоната 1983/84 станал редовен член на Првата сојузна лига. Пелистер во [[1986]] година станал првиот македонски клуб кој играл во некое европско натпреварување, играјќи против [[РК Атлетико Мадрид (1950-1994)|Атлетико Мадрид]]. Првиот значаен резултат го имал во сезоната 1985/86 кога го освоил третото место во Првата лига. Наредните две сезони биле најуспешни во дотогашната историја на клубот, Пелистер во сезоната 1986/87. и 1987/88. го освоил второто место, двапати зад тогашната доминантна [[Шабац|шабачка]] [[РК Металопластика|Металопластика]]. Како второпласиран од сезоната 1987/89, во сезоната 1988/89 Пелистер играл во [[ЕХФ Куп]]от, и го остварил својот дотогаш најдобар резултат, стигнувајќи до четвртфинале, каде во двомечот бил поразен од [[ДР Германија|источногерманскиот]] Форвертс (35-38).<ref>[http://todor66.com/handball/Euro_Cups/Men_IHF_1989.html ЕХФ куп 1988/89], todor66.com</ref> Откако, во [[1992]] година, се формирала [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер лигата на Македонија]], Пелистер станал најуспешен клуб освојувајќи пет титули од вкупно осум одиграни сезони. Исто така, во тој период освои и четири трофеи на [[Куп на Македонија (ракомет)|Националниот куп]], [[1994]], [[1996]], [[1998]] и [[1999]] година. Носејќи го името Пелистер Еврокар поради спонзорски причини, во сезоната 1995/96, стигнал до полуфиналето во [[ЕХФ Куп на победниците на куповите|Европскиот куп на победници]], каде за противник го имал [[Германија|германскиот]] [[РК Лемго|Лемго]].<ref>{{наведени вести |title=Германски новинар ќе го прераскажува „Пеколот во Битола“ меѓу Пелистер и Лемго |url=https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |accessdate=14 јуни 2020 |author= |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 јуни 2020 |archive-date=2020-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614184251/https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првиот меч на гости Пелистер бил поразен со 25-23, но во реваншот победата од 24-23 не била доволна, па Лемго отишол понатаму и на крајот го освоил трофејот. Најголемиот успех во европските натпреварувања бил остварен во сезоната 2001/02, кога Пелистер играл во финалето на [[ЕХФ Челенџ куп]]от. Во низа паднале [[Русија|рускиот]] [[РК Зилант Казан|Зилант Казан]], [[Франција|францускиот]] [[РК Париз Сен-Жермен|Париз Сен - Жермен]], [[Грција|грчкиот]] [[РК ГАЦ Кукуш|ГАЦ Кукуш]], и на крајот во полуфиналето [[Данска|данскиот]] [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]] после седмерци (61-60 вкупен резултат). Во финалето Пелистер бил поразен од данскиот [[РК Скјерн|Скјерн]]. Пелистер имал седум гола предност на домашен терен (27-20), но во реваншот бил поразен со убедливи 34-17. Сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2004/05|2004/05]] била последната сезона во која клубот бил првак на првенството откако во полуфиналето го поразил [[РК Вардар|Вардар]] со 2-1 во победи, и со истиот резултат го победил [[РК Металург|Металург]] во финалето.<ref>{{наведени вести |title=Вардар и Металург го „положија оружјето“ - како се славеше последниот трофеј на Пелистер |url=https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |accessdate=26 јуни 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=10 јуни 220 |archive-date=2020-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616051253/https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Платформа за ракометна Битола=== Компанијата Еурофарм, сопственикот на [[РК Еурофарм Работник]], во јули 2019 година дала понуда, т.н. Платформа за ракометна Битола, до [[Општина Битола]] односно сопственикот на РК Пелистер. Платформата гласела Еурофарм да откупи 75 проценти од РК Пелистер, а Оштина Битола да откупи 25 проценти од РК Еурофарм Работник. Потоа клубот Еурофарм Работник да го добие името Еурофарм Пелистер, а првичниот Пелистер да го смени името во Еурофарм Пелистер 2. Еурофарм Работник се изјаснил дека правниот статус на РК Пелистер нема да биде згаснат и дека во иднина може да се одвои под ново сопствеништво.<ref>{{наведени вести |title=ЕДЕН ГРАД, ЕДЕН КЛУБ: Битола го добива Еурофарм Пелистер! |url=https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sportmedia.mk преку web.archive.org |date=29 јули 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195349/https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Општина Битола постигна договор за спојување на ракометните клубови Пелистер и Еурофарм Работник |url=https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sdk.mk преку web.archive.org |date=10 октомври 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195615/https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |url-status=bot: unknown }}</ref> На 29 ноември 2019 година, Еурофарм и Општина Битола официјално се договориле и се потпишале за остварување на платформата.<ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер! |url=https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |accessdate=1 декември 2019 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200251/https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер |url=https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=ekipa.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200529/https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Историја на клупското име=== *1995-1996: РК Пелистер Еврокар *2004-2005: РК Пелистер Кометал *2008-2014: РК Пелистер 08 *2014-2020: РК Пелистер *2020-....: РК Еурофарм Пелистер 2 == Успеси == === Национални === *'''[[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига]] :''' ::'''Првак (6):''' 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1997/98, 1999/00, 2004/05. *'''[[Куп на Македонија (ракомет)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (5):''' 1994, 1996, 1998, 1999, 2005. *'''[[Македонска републичка ракометна лига]] :''' ::'''Првак (6): '''1968, 1969, 1970, 1971, 1979, 1981. === Меѓународни === *'''[[ЕХФ куп на победници]] :''' ::Полуфинале (1): 1995/96. *'''[[ЕХФ Челенџ куп]] :''' ::Финалист (1): 2001/02. *'''[[ЕХФ куп]] :''' ::Четвртфинале (1): 1988/89. *'''Меѓународен ракометен турнир во [[Добој]] :''' ::'''Првак (2):''' 1996, 1997. ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 12 {{знамеикона|МКД}} Мартин Јовановски * 16 {{знамеикона|МКД}} Иван Младенов * 21 {{знамеикона|МКД}} Мелин Фехми ;Леви крила * 15 {{знамеикона|МКД}} Стефан Лазаревски * 22 {{знамеикона|МКД}} Иван Димитровски * {{знамеикона|МКД}} Леонид Лозановски ;Десни крила * {{0}}7 {{знамеикона|МКД}} Јован Даневски * 44 {{знамеикона|МКД}} Ненад Белистојановски * {{знамеикона|МКД}} Андреј Дамчевски ;Пивоти * {{0}}2 {{знамеикона|МКД}} Петар Маркоски * 26 {{знамеикона|МКД}} Александар Славков * {{знамеикона|МКД}} Иван Велески {{Col-2}} ;Леви бекови * 10 {{знамеикона|МКД}} Христијан Митревски * 18 {{знамеикона|МКД}} Алдин Фехми * 96 {{знамеикона|ТУН}} Мохамед Азис * {{знамеикона|МКД}} Томче Пецаковски ;Средни бекови * 13 {{знамеикона|МКД}} Славчо Шулески * 55 {{знамеикона|МКД}} Стефан Дрогришки ([[капитен|к]]) * {{знамеикона|МКД}} Дамјан Наумовски ;Десни бекови * {{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Бојан Гичев * 99 {{знамеикона|ФРА}} Баптист Одифред * {{знамеикона|МКД}} Илија Илијевски * {{знамеикона|МКД}} Лука Ѓорѓиевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Александар Зарков |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Михајло Силјанов |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Васко Димитровски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Зоран Атанасовски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Иванчо Тодоровски |} == Поврзано == * [[РК Еурофарм Работник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.rkpelister.mk/ Официјална страница на клубот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120426022345/http://www.rkpelister.mk/ |date=2012-04-26 }} * [http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120405085303/http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 |date=2012-04-05 }} на страницата на [[ЕХФ]] {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Пелистер]] 6ihy5lqyy0xkz5icelfdvhlkhizrsr9 5649972 5649971 2026-10-26T09:13:23Z Perica 1986 119678 5649972 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] кој во минатото го носел името Еурофарм Работник.'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Еурофарм Пелистер 2 | image =[[File:RK_Eurofarm_Pelister_Bitola_logo.png|170px]] | full name = Ракометен Клуб <br> Еурофарм Пелистер 2 | founded = {{Start date and age|df=yes|1955}} | ground = [[Спортска сала Боро Чурлевски|Сала Боро Чурлевски]] | capacity = 2,600 | chairman = | manager = Бранислав Ангеловски | league = [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = [[Прва македонска ракометна лига|Прва лига]], 1. место | website = | colour1 = green | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''РК Еурофарм Пелистер 2''', познат и по старото име '''РК Пелистер''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Клубот е основан во [[1955]] година и моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. == Историја == Клубот е основан во [[1955]] година. Клубот тогаш се натпреварувал во [[Македонска републичка ракометна лига|Републичката лига]]. Во 1960 година, била формирана [[Втора југословенска ракометна лига|Втората сојузна лига на Југославија]] во која преку квалификации во Зрењанин, Пелистер станал член на лигата, што било првпат екипа од [[Битола]] да има претставник на сојузен ранг. За овој успех на битолскиот клуб, еден од најзаслужните бил голманот [[Боне Трајковски]]. Потоа, Втората сојузна лига била расформирна и Пелистер повторно играл во Републичката лига која повторно станал втор ранг на квалитет, заедно со [[РК Работник]]. Во 1967 година, двете екипи кадарно се здружиле под заедничко име РК Пелагонија, кој четири години по ред бил првак на Републичката лига. Во 1971 година, екипата постигнала голем успех и го освоила првото место во лигата и за првпат Битола добила свој претставник во [[Прва југословенска ракометна лига|Првата сојузна лига]]. Еден од поистакнатите играчи заслужни за таквиот успех бил голманот Боне Трајковски.<ref>{{наведени вести |title=Битола е душата и талентот на спортска Македонија (Пасус - Боне Трајковски) |url=http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |accessdate=27 декември 2019 |publisher=zoran-misevski.blogspot.com преку web.archive.org |date=30 декември 2012 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185937/http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Сè до осумдесеттите години на 20. век клубот се натпреварувал во понизок ранг, а од сезоната 1983/84 станал редовен член на Првата сојузна лига. Пелистер во [[1986]] година станал првиот македонски клуб кој играл во некое европско натпреварување, играјќи против [[РК Атлетико Мадрид (1950-1994)|Атлетико Мадрид]]. Првиот значаен резултат го имал во сезоната 1985/86 кога го освоил третото место во Првата лига. Наредните две сезони биле најуспешни во дотогашната историја на клубот, Пелистер во сезоната 1986/87. и 1987/88. го освоил второто место, двапати зад тогашната доминантна [[Шабац|шабачка]] [[РК Металопластика|Металопластика]]. Како второпласиран од сезоната 1987/89, во сезоната 1988/89 Пелистер играл во [[ЕХФ Куп]]от, и го остварил својот дотогаш најдобар резултат, стигнувајќи до четвртфинале, каде во двомечот бил поразен од [[ДР Германија|источногерманскиот]] Форвертс (35-38).<ref>[http://todor66.com/handball/Euro_Cups/Men_IHF_1989.html ЕХФ куп 1988/89], todor66.com</ref> Откако, во [[1992]] година, се формирала [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер лигата на Македонија]], Пелистер станал најуспешен клуб освојувајќи пет титули од вкупно осум одиграни сезони. Исто така, во тој период освои и четири трофеи на [[Куп на Македонија (ракомет)|Националниот куп]], [[1994]], [[1996]], [[1998]] и [[1999]] година. Носејќи го името Пелистер Еврокар поради спонзорски причини, во сезоната 1995/96, стигнал до полуфиналето во [[ЕХФ Куп на победниците на куповите|Европскиот куп на победници]], каде за противник го имал [[Германија|германскиот]] [[РК Лемго|Лемго]].<ref>{{наведени вести |title=Германски новинар ќе го прераскажува „Пеколот во Битола“ меѓу Пелистер и Лемго |url=https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |accessdate=14 јуни 2020 |author= |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 јуни 2020 |archive-date=2020-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614184251/https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првиот меч на гости Пелистер бил поразен со 25-23, но во реваншот победата од 24-23 не била доволна, па Лемго отишол понатаму и на крајот го освоил трофејот. Најголемиот успех во европските натпреварувања бил остварен во сезоната 2001/02, кога Пелистер играл во финалето на [[ЕХФ Челенџ куп]]от. Во низа паднале [[Русија|рускиот]] [[РК Зилант Казан|Зилант Казан]], [[Франција|францускиот]] [[РК Париз Сен-Жермен|Париз Сен - Жермен]], [[Грција|грчкиот]] [[РК ГАЦ Кукуш|ГАЦ Кукуш]], и на крајот во полуфиналето [[Данска|данскиот]] [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]] после седмерци (61-60 вкупен резултат). Во финалето Пелистер бил поразен од данскиот [[РК Скјерн|Скјерн]]. Пелистер имал седум гола предност на домашен терен (27-20), но во реваншот бил поразен со убедливи 34-17. Сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2004/05|2004/05]] била последната сезона во која клубот бил првак на првенството откако во полуфиналето го поразил [[РК Вардар|Вардар]] со 2-1 во победи, и со истиот резултат го победил [[РК Металург|Металург]] во финалето.<ref>{{наведени вести |title=Вардар и Металург го „положија оружјето“ - како се славеше последниот трофеј на Пелистер |url=https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |accessdate=26 јуни 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=10 јуни 220 |archive-date=2020-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616051253/https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Платформа за ракометна Битола=== Компанијата Еурофарм, сопственикот на [[РК Еурофарм Работник]], во јули 2019 година дала понуда, т.н. Платформа за ракометна Битола, до [[Општина Битола]] односно сопственикот на РК Пелистер. Платформата гласела Еурофарм да откупи 75 проценти од РК Пелистер, а Оштина Битола да откупи 25 проценти од РК Еурофарм Работник. Потоа клубот Еурофарм Работник да го добие името Еурофарм Пелистер, а првичниот Пелистер да го смени името во Еурофарм Пелистер 2. Еурофарм Работник се изјаснил дека правниот статус на РК Пелистер нема да биде згаснат и дека во иднина може да се одвои под ново сопствеништво.<ref>{{наведени вести |title=ЕДЕН ГРАД, ЕДЕН КЛУБ: Битола го добива Еурофарм Пелистер! |url=https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sportmedia.mk преку web.archive.org |date=29 јули 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195349/https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Општина Битола постигна договор за спојување на ракометните клубови Пелистер и Еурофарм Работник |url=https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sdk.mk преку web.archive.org |date=10 октомври 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195615/https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |url-status=bot: unknown }}</ref> На 29 ноември 2019 година, Еурофарм и Општина Битола официјално се договориле и се потпишале за остварување на платформата.<ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер! |url=https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |accessdate=1 декември 2019 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200251/https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер |url=https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=ekipa.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200529/https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Историја на клупското име=== *1995-1996: РК Пелистер Еврокар *2004-2005: РК Пелистер Кометал *2008-2014: РК Пелистер 08 *2014-2020: РК Пелистер *2020-....: РК Еурофарм Пелистер 2 == Успеси == === Национални === *'''[[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига]] :''' ::'''Првак (6):''' 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1997/98, 1999/00, 2004/05. *'''[[Куп на Македонија (ракомет)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (5):''' 1994, 1996, 1998, 1999, 2005. *'''[[Македонска републичка ракометна лига]] :''' ::'''Првак (6): '''1968, 1969, 1970, 1971, 1979, 1981. === Меѓународни === *'''[[ЕХФ куп на победници]] :''' ::Полуфинале (1): 1995/96. *'''[[ЕХФ Челенџ куп]] :''' ::Финалист (1): 2001/02. *'''[[ЕХФ куп]] :''' ::Четвртфинале (1): 1988/89. *'''Меѓународен ракометен турнир во [[Добој]] :''' ::'''Првак (2):''' 1996, 1997. ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2025–26'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 12 {{знамеикона|МКД}} Мартин Јовановски * 16 {{знамеикона|МКД}} Иван Младенов * 21 {{знамеикона|МКД}} Мелин Фехми ;Леви крила * 15 {{знамеикона|МКД}} Стефан Лазаревски * 22 {{знамеикона|МКД}} Иван Димитровски * {{знамеикона|МКД}} Леонид Лозановски ;Десни крила * {{0}}7 {{знамеикона|МКД}} Јован Даневски * 44 {{знамеикона|МКД}} Ненад Белистојановски * {{знамеикона|МКД}} Андреј Дамчевски ;Пивоти * {{0}}2 {{знамеикона|МКД}} Петар Маркоски * 26 {{знамеикона|МКД}} Александар Славков * {{знамеикона|МКД}} Иван Велески {{Col-2}} ;Леви бекови * 10 {{знамеикона|МКД}} Христијан Митревски * 18 {{знамеикона|МКД}} Алдин Фехми * 96 {{знамеикона|ТУН}} Мохамед Азис * {{знамеикона|МКД}} Томче Пецаковски ;Средни бекови * 13 {{знамеикона|МКД}} Славчо Шулески * 55 {{знамеикона|МКД}} Стефан Дрогришки ([[капитен|к]]) * {{знамеикона|МКД}} Дамјан Наумовски ;Десни бекови * {{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Бојан Гичев * 99 {{знамеикона|ФРА}} Баптист Одифред * {{знамеикона|МКД}} Илија Илијевски * {{знамеикона|МКД}} Лука Ѓорѓиевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Бранислав Ангеловски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Михајло Силјанов |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Васко Димитровски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Зоран Атанасовски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Иванчо Тодоровски |} == Поврзано == * [[РК Еурофарм Работник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.rkpelister.mk/ Официјална страница на клубот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120426022345/http://www.rkpelister.mk/ |date=2012-04-26 }} * [http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120405085303/http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 |date=2012-04-05 }} на страницата на [[ЕХФ]] {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Пелистер]] 2irc5kp4j76pnkq85m49t32v25vsp5s 5649980 5649972 2026-10-26T09:33:58Z Perica 1986 119678 5649980 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] кој во минатото го носел името Еурофарм Работник.'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Еурофарм Пелистер 2 | image =[[File:RK_Eurofarm_Pelister_Bitola_logo.png|170px]] | full name = Ракометен Клуб <br> Еурофарм Пелистер 2 | founded = {{Start date and age|df=yes|1955}} | ground = [[Спортска сала Боро Чурлевски|Сала Боро Чурлевски]] | capacity = 2,600 | chairman = | manager = Бранислав Ангеловски | league = [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = [[Прва македонска ракометна лига|Прва лига]], 1. место | website = | colour1 = green | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''РК Еурофарм Пелистер 2''', познат и по старото име '''РК Пелистер''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Клубот е основан во [[1955]] година и моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. == Историја == Клубот е основан во [[1955]] година. Клубот тогаш се натпреварувал во [[Македонска републичка ракометна лига|Републичката лига]]. Во 1960 година, била формирана [[Втора југословенска ракометна лига|Втората сојузна лига на Југославија]] во која преку квалификации во Зрењанин, Пелистер станал член на лигата, што било првпат екипа од [[Битола]] да има претставник на сојузен ранг. За овој успех на битолскиот клуб, еден од најзаслужните бил голманот [[Боне Трајковски]]. Потоа, Втората сојузна лига била расформирна и Пелистер повторно играл во Републичката лига која повторно станал втор ранг на квалитет, заедно со [[РК Работник]]. Во 1967 година, двете екипи кадарно се здружиле под заедничко име РК Пелагонија, кој четири години по ред бил првак на Републичката лига. Во 1971 година, екипата постигнала голем успех и го освоила првото место во лигата и за првпат Битола добила свој претставник во [[Прва југословенска ракометна лига|Првата сојузна лига]]. Еден од поистакнатите играчи заслужни за таквиот успех бил голманот Боне Трајковски.<ref>{{наведени вести |title=Битола е душата и талентот на спортска Македонија (Пасус - Боне Трајковски) |url=http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |accessdate=27 декември 2019 |publisher=zoran-misevski.blogspot.com преку web.archive.org |date=30 декември 2012 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185937/http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Сè до осумдесеттите години на 20. век клубот се натпреварувал во понизок ранг, а од сезоната 1983/84 станал редовен член на Првата сојузна лига. Пелистер во [[1986]] година станал првиот македонски клуб кој играл во некое европско натпреварување, играјќи против [[РК Атлетико Мадрид (1950-1994)|Атлетико Мадрид]]. Првиот значаен резултат го имал во сезоната 1985/86 кога го освоил третото место во Првата лига. Наредните две сезони биле најуспешни во дотогашната историја на клубот, Пелистер во сезоната 1986/87. и 1987/88. го освоил второто место, двапати зад тогашната доминантна [[Шабац|шабачка]] [[РК Металопластика|Металопластика]]. Како второпласиран од сезоната 1987/89, во сезоната 1988/89 Пелистер играл во [[ЕХФ Куп]]от, и го остварил својот дотогаш најдобар резултат, стигнувајќи до четвртфинале, каде во двомечот бил поразен од [[ДР Германија|источногерманскиот]] Форвертс (35-38).<ref>[http://todor66.com/handball/Euro_Cups/Men_IHF_1989.html ЕХФ куп 1988/89], todor66.com</ref> Откако, во [[1992]] година, се формирала [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер лигата на Македонија]], Пелистер станал најуспешен клуб освојувајќи пет титули од вкупно осум одиграни сезони. Исто така, во тој период освои и четири трофеи на [[Куп на Македонија (ракомет)|Националниот куп]], [[1994]], [[1996]], [[1998]] и [[1999]] година. Носејќи го името Пелистер Еврокар поради спонзорски причини, во сезоната 1995/96, стигнал до полуфиналето во [[ЕХФ Куп на победниците на куповите|Европскиот куп на победници]], каде за противник го имал [[Германија|германскиот]] [[РК Лемго|Лемго]].<ref>{{наведени вести |title=Германски новинар ќе го прераскажува „Пеколот во Битола“ меѓу Пелистер и Лемго |url=https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |accessdate=14 јуни 2020 |author= |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 јуни 2020 |archive-date=2020-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614184251/https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првиот меч на гости Пелистер бил поразен со 25-23, но во реваншот победата од 24-23 не била доволна, па Лемго отишол понатаму и на крајот го освоил трофејот. Најголемиот успех во европските натпреварувања бил остварен во сезоната 2001/02, кога Пелистер играл во финалето на [[ЕХФ Челенџ куп]]от. Во низа паднале [[Русија|рускиот]] [[РК Зилант Казан|Зилант Казан]], [[Франција|францускиот]] [[РК Париз Сен-Жермен|Париз Сен - Жермен]], [[Грција|грчкиот]] [[РК ГАЦ Кукуш|ГАЦ Кукуш]], и на крајот во полуфиналето [[Данска|данскиот]] [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]] после седмерци (61-60 вкупен резултат). Во финалето Пелистер бил поразен од данскиот [[РК Скјерн|Скјерн]]. Пелистер имал седум гола предност на домашен терен (27-20), но во реваншот бил поразен со убедливи 34-17. Сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2004/05|2004/05]] била последната сезона во која клубот бил првак на првенството откако во полуфиналето го поразил [[РК Вардар|Вардар]] со 2-1 во победи, и со истиот резултат го победил [[РК Металург|Металург]] во финалето.<ref>{{наведени вести |title=Вардар и Металург го „положија оружјето“ - како се славеше последниот трофеј на Пелистер |url=https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |accessdate=26 јуни 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=10 јуни 220 |archive-date=2020-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616051253/https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Платформа за ракометна Битола=== Компанијата Еурофарм, сопственикот на [[РК Еурофарм Работник]], во јули 2019 година дала понуда, т.н. Платформа за ракометна Битола, до [[Општина Битола]] односно сопственикот на РК Пелистер. Платформата гласела Еурофарм да откупи 75 проценти од РК Пелистер, а Оштина Битола да откупи 25 проценти од РК Еурофарм Работник. Потоа клубот Еурофарм Работник да го добие името Еурофарм Пелистер, а првичниот Пелистер да го смени името во Еурофарм Пелистер 2. Еурофарм Работник се изјаснил дека правниот статус на РК Пелистер нема да биде згаснат и дека во иднина може да се одвои под ново сопствеништво.<ref>{{наведени вести |title=ЕДЕН ГРАД, ЕДЕН КЛУБ: Битола го добива Еурофарм Пелистер! |url=https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sportmedia.mk преку web.archive.org |date=29 јули 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195349/https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Општина Битола постигна договор за спојување на ракометните клубови Пелистер и Еурофарм Работник |url=https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sdk.mk преку web.archive.org |date=10 октомври 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195615/https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |url-status=bot: unknown }}</ref> На 29 ноември 2019 година, Еурофарм и Општина Битола официјално се договориле и се потпишале за остварување на платформата.<ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер! |url=https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |accessdate=1 декември 2019 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200251/https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер |url=https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=ekipa.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200529/https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Историја на клупското име=== *1995-1996: РК Пелистер Еврокар *2004-2005: РК Пелистер Кометал *2008-2014: РК Пелистер 08 *2014-2020: РК Пелистер *2020-....: РК Еурофарм Пелистер 2 == Успеси == === Национални === *'''[[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига]] :''' ::'''Првак (6):''' 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1997/98, 1999/00, 2004/05. *'''[[Куп на Македонија (ракомет)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (5):''' 1994, 1996, 1998, 1999, 2005. *'''[[Македонска републичка ракометна лига]] :''' ::'''Првак (6): '''1968, 1969, 1970, 1971, 1979, 1981. === Меѓународни === *'''[[ЕХФ куп на победници]] :''' ::Полуфинале (1): 1995/96. *'''[[ЕХФ Челенџ куп]] :''' ::Финалист (1): 2001/02. *'''[[ЕХФ куп]] :''' ::Четвртфинале (1): 1988/89. *'''Меѓународен ракометен турнир во [[Добој]] :''' ::'''Првак (2):''' 1996, 1997. ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Мелин Фехми * 12 {{знамеикона|МКД}} Марко Трајков * 16 {{знамеикона|МКД}} Иван Младенов ;Леви крила * 15 {{знамеикона|МКД}} Стефан Лазаревски * 22 {{знамеикона|МКД}} Иван Димитровски * 4 {{знамеикона|МКД}} Леонид Лозановски ;Десни крила * {{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Александар Стојков * 19 {{знамеикона|МКД}} Андреј Дамчевски * 20 {{знамеикона|МКД}} Андреј Георгиев ;Пивоти * {{0}} 8 {{знамеикона|МКД}} Иван Велески * 23 {{знамеикона|МКД}} Јован Симоновски * 26 {{знамеикона|МКД}} Александар Славков * 88 {{знамеикона|МКД}} Кристијан Симоноски {{Col-2}} ;Леви бекови * 2 {{знамеикона|МКД}} Давид Димевски * 6 {{знамеикона|МКД}} Тео Спировски * 10 {{знамеикона|МКД}} Христијан Митревски * 18 {{знамеикона|МКД}} Алдин Фехми * 55 {{знамеикона|МКД}} Стефан Дрогишки ([[капитен|к]]) ;Средни бекови * 13 {{знамеикона|МКД}} Славчо Шулески * 17 {{знамеикона|МКД}} Божидар Илиески * 30{{знамеикона|МКД}} Марин Кратевски ;Десни бекови * {{0}}11 {{знамеикона|МНЕ}} Данило Гутиќ * 77 {{знамеикона|МКД}} Лука Ѓорѓиевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Бранислав Ангеловски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Фарук Мемиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|GEO}} Реваз Чантурија |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Филип Ивановски |- | '''Кондиционен Тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Васко Димитровски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Иванчо Тодоровски {{Col-end}} == Поврзано == * [[РК Еурофарм Работник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.rkpelister.mk/ Официјална страница на клубот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120426022345/http://www.rkpelister.mk/ |date=2012-04-26 }} * [http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120405085303/http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 |date=2012-04-05 }} на страницата на [[ЕХФ]] {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Пелистер]] qp7ih5gqg0uahhaldm5rehnyszni1t7 5649984 5649980 2026-10-26T09:37:31Z Perica 1986 119678 5649984 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]] кој во минатото го носел името Еурофарм Работник.'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Еурофарм Пелистер 2 | image =[[File:RK_Eurofarm_Pelister_Bitola_logo.png|170px]] | full name = Ракометен Клуб <br> Еурофарм Пелистер 2 | founded = {{Start date and age|df=yes|1955}} | ground = [[Спортска сала Боро Чурлевски|Сала Боро Чурлевски]] | capacity = 2,600 | chairman = | manager = Бранислав Ангеловски | league = [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига на Македонија]] | season = 2026/27 | position =? | website = | colour1 = green | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''РК Еурофарм Пелистер 2''', познат и по старото име '''РК Пелистер''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Република Македонија]]. Клубот е основан во [[1955]] година и моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. == Историја == Клубот е основан во [[1955]] година. Клубот тогаш се натпреварувал во [[Македонска републичка ракометна лига|Републичката лига]]. Во 1960 година, била формирана [[Втора југословенска ракометна лига|Втората сојузна лига на Југославија]] во која преку квалификации во Зрењанин, Пелистер станал член на лигата, што било првпат екипа од [[Битола]] да има претставник на сојузен ранг. За овој успех на битолскиот клуб, еден од најзаслужните бил голманот [[Боне Трајковски]]. Потоа, Втората сојузна лига била расформирна и Пелистер повторно играл во Републичката лига која повторно станал втор ранг на квалитет, заедно со [[РК Работник]]. Во 1967 година, двете екипи кадарно се здружиле под заедничко име РК Пелагонија, кој четири години по ред бил првак на Републичката лига. Во 1971 година, екипата постигнала голем успех и го освоила првото место во лигата и за првпат Битола добила свој претставник во [[Прва југословенска ракометна лига|Првата сојузна лига]]. Еден од поистакнатите играчи заслужни за таквиот успех бил голманот Боне Трајковски.<ref>{{наведени вести |title=Битола е душата и талентот на спортска Македонија (Пасус - Боне Трајковски) |url=http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |accessdate=27 декември 2019 |publisher=zoran-misevski.blogspot.com преку web.archive.org |date=30 декември 2012 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185937/http://zoran-misevski.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Сè до осумдесеттите години на 20. век клубот се натпреварувал во понизок ранг, а од сезоната 1983/84 станал редовен член на Првата сојузна лига. Пелистер во [[1986]] година станал првиот македонски клуб кој играл во некое европско натпреварување, играјќи против [[РК Атлетико Мадрид (1950-1994)|Атлетико Мадрид]]. Првиот значаен резултат го имал во сезоната 1985/86 кога го освоил третото место во Првата лига. Наредните две сезони биле најуспешни во дотогашната историја на клубот, Пелистер во сезоната 1986/87. и 1987/88. го освоил второто место, двапати зад тогашната доминантна [[Шабац|шабачка]] [[РК Металопластика|Металопластика]]. Како второпласиран од сезоната 1987/89, во сезоната 1988/89 Пелистер играл во [[ЕХФ Куп]]от, и го остварил својот дотогаш најдобар резултат, стигнувајќи до четвртфинале, каде во двомечот бил поразен од [[ДР Германија|источногерманскиот]] Форвертс (35-38).<ref>[http://todor66.com/handball/Euro_Cups/Men_IHF_1989.html ЕХФ куп 1988/89], todor66.com</ref> Откако, во [[1992]] година, се формирала [[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер лигата на Македонија]], Пелистер станал најуспешен клуб освојувајќи пет титули од вкупно осум одиграни сезони. Исто така, во тој период освои и четири трофеи на [[Куп на Македонија (ракомет)|Националниот куп]], [[1994]], [[1996]], [[1998]] и [[1999]] година. Носејќи го името Пелистер Еврокар поради спонзорски причини, во сезоната 1995/96, стигнал до полуфиналето во [[ЕХФ Куп на победниците на куповите|Европскиот куп на победници]], каде за противник го имал [[Германија|германскиот]] [[РК Лемго|Лемго]].<ref>{{наведени вести |title=Германски новинар ќе го прераскажува „Пеколот во Битола“ меѓу Пелистер и Лемго |url=https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |accessdate=14 јуни 2020 |author= |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 јуни 2020 |archive-date=2020-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614184251/https://www.gol.mk/rakomet/germanski-novinar-kje-go-preraskazhuva-pekolot-vo-bitola-megju-pelister-i-lemgo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првиот меч на гости Пелистер бил поразен со 25-23, но во реваншот победата од 24-23 не била доволна, па Лемго отишол понатаму и на крајот го освоил трофејот. Најголемиот успех во европските натпреварувања бил остварен во сезоната 2001/02, кога Пелистер играл во финалето на [[ЕХФ Челенџ куп]]от. Во низа паднале [[Русија|рускиот]] [[РК Зилант Казан|Зилант Казан]], [[Франција|францускиот]] [[РК Париз Сен-Жермен|Париз Сен - Жермен]], [[Грција|грчкиот]] [[РК ГАЦ Кукуш|ГАЦ Кукуш]], и на крајот во полуфиналето [[Данска|данскиот]] [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]] после седмерци (61-60 вкупен резултат). Во финалето Пелистер бил поразен од данскиот [[РК Скјерн|Скјерн]]. Пелистер имал седум гола предност на домашен терен (27-20), но во реваншот бил поразен со убедливи 34-17. Сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2004/05|2004/05]] била последната сезона во која клубот бил првак на првенството откако во полуфиналето го поразил [[РК Вардар|Вардар]] со 2-1 во победи, и со истиот резултат го победил [[РК Металург|Металург]] во финалето.<ref>{{наведени вести |title=Вардар и Металург го „положија оружјето“ - како се славеше последниот трофеј на Пелистер |url=https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |accessdate=26 јуни 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=10 јуни 220 |archive-date=2020-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616051253/https://www.gol.mk/rakomet/vardar-i-metalurg-go-polozhija-oruzhjeto-kako-se-slaveshe-posledniot-trofej-na-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Платформа за ракометна Битола=== Компанијата Еурофарм, сопственикот на [[РК Еурофарм Работник]], во јули 2019 година дала понуда, т.н. Платформа за ракометна Битола, до [[Општина Битола]] односно сопственикот на РК Пелистер. Платформата гласела Еурофарм да откупи 75 проценти од РК Пелистер, а Оштина Битола да откупи 25 проценти од РК Еурофарм Работник. Потоа клубот Еурофарм Работник да го добие името Еурофарм Пелистер, а првичниот Пелистер да го смени името во Еурофарм Пелистер 2. Еурофарм Работник се изјаснил дека правниот статус на РК Пелистер нема да биде згаснат и дека во иднина може да се одвои под ново сопствеништво.<ref>{{наведени вести |title=ЕДЕН ГРАД, ЕДЕН КЛУБ: Битола го добива Еурофарм Пелистер! |url=https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sportmedia.mk преку web.archive.org |date=29 јули 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195349/https://sportmedia.mk/2019/07/29/%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D0%B3%D0%BE-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%B0-%D0%B5/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Општина Битола постигна договор за спојување на ракометните клубови Пелистер и Еурофарм Работник |url=https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=sdk.mk преку web.archive.org |date=10 октомври 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201195615/https://sdk.mk/index.php/sportski-prikazni/opshtina-bitola-postigna-dogovor-za-spojuvane-na-rakometnite-klubovi-pelister-i-eurofarm-rabotnik/ |url-status=bot: unknown }}</ref> На 29 ноември 2019 година, Еурофарм и Општина Битола официјално се договориле и се потпишале за остварување на платформата.<ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер! |url=https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |accessdate=1 декември 2019 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200251/https://www.gol.mk/rakomet/oficijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{наведени вести |title=ОФИЦИЈАЛНО: Битола го доби Еурофарм Пелистер |url=https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |accessdate=1 декември 2019 |publisher=ekipa.mk преку web.archive.org |date=29 ноември 2019 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201200529/https://ekipa.mk/ofitsijalno-bitola-go-dobi-eurofarm-pelister/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ===Историја на клупското име=== *1995-1996: РК Пелистер Еврокар *2004-2005: РК Пелистер Кометал *2008-2014: РК Пелистер 08 *2014-2020: РК Пелистер *2020-....: РК Еурофарм Пелистер 2 == Успеси == === Национални === *'''[[Македонска Ракометна Супер Лига|Супер Лига]] :''' ::'''Првак (6):''' 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1997/98, 1999/00, 2004/05. *'''[[Куп на Македонија (ракомет)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (5):''' 1994, 1996, 1998, 1999, 2005. *'''[[Македонска републичка ракометна лига]] :''' ::'''Првак (6): '''1968, 1969, 1970, 1971, 1979, 1981. === Меѓународни === *'''[[ЕХФ куп на победници]] :''' ::Полуфинале (1): 1995/96. *'''[[ЕХФ Челенџ куп]] :''' ::Финалист (1): 2001/02. *'''[[ЕХФ куп]] :''' ::Четвртфинале (1): 1988/89. *'''Меѓународен ракометен турнир во [[Добој]] :''' ::'''Првак (2):''' 1996, 1997. ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Мелин Фехми * 12 {{знамеикона|МКД}} Марко Трајков * 16 {{знамеикона|МКД}} Иван Младенов ;Леви крила * 15 {{знамеикона|МКД}} Стефан Лазаревски * 22 {{знамеикона|МКД}} Иван Димитровски * 4 {{знамеикона|МКД}} Леонид Лозановски ;Десни крила * {{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Александар Стојков * 19 {{знамеикона|МКД}} Андреј Дамчевски * 20 {{знамеикона|МКД}} Андреј Георгиев ;Пивоти * {{0}} 8 {{знамеикона|МКД}} Иван Велески * 23 {{знамеикона|МКД}} Јован Симоновски * 26 {{знамеикона|МКД}} Александар Славков * 88 {{знамеикона|МКД}} Кристијан Симоноски {{Col-2}} ;Леви бекови * 2 {{знамеикона|МКД}} Давид Димевски * 6 {{знамеикона|МКД}} Тео Спировски * 10 {{знамеикона|МКД}} Христијан Митревски * 18 {{знамеикона|МКД}} Алдин Фехми * 55 {{знамеикона|МКД}} Стефан Дрогишки ([[капитен|к]]) ;Средни бекови * 13 {{знамеикона|МКД}} Славчо Шулески * 17 {{знамеикона|МКД}} Божидар Илиески * 30{{знамеикона|МКД}} Марин Кратевски ;Десни бекови * {{0}}11 {{знамеикона|МНЕ}} Данило Гутиќ * 77 {{знамеикона|МКД}} Лука Ѓорѓиевски {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Бранислав Ангеловски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Фарук Мемиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|GEO}} Реваз Чантурија |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Филип Ивановски |- | '''Кондиционен Тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Васко Димитровски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Иванчо Тодоровски {{Col-end}} == Поврзано == * [[РК Еурофарм Работник]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.rkpelister.mk/ Официјална страница на клубот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120426022345/http://www.rkpelister.mk/ |date=2012-04-26 }} * [http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120405085303/http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2007-08/clubs/002049 |date=2012-04-05 }} на страницата на [[ЕХФ]] {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}} {{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Пелистер]] sv1jshtweuop9vp7nkd0iefa65t11st 0 1105230 5649702 5526780 2026-10-25T13:19:37Z Andrew012p 85224 /* Филмографија */ 5649702 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ана Костовска (2022).jpg|мини|Ана Костовска во 2022 година.]] '''Ана Костовска''' ([[Скопје]], {{родена на|4|март|1963}}) — [[Македонија|македонска]] [[глумица]] и [[пејач]]ка. Се истакнува како глумица со многубројни главни и споредни улоги во претстави од разни продукции, како и во телевизиски и филмски проекти, од кои најпознат е телевизиската серија „[[Бушава азбука]]“ во која ги изведувала насловните нумери. Ана Костовска е главниот [[вокал]] на култната група од осумдесеттите [[Бастион]], а соработувала со [[Кирил Џајковски]], [[Милчо Манчевски]], [[Влатко Стефановски]], Рибља чорба, Драгиша Солдатовиќ - Лабиш и други. ==Образование и глумечка дејност== Во 1985 година Ана Костовска дипломирала на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] при [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св Кирил и Методиј“]], во класата на [[професор]]от [[Владимир Милчин]]. Веднаш по дипломирањето, таа се придружила кон групата К.П.Г.Т. на [[режисер]]от Љубиша Ристиќ, еден од најзначајните [[Европа|европски]] режисери во тоа време. Глумечкиот занает го изучила од најголемите [[Југославија|југословенски]] театарски творци и дејци и во 1995 година, таа се пселила во [[Белград]], каде продолжила да работи како [[глумица]]. Во 2001 година, таа се вратила во [[Скопје]], а 2007 година, таа се вработила во [[Драмски театар - Скопје]]. ==Музичка кариера== Напоредно со глумечката кариера, Ана Костовска активно се занимавала и со [[музика]], пред сè како глумец кој пее, но музицира и Rock and roll, Jazz, Pop rock и етномузика. Главен вокал е на култната група од `80 те „Бастион“, соработувала со [[Кирил Џајковски]], [[Милчо Манчевски]], [[Влатко Стефановски]], пратечки вокал на песната „Проклето сам“<ref>[https://www.riblja-corba.com/Pages/Hronologija/Hronologija86.html "Проклето сам"]</ref> од Рибља Чорба,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riblja-corba.com/Pages/Hronologija/Hronologija86.html|title=Riblja Corba - oficijalni sajt|work=www.riblja-corba.com|accessdate=2024-11-01}}</ref> [[Драгиша Солдатовиќ – Лабиш]] и други. ==Поважни театарски улоги== * Оговарање, р. Љубиша Ристиќ, Будва - град театар, 2007 * Конзулска времена, од Иво Андриќ, р. Љубиша Ристиќ, Звездара театар, 2008 * Лавинија – Тит Андроник, од Шекспир, р. Д. Јовановиќ * Ен Хатавеј - Everything and nothing, од Борхес, р. К. Челан * Маргарита - Ричард трети, од Шекспир, р. Љубиша Ристиќ * Регана - Крал Лир, од Шекспир, р. Љ. Ристиќ * Хермија - Сон на летната ноќ, р. Љ. Ристиќ * Аркадина - Галеб, од А. П. Чехов, р. Ј. Радивоевиќ * Гертруда – Хамлет коментари, по Шекспир, р. Ф. Гаиќ * Клеопатра – Антонио и Клеопатра, од Шекспир, р. Ф. Гаиќ * Мама Иби – Крал Иби, од Алфред Жари, р. Харис Пашовиќ * Јулија – Госпоѓица Јулија, од Избен, р. Сашо Миленковски * Понсија – Домот на Бернарда Алба, од Ф. Г. Лорка, р. Горчин Стојановиќ * Ана Франк – Ана – една приказна, р. Ѕвездана Ангеловска * Електра – Електра, од Софокле, р. Елени Боса * Животинска фарма, од Орвел, р. Владимир Милчин * Рамна земја, МНТ * Непушач, р. Б. Брезовац * Анита Бербер, р. Н. Кокотовиќ * Bloody Mary, р. Љ. Ристиќ, Г. Ленѓел, Р. Шербеџија * Антигона * Тартиф, од Молиер, р. Љ. Ристиќ * Дон Жуан, од Молиер, р. Љ. Ристиќ * Миса во А-мол, по Данило Киш, р. Љ Ристиќ * Кузман Капидан, од Глигор Прличев, р. Сашо Миленковски * Тапани во ноќта, од Б. Брехт, р. Саша Габриќ * Купдона, р. Срѓан Јаниќиевиќ * Зенит, р. Драган Живадинов * Сараевски приказни, р. Ф. Гаиќ ==Филмографија== Костовска ги остварила филмските улоги:<ref>{{нмс| title=Ana Kostovska| url=https://www.imdb.com/name/nm1357627/ | work= | publisher=IMDb | date= | accessdate=5 февруари 2023}}</ref> * Виновник, режија Зоран Младеновиќ, 1983 * Танго – тажна мисла која се танцува, режија Пуриша Ѓорѓевиќ * [[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]], режија [[Слободан Унковски]], 1985 * Ѕвездите на `42, режија Јане Петковски, 1987 * [[Големата вода (филм) |Големата вода]], режија Иво Трајков, 2004 * [[Контакт (филм) |Контакт]], режија Сергеј Станоевски, 2005 * [[Бал-кан-кан]], режија [[Дарко Митревски]], 2005 * [[Сенки (филм) |Сенки]], режија Милчо Манчевски, 2007 * Славица - Јас сум од Титов Велес, режија Теона Митевска, 2007 * Беса - р. Срѓан Карановиќ, 2010 * Стамена - [[До балчак]], режија [[Столе Попов]], 2014 * Жена со јајца - [[Ослободување на Скопје (филм) |Ослободување на Скопје]], режија [[Раде Шербеџија]], 2016 * Продавачка во продавница - [[Кога денот немаше име]], режија [[Теона Митевска]], 2017 * Милка - Чевли, режија Бранко Котески, 2017 * Весна - [[Врба (филм од 2019) |Врба]], режија [[Милчо Манчевски]], 2019 * [[Најсреќниот човек на светот (филм) |Најсреќниот човек на светот]], режија [[Теона Митевска]], 2022 * [[Збогум, Копакабано]], режија: [[Милчо Манчевски]], 2026 * [[Сладоста на горчливите нешта]], режија: Андреј Волкашин, 2026 ==Награди и признанија== * Награда на новинарите за најдобра женска улога – Мајката Иби во претставата „''Крал Иби''“ во режија на Харис Пашовиќ на Битеф, [[Белград]] во 1994 година. * Награда 10 Festival du Cinema Europeen en Essonne, Prix d`interpretation feminine 2008 pour l efilm JE SUIS DE TITOV VELЕS de Teona Mitevska == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Ana Kostovska}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Костовска, Ана}} [[Категорија:Глумици од Скопје]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] pbxa9l4lp809wo1hu2npnh5yu44co26 0 1107736 5649847 5638244 2026-10-25T23:07:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649847 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Photoshop}} {{Infobox software | name = [[File:Adobe Photoshop Title.png|200px|alt=Adobe Photoshop]] | logo = [[File:Photoshop CC icon.png|64px]] | screenshot = [[File:Adobe Photoshop screenshot.png|300px]] | caption = „Adobe Photoshop CC“ вклучен на „[[Microsoft Windows|Windows]]“. | developer = „[[Adobe Systems]]“ | released = {{Start date and age|1990|02|19|br=yes}} | latest release version = 2022 (23.4.1),<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Keep Photoshop up to date|url=https://helpx.adobe.com/photoshop/kb/uptodate.html|accessdate=2022-06-17}}</ref> | latest release date = {{Start date and age|df=yes|2022|6|16}}<ref>{{Наведена мрежна страница|Title=Keep Photoshop up to date|url=https://helpx.adobe.com/photoshop/kb/uptodate.html|accessdate=2022-06-17|accessdate=2022-06-17}}</ref> | latest preview version = | latest preview date = Directioners | operating system = „[[Windows 7]]“ или „[[Mac OS X Lion|Mac OS X 10.7]]“<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Adobe Photoshop CS5 / Tech specs|url=http://www.adobe.com/products/photoshop/tech-specs.html|publisher=Adobe Systems|accessdate=17 декември 2011 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Photoshop CS5 Extended / Tech specs|url=http://www.adobe.com/products/photoshopextended/tech-specs.html|publisher=Adobe Systems|accessdate=17 декември 2011 }}</ref> | programming language = „[[C++]]“;<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html | title = The Programming Languages Beacon, v10.0 | first = Vincent | last = Lextrait |date=јануари 2010 | accessdate =14 март 2010}}</ref> [[Pascal (programming language)|Pascal]] v1.0.1<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.computerhistory.org/atchm/adobe-photoshop-source-code/ |title=Computer History Museum &#124; @CHM : Adobe Photoshop Source Code |publisher=Computerhistory.org |date=13 февруари 2013 |accessdate=14 декември 2013}}</ref> | status = Активна програма | platform = „[[IA-32]]“ (само за „Windows“) и [[x86-64]] | language = [[#Language availabilities|27 јазици]] | genre = [[Уредувачи на растерна графика]] | license = [[Proprietary software|Лиценциран]] | website = {{URL|http://adobe.com/photoshop }} }} '''Adobe Photoshop''' ([[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]]: ''Адоби фотошоп'') — [[Graphics software|графичка програма за уредување]] којашто ја создадоа и објавија „[[Adobe Systems]]“. Ребрендирањето на „ [[Adobe Creative Suite|Creative Suite]]“ од 2003 година на „Adobe“ доведе до преименување на „Adobe Photoshop 8“ во „Adobe Photoshop CS“. На тој начин, „Adobe Photoshop CS6“ стана [[Adobe Photoshop version history|13-то големо издание]] на „Adobe Photoshop“. Ребрендирањето на „CS“ доведе и до тоа „Adobe“ да нуди бројни софтверски пакети кои содржат многубројни програми „Adobe“ за намалена цена. „Adobe Photoshop“ има две изданија: „'''Adobe Photoshop'''“, и „'''Adobe Photoshop Extended'''“, со што во втората дополнително има можност за создавање слики во 3D, уредување графици во движење и напредни одлики за анализи на слики.<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.adobe.com/products/photoshopextended/faq.html|title= FAQ - Adobe Photoshop CS5 Extended |publisher= Adobe Systems Incorporated|accessdate=7 July 2011}}</ref> „Adobe Photoshop Extended“ го има во сите понуди на „Adobe Creative Suite“ освен во „Design Standard“, кој го вклучува изданието на „Adobe Photoshop“. Сепак, во 2013 година, „Adobe“ објави нов бренд – „[[Adobe Creative Cloud|Creative Cloud]]“, а верзијата на „Photoshop“ која се јавува како дел од овој пакет се нарекува „'''Photoshop CC'''“. Верзијата „CC“ ( оригинално 14.0, што постојано ќе се одржува и надоградува) има 3D-содржина како „Photoshop Extended“, што значи дека стандардната верзија се укинува. Заедно со „Photoshop“ и „Photoshop Extended“, „ Adobe“ ги објавува и „[[Adobe Photoshop Elements|Photoshop Elements]]“ и „[[Adobe Photoshop Lightroom|Photoshop Lightroom]]“, заедно наречени „"Фамилија Adobe Photoshop"“. Во 2008 година, „Adobe“ го издаде „[[Adobe Photoshop Express]]“, бесплатна алатка за уредување слики [[Web application|заснована на мрежа]] која овозможува да се уредуваат слики дирекно на блогови и социјални мрежи. Во 2011 година, излезе верзија за оперативниот систем „[[Android (operating system)|Android]]“ и за „[[iOS]]“. Потоа, во 2013 година, следуваше верзија за „[[Windows 8]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url = https://market.android.com/details?id=com.adobe.psmobile |title = Adobe Photoshop Express |work = [[Android Market]] |publisher = [[Google]] |accessdate =17 December 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url = http://itunes.apple.com/us/app/adobe-photoshop-express/id331975235?mt=8 |title = Adobe Photoshop Express |work = [[App Store (iOS)|App Store]] |publisher = [[Apple Inc]] |accessdate = 17 December 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140512034326/https://itunes.apple.com/us/app/adobe-photoshop-express/id331975235?mt=8 |archive-date = 2014-05-12 |url-status = dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last=Callaham|first=John|title=Adobe releases free Photoshop Express Windows 8 app|url=http://www.neowin.net/news/adobe-releases-free-photoshop-express-windows-8-app|publisher=Neowin}}</ref> „Adobe“ ја испорачуа „Photoshop“ на верзиите на „Windows“ и на „Macintosh“. ==Почетоци== Во 1987 година, [[Томас Нол]], студент на докторски студии на [[Универзитетот во Мичиген]] почна да програмира програма на својот „[[Macintosh Plus]]“ за да покаже [[црно-бела]] слика на монохроматски монитор. Оваа програма, наречена „Display“, му го привлече вниманието на брат му [[Џон Нол]], вработен во „[[Industrial Light & Magic]]“, кој му препорача на Томас таа програма да ја претвори во целосно оформена програма за уредување слики. Во 1988 година, Томас, своите студии ги стави во мирување во време од шест месеци за да работи на програмата заедно со брат му. Томас ја преименуваше програмата во „ImagePro“, но името веќе беше зафатено.<ref name="history">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.photoshopnews.com/feature-stories/photoshop-profile-thomas-john-knoll-10/ |title=Thomas & John Knoll |accessdate=15 June 2007 |author=Schewe, Jeff |year=2000 |work=PhotoshopNews |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626013429/http://www.photoshopnews.com/feature-stories/photoshop-profile-thomas-john-knoll-10/ |archivedate=2007-06-26 |url-status=live }}</ref> Подоцна, истата година, Томас ја преименуваше својата програма во „Photoshop“ и со производителот на скенер Барнискен склучи краткорочен договор за дистибуција на копии од програмата со помош на [[Image scanner|оптички читач]]. На овој начин „беа испорачани вкупно околу 200 копии од програмата Photoshop“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.storyphoto.com/multimedia/multimedia_photoshop.html |title=From Darkroom to Desktop—How Photoshop Came to Light |accessdate=15 June 2007 |author=Story, Derrick |date=18 February 2000 |work=Story Photography |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626182822/http://www.storyphoto.com/multimedia/multimedia_photoshop.html |archivedate=2007-06-26 |url-status=live }}</ref> За тоа време, Џон оди во [[Силициумска Долина]] и им ја покажува програмата на инженерите на „[[Apple Inc.|Apple]]“ и на уметничкиот директор на „[[Adobe Systems|Adobe]]“, [[Russell Brown (disambiguation)|Расел Браун]]. И двете презентации беа успешни, па „Adobe“ одлучи да ја купи лиценцата за дистрибуција во септември 1988 година.<ref name="history"/> Додека Џон работеше на [[Plug-in (computing)|додатоци]] во Калифорнија, Томас остана во [[Ann Arbor, Michigan|Ен Арбор]] да кодира. „''Photoshop'' 1.0“ излезе на 19 февруари 1990 година само за „Macintosh“<!--, and could fit on a single 1.44&nbsp;MB [[external hard disk]]-->.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://siliconuser.com/?q=node/10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011051727/http://siliconuser.com/?q=node%2F10 |archivedate=2007-10-11 |title=How Adobe's Photoshop Was Born |accessdate=15 June 2007 |author=Hormby, John |date=5 June 2007 |work=Story Photography |url-status=live }}</ref><ref name=About>{{Наведена мрежна страница|title=Adobe Photoshop 1.0 Feb. 1990 - 20 Years of Adobe Photoshop|url=http://graphicssoft.about.com/od/photoshop/ig/20-Years-of-Photoshop/Adobe-Photoshop-1-0.htm|work=Graphics Software|publisher=About.com|accessdate=13 August 2013|archive-date=2016-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426212450/http://graphicssoft.about.com/od/photoshop/ig/20-Years-of-Photoshop/Adobe-Photoshop-1-0.htm|url-status=dead}}</ref> Верзијата на Барнискен вклучуваше напредни одлики за уредување во боја преземени од првата испорачана верзија на „Adobe“. Ракувањето со боја полека се подобруваше со секое издание на „Adobe“ и „Photoshop“ брзо стана индустрија вообичаена за дигиталното уредување во боја. Во тоа време, излезе „Photoshop 1.0“, па дигитално ретуширање на специјално наменети „high end“- системи, како што е „SciTex“, чинеше околу 300 американски долари на час за едноставно ретуширање на слика. ==Формат на податотека {{anchor|PSD}}== Податотеките на „Photoshop“ имаат стандардно се надоградуваат во „'''PSD'''“, кратенка од „Photoshop Document.“ Податотеката „PSD“ снима слика со поддршка за повеќето опции за слики достапни во „Photoshop“. Тие вклучуваат слоеви со [[mask (computing)|маски]], дијапозитив, текст, [[alpha compositing|алфа канали]] и [[бои на места]], [[делови од патеки]] и [[дуотон]] поставки. Ова се јавува како спротивност на многу други датотечни формати (на пр. „JPG“ или „GIF“) што ја ограничуваат содржината за да обезбедат рационализирана, предвидлива функционалност . Максималната висина и ширина на податотеката „PSD“ е 30 000 пиксели, а лимитот за должина е 3 гигабајти. Податотеките „Photoshop“ понекогаш се надоградуваат во „'''PSB'''“, кратенка од „Photoshop Big“ (позната и како „large document format“). Податотеката „PSB“ го надоградува форматот на податотеката „PSD“, зголемувајќи ја максималната висина и ширина на 300 000 пиксели и лимитот на должината на околу 4 [[ексабајти]]. Изгледа дека „Adobe“произволно го избрала лимитот на димензијата, не врз основа на компјутерски аритметички ограничувања, туку за олеснување на софтверското тестирање. Форматите „PSD“ и „PSB“ се потврдени.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Adobe Photoshop File Formats Specification|author=Adobe|url=http://www.adobe.com/devnet-apps/photoshop/fileformatashtml/|date=July 2010}}</ref> Поради популарноста на „Photoshop“, податотеките „PSD“ се користат многу и до некој степен се поддржани од повеќето софтвери за конкурирање. Форматот на податотеката „PSD“ може да се внесува и изнесува од други апликации на „Adobe“ како „[[Adobe Illustrator]]“, „[[Adobe Premiere Pro]]“, и „[[Adobe After Effects|After Effects]]“, за да се направат професионални стандардни DVD-ја и да обезбеди [[нелинеарно уредување]] и услуги со посебни ефекти, како на пример, позадини, текстури и сл. за телевизија, филм и интернет. Првобитната силна страна на програмата „Photoshop“ е тоа што за разлика од уредувачите на слики [[vector graphics|врз основа на вектори]], таа претставува уредувач на слики [[raster graphics|врз основа на пиксели]]. „Photoshop“ овозможува и уредување на векторска графика со помош на своите функции: „Paths“, „Pen tools“, „Shape tools“, „Shape Layers“, „Type tools“, „Import command“, и „Smart Object“. Овие алатки и команди се лесни за комбинирање слики направени врз основа на пиксели и слики направени врз основа на вектори во еден документ на „Photoshop“ бидејќи можеби нема да има потреба да се користи повеќе од една програма. За да се создаде сложена векторска графика со многу форми и бои, можеби ќе биде полесно ако се користи софтвер создаден токму за таа цел, како на пример, „[[Adobe Illustrator]]“ или „[[CorelDRAW]]“. И недеструктивните „Smart Objects“ на „Photoshop“ може да внесуваат сложени векторски форми.<ref>Cole, Clem, and Russell William. "Photoshop Scalability: Keeping It Simple." Communications Of The ACM 53.10 (2010): 32-38. Academic Search Premier. Web. 11 Mar. 2013..</ref> ==Достапни јазици== Програмата „Photoshop“ е достапна на повеќе од 20 јазици, а тоа се следните: упростен кинески, традиционален кинески, чешки, дански, холандски, фински, француски, германски, унгарски, италијански, јапонски, корејски, норвешки, полски, португалски, руски, шпански, шведски, романски, турски и украински. Арапски и хебрејски се додадени на „Photoshop CS6“.<ref name=PhotoshopLanguages>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adobe.com/products/photoshop/tech-specs.html |title=language versions &#124; Adobe Photoshop CS6 |publisher=Adobe.com |date= |accessdate=29 Feb 2012}}</ref> ==Додатоци== {{Главна|Photoshop plugin}} Функционалноста на „Photoshop“ може да се прошири со додадени програми наречени [[додатоци на „Photoshop“]] (или додатоци). „Adobe“ создава некои додатоци, како што е „Adobe Camera Raw“, но компаниите што се јавуваат како трета страна развиваат повеќе додатоци, според барањата на „Adobe“. Некои од софтверите се бесплатни, а некои комерцијални. Повеќето додатоци работат само со „Photoshop“ или соодветни делови на „Photoshop“, но некои од нив можат да работат и како самостојни апликации. Постојат различни видови додатоци, како на пример: филтер, изнесување, внесување, селекција, поправање на боја и автоматизација. Најпознатите додатоци се додатоците на филтер (познати и како додатоци [[8bf]] ), достапни во менито на „Filter“ во „Photoshop“. Додатоците на филтер може да ја променат вообичаената слика или да создадат содржина. Подолу се наведени неколку познати видови додатоци и неколку добро познати компании поврзани со нив: * Додатоци за поравање на боја („Alien Skin Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alienskin.com |title=Alien Skin Software website |publisher=Alien Skin Software, LLC |accessdate=17 December 2011}}</ref> „Nik Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.niksoftware.com |title=Nik Software website |publisher=Nik Software Inc |accessdate=17 December 2011}}</ref> „OnOne Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ononesoftware.com |title=OnOne Software website |publisher=onOne Software |accessdate=17 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217071619/http://www.ononesoftware.com/ |archive-date=2011-12-17 |url-status=dead}}</ref> „Topaz Labs Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.topazlabs.com |title=Topaz Labs website |publisher=Topaz Labs, LLC |date=31 August 2010 |accessdate=17 December 2011}}</ref> „The Plugin Site“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thepluginsite.com |title=The Plugin Site |author=Harald Heim |accessdate=17 December 2011}}</ref> итн.) * Додатоци за посебни ефекти („Alien Skin Software“, „Auto FX Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.autofx.com |title=Auto FX Software website |publisher=Auto FX Software |accessdate=17 December 2011}}</ref> AV Bros.,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avbros.com |title=AV Bros. website |publisher=AV Bros. |accessdate=17 December 2011}}</ref> „Flaming Pear Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flamingpear.com |title=Flaming Pear Software website |publisher=Flaming Pear Software |accessdate=17 December 2011}}</ref> итн.) * Додатоци за 3D ефекти („Andromeda Software“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andromeda.com |title=Andromeda Software website |publisher=Andromeda Software Inc |accessdate=17 December 2011}}</ref> „Strata“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.strata.com |title=Strata website |publisher=Strata |accessdate=17 December 2011}}</ref> итн.) „Adobe Camera Raw“ (познат уште како „ACR“ и „Camera Raw“) е посебен додаток кој „Adobe“ го нуди бесплатно и кој пред сѐ се користи за читање и обработување на [[Raw image format|формат на необработена слика]] за сликите што се појавуваат да може да се обработуваат со „Photoshop“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adobe.com/products/photoshop/cameraraw.html |title=Digital camera raw file support |publisher=Adobe.com |date= |accessdate=4 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203231252/http://www.adobe.com/products/photoshop/cameraraw.html |archivedate=2010-12-03 |url-status=live }}</ref> Таа може да се користи и во границите на „[[Adobe Bridge]]“. ==Алатки== {{Rewrite section|date=July 2013}} Додека се вчитува „Photoshop“, на левата страна на екранот се појавува вертикална лента со различни алатки кои имаат многубројни функции за уредување слики. Овие алатки обично се делат на категории: „'''цртање'''“; „'''сликање'''“; „'''мерење и навигација'''“; „'''селектирање'''“; „'''пишување'''“; и „'''ретуширање'''“.<ref name="cs3userguide">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.adobe.com/support/documentation/archived_content/en/photoshop/cs3/photoshop_cs3_help.pdf | title=Adobe Photoshop CS3 User Guide | publisher=Adobe Systems Incorporated | accessdate=27 March 2012|format=PDF <!--DASHBot-->| url-status=}}</ref> Некои алатки имаат мал триаголник во долниот десен агол на иконката во лентата со алатки. Тие може да се прошират за да се покажат слични алатки.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://help.adobe.com/en_US/photoshop/cs/using/WSba26e7b0742782c737607f0512417fc727b-8000.html | title=Selecting and Displaying Tools | publisher=Adobe Systems Incorporated | accessdate=27 March 2012 <!--DASHBot-->| url-status=}}</ref> Иако се создаваат понови верзии на „Photoshop“ со цел да се вклучат нови алатки и одлики, подолу се разгледуваат неколку постојани алатки кои ги има во повеќето верзии. ===Алатката „pen“=== „Photoshop“ има повеќе верзии на алатката „''pen''“. Алатката „pen“ прави прецизни линии кои може да се поправаат притоа користејќи точки за зацврстување.<ref name="cs3userguide"/> Алатката „''free form pen''“ му овозможува на корисникот да црта линии со слободна рака, а со алатката „''magnetic pen''“ , нацртаната линија се прилепува блиску до контурите на предметите на една слика, што многу помага при нивно издвојување од позадината. === Мерење и навигација === Алатката „''eyedropper''“ избира „'''боја'''“ од еден селектиран дел од сликата и тој дел го дава како примерок за идна употреба.<ref name="cs3userguide"/> Алатката „''hand''“ управува со сликата така што ја движи во секаква насока, а алатката „''zoom''“ го зголемува селектираниот дел од сликата со што овозможува таа да се гледа од поблизу.<ref name="cs3userguide"/> === Селектирање === Со користење на алатка „path selection“, можеме да селектираме јазли на линијата на движење. ==== Сечење ==== Алатката „''crop''“ може да се користи за избирање на одредена површина од сликата и отфрлање на деловите кои не спаѓаат во избраниот дел. Оваа алатка помага при создавање на главна точка на една слика и отстранување на непотребниот или вишокот на простор.<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://help.adobe.com/en_US/Photoshop/11.0/WSfd1234e1c4b69f30ea53e41001031ab64-7636a.html | title=Crop Images | publisher=Adobe Systems Incorporated | accessdate=27 March 2012 <!--DASHBot--> | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217150652/http://help.adobe.com/en_US/Photoshop/11.0/WSfd1234e1c4b69f30ea53e41001031ab64-7636a.html | archive-date=2012-02-17}}</ref> Сечењето овозможува подобрување на составот на сликата додека големината на податотеката се намалува. Алатката „crop“ е дел од палетата на алатки, која се наоѓа на десната страна од документот. Откако ќе го намести [[показник]]от на сликата, корисникот може да го влече до посакуваниот дел. Откако ќе се притисне копчето „Enter“, површината што е надвор од правоаголникот, ќе се отсече. Површината што е надвор од правоаголникот е вишок и нејзиното отстранување овозможува да се намали големината на податотеката.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Caruso|first=Ronald D.|title=Image Editing with Adobe Photoshop 6.0|url=http://radiographics.rsna.org/content/22/4/993.full#sec-5|publisher=RadioGraphics|accessdate=14 February 2013|author2=Gregory C. Postel}}</ref> Алатката „crop“ алтернативно може да се користи за зголемување на димензиите на платното со кликнување и влечење надвор од веќе постоечките рабови на сликата. ==== Режење ==== Алатките „''slice''“ и „''slice select''“, како и алатката „crop“, се користат за издвојување делови од сликата. Алатката „slice“ може да се употреби за делење на сликата на различни делови, а овие делови може да се употребат како делови од дизајн но мрежно место откако ќе се применат „HTML“ и „CSS“.<ref name="slicedpages">{{Наведена мрежна страница | url=http://help.adobe.com/en_US/Photoshop/11.0/WSfd1234e1c4b69f30ea53e41001031ab64-756ea.html | title=About sliced web pages | publisher=Adobe Systems Incorporated | accessdate=27 March 2012 <!--DASHBot--> | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217150136/http://help.adobe.com/en_US/Photoshop/11.0/WSfd1234e1c4b69f30ea53e41001031ab64-756ea.html | archive-date=2012-02-17}}</ref> Алатката „slice select“ овозможува да се уредат и преместат изрежаните делови од сликата. ====Преместување==== Откако еден дел од сликата ќе се селектира, алатката „''move''“ може да се употреби за селектираниот дел рачно да се премести каде било на платното.<ref name="cs3userguide"/> ====Маркирање==== Алатката „''marquee''“ може да селектира само еден ред, само една колона, правоаголно или елиптично.<ref name="cs3userguide"/> Селектираниот дел може да се уредува без да се наштети на останатиот дел од сликата. Оваа алатка може и да ја сече сликата. Таа овозможува подобар преглед. За разлика од алатката „''crop''“, алатката „marquee“ остава простор за дополнителни приспособувања на селектираниот дел пред сечење. Единствената алатка „''marquee''“ кај којашто сечењето не е можно е елиптичната. Иако со алатките „single row marquee “ и „single column marquee“ може да се сече, тие не се идеални бидејќи можат да сечат само линија. Алатката „''rectangular marquee''“ е подобрата опција. Откако ќе се избере алатката, со нејзино влечење низ посакуваниот дел, тој ќе се селектира. Селектираниот дел ќе се нагласи со точкести линии, познати како „Marching ants”. Овие точкести линии се наречени „Marching ants” (мрави што лазат) бидејќи испрекинатото движење изгледа како мрави да лазат околу селектираниот дел. Лентата за алатки ги дава овие поставки за да се постигне одредена димензија или размер. Пред да се селектира дел, мора да се подесат посакуваната димензија и размер со усогласување на ширината и висината. Секакви промени на боја, филтри, положба и сл. треба да се направат пред сечењето. За да се исече селектираното, корисникот треба да оди на табулаторот за слики и да избере „crop“.<ref>{{Наведена книга|last=Brundage|first=Barbara|title=Photoshop Elements 11: The Missing Manual|url=https://archive.org/details/photoshopelement0000brun_h6l4|year=2012|publisher=O'Reilly Media ,Inc.|location=Sebastopol, CA|isbn=9781449316136|pages=[https://archive.org/details/photoshopelement0000brun_h6l4/page/90 90]–91}}</ref> ====Ласо (анг. lasso)==== Алатката „''lasso''“ е слична со алатката „marquee“ , меѓутоа, корисникот може да направи соодветно селектирање со цртање со слободна рака.<ref name="cs3userguide"/> Кај алатката „lasso“ има три оции – „regular“, „polygonal“, и „magnetic“. Алатката „regular lasso“ му овозможува на корисникот да црта. „Photoshop“ завршува со селектирање откако ќе се пушти копчето на глувчето. Корисникот може да заврши со селектирањето со поврзување на крајната точка со почетната точка. Појавувањето на „Marching ants“ ќе покаже дали е направено селектирање. Алатката „polygonal lasso“ ќе црта само прави линии, што е идеален избор за слики со многу прави линии. За разлика од алатката „regular lasso“, корисникот постојано треба да клика околу сликата за да ја исцрта формата. За да се заврши селектирањето, корисникот мора да ги поврзе крајната точка и почетната точка, исто како и кај алатката „regular lasso“. Алатката „magnetic lasso“ се смета за паметна алатка. Може да го прави она што го прават другите две алатки, но може и да ѓи пронаоѓа рабовите на сликата откако корисникот ќе избере почетна точка. Пронаоѓањето го врши со помош на анализирање на пикселите на бојата кога показникот се движи на посакуваната површина. Пикселот е најмалиот елемент на една слика. Завршувањето на селекцијата е иста со останатите две алатки, по што откако ќе се направи селецијата треба да се појават „Marching ants“.<ref>{{Наведена книга|last=Snider|first=Lesa|title=Photoshop CS6: The Missing Manual|url=https://archive.org/details/photoshopcs6miss0000snid|year=2012|publisher=O'Reilly Media, Inc.|location=Sebastopol, CA|isbn=978-1-4493-1615-0|pages=[https://archive.org/details/photoshopcs6miss0000snid/page/165 165]–167}}</ref> ====Брзо селектирање (анг. Quick Selection)==== Алатката „''quick selection''“ избира површини според рабовите, слично како алатката „''magnetic lasso''“. Разликата меѓу оваа алатка и алатката „''lasso''“ е тоа што тука нема почетна и крајна точка. Бидејќи нема почетна и крајна точка, селектираниот дел треба да се зголемува што е можно повеќе без да се започне одново. Со доведување на показникот до посакуваната површина, алатката „''quick selection''“ ѓи пронаоѓа рабовите на сликата. Појавувањето на „Marching ants“ му помага на корисникот да дознае што било селектирано во моментот. Штом корисникот е готов, селектираниот дел може да се уредува без да се влијае врз останатиот дел од сликата. Една од одликите што ја прави оваа алатка особено важна за корисникот е тоа што копчето „SHIFT“ нема да биде потребно за да се прошири селектираното. По правило, на селектираното треба дополнително да му се клика со глувчето, наместо да се почне одново.<ref>{{Наведена книга|last=McClelland|first=Deke|title=Adobe Photoshop CS5 one-on-one|year=2010|publisher=O'Reilly Media, Inc.|location=Sebastopol, CA|isbn=9780596807979|page=80}}</ref> ====Магично стапче (анг. Magic Wand)==== Алатката „''magic wand''“ селектира делови според пиксели. Корисникот треба да кликне само еднаш и оваа алатка ќе ги најде пикселите што се многу слични еден со друг. Ако од лентата со алатки се избере алатката „''eyedropper''“, тогаш „magic wand“ може да ја одреди вредноста потребна да се оценат пикселите. Ова се заснова на поставки со испитана димензија кај алатката „''eyedropper''“. Кога на сликата треба да се кликне повеќепати, оваа алатка не врши никаква работа. Корисникот мора да одлучи кои поставки да ги користи или дали сликата е соодветна за оваа алатка.<ref>{{Наведена книга|last=Grey|first=Tim|title=Photoshop CS4 Workflow: The Digital Photographer's Guide|url=https://archive.org/details/photoshopcs4work0000grey|year=2009|publisher=Wiley Publishing, Inc.|location=Indianopolis, Indiana|isbn=9780470381281|page=[https://archive.org/details/photoshopcs4work0000grey/page/244 244]}}</ref> ====Бришач (анг. Eraser)==== Алатката „''eraser''“ ја брише содржината која се заснова на активниот слој. Ако корисникот е на слојот со текст, тогаш секој текст околу кој е повлечена алатката ќе се избрише. Алатката „eraser“ пикселите ќе ги направи проѕирни, освен ако не е селектиран слојот на позадината. Димензијата и стилот на алатката „eraser“ може да се избере во лентата со опции. Оваа алатка е единствена заради тоа што може да поприма форма на сликарска четка и молив. Покрај обичната алатка „eraser“, достапни се уште две опции-„background eraser“ и „magic eraser“. Алатката „''background eraser''“ го брише секој дел од сликата што се наоѓа на работ на предметот. Оваа алатка често се користи за да се отстранат предмети од позадината. Алатката „''magic eraser''“ брише според слични обоени пиксели. Многу е слична со алатката „''magic wand''“. Оваа алатка е совршена за бришење површини со иста боја или тон која е контрастна на останатиот дел од сликата.<ref>{{Наведена книга|last=Andrews|first=Philip|title=Adobe Photoshop Elements 5.0 A-Z: Tools and Features Illustrated Ready Reference|year=2007|publisher=Focal Press|location=Burlington, MA|isbn=9780240520612}}</ref> ===Уредување видео=== Во „[[Adobe Systems|Adobe]]“ проширеното издание на „CS5“, уредувањето на видео е детално и ефикасно со помош на целосна усогласеност со форматите на видео податотеките како што се: „''MOV''“, „''AVI''“, „''MPEG-4''“, и форматите и лесниот тек на работите на „''FLV''“. Со користење едноставни комбинации на копчиња, слоевите на видеото лесно може да се изменуваат, со други одлики како што се, додавање текст и создавање анимации за кои се користат посебни слики.<ref name="Features of Photoshop CS5 Extended">{{Наведена мрежна страница|title=Features {{!}} Adobe Photoshop CS5 Extended|url=http://www.adobe.com/products/photoshopextended/features.html|publisher=Adobe|accessdate=28 March 2012}}</ref> ===Обликување во 3D=== Со проширената верзија на „Photoshop CS5“, 2D елементи на илустрации лесно може да станат тридимензионални само со кликнување на копче. ===Мобилна интеграција=== И додатоци кои се јавуваат како [[Third-party software component|трета страна]] се додаваат на најновата верзија на „Photoshop“ во која технологии како „[[iPad]]“ софтверот го интегрираат со различни видови апликации. Апликации како апликацијата за цртање „[[Adobe Systems|Adobe]] Eazel“ овозможуваат корисникот лесно да прави слики со помош на врвовите на своите прсти и да користи различни видови бои, од суви до водени, со цел да се направи богата мешавина од бои.<ref name="Features of Photoshop CS5">{{Наведена мрежна страница|title=Features {{!}} Adobe Photoshop CS5|url=http://www.adobe.com/products/photoshop/features.html|publisher=Adobe|accessdate=28 March 2012}}</ref> ===„Camera Raw“=== Со додатокот „Camera Raw“, на [[Raw image format|необработените]] слики може да се работи без користење на „[[Adobe Photoshop Lightroom]]“, заедно со други формати на податотеки на слики како на пример, „''JPEG''“, „''TIFF''“, или „''PNG''“. Додатокот му овозможува на корисникот да ги отстрани пречките без придружен ефект на прекумерно изострување, да додаде структура или дури да изврши „''post-crop vignetting''“.<ref name="Features of Photoshop CS5 Extended"/> ===Алатки за „3D Printing“=== По барањето за верзија на „Photoshop 14.1“, сега корисниците може да создаваат и уредуваат конструкции за „3D printing“. По преземање модели на слики во 3D од многубројни услуги на интернет, корисниците може да додаваат бои, да приспособуваат форми или да ја менуваат гледната точка. И уметниците можат од почеток да создаваат модели во 3D. http://mashable.com/2014/01/16/photoshop-3d-printing/ ===Алатката „Color Replacement“=== Алатката „Color Replacement“ овозможува промена на боја, додека се одржуваат најважните делови и сенки на оригиналната слика, на делови од сликата. Со селектирање на „Brushs“ и десен клик, третата опција надолу е алатката „Color Replacement“.Со оваа алатка најважно е да се забележи доминантната боја. Доминантната бојата е она што ќе се примени кога со алатката „Color Replacement“ ќе се црта на избраниот дел на сликата. ==Културолошко влијание== {{Главна|Photo manipulation#Photoshopping|l1=Photoshopping}} „''Photoshop''“ и изведенки како „''Photoshopped''“ (или само „''Shopped''“) станаа глаголи кои понекогаш се користат кога се мисли на слики уредувани со „Photoshop“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.macworld.com/2000/08/bc/28photoshop/|title=Photoshop through the Years|author=Macworld Staff|accessdate=2014-05-12|archive-date=2005-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20050315125811/http://www.macworld.com/2000/08/bc/28photoshop/}}</ref> или која било друга програма за уредување на слики. „Adobe“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adobe.com/misc/trade.html#section-4|title=PROPER USE OF THE PHOTOSHOP TRADEMARK}}</ref> не ги прифаќа таквите изведенки бидејќи, со цел да се заштити важноста и заштитниот знак да не стане [[Generic trademark|заеднички]], тој треба да се користи како [[сопствена именка]]. [[File:Photomontage (Forggensee Panorama) -2.jpg|right|thumb|340px|Пејзаж составен и уредуван со Photoshop.]] === Списанија === Пред да се објави каков било вид печатен медиум, без разлика дали е списание, весник или, пак, роман, можно е да се користи „Photoshop“ за да се подобрат и исчистат илустрациите на повеќето, ако не и на сите страници. Списанијата користат „Photoshop“ и многу нејзини алатки со цел да се подобрат илустрациите и текстот во нивните изданија. Многу списанија за „Здравје“ и „Убавина“ во своите издавачки куќи вработуваат дизајнери за ретуширање слики од фото модели со цел да направат тие да изгледаат поубаво. Крајните поправки на илустрациите тие ги прават со помош на алатки кои ја усогласуваат бојата и меѓу другите поправки додаваат и мали засенувања.<ref name=WhoUsesPhotoshop2>{{Наведена мрежна страница|title=Who Uses Photoshop {{!}} Photoshop.com|url=http://www.photoshop.com/products/photoshop/who#publishers|publisher=Adobe|accessdate=28 March 2012|archive-date=2014-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501073128/http://www.photoshop.com/products/photoshop/who#publishers|url-status=dead}}</ref> ===Катастрофи предизвикани со Photoshop === За да се постигне комичен ефект, некои мрежни места објавија таканаречени „''Катастрофи предизвикани со Photoshop''“, односно, слики на кои грешките направени со „Photoshop“ се очигледни. Овие грешки вклучуваат работи, од раце или нозе што недостасуваат до прекумерно ретуширање на слики на фото модели.<ref name="psdisasters">{{Наведена мрежна страница|title=PSD: Photoshop Disasters: About|url=http://www.psdisasters.com/p/about.html|accessdate=28 March 2012|archive-date=2014-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518093141/http://www.psdisasters.com/p/about.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Worst Photoshop Goofs">{{Наведена мрежна страница|title=Worst Photoshop Goofs|url=http://www.boredpanda.com/worst-photoshop-mistakes/|accessdate=5 Feb 2013}}</ref> === „Photoshop contest“ === {{Главна|Photoshop contest}} „Photoshop contest“ (или "photochop contest") е игра на [[Online and offline|интернет]] во која некој објавува [[слика]], а други луѓе ја уредуваат сликата со помош на [[уредувач на растерна графика]] како што е „Photoshop“. ==Историја на верзиите== {{Главна|Adobe Photoshop version history}} ===Постари верзии=== {{expand section|date=February 2013}} Пред да ја објави „Photoshop CS1“, „Adobe“ објави тринаесет други верзии. Во февруари 2013 година, [[изворниот код]] на верзијата „Photoshop 1.0.1“ од 1990 година, „Adobe“ го подари на „[[Computer History Museum]]“.<ref>[http://www.computerhistory.org/atchm/adobe-photoshop-source-code/ Adobe Photoshop Source Code]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theverge.com/2013/2/14/3990378/original-adobe-photoshop-source-code-now-available-for-free|title=Adobe releases original Photoshop source code for nostalgic developers|last=Bishop|first=Bryan|date=14 февруари 2013|work=|publisher=theverge.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=15 октомври 2013}}</ref> ===„CS“=== Првата верзија „Photoshop CS“ беше објавевна во октомври 2003 година.<ref name="Adobe Photoshop CS">{{Наведена мрежна страница|title=Adobe Raises the Digital Imaging Standard with Photoshop CS|url=http://www.adobe.com/aboutadobe/pressroom/pressreleases/200309/092903PHOTOSHOP.html|work=Press Release|publisher=Adobe|accessdate=29 March 2012}}</ref> „Photoshop CS“ ја зголеми контролата врз корисниците со преработен пребарувач на податотеки што ја зголемува разновидноста при барањето, подредувањето и споделувањето на способности и „Histogram Palette“ која ги контролира промените на сликата како што се прави и кај документот.<ref name="Adobe Photoshop CS"/> Исто така, во „CS“ беше воведена алатката „Match Color“. Таа чита податоци со боја за да постигне постојан израз низ низа слики.<ref name="Adobe Photoshop CS"/> ===„CS2“=== Верзијата „Photoshop CS2“, објавена во мај 2005 годдна, се јавува како продолжение на својот претходник со нови алатки и одлики.<ref name="Adobe Photoshop CS2">{{Наведена мрежна страница|title=Adobe Pushes the Boundaries of Digital Photography and Imaging with Debut of Photoshop CS2|url=http://www.adobe.com/aboutadobe/pressroom/pressreleases/200504/040405Photoshop.html|work=Press Release|publisher=Adobe|accessdate=29 March 2012}}</ref> Таа содржи надоградена „Spot Healing Brush“, која главно се користи за справување со вообичаени фотографски проблеми како на пример, дамки, црвени очи, пречки, замаглување и закривување на објективот.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> Една од најважните работи што ја содржеше верзијата „CS2“ беше примената на „Smart Objects“, која им овозможува на корисниците да ги степенуваат и менуваат сликите и векторските илустрации без да се изгуби квалитетот на сликата, како и да создаваат поврзани копии на вметнати графици за едно обично уредување да преработува низ многубројни интеракции..<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> „Adobe“ одговори на повратната реакција од индустријата на професионалните медиуми со применување на безбедно уредување како и создавање и менување на 32-битни слики со Висок динамичен опсег (анг. High Dynamic Range, (HDR)), кои се најпогодни за интерпретација на 3D и напредни структури. И преглед на „FireWire“ може да се извржи на монитор преку дирекно извезена слика.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> Верзијата „Photoshop CS2“ ги донесе алатките „Vanishing Point“ и „Image Warping“.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/>„ Vanishing Point“ прави здодевни графици,а ретуширањето на слики се стреми кон полесно со тоа што им овозможува на корисниците да „клонираат“, да цртаат и да ги менуваат предметите додека задржуваат видлива гледна точка.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> „File Browser“ беше надоградена во „Adobe Bridge“, која функционира како центар за продуктивност, сликовито изложување и креативност, обезбедувајќи пребарување на податотеки со повеќе гледишта и рамномерна интеграција спротивна на производот во софтверот на „Adobe Creative Suite 2“.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> „Adobe Bridge“ обезбедува и пристап до „[[Adobe Stock Photos]]“, нова услуга за обична фотографија што им понуди на корисниците еднократно купување, преку пет елитни доставувачи на обична слика да достави висок квалитет, слики без авторски права за изглед и дизајн. Везијата 3.0 на „Camera Raw“ беше новиот додаток на „CS2“ и таа овозможи поставки за повеќе необработени податотеки истовремено да се поправаат.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> Освен тоа, обработување на многубројни необработени податотеки во други формати како „JPEG“, „TIFF“, „DNG“ или „PSD“, може да се направат на позадината без „Photoshop“.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> Верзијата „Photoshop CS2“ донесе рационализиран интерфејс, што направи полесен пристап до одлики за одредени примероци. Во „CS2“ на корисниците им се даде и можноста за создавање свои сопствени обични програмирања, наменети за заштеда на време и зголемување на продуктивноста.<ref name="Adobe Photoshop CS2"/> ===„CS3“=== „CS3“ се подобрува во одликите во однос на претходната верзија на „Photoshop“ и воведува нови алатки. Една од најважните е „streamline interface“ кој дава поголеми можности, брзина и ефикасност. Постои и подобрена верзија за податотеки на „[[Raw image format|Camera RAW]]“ кои им овозможуваат на корисниците да обработуваат слики со поголема брзина и квалитет на префрлање. „CS3“ поддржува над 150 необработени формати како и „[[JPEG]]“, „[[Tagged Image File Format|TIFF]]“ и „[[Portable Document Format|PDF]]“.<ref name="Adobe CS3 News Release">{{Наведена мрежна страница|last=Adobe|title=Adobe Delivers Two Editions of Photoshop CS3|url=http://www.adobe.com/aboutadobe/pressroom/pressreleases/200703/032707Photoshop.html|work=News Releases|publisher=Adobe|accessdate=28 March 2012}}</ref> ===„CS4“=== ===„CS5“=== ===„CS6“=== ===„CC“=== Верзијата „Photoshop CC (14.0)“ беше пуштена на 18 јуни 2013 година. Како следна главна верзија по „CS6“, достапна е само како дел од претплатата за „Creative Cloud“. Главните одлики во оваа верзија се „All-new Smart Sharpen“, „Intelligent Upsampling“, и „Camera Shake Reduction“ за намалување на замагленоста која се јавува како резултат на занишување на фотоапаратот. Беа вклучени и „Editable Rounded Rectangles“ и нова верзија на „Adobe Camera Raw (8.0)“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2013/06/getting-to-know-new-features-in-photoshop-cc.html |title=архивски примерок |accessdate=2014-05-12 |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623035319/http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2013/06/getting-to-know-new-features-in-photoshop-cc.html |url-status=dead }}</ref> По првобитната објава, „Adobe“ објави две дополнителни нови верзии што носат нови карактеристи. Првата, верзија 14.1, беше пуштена на 9 септември 2013 година. Најважните одлики на оваа верзија беа „Adobe Generator“, „Node.js-based platform“ за правење додатоци за „Photoshop“. „Photoshop 14.1“ се пренесува со два додатока, едната автоматски да создаде средства за слика според надоградување на името на слојот, а другата автоматски да создаде средства за „Adobe Edge Reflow“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2013/09/introducing-adobe-generator-for-photoshop-cc.html |title=архивски примерок |accessdate=2014-05-12 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317143422/http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2013/09/introducing-adobe-generator-for-photoshop-cc.html |url-status=dead }}</ref> Последната верзија (14.2) беше пуштена на 15 јануари 2014 година. Нејзини најважни одлики се „Perspective Warp“, „Linked Smart Objects“, и поддршка за „3D Printing“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2014/01/photoshop-cc-14-2-release.html |title=архивски примерок |accessdate=2014-05-12 |archive-date=2015-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519015014/http://blogs.adobe.com/photoshopdotcom/2014/01/photoshop-cc-14-2-release.html |url-status=dead }}</ref> === „Photoshop Touch“ === {{expand section|date=June 2012}} „Photoshop Touch“ е апликација создадена специјално за таблети и уреди со екран на допир. Таа вклучува многу од одликите на личниот сметач, како слоеви, алатки за селектирање, приспособување и филтри. Поправените податотеки може да се синхронизираат со „Adobe Creative Cloud“. Моментално „Photoshop touch“ е достапен на „[[iOS]]“ и „[[Android (operating system)|Android]]“. Постојат две верзии за „iOS“—една направена за „iPad“ и друга за допирот на „iPhone“ и „iPod“; и двата бараат „iOS 5.0“ или понова верзија. Верзиите за „Android“ може да се инсталираат на кој било телефон со „Android“ (4.0 и повеќе) и таблети(3.1 и повеќе).<ref name="pstouch">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.adobe.com/sea/products/photoshop-touch.html | title=Photoshop Touch | publisher=[[Adobe Systems]] | accessdate=23 August 2012}}</ref> ==Поврзано== * Дискусија за [[Adobe Systems#Criticism of Creative Cloud|Creative Cloud]] * [[Споредба на уредувачи на растерна графика]] * [[Уредување слики]] {{среди}} ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== {{Sister project links |wikt=Photoshop |commons=Photoshop |b=Photoshop |n=no |q=no |s=no |v=Adobe Photoshop |species=no }} * {{Official website|http://www.adobe.com/mena_en/products/photoshop.html|Official website – Photoshop CS6}} * {{Official website|http://www.adobe.com/products/photoshop/|Official website – Photoshop CC}} * {{dmoz|Computers/Software/Graphics/Image_Editing/Photoshop|Photoshop}} <!--======================== {{No more links}} ============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia | | is not a collection of links nor should it be used for advertising. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | ======================= {{No more links}} =============================--> {{Raster graphics editors}} {{AdobeCS}} {{Adobe eLearning Suite}} {{Adobe Technical Communication Suite}} {{Adobe Systems}} [[Категорија:1988 software]] [[Категорија:1988 introductions]] [[Категорија:1990 software]] [[Категорија:Adobe Creative Suite|Photoshop]] [[Категорија:Adobe Photoshop|Adobe Photoshop]] [[Категорија:Adobe software|Photoshop]] [[Категорија:C++ software]] [[Категорија:Graphic design]] [[Категорија:IRIX software]] [[Категорија:Mac OS graphics software]] [[Категорија:OS X graphics software]] [[Категорија:Windows graphics-related software]] [[Категорија:Proprietary cross-platform software]] [[Категорија:Photo software]] [[Категорија:Raster graphics editors]] [[Категорија:Technical communication tools|Photoshop]] [[Категорија:HDR tone mapping software|Photoshop]] 2gl91hgehbzgs2rd0nqsuo7xezoaogx 0 1120433 5649986 5438743 2026-10-26T09:41:00Z Fornax 115463 ([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Moorhusen (Wilstermarsch) COA.png]] → [[File:DEU Moorhusen (Wilstermarsch) COA.svg]] 5649986 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |image_photo = |Wappen = DEU Moorhusen (Wilstermarsch) COA.svg |lat_deg = 53 |lat_min = 58 |lat_sec = 0 |lon_deg = 9 |lon_min = 23 |lon_sec = 0 |Lageplan = Moorhusen in IZ.png |Bundesland = Schleswig-Holstein |Kreis = Штајнбург |Amt = Ицехо-Ланд |Höhe = 1 |Fläche = 4.68 |Einwohner = 87 |Stand = 2006-12-31 |PLZ = 25554 |Vorwahl = 04823 |Kfz = IZ |Gemeindeschlüssel = 01 0 61 070 |Adresse-Verband = Margarete-Steiff-Weg 3<br />25524 Ицехо |Website = [http://www.amtitzehoe-land.de/ www.amtitzehoe-<br />land.de] |Bürgermeister = Холгер Дункер |Partei = }} '''Морхузен''' ({{langx|de|Moorhusen}}) — општина во округот [[Штајнбург]], во [[Шлезвиг-Холштајн]], [[Германија]]. == Наводи == {{наводи}} {{Градови во Штајнбург (округ)}} {{ШлезвигХолштајн-гео-никулец}} [[Категорија:Штајнбург]] 49kvlvrycyavbzkrgdqf3e160o7x2nz 0 1128185 5649786 5648490 2026-10-25T18:30:43Z Gurther 105215 5649786 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Сашо Тасевски | портрет = Сашо Тасевски.jpg | px = 300px | опис = Сашо Тасевски во една од неговите претстави | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1972|8|10}} | роден-место = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = по улогата во: <br>[[Кандит во земјата на чудата (театарска претстава)|Кандит во земјата на чудата]]<br> [[Лука војводата]]<br>[[Бугар]]<br>[[Цибра]]<br>[[Џоџо]]<br>[[Филоктет]] | занимање = [[глумец]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Сашо Тасевски''' (роден на {{роден на|10|август|1972}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] театарски, филмски и телевизиски глумец, [[Стоечка комедија|стоечки комичар]], [[писател]] и колумнист, вработен во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://telma.com.mk/vesti/akterot-sasho-tasevski-e-nov-vd-direktor-na-dramski-teatar|title=Глумецот Сашо Тасевски е нов в.д. директор на Драмски театар {{!}} telma.mk|work=telma.com.mk|accessdate=2017-07-31}}</ref> == Животопис == Сашо Тасевски во 1995 година дипломирал на катедрата за глумечка игра на [[Факултет за драмски уметности - Скопје]]. Во [[1998]] година се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмски театар]] во Скопје, каде остварил преку педесет театарски ролји во матичниот и други театри низ државава, но и како соработник со други театарски институции и проекти. Во 2002 година, добитник е на националната театарска награда за најдобра глумечко остварување на фестивалот Војдан Чернодрински за улогата на ЦИБРА во претставата ТЕТОВИРАНИ ДУШИ. Во 2004 година магистрира театролошки науки на ФДУ, одбранувајќи ја тезата „''Театар во празното''“. По негово сценарио, во 2008 година е снимена куклената тв-серија за возрасни ВРЕМЕТО ДЕНЕС во режија на познатиот бугарски режисер Боњо Лунгов. Серијата се емитуваше во 46 епизоди на [[Наша ТВ]]. Во 2010 година во [[Драмски театар - Скопје|Драмски театар]] е праизведбата на неговата драма ИНТЕРМЕЦО<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://makfax.com.mk/kultura/215921/|title=„Интермецо“ на Сашо Тасевски со праизведба во Драмски - МАКФАКС|work=makfax.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2017-08-03}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Остварува улоги во неколку македонски серии како: Салон Хармони, Сакам да бидам кошаркар, Еурека, Тврдокорни и Преспав, но и во неколку тв-филмови и драми: Дичо Зографот, Девет пораки и други. Пишувал сценарија за стрипот во неделникот Фокус и колумни за истиот весник, но и за други весници и интернет портали. === Авторска кариера === Во 2007 е објавена неговата прва збирка драми „Шмизла“<ref>{{Наведени вести|url=http://press24.mk/knigite-na-sasho-tasevski-na-golem-popust|title=Книгите на Сашо Тасевски на голем попуст|work=press24.mk|access-date=2017-08-03|archive-date=2018-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227081819/http://www.press24.mk/knigite-na-sasho-tasevski-na-golem-popust|url-status=dead}}</ref> која доживува три изданија. Во годините што следат, објавува уште една збирка драми „Аеродромци“ и четири романи, култниот роман „Пеперутка“<ref>{{Наведени вести|url=http://vecer.mk/kultura/feljton-za-prostitutkata-od-peperutka-vo-vecher|title=Фељтон за проститутката од Пеперутка во ВЕЧЕР|work=Вечер|access-date=2017-08-03|language=mk}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, потоа „Угурсуз“, „Принцезата на малиот принц“ и „Отпозади“ со кои создава голема читателска публика. Остварува и две забележителни улоги во монодрамите, Човекот од соба седум и особено во Секс, Дрога и Рокенрол на сцената на драмскиот Театар во Скопје. Во 2013 година, добитник е на наградата „Најчитан писател во Македонија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/c/ee3d879f9b/saso-tasevski-najcitan-avtor-megju-dva-saema-na-knigata.html|title=Сашо Тасевски најчитан автор меѓу два саема на книгата|work=www.time.mk|accessdate=2017-08-03}}</ref>“ во сите библиотеки низ државата во конкуренција на странски и домашни писатели која ја доделува НУБ Климент Охридски. Во 2017 година е назначен за директор на Драмски театар - Скопје. Во 2023 година ја започнува неговата емисија "Лизгачки старт" на "ЕМ Телевизија" кој е автор и водител на истата до 2024 година. Од 2026 година е дел од политичката емисија „Колегиум” на [[Телевизија Алфа|Алфа ТВ]]. ==Театарски претстави== * Кандид во земјата на чудата * Кинегонда во Карлаленд * Арсеник и стара тантела * Ревизор * Кумови * Питачка опера * Фурка * Ојдипус тиранос * Филоктет * Роберто Зуко * Арлекин, слуга на двајва господари * Стари миризби * Ферхад и Ширин * Мефисто * Сон на летната ноќ * Тетовирани души * Што е тоа што ги тера жените да трчаат по улиците на Мадрид * Купидона * Демонот од Дебармаало * Операција Лир * Мечка * Доктор Фауст * Позитивно мислење * Магдо љубов моја * Три сестри * Секс, дрога, рокенрол * Лет над кукавичјото гнездо * Буре барут * Фамилија Адамс * Куршуми над Бродвеј ==ТВ-драми== * Дичо Зографот * Диоген * Глигор Прличев == Филмографија == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 1993 || [[Еурека]] ТВ-серија || Хорист 7 |- | 1994 || [[Прекалени]] ТВ-серија || Григор Прличев |- | 1998 || [[Денес, утре]] ТВ-филм || Друг дилер |- | 1998 || [[Салон Хармони]] ТВ-серија || Полицаец |- | 2000 || [[Погрешно време (телевизиска серија)|Погрешно време]] ТВ-серија || |- | 2000-2001 || [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]] ТВ-серија || Момчето |- | 2004 || [[Сакам да бидам кошаркар]] ТВ-филм || Полицаец |- | 2005 || [[Девет пораки]] ТВ-филм || |- | 2007 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 2010 || [[Пилот]] ТВ-филм || |- | 2013-2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ-серија || Гоце Делчев |- | 2017-2021 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ-серија || Полицаец Димо, Агент, Емил |- | 2021 || [[Кино „Љубов“]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Шофер на автобус |- | 2024 || [[Турбо-нет]] ТВ-филм || Славко |- | 2025 || [[Утре наутро (филм)|Утре наутро]] ТВ-филм || Затвореник |- | 2026 || [[Утре наутро (серија)|Утре наутро]] ТВ-серија || Затвореник |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тасевски, Сашо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Скопје]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски стоечки комичари]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] 92d345d395pgt2wek71h6iidcwq5vxh 0 1157346 5649805 5294338 2026-10-25T19:45:02Z Ehrlich91 24281 5649805 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Слепче (Демир Хисар).jpg|мини|300п|десно|Парохиската црква „Св. Никола“ во Слепче]] '''Слепчанска парохија''' — православна парохија на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква - Охридска архиепископија]], дел од [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]] на [[Крушевско-демирхисарска епархија|Крушевско-демирхисарската епархија]]. Нејзиното седиште е во црквата [[Црква „Св. Никола“ - Слепче (Демирхисарско)|„Св. Никола“]] во селото [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]]. Парохиски свештеник е јереј Метошко Дончовски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://krushdem.org/organizacija/parohii/|title=Парохии|work=Света Митрополија крушевска и демирхисарска|accessdate=2026-10-25}}</ref> Парохијата го опфаќа селото Слепче со црквата „Св. Никола“ како седиште на парохијата и селата [[Бараково]], [[Белче]], [[Вардино]], [[Граиште]], [[Журче]], [[Кутретино]], [[Прибилци]], [[Сладуево]] и [[Суводол (Демирхисарско)|Суводол]]. == Цркви == Ова е список на црквите во парохијата.<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Можно е списокот да е нецелосен. {| class="wikitable" |- ! име ! населено место ! изградена ! слика |- | [[Црква „Св. Никола“ - Слепче (Демирхисарско)|Црква „Св. Никола“]]<br>(парохиска црква) | [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] | 1867 | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Слепче (Демир Хисар) 15.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Слепче|Црква „Св. Јован Крстител“]] | Слепче | XI-{{римски|14}} век | [[Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Слепче.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Јован Богослов“ - Слепче|Црква „Св. Јован Богослов“]] | Слепче | | [[Податотека:Црква „Св. Јован Богослов“ - Слепче.jpg|200п]] |- | [[Црква „Пресвета Богородица Балаклија“ - Слепче|Црква „Пресвета Богородица Балаклија“]] | Слепче | 1970 | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Добромирово 7.jpg|200п]] |- | [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Слоештица|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] | [[Бараково]] | 1942 | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Никола“ - Белче|Црква „Св. Никола“]] | [[Белче]] | {{римски|19}} век или 1925 | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Никола“ - Вардино|Црква „Св. Никола“]] | [[Вардино]] | {{римски|19}} век | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Вардино.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Вардино|Црква „Св. Константин и Елена“]] | Вардино | | [[Податотека:Црква „Св. Константин и Елена“ - Вардино.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Тома“ - Граиште|Црква „Св. Тома“]] | [[Граиште]] | 2002 | [[Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште|Црква „Св. Леонтиј“]] | Граиште | 1927 | [[Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште.jpg|200п]] |- | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Журче|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | [[Журче]] | {{римски|17}} век | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Журче 7.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Журче|Црква „Св. Атанасиј“]] | Журче | 1617 | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 239.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Илија“ - Журче|Црква „Св. Илија“]] | Журче | 1976 | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Журче 20.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Кутретино/Суводол|Црква „Св. Константин и Елена“]] | [[Кутретино]]/[[Суводол (Демирхисарско)|Суводол]] | 1830 | [[Податотека:Црква „Св. Константин и Елена“ - Кутретино.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Илија“ - Лесково (манастирска)|Црква „Св. Илија“]] | [[Лесково]] | | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Лесково 6.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Илија“ - Лесково (селска)|Црква „Св. Илија“]] | Лесково | | ''во урнатини'' |- | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Прибилци|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | [[Прибилци]] | 1992 | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 225.jpg|200п]] |- | [[Црква „Св. Илија“ - Сладуево|Црква „Св. Илија“]] | [[Сладуево]] | | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 295.jpg|200п]] |- | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Суводол|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | Суводол | | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Суводол.jpg|200п]] |- |} == Поврзано == * [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Slepče Parish}} {{Coord|41|13|57|N|21|10|25|E|type:landmark_region:MK|display=title}} [[Категорија:Слепчанска парохија| ]] [[Категорија:Парохии во Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]] [[Категорија:Парохии на МПЦ]] 4eokb4tvi9mrk9lj03up0bkqmvocu9k 10 1160223 5649714 5631068 2026-10-25T13:52:39Z BT405 9277 5649714 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Детска Евровизија |title = [[Детска Евровизија]] |state ={{{state|uncollapsed}}} |above = [[Список на учесници на Детскиот избор за песна на Евровизија|Земји учеснички]] • [[Список на презентери на Детскиот избор за песна на Евровизија|Презентери]] • [[Детска Евровизија#Држави домаќини|Земји организатори]] • [[Список на победници на Детскиот избор за песна на Евровизија|Список на победници]] |group1 = Години |list1 = {{знамеикона|Данска}} [[Детска Евровизија 2003|2003]] • {{знамеикона|Норвешка}} [[Детска Евровизија 2004|2004]] • {{знамеикона|Белгија}} [[Детска Евровизија 2005|2005]] • {{знамеикона|Романија}} [[Детска Евровизија 2006|2006]] • {{знамеикона|Холандија}} [[Детска Евровизија 2007|2007]] • {{знамеикона|Кипар}} [[Детска Евровизија 2008|2008]] • {{знамеикона|Украина}} [[Детска Евровизија 2009|2009]] • {{знамеикона|Белорусија}} [[Детска Евровизија 2010|2010]] • {{знамеикона|Ерменија}} [[Детска Евровизија 2011|2011]] • {{знамеикона|Холандија}} [[Детска Евровизија 2012|2012]] • {{знамеикона|Украина}} [[Детска Евровизија 2013|2013]] • {{знамеикона|Малта}} [[Детска Евровизија 2014|2014]] • {{знамеикона|Бугарија}} [[Детска Евровизија 2015|2015]] • {{знамеикона|Малта}} [[Детска Евровизија 2016|2016]] • {{знамеикона|Грузија}} [[Детска Евровизија 2017|2017]] • {{знамеикона|Белорусија}} [[Детска Евровизија 2018|2018]]'' • {{знамеикона|Полска}} ''[[Детска Евровизија 2019|2019]] • {{знамеикона|Полска}} [[Детска Евровизија 2020|2020]] • {{знамеикона|Франција}} [[Детска Евровизија 2021|2021]] • {{знамеикона|Ерменија}} [[Детска Евровизија 2022|2022]] • {{знамеикона| Франција}} [[Детска Евровизија 2023|2023]] • {{знамеикона| Шпанија}} [[Детска Евровизија 2024|2024]] • {{знамеикона|Грузија}} [[Детска Евровизија 2025|2025]]• {{знамеикона|Малта}} [[Детска Евровизија 2026|2026]] |group2 = Победници <!-- Inserite le quadre SOLO se la relativa voce è stata già creata --> |list2 = {{знамеикона|Хрватска}} [[Дино Јелушиќ]] • {{знамеикона|Шпанија}} [[Марија Исабел]] • {{знамеикона|Белорусија}} [[Ксенија Ситник]] • {{знамеикона|Русија}} [[Анастасија и Марија Толмачеви]] • {{знамеикона|Белорусија}} [[Алексеј Жигалкович]] • {{знамеикона|Грузија}} Бзикеби • {{знамеикона|Холандија}} [[Ралф Макенбах]] • {{знамеикона|Ерменија}} Владимир Арзумјан • {{знамеикона|Грузија}} Candy • {{знамеикона|Украина}} [[Анастасија Петрик]] • {{знамеикона|Малта}} Гаја Каучи • {{знамеикона|Италија}} [[Винченцо Кантиело]] • {{знамеикона|Малта}} Дестини Чукунјере • {{знамеикона|Грузија}} Мариам Мамадашвили • {{знамеикона|Русија}} [[Полина Богусевич]] • {{знамеикона|Полска}} [[Роксана Венгел]] • {{знамеикона|Полска}} [[Вики Габор]] • {{знамеикона|Франција}} [[Валентина Тронел]] • {{знамеикона |Ерменија}} [[Maléna]] • {{знамеикона |Франција}} Лисандро • {{знамеикона |Франција}} Зое Клаузура • {{знамеикона |Грузија}} Андрија Путкарадзе • {{знамеикона |Франција}} Lou Deleuze • {{знамеикона |Ерменија}} Наре |below = }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за музика]] </noinclude> 5143f3x8nemcx1816t2uvz3i82sdspj 0 1160438 5649785 5648489 2026-10-25T18:30:19Z Gurther 105215 5649785 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Јанко Илковски | image = Janko Ilkovski.jpg | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1962|10|14}} | birth_place = [[Скопје]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | death_date = | death_place = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | occupation = [[Телевизија|ТВ-водител]] | known_for = „''[[Јади бурек]]''“ | years_active = | television = [[Телевизија Сонце]] | website = {{URL|www.jadiburek.com}}<br>{{URL|www.makedonskosonce.com}}<br>{{URL|www.republika.mk}} }} '''Јанко Илковски''' (р. {{роден во|Скопје}}, {{роден на|14|октомври|1962}}) — [[Македонија|македонски]] [[Телевизија|телевизиски]] и [[радио]]водител. ==Животопис и кариера== Јанко Илковски е роден на [[14 октомври]] [[1962]] година во [[Скопје]], каде завршил основно и средно образование, по што се запишува на студии на Белградскиот Универзитет. По враќањето од Белград и по промена на повеќе работни места, меѓу кои е и преведувач во [[МРТВ]] и на фестивалот [[Меѓународен фестивал на филмската камера „Браќа Манаки“|„Браќа Манаки“]], Илковски влегува во медиумските води во 2001 година, најпрво како водител на ноќна програма на [[А1 телевизија]], каде подоцна работи во рамките на спортската програма. Меѓу другите негови настапи како радио или ТВ водител се: новинар на радио [[Канал 103 (радио)|Канал 103]], водител на емисијата „Пладневен гневник“ на Радио Рос, водител на емисијата „Гутенбергова галаксија“<ref name="interviewUtrinski">[http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1168&stID=7610&pR=20 Интервју за]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Утрински Весник</ref> на ТВ 4, како и водител и музички уредник во радијата: Клуб ФМ, Топ ФМ и Радио Слободна Македонија. Контактната ТВ емисија насловена како „Јади бурек“, Јанко Илковски ја работи повеќе од дваесет години.<ref name="interview">[http://tocka.com.mk/22/95454/janko-ilkovski-sakam-na-eden-den-da-bidam-pretsedatelot-gjorgje-ivanov Интервју на] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140629040528/http://tocka.com.mk/22/95454/janko-ilkovski-sakam-na-eden-den-da-bidam-pretsedatelot-gjorgje-ivanov |date=2014-06-29 }}, tocka.com.mk, 20 мај 2013</ref> Емисијата, водителот Јанко Илковски ја работел на телевизиите: [[А1 телевизија]], ТВ Скај, [[Наша ТВ]], [[Сител|Сител 3]] и [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]]. Од 2017 година, емисија "Јади бурек" се емитува на [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] секој работен ден во 20:00 часот. Во 2023 година, Илковски започнува емисија наречена како "Слушај ваму" каде прави видео колумни и анализа во соработка со [[Република (неделен весник)|Република]]. Меѓу [[2023]]-[[2024|2024 година]] Илковски бил автор и водител на емисијата „Quo Vadis" на ЕМ Телевизија, со неделни видео колумни и анализи. Од 2026 година е дел од емисијата "Колегиум” на [[Телевизија Алфа|Алфа ТВ]]. Јанко Илковски работел и во печатените медиуми, меѓу кои пишувал текстови за: Вечерен дневен весник, Премин,<ref name="collaborators">[http://preminportal.com.mk/premin-magazin Список на соработници на], preminportal.com.mk, јуни 2007</ref> [[Вечер (дневен весник)|Вечер]],<ref name="columna">[http://vecer.mk/skopska/imash-slika-gasi-ton Колумна во „Вечер“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, vecer.mk, 7 мај 2008</ref> [[Време (дневен весник)|Време]], неделникот [[Фокус (списание)|Фокус]], [[Платформа|Платформа.мк]] и неделникот [[Република (неделен весник)|Република]]. == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/@jadiburek3 Јанко Илковски] на [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/p/Janko-Ilkovski-100044702851659 Јанко Илковски] на [[Facebook]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски телевизиски водители]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски водители]] latq63mhjgzzwp8oxev7qamqxa91hpl 5649787 5649785 2026-10-25T18:30:58Z Gurther 105215 5649787 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Јанко Илковски | image = Janko Ilkovski.jpg | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1962|10|14}} | birth_place = [[Скопје]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | death_date = | death_place = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | occupation = [[Телевизија|ТВ-водител]] | known_for = „''[[Јади бурек]]''“ | years_active = | television = [[Телевизија Сонце]] | website = {{URL|www.jadiburek.com}}<br>{{URL|www.makedonskosonce.com}}<br>{{URL|www.republika.mk}} }} '''Јанко Илковски''' (р. {{роден во|Скопје}}, {{роден на|14|октомври|1962}}) — [[Македонија|македонски]] [[Телевизија|телевизиски]] и [[радио]]водител. ==Животопис и кариера== Јанко Илковски е роден на [[14 октомври]] [[1962]] година во [[Скопје]], каде завршил основно и средно образование, по што се запишува на студии на Белградскиот Универзитет. По враќањето од Белград и по промена на повеќе работни места, меѓу кои е и преведувач во [[МРТВ]] и на фестивалот [[Меѓународен фестивал на филмската камера „Браќа Манаки“|„Браќа Манаки“]], Илковски влегува во медиумските води во 2001 година, најпрво како водител на ноќна програма на [[А1 телевизија]], каде подоцна работи во рамките на спортската програма. Меѓу другите негови настапи како радио или ТВ водител се: новинар на радио [[Канал 103 (радио)|Канал 103]], водител на емисијата „Пладневен гневник“ на Радио Рос, водител на емисијата „Гутенбергова галаксија“<ref name="interviewUtrinski">[http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1168&stID=7610&pR=20 Интервју за]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Утрински Весник</ref> на ТВ 4, како и водител и музички уредник во радијата: Клуб ФМ, Топ ФМ и Радио Слободна Македонија. Контактната ТВ емисија насловена како „Јади бурек“, Јанко Илковски ја работи повеќе од дваесет години.<ref name="interview">[http://tocka.com.mk/22/95454/janko-ilkovski-sakam-na-eden-den-da-bidam-pretsedatelot-gjorgje-ivanov Интервју на] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140629040528/http://tocka.com.mk/22/95454/janko-ilkovski-sakam-na-eden-den-da-bidam-pretsedatelot-gjorgje-ivanov |date=2014-06-29 }}, tocka.com.mk, 20 мај 2013</ref> Емисијата, водителот Јанко Илковски ја работел на телевизиите: [[А1 телевизија]], ТВ Скај, [[Наша ТВ]], [[Сител|Сител 3]] и [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]]. Од 2017 година, емисија "Јади бурек" се емитува на [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] секој работен ден во 20:00 часот. Во 2023 година, Илковски започнува емисија наречена како "Слушај ваму" каде прави видео колумни и анализа во соработка со [[Република (неделен весник)|Република]]. Меѓу [[2023]]-[[2024|2024 година]] Илковски бил автор и водител на емисијата „Quo Vadis" на ЕМ Телевизија, со неделни видео колумни и анализи. Од 2026 година е дел од емисијата „Колегиум” на [[Телевизија Алфа|Алфа ТВ]]. Јанко Илковски работел и во печатените медиуми, меѓу кои пишувал текстови за: Вечерен дневен весник, Премин,<ref name="collaborators">[http://preminportal.com.mk/premin-magazin Список на соработници на], preminportal.com.mk, јуни 2007</ref> [[Вечер (дневен весник)|Вечер]],<ref name="columna">[http://vecer.mk/skopska/imash-slika-gasi-ton Колумна во „Вечер“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, vecer.mk, 7 мај 2008</ref> [[Време (дневен весник)|Време]], неделникот [[Фокус (списание)|Фокус]], [[Платформа|Платформа.мк]] и неделникот [[Република (неделен весник)|Република]]. == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/@jadiburek3 Јанко Илковски] на [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/p/Janko-Ilkovski-100044702851659 Јанко Илковски] на [[Facebook]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски телевизиски водители]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски водители]] idh7nzizfy4wd17e34wnvrmy3g2ksm1 0 1173691 5649761 5422959 2026-10-25T16:48:33Z PapaJohnWp 68735 5649761 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Трипити |name_local = Τρυπητή |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Аристотел | ширина = | опис = <center>Местоположба на Трипити во [[Аристотел (општина)|Аристотел]] и областа [[Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Трипити | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40| ГШ_мин = 21| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин = 55| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 21 |lon_deg = 23 |lon_min = 55 |elevation_min = |elevation = |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија]] |periphunit = [[Халкидик (округ)|Халкидик]] |prefec = |municipality = [[Аристотел (општина)|Аристотел]] |municunit = [[Стагира-Акант]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2001 |population = 17 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Трипити''' ({{langx|el|Τρυπητή}}) — село во [[Аристотел (општина)|Општина Аристотел]] во [[Халкидик (округ)|округот Халкидик]], [[Егејска Македонија]], денес во областа [[Централна Македонија]], [[Грција]]<ref name="Kallikratis">[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Kallikratis law] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170427081550/http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf |date=2017-04-27 }} Greece Ministry of Interior {{el icon}}</ref>. Пред реформата на локалната власт во [[2011]] година Трипитибил дел од општина Стагира-Акант <ref name=Kallikratis/>. == Географија и местоположба == Трипити се наоѓа на 8 километри јужно од гратчето [[Ерисово]] (Јерисос) и на 125 километри источно од [[Солун]], во југоисточниот дел на Халкидик, на северниот дел од полуостровот [[Света Гора]]. Трипити се наоѓа точно на местото каде во античкиот период се наоѓал каналот прокопан од персискиот цар [[Ксеркс]]. Од неговото пристаниште најблиску е оддалечен островот [[Амолјани]]. == Демографија == За првпат на пописот се споменува во 1940 година, каде живееле 2 лица. Денеска, населението на селото е 17 жители според пописот од [[2001]] година.<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=229 του pdf}}</ref> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://www.dimosaristoteli.gr/en/villages/varvara Општина Аристотел ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170524143612/http://www.dimosaristoteli.gr/en/villages/varvara |date=2017-05-24 }} {{Аристотел (општина)}} [[Категорија:Аристотел (општина)]] o5ds2szgi2hae2229u1zxyu38jftggy 0 1182494 5649863 5597265 2026-10-26T00:18:18Z Juppi lantteineen 137770 File 5649863 wikitext text/x-wiki [[File:Christian Dior 1954.jpg|thumb|Christian Dior (1954)]] '''Кристијан Диор''' ({{IPA-fr|kʁistjɑ̃ djɔːʁ}}; 21 јануари 1905 година – 24 октомври 1957) бил француски моден творец, најдобро познат како основач на една од врвните светски модни куќи, исто така, Кристиан Диор  сега е во сопственост на Groupe Arnault. Неговите модни куќи се сега во целиот свет. == Почетокот на животот == [[Податотека:Granville_-_Maison_et_Musée_de_Dior.jpg|десно|мини|Модната куќа на Кристиан Диор и Музеј во Гранвиј, Франција]] Кристијан Диор е роден во Гранвиј, приморскиот град на брегот на Нормандија, Франција. Тој е вториот од петте деца родени да Maurice Dior, богатиот производител (на семејството фирма беше Dior Frères), и неговата сопруга, поранешен Медлин Мартин. Тој имал четири деца: Рејмонд , Жаклин, Бернард, и Кетрин Диор. Семејството Диор се надева дека  тој ќе стане дипломат, но Диор е  уметнички настроен и сака да биде вклучен во уметноста.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ffkK4dy00SoC&pg=PA207|title=Christian Dior : the man who made the world look new|last=Pochna|first=Marie-France|publisher=Arcade Pub.|year=1996|isbn=1559703407|edition=1 English language|location=New York|page=207}}</ref> За Да заработат пари, тој ги продава своите модни скици надвор од неговата куќа по 10 центи на секој.Во 1928 година, Диор го напушта училиштето и добива пари од својот татко за финансирање на мала уметничка галерија, каде што тој и еден пријател ја продаваат уметноста од страна на Пабло Пикасо. Три години подоцна, по смртта на мајката и братот на Диор и финансиската катастрофа во бизнисот со ѓубрива на семејството, за време на Големата депресија, што резултира со татко му да ја изгуби контролата над Диор Фрер, галеријата мора да биде затворена. Од 1937 година, Диор бил вработен од страна на моден творец Роберт Пигет, кој му дал можност да дизајнира три Пигетколекции.<ref name="marly">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-OvxAAAAMAAJ&q=%22Cafe+Anglais%22|title=Christian Dior|last=Marly|first=Diana de|date=1990|publisher=B.T. Batsford|isbn=9780713464535|location=London|page=12|quote="Dior designed three collections while at Piguet's, and the most famous dress he created then was the Cafe Anglais..."}}</ref><ref name="pochna2">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ffkK4dy00SoC&pg=PA&dq=%22Robert+Piguet%22#v=onepage&q=%22Robert%20Piguet%22&f=false|title=Christian Dior : the man who made the world look new|last=Pochna|first=Marie-France|date=1996|publisher=Arcade Pub.|others=Joanna Savill (trans.)|isbn=9781559703406|edition=1 English language|location=New York|pages=62, 72, 74, 80, 102}}</ref> Диор подоцна ќе каже дека " Роберт Пигет ме научи доблести на едноставност преку кои вистинска елеганција мора да дојде.'<ref name="quin">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=e_46gh0ddVIC&pg=PA125|title=Quintessentially perfume.|last=Grainger|first=Nathalie|date=2010|publisher=Quintessentially Pub. Ltd.|isbn=9780955827068|location=London|page=125}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vJHOAAAAMAAJ&q=%22Robert+Piguet+taught+me+the+virtues+of+simplicity+through+which+true+elegance+must+come%22|title=Dressmakers of France: The Who, How, and why of the French Couture|last=Picken|first=Mary Brooks|last2=Dora Loues Miller|date=1956|publisher=Harper|page=105}}</ref> Една од неговите оригинални дизајни за Пигет, денски фустани со кратки, полни здолниште е особено добро применето. Додека бил во Пигет, Диор работел заедно со Пјер Балман и бил наследен како дизајнер на куќа од Марк Бохан - кој во 1960 година ќе стане шеф на дизајнот за Кристијан Диор Париз. Диор го остави Пигет кога бил повикан на воена служба. Во 1942 година, кога Диор ја напуштил војската, тој се приклучил на модната куќа на Луциен Лелонг, каде што тој и Балман биле главни дизајнери. За време на Втората светска војна, Диор, како вработен во Лелонг - кој работел за зачувување на француската модна индустрија за време на војната од економски и уметнички причини - дизајнира фустани за жените на нацистички офицери и француски соработници, како и другите модни куќи што останубаат во бизнисот за време на војната, вклучувајќи ги Жан Пату, Жан Ланвин и Нина Ричи. Неговата сестра, Кетрин (1917-2008), била член на францускиот отпор, бил заробена од Гестапо и испратена во концентрациониот логор Равенсбрук, каде што билазатворена до нејзиното ослободување во мај 1945 година. <ref>{{Наведена книга|title=The Healing Wound: Experiences and Reflections, Germany, 1938–2001|url=https://archive.org/details/healingwoundexpe00sere|last=Sereny|first=Gitta|publisher=W. W. Norton & Company|year=2002|isbn=0-393-04428-9|location=New York|pages=[https://archive.org/details/healingwoundexpe00sere/page/15 15]–16}}</ref> == Модната куќа Диор == [[Податотека:Christian_Dior_(Moscow_exhibition,_2011)_26.jpg|мини|Костимот "Бар", Корол, 1947 година, кој бил прикажан во Москва во 2011 година<br />]] Во 1946 година, Марсел Бусак, успешен претприемач познат како најбогат човек во Франција, го покани Диор да го дизајнира Филип и Гастон, модна куќа во Париз, која започна во 1925 година. Диор одбил, сакајќи да направи нов почеток под негово име, наместо да го оживее стар бренд. На 8 декември 1946 година, со поддршка на Бусак, Диор ја основал својата модна куќа. Вистинското име на линијата на неговата прва колекција, претставено на 12 февруари 1947 година, била Корол (буквално ботанички термин корола или кружни ливчиња на англиски јазик), но фразата Нов изглед била наменета за Кармел Сноу, уредник- главен уредник на Хаперската чаршија. Диор-дизајните биле повозбудливи од буксирачките, зачувани во ткаенина форми на неодамнешните стилови на Втората светска војна, под влијание на оброците на ткаенината. Тој билгосподар на создавање на облици и силуети; Диор е цитиран како вели: "Јас дизајнирав цветни жени". Неговиот изглед ги користел ткаенините наредени претежно со перкале, бодливи, bustier-стил лисици, колковите, косетите со оси и петтикоата, кои ги правеле своите фустани од половината, давајќи му на неговата модели многу убава форма.  Првично, жените протестираа поради тоа што неговите дизајни ги прекриваат нозете, за кои биле неискористени поради претходните ограничувања на ткаенината. Исто така имало некои реакции на Диор дизајни поради количеството на ткаенини кои се користат во еден фустан или костум. За време на една фотографирана фотографија на пазарот во Париз, моделите биле нападнати од страна на женски продавачи поради оваа изнемоштеност, но опозицијата престанува откако завршува воениот недостиг. "New look" го револуционизира женскиот фустан и повторно го воспоставува Париз како центар на модниот свет по Втората светска војна. == Смрт == Кристијан Диор починал додека бил на одмор во Монтекатини, Италија, на 24 октомври 1957 година. Некои извештаи велат дека тој починал од срцев удар по задушување со рибина коска. == Награди и признанија == Dior бил номиниран за 1955 Академска Награда за Најдобар Костим Дизајн во црна и бела за на ''Терминал Станица'' во режија на [[Виторио де Сика|Vittorio De Sica]] (1953). Dior исто така бил номиниран во 1967 година за [[BAFTA]] за Најдобар Британски Костим (Боја) за ''Arabesque'' во режија на Стенли Донен (1966).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://awards.bafta.org/award/1967/film/british-costume-design-colour|title=1967 Film British Costume Design - Colour &#124; BAFTA Awards|publisher=Awards.bafta.org|accessdate=2017-02-12}}</ref> Номиниран во 1986 година за неговиот придонес во 1985 година филм, Bras ''de fer'', тој бил Најдобар Костим Дизајн (Meilleurs костими), за време на 11-ти Цезар Награди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.academie-cinema.org/en/ceremony/awards.html|title=Awards - Académie des Arts et Techniques du Cinéma|publisher=Academie-cinema.org|accessdate=2017-02-12|archive-date=2014-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018013409/http://www.academie-cinema.org/en/ceremony/awards.html|url-status=dead}}</ref> Новелата на Пол Галико, г-ѓа Арис во Париз (1958 година, насловот Цвеќе за г-ѓа Харис) ја раскажува приказната за лондонски личност која се вљубува во модната гардероба на нејзиниот работодавач и решава да оди во Париз за да си купува сандаче за Диор. Парфемот наречен Кристијан Диор се користи во романот на Харуки Мураками, The Wind-Up Bird Chronicle, како влијателен симбол поставен на критичните точки на церемонијата.  Англискиот пејач и текстописец Морисеј ја издаде песната "Кристијан Диор" како Б-страна на неговиот сингл "Во иднината кога сè е добро".  Во песната "Виножито високо" од филмот Евита, Ева Перон пее "Дојдов од народот, треба да ме обожаваат, па Кристијан Диор, од мојата глава до прстите"  Во 2010 година, Западот го спомнува брендот Диор во три други песни: "Ѓавол во ново фустанче", "Посилни" и "Бери обврзници" == Наводи == {{Reflist|35em}} [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Починати во 1957 година]] 2vqugfrgrpga4g8q9d11capqdb4vi3n 0 1183422 5650036 5424670 2026-10-26T11:09:34Z SteveK 57005 ([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Negenborn COA.png]] → [[File:DEU Negenborn COA.svg]] use SVG 5650036 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |image_coa = DEU Negenborn COA.svg |image_photo = Negenborn.jpg |imagesize = |image_caption =Поглед кон Негенборн |lat_deg = 51 |lat_min = 55 |lat_sec = 00 |lon_deg = 9 |lon_min = 34 |lon_sec = 00 |image_plan = Negenborn in HOL.svg |state = Niedersachsen |district = Холцминден |Samtgemeinde = Беверн |elevation = 190 |area = 9.87 |population = 749 |Stand = 2006-12-31 |postal_code = 37643 |PLZ-alt = 3451 |area_code = 05532 |licence = HOL |Gemeindeschlüssel = 03 2 55 030 |Straße = Schulstraße 12 |website = [http://www.gemeinde-negenborn.de/ www.gemeinde-negenborn.de] |mayor = Херман Харлинг |party = SPD }} '''Негенборн''' ({{langx|de|Negenborn}}) — општина во округот [[Холцминден (округ)|Холцминден]], во сојузната покраина [[Долна Саксонија]], [[Германија]]. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{Градови во Холцминден (округ)}} {{ДолнаСаксонија-гео-никулец}} [[Категорија:Холцминден (округ)]] hpish2yr93w2ie6cd8t41i5bzsjok6i 0 1192597 5649772 5204413 2026-10-25T17:42:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649772 wikitext text/x-wiki '''Бугарија''' се приклучила на [[Европска Унија|Европската Унија]] во [[2007]] година<ref>{{наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/01/AR2007010100383.html|title=Bulgaria, Romania Join European Union|first=NEVYANA|last=HADJIYSKA|publisher=[[Associated Press]] via [[Washington Post]]|date=January 1, 2007|accessdate=March 6, 2015}}</ref>, но нејзината усогласеност со нормите за човекови права, сепак, е далеку од совршена. Иако медиумите имаат рекорд за непристрасно известување<ref name="LOCprof">Text used in this cited section originally came from: [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Bulgaria.pdf Bulgaria (June 2005) profile] from the [[Library of Congress Country Studies]] project.</ref>, непостоењето на специфична легислатива на Бугарија за заштита на медиумите од мешање на државата е теоретска слабост. Условите во дванаесетте стари и пренатрупани затвори во Бугарија генерално се лоши. Реформата на условната казна во средината на [[2005]] година се очекувала да ја намали пренатрупаноста во затворите<ref name="LOCprof" />. [[Полиција]]та е обвинета за злоупотреба на затворениците и за користење на нелегални истражни методи, а институционалните стимулации го обесхрабруваат целосното известување и истрага за многу злосторства. Уставот гарантира слобода на вероисповед, но локалните власти се обиделе да ги спроведат посебните барања за регистрација на некои групи. Освен [[Бугарска православна црква|Бугарската православна црква]], во земјата постојат и еврејски, муслимански и римокатолички верници. Судските застои и слабата судска администрација ја прават уставната заштита на правата на обвинетите проблематични во некои случаи<ref name="LOCprof" />. == Институции за деца и возрасни со ментални пречки == Условите во бугарската мрежа на институции за деца и возрасни со ментална попреченост предизвикаа загриженост. Центарот за застапување за лицата со ментална попреченост испратил колективна жалба во рамките на Европскиот комитет за социјални права во врска со неуспехот да се обезбеди образование за децата во домовите за социјална грижа што ги води Министерството за труд и социјална политика. Во моментов процесот е во тек пред [[Европски суд за човекови права|Европскиот суд за човекови права]]. Документарниот филм „''Напуштените деца во Бугарија''“ (TrueVision, 2007) се емитувал на BBC Four во [[Велика Британија]] во септември [[2007]] година и го отсликува лишувањето од храна, здравствена заштита и образование за децата во установата во [[Могилино]]. Широката институционализација на децата во Бугарија најверојатно нема да биде во согласност со најдобрите интереси на детето и речиси сигурно го крши членот 23 од Конвенцијата за правата на детето и членовите 11, 12 и 13 од Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Convention on the Rights of the Child|url=http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CRC.aspx|accessdate=March 6, 2015}}</ref>. == Македонско малцинство == {{Главна|Македонци во Бугарија}} Постои мал број на поединци кои се идентификуваат како етнички [[Македонци]] во областа Благоевград во Бугарија. Пописот од [[2001]] година покажува дека во земјата живееле 5.071 Македонци, додека други извори цитираат помеѓу 3.000 и 25.000. Грчкиот Хелсиншки монитор известува дека ''бугарската држава и јавното мислење исто така го негираат своето право на самоидентификација'' и дека ''сите дејствија што се однесуваат на јавна демонстрација на македонскиот идентитет во Бугарија се подложени на повеќе или помалку директно сузбивање и негирање''"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greekhelsinki.gr/pdf/cedime-se-bulgaria-macedonians.doc|title=Minorities in southeast Europe: Macedonians in Bulgaria|date=}}</ref>. Според пописот на населението во Република Бугарија од 2011 г. таму живеат 1.654 Македонци,<ref>[http://www.nsi.bg/census2011/NPDOCS/Census2011final.pdf Преброяване 2011 – окончателни резултати, гл. ІІІ. Основни резултати, стр. 23.]</ref> од нив: 561 се населети во [[Благоевградска област]]<ref>[http://censusresults.nsi.bg/Reports/2/2/R9.aspx?OBL=BLG Население по етническа група и майчин език в област: Благоевград.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, а 1.163 се со маjчин македонски јазик<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://censusresults.nsi.bg/Reports/2/2/R9.aspx |title=Население по етническа група и майчин език |accessdate=2018-03-23 |archive-date=2011-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111227222651/http://censusresults.nsi.bg/Reports/2/2/R9.aspx |url-status=dead }}</ref>. Според пописот во Бугарија живеат 1.091 државјани на [[Република Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://censusresults.nsi.bg/Reports/2/2/R11.aspx |title=Население с чуждо гражданство по страни |accessdate=2018-03-23 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004020646/http://censusresults.nsi.bg/Reports/2/2/R11.aspx |url-status=dead }}</ref> Според [[Стојко Стојков]] од партијата на Македонците во Бугарија [[ОМО Илинден - Пирин]] ова е последица на манипулациите со резултатите. Тој објаснува дека од таа бројка етнички Македонци, дури околу 1.000 души биле заведени дека поседуваат македонско државјанство.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=72211856517&id=9&prilog=0&setIzdanie=22337 |title=Бугарија изброи само 1.609 Македонци, весник Нова Македонија, број 22337, 22.07.2011 г. |accessdate=2018-03-23 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928045529/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=72211856517&id=9&prilog=0&setIzdanie=22337 |url-status=dead }}</ref> Бугарското мнозинство (вклучувајќи го и печатот) ги смета Македонците што живеат во Бугарија како „чисти“ Бугари. На Македонците им е одбиено правото да регистрираат политички партии (види [[ОМО Илинден]] и [[ОМО Илинден - Пирин]]), бидејќи партијата според властите е „''етничка сепаратистичка организација финансирана од странска влада''“, нешто што е против бугарскиот устав. Сепак, уставниот суд не ги забранил партиите на [[Евророма]] (Еврома) и на [[Движење за права и слободи]], кои се сметаат за етнички партии. Европскиот суд за човекови права се изјаснил „едногласно, дека имало повреда на членот 11 (слобода на собирање и здружување) на Европската конвенција за човекови права“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tharwaproject.com/node/3038|title=IWPR'S BALKAN CRISIS REPORT, No. 581|date=October 28, 2005|publisher=[[Tharwa Foundation]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518182652/http://tharwaproject.com/node/3038|archivedate=May 18, 2007|accessdate=March 6, 2015}} courtesy [[Archive.org]]</ref><ref>{{наведени вести|title=UMD Dismayed at CoE Committee of Ministers Resolution to Override ECHR Judgement|publisher=[[United Macedonian Diaspora]]|date=December 2, 2009|url=http://www.umdiaspora.org/index.php/en/frontpage-news/63-civil-rights/431-umd-dismayed-at-coe-committee-of-ministers-resolution-to-override-echr-judgement|accessdate=March 6, 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072417/http://www.umdiaspora.org/index.php/en/frontpage-news/63-civil-rights/431-umd-dismayed-at-coe-committee-of-ministers-resolution-to-override-echr-judgement|url-status=dead}}</ref>. == Роми == Бројни случаи се цитирани во врска со малтретирањето на ромската популација од страна на бугарската полиција. Во бугарското општество постои широка дискриминација против ромската популација, а од [[2006]] година бугарската влада не спровела никакви закони кои се однесуваат на дискриминација на Ромите<ref>[https://www.hrw.org/legacy/wr2k1/europe/bulgaria.html Human Rights Developments in Bulgaria 2001]</ref>. Бугарските државни безбедносни сили се познати по произволно апсење и злоупотреба на улични деца од ромско етничко потекло<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Bulgaria. Country Reports on Human Rights Practices|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2000/eur/705.htm|date=February 23, 2001|accessdate=March 6, 2015}}</ref>. Ромите се подложени на вознемирување во Бугарија, вклучително и зачувување на регрутите на ромската војска и лошите полициски одговори на злосторствата извршени врз ромската националност. Висок процент ромски деца не посетуваат училиште, и поради сиромаштијата и недостатокот на наставници кои го говорат нивниот мајчин јазик. == Трговија со луѓе == Постои растечка свест за трговијата со луѓе како прашање за човекови права во Европа. Крајот на комунизмот придонел за зголемување на трговијата со луѓе, при што поголемиот дел од жртвите се жени присилени на проституција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Themes/trafficking/|title=Slaves at the heart of Europe|publisher=[[Council of Europe]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040307062424/http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Themes/trafficking/|archivedate=March 7, 2004|accessdate=March 6, 2015}} courtesy [[Archive.org]]</ref><ref>{{наведени вести|publisher=[[BBC]]|title=A modern slave's brutal odyssey|date=November 3, 2004|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3979725.stm|accessdate=March 6, 2015}}</ref>. Бугарија е земја на потекло и земја на транзит за лица, главно жени и деца, тргувани заради сексуална експлоатација. Бугарската влада покажала одредена заложба за борба против трговијата со луѓе, но била критикувана поради тоа што не успеала да развие ефикасни мерки за спроведување на законот и за заштита на жртвите<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.state.gov/g/tip/rls/tiprpt/2005/46613.htm|title=Trafficking in Persons Report|date=June 3, 2005}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catwinternational.org/factbook/Bulgaria.php|title=Bulgaria Factbook|publisher=[[Coalition Against Trafficking in Women]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100716110705/http://www.catwinternational.org/factbook/Bulgaria.php|archivedate=July 16, 2010|accessdate=March 6, 2015}} courtesy [[Archive.org]]</ref>. == Меѓународна критика == Европскиот суд за човекови права често тврди дека Бугарија ја прекршува Европската конвенција за човекови права. Во 2015 година, Судот издал специјално соопштение за медиумите посветено на системскиот проблем на бугарскиот правен систем, подвлекувајќи дека во повеќе од 45 пресуди против Бугарија ... властите не ја исполниле својата обврска да спроведат ефикасна истрага<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=celex:52016DC0040|title=Report on Progress in Bulgaria under the Cooperation and Verification Mechanism {SWD(2016) 15 final}|publisher=European Commission|date= 27 January 2016|access-date=29 November 2017}}</ref>. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://www.ifex.org/bulgaria/ Censorship in Bulgaria] - [[International Freedom of Expression Exchange|IFEX]] *[http://www.imdb.com/title/tt1145514/ Documentary - ''Bulgaria's Abandoned Children''] *[http://www.bghelsinki.org/en/ Bulgarian Helsinki Committee] *[https://web.archive.org/web/20120208112636/http://warehousesofneglect.civiblog.org/blog Warehouses of Neglect - a blog about human rights violations in Bulgaria's institutions for children and young adults with mental disabilities] *[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=2854 European Roma Rights Center - ''Strasbourg Court Sanctions Bulgaria for Failure to Bring Perpetrators of Racist Killing to Justice''] *[https://web.archive.org/web/20171019154935/http://www.romatogether.org/ NGO Roma Together] {{Европа по тема|Човекови права во}} [[Категорија:Човекови права во Бугарија| ]] nd889w3sxlxlez74f3wy18eco2t3bvd 0 1192861 5649791 5566339 2026-10-25T18:40:01Z Սահակ 28751 5649791 wikitext text/x-wiki {{Infobox Public transit |name = Ереванско метро |image = |imagesize= | image2 = Republiq Square Metro Station Fountains.jpg|300px|Фонтани на плоштадот „Република“ на метро станица ]] | alt2 = | imagesize2 = | caption2 = |native_name = Երևանի մետրոպոլիտեն |locale = [[Ереван]], [[Ерменија]] |transit_type = [[метро]] |lines = 1<ref name="metro-loans">{{наведени вести | title = Yerevan authorities negotiating new metro line projects with banks | website = ArmeniaNow.com | url = http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | date = 27 March 2013 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-02-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130221091846/http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | url-status = dead }}</ref> |stations = 10<ref name="metro-loans" /> |ridership = 41,950 <small>(2016)</small><ref name="asmetro">{{Наведена мрежна страница |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |title=Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2016 год |publisher=Международная Ассоциация "Метро" [International Association of Metros] |format=pdf |language=ru |trans-title=Main technical and operational specifications for Subways in Year 2016 |accessdate=2017-09-07 |archive-date=2017-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |url-status=dead }}</ref> |annual_ridership = 15.4 милиони<small>(2016)</small><ref name="asmetro" /> |website = [https://yermetro.am yermetro.am] |began_operation = 7 март 1981<ref name="metro-loans" /> |operator = Министерство за транспорт и комуникација на Ерменија |vehicles = 70 |system_length = {{convert|13.4|km|mi|1|abbr=on}}<ref name="metro-loans" /> |track_gauge = {{RailGauge|1524mm|lk=on}} |el = 825 V [[Еднонасочна струја|DC]] [[third rail]] |top_speed = {{convert|90|км/ч|mph|abbr=on}} |map = {{Yerevan Metro|inline=yes}} }} [[File:Plan-metro-erevan.jpg|thumb|262px|right|Карта на Ереванското метро]] '''Ереванското метро''' ([[ерменски]]: ''Երևանի մետրոպոլիտեն'') — брз транзитен систем кој служи на главниот град на [[Ерменија]], [[Ереван]]. Системот започнал да работи во [[1981]] година и како и повеќето од поранешните советски метрополи, неговите станици се многу длабоки (20-70 метри под земја) и се комплексно украсени со национални мотиви. Метрото работи на 13,4 километарска линија и во моментов има 10 активни станици<ref name="metro-loans" />. Употребата на системот драстично се намалило во последниве години како резултат на воведувањето на нов систем за [[минибус]]. == Историја == [[Ереван]], главниот град на [[Ерменија]], доживеал значителен раст за време на поствоениот период кога бил главен град на [[Ерменска Советска Социјалистичка Република]]. Поради нерамномерниот пејзаж на градот, само подземниот систем можел да ги исполни сите критериуми за ефикасно транспортирање на голем број луѓе низ градот. Првите планови за брз транзитен систем започнале да се формираат кон крајот на 1960-тите, под покровителство на Антон Кочињан, тогашниот прв секретар на [[Комунистичка Партија на Ерменија|Комунистичката Партија на Ерменија]]. Првично, ова било центрирано на брз трамвајски систем, наместо целосен подземем метро систем. Во тоа време, Одделот за советско планирање на градското инженерство јасно кажал дека системот на метро ќе се доделува само на градови со повеќе од еден милион население, што на почетокот на изградбата во Ереван го немало. Сепак, сите тунели во кои требало да се инсталираат трамвајските линии биле изградени со дизајн кој би овозможил потенцијално претворање во целосен подземен метро систем. До крајот на [[1978]] година, над 4 км тунели веќе биле проектирани, а кога плановите биле редизајнирани, така што системот бил пренаменет како целосно подземно метро (иако за да се избегнат дополнителни бирократски мерки, системот продолжил да биде официјално нарекуван ''Брз трамвај'' до неговото отворање). На [[7 март]] [[1981]] година системот бил триумфално отворен, станувајќи осмиот советски метро систем, со првите четири станици и со должина од 7,6 километри. Оттогаш, системот се зголемил на 13,4 километри<ref name="metro-loans" />. Инженерската работа била со толку висок квалитет што за време на земјотресот во Ерменија во [[1988]] година, Метрото успеало да го издржи земјотресот што ја парализирала целата република и продолжило да работи наредниот ден, со само една мала штета. Сепак, ова не ставило крај на повеќето проекти за проширување, бидејќи финансиите биле пренасочени кон реконструкција на уништената инфраструктура на други места во [[Ереван]] и [[Ерменија]]. На [[28 декември]] [[1999]] година метрото било преименувано по [[Карен Демирчјан]], човекот кој бил одговорен за промена на статусот на системот од брз трамвај во метро, ​​откако бил убиен два месеца претходно во терористички напад ви ерменскиот парламент. == Факти и бројки== [[File:Rep square metro station.jpg|thumb|Влезот на метро станицата на плоштадот Република]] [[File:Hraparak.JPG|thumb|Внатрешност на метро станицата на плоштадот Република]] Денес метрото функционира како една линија, со посебна [[шатл-служба]] на филијалата Шенгавит-Чарбах, и опфаќа 13,4 километри,<ref name="metro-loans" />, со возови на секој пет минути од 6:30 часот до 11 часот. Опслужувал околу 60.000 патници дневно пред да се зголеми цената на билетот<ref name="fare-increase">{{наведени вести | title = Union of consumers: Doubled fare for Yerevan Metro will reduce number of passengers | website = ArmeniaNow.com | url = http://armenianow.com/social/30547/yerevan_municipality_increased_metro_fair_increases | date = 22 June 2011 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131112095512/http://armenianow.com/social/30547/yerevan_municipality_increased_metro_fair_increases | url-status = dead }}</ref>. Во [[2012]] година 14,9 милиони патници се возеле преку метрото<ref>{{Наведена мрежна страница | title=[unknown] | publisher= | url = http://www.armstat.am/file/article/sv_12_12r_124.pdf | language = hy | date= | accessdate = 2013-08-04}}</ref>, но бројот на патници паднал за речиси 20% до 50.000 патници дневно по удвојувањето на цената<ref name="EU-assist">{{наведени вести | title = Investing deep: Yerevan Metro gets continued assistance from European donors | website = ArmeniaNow.com | url = http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | date = 5 December 2012 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-02-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130221091846/http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | url-status = dead }}</ref>. Системот вработува околу 1.200 работници. Особена одлика на метро е тоа што дигиталните тајмери/часовници бројат, односно се ресетираат во „00:00“ часот кога возот заминува и продолжува да брои додека не замине следниот воз. Потребно е патниците да бидат свесни дека возовите, генерално, пристигнуваат и заминуваат на секои 5 минути. Поради нерамномерниот пејзаж на [[Ереван]], метрото во некои случаи оди над земјата. Од десетте станици, седум се подземни, од кои едниот е плиток, а останатите се стационирани на длабоко ниво. Продолжувајќи ја традицијата на сите поранешни советски подземни системи, повеќето од станиците се извонредно украсени, често мешејќи ги ерменските национални мотиви со доцно-советската архитектура. Кога системот бил отворен, првично немало складиште. Во раните 1990-ти, метро системот имал вкупно 70 возила (сите од нив 81-717/714 модели) кои формирале приближно 12 возови. Меѓутоа, оттогаш меѓупроизводните вагони биле продадени на московските и на санкт-петербургските системи, за возврат за ремонтот на поправните возила. Во 2000-2001 година, од економски причини, сите преодни 81-714 вагони престанале да функционираат, а во моментов системот има само 13 81-717 возови за две кочии (12 на главната линија, една на шатл-служба). Годишниот буџет за метрото во [[2002]] година изнесувал 1 милијарда 440 милиони [[Ерменски драм|драми]] (околу 2,5 милиони долари). Од оваа сума околу 800 милиони драми биле финансирана од државата. Остатокот од буџетот бил распределен од трошоците за билети, трговија и рекламирање. Билетот на метрото во моментов чини 100 драми (околу 25 центи)<ref name="fare-increase" />. == Планови == И покрај оптимизмот на растечкиот град (кој достигнал еден милион во [[1986]] година), денес Метрото е недоволно финансирано и не ја формира главната транспортна артерија на градот. Метрото практично немало проширувања од [[1989]] година. Во градскиот буџет, кој сè уште мора да направи одредби за поправка на штетата направена во ужасниот земјотрес во 1988 година, метрото очигледно нема приоритет. Сите поголеми дела започнати во доцните 1980-ти се моментално замрзнати. Покрај тоа, бидејќи Метрото не успеало да ги поврзе важните населени области пред земјотресот и економските кризи што се случиле по прогласувањето на независноста на земјата, во моментов рутата на [[минибус]]ите е преземена како столб на урбаниот транспорт на [[Ереван]]. Следно проширување на метрото се планира да бидат на станиците Ачапњак и Назарбекјан (чија изградба е замрзната од почетокот на 1990-тите). Иако со сегашниот напредок во градењето, крајот на градбата е многу далечен, постојат планови за отворање на втора и трета линија. Во март [[2013]] година било објавено дека градските власти се приближуваат до банките да бараат заеми за проширување на Ереванскиот метро систем. Метрото ќе биде темелно реновирано за првпат од нејзиното основање пред 30 години, со средства од околу 41 милион евра доделени од Европската Унија. Реновирањето било планирано да биде целосно завршено до [[2012]] година<ref name="EU-assist" />. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Underground of Yerevan}} {{Wikivoyage|Yerevan}} * [http://trackmap.ru/img/tm_erevan.png Yerevan Metro Track Map] * [http://www.urbanrail.net/as/yere/yerevan.htm Yerevan at ''UrbanRail.net''] * [http://metroworld.ruz.net/yerevan.htm Yerevan at ''Metroworld''] * [http://www.metrosoyuza.net/ Yerevan at ''Metrosoyuza''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170202082147/http://www.metrosoyuza.net/ |date=2017-02-02 }} * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=5697fb4b47e8e3545918b51a266e53d4 Yeritasardakan Metro 3D model] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121019084110/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=5697fb4b47e8e3545918b51a266e53d4 |date=2012-10-19 }} * [http://www.urbanrail.net ''UrbanRail.Net''] – descriptions of all metro systems in the world, each with a schematic map showing all stations. {{Метроа во Европа}} [[Категорија:Згради и градби во Ереван]] [[Категорија:Сообраќајот во Ерменија]] j2yzuaocamllmzu7abmaknmaf34hqn8 5649792 5649791 2026-10-25T18:40:32Z Սահակ 28751 5649792 wikitext text/x-wiki {{Infobox Public transit |name = Ереванско метро |image = |imagesize= | image2 = Republiq Square Metro Station Fountains.jpg|300px|Фонтани на плоштадот „Република“ на метро станица ]] | alt2 = | imagesize2 = | caption2 = |native_name = Երևանի մետրո |locale = [[Ереван]], [[Ерменија]] |transit_type = [[метро]] |lines = 1<ref name="metro-loans">{{наведени вести | title = Yerevan authorities negotiating new metro line projects with banks | website = ArmeniaNow.com | url = http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | date = 27 March 2013 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-02-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130221091846/http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | url-status = dead }}</ref> |stations = 10<ref name="metro-loans" /> |ridership = 41,950 <small>(2016)</small><ref name="asmetro">{{Наведена мрежна страница |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |title=Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2016 год |publisher=Международная Ассоциация "Метро" [International Association of Metros] |format=pdf |language=ru |trans-title=Main technical and operational specifications for Subways in Year 2016 |accessdate=2017-09-07 |archive-date=2017-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |url-status=dead }}</ref> |annual_ridership = 15.4 милиони<small>(2016)</small><ref name="asmetro" /> |website = [https://yermetro.am yermetro.am] |began_operation = 7 март 1981<ref name="metro-loans" /> |operator = Министерство за транспорт и комуникација на Ерменија |vehicles = 70 |system_length = {{convert|13.4|km|mi|1|abbr=on}}<ref name="metro-loans" /> |track_gauge = {{RailGauge|1524mm|lk=on}} |el = 825 V [[Еднонасочна струја|DC]] [[third rail]] |top_speed = {{convert|90|км/ч|mph|abbr=on}} |map = {{Yerevan Metro|inline=yes}} }} [[File:Plan-metro-erevan.jpg|thumb|262px|right|Карта на Ереванското метро]] '''Ереванското метро''' ([[ерменски]]: ''Երևանի մետրո'') — брз транзитен систем кој служи на главниот град на [[Ерменија]], [[Ереван]]. Системот започнал да работи во [[1981]] година и како и повеќето од поранешните советски метрополи, неговите станици се многу длабоки (20-70 метри под земја) и се комплексно украсени со национални мотиви. Метрото работи на 13,4 километарска линија и во моментов има 10 активни станици<ref name="metro-loans" />. Употребата на системот драстично се намалило во последниве години како резултат на воведувањето на нов систем за [[минибус]]. == Историја == [[Ереван]], главниот град на [[Ерменија]], доживеал значителен раст за време на поствоениот период кога бил главен град на [[Ерменска Советска Социјалистичка Република]]. Поради нерамномерниот пејзаж на градот, само подземниот систем можел да ги исполни сите критериуми за ефикасно транспортирање на голем број луѓе низ градот. Првите планови за брз транзитен систем започнале да се формираат кон крајот на 1960-тите, под покровителство на Антон Кочињан, тогашниот прв секретар на [[Комунистичка Партија на Ерменија|Комунистичката Партија на Ерменија]]. Првично, ова било центрирано на брз трамвајски систем, наместо целосен подземем метро систем. Во тоа време, Одделот за советско планирање на градското инженерство јасно кажал дека системот на метро ќе се доделува само на градови со повеќе од еден милион население, што на почетокот на изградбата во Ереван го немало. Сепак, сите тунели во кои требало да се инсталираат трамвајските линии биле изградени со дизајн кој би овозможил потенцијално претворање во целосен подземен метро систем. До крајот на [[1978]] година, над 4 км тунели веќе биле проектирани, а кога плановите биле редизајнирани, така што системот бил пренаменет како целосно подземно метро (иако за да се избегнат дополнителни бирократски мерки, системот продолжил да биде официјално нарекуван ''Брз трамвај'' до неговото отворање). На [[7 март]] [[1981]] година системот бил триумфално отворен, станувајќи осмиот советски метро систем, со првите четири станици и со должина од 7,6 километри. Оттогаш, системот се зголемил на 13,4 километри<ref name="metro-loans" />. Инженерската работа била со толку висок квалитет што за време на земјотресот во Ерменија во [[1988]] година, Метрото успеало да го издржи земјотресот што ја парализирала целата република и продолжило да работи наредниот ден, со само една мала штета. Сепак, ова не ставило крај на повеќето проекти за проширување, бидејќи финансиите биле пренасочени кон реконструкција на уништената инфраструктура на други места во [[Ереван]] и [[Ерменија]]. На [[28 декември]] [[1999]] година метрото било преименувано по [[Карен Демирчјан]], човекот кој бил одговорен за промена на статусот на системот од брз трамвај во метро, ​​откако бил убиен два месеца претходно во терористички напад ви ерменскиот парламент. == Факти и бројки== [[File:Rep square metro station.jpg|thumb|Влезот на метро станицата на плоштадот Република]] [[File:Hraparak.JPG|thumb|Внатрешност на метро станицата на плоштадот Република]] Денес метрото функционира како една линија, со посебна [[шатл-служба]] на филијалата Шенгавит-Чарбах, и опфаќа 13,4 километри,<ref name="metro-loans" />, со возови на секој пет минути од 6:30 часот до 11 часот. Опслужувал околу 60.000 патници дневно пред да се зголеми цената на билетот<ref name="fare-increase">{{наведени вести | title = Union of consumers: Doubled fare for Yerevan Metro will reduce number of passengers | website = ArmeniaNow.com | url = http://armenianow.com/social/30547/yerevan_municipality_increased_metro_fair_increases | date = 22 June 2011 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131112095512/http://armenianow.com/social/30547/yerevan_municipality_increased_metro_fair_increases | url-status = dead }}</ref>. Во [[2012]] година 14,9 милиони патници се возеле преку метрото<ref>{{Наведена мрежна страница | title=[unknown] | publisher= | url = http://www.armstat.am/file/article/sv_12_12r_124.pdf | language = hy | date= | accessdate = 2013-08-04}}</ref>, но бројот на патници паднал за речиси 20% до 50.000 патници дневно по удвојувањето на цената<ref name="EU-assist">{{наведени вести | title = Investing deep: Yerevan Metro gets continued assistance from European donors | website = ArmeniaNow.com | url = http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | date = 5 December 2012 | accessdate = 2013-08-04 | archive-date = 2013-02-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130221091846/http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | url-status = dead }}</ref>. Системот вработува околу 1.200 работници. Особена одлика на метро е тоа што дигиталните тајмери/часовници бројат, односно се ресетираат во „00:00“ часот кога возот заминува и продолжува да брои додека не замине следниот воз. Потребно е патниците да бидат свесни дека возовите, генерално, пристигнуваат и заминуваат на секои 5 минути. Поради нерамномерниот пејзаж на [[Ереван]], метрото во некои случаи оди над земјата. Од десетте станици, седум се подземни, од кои едниот е плиток, а останатите се стационирани на длабоко ниво. Продолжувајќи ја традицијата на сите поранешни советски подземни системи, повеќето од станиците се извонредно украсени, често мешејќи ги ерменските национални мотиви со доцно-советската архитектура. Кога системот бил отворен, првично немало складиште. Во раните 1990-ти, метро системот имал вкупно 70 возила (сите од нив 81-717/714 модели) кои формирале приближно 12 возови. Меѓутоа, оттогаш меѓупроизводните вагони биле продадени на московските и на санкт-петербургските системи, за возврат за ремонтот на поправните возила. Во 2000-2001 година, од економски причини, сите преодни 81-714 вагони престанале да функционираат, а во моментов системот има само 13 81-717 возови за две кочии (12 на главната линија, една на шатл-служба). Годишниот буџет за метрото во [[2002]] година изнесувал 1 милијарда 440 милиони [[Ерменски драм|драми]] (околу 2,5 милиони долари). Од оваа сума околу 800 милиони драми биле финансирана од државата. Остатокот од буџетот бил распределен од трошоците за билети, трговија и рекламирање. Билетот на метрото во моментов чини 100 драми (околу 25 центи)<ref name="fare-increase" />. == Планови == И покрај оптимизмот на растечкиот град (кој достигнал еден милион во [[1986]] година), денес Метрото е недоволно финансирано и не ја формира главната транспортна артерија на градот. Метрото практично немало проширувања од [[1989]] година. Во градскиот буџет, кој сè уште мора да направи одредби за поправка на штетата направена во ужасниот земјотрес во 1988 година, метрото очигледно нема приоритет. Сите поголеми дела започнати во доцните 1980-ти се моментално замрзнати. Покрај тоа, бидејќи Метрото не успеало да ги поврзе важните населени области пред земјотресот и економските кризи што се случиле по прогласувањето на независноста на земјата, во моментов рутата на [[минибус]]ите е преземена како столб на урбаниот транспорт на [[Ереван]]. Следно проширување на метрото се планира да бидат на станиците Ачапњак и Назарбекјан (чија изградба е замрзната од почетокот на 1990-тите). Иако со сегашниот напредок во градењето, крајот на градбата е многу далечен, постојат планови за отворање на втора и трета линија. Во март [[2013]] година било објавено дека градските власти се приближуваат до банките да бараат заеми за проширување на Ереванскиот метро систем. Метрото ќе биде темелно реновирано за првпат од нејзиното основање пред 30 години, со средства од околу 41 милион евра доделени од Европската Унија. Реновирањето било планирано да биде целосно завршено до [[2012]] година<ref name="EU-assist" />. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Underground of Yerevan}} {{Wikivoyage|Yerevan}} * [http://trackmap.ru/img/tm_erevan.png Yerevan Metro Track Map] * [http://www.urbanrail.net/as/yere/yerevan.htm Yerevan at ''UrbanRail.net''] * [http://metroworld.ruz.net/yerevan.htm Yerevan at ''Metroworld''] * [http://www.metrosoyuza.net/ Yerevan at ''Metrosoyuza''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170202082147/http://www.metrosoyuza.net/ |date=2017-02-02 }} * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=5697fb4b47e8e3545918b51a266e53d4 Yeritasardakan Metro 3D model] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121019084110/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=5697fb4b47e8e3545918b51a266e53d4 |date=2012-10-19 }} * [http://www.urbanrail.net ''UrbanRail.Net''] – descriptions of all metro systems in the world, each with a schematic map showing all stations. {{Метроа во Европа}} [[Категорија:Згради и градби во Ереван]] [[Категорија:Сообраќајот во Ерменија]] crs98mi2saplx8q7g93532ytyagut12 2 1202233 5649891 5645170 2026-10-26T04:38:33Z ListeriaBot 65467 Wikidata list updated [V2] 5649891 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=PREFIX schema: <http://schema.org/> SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P21 wd:Q6581072. ?item wdt:P106 ?sci. VALUES ?sci { wd:Q901 wd:Q11063 wd:Q18805 wd:Q39631 wd:Q81096 wd:Q170790 wd:Q82594 wd:Q169470 wd:Q593644 wd:Q864503 wd:Q1265807 wd:Q3126128 wd:Q3140857 wd:Q3745071 wd:Q20107384 wd:Q26726323 wd:Q28054752 wd:Q28870501 wd:Q30084569 wd:Q10872101 wd:Q14565186 wd:Q15143181 wd:Q15143191 wd:Q15401884 wd:Q15839134 wd:Q15941468} SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "mk,en". } FILTER(NOT EXISTS { ?article schema:about ?item. ?article schema:inLanguage "mk". ?article schema:isPartOf <https://mk.wikipedia.org/>. })}LIMIT 100 |sort=label |columns=number:#,label:Article,description,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! датум на раѓање ! датум на смрт ! слика ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Ada Yonath]] | молекуларен биолог од Израел | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | data-sort-value="2026" | 2026-08-31 | [[Податотека:Ada E. Yonath.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7426|Q7426]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Aleksandra Ivanivna Strelbytska]] | | data-sort-value="1905" | 1905-12-06 | data-sort-value="1980" | 1980-03-02 | | [[:d:Q768616|Q768616]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Anke Bosse]] | | data-sort-value="1961" | 1961-08-22 | | | [[:d:Q556650|Q556650]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Anna Heer]] | | data-sort-value="1863" | 1863-03-22 | data-sort-value="1918" | 1918-12-09 | [[Податотека:Anna Heer (1863–1918) Ärztin.jpg|center|100px]] | [[:d:Q560826|Q560826]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Annedore Prengel]] | | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | | [[Податотека:Annedore Prengel.jpg|center|100px]] | [[:d:Q565991|Q565991]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Annie Scott Dill Maunder]] | | data-sort-value="1868" | 1868-04-14 | data-sort-value="1947" | 1947-09-15 | [[Податотека:Annie-Scott-Dill-Maunder-ne-Russell.jpg|center|100px]] | [[:d:Q539093|Q539093]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Asima Chatterjee]] | | data-sort-value="1917" | 1917-09-23 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Податотека:Asima Chatterjee - Calcutta 1993-03-29 35.tif|center|100px]] | [[:d:Q7450|Q7450]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Athene Donald]] | | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | | [[Податотека:Athene Donald (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q513936|Q513936]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Ayaan Hirsi Ali]] | | data-sort-value="1969" | 1969-11-13 | | [[Податотека:Ayaan Hirsi Ali by Gage Skidmore.jpg|center|100px]] | [[:d:Q214475|Q214475]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Barbara Lenz]] | | data-sort-value="1955" | 1955-02-12 | | [[Податотека:Forschergestalten- Barbara Lenz.jpg|center|100px]] | [[:d:Q807534|Q807534]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Bernice Johnson Reagon]] | | data-sort-value="1942" | 1942-10-04 | data-sort-value="2024" | 2024-07-16 | [[Податотека:Bernice-johnson-reagon-sm.jpg|center|100px]] | [[:d:Q162209|Q162209]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Beverly E. Pearson Murphy]] | | data-sort-value="1929" | 1929-03-15 | data-sort-value="2020" | 2020-04-27 | | [[:d:Q2900384|Q2900384]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Brigitte Gratien]] | | data-sort-value="1945" | 1945 | | | [[:d:Q2925425|Q2925425]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Brigitte Jockusch]] | | data-sort-value="1939" | 1939-09-27 | | [[Податотека:Brigitte Jockusch.JPG|center|100px]] | [[:d:Q916373|Q916373]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Callista Roy]] | | data-sort-value="1939" | 1939-10-14 | | | [[:d:Q1027328|Q1027328]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Catherine Coleman]] | | data-sort-value="1960" | 1960-12-14 | | [[Податотека:Catherine Coleman.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7468|Q7468]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Charlotte Schubert]] | | data-sort-value="1955" | 1955-02-21 | | | [[:d:Q1067332|Q1067332]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Christiane Vorster]] | | data-sort-value="1954" | 1954-11-18 | | | [[:d:Q1082859|Q1082859]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Christine Roiter]] | | data-sort-value="1964" | 1964-01-20 | | | [[:d:Q1083759|Q1083759]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Claudia Spies]] | | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | | | [[:d:Q1097806|Q1097806]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Claudine Moulin]] | | data-sort-value="1962" | 1962-02-09 | | | [[:d:Q281197|Q281197]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Constance Tipper]] | | data-sort-value="1894" | 1894-02-06 | data-sort-value="1995" | 1995-12-14 | | [[:d:Q52814|Q52814]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Dagmar Schratter]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q1157323|Q1157323]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Darshan Ranganathan]] | | data-sort-value="1941" | 1941-06-04 | data-sort-value="2001" | 2001-06-04 | [[Податотека:Statue of Darshan Ranganathan.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7255|Q7255]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Diana Gabaldon]] | | data-sort-value="1952" | 1952-01-11 | | [[Податотека:Diana Gabaldon (2010).jpg|center|100px]] | [[:d:Q272492|Q272492]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Donna Nelson]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Податотека:Donna Nelson.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55220|Q55220]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Dorothea Orem]] | | data-sort-value="1914" | 1914-07-15 | data-sort-value="2007" | 2007-06-22 | | [[:d:Q435188|Q435188]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Dorothea Rüland]] | | data-sort-value="1955" | 1955-04-15 | | | [[:d:Q1246263|Q1246263]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Dorothee Master]] | | data-sort-value="1960" | 1960 | | | [[:d:Q1250223|Q1250223]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Dorothy Hansine Andersen]] | | data-sort-value="1901" | 1901-05-15 | data-sort-value="1963" | 1963-03-03 | [[Податотека:Dorothy Hansine Andersen.jpg|center|100px]] | [[:d:Q469231|Q469231]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Dorothy Reed Mendenhall]] | | data-sort-value="1874" | 1874-09-22 | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | [[Податотека:Dorothy Mabel Reed Mendenhall.jpg|center|100px]] | [[:d:Q274827|Q274827]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Elisabeth Noelle-Neumann]] | | data-sort-value="1916" | 1916-12-19 | data-sort-value="2010" | 2010-03-25 | [[Податотека:Hotel Königshof Bonn Elisabeth Noelle-Neumann, Ludwig-Erhard-Stiftung.jpg|center|100px]] | [[:d:Q60804|Q60804]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Elisabeth Schiemann]] | | data-sort-value="1881" | 1881-08-15 | data-sort-value="1972" | 1972-01-03 | | [[:d:Q1330249|Q1330249]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Emma P. Carr]] | | data-sort-value="1880" | 1880-07-23 | data-sort-value="1972" | 1972-01-07 | [[Податотека:Emma Perry Carr (1880-1972).jpg|center|100px]] | [[:d:Q7447|Q7447]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Emmy Werner]] | | data-sort-value="1929" | 1929-05-26 | data-sort-value="2017" | 2017-10-12 | | [[:d:Q1339014|Q1339014]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Enid Mumford]] | | data-sort-value="1924" | 1924-03-06 | data-sort-value="2006" | 2006-04-07 | | [[:d:Q14097|Q14097]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Etta Becker-Donner]] | | data-sort-value="1911" | 1911-12-05 | data-sort-value="1975" | 1975-09-24 | | [[:d:Q1371710|Q1371710]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Eva Barlösius]] | | data-sort-value="1959" | 1959-09-06 | | | [[:d:Q1379108|Q1379108]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Eva Schmidt-Kolmer]] | | data-sort-value="1913" | 1913-06-25 | data-sort-value="1991" | 1991-08-29 | | [[:d:Q1379473|Q1379473]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Eva-Maria Jakobs]] | | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q1379062|Q1379062]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Fanny Hesse]] | | data-sort-value="1850" | 1850-06-22 | data-sort-value="1934" | 1934-12-01 | [[Податотека:Fanny Eilshemius Hesse.jpg|center|100px]] | [[:d:Q97515|Q97515]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Fe del Mundo]] | | data-sort-value="1911" | 1911-11-27 | data-sort-value="2011" | 2011-08-06 | [[Податотека:National Scientist Dr. Fe Del Mundo.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2925049|Q2925049]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Fran Ulmer]] | | data-sort-value="1947" | 1947-02-01 | | [[Податотека:Fran Ulmer in 2019 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q1440708|Q1440708]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Frauke Stein]] | | data-sort-value="1936" | 1936-04-09 | data-sort-value="2023" | 2023-07-07 | | [[:d:Q1451953|Q1451953]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Friederike Fless]] | | data-sort-value="1964" | 1964-05-25 | | [[Податотека:Friederike Fless.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1457041|Q1457041]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Friederike Seyfried]] | | data-sort-value="1960" | 1960-11-19 | | | [[:d:Q1457096|Q1457096]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Gyburg Uhlmann]] | | data-sort-value="1975" | 1975-09 | | | [[:d:Q1557979|Q1557979]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Hanna-Maria Zippelius]] | | data-sort-value="1922" | 1922-05-19 | data-sort-value="1994" | 1994-08-19 | | [[:d:Q1575655|Q1575655]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Harriet Chalmers Adams]] | | data-sort-value="1875" | 1875-10-22 | data-sort-value="1937" | 1937-07-17 | [[Податотека:Harriet Chalmers Adams 01.jpg|center|100px]] | [[:d:Q670843|Q670843]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Helene Bresslau]] | | data-sort-value="1879" | 1879-01-25 | data-sort-value="1957" | 1957-06-01 | [[Податотека:Gedenktafel am Albert- und Helene-Schweitzer-Bresslau-Baum in Basel.JPG|center|100px]] | [[:d:Q1601945|Q1601945]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Ingrid Pabinger-Fasching]] | | data-sort-value="1956" | 1956-09-06 | | | [[:d:Q1323266|Q1323266]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Irmgard Gylstorff]] | | data-sort-value="1912" | 1912-04-03 | data-sort-value="1990" | 1990-06-27 | | [[:d:Q1673006|Q1673006]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Janet Biehl]] | | data-sort-value="1953" | 1953-09-04 | | [[Податотека:Photo on 11-6-14 at 9.29 AM.jpg|center|100px]] | [[:d:Q535664|Q535664]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Janet Kolodner]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q11757|Q11757]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Judith Reisman]] | | data-sort-value="1935" | 1935-04-11 | data-sort-value="2021" | 2021-04-09 | | [[:d:Q459171|Q459171]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Jutta Müller-Tamm]] | | data-sort-value="1963" | 1963-09-30 | | | [[:d:Q1714631|Q1714631]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Kateryna Yushchenko]] | | data-sort-value="1919" | 1919-12-08 | data-sort-value="2001" | 2001-08-15 | [[Податотека:Kateryna Lohvynivna Yushchenko.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16498|Q16498]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Katharina Gsöllpointner]] | | data-sort-value="1959" | 1959-03-10 | | | [[:d:Q1735901|Q1735901]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Kathrin M. Möslein]] | | data-sort-value="1966" | 1966-05-04 | | | [[:d:Q1736506|Q1736506]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Kathryn D. Sullivan]] | | data-sort-value="1951" | 1951-10-03 | | [[Податотека:Kathryn D. Sullivan.jpg|center|100px]] | [[:d:Q464166|Q464166]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Kiran Mazumdar-Shaw]] | | data-sort-value="1953" | 1953-03-23 | | [[Податотека:Kiran Mazumdar-Shaw HD2014 crop.jpg|center|100px]] | [[:d:Q467215|Q467215]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Ludmila Budarjowa]] | | data-sort-value="1949" | 1949-04-07 | | | [[:d:Q1873905|Q1873905]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Margaret Lindsay Huggins]] | | data-sort-value="1848" | 1848-08-14 | data-sort-value="1915" | 1915-03-24 | [[Податотека:Margaret Lindsay Huggins.jpg|center|100px]] | [[:d:Q243075|Q243075]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Maria Teschler-Nicola]] | | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | | | [[:d:Q90064|Q90064]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Marie Stopes]] | | data-sort-value="1880" | 1880-10-15 | data-sort-value="1958" | 1958-10-02 | [[Податотека:Marie Stopes.jpg|center|100px]] | [[:d:Q442231|Q442231]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Marjorie Senechal]] | | data-sort-value="1939" | 1939-07-18 | | | [[:d:Q1722163|Q1722163]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Martha Woodmansee]] | | data-sort-value="1944" | 1944-12-13 | | | [[:d:Q1314693|Q1314693]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[María Rostworowski]] | | data-sort-value="1915" | 1915-08-08 | data-sort-value="2016" | 2016-03-06 | [[Податотека:María Rostworowski en licencia de conducir de España.png|center|100px]] | [[:d:Q970449|Q970449]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[May Ayim]] | | data-sort-value="1960" | 1960-05-03 | data-sort-value="1996" | 1996-08-09 | [[Податотека:Porträt von Gedenktafel May-Ayim-Ufer.jpg|center|100px]] | [[:d:Q106655|Q106655]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Monique Frize]] | | data-sort-value="1942" | 1942-01-07 | | [[Податотека:FRIZE MP09285 (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q40138|Q40138]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Naomi Feil]] | | data-sort-value="1932" | 1932-07-22 | data-sort-value="2023" | 2023-12-24 | | [[:d:Q1574525|Q1574525]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Olga Skorokhodova]] | | data-sort-value="1911" | 1911-05-11<br/>1914-07-24 | data-sort-value="1982" | 1982-05-07 | | [[:d:Q1396646|Q1396646]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Olympia Fulvia Morata]] | | data-sort-value="1526" | 1526 | data-sort-value="1555" | 1555-10-26 | [[Податотека:Olympia Fulvia Morata.jpg|center|100px]] | [[:d:Q272798|Q272798]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Raisa Demchenko]] | | data-sort-value="1919" | 1919-01-01 | | | [[:d:Q866811|Q866811]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Rebecca W. Keller]] | | data-sort-value="1901" | 20th century | | | [[:d:Q56181|Q56181]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Riane Eisler]] | | data-sort-value="1931" | 1931-07-22 | | [[Податотека:Riane Eisler.png|center|100px]] | [[:d:Q469551|Q469551]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Rita Levi-Montalcini]] | невролог од САД | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[Податотека:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|100px]] | [[:d:Q185007|Q185007]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Rose Valland]] | | data-sort-value="1898" | 1898-11-01 | data-sort-value="1980" | 1980-09-18 | [[Податотека:Rose Valland vers 1930. Archives diplomatiques (La Courneuve).png|center|100px]] | [[:d:Q222961|Q222961]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Rózsa Péter]] | | data-sort-value="1905" | 1905-02-17 | data-sort-value="1977" | 1977-02-16 | [[Податотека:Rózsa Péter.png|center|100px]] | [[:d:Q453518|Q453518]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Sabina Jeschke]] | | data-sort-value="1968" | 1968-07-27 | | [[Податотека:Sabina Jeschke (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q11689|Q11689]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Sabine Holtz]] | | data-sort-value="1959" | 1959-09-16 | | | [[:d:Q1769175|Q1769175]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Sandra Richter]] | | data-sort-value="1973" | 1973-09-18 | | [[Податотека:Sandra Richter 2025.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1247381|Q1247381]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Saskia Sassen]] | | data-sort-value="1947" | 1947-01-05 | | [[Податотека:Saskia Sassen (46824286234).jpg|center|100px]] | [[:d:Q239419|Q239419]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Sheila Widnall]] | инженер, САД | data-sort-value="1938" | 1938-07-13 | | [[Податотека:Wfm Widnall se1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55175|Q55175]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Sissel Tolaas]] | | data-sort-value="1961" | 1961-06-21 | | [[Податотека:Sissel-Tolaas by foto-di-matti.jpg|center|100px]] | [[:d:Q920088|Q920088]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Stefanie Dimmeler]] | | data-sort-value="1967" | 1967-07-18 | | | [[:d:Q110856|Q110856]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Susan Greenfield]] | | data-sort-value="1950" | 1950-10-01 | | [[Податотека:Official portrait of Baroness Greenfield crop 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q336163|Q336163]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Suzanne Lacasse]] | | data-sort-value="1948" | 1948-09-22 | | | [[:d:Q1670357|Q1670357]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Sybille Krämer]] | | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | | [[Податотека:Re publica 19 - Day 1 (33912756818) (cropped) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q1240119|Q1240119]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Sylvia Paletschek]] | | data-sort-value="1957" | 1957-11-13 | | | [[:d:Q1233580|Q1233580]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Tamara Braun]] | | data-sort-value="1971" | 1971-04-18 | | [[Податотека:Tamara Braun - Being Heumann - TIFF 2026-43.jpg|center|100px]] | [[:d:Q534027|Q534027]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Tatiana Proskouriakoff]] | | data-sort-value="1909" | 1909-01-23 | data-sort-value="1985" | 1985-08-30 | [[Податотека:Charsolomon TProskouriakoff.jpg|center|100px]] | [[:d:Q269002|Q269002]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Thida Thavornseth]] | | data-sort-value="1944" | 1944-01-25 | | | [[:d:Q539513|Q539513]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Ursula Keller]] | | data-sort-value="1959" | 1959-06-21 | | [[Податотека:Ursula Keller 06 2019.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1340732|Q1340732]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Ursula Verhoeven-van Elsbergen]] | | data-sort-value="1957" | 1957-04-20 | | | [[:d:Q1468852|Q1468852]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Wilma Ruth Albrecht]] | | data-sort-value="1947" | 1947 | | | [[:d:Q1348672|Q1348672]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Андреја Гец]] | американски астроном | data-sort-value="1965" | 1965-06-16 | | [[Податотека:Andrea Ghez (cropped1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q493956|Q493956]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Вера Рубин]] | американски астроном и физичар | data-sort-value="1928" | 1928-07-23 | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 | [[Податотека:Vera Rubin with antique globes.jpg|center|100px]] | [[:d:Q234888|Q234888]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Камала Сохони]] | Индиски биохемичар (1911-1998) | data-sort-value="1911" | 1911-06-18<br/>1912 | data-sort-value="1998" | 1998-06-28 | | [[:d:Q7406|Q7406]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Мери Сомервил]] | шкотски астроном и полихистор | data-sort-value="1780" | 1780-12-26 | data-sort-value="1872" | 1872-11-28<br/>1872-11-29 | [[Податотека:Thomas Phillips - Mary Fairfax, Mrs William Somerville, 1780 - 1872. Writer on science - Google Art Project.jpg|center|100px]] | [[:d:Q268702|Q268702]] |} {{Wikidata list end}} co5mh9gadnhl83m2vnlxlhpdnv0l30q 0 1202506 5649722 4694854 2026-10-25T14:43:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649722 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Троица |слика = Црква „Св. Троица“ - Ропотово 4.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Ропотовска |координати = {{coord|41|27|06.3|N|21|22|24.2|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Ропотово |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Свето Тројство]] |изградба = |завршено = 1859 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Троица''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Ропотово]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=19}}</ref> Црквата претставува седиште на [[Ропотовската парохија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа на возвишение коешто ѝ дава доминантна положба во однос на остатокот од селото. Местоположбата на црквата е грижливо одбрана. Имајќи предвид дека во дворот на црквата има и една ниска карпа со култни обележја, може да се претпостави дека ритчето има долга историја на светост, односно култно-религиска традиција со подлабоки корени во времето. Се работи за карпа со елипсовидна, приближно хоризонтална површина, со насока север–југ, на која е издлабено помало корито со правоаголна форма, а во негово продолжение има и крст. Двата изработени објекти зафаќаат насока како и самата карпа, со тоа што коритцето е на јужната, а крстот во продолжение од северната страна. Каменот има необично својство, односно постојано чува вода во малото корито, без да се намалува или испарува, а водата од него според жителите на селото има чудотворна моќ да помага на луѓе со разни здравствени проблеми. Во него секогаш имало вода, без разлика на временските услови, но во последно време, се случувало и да ја снема, бидејќи ја пиеле кучиња скитници, кои особено се намножиле во селото. == Историја == Црквата била изградена во [[1859]] година и била осветена од страна на пелагонискиот митрополит Бенедикт.<ref name="oldprilep">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveta-troica-ropotovo/ Црква „Света Троица“, село Ропотово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190905073352/http://www.oldprilep.com/crkva-sveta-troica-ropotovo |date=2019-09-05 }}“. ''OldPrilep''. 5 октомври 2012.</ref> На нејзино место имало постара црква со помали димензии. Тоа може да се забележи и на самиот ѕид на црквата, особено на источната страна, над [[апсида]]та, каде јасно се одделува надѕидокот на градбата, која била пониска. Според месните жители, на старата порта, која денес се наоѓа во дворот на црквата, имало натпис на кој стоела годината [[1937]]. Денешната црква е подигната по иницијатива и заложба на тукашниот свештеник [[Ристе Здравески]], чиј гроб се наоѓа од јужната страна на апсидата, во мошне распадната положба. == Архитектура == Црквата претставува еднокорабна градба, изградена од [[камен]] и [[малтер]], со полукружна [[апсида]] расчленета на пет ниши.<ref name="oldprilep"/> Таа, надворешно, остава силен естетски впечаток, кој го создаваат каменот со жолтеникаво-кафеава боја и белиот малтер. На нејзиниот покрив, иако мала форма, остава впечаток мермерниот крст со сончеви симболи на краците со динамична форма. Црквата е оградена со камено-метална ограда, а во дворот се сместени [[камбанарија]], помошни објекти и селските [[гробишта]]. Камбанаријата има квадратна основа и на секоја страна во горниот дел има по една [[бифора]]. Влезот на камбанаријата се наоѓа на западната страна. == Фрескоживопис == Живописот на црквата го изработиле Димитриј, Ефтим и Ѓорѓи од селото [[Гари]], [[Дебарско]].<ref name="oldprilep"/> Како што се гледа од натписот на јужниот ѕид, тоа се браќата Димитрија, Евтим и Георги Андонови од селото Гари. Имињата на двајцата браќа [[зограф]]и, Димитрија и Ѓорѓи се среќаваат и во [[Црква „Вознесение Христово“ - Кален|црквата „Св. Спас“]] во селото [[Кален]], Прилепско, која ја насликале во [[1891]] година. Третиот зограф Ефтим, кој се споменува на натписот од [[Ропотово]], всушност е братучед на Димитриј и Ѓорѓи од нивниот чичко Спас. На живописот во црквата забележливи се потемни бои, што по малку потсетува на стилот на крушевските тајфи. Во 1970-тите години, живописот го освежувал мајстор од [[Крушево]]. Малата архитектонска форма на црквата во Ропотово влијаела и на богатството од живописните содржини, па видлива е нешто посиромашната библиска приказна, иако тоа не го намалува општиот впечаток на нагласеното мајсторство од завидно ниво. Почнувајќи во олтарот со Мајката Божја, Рождеството Христово, трите мудреци кои доаѓаат при раѓањето на Исус Христос, озаглавени како Царие Персиски, Композиција со Светиот Син, Светиот Отец и Светиот Дух и други ликови од [[Библија]]та, живописот продолжува хронолошки, со раскажувањето на библиските содржини, сè до западниот ѕид на кој се среќава богата содржина во композицијата на Страшниот Суд. На самиот свод, особен впечаток создаваат портретот на Исус Христос Седржител и Мајката Божја, Ширшаја или Небесна. Во површината на ѕидот во светиот престол е насликан портрет на Исус Христос – Велики Архијереј. За жал, иако помали, и на овој живопис се забележуваат неколку оштетувања на живописните полиња, особено на деловите на сводот, кој е направен од дрвен материјал. Забележавме најмалку две поголеми оштетувања – едно при источниот, а другото при западниот ѕид, двете на сводестиот дел блиску до вертикалниот ѕид. Првото е на сликата со Светиот Отец, Светиот Син и Светиот Дух, а второто на сликата со портретот на Пророкот Мојсеј. == Галерија == ;Надворешност <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 11.jpg|Јужната страна на црквата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 5.jpg|Влезот на црквата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 9.jpg|Апсидата </gallery> ;Внатрешност <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 8.jpg|Фрескописот Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 7.jpg|Иконостасот Податотека:Св. Троица Ропотовски Јужниот дел во олтарот.jpg|Јужниот дел во олтарот Податотека:Св. Троица Ропотовски Архангел Гаврил.jpg|Архангел Гаврил Податотека:Св. Троица Ропотовски Христос - Седржител.jpg|Христос - Седржител Податотека:Ropotovo Church Fresco 3.jpg|Царие Персиски Податотека:Св. Троица Ропотовски Натписот со ктитори и настојатели.jpg|Натписот со ктитори и настојатели Податотека:Св. Троица Ропотовски икона.jpg|Икона на Св. Кирил и Методиј Податотека:Св. Троица Ропотовски Исус на светиот престол.jpg|Исус на светиот престол </gallery> ;Објекти во дворот на црквата <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово.jpg|Дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 2.jpg|Портата од дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 3.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 10.jpg|Помошен објект Податотека:Црква „Св. Троица“ - Ропотово 6.jpg|Трпезаријата Податотека:Гробишта во Ропотово.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Параклис „Св. Архангел Михаил“ - Ропотово]] * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Ропотово]] * [[Ропотовски манастир]] * [[Ропотово]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Ропотовска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Holy Trinity Church (Ropotovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Троица, Ропотово}} [[Категорија:Ропотово]] [[Категорија:Храмови посветени на Светата Троица во Македонија|Ропотово]] [[Категорија:Дела на Дебарската школа]] sgtryu4g7wzuwdhevky0pcetnylgw7w 0 1217215 5649662 4693644 2026-10-25T12:14:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649662 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = Црква „Св. Атанасиј“ - Ракле.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Плетварско-беловодичка |координати = {{Coord|41|25|18.6|N|21|44|47.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Ракле |општина = Прилеп |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски]] |изградба = |завршено = средина на 19 век |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Атанасиј''' — [[Црква (градба)|црква]] во селото [[Ракле]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=20}}</ref> Сместена е во западниот дел од селото, на височина и која и овозможува доминантна положба во однос на остатокот од селото. == Историја == Црквата била изградена во средината на 19 век, а била живописана во 1864 година.<ref name="oldprilep">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-rakle/ Црква „Св. Атанасиј“, село Ракле] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201026134016/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-rakle/ |date=2020-10-26 }}“. ''OldPrilep''. 11 декември 2011.</ref> == Архитектура == [[Податотека:Rakle Church Fresco.jpg|мини|десно|200п|Фреска на Богородица Ширшаја]] Градбата на црквата претставува трикорабен храм со полукружна [[апсида]] на источната страна.<ref name="oldprilep"/> На јужната страна на црквата има [[припрата]], каде е сместен влез над кој има ниша со фреска на кој е претставен [[Атанасиј Александриски]]. Објектот во целост е обоен во бела боја. == Поврзано == * [[Ракле]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Athanasius Church (Rakle)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Ракле}} [[Категорија:Ракле]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија‎|Ракле]] qxl32ykyodwvyy0pry00efrktf8wtmi 0 1217268 5649708 4694437 2026-10-25T13:31:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649708 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = Црква „Св. Никола“ - Голем Радобил.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Плетварско-беловодичка |координати = {{Coord|41|22|41.7|N|21|48|20.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Голем Радобил |општина = Прилеп |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = |завршено = 1870 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Никола''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во селото [[Голем Радобил]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=20}}</ref> Сместена е на околу стотина метри од влезот на селото. == Историја == Црквата била изградена во 1870 година.<ref name="oldprilep">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-nikola-golemo-radobil/ Црква „Свети Никола“, село Големо Радобил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180621015645/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-nikola-golemo-radobil/ |date=2018-06-21 }}“. ''OldPrilep''. 28 февруари 2013.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата претставува трикорабна [[базилика]] со полукружна [[апсида]] на источната страна. На западната страна има отворен [[трем]] кој бил изграден во време на подигање на храмот.<ref name="oldprilep">Главниот влез се наоѓа на западната страна. Во средишниот дел од западниот ѕид над тремот има ниша со фреска на која е прикажан [[Свети Никола]]. Спореден влез има на северната страна и над него има ниша со фреска на патрониот светец. Објектот е изграден од [[бигор]] и е покриен со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Црквата е зографисана. Дворот на црквата е ограден со камена ограда, а камбанаријата се издига над влезната порта. Таа има квадратна основа и е покриена со пирамидален лимен кров. == Галерија == <gallery mode=packed heights=180px> Податотека:Црква „Св. Никола“ - Голем Радобил 2.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Голем Радобил 4.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Голем Радобил 3.jpg|Фреска над споредниот влез Податотека:St Nicholas Church Golem Radobil Fresco.jpg|Фреска на Богородица Ширшаја Податотека:Archangel Gabriel from the Royal Doors in Saint Nicholas Chuch in Golem Radobil.jpg|Архангел Гаврил од циклусот Благовештение на царските двери Податотека:Virgin Mary from the Royal Doors in Saint Nicholas Chuch in Golem Radobil.jpg|Богородица од циклусот Благовештение на царските двери </gallery> == Поврзано == * [[Голем Радобил]] * [[Селска Црква (Голем Радобил)|Селска Црква]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Nicholas Church (Golem Radobil)‎}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Голем Радобил}} [[Категорија:Голем Радобил]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија‎|Голем Радобил]] otamcc7aiwzhl48ewsme6e6rnzxy3r2 0 1219698 5649664 4693649 2026-10-25T12:18:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649664 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 6.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|28|44.6|N|21|24|36.3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Секирци |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски]] |изградба = |завршено = 1858 |осветување = 2 мај 1858 |живопис = 1920 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Атанасиј''' – главна и едиствена селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Секирци]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> Сместена е во крајниот западен дел од селото. == Историја == Црквата била изградена во 1858 година и била осветена на 2 мај истата година од страна на пелагонискиот митрополит [[Бенедикт Византиски]]. Внатрешноста била зографисана во 1920 година.<ref name="црква">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-sekirci/ Црква „Свети Атанасиј“, село Секирци] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200806065603/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-sekirci/ |date=2020-08-06 }}“. ''OldPrilep''. 26 јануари 2015.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата е еднокорабна, со правоаголна основа и полукружна [[апсида]] на источната страна.<ref name="црква"/> Храмот има влез на јужната страна и над него има ниша со [[фреска]] на Богородица со Исус. Кон западниот ѕид е дограден помошен објект во правец на протегање север-југ. Живописот во внатрешноста е дело на зографот [[Станко Цветков]], чие име се среќава на натписот на западниот ѕид до приказот на [[Атанасиј Александриски]], каде што е потпишан како „Зограф Стојан од Крушево“.<ref>{{Наведена книга |title= Български възрожденски майстори: живописци, резбари, строители |last= Василиев |first=Асен |coauthors= |year=1965 |publisher=Наука и изкуствo |location=София |isbn= |pages= 176-177 |url= |accessdate=}}</ref> Дворот на црквата е ограден со метална ограда и во него се сместени [[камбанарија]]та и селските [[гробишта]]. Камбанаријата се издига непосредно од десната страна од влезот во дворот на црквата. Таа има квадратна основа со по една [[монофора]] на секоја страна во горниот дел. Влезот во камбанаријата се наоѓа на јужната страна. Од запатниот ѕид се забележува дека цоклето било соѕидано од камен, а останатиот дел од тули. == Галерија == <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци.jpg|Влезната порта на дворот со камбанаријата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 2.jpg|Влезната порта на дворот од црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 8.jpg|Дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 5.jpg|Влезот на јужната страна Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 4.jpg|Апсидата Податотека:Sekirtsi St Athanasius Church Inscription.jpg|Натпис во црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 7.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Секирци 3.jpg|Камбанаријата Податотека:Гробишта во Секирци 2.jpg|Селските гробишта Податотека:Гробишта во Секирци.jpg|Стари гробови </gallery> == Поврзано == * [[Секирци]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Athanasius Church (Sekirci)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Секирци}} [[Категорија:Секирци]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Секирци]] 52ybmw3cqnjmlzlyjly4l3davyjd4sh 0 1221441 5649813 5612218 2026-10-25T20:02:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649813 wikitext text/x-wiki {{infobox company | logo = | type = [[Приватна компанија]] | foundation = {{Start date and age|1895|12|18|df=yes}} | founder = [[Вацлав Лаурин]] & [[Вацлав Клемент]] | location_city = [[Млада Болеслав]] | location_country = [[Чешка]] | locations = | area_served = Европа, Јужна Америка, Африка, Среден Исток, Азија-Тихоокеанија | key_people = <div> * Бернард Мајер {{small|(претседател на одборот на директори)}} * Кристијан Клинглер {{small|(претседател на надзорниот одбор)}} | industry = [[Автомобилска индустрија|Автомобилска]] | predecessor = [[Laurin & Klement]] | products = [[Автомобили]] | production = {{increase}} 1,253,700 единици (2018)<ref name="ŠKODA Sales 2018">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |title=ŠKODA delivers 1.25 million vehicles worldwide in 2018 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2019 |accessdate=13 January 2019 |archive-date=2020-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118054741/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |url-status=dead }}</ref> | market cap = | revenue = {{increase}} [[Euro|€]] 16.559 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |title=ŠKODA Financial Results 2017 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2018 |accessdate=13 May 2018 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111121002/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |url-status=dead }}</ref> | operating_income = {{increase}} € 1.611 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | net_income = {{increase}} € 1.274 милијарди (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | assets = {{increase}} CZK 228.180 милијарди (2016)<ref name="ŠKODA Annual Report 2016">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |title=ŠKODA Annual Report 2016 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2017 |accessdate=17 April 2017 |archive-date=2017-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325024233/http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |url-status=dead }}</ref><br>{{increase}} ([[US$]] 8.89 billion) | equity = {{increase}} CZK 137.580 милијарди (2016)<ref name="ŠKODA Annual Report 2016"/><br>{{increase}} (US$ 5.36 billion) | owner = | num_employees = {{increase}} 32,985 (2017)<ref name="ŠKODA Financial Results 2017"/> | parent = [[Фолксваген]] | divisions = [[Шкода Моторспорт]] | subsid = Шкода Ауто Германија<br />[[Шкода Ауто Индија]]<br />Шкода Ауто Словенија | homepage = {{URL|skoda-auto.com}} | footnotes = }} '''Шкода Ауто''' ([[чешки]]: ''Škoda Auto'') — автомобилски производител кој бил основан во [[1895]] година како ''Лаурин & Клемент''. Неговото седиште е во [[Млада Болеслав]], [[Чешка]]. Во [[1925]] година, ''Лаурин и Клемент'' бил купен од индустрискиот конгломерат „[[Шкода (претпријатие)|Шкода]]“<ref>[http://www.skoda.co.uk/skoda-history Историја на Шкода] Официјално мрежно место</ref> станувајќи во сопственост на државата во [[1948]] година. По [[1991]] година компанијата постепено била приватизирана, од [[1994]] година е Членка на групацијата [[Фолксваген]] од [[Германија]], а од [[2000]] година подружница во целост<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda |title=Alle VW-Konzernmodelle Teil 3: Seat und Skoda |language=de |publisher=Autozeitung.de |date= |accessdate=28 August 2011 |archive-date=2010-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100605235915/http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda |url-status=dead }}</ref>. Автомобилите на Шкода се продаваат во повеќе од 100 земји, а во [[2018]] година вкупната глобална продажба достигнала 1,25 милиони единици, што претставува зголемување од 4,4% од претходната година<ref name="ŠKODA Sales 2018"/>. Оперативната добивка изнесувала 1,6 милијарди евра во [[2017]] година, што претставува пораст од 34,6% во однос на претходната година<ref name="ŠKODA car sales 2015"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ceskenoviny.cz/zpravy/skoda-auto-with-profit-up-6-5-pct-to-record-eur708m-in-2015/1327137|title=-|website=www.ceskenoviny.cz}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Почнувајќи од [[2017]] година, профитната маргина на Шкода е втора највисока од сите брендови на Фолксваген по онаа на [[Порше]]<ref>[https://ekonomika.idnes.cz/skoda-auto-volkswagen-presun-vyroby-zmeny-f2h-/ekoakcie.aspx?c=A171006_113803_ekoakcie_hm1 Žádné změny ve Škodě Auto nechystáme, vzkazuje Volkswagen do Čech]. ''[[Mladá fronta DNES]]''. 6 September 2017.</ref>. ==Историја== ===Лаурин и Клемент=== [[File:Laurin & Klement founders 1895.jpg|thumbnail|Основачите [[Вацлав Лаурин]] и [[Вацлав Клемент]] (1895).]] [[File:12-01-11-autostadt-wolfsburg-by-RalfR-301.jpg|thumbnail|[[Лаурин & Клемент]] (1905).]] Како и со многу долгогодишни производители на автомобили, компанијата која денес е позната како Шкода Ауто, започнала со работа во раните 1890-ти со производство на [[велосипед]]и<ref>Piotr S. Wandycz, ‘The Price of Freedom: A History of East Central Europe from the Middle Ages to The Present’, (London, 1992), p. 171</ref>. Фабриката Шкода (тогаш Лаурин и Клемент) била основана во [[1896]] година како производител на велописеди<ref name="nkp1905">{{Наведена мрежна страница |title=Český průmyslový svět - 1905 |url= http://kramerius4.nkp.cz/search/i.jsp?pid=uuid:9ee4d9f0-6a7a-11e4-9d98-005056825209 |website=Digital library of the National Library ČR}}</ref>. Во [[1894]] година, 26-годишниот [[Вацлав Клемент]], кој бил книжар во [[Млада Болеслав]], [[Кралство Бохемија]] (денешна [[Чешка]], а потоа дел од [[Австроунгарија]]), не можел да добие резервни делови за да го поправи својот германски велосипед. Клемент го вратил својот велосипед на производителите, ''Сидел и Науман'', со писмо на [[чешки]], барајќи од нив да извршат поправки, по кое добил одговор на [[германски јазик]] со навредлива за него содржина: „''Доколку сакате одговор од нас, ве молиме пораките да ги пишувате на јазик кој го разбираме''“. Незадоволен од одговорот и реализирајќи го деловниот потенцијал, Клемент, и покрај тоа што немал техничко искуство, одлучил да отвори продавница за поправка на велосипеди, која тој и [[Вацлав Лаурин]] ја отвориле во [[1896]] година во [[Млада Болеслав]]. Пред да стапи во партнерство со Клемент, Лаурин бил вработен во производител на велосипеди во блискиот град [[Турнов]]. Во [[1898]] година, откако се преселиле во новоизградената фабрика, партнерите го купиле [[Вернер Моторс]]<ref group=nb>Повеќе информации за моторните велосипеди на Вернер: {{Наведена мрежна страница |last=Twycross |first=Tony |title=Auto Cycling, 1890s Style |publisher=The Moped Archive |date=April 2005 |url=http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm |accessdate=2019-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071128110211/http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm |archive-date=2007-11-28 |url-status=dead}}</ref>. Првиот мотоцикл на Лаурин и Клемент, напојуван од мотор и монтиран на управувач кој ги возел предните тркала, се покажал опасен и несигурен - несреќата од падот од него го чинела на Лаурин скршен заб. За да се дизајнира побезбедна машина со неговата конструкција околу моторот, партнерите му напишале на германскиот специјалист [[Роберт Бош]] од кој побарале совет за различен електромагнетен систем. Нивниот нов мотор „''Славија''“ бил пуштен во употреба во 1899 година и компанијата станала првата фабрика за мотоцикли во [[Средна Европа]]<ref name="nkp1905"/>. Во [[1900]] година, со работна сила од 32 компании, започнал извоз на ''Славија'' и 150 парчиња биле испорачани во [[Лондон]] за фирмата ''Хјутсон''. Набргу потоа, печатот ги прогласил за создавачи на првиот мотоцикл<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.classiccar4you.com/classic-cars-gallery/?album=744&gallery=1206&pid=11691 |title= Skoda Works |publisher= classiccar4you |accessdate= 2019-04-16 |archive-date= 2019-12-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191220043340/http://www.classiccar4you.com/classic-cars-gallery/?album=744&gallery=1206&pid=11691 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.carautoportal.com/skoda/ |title=Skoda Company History |publisher=CarAutoPortal.com |accessdate=2009-08-10 |archive-date=2010-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221115013/http://www.carautoportal.com/skoda/ |url-status=dead }}</ref>. До [[1905]] година, фирмата започнала да произведува автомобили, што ја направило втората најстара компанијам производител на автомобили во чешките земји по [[Татра]]. Компанијата, со површина од 7.800 квадратни метри (0.78 ha), имала работна сила од 320 луѓе и користела 170 специјални машински алати, со моќност од 100 коњски сили (75&nbsp;kW) од пареа<ref name="nkp1905"/>. Првиот модел, ''Voiturette A'', постигнал голем успех и компанијата била основана и во рамките на [[Австроунгарија]] и на меѓународно ниво. ===Шкода=== По [[Првата светска војна]], компанијата започнала да произведува камиони, но во [[1924]] година, откако се соочила со проблеми и нивните простории биле зафатени од пожар, компанијата започнала да бара нов партнер. Во меѓувреме, ''Akciová společnost, dříve Škodovy závody'' (друштво со ограничена одговорност, порано ''Škoda Works''), производител на оружје и со седиште во [[П’лзењ]], кој станала еден од најголемите индустриски претпријатија во [[Европа]] и најголем во [[Чехословачка]], се обидувала да го зголеми своето производство и во [[1925]] година по кое се споила со Лаурин и Клемент. Исто така, компанијата започнала и со производство на автомобили во соработка со [[Хиспано Суица]]. Поголемиот дел од подоцнежната продукција се одржало под името на Шкода. {{multiple image|caption_align=center|header_align=center | align = right | total_width = 340 | image1 = Emil Skoda.jpg | width1 = 396 | height1 = 489 | alt1 = Портрет | caption1 = Инженер и индустријалец [[Емил Шкода]] | image2 = Skoda-museum-mlada-boleslav-rr-062.jpg | width2 = 1704 | height2 = 2272 | alt2 = Детал за логото на автомобилот | caption2 = Логото на Шкода во 1930-тите }} Од [[1930]] година започнала да се користи производствена линија за производство. Во истата година била основана АСАП (Акционерско друштво за автомобилско производство) како подружница на Шкода и продолжила да продава автомобили под марката Шкода. Освен фабриката во [[Млада Болеслав]], таа поседувала и канцеларии за продажба и услугите, како и централната работилница во [[Прага]]. Во тоа време, фабриката за автомобили во Млада Болеслав опфаќала површина од 215.000 квадратни метри и вработуваланад 4000 лица. По падот предизвикан од економската депресија, Шкода вовела нова линија на автомобили во 1930-тите, кои значително се разликувале од претходните производи. Новиот дизајн бил развиен под водство на главниот инженер Владимир Матуш и моделиран од страна на Ханс Ледвинка во Тарта. Првично се користел моделот ''Шкода 420 Стандард'' во 1933 година. Новиот дизајн на шасија станала основа за моделите [[Шкода Популар]] (845-1.089), [[Шкода Рапид]] (1.165-1.766), [[Шкода Фаворит]] (1.802-2.091) и Шкода Суперб (2.492-3.991)<ref name="kralik">{{Наведена книга |last=Králík |first=Jan |year=2008 |title=V soukolí okřídleného šípu |place=Prague |publisher=Grada Publishing |pages=19–22 |url= https://books.google.com/books?id=nqIokdzDwtoC&lpg=PA19&dq=%C5%A1koda%20superb&hl=cs&pg=PA22#v=onepage&q=%C5%A1koda%20superb&f=false}}</ref>. Додека во 1933 година Шкода имала 14% удел на чехословачкиот пазар за автомобили и го зазимала третото место зад Прага и Татра, новата линија ја направила компанијата водач на пазарот до 1936 година, со 39% удел во 1938 година. ===Втора светска војна=== За време на [[окупација на Чехословачка|окупацијата на Чехословачка]] во [[Втората светска војна]], компанијата била присвоена од [[Рајхсверке „Херман Геринг“]], која помагала на германските воени сили, создавајќи линии за воени теренски возила, воени авиони, за оружјеи слично. Производството на возила се намалило од 7.052 во 1939 година на 683 во 1944 година, од кои само 35 биле патнички автомобили. Во периодот јануари-мај 1945 година биле произведени вкупно 316 камиони<ref>{{Наведена книга |last=Pavlínek |first=Petr |year=2008 |title=A Successful Transformation? Restructuring of the Czech Automobile Industry |url=https://archive.org/details/successfultransf0000pavl |publisher=Physica-Verlag |doi=10.1007/978-3-7908-2040-9 |isbn=978-3-7908-2039-3}}</ref>. Авионите на [[Велика Британија]] и [[САД]] го бомбардирале седиштето на Ѓкода постојано меѓу 1940 и 1945 година. Конечниот масовен воздушен напад се случил на [[25 април]] [[1945]] година и резултирал со речиси целосно уништување Шкода со околу 1.000 мртви или повредени<ref>[http://www.398th.org/History/Veterans/History/Streitfeld/HFH_19450425_Pilsen.html HELL FROM HEAVEN - Chapter 35 - Mission 31 - Pilsen, Czechoslovakia - Our Last Combat Mission - April 25, 1945 - By Leonard Streitfeld, Bombardier, 600th Squadron]. 398th.org (1945-04-25). Посетено на 2013-07-16.</ref>. ===По Втората светска војна=== [[File:Škoda Tudor Cabrio 938, 2013 Oldtimer Bohemia Rally 38.JPG|thumb|Шкода 1101 (1949)]] Кога, до јули 1945 година, била реконструирана фабриката во [[Млада Болеслав]], производство на првиот автомобил на Шкода по Втората светска војна започнало со серијата 1101. Моделот во суштина претставувал ажурирана верзија на Шкода Популар. Во есента 1948 година, компанијата (заедно со сите други големи производители) станале дел од комунистичката [[планска економија]]. И покрај неповолните политички услови и губење на контакт со техничкиот развој во некомунистичките земји, Шкода задржила добра репутација до 1960-тите, создавајќи модели како [[Шкода 440 Спартак]], 445 Октавија, Фелиција и Шкода 1000 МБ. [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-122.jpg|thumb|left|Шкода Октавија Супер (1960)]] Кон крајот на 1959 година, [[Шкода Фелиција]] започнала да се увезува во [[САД]]. Неговата малопродажна цена изнесувала околу 2.700 американски долари, за што можело да се купи убаво опремен домашен автомобил V8 кој бил поголем, поудобен и имало повеќе луксузни и практични одлики (бензинот се продавал за помалку од 30 центи за галон, па економијата на горивото не била од примарна важност во Америка во тоа време). Корисниците на Фелиција во Америка наскоро се соочиле со голем број на проблеми поврзани со сигурноста, што дополнително ја оштетило репутацијата на автомобилот. Затоа, Фелиција продолжил да биде увезуван во САД и главно купуван од сиромашното население, а подоцна и бил прекинат увозот. [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-121.jpg|thumbnail|Шкода MB 1000 (1966)]] Во доцните 1980-ти, Шкода сè уште произведувала автомобили кои концептуално датираат од 1960-тите. Моделите со заден мнотор, како што се [[Шкода 120]] и [[Шкода Рапид]], постојано се продавале и добро се држеле против посовремените марки. Спортски верзии на Естел и претходните модели биле исто така произведени, користејќи го името Рапид. Рапид некогаш бил опишуван како ''Порше на сиромашните'', и имал значителен успех во продажбата во [[Велика Британија]] во текот на 1980-тите<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Paul Burrows|title=Czech-in time for Skoda|url=http://www.avhub.com.au/index.php/Features/Geare/czech-in-time-for-skoda.html|publisher=AVHub|date=13 March 2008}}</ref>. [[File:Skoda Favorit Utrecht 1989.jpg|thumb|left|[[Шкода Фаворит]]]] Во 1987 година бил воведен моделот [[Шкода Фаворит]]. Изгледот на Фаворит бил изработен на италијанската компанија за дизајн [[Бертоне]]. Со некои моторни технологии лиценцирани од Западна Европа, но со користење на мотор од 1289 кубика, инженерите на Шкода дизајнирале автомобил споредлив со западните конкуренти. Моделот станал многу популарен во Чехословачка и во другите земји од Источниот блок. Исто така, се продавал добро во Западна Европа, особено во [[Велика Британија]] и [[Данска]], поради неговата ниска цена и се сметал за цврст и сигурен. Сепак, се сметало дека има лоша вредност во споредба со современите западни европски дизајни. Усогласените нивоа на Фаворит биле подобрени и продолжиле да се продаваат до воведувањето на [[Шкода Фелиција]] во [[1994]] година. ===Подружница на Фолксваген=== [[File:2009 Skoda Superb Elegance CRTDi Automatic 2.0 Front.jpg|thumb|Шкода Ауто е еден од најголемите производители на автомобили во Средна Европа. Во 2014 година, биле продадени 1.037.200 возила ширум светот, што е рекорд за компанијата.]] [[Пад на комунизмот|Падот на комунизмот]] довело до големи промени во [[Чехословачка]], а повеќето индустрии биле предмет на [[приватизација]]. Во случајот со Шкода, државните власти започнале со соработка со силен странски партнер. [[Фолксваген]] бил избран од страна на чешката влада на [[9 декември]] [[1990]] година, и како резултат на тоа, на [[28 март]] [[1991]] година бил склучен договор за партнерство со Фолксваген, означен со трансфер на уделот од 30% кон Фолксваген на [[16 април]] [[1991]] година. До 1990 година, Шкода сè уште го произведувал својот застарен асортиман на мали семејни автомобили од задни мотори, иако започнала со производство на [[хечбек]] со погон на предните тркала во 1987 година, како евентуална замена. Во наредните години, Шкода станала четвртиот бренд на германската групација, бидејќи групата Фолксваген го зголемила својот удел на капитал прво на 19 декември 1994 година, на 60,3%, по кое следувало на 11 декември 1995 година, на 70%<ref>{{Наведена мрежна страница|title=ŠKODA AUTO a.s.|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf|publisher=Volkswagen Group|author=Mladá Boleslav|date=6 October 2004|accessdate=2019-04-17|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927194804/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf}}</ref>. Во моментот кога била донесена одлуката, приватизацијата на една голема компанија продадена на Германија била малку контроверзна, бидејќи сè уште постоело анти-германско чувство кое се задржило од [[Втората светска војна]] поради нејзините последици. Шкода станал четврти бренд на германската групација, и самата приватизација подоцна се покажала како добар потег, ако се земе предвид начинот на кој поминале Лада и Застава во истото тоа време. Поддржан од експертизата и инвестициите на Фолксваген, дизајнот во голема мера се подобрил. Моделот [[Шкода Фелиција]] од [[1994]] година се покажал како ефикасно продолжение на претходникот [[Шкода Фаворит]]. Продажбата се подобрила низ цела Европа, вклучувајќи го и Обединетото Кралство, каде Фелиција станал еден од најдобрите автомобили во анкетите за задоволство на потрошувачите. [[File:Skoda Octavia Combi RS (III) – Frontansicht, 20. Juni 2014, Düsseldorf.jpg|thumb|[[Шкода Октавија]]]] Претседателот на Фолксваген [[Фердинанд Пијех]] лично го избрал Дирк ван Бракел за шеф на дизајнот, а подоцнежните модели на [[Шкода Октавија]] и [[Шкода Фабија]] го отвориле патот на компанијата кон барањата на пазарите на [[Европската унија]]. [[Шкода Фабија]], која била лансирана на крајот од [[1999]] година, ја формирала основата за подоцнежните верзии на [[Фолксваген Поло]] и [[Сеат Ибица]], додека [[Шкода Октавија]], која била лансирана во [[1996]] година со Фолксваген [[Голф]]. Перцепцијата на Шкода во [[Западна Европа]] е целосно изменета од преземањето на компанијата од страна на Фолксвагенref>{{Наведена мрежна страница |title=Skoda's Marketing Success Goes From Strength To Strength |url= http://www.carpages.co.uk/skoda/skoda_marketing_success_17_12_02.asp |publisher=Carpages |date=17 December 2002}}</ref>, во потполна споредба со угледот на автомобилите во текот на 1980-тите години<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Kevin Massy |url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html |title=Skoda flagship to get VW's premium nav system |publisher=CNET Reviews |date=28 January 2008 |accessdate=6 February 2010 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605130546/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |first=Steve |last=Kealy |url=http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 |title=Skoda Octavia Scout 4x4 |publisher=Carsales.com.au |date=16 February 2010 |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2015-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226113351/http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 }}</ref>. Додека напредувал техничкиот развој и биле продавани привлечни нови модели, имиџот на Шкода се подобрил. Во Велика Британија, голем пресврт бил постигнат со ироничната кампања „''Тоа е Шкода, чесно''“, која започнала во 2000 година, со Фабија. Во рекламата на британската телевизија во 2003 година, нов вработен во производната линија ги поставува знаците на Шкода на автомобилите. Кога се појавуваат некои привлечни автомобили, тој застанува, не одговара на заштитниот знак, бидејќи изгледаат толку добри што ''не можат да бидат како Шкода''<ref>{{Наведена мрежна страница |title=4. BRAND STRATEGY |url= http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf|publisher=The Chartered Institute of Marketing |archiveurl= https://web.archive.org/web/20081029202605/http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf |archivedate=29 October 2008 |pages=22–23 |date=7 April 2003}}</ref>. Оваа пазарна кампања со соочила со висок ризик. До 2005 година Шкода продала над 30.000 автомобили во Велика Британија, што претставува пазарен удел од над 1%. За првпат во историјата на Велика Британија, се развила список на чекање за испораки од Шкода. Сопствениците на Велика Британија постојано го рангирале брендот на или во близина на врвот на анкетите за задоволство на клиентите од крајот на 1990-тите. ===Стратегија за раст=== [[File:Škoda Auto Mladá Boleslav.jpg|thumb|400px|Шкода Ауто во Млада Болеслав]] 2010 година претставувала година на значајни промени за Шкода Ауто, во однос на производите и управувањето. На [[1 септември]] [[2010]] година, проф. Винфрид Валанд ја презел одговорноста за раководството на компанијата, станувајќи главен извршен директор на Шкода Ауто. Во истата година, Шкода Ауто планирала да ја удвои годишната продажба на компанијата<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Automotive News Europe |url=http://europe.autonews.com/article/20101102/ANE/101109967/skoda-aims-to-double-car-sales-to-1.5-million |publisher=Automotive News Europe |first=Paul |last=McVeigh |date=2 November 2010 }}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> на најмалку 1,5 милиони до [[2018]] година (подоцна позната како „Стратегија за раст“). На саемот за автомобили во [[Париз]] во [[2010]] година во септември 2010 година, компанијата се претставила со моделот ''Octavia Green E''. Овој концепт на е-автомобил бил претходник на флотата за испробување на е-автомобили, која Шкода го објавила во 2012 година. Последните автомобили на Октавија од првата генерација биле произведени во фабриката Млада Болеслав во ноември 2010 година. Светското производство на овој модел надминало 1,4 милиони единици од неговото пуштање во 1996 година. Во 2010 година, за првпат во историјата, [[Кина]] ја надминала продажбата Шкода во однос на [[Германија]], станувајќи најголемиот поединечен пазар на Шкода<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Automotive News Europe|url=http://europe.autonews.com/article/20120212/ANE/120219974/skoda-says-europes-economic-crisis-wont-stop-its-growth|publisher=Automotive News Europe|date=12 February 2012}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Во 2011 година, Шкода Ауто го прославила своето 20-годишно партнерство со Фолксваген. Повеќе од 75.000 посетители присуствувале на отворен настан одржан во Млада Болеслав во април. Претходно истата година, компанијата обезбедила детали за стратегијата за раст од 2018 година: за најмалку еден нов или целосно ревидиран модел кој треба да се објавува на секои шест месеци<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Prague Post|url=http://www.praguepost.cz/business/7720-automaker-unveils-its-new-logo.html|publisher=The Prague Post|date=2 March 2011|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123636/http://www.praguepost.cz/business/7720-automaker-unveils-its-new-logo.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Autocar|url=http://www.autocar.co.uk/car-news/motoring/skoda-reveals-future-vision|publisher=Autocar|author=Matt Prior}}</ref>. Имајќи го ова на ум, компанијата го редизајнирала своето лого, кое било претставено на Саемот за автомобили во Женева во 2011 година. Главната атракција на Шкода на настанот бил дизајнерскиот концепт на ''VisionD''; претходник на третата генерација Октавија. Истата година, компанијата започнала со производство на новиот модел [[Шкода Рапид]], [[Индија]] (октомври 2011 година), и го лансирала [[Шкода Ситиго]] во фабриката на [[Братислава]] во Фолксваген (ноември 2011). Во [[2012]] година претставила два нови модели за масовно производство. Европската верзија на Рапид премиерно била прикажана на саемот за автомобили во [[Париз]]. Овој автомобил бил наследник на првата генерација Октавија. Во декември 2012 година бил лансиран моделот [[Шкода Јети]] во [[Нижни Новгород]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=RT|url=http://rt.com/business/volkswagen-gaz-skoda-yeti/|publisher=RT|date=14 June 2011}}</ref><ref name="Alexander Rogan">{{Наведена мрежна страница|title=Russia Suppy Chain|url=http://www.russiasupplychain.com/yeti-spotted-in-russias-regions/|publisher=Russia Suppy Chain|author=Alexander Rogan|date=6 December 2012|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072534/http://www.russiasupplychain.com/yeti-spotted-in-russias-regions/|url-status=dead}}</ref>. Во текот на 2012 година, Шкода прославила четиринаесет милиони автомобили произведени од 1905 (јануари)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Volkswagen|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/content/de/homepage.html|publisher=Volkswagen|date=21 November 2013|accessdate=2019-04-17|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://archive.today/20130205210635/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/content/de/homepage.html|url-status=dead}}</ref>, три милиони модели на Фабија (мај)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=FleetEurope|url=http://www.fleeteurope.com/news/fabia-3-million-rolls-production-line#.UwTEQnnGCLE/|publisher=FleetEurope|author=Tim Harrup|date=11 May 2012|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224318/http://www.fleeteurope.com/news/fabia-3-million-rolls-production-line#.UwTEQnnGCLE/|url-status=dead}}</ref>, 500.000 [[Шкода Суперб]] во фабриката [[Квасини]] (јуни)<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Indian Autos Blog|url=http://indianautosblog.com/2013/12/skodas-kvasiny-500000th-superb-110746|author=Karthik H|date=30 December 2013|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112335/http://indianautosblog.com/2013/12/skodas-kvasiny-500000th-superb-110746|url-status=dead}}</ref> и 5 години од работењето на Шкода во [[Кина]]<ref name="Alexander Rogan"/>. Во 2013 година, чешкиот производител на автомобили ја претставила третата генерација на Октавија Комби и Октавија РС. Тие биле придружени од сосема нови членови на семејството Рапид како Рапид Спејсбек, првиот хечбек автомобил на Шкода во компактен сегмент, како и кинеската верзија на Рапид. Јети, исто така, се соочил со значајни промени. Со дотерувањето, станале достапни две варијанти. [[File:Skoda Vorstand Genf 2018.jpg|thumb|Дел од одборот на директори на саемот во Женева со ''Škoda Vision X'' (2018)]] Во 2015 година, Фолксваген признал дека има инсталирано софтвер за загадување со мамење во многу од своите автомобили за да ги измами регулаторите дека неговите автомобили ги исполнуваат стандардите за емисии, всушност, тие загадувале многу повисоки нивоа од владините стандарди. 1.2 милиони автомобили на Шкода во светот биле опремени со овој уред за мамење на емисии<ref>{{Наведена мрежна страница|title = VW scandal: German prosecutors probe Winterkorn as Volkswagen emissions-rigging crisis spreads to 2.1 million Audi cars and Skoda models|url = https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/industry/11895848/BREAKING-2.1-million-Audi-cars-fitted-with-VW-emissions-cheat-devices.html|accessdate = 2015-09-28}}</ref>. Шкода изјавила дека Фолксваген ќе се повлече и ќе ги покрие трошоците за надоместување на сите автомобили погодени од скандалот со испробување на емисијата на Фолксваген. Во 2015 година Шкода била прогласена за најсигурен бренд во Велика Британија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.motortrader.com/motor-trader-news/automotive-news/skoda-wins-top-jd-power-honours-dependability-10-08-2015|title=Skoda wins top JD Power honours for dependability|website=www.motortrader.com}}</ref>. Во [[2015]] година била лансирана корпоративна стратегија за производство на голем број електрични автомобили од [[2019]] година<ref name="Autocar March 16, 2016"/>. Шкода Ауто започнала да го произведува моделот [[Шкода Кодијак]] во 2016 година, наменет да биде вистински [[теренец]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.autoexpress.co.uk/skoda/88859/skodas-large-suv-spied-testing-again|title=New Skoda Kodiaq SUV: prices, specs and everything you need to know|publisher=|accessdate=2019-04-17|archive-date=2016-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106062026/http://www.autoexpress.co.uk/skoda/88859/skodas-large-suv-spied-testing-again|url-status=dead}}</ref>, и претставен на Парискиот саем за автомобили во октомври 2016 година<ref>{{наведени вести|title=Kodiaq moment: snapshots of Skoda’s 7-seat SUV|url=http://www.carmagazine.co.uk/car-news/motor-shows-events/paris/2016/kodiaq-moment-snapshot-of-skodas-7-seat-suv/|publisher=CAR magazine|date=29 July 2016}}</ref>, а продажбата започнала во почетокот на 2017 година. Во втората половина на 2017 година започнала продажбата на новиот компактен модел на Шкода Кодијак, кој официјално го заменил моделот на [[Шкода Јети]]. ===Стратегија за електрификација=== [[File:Skoda Vision iV Genf 2019 1Y7A5522.jpg|thumb|Моделот на [[Шкода Вижн]] е планирано да се продава во 2020 година и шест целосно електрични модели ќе бидат достапни до 2025 година]] Во 2015 година, новиот претседател на Шкода Бернхард Мајер изјавил дека групацијата „''работи на модуларна, нова електрична платформа''“. Новата ''Стратегија 2025'', која ја заменува претходната ''Стратегија 2018'', има за цел да започне со производство на целосно електрично возило во [[2020]] година<ref name="Autocar March 16, 2016">Julian Rendell. [http://www.autocar.co.uk/car-news/industry/skoda-electric-vehicle-under-development Skoda electric vehicle under development]. ''[[Autocar (magazine)|Autocar]]''. Published on March 16, 2016.</ref>. Шкода објавила план за производство на пет електрични модели низ различни сегменти до [[2025]] година<ref>Christiaan Hetzner. [http://europe.autonews.com/article/20170110/ANE/170119993/vws-ev-platform-ready-for-skoda-seat-brands VW's EV platform ready for Skoda, Seat brands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200410133309/https://europe.autonews.com/article/20170110/ANE/170119993/vw-s-ev-platform-ready-for-skoda-seat-brands |date=2020-04-10 }}. europe.autonews.com. [[Crain Communications]]. January 10, 2017.</ref>. Во 2017 година, на Авто Шангај, Шкода го прикажала својот концепт [[Шкода Вижн Е]] за електрично купе<ref>Jimi Beckwith. [https://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-shanghai-auto-show/first-drive-skoda-vision-e-concept-review First drive: Škoda Vision E concept review]. ''[[Autocar (magazine)|Autocar]]''. Published on 31 August 2017.</ref>. ==Продажба и пазари== Шкода одржува финансиска стабилност во последниве години. Во [[2013]] година брендот остварил приходи од продажба во износ од 10,3 милијарди евра (2012: 10,4 милијарди евра). Поради слабата економска состојба во многу европски земји и проширувањето на моделот, оперативната добивка достигна скромен 522 милиони евра (2012: 712 милиони евра). Шкода постигнала успешен почеток до 2014 година: Исто така забележала значителен пораст на приходите од продажба (23,7%) на речиси 3 милијарди евра, што претставува најголем број на испораки на купувачи во првиот квартал досега (247.200, наспроти 12,1%). Оперативната добивка се зголемила за 65,2% на 185 милиони евра во текот на претходната година. ===Податоци за продажба=== {{Scrolling table/top |first = Модел | [[Шкода Фелиција]] | [[Шкода Октавија]] | [[Шкода Фабија]] | [[Шкода Суперб]] | [[Шкода Румстер]] | [[Шкода Јети]] | [[Шкода Рапид]] | [[Шкода Ситиго]] | [[Шкода Кодијак]] | [[Шкода Карок]] | [[Шкода Камик]] | Вкупно }} {{Scrolling table/mid}} |- ! 1994 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Case study: Skoda |url=http://tcworld.info/index.php?id=76 |publisher=Tcworld.info |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110210040037/http://tcworld.info/index.php?id=76 |archivedate=10 February 2011 |date=December 2008}}</ref> !! 1995 <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf |title=GENERAL PRESENTATION ŠKODA 2008 |publisher=Institute for Industrial and Financial Management |page=15 |accessdate=28 August 2011 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173328/http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf }}</ref> !! 1996 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA AUTO a.s. |url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf |publisher=Volkswagen Group |place=Prague |date=21 June 2004 |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729182909/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf }}</ref> !! 1997 !! 1998 !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006 !! 2007 !! 2008 !! 2009 !! 2010 !! 2011 !! 2012 <ref name=skodafy2012>{{Наведена книга |title=vwagfy2012 |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2013.pdf |accessdate=15 March 2013 |format=PDF |date=15 March 2013 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924102417/http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2013.pdf |url-status=dead }}</ref> !! 2013 <ref>{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA 2013: Success with new models |url=https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607 |accessdate=27 January 2014 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024011/https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607 }}</ref> !! 2014 !! 2015 <ref name="ŠKODA car sales 2015">{{Наведена мрежна страница|title=Record-breaking 2015: ŠKODA Delivers 1.06 Million Cars to Customers|url=https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=963|accessdate=15 January 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085504/https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=963|url-status=dead}}</ref> !! 2016 <ref name="ŠKODA car sales 2016">{{Наведена мрежна страница |title=ŠKODA delivered 1 127 700 vehicles last year |url=http://www.skoda-auto.com/en/news/2017-01-10-record-breaking-2016/ |accessdate=13 January 2017 |archive-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306035101/http://www.skoda-auto.com/en/news/2017-01-10-record-breaking-2016 |url-status=dead }}</ref> !! 2017 !! 2018 <ref name="ŠKODA Sales 2018"/> |- style="text-align:right;" | 172,000 || 210,000 || 261,000 || 288,458 || 261,127 || 241,256 || 148,500 || 44,963 || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || - |- style="text-align:right;" | − || − || − || 47,876 || 102,373 || 143,251 || 158,503 || 164,134 || 164,017 || 165,635 || 181,683 || 233,322 || 270,274 || 309,951 || 344,857 || 317,335 || 349,746 || 387,200 || 409,360 || 359,600 || 389,300 || 432,300 || 436,300 || 418,800 || 388,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || 823 || 128,872 || 250,978 || 264,641 || 260,988 || 247,600 || 236,698 || 243,982 || 232,890 || 246,561 || 264,173 || 229,045 || 266,800 || 255,025 || 202,000 || 160,500 || 192,400 || 202,800 || 206,500 || 190,900 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || 177 || 16,867 || 23,135 || 22,392 || 22,091 || 20,989 || 20,530 || 25,645 || 44,548 || 98,873 || 116,700 || 106,847 || 94,400 || 91,100 || 80,200 || 139,100 || 150,900 || 138,100 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 14,422 || 66,661 || 57,467 || 47,152 || 32,332 || 36,000 || 39,249 || 33,300 || 29,600 || 16,600 || − || − || - |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 11,018 || 52,604 || 70,300 || 90,952 || 82,400 || 102,900 || 99,500 || 95,600 || 69,500 || 13,100 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 1,700 || 9,292 || 103,800 || 221,400 || 194,300 || 212,800 || 211,500 || 191,500 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 509 || 36,687 || 45,200 || 42,500 || 40,200 || 40,700 || 37,100 || 39,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 100,000 || 149,200 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || 6,300 || 115,700 |- style="text-align:right;" | − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || − || - || 27,900 |- style="text-align:right;" ! 172,000 || 210,000 || 261,000 || 336,334 || 363,500 || 385,330 || 435,403 || 460,252 || 445,525 || 449,758 || 451,675 || 492,111 || 549,667 || 630,032 || 674,530 || 684,226 || 762,600 || 879,200 || 949,412 || 920,800 || 1,037,200 || 1,055,500 || 1,127,700 || 1,200,500 || 1,253,700 {{Scrolling table/end}} ===Податоци за пазари=== Од август 2016 година, Шкода се продавала во 102 земји<ref>Václav Lavička. [http://byznys.ihned.cz/c1-65386640-nenapadna-skoda-je-ziskovejsi-nez-hrda-audi-ostatnim-v-koncernu-muze-slouzit-za-vzor-chvali-handelsblatt Nenápadná Škoda je ziskovější než hrdá Audi. Ostatním v koncernu může sloužit za vzor, tvrdí německý tisk]. ''[[Hospodářské noviny]]''. Published on August 1, 2016.</ref>. Во [[2017]] година, најголемите пазари на Шкода според бројот на продажби се [[Кина]], [[Германија]], [[Чешка]], [[Велика Британија]], [[Полска]], [[Русија]], [[Франција]], [[Турција]], [[Италија]] и [[Австрија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018|title=More than 1.2 million vehicles delivered in 2017|website=www.skoda-auto.com|accessdate=2019-04-17|archive-date=2020-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118054741/https://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018}}</ref>. Во азиско-тихоокеанскиот регион, Шкода се продава и во [[Австралија]], [[Нов Зеланд]], [[Тајван]] и [[Индија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.volkswagenag.com/presence/investorrelation/publications/annual-reports/2017/skoda/skoda-annual-report-2016.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2019-04-17 |archive-date=2020-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201002225535/https://www.volkswagenag.com/presence/investorrelation/publications/annual-reports/2017/skoda/skoda-annual-report-2016.pdf |url-status=dead }}</ref>. Шкода, исто така, се шири во пазарите во развој како што е [[Иран]], каде што увозот требало да започне од [[2018]] година и производството на возила до [[2020]] година<ref>[https://financialtribune.com/articles/economy-auto/71109/skoda-to-make-low-cost-cars-for-iran Skoda to Make Low-Cost Cars for Iran] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190417095010/https://financialtribune.com/articles/economy-auto/71109/skoda-to-make-low-cost-cars-for-iran |date=2019-04-17 }}. ''[[Financial Tribune]]''. Published on 27 August 2017.</ref>. Стратегијата за проширување, исто така, го вклучува и [[Сингапур]]<ref>[http://www.straitstimes.com/lifestyle/vw-singapore-plots-skoda-comeback VW Singapore plots Skoda comeback] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190417095028/https://www.straitstimes.com/lifestyle/vw-singapore-plots-skoda-comeback |date=2019-04-17 }}. ''[[The Straits Times]]''. Published on 11 November 2017.</ref>. ==Производство== {|class="wikitable " border="1" ! Седиште ! Модели ! Местоположба ! Оператор<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.volkswagenag.com/en/group/portrait-and-production-plants.html|title=Portrait & Production Plants|publisher=Volkswagen Group|accessdate=29 January 2017|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111221225/https://www.volkswagenag.com/en/group/portrait-and-production-plants.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Млада Болеслав]] (Чешка) | Фабија, Октавија, Рапид, Сеат Толедо | {{Coord|50.421111|14.930556}} | Шкода Ауто |- | [[Квасини]] (Чешка) | Суперб, Јети, Кодијак, Карок, Сеат | {{Coord|50.204722|16.257778}} | Шкода Ауто |- | [[Врхлаби]] (Чешка) | transmissions | {{Coord|50.610972|15.624444}} | Шкода Ауто |- | [[Братислава]] (Словачка) | Ситиго | {{Coord|48.234135|16.98791}} | Фолксваген Словачка |- | [[Пуна]] (Индија) | Рапид (Индија) | {{Coord|18.74228667|73.81853167}} | [[Фолксваген Индија]] |- | [[Аурангабад]] (Индија) | Октавија, Суперб, Кодијак | {{Coord|19.873056|75.488333}} | [[Фолксваген Индија]] |- | [[Калуга]] (Русија) | Фабија, Рапид | {{Coord|54.574444|36.344444}} | Фолксваген Русија |- | [[Нижни Новгород]] (Русија) | Јети, Октавија | {{Coord|56.242235|43.887655}} | ГАЗ |- | [[Anting]] (Кина) | Фабија, Јети | {{Coord|31.295833|121.177778}} | Фолксваген |- | [[Ичжен]] (Кина) | Рапид (Кина) | {{Coord|32.28959667|119.2043183}} | Фолксваген |- | [[Нинбо]] (Кина) | Октавија, Карок | {{Coord|30.3412579|121.3237526}} | Фолксваген |- | [[Нанѓинг]] (Кина) | Суперб | {{Coord|31.9465982|118.7962963}} | Фолксваген |- |[[Чангша]] (Кина) |Кодијак |{{Coord|28.170958|113.176422}} |Фолксваген |} ==Модели== [[File:2018-03-06 Geneva Motor Show 2570.JPG|thumb|Шкода Вижн X (2018)]] [[File:Škoda Joyster.jpg|thumb|Шкода Џојстер (2006)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-097.jpg|thumb|Лаурин и Клемент Г]] [[File:L&K 300, 2013 Oldtimer Bohemia Rally.JPG|thumb|Лаурин и Клемент 300]] [[File:2014 Škoda Museum, L&K typ SG 1913 01.JPG|thumb|Лаурин и Клемент с]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-096.jpg|thumb|Лаурин и Клемент - Шкода 110 (1925)]] [[File:Škoda 633 - 1933.JPG|thumb|Шкода 633 (1933)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-095.jpg|thumb|Шкода Популар (1934–44)]] [[File:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-105.jpg|thumb|Шкода Суперб (1940)]] [[File:Škoda Rapid OHV proudnicový - 1940 2.JPG|thumb|Шкода Рапид (1940)]] [[File:Škoda 1201 Sedan, 2013 Oldtimer Bohemia Rally cropped.jpg|thumb|Шкода 1201 Седан (1957)]] [[File:Heckel Advertising 3.jpg|thumb|Шкода 450 (1957)]] ===Моментални модели === * [[Шкода Кодијак]] - [[Спортски автомобил]] (2016–денес) * [[Шкода Карок]] - компактен Спортски автомобил (2017–денес) * [[Шкода Камик]] - кросовер Спортски автомобил (2018–денес) * [[Шкода Суперб]] III - (2015–денес) * [[Шкода Октавија]] III - мал семеен автомобил (2013–денес) * [[Шкода Рапид (2012)|Шкода Рапид]] - мал семеен автомобил (2012–денес) * [[Шкода Фабија]] III - [[Супермини]] (2014–денес) * [[Шкода Ситиго]] - [[Градски автомобил]] (2011–денес) ===Концепт автомобили=== * Вижн X (2018), производство од 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-geneva-motor-show/skoda-vision-x-concept-previews-2019-кросовер|title=Skoda Vision X concept previews 2019 кросовер - Autocar|website=www.autocar.co.uk}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Шкода Вижн Е|Вижн Е]] (2017), од 2020 * Вижн Ц (2013) * Мишн Л(2011) * Вижн Д (2011) * Фабија Супер (2007) * Џојстер (2006) * Јети II (2006) * Румстер (2003) * Тјудор (2002) * Фабија Париз (2002) * Ahoj (2002) * Филиција Прага (1998) * 783 Фаворит Купе (1987) * Шкода 110 (1971) * Шкода 1100 ГТ (1968) * Шкода 720 (1967–1972) * Шкода Ф3 (1964) * Шкода 1100 (1958) * Шкода 973 (1949) ===Историски модели === ====1900-ти==== * [[Лаурин и Клемент]] A (1905–07) * Лаурин и Клемент Б (1906–08) * Лаурин и Клемент Ц (1906–08) * Лаурин и Клемент Д (1906–07) * Лаурин и Клемент Е (1906–09) * Лаурин и Клемент Б2 (1907–08) * Лаурин и Клемент Ц2 (1907–08) * Лаурин и Клемент Ф (1907–09) * Лаурин и Клемент ФФ (1907) * Лаурин и Клемент ФЦ (1907–09) * Лаурин и Клемент ХО/ ХЛ/ХЛБ (1907–13) * Лаурин и Клемент БС (1908–09) * Лаурин и Клемент ФЦС (1908–09) * Лаурин и Клемент Г (1908–11) * Лаурин и Клемент ДО/ДЛ(1909–12) * Лаурин и Клемент ФДО/ФДЛ (1909–15) * Лаурин и Клемент ЕН (1909–10) * Лаурин и Клемент ФН/ГДВ/РЦ (1909–13) * Лаурин и Клемент ФЦР (1909) * Лаурин и Клемент Л/ЛО (1909–11) ====1910-ти==== * Лаурин и Клемент ENS (1910–11) * Лаурин и Клемент K/Kb/LOKb (1911–15) * Лаурин и Клемент LK (1911–12) * Лаурин и Клемент S/Sa (1911–16) * Лаурин и Клемент DN (1912–15) * Лаурин и Клемент RK (1912–16) * Лаурин и Клемент Sb/Sc (1912–15) * Лаурин и Клемент M/Mb/MO (1913–15) * Лаурин и Клемент MK/400 (1913–24) * Лаурин и Клемент O/OK (1913–16) * Лаурин и Клемент Sd/Se/Sg/Sk (1913–17) * Лаурин и Клемент Ms (1914–20) * Лаурин и Клемент Sh/Sk (1914–17) * Лаурин и Клемент T/Ta (1914–21) * Лаурин и Клемент Si/Sl/Sm/So/200/205 (1916–24) * Лаурин и Клемент Md/Me/Mf/Mg/Mh/Mi/Ml/300/305 (1917–23) ====1920s==== * Лаурин и Клемент MS/540/545 (1920–23) * Лаурин и Клемент Шкода 545 (1924–27) * Шкода 422 (1929–32) * Шкода 430 (1929–36) * Шкода 645 (1929–34) * Шкода 860 (1929–32) ====1930-ти==== * Шкода 650 (1930–34) * [[Шкода 633]] (1931–34) * [[Шкода 637]] (1932–35) * [[Шкода Популар|Шкода 420 Стандард/Рапид/Популар]] (1933–38) * [[Шкода Рапид (1935–47)]] * [[Шкода Фаворит (1936–1941)|Шкода Фаворит (1936–41)]] * [[Шкода Суперб (1934–1949)|Шкода Суперб]] (1934–43) ====1940-ти==== * Шкода Суперб OHV (1946–49) * [[Шкода 1101 Tudor]] (1946–49) * [[Шкода 1102]] (1948–52) * [[Шкода VOS]] (1949–52) ====1950-ти==== * [[Шкода 1200]] (1952–55) * [[Шкода 440/445/450]] (1955–59) * [[Шкода 1201]] (1955–62) * [[Шкода Felicia (1959–64)|Шкода Felicia]] (1959–64) * [[Шкода Октавија (1959–71)|Шкода Октавија]] (1959–64) ====1960-ти==== * [[Шкода 1202]] (1961–73) * [[Шкода Октавија (1959–71)|Шкода Октавија]] (1964–71) * [[Шкода 1000 MB]] (1964–69) * [[Шкода 1203]] (1968–99) * [[Шкода 100|Шкода 100/110]] (1969–77) ====1970-ти==== * [[Шкода 110 Р]] (1970–80) * [[Шкода 105/120/125]] (1976–90) ====1980-ти==== * [[Шкода Гарде]] (1981–84) * [[Шкода 130/135/136]] (1984–90) * [[Шкода Рапид (1984)]] (1984–90) * [[Шкода Фаворит]] (1987–95) ====1990-ти==== * [[Шкода Фелиција]] (1994–2001) * [[Шкода Октавија]] прва генерација (1996–2004, Tour 2004–10) * [[Шкода Фабија]] прва генерација (1999–2007) ====2000-ти==== * [[Шкода Суперб]] прва генерација (2001–2008) * [[Шкода Октавија]] втора генерација (2004–2013) * [[Шкода Румстер]] – (2006–2015) * [[Шкода Суперб]] втора генерација (2008–2015) * [[Шкода Јети]] - [[Спортски автомобил]] (2009–2017) * [[Шкода Рапид (2012)]] * [[Шкода Кодијак]] * [[Шкода Карок]] * [[Шкода Камик]] * [[Шкода Скапа]] ==Галерија== <gallery> Податотека:Шкода-Фабиа.jpg|мини|Шкода Фабија HTP Податотека:Шкода фаворит.jpg|мини|Шкода фаворит Податотека:Škoda-Felicia.jpg|мини|Шкода Фелиција Податотека:2011 Skoda Yeti S TSi 1.2 Front.jpg|мини|Шкода Јети (2011) Податотека:2014 Skoda Rapid SE Connect TSi 1.2 Front.jpg|мини|Шкода Рапид (2012) Податотека:Skoda-Octavia.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Octavia moja.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Škoda-Octavia.jpg|мини|Шкода Октавија Податотека:Škoda Superb.jpg|мини|Шкода Суперб Податотека:Škoda-Karoq.jpg|мини|Шкода Карок Податотека:Шкода Кодијак.jpg|мини|Шкода Кодијак Податотека:Škoda-Roomster.jpg|мини|Шкода Румстер Податотека:Skoda Citigo 1.0 Ambition – Frontansicht (1), 17. März 2012, Düsseldorf.jpg|мини|Шкода Ситигоу </gallery> == Наводи == {{reflist|70em|refs= <ref name="ŠKODA Sales 2018">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/sales-2018 |title=ŠKODA delivers 1.25 million vehicles worldwide in 2018 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2019 |accessdate=13 January 2019}}</ref> <ref name="ŠKODA Financial Results 2017">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/news/news-detail/annual-press-conference-2018 |title=ŠKODA Financial Results 2017 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2018 |accessdate=13 May 2018}}</ref> <ref name="ŠKODA Annual Report 2016">{{cite report |url=http://www.skoda-auto.com/SiteCollectionDocuments/company/investors/annual-reports/en/skoda-annual-report-2016.pdf |title=ŠKODA Annual Report 2016 |publisher=ŠKODA AUTO a.s. |location=Mladá Boleslav, Czech Republic |date=2017 |accessdate=17 April 2017}}</ref> }} ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Надворешни врски == {{рв|Škoda|Škoda vehicles}} * {{official website|http://www.skoda-auto.com/}} * {{YouTube|user=skoda}} * [http://www.skoda-storyboard.com Skoda-storyboard] - official news of Škoda Auto [[Категорија:Шкода]] [[Категорија:Чешки автопроизводители]] [[Категорија:Чешки автомобили]] [[Категорија:Фолксваген]] pf63cb3soth5pzkpqlkmu91cim09gnx 0 1233965 5649801 5634579 2026-10-25T19:25:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649801 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name={{raise|0.2em|Шенџен}}|population_metro_footnotes=<ref>{{наведена книга|url=http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/urban-rural-and-regional-development/oecd-urban-policy-reviews-china-2015_9789264230040-en#page39|title=OECD Urban Policy Reviews: China 2015, OECD READ edition|date=18 April 2015|website=OECD iLibrary|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|isbn=9789264230033|page=37|language=en|doi=10.1787/9789264230040-en|issn=2306-9341|series=OECD Urban Policy Reviews|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327210032/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/urban-rural-and-regional-development/oecd-urban-policy-reviews-china-2015_9789264230040-en#page39|archive-date=27 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}}Linked from the OECD [http://www.oecd.org/china/oecd-urban-policy-reviews-china-2015-9789264230040-en.htm here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209044027/http://www.oecd.org/china/oecd-urban-policy-reviews-china-2015-9789264230040-en.htm |date=9 December 2017 }}</ref>|population_demonym=|population_blank2=|population_blank2_title=|population_density_blank1_km2=|population_blank1=[[Han Chinese|Han]]|population_blank1_title=Major [[Ethnicities of China|ethnicities]]|population_density_metro_km2=auto|population_metro=23,300,000|postal_code=518000|population_density_urban_km2=auto|population_urban_footnotes=&nbsp;(2018)<ref>{{наведена книга|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition|last=Cox |first=W|publisher=Demographia|year=2018|location=St. Louis|pages=22|access-date=15 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archive-date=3 May 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref>|population_urban=12,905,000|population_density_km2=auto|population_footnotes=<ref name="2017 economic outlook">{{Cite web |url=http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjfx/201802/t20180201_10762739.htm |script-title=zh:2017年深圳经济有质量稳定发展 | language =zh-hans |trans-title=In 2017, Shenzhen economy will have stable quality and development |access-date=23 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223171434/http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjfx/201802/t20180201_10762739.htm |archive-date=23 February 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>|population_as_of=2017|population_total=12,528,300|elevation_m=0–943.7|postal_code_type=[[Postal code of China|Postal code]]|area_code=755|area_urban_km2=1748|blank2_info=~¥200,000<br/>(${{To USD|200000|CHN|2019|round=yes}}) $57,234 ([[Purchasing power parity|PPP]])|blank6_name=Градски дрвја|blank5_info=[[Бугенвилија]]|blank5_name=Градско цвеќе|blank4_info={{јаз|zh-cn|粤B}}|blank4_name=[[Автомобилски регистарски таблички во Кина|Префикси на регистарска табличка]]|blank3_info={{increase}} 7.7%|blank3_name=&nbsp;- Growth|blank2_name=&nbsp;- Per capita|iso_code=[[ISO 3166-2:CN|CN-GD-03]]|blank1_info=~[[Кинески јуан|¥]]2.6&nbsp;trillion<br/>(${{To USD|2.6|CHN|2019|round=no}}T) $0.74 trillion ([[Паритет на куповна моќ|PPP]])|blank1_name=&nbsp;- Total|blank_info=2019<ref>https://www.asiatimes.com/2020/01/guangzhou-shenzhen-consolidate-gdp-lead-over-hk/</ref>|blank_name=[[Бруто регионален производ|GRP]] (Nominal)|utc_offset=+8|timezone=[[Кинеско стандардно време|Кинеско време]]|footnotes=|website=[http://english.sz.gov.cn/ sz.gov.cn]|elevation_footnotes=<!--for references: use tags-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|official_name=<!-- Official name in English if different from 'name' -->|pushpin_map_caption=Локација на центарот на градот во Гуангдунг|subdivision_name1=[[Гуангдунг]]|subdivision_type3=|subdivision_type2=[[Administrative divisions of the People's Republic of China#County level|County-level divisions]]|subdivision_type1=[[Province (China)|Province]]|subdivision_name=[[Народна Република Кина]]|subdivision_type=Country|coor_pinpoint=Civic Square ({{јаз|zh-Hans|市民广场}})|pushpin_map=China Guangdong#China#Asia|subdivision_name3=|map_caption1=Location of Shenzhen City jurisdiction in Guangdong|image_map1=Guangdong subdivisions - Shenzhen.svg|image_map={{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8|frame-lat=22.55|frame-long=114.2}}|image_caption=Знаменитости на Шенџен|image_skyline={{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1/2 | image1 = Futian District 2017.jpg | image2 = Shenzhen CBD.jpg | image3 = Window of the World 007.jpg | image4 = Lo Wu District 201701.jpg | image5 = China Resources Headquarters Nanshan Shenzhen China.jpg | image6 = Ping An Finance Center 201512.jpg }}|settlement_type=Префектурен и потпровинциски град|other_name=|native_name={{lower|0.1em|{{јаз|zh|深圳市}}}}|subdivision_name2=9|seat_type=Municipal seat|area_total_km2=2050|government_type=Суб-провинцијален град|area_magnitude=|area_footnotes=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|leader_name1={{Interlanguage link|Chen Rugui|zh|陈如桂}}|leader_title1=Mayor|leader_name=[[Ванг Веиџунг]]|leader_title=[[Комунистичка партија на Кина|КПК]] Committee Secretary|established_title4=<!-- Incorporated (city) -->|seat=[[Futian District]]|established_date3=1 мај 1980|established_title3=[[Специјални економски зони на НР Кина|СЕЗ]] формиран|established_date2=5 март 1979|established_title2=Град|established_date1=1953|established_title1=Село|established_date=331|established_title=Населен|blank6_info=[[Личи]] and [[Мангрови]]<ref>{{cite web|url=http://english.sz.gov.cn/gi/|title=ShenZhen Government Online|access-date=25 May 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525115028/http://english.sz.gov.cn/gi/|archivedate=25 May 2017|df=dmy-all}}</ref>}}{{Кинески |order=st |pic=Shenzhen_(Chinese_characters).svg |piccap="Shenzhen" со кинески знаци |picupright=0.5 |c={{linktext|lang=zh|深圳}} |psp=Sam1 zan3 |p={{Audio|Shenzhen pronunciation.ogg| Shēnzhèn|help= no}} |mi={{IPAc-cmn|sh|en|1|.|zh|en|4}} |w=Shên¹-chên⁴ |bpmf=ㄕㄣ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄓㄣˋ |gr=Shenjenn |myr=Shēnzhèn |tp=Shenzhèn |mps=Shēnzhèn |poj=Chhim-chùn |tl=Tshim-tsùn |bp=Cīmzùn |teo=Cim₁-zung³ |j=Sam1zan3 |y=Sāmjan ''or'' Sàmjan |ci={{IPA-yue|sɐ́m.tsɐ̄n|}} ''or'' {{IPA-yue|sɐ̂m.tsɐ̄n|}} |suz=Sēn-tsên |showflag=py |l=„Длабок одвод“}} '''Шенџен''' ({{Lang-zh|{{linktext|深圳}}}}; {{Мали|мандарински изговор:}} {{МФАз-cmn|AUD|Shenzhen pronunciation.ogg|sh|en|1|.|zh|en|4}}) е главен потпровинциски град на источниот брег на [[Естуар|вливот]] на [[Бисерна Река|Бисерната река]] на централниот брег на јужната провинција Гуангдунг, [[Народна Република Кина]]. Тој претставува дел од мегалополисот Делта на Бисерната река, се граничи со [[Хонгконг]] на југ, [[Хуејџоу]] на североисток и [[Дунггуан]] на северозапад, и ги дели морските граници со [[Гуангџоу]], [[Џунгшан]] и [[Џухај]] на запад и југозапад преку вливот. Градскиот пејзаж на Шенџен е резултат на неговата жива економија - овозможен со брзи [[странски директни инвестиции]] (СДИ) следејќи го воспоставувањето на политика на „[[Кинеска економска реформа|реформи и откривање]]“ во 1979 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china.org.cn/english/government/44680.htm|title=Shenzhen Continues to lead China's reform and opening-up|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709180218/http://www.china.org.cn/english/government/44680.htm|archive-date=9 July 2018|accessdate=9 September 2016|quote=Shenzhen, [...] which was just a small town when it was chosen as China's first special economic zone to pilot the country's reform and opening-up drive 22 years ago, has now grown into a boomtown, which is placed fourth among Chinese cities in overall economic strength.}}</ref> Градот е наречен како водечки глобален технолошки центар од ''кинеската Силициумска Долина''.<ref name=":4">Compare: {{Наведени вести|url=http://dasnetz.online/en/the-next-silicon-valley-it-could-be-here/|title=The next Silicon Valley? It could be here|date=11 July 2017|work=Das Netz|access-date=26 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614194725/http://dasnetz.online/en/the-next-silicon-valley-it-could-be-here/|archive-date=14 June 2018|quote=Worldwide, 16 cities are in the starting blocks in the race to become the next Silicon Valley. [...] That Shenzhen is being treated as the Chinese Silicon Valley should come as no surprise.}}</ref><ref>Compare: {{Наведени вести|url=https://www.economist.com/special-report/2017/04/08/shenzhen-is-a-hothouse-of-innovation|title=Shenzhen is a hothouse of innovation|work=The Economist|access-date=26 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615004356/https://www.economist.com/special-report/2017/04/08/shenzhen-is-a-hothouse-of-innovation|archive-date=15 June 2018|language=en|quote=Welcome to Silicon Delta}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/a/201805/21/WS5b020132a3103f6866ee97db.html|title=Shenzhen aims to be global technology innovation hub - Chinadaily.com.cn|work=www.chinadaily.com.cn|access-date=26 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726135241/http://www.chinadaily.com.cn/a/201805/21/WS5b020132a3103f6866ee97db.html|archive-date=26 July 2018|quote=An important reason Silicon Valley in the US and Israel became world innovation hubs is that they gathered a lot of angel investments. However, Shenzhen lacks angel investments [...].}}</ref><ref>{{Наведување|title=The rise of China's 'Silicon Valley' - CNN Video|url=https://www.cnn.com/videos/business/2018/11/19/shenzhen-china-innovation.cnn-business|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202024625/https://www.cnn.com/videos/business/2018/11/19/shenzhen-china-innovation.cnn-business|access-date=2018-12-01|archivedate=2 December 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2018/11/22/tech/china-tech-innovation-shenzhen/index.html|title=Inside China's Silicon Valley: From copycats to innovation|last=Rivers|first=Matt|publisher=CNN|accessdate=2019-09-01}}</ref> Тој бил еден од најбрзо растечките градови во светот во 1990-тите и 2000-тите години<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://export.gov/China/doingbizinchina/regionalinfo/secondtiercities/eg_cn_025695.asp|title=Shenzhen|year=2007|publisher=U.S. Commercial Service|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20150412050558/http%3A//export%2Egov/china/doingbizinchina/regionalinfo/secondtiercities/eg_cn_025695%2Easp|archive-date=12 April 2015|accessdate=28 February 2008}}</ref> и бил рангиран на второто место на листата „топ 10 градови што треба да се посетат во 2019 година“ од Lonely Planet.<ref name=":5">{{Наведена мрежна страница|url=https://gbtimes.com/lonely-planet-names-shenzhen-as-a-top-city-to-visit-in-2019|title=Lonely Planet names Shenzhen as a top city to visit in 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023115857/https://gbtimes.com/lonely-planet-names-shenzhen-as-a-top-city-to-visit-in-2019|archive-date=23 October 2018|accessdate=3 December 2018}}</ref> Шенџен е рангиран како [[Глобален град|Алфа град]] заедно со Гуангџоу (Кина), Мелбурн (Австралија) и Сан Франциско (САД).<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|title=The World According to GaWC 2020|work=GaWC - Research Network|publisher=Globalization and World Cities|accessdate=31 August 2020|archive-date=2020-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|url-status=dead}}</ref> Шенџен, кој приближно ги следи административните граници на [[Округ Баоан|округот Баоан]], официјално стана град во 1979 година, земајќи го своето име од поранешниот окружен град, чија [[Железничка станица Шенжен|железничка станица]] била последната станица на кинескиот дел од железничката пруга помеѓу Кантон и Коулун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com.cn/GB/shizheng/8198/35413/36671/36673/2717623.html|script-title=zh:昔日边陲小镇深圳的历史渊源|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015042157/http://www.people.com.cn/GB/shizheng/8198/35413/36671/36673/2717623.html|archive-date=15 October 2018|accessdate=14 October 2018}}</ref> Во 1980 година, Шенџен бил воспоставен како прва [[Специјални економски зони на Народна Република Кина|специјална економска зона во Кина]].<ref name=":0">{{наведен нестручен часопис|url=http://www.newsweek.com/2010/09/25/china-s-hottest-cities-and-kashgar.html|title=A New Shenzhen|author=Fish, Isaac Stone|date=25 September 2010|access-date=29 April 2014|magazine=[[Newsweek]]|quote=Shenzhen grew over the past three decades by capitalizing on both its advantageous coastal location and proximity to Hong Kong and Taiwan (major sources of investment capital), but also on the huge Chinese government support that came with its designation as the first Special Economic Zone.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429184142/http://www.newsweek.com/2010/09/25/china-s-hottest-cities-and-kashgar.html|archive-date=29 April 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Регистрирано население во Шенџен од 2017 се проценува на 12.905.000, но локалната полиција и властите го проценуваат населението на околу 20 милиони, поради големата популација на краткорочни жители, нерегистрирани пловечки мигранти, половични жители, патници, посетители, како и други привремени жители.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://sz.southcn.com/content/2016-02/03/content_141965237.htm|last=Li|first=Zhu (李注)|work=sz.Southcn.com|script-title=zh:深圳将提高户籍人口比例 今年有望新增38万_深圳新闻_南方网|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418165716/http://sz.southcn.com/content/2016-02/03/content_141965237.htm|archive-date=18 April 2017|accessdate=18 April 2017}}</ref><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.sina.com.cn/china/dfjj/2016-08-28/doc-ifxvixer7371199.shtml|work=finance.Sina.com.cn|script-title=zh:深圳大幅放宽落户政策 一年户籍人口增幅有望超过10%|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418162958/http://finance.sina.com.cn/china/dfjj/2016-08-28/doc-ifxvixer7371199.shtml|archive-date=18 April 2017|accessdate=18 April 2017}}</ref> Шенџен е домаќин на [[Шенџенска берза|Шенџенската берза,]] како и седиште на бројни [[Мултинационално претпријатие|мултинационални]] компании како што се JXD, Vanke, Hytera, CIMC, SF Express, Shenzhen Airlines, Nepstar, Hasee, Ping An Bank, Ping An Insurance, China Merchants Bank, Evergrande Group, Tencent, ZTE, OnePlus, [[Хуавеи|Huawei]], DJI и BYD.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/cities/2014/jun/13/inside-shenzen-china-silicon-valley-tech-nirvana-pearl-river|title=Inside Shenzhen: China's Silicon Valley|work=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150430230356/http://www.theguardian.com/cities/2014/jun/13/inside-shenzen-china-silicon-valley-tech-nirvana-pearl-river|archive-date=30 April 2015|accessdate=25 May 2015}}</ref> Во Индекс на Глобални Финансиски Центри 2020, Шенџен бил рангиран како 9-ти најконкурентен финансиски центар во светот (помеѓу Сан Франциско и Цирих) и 6-ти најконкурентен во Азија (по Шангај, Токио, Хонгконг, Сингапур и Пекинг).<ref name="GFCI2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_28_Full_Report_2020.09.25_v1.1.pdf|title=The Global Financial Centres Index 28|date=September 2020|publisher=Long Finance|accessdate=26 September 2020}}</ref> Го има третото најпрометно пристаниште за контејнери во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports/|title=Top 50 World Container Ports {{!}} World Shipping Council|publisher=[[World Shipping Council]]|accessdate=2019-10-16|archive-date=2012-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704184751/http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports|url-status=dead}}</ref> Шенџен е меѓународен центар за истражување и иновации во Кина и се наоѓа на 32-то место меѓу најдобрите 200 научни градови во светот според научни истражувања, следени по [[Nature Research|Nature Index]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.natureindex.com/supplements/nature-index-2020-science-cities/tables/overall|title=Nature Index 2020 Science Cities {{!}} Supplements {{!}} Nature Index|work=www.natureindex.com|accessdate=2020-10-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.natureindex.com/supplements/nature-index-2018-science-cities/global-city-map|title=Nature Index 2018 Science Cities {{!}} Nature Index Supplements {{!}} Nature Index|work=www.natureindex.com|accessdate=2020-10-09}}</ref> Градот е дом на неколку значајни институти, како што се Универзитетот Шенџен и Јужен универзитетот за наука и технологија. == Топонимија == Најраното познато спомнување на името ''zhen'' може да потекнува од 1410 година, за време на [[Минг (династија)|династијата Минг]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gqgl_1/201009/t20100923_1584673.htm|last=深圳地名网|date=27 May 2010|publisher=Shenzhen People's Government|script-title=zh:深圳地名|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004163648/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gqgl_1/201009/t20100923_1584673.htm|archive-date=4 October 2011|accessdate=14 November 2011}}</ref> Месното население ги нарекува одводните канали во оризовите полиња „zhen“ ({{Zh|c={{linktext|圳}}|s=|t=|l=канал, одвод}}). Шенџен бил именуван по длабок ({{Zh|c={{linktext|深}}|s=|t=|l=длабок}}) одвод што се наоѓаше во областа.<ref name="szmc4"/><ref name="szmc23">{{Наведени вести|url=http://www.cctv.com/life/20030807/100997.shtml|last=央视国际|date=2003-08-07|work=[[China Central Television|CCTV]]|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602160001/http://www.cctv.com/life/20030807/100997.shtml|archive-date=2013-06-02|script-title=zh:深圳历史沿革}}</ref> == Историја == === Праисторија до ерата на Минг === Најстариот доказ за луѓе во областа на која е основан Шенџен датира уште од средниот [[Младо камено време|неолитски]] период.<ref name="szmc4"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.sina.com.cn/roll/20151030/071423628612.shtml|title=Архивиран примерок|script-title=zh:深圳的前身并不是"小渔村"|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017203406/http://finance.sina.com.cn/roll/20151030/071423628612.shtml|archive-date=17 October 2018|accessdate=17 October 2018}}</ref> Оттогаш, оваа област има забележано човечка активност од пред повеќе од 6.700 години, со историските окрузи на Шенџен за прв пат основани пред 1.700 години, а историските градови [[Нанту (историски град)|Нанту]] и [[Дапенг]], кои биле изградени на подрачјето што сега е Шенџен, основани пред повеќе од 600 години.<ref name="szmc3">{{Наведени вести|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gl/201608/t20160826_5230558.htm|date=2016-08-26|access-date=2016-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302141305/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gl/201608/t20160826_5230558.htm|archive-date=2017-03-02|publisher=Shenzhen People's Government|script-title=zh:深圳概貌}}</ref> Луѓето [[Хака (народ)|Хака]] исто така имаат историја во Шенџен од пред 300 години кога првпат се доселиле. Во 214 година п.н.е., кога царот [[Ќин Ше Хуанг]] ја обедини Кина под [[Ќин (династија)|династијата Ќин]], областа се наоѓаше под надлежност на воспоставениот округ Нанхаи, еден од трите окрузи кои беа поставени во Лингнан, и бил асимилиран во културата на Џонгјуан.<ref name="szmc2"/> Во 331 г.н.е., управата на [[Династија Ѓин (266-420)|Источен Ѓин]] го подели округот Нанхаи на два округа: округот Донггуан на север и округот Баоан на југ, и двата биле под управа на префектурата Донггуан. Во 590 година, управувањето на [[Династија Суеј|Суеј]] ги спои округот Донггуан и округот Баоан назад во округот Нанхаи и ја постави локалната власт во градот Нанту, иако ова било сменето од страна на управувањето на [[Династија Танг|Танг]] во 757 година. За време на [[Сунг (династија)|династијата Сонг]], Нанту и околината станаа важен трговски центар за сол и зачини во [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]].<ref name="szmc2"/><ref name="autogenerated1">Rule, Ted and Karen, "Shenzhen, the Book", Hong Kong 2014</ref> Областа тогаш стана позната по производство на бисери за време на [[Јуен (династија)|династијата Јуан]]. Во раната ера на [[Минг (династија)|Минг]], кинеските морнари на флота оделе во храм посветен на [[Мацу]] во [[Чиван]] (во денешна [[Наншан област, Шенжен|област Наншан]]) да се молат додека одат во [[Нанјанг (регион)|Нанјанг]] ([[Југоисточна Азија]]). [[Битка кај Тунмен|Битката кај Тунмен]], кога Минг победи во поморска битка против напаѓачите [[Португалско колонијално царство|Португалци]], се водеше јужно од Нанту.{{Sfn|Wills|2011}} Во 1573 година, администрацијата на Минг го распуштила округот Баоан за да ја основа округот Синан, со седиште во Нанту, која имала надлежност над регионите што би биле Шенџен и [[Хонгконг]]. Економијата на округот Синан првенствено се засноваше на производство и трговија на сол, чај, зачини и ориз. === Од ерата на Кинг до 1940-тите === За да се спречи бунт од лојалните луѓе од [[Минг (династија)|Минг]] под водство на Џенг Ченггонг, попознат како Коксинга, на кинескиот брег, неодамна основаната управа на Ќинг ги реорганизираше крајбрежните провинции.<ref name="szmc2"/> Како резултат, [[Округ Баоан|округот Ксинан]] изгуби две третини од својата територија за сметка на соседната област [[Дунггуан|Донггуан]] и подоцна бил инкорпориран во Донггуан во 1669 година, иако Ксинан бил обновен околу 15 години подоцна, во 1684 година. Од 1688 година, во округот Синан имало 28 градови, од кои еден од градовите се вика Шенџен.<ref>{{Наведена книга|title=Xin'an Xianzhi|date=1688|edition=Kangxi Year|language=lzh|script-title=zh:新安縣志|trans-title=Xin'an County History|script-chapter=zh:地理志}}</ref> Кога Ќинг изгуби од [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска|Обединетото Кралство]] во [[Опиумски војни|опиумските војни]] во 1842 и 1860 година, [[Полуостров Колун|полуостровот Колун]] и [[Остров Хонгконг|островот Хонгконг]] беа предадени од Ксинан на британците во [[Договор за нанкинг|Договорот за Нанкинг]] и [[Конвенција на Пекинг|Конвенцијата за Пекинг]]. На 21 април 1898 година, владата на Кинг потпиша „Специјален напис за претставувањето на границите на Хонгконг“ со Обединетото Кралство и ги изнајми [[Нови територии|Новите територии]] од Ксинан на Велика Британија на 99 години. Шенџен бил окупиран од Британците под водство на [[Хенри Артур Блејк]], тогашен [[гувернер на Хонгконг]] за половина година во 1899 година.<ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohu.com/a/218161140_711096|work=www.sohu.com|language=en|script-title=zh:深圳旧事 {{!}} 英国两千军队占领深圳长达半年，这是怎么回事？|accessdate=2019-08-05}}</ref> Од 3,076км² територија што ја држеше Ксинан пред договорите, 1,055.61км² од областа на округот им била отстапена на Британците. [[Податотека:Opening_of_Chinese_Section_of_the_Canton-Kowloon_Railway_02.jpg|алт=|лево|мини|Отворање на железничката станица Шенџен, октомври 1911 година]] Како одговор на Востанието на Вучанг во 1911 година, жителите на Ксинан се побунија против локалната управа на Кинг и успешно ги соборија од власт.<ref name=":11">{{Наведени вести|url=http://barb.sznews.com/html/2012-02/18/content_1931586.htm|date=2012-02-18|work=宝安日报|access-date=2014-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831130631/http://barb.sznews.com/html/2012-02/18/content_1931586.htm|archive-date=2017-08-31|script-title=zh:龙华革命烈士卓凤康}}</ref> Истата година кинескиот дел од [[Железница Коулун - Кантон|железничката пруга Коулун - Кантон]] (KCR) бил отворен за јавноста, а последната станица на кинеската страна, наречена железничка станица Шенџен кај градот Шенџен, која била отворена неодамна, и помогна на економијата на градот и го отвори Шенџен кон светот.<ref name=":8"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.ifeng.com/gundong/detail_2013_12/19/32252573_0.shtml|title=百年深圳铁路|work=news.ifeng.com|accessdate=2019-08-05|archive-date=2017-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831133538/http://news.ifeng.com/gundong/detail_2013_12/19/32252573_0.shtml}}</ref> Во 1913 година, управата на [[Република Кина (1912–1949)|Република Кина]] го преименуваше округот Ксинан во округот Баоан за да спречи забуна од друга истоимена област во [[Хенан|провинцијата Хенан]].<ref name="szmc2"/> За време на [[Штрајк Кантон-Хонгконг|штрајкот на Кантон – Хонгконг]], [[Се-кинеска федерација на трговски синдикати|Се-кинеската федерација на трговски синдикати]] постави приемна станица за штрајкувачите во Хонгконг во Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chachaba.com/news/html/qingming/lvyou/20100326/1057.html|work=www.chachaba.com|script-title=zh:深圳地区的革命史迹_查查吧|accessdate=2019-08-05|archive-date=2011-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20111112234931/http://www.chachaba.com/news/html/qingming/lvyou/20100326/1057.html|url-status=dead}}</ref> На штрајкувачите им дадоа протестирачи и оклопни возила од штрајкувачкиот комитет за да создадат блокада околу Хонгконг. Во 1931 година, [[Чен Џитанг]] и неговото семејство основаа неколку казина во Шенџен, од кои најголемо е казиното Шумчун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://industrialhistoryhk.org/kcrc-railway-british-section-3-early-years-1910-1940/|title=The Kowloon Canton Railway (British Section) Part 4 – The Early Years (1910 to 1940) – The Industrial History of Hong Kong Group|work=industrialhistoryhk.org|accessdate=2019-08-05}}</ref> Додека работеа до 1936 година, тие значително го зголемија патничкиот сообраќај на KCR од и кон Шенџен. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Јапонско Царство|Јапонците]] ги окупираа Шенџен и [[Нанту (историски град)|Нанту]]<ref name="szmc2">{{Наведени вести|url=http://www.cctv.com/life/20030807/100997.shtml|date=7 August 2003|work=[[China Central Television]]|access-date=25 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602160001/http://www.cctv.com/life/20030807/100997.shtml|archive-date=2 June 2013|script-title=zh:深圳历史沿革}}</ref> принудувајќи ја владата на [[Округ Баоан|округот Баоан]] да се пресели во соседната област Донггуан.<ref>{{Наведени вести|url=http://cppcc.people.com.cn/GB/45580/45598/14446834.html|last=秦志勇|date=2003-06-24|work=中国政协新闻|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203095105/http://cppcc.people.com.cn/GB/45580/45598/14446834.html|archive-date=2014-02-03|script-title=zh:台盟深圳市委筹委会呼吁缅怀三洲田起义丰功}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.huizhou.cn/zt2011/xhgm/qy/201105/t20110531_533981.htm|date=2011-05-31|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525095727/http://www.huizhou.cn/zt2011/xhgm/qy/201105/t20110531_533981.htm|archive-date=2012-05-25|script-title=zh:惠州三洲田起义}}</ref> Во 1941 година, [[Царска јапонска армија|јапонската армија]] се обиде да премине во Хонгконг преку [[Мост Ло Ву|мостот Ло Ву]] во Шенџен, но бил детониран од Британците, спречувајќи ги Јапонците да влезат во Хонгконг.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.xinhuanet.com/newscenter/2003-08/21/content_1037876.htm|last=李南玲|date=2003-08-21|work=Xinhua|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20040627202807/http://news.xinhuanet.com/newscenter/2003-08/21/content_1037876.htm|archive-date=2004-06-27|script-title=zh:百年罗湖桥走进历史}}</ref> Кога Јапонија се предаде во мај 1945 година, владата на округот Баоан се врати во Нанту. === 1950-ти до 1970-ти === Во 1953 година, четири години по основањето на [[Народна Република Кина]], владата на округот Баоан одлучи да се пресели во Шенџен, бидејќи градот бил поблизу до KCR и имаше поголема економија од Нанту.<ref name="szmc2"/> Од 1950-тите до крајот на 1970-тите, Шенџен и остатокот од округот Баоан се сретнаа со огромен раст на бегалци кои се обидоа да избегаат во [[Хонгконг]] од пресвртите што се случуваа во [[континентална Кина]], и опсег од 100.000<ref name="tao2">{{Наведени вести|url=http://news.sina.com.cn/c/sd/2010-12-08/070421601059.shtml|title=学者记录深圳30年大逃港 百万内地人曾越境香港|last=中国青年报|date=2010-12-08|work=新浪新闻|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20101211084655/http://news.sina.com.cn/c/sd/2010-12-08/070421601059.shtml|archive-date=2010-12-11}}</ref> до 560.000<ref name="tao1">{{Наведени вести|url=http://news.163.com/10/1209/03/6NEC4DSQ00014AED.html|title="大逃港"催生深圳经济特区|last=武汉晨报|date=2010-12-08|work=网易新闻|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907123927/http://news.163.com/10/1209/03/6NEC4DSQ00014AED.html|archive-date=2017-09-07}}</ref> бегалци престојуваа во округот. Во јануари 1978 година, Централен инспекциски тим испратен од [[Државен совет на Кина|Државниот совет]] го испита и утврди прашањето за создавање на надворешен трговски премин во округот Баоан.<ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szb.sz.gov.cn/szjyj/201512/t20151207_3382696.htm|date=2015-12-07|work=中共惠州市委党史研究室课题组|script-title=zh:深圳特区建立过程中惠阳地区的历史作用|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418220707/http://www.szb.sz.gov.cn/szjyj/201512/t20151207_3382696.htm|archive-date=2017-04-18}}</ref> Во мај, истражниот тим го напиша „Извештајот за економско истражување во Хонгконг и Макао“ и предложи округот Баоан и Џухај да се претворат во бази за извоз на стоки. Во август 1978 година, Окружниот комитет Хуијанг поднесе извештај до Покраинскиот комитет за „Извештајот за барањето за промена на округот Баоан во Шенџен“. На 18 октомври, Постојаниот комитет на Покраинскиот партиски комитет на Гуангдунг одлучи да го смени округот Баоан во град Баоан и да го претвори во град на средно ниво на префектура со надворешно-трговска база. Окружниот комитет Хуијанг и окружниот комитет на Баоан сепак ја бранеа промената за преименување на округот Баоан во Шенџен, тврдејќи дека луѓето во светот знаат повеќе за Шенџен и за неговото пристаниште отколку што знаат за округот Баоан. На 23 јануари 1979 година, управата на провинцијата Гуангдунг и областа Хуијанг го објавија својот предлог за преименување на округот Баоан во Шенџен и бил одобрен и ставен во сила од [[Државен совет на Кина|Државниот совет]] на 5 март истата година.<ref name=":10"/> Исто така, градот би воспоставил шест области: Луоху, Нанту, Сонгганг, Лонгхуа, Лонгганг и Кујонг. На 31 јануари 1979 година, [[Централен комитет на Комунистичката партија на Кина|Централниот комитет на Комунистичката партија]] одобри план за формирање на индустриската зона Шекоу во Шенџен со цел „да ги води домашните, прекуокеанските и диверзифицирани операции, индустриската и комерцијалната интеграција и трговијата“ засновани врз оној на Хонгконг и [[Макао]].<ref name="1月31日，中央决定成立招商局蛇口工业区">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cmhk.com/main/a/2015/k13/a20127_20182.shtml|title=Архивиран примерок|date=2010-01-31|work=深圳特区报|script-title=zh:1月31日，中央决定成立招商局蛇口工业区|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907165023/http://www.cmhk.com/main/a/2015/k13/a20127_20182.shtml|archive-date=7 September 2017|accessdate=5 August 2019}}</ref> Проектот за индустриска зона Шекоу бил предводен од China Merchants Group со седиште во Хонгконг под водство на Јуан Генг и требаше да стане првата индустриска зона за справување со извод во континентална Кина. На почетокот на април 1979 година, Постојаниот комитет на провинцијата Гуангдунг разговарал и му предложил на Централниот комитет да формира „зона за трговска соработка“ во Шенџен, Џухај и Шанту.<ref name=":10"/> Во истиот месец, Централната работна конференција донела одлука за „Регулативите за енергичен развој на надворешната трговија за зголемување на девизните приходи“ и се согласиле да ги пилотираат првите специјални економски зони (СЕЗ) во Шенџен, Џухај, Шанту и Сјамен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://30.people.com.cn/GB/122679/8048595.html|title=Архивиран примерок|date=2008-09-16|work=[[Beijing Daily]]|script-title=zh:1979年4月邓小平第一次正式提出办特区的主张|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825142739/http://30.people.com.cn/GB/122679/8048595.html|archive-date=25 August 2017|accessdate=5 August 2019}}</ref> Во ноември, Шенџен се искачил на статусот град на ниво на префектура на регионално ниво од страна на провинциската администрација на Гуангдунг.<ref name=":11"/> === Специјална економска зона (1980-ти до денес) === [[Податотека:Shenchen_in_1982.jpg|мини|Билборди за високоградба во Шенџен, 1982 година]] Во мај 1980 година, Централниот комитет го назначи Шенџен за СЕЗ<ref name="szmc2"/> кој бил промовиран од тогашниот врховен лидер Денг Сјаопинг и бил создаден како експериментална основа за практикување на [[Капитализам|пазарниот капитализам]] во заедницата водена од идеалите на „социјализам со Кинески одлики".<ref>{{Наведено списание|last=Stoltenberg|first=Clyde D.|date=1984|title=China's Special Economic Zones: Their Development and Prospects|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1984-06_24_6/page/637|journal=Asian Survey|volume=24|issue=6|pages=637–654|doi=10.2307/2644396|issn=0004-4687|jstor=2644396}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/greatspeculations/2017/04/21/chinas-new-special-economic-zone-evokes-memories-of-shenzhen/|title=China's New Special Economic Zone Evokes Memories Of Shenzhen|last=Holmes|first=Frank|date=21 Apr 2017|work=Forbes|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322005508/https://www.forbes.com/sites/greatspeculations/2017/04/21/chinas-new-special-economic-zone-evokes-memories-of-shenzhen/|archive-date=22 March 2019|accessdate=22 March 2019}}</ref><ref name="Economist">{{Наведено списание|date=23 January 2010|title=The spirit of enterprise fades: Capitalism in China|url=http://www.economist.com/businessfinance/displaystory.cfm?story_id=15331470|journal=[[The Economist]]|volume=394|issue=8666|page=61|archive-url=https://web.archive.org/web/20100128042804/http://www.economist.com/businessfinance/displayStory.cfm?story_id=15331470|archive-date=28 January 2010|access-date=28 January 2010}}</ref> На 26 август, [[Постојан комитет на Националното народно собрание|Постојаниот комитет на Националното народно собрание]] (ННЦ) ги одобри „Регулативите на специјалната економска зона Гуангдунг“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lfs.gd-info.cn/shtml/guangdong/gdgl/jjtq/2011/05/05/48219.shtml|title=Архивиран примерок|date=2011-05-05|work=广东省情网|script-title=zh:深圳经济特区|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907122904/http://lfs.gd-info.cn/shtml/guangdong/gdgl/jjtq/2011/05/05/48219.shtml|archive-date=7 September 2017|accessdate=5 August 2019}}</ref> Според овие регулативи, Шенџен формулираше серија преференцијални политики за привлекување странски инвестиции, вклучувајќи деловна автономија, оданочување, користење на земјиште, управување со девизи, продажба на производи и управување со влез и излез. Преку обработка на влезните материјали, трговија со компензација, заеднички вложувања, кооперативни активности за соработка, трговец поединец и лизинг, градот привлече голема количина странски инвестиции и помогна да се популаризира и да се овозможи брз развој на концептот СЕЗ. Во март 1981 година, Шенџен бил промовиран во суб-провинциски град.<ref name="szmc4">{{Наведени вести|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/szgl/201107/t20110712_1675686.htm|date=12 July 2011|access-date=25 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111104124510/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/szgl/201107/t20110712_1675686.htm|archive-date=4 November 2011|publisher=Shenzhen People's Government|script-title=zh:深圳概貌}}</ref><ref name="szmc2"/> Имало планови Шенџен да развие своја валута, но плановите биле ставени настрана поради ризикот и несогласувањето дека една земја не треба да работи со две валути.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mjlsh.usc.cuhk.edu.hk/book.aspx?cid=7&tid=8&pid=528&aid=530|title=2006年1月|work=mjlsh.usc.cuhk.edu.hk|accessdate=2019-08-05}}</ref> За да се спроведе законот и редот во градот, владата на Шенџен подигнала бодликава жица и контролни пунктови помеѓу копнените граници на главните делови на СЕЗ и периферијата на СЕЗ, како и на остатокот од Кина, во 1983 година, што било познато како втората линија (кинески: 二线关).<ref name=":12">{{Наведени вести|url=http://www.oeeee.com/html/201412/23/239363.html|date=2014-12-23|work=[[Southern Metropolis Daily]]|access-date=2015-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907122321/http://www.oeeee.com/html/201412/23/239363.html|archive-date=2017-09-07|script-title=zh:二线关 将说真正的再见}}</ref><ref name="exg1">{{Наведени вести|url=http://jt.sz.bendibao.com/news/201068/210926_2.htm|last=交通动态|date=2010-06-08|work=深圳本地宝|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822011808/http://jt.sz.bendibao.com/news/201068/210926_2.htm|archive-date=2011-08-22|script-title=zh:深圳二线关是怎么来的}}</ref> Во ноември 1988 година, Шенџен станал посебен град (计划单列市), што значело дека градот може да спроведува политики кои се различни од оние во националниот план, и му било дадено правото на економска администрација на ниво на провинција.[[Податотека:1998年春节莲花山顶_Shenzhen_1998_-_panoramio.jpg|алт=|лево|мини|Футијан ЦБД пролетта 1998 година од паркот Лианхуашан]] Во декември 1990 година, под надлежност на Кинеската регулаторна комисија за хартии од вредност, Шенџенската берза била основана за да обезбеди платформа за централизирано тргување со хартии од вредност.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.szse.cn/main/aboutus/bsjs/bsjj/index.shtml|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111026164212/http://www.szse.cn/main/aboutus/bsjs/bsjj/index.shtml|archive-date=2011-10-26|publisher=[[Shenzhen Stock Exchange]]|script-title=zh:关于本所}}</ref> Во февруари 1992 година, Постојаниот комитет на ННЦ и доделил на владата на Шенџен моќ да донесува локални закони и регулативи.<ref name="szmc23"/> Во 1996 година и почетокот на 1997 година, Шенџен Гостински Хотел во Шенџен бил дом на Привремениот законодавен совет и Привремениот извршен совет на Хонгконг како подготовка за примопредавањето на Хонгконг во 1997 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/2012978/explained-how-hong-kongs-legislative-council-has|title=Explained:how Hong Kong's Legislative Council has evolved|last=Singh|first=Harminder|date=2 September 2016|work=South China Morning Post|access-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329034505/https://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/2012978/explained-how-hong-kongs-legislative-council-has|archive-date=29 March 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legco.gov.hk/general/english/intro/hist_lc.htm|title=Legislative Council of the Hong Kong Special Administrative Region – History of the Legislature|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209222437/http://www.legco.gov.hk/general/english/intro/hist_lc.htm|archive-date=9 December 2015|accessdate=25 May 2015}}</ref> До 2001 година, како резултат на зголемените економски можности на Шенџен, зголемен број мигранти од континентална Кина одбрале да одат во Шенџен и да останат таму наместо да се обидат нелегално да преминат во Хонгконг. Во 2000 година имало 9000 заробени поминувачи на граница, додека истата бројка била 16 000 во 1991 година. Во исто време, Шенџен бил домаќин на вториот состанок на високи службеници на АПЕЦ Кина 2001 на 26 мај 2001 година во неговиот јужен производствен центар и пристаниште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china.org.cn/e-apec/apec-2001/2.htm|title=2001APEC|work=www.china.org.cn|accessdate=2020-06-04}}</ref> Во мај 2008 година, Државниот совет му одобрил на Шенџен СЕЗ да ги промовира административниот систем на управување во Шенџен, економскиот систем, социјалното поле, независниот систем за иновации и механизам, системот и механизмот за отворање и регионалната соработка и зачувувањето на ресурсите и во согласност со животната средина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china.com.cn/policy/txt/2009-05/27/content_17841079.htm|date=2009-05-26|publisher=新华网|script-title=zh:《深圳市综合配套改革总体方案》获国务院批准|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825145027/http://www.china.com.cn/policy/txt/2009-05/27/content_17841079.htm|archive-date=2017-08-25|accessdate=2017-02-01}}</ref> На 1 јули 2010 година, Државниот совет ја распуштил „втората линија“ и го проширил СЕЗ Шенџен за да ги опфаќа сите области, што било зголемување за пет пати во однос на нејзината големина пред експанзијата.<ref name="exg">{{Наведени вести|url=http://www.chinanews.com/gn/2010/07-02/2376452.shtml|last=郑小红|date=2010-07-02|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140204043829/http://www.chinanews.com/gn/2010/07-02/2376452.shtml|archive-date=2014-02-04|script-title=zh:深圳特区范围1日起扩至全市 解决"一市两法"}}</ref> На 26 август 2010 година, на 30-годишнината од основањето на Шенџен СЕЗ, Државниот совет го одобрил „Целокупниот развоен план за Ќенхај Шенџен-Хонгконг зоната за соработка во модерната услужна индустрија“.<ref name="国务院批复前海深港现代服务业合作区发展规划">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.cn/jrzg/2010-08/27/content_1689210.htm|date=2010-08-27|publisher=新华社|script-title=zh:国务院批复"前海深港现代服务业合作区发展规划"|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151658/http://www.gov.cn/jrzg/2010-08/27/content_1689210.htm|archive-date=2017-08-25|accessdate=2017-02-01}}</ref> Во август 2011 година, градот бил домаќин на 26-та Универзијада, меѓународен мулти-спортски настан организиран за универзитетски спортисти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinadaily.com.cn/sports/shenzhen2011/index.html|title=Universiade Shenzhen 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317050934/http://www.chinadaily.com.cn/sports/shenzhen2011/index.html|archive-date=17 March 2016|accessdate=19 June 2016}}</ref> Во април 2015 година, индустриската зона Шекоу и зоната Ќенхај биле интегрирани во новоформираната зона за слободна трговија Гуангдунг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://qhsk.china-gdftz.gov.cn/zwgk/zmqgh/ztgk/201604/t20160406_36077909.html|date=2016-04-06|script-title=zh:总体概况|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027111843/http://qhsk.china-gdftz.gov.cn/zwgk/zmqgh/ztgk/201604/t20160406_36077909.html|archive-date=2016-10-27|accessdate=2016-10-22}}</ref> На 18 август 2019 година, [[Влада на Кина|централната влада]] во [[Пекинг]] ги претставила реформските планови кои опфаќале економски, социјални и политички сектори на Шенџен, со намера СЕЗ да биде град-модел за другите во Кина што треба да го следат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3023330/beijing-unveils-detailed-reform-plan-make-shenzhen-model-city|title=China unveils detailed reform plan to make Shenzhen model city for world|date=2019-08-18|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-19}}</ref> == Географија == Шенџен се наоѓа во делтата на Бисерната река, се граничи со [[Хонгконг]] на југ, Хуижу на север и североисток, Донггуан на север и северозапад. Лингдингјанг и [[Бисерна Река|Бисерната река]] на запад и заливот Мирс на исток и приближно 100 км југоисточно од главниот град на провинцијата Гуангџоу. До крајот на 2017 година, населението кое престојува во Шенџен изнесувало 12.528.300, од кои регистрираното население било 4.472.200, реалното административно население било над 20 милиони.<ref name="citypopulation.de">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gl/201808/t20180808_13857402.htm|script-title=zh:深圳概貌|trans-title=Shenzhen overview|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930231555/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/gl/201808/t20180808_13857402.htm|archive-date=30 September 2018|accessdate=25 Sep 2018}}</ref> Сочинува дел од изградената област на делтата на Бисерната река со 44.738.513 жители, распоредена во 9 општини (вклучувајќи го и [[Макао]]). Градот е издолжен со димензии 81,4 километри од исток кон запад додека најкраткиот дел од север кон југ е 10,8 километри. Низ Шенџен течат над 160 реки или канали. Во границите на градот има 24 акумулации со вкупен капацитет од 525 милиони тони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/sznj/201005/t20100511_1524019.htm|script-title=zh:市情概貌|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920052607/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/sznj/201005/t20100511_1524019.htm|archive-date=20 September 2016|accessdate=9 September 2016}}</ref> Познати реки во Шенџен ги вклучуваат реката [[Река Шенџен|Шенџен]], реката Маожу и реката Лонгганг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sz.bendibao.com/news/2014825/635355_2.htm|title=Архивиран примерок|script-title=zh:深圳310条河流 173条黑脏臭 径流小是先天的硬伤|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227095530/http://sz.bendibao.com/news/2014825/635355_2.htm|archive-date=27 February 2017|accessdate=9 September 2016}}</ref> Шенџен е опкружен со многу острови. Повеќето од нив спаѓаат под територијата на соседните области како што се [[Хонгконг]] [[Специјални административни региони во НР Кина|Специјалниот административен регион]] и областа Хуијанг, Хуижоу. Но, постојат неколку острови под јурисдикција на Шенџен, како што се островот Неи Лингдинг, островот Дачан (островот Таи Шан), островот Шаочан, Мажоу, Лаишижу, Џоузаи и Џоузаиту. === Клима === {{Климатограм|Шенџен|31=63|24=32.3|25=354|26=25.0|27=31.3|28=254|29=22.5|30=29.2|32=18.2|22=320|33=25.4|34=35|35=13.8|36=21.5|37=27|float=right|clear=none|23=26.1|21=32.3|12.5|10=70|19.8|26|13.8|20.2|48|16.5|22.7|11=20.3|20=26.3|12=26.3|13=154|14=23.6|15=29.5|16=237|17=25.6|18=31.1|19=347|source=[https://web.archive.org/web/20150703041006/http://www.szmb.gov.cn/article/QiHouYeWu/qihouxinxigongxiang/qhgxtezheng.html Shenzhen Meteorological Bureau 1981–2010 normals]}}Иако Шенџен се наоѓа на одреден степен јужно од [[Северен Повратник|северниот повратник]], поради сибирскиот антициклон има топла, [[монсун]]ска, влажна суптропска клима ([[Кепенова класификација на климата|Кепен]] ''Cwa''). Зимите се благи и релативно суви, делумно се должат на влијанието на [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]], а мразот е многу редок; започнува суво, но станува постепено повеќе влажно и облачно. Сепак, маглата е најчеста во зима и пролет, при што 106 дена годишно известува за појава на магла. Раната пролет е најоблачно време од годината, а врнежите почнуваат драматично да се зголемуваат во април; сезоната на дождови трае до крајот на септември до почетокот на октомври. Монсунот го достигнува својот врв на интензитет во летните месеци, кога градот исто така доживува многу влажни и жешки, но умерени услови; има само 2,4 дена од 35&nbsp;°C + температури. Регионот е склон и на пороен дожд, со 9,7 дена во кои има 50mm или повеќе од дожд, и 2,2 дена од најмалку 100mm. Последниот дел од есента е сув. Годишните врнежи во просек се движат околу 1,970mm, од кои некои се испорачуваат во [[тајфун]]и кои удираат од исток во текот на летото и раната есен. Екстремните температури се движеа од 0.2&nbsp;°C на 11 февруари 1957 година до 38.7&nbsp;°C на 10 јули 1980 година.<ref name="Mherrera">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mherrera.org/temp.htm|title=Extreme Temperatures Around the World|archive-url=https://web.archive.org/web/20140804202145/http://www.mherrera.org/temp.htm|archive-date=4 August 2014|accessdate=4 February 2014}}</ref>{{Weather box|single line=Y|Mar rain days=10.8|Apr humidity=81.0|Mar humidity=79.5|Feb humidity=76.8|Jan humidity=71.7|Dec rain days=6.0|Nov rain days=5.6|Oct rain days=7.6|Sep rain days=14.8|Aug rain days=18.3|Jul rain days=17.0|Jun rain days=18.5|May rain days=15.6|Apr rain days=12.7|Feb rain days=10.1|Jun humidity=81.8|Jan rain days=7.1|unit rain days=0.1 mm|Dec rain mm=26.9|Nov rain mm=35.4|Oct rain mm=63.3|Sep rain mm=254.0|Aug rain mm=354.4|Jul rain mm=319.7|Jun rain mm=346.5|May rain mm=237.1|Apr rain mm=154.3|Mar rain mm=69.9|Feb rain mm=47.9|Jan rain mm=26.4|May humidity=81.7|Jul humidity=80.5|year record low C=0.2|Jun sun=160.3|source=Шенџен Метеоролошко Биро<ref name="SZMB via 21CMA">{{cite web |script-title = zh:[气候统计] 深圳市气候资料（来源：深圳市气象局） |url = http://www.szmb.gov.cn/article/QiHouYeWu/qihouxinxigongxiang/qhgxtezheng.html |publisher = Shenzhen Meteorological Bureau |access-date = 14 May 2015 | language = zh-hans |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150703041006/http://www.szmb.gov.cn/article/QiHouYeWu/qihouxinxigongxiang/qhgxtezheng.html |archivedate = July 3, 2015 |url-status = dead}}</ref>|Dec percentsun=53|Dec sun=166.9|Nov percentsun=56|Nov sun=175.8|Oct percentsun=55|Oct sun=189.6|Sep percentsun=49|Sep sun=169.9|Aug percentsun=47|Aug sun=182.5|Jul percentsun=53|Jul sun=215.6|Jun percentsun=43|May percentsun=37|Aug humidity=81.8|May sun=146.4|Apr percentsun=29|Apr sun=104.6|Mar percentsun=27|Mar sun=94.9|Feb percentsun=31|Feb sun=92.4|Jan percentsun=44|Jan sun=138.7|year humidity=76.8|Dec humidity=67.1|Nov humidity=68.4|Oct humidity=72.4|Sep humidity=78.8|rain colour=green|year record high C=38.7|metric first=Y|Jan mean C=15.4|Feb low C=13.8|Jan low C=12.5|year mean C=23.0|Dec mean C=17.0|Nov mean C=21.2|Oct mean C=25.3|Sep mean C=27.7|Aug mean C=28.7|Jul mean C=28.9|Jun mean C=28.0|May mean C=26.0|Apr mean C=22.7|Mar mean C=19.0|Feb mean C=16.3|year high C=26.6|Apr low C=20.3|Dec high C=21.5|Nov high C=25.4|Oct high C=29.2|Sep high C=31.3|Aug high C=32.3|Jul high C=32.3|Jun high C=31.1|May high C=29.5|Apr high C=26.3|Mar high C=22.7|Feb high C=20.2|Jan high C=19.8|location=Шенџен (1981–2010)|collapsed=Y|Mar low C=16.5|May low C=23.6|Dec record low C=1.7|May record high C=35.8|Dec record high C=29.8|Nov record low C=4.9|Nov record high C=33.1|Oct record low C=9.3|Oct record high C=35.2|Sep record low C=16.9|Sep record high C=36.9|Aug record low C=21.1|Aug record high C=37.1|Jul record low C=20.0|Jul record high C=38.7|Jun record low C=19.0|Jun record high C=36.9|May record low C=14.8|Apr record low C=8.7|Jun low C=25.6|Apr record high C=34.0|Mar record low C=3.4|Mar record high C=32.0|Feb record low C=0.2|Feb record high C=28.9|Jan record low C=0.9|Jan record high C=29.1|year low C=19.6|Dec low C=13.8|Nov low C=18.2|Oct low C=22.5|Sep low C=25.0|Aug low C=26.1|Jul low C=26.3|date=January 2011}} == Политика == {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto; text-align:center" ! ! style="width:25%" |[[File:Danghui.svg|25x25пкс]] ! style="width:25%" |[[File:中華人民共和國國徽.svg|27x27пкс]] ! style="width:25%" |[[File:中華人民共和國國徽.svg|27x27пкс]] ! style="width:25%" |[[File:Charter_of_the_Chinese_People's_Political_Consultative_Conference_(CPPCC)_logo.svg|25x25пкс]] |- !Титула | style="text-align:center;" | '''Секретар на партискиот комитет''' | style="text-align:center;" | '''Претседател на СМПЦ''' | style="text-align:center;" | '''Градоначалник''' | style="text-align:center;" | '''Претседател на Шенџен CPPCC''' |- ! Име | Ванг Веихонг <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personPage6333.htm|publisher=人民网地方领导资料库|script-title=zh:王伟中 简历|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818214144/http://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personPage6333.htm|archive-date=2017-08-18}}</ref> | Луо Венчи <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://district.ce.cn/newarea/sddy/201506/04/t20150604_5549724.shtml|publisher=中国经济网|script-title=zh:深圳新一届市人大常委会主任、副主任、秘书长名单和简历|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818174449/http://district.ce.cn/newarea/sddy/201506/04/t20150604_5549724.shtml|archive-date=2017-08-18}}</ref> | Чен Ругуи <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personPage16009.htm|publisher=人民网地方领导资料库|script-title=zh:陈如桂 简历|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818214745/http://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personPage16009.htm|archive-date=2017-08-18}}</ref> | Даи Беи <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ce.cn/xwzx/gnsz/gdxw/201506/02/t20150602_5522607.shtml|publisher=中国经济网|script-title=zh:戴北方当选深圳市政协主席|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818173619/http://www.ce.cn/xwzx/gnsz/gdxw/201506/02/t20150602_5522607.shtml|archive-date=2017-08-18|accessdate=2017-08-18}}</ref> |- ! Дом на предци | Шуожу, Шанкси | Фошан, Гуангдунг | Занџијанг, Гуангдунг | Хуижоу, Гуангдунг |- ! Роден | Март 1962 година (возраст 58) | Август 1960 година (возраст 60) | Септември 1962 година (возраст 58) | Август 1956 година (возраст 64) |- ! Преземена функција | Април 2017 година | Јануари 2019 година | Август 2017 година | Јуни 2015 година |} Политиката на Шенџен е структурирана во паралелен партиско-владин систем,<ref name="martin">{{Наведена мрежна страница|url=https://fas.org/sgp/crs/row/R41007.pdf|title=Understanding China's Political System|last=Martin|first=Michael|publisher=Congressional Research Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108131300/http://www.fas.org/sgp/crs/row/R41007.pdf|archive-date=8 January 2012|accessdate=13 September 2011}}</ref> во кој секретарот на Партискиот комитет, официјално го нарекува Секретар на општинскиот комитет на Комунистичката партија на Кина Шенџен (моментално Ванг Веихонг), го надминува градоначалникот (моментално Чен Ругуи). Постојаниот комитет на партијата дејствува како врвно тело за формулирање на политиките и е типично составен од 11 члена. == Административни поделби == Шенџен има директна надлежност над девет административни ''Окрузи'' и еден ''Нов округ'' : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto; width:90%; text-align:center" ! colspan="10" |'''Административни поделби на Шенџен''' |- | colspan="10" |<div class="center" style="position: relative">{{Означена слика почеток}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} {{Означена слика}} </div><div style="position:absolute; left:246px; top:202px"><nowiki><b>Luohu</b></nowiki><div style="position:absolute; left:102px; top:226px"><nowiki><b>Nanshan</b></nowiki><div style="position:absolute; left:330px; top:184px"><nowiki><b>Yantian</b></nowiki><div style="position:absolute; left:66px; top:142px"><nowiki><b>Bao'an</b></nowiki><div style="position:absolute; left:162px; top:112px"><nowiki><b>Longhua</b></nowiki><div style="position:absolute; left:384px; top:124px"><nowiki><b>Pingshan</b></nowiki><div style="position:absolute; left:246px; top:154px"><nowiki><b>Longgang</b></nowiki><div style="position:absolute; left:90px; top:70px"><nowiki><b>Guangming</b></nowiki><div style="position:absolute; left:462px; top:172px"><nowiki><span style="color: grey;"><b>Dapeng</b></nowiki><nowiki></span></nowiki></div></div></div></div></div></div></div></div></div></div> |- ! rowspan="2" scope="col" | Код на поделба <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://files2.mca.gov.cn/cws/201502/20150225163817214.html|publisher=[[Ministry of Civil Affairs]]|script-title=zh:中华人民共和国县以上行政区划代码|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113603/http://files2.mca.gov.cn/cws/201502/20150225163817214.html|archive-date=2 April 2015|accessdate=13 November 2015}}</ref> ! rowspan="2" scope="col" | Поделба ! rowspan="2" scope="col" | Површина во км ² <ref name="nj2013">{{Lang-zh}}{{Наведена книга|url=http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm|last=Shenzhen Bureau of Statistics|publisher=[[:zh:中国统计出版社|China Statistics Print]]|script-title=zh:《深圳统计年鉴2014》|access-date=29 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184740/http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm|archive-date=12 May 2015|df=dmy-all}}</ref> ! rowspan="2" scope="col" | Население 2014 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/|script-title=zh:深圳政府在线|trans-title=Shenzhen government official|archive-url=https://web.archive.org/web/20050724233239/http://www.sz.gov.cn/|archive-date=24 July 2005|accessdate=Sep 25, 2018}}</ref> ! rowspan="2" scope="col" | Седиште ! rowspan="2" scope="col" | Поштенски број ! colspan="2" scope="col" | Поделби |- ! scope="col" style="width:45px;" | Под-области ! scope="col" style="width:45px;" | Станбени заедници |- style="font-weight: bold" ! 440300 ! Шенџен | 1996.78 година | 10.779.215 | Футијан | 518000 година | 74 | 775 година |- ! 440303 ! Луоху | 78,75 | 953.764 | Под-област Хуангбеи | 518000 година | 10 | 115 |- ! 440304 ! Футијан | 78,65 | 1.357.103 | Под-област Шату | 518000 година | 10 | 115 |- ! 440305 ! Наншан | 185.49 година | 1.135.929 | Под-област Нанту | 518000 година | 8 | 105 |- ! 440306 ! Баоан | 398.38 | 2.736.503 | Под-област Ксин | 518100 | 10 | 123 |- ! 440307 ! Лонгганг <nowiki>*</nowiki> | 387.82 | 1.975.215 | Поддистрига Лонгченг | 518100 | 11 | 111 |- ! 440308 ! Јантијан | 74,63 | 216.527 | Под-област Хаишан | 518081 година | 4 | 23 |- ! 440309 ! Longhua | 175,58 | 1.434.593 | Под-област Гуалан | 518110 | 6 | 100 |- ! 440310 ! Пингшан | 167.00 часот | 311.557 | Под-област Пингшан | 518118 | 6 | 30 |- ! 440311 ! Гуангминг | 155,44 | 504.203 | Под-област Гуангминг | 518107 | 6 | 28 |- style="background:lightgrey; height: 2pt" | colspan="10" | |- | style="background:gray;" | ! Дапенг | 295.05 | 133.821 | Под-област Дапенг | 518116 | 3 | 25 |- | style="background:gray;" | ! Qianhai | colspan="6" style="background:gray;" | |- | colspan="10" | : <nowiki>*</nowiki> - Статистиката не ја вклучува подредената нова област. : Сите нови области се области на управување; не административни поделби регистрирани во Министерството за граѓански работи. : <nowiki>*</nowiki> - Дапенг се подредени на Лонгганг |} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="margin:1em auto 1em auto; width:90%; text-align:center" ! colspan="5" |Поделби на кинески јазик и сорти на романизација |- ! Англиски ! Кинески ! Пињин ! Романизација на Гуангдунг ! Кеџијахуа Пинјин Фанган |- ! Градот Шенџен |{{Јаз|zh-hans|深圳市}} |Шонџен Ша | sem1 zen3 xi5 | cim1 zun4 si4 |- ! Округ Луоху |{{Јаз|zh-hans|罗湖区}} |Luóhú Qū | lo4 wu4 kêu1 | lo2 fu2 ki1 |- ! Футијан округ |{{Јаз|zh-hans|福田区}} |Fútián Qū | фуг1 калај4 kêu1 | fuk5 tien2 ki1 |- ! Наншан област |{{Јаз|zh-hans|南山区}} |Наншан Qū | nam4 san1 kêu1 | lam5 / nam5 san1 ki1 |- ! Округ Баоан |{{Јаз|zh-hans|宝安区}} |Bǎo'ān Qū | bou2 on1 kêu1 | bau3 на 1 ki1 |- ! Округ Лонгганг |{{Јаз|zh-hans|龙岗区}} |Лонгганг Qū | бели дробови4 гонг1 kêu1 | бели дробови2 гонг1 ки1 |- ! Округ Јантијан |{{Јаз|zh-hans|盐田区}} |Јантијан Qū | yim4 tin4 kêu1 | јам2 тиен2 ки1 |- ! Округ Лонгхуа |{{Јаз|zh-hans|龙华区}} |Лонгхуа Qū | бели дробови4 wa4 kêu1 | бели дробови2 fa2 ki1 |- ! Округ Пингшан |{{Јаз|zh-hans|坪山区}} |Píngshūn Qū | ping4 san1 kêu1 | piang2 san1 ki1 |- ! Округ Гуангминг |{{Јаз|zh-hans|光明区}} |Guāngmíng Qū | guong1 ming4 kêu1 | гонг1 мин2 ки1 |- ! Нов округ Дапенг |{{Јаз|zh-hans|大鹏新区}} |Dàpéng Xīnqū | dai6 pang4 sen1 kêu1 | tai4 пенкало2 sin1 ki1 |- ! Qianhai |{{Јаз|zh-hans|前海}} |Qiánhǎi | qin4 hoi2 | |} '''Граница за специјална економска зона''' За да се спроведе законот и редот во градот, владата на Шенџен подигнала бодликава жица и контролни пунктови помеѓу копнените граници на главните делови на СЕЗ и периферијата на СЕЗ, како и на остатокот од Кина, во 1983 година, што било познато како втора линија ({{Lang-zh|二线关}}).<ref name=":12"/><ref name="exg1"/> Првично, граничната контрола била релативно строга, со што се барало граѓаните кои не се од Шенџен да добијат специјални дозволи за влез. Со текот на годините, граничните контроли постепено ослабувале, а барањето за дозвола било непотребно. На 1 јули 2010 година, првичната гранична контрола на СЕЗ била откажана, а Шенџен СЕЗ бил проширен на целиот град.<ref name="exg"/> Областа на Шенџен СЕЗ на тој начин се зголемила од 396&nbsp;км² до 1,953&nbsp;км².<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.cn/english/2010-07/01/content_1643266.htm|title=Official PRC announcement|publisher=gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006112231/http://www.gov.cn/english/2010-07/01/content_1643266.htm|archive-date=6 October 2012|accessdate=9 January 2011}}</ref> Од јуни 2015 година, постојните неискористени гранични структури се демолирани и се трансформираат во урбани зелени места и паркови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sz.bendibao.com/news/201632/758705.htm|title=Архивиран примерок|date=2 March 2016|work={{јаз|zh-hans|深圳本地宝}} (sz.bendibao.com)|script-title=zh:二线关景观改造方案出炉 涉及8个主要的二线关口|trans-title=The plans for the ErXianGuan landscape reconstruction have been announced, involving 8 major former border passages|archive-url=https://web.archive.org/web/20160414061934/http://sz.bendibao.com/news/201632/758705.htm|archive-date=14 April 2016|accessdate=31 March 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sztv.cutv.com/dianshi/zhengxieluntan/201511/30151664330.shtml|last=Copyright@中国时刻网、深圳广播电影电视集团|work=sztv.CUTV.com|script-title=zh:政协论坛 二线关：将说真正的再见（下） 2015-11-29_政协论坛_电视_CUTV深圳台|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309140547/http://sztv.cutv.com/dianshi/zhengxieluntan/201511/30151664330.shtml|archive-date=9 March 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sznews.com/news/content/2015-03/29/content_11379250.htm|work=www.sznews.com|script-title=zh:二线关将说真正的再见 检查站物理设施将全部清除|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923032134/http://www.sznews.com/news/content/2015-03/29/content_11379250.htm|archive-date=23 September 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref> На 15 јануари 2018 година, Државниот совет одобрил отстранување на бодликавата жица поставена за означување на границата на СЕЗ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinadaily.com.cn/a/201801/16/WS5a5e05afa310e4ebf433e220.html|title=Shenzhen to remove outdated boundary around economic zone - Chinadaily.com.cn|work=www.chinadaily.com.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116164107/http://www.chinadaily.com.cn/a/201801/16/WS5a5e05afa310e4ebf433e220.html|archive-date=16 January 2018|accessdate=2018-01-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2018-01/15/content_5256812.htm|work=www.gov.cn|script-title=zh:国务院关于同意撤销深圳经济特区管理线的批复（国函〔2018〕3号）_政府信息公开专栏|archive-url=https://web.archive.org/web/20180117012220/http://www.gov.cn/zhengce/content/2018-01/15/content_5256812.htm|archive-date=17 January 2018|accessdate=2018-01-16}}</ref> Иако Специјалната економска зона во Шенџен е проширена за да го опфати целиот Шенџен, колоквијално се вели дека Шенџен е одделен во две области, со првичните четири области кои го сочинуваат СЕЗ пред 2010 година како „ simplified Chinese) и остатокот познат како „关外;關 外;).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zaidian.com/show/DJdQnVNZwxowBDlf.html|script-title=zh:深圳规划合并关内关外取消区级政府|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918204226/http://www.zaidian.com/show/DJdQnVNZwxowBDlf.html|archive-date=18 September 2016|accessdate=10 September 2016}}</ref> == Економија == [[Податотека:Shenzhen_Stock_Exchange_1-2014.jpg|алт=|мини|Шенџенска берза]] Шенџен бил првиот од [[Специјални економски зони на Кина|Специјалните економски зони]] (СЕЗ) основан од врховниот лидер Денг Кјаопинг.<ref>{{Наведена книга|title=Special Economic Zones and the Economic Transition in China|last=Wei Ge|publisher=World Scientific Publishing Co Pte Ltd|year=1999|isbn=978-9810237905|pages=67–108|chapter=Chapter 4: The Performance of Special Economic Zones|chapter-url=https://books.google.com/books?id=WavczgJafA0C&pg=PA67}}</ref> Како СЕЗ, на Шенџен му е дадена привилегија да ги прифати политиките на [[Капитализам|пазарниот капитализам]] под маската „ Социјализам со кинески одлики “, за разлика од другите градови во Кина што се заснова на планирана економија.<ref name="britannica.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/topic/special-economic-zone|title=Special economic zone (SEZ) - Chinese economics|work=Encyclopedia Britannica}}</ref> Почнувајќи од 2018 година, Шенџен има [[Бруто-домашен производ|номинален БДП]] од 2,42 трилиони [[Кинески јуан|јени]] (2,87 трилиони УСД), кој неодамна го надмина БДП на соседниот [[Хонгконг]] од 2,85 трилиони HK и БДП на Гуангџоу од 2,29 трилиони RMB (2,68 трилиони УНД),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/economy/article/2127862/will-2018-be-year-shenzhen-and-guangzhou-finally-overtake-hong|title=will-2018-be-year-shenzhen-and-guangzhou-finally-overtake-hong|date=2019-01-31|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-01-31}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/2187949/hong-kong-economy-surpassed-neighbour-shenzhen-first-time-2018|title=Hong Kong economy surpassed by neighbour Shenzhen for first time|date=2019-02-27|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-05}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/economy/article/2123047/shenzhen-takes-top-gdp-spot-southern-chinese-province-guangdong|title=Shenzhen named biggest economy in China's Guangdong province|date=2017-12-06|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-09}}</ref> со што економското производство на Шенџен е трето по големина од кинеските градови,<ref name="hm">The gdp and gdp per capita data for Hong kong and Macau SAR, according to IMF World Economic Outlook (IMF WEO) Database {{Наведена изјава за печат|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/index.aspx|title=Download WEO Data: April 2019 Edition}}</ref> заостанува зад [[Шангај]] и [[Пекинг]]. Покрај тоа, [[Стопански раст|растот]] на [[Стопански раст|БДП на]] Шенџен меѓу 2016 и 2017 година од 8,8% го надмина оној на Хонгконг и [[Сингапур]], со 3,7% и 2,5%, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/economy/article/2128310/shenzhen-88-cent-hi-tech-growth-roll-hit-y2tr-2017|title=Shenzhen economic expansion dwarfs growth in Hong Kong and Singapore|date=2018-01-15|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-09}}</ref> Со пазарна капитализација од 2,5 трилиони [[Американски долар|УСД]] заклучно со 30 ноември 2018 година, Шенџенската берза (''SZSE'') е 8-та по големина берза во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|title=Statistics|work=The World Federation of Exchanges|accessdate=2019-08-09}}</ref> Во индексот на глобалните финансиски центри во 2020 година, Шенџен бил рангиран како 9-ти најконкурентен финансиски центар во светот (помеѓу Сан Франциско и Цирих) и 6-ти по конкурент во Азија (по Шангај, Токио, Хонгконг, Сингапур и Пекинг).<ref name="GFCI2"/> Шенџен е рангиран како град Алфа- (глобално прво ниво) заедно со Стокхолм, Мелбурн и Сан Франциско.<ref name=":16"/> Номиналниот БДП на Шенџен се предвидува да биде меѓу 10-те најголеми светски градови во 2035 година (заедно со [[Пекинг]], [[Шангај]] и Гуангџоу во Кина) според студијата на „Оксфорд Економикс“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.weforum.org/agenda/2019/10/cities-in-2035/|title=These will be the most important cities by 2035|work=World Economic Forum|language=en|accessdate=2020-11-03}}</ref> и неговиот номинален БДП по глава на жител ќе достигне над 57 000 УСД (рангирање на прво место во Кина) во 2030 година, што е споредливо со Токио и Сеул.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jcer.or.jp/english/emerging-cities-sinking-cities-in-asia-by-2030|title=Emerging cities, sinking cities in Asia by 2030|last=|first=|date=2018-12-05|work=Japan Center for Economic Research (JCER)|language=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2020-11-03}}</ref> === Индустрија === [[Податотека:Huawei_1.JPG|лево|мини|Глобалното седиште на [[Хуавеи|Huawei]] се наоѓа во Шенџен]] [[Податотека:TencentHQ2020.jpg|лево|мини|Дворец Тенсент Бинхај во областа Наншан, седиште на Тенсент]] Индустријата на Шенџен е опишана од нејзиното општинско биро за статистика да биде поддржана од нејзините индустрии со четири столба: [[висока технологија]], [[финансии]], [[логистика]] и [[културна индустрија|култура]].<ref name="2015统计公报2"/> Шенџен е првенствено познат по својата високотехнолошка индустрија, која има вредност од 585,491 милијарди јени (82,9 милијарди УСД) во 2015 година, што претставува раст од 13% во споредба со претходната година. Од номиналниот БДП од 1.750.299 милијарди јени во 2015 година, високотехнолошката индустрија сочинува 33,4% од оваа сума. Шенџен е дом на голем број истакнати технолошки фирми, како што се телекомуникациската и електронска корпорација [[Хуавеи]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/interactive/2019/05/business/huawei-cnnphotos/index.html|title=A rare look insider Huawei, China's tech giant|date=May 21, 2019|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20190522223303/https://www.cnn.com/interactive/2019/05/business/huawei-cnnphotos/index.html|archive-date=22 May 2019|accessdate=22 May 2019}}</ref> интернет гигант и холдинг конгломерат Тенсент,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mingtiandi.com/real-estate/crelist/tencent-shenzhen-headquarters/|title=Tencent Shows Off High Tech Shenzhen Headquarters|date=2019-01-23|work=Mingtiandi|language=en-US|accessdate=2019-08-09}}</ref> [[Беспилотно летало|беспилотни летала]] DJI,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://technode.com/2018/01/03/worlds-top-drone-seller-dji-made-2-7-billion-2017/|title=World's top drone seller DJI made $2.7 billion in 2017 · TechNode|date=2018-01-03|work=TechNode|language=en-US|accessdate=2019-08-09}}</ref> и телекомуникациска компанија ЗТЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/tech/article/2154559/ztes-new-management-looks-forward-new-era-and-sets-compliance-priority-number|title=ZTE's new management vows to uphold compliance as a top priority|date=2018-07-10|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-09}}</ref> Шенџен годишно го одржува [[:zh:中国国际高新技术成果交易会|Кинескиот меѓународен саем за високотехнолошки достигнувања]], на кој се прикажуваат високотехнолошки производи и се предвидува дијалог и инвестиции за високотехнолошката технологија.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.chtf.com/liaojiegaojiaohui/zynr/|access-date=2012-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150607165600/http://www.chtf.com/liaojiegaojiaohui/zynr/|archive-date=2015-06-07|script-title=zh:高交会简介}}</ref> Како резултат на тоа, медиумите го нарекуваат Шенџен како „ ''[[Силициумска Долина|Силициумска Долина на]] Кина'' “ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2018/11/22/tech/china-tech-innovation-shenzhen/index.html|title=Inside China's Silicon Valley: From copycats to innovation|last=Rivers|first=Matt|work=CNN|accessdate=2019-08-09}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2014/jun/13/inside-shenzen-china-silicon-valley-tech-nirvana-pearl-river|title=Inside Shenzhen: China's Silicon Valley|last=Whitwell|first=Tom|date=2014-06-13|work=The Guardian|access-date=2019-08-09|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> или „ ''Хардвер на Силициумската Долина'' “ за целиот свет.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wired.co.uk/article/shenzhen-silicon-valley-of-hardware-wired-documentary|title=Inside Shenzhen: The Silicon Valley of hardware|last=Reynolds|first=Matt|date=2016-06-07|work=Wired UK|access-date=2019-08-19|issn=1357-0978}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffingtonpost.com/2014/11/06/shenzhen-silicon-valley-hardware_n_6109150.html|title=This Chinese City Is Becoming The Silicon Valley Of Hardware|date=2014-11-06|work=HuffPost Canada|language=en|accessdate=2019-08-20}}</ref> Покрај своите бројни високотехнолошки компании, Шенџен е дом и на голем број големи финансиски институции, како што се Кинеската банка за трговци <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://file.cmbimg.com/cmbir/201904/476b7790-2259-4f08-a457-f1437d92620b.pdf|title=Annual Report 2018|date=2019-03-22|publisher=China Merchants Bank Company Limited|accessdate=2019-08-09}}</ref> и Пинг Ан осигурување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/ping-an-ranked-29th-in-fortunes-2019-global-500-top-4-in-financial-sector-300888635.html|title=Ping An Ranked 29th in Fortune's 2019 Global 500, Top 4 in Financial Sector|last=Group|first=Ping An|work=www.prnewswire.com|language=en|accessdate=2019-08-09}}</ref> и нејзината подружница Пинг Ан банка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bank.pingan.com/about/index.shtml|work=bank.pingan.com|script-title=zh:关于银行-平安银行|accessdate=2019-08-09}}</ref> Од основањето на градот како СЕЗ, голем број странски банки основале канцеларии во градот, вклучувајќи ги Ситибанк, ХСБЦ, Стандард чартерд и Банка на Источна Азија.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.sohu.com/20070312/n248653952.shtml|last=深圳特区报|date=2007-03-12|access-date=2011-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223443/http://news.sohu.com/20070312/n248653952.shtml|archive-date=2016-03-04|script-title=zh:外资银行加速抢滩深圳市场|via=Sohu}}</ref> Вкупно, финансиската индустрија сочинува 14,5% од номиналниот БДП на градот во 2015 година (254.282 милијарди јени), што претставува пораст од 15,9% во однос на претходната година.<ref name="2015统计公报2"/> До крајот на 2016 година, вкупните средства на финансиската индустрија изнесуваа 12,7 трилиони јени (активата на банкарската индустрија беше 7,85 трилиони јени, активите на безбедносните компании беа 1,25 трилиони јени, а активата на осигурителната индустрија беа 3,6 трилиони јени), што ја прави финансиската индустрија на Шенџен трет по големина во Кина.<ref name="2016年深圳金融业发展基本情况">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jr.sz.gov.cn/sjrb/xxgk/sjtj/zxtjxx/201708/t20170808_8071112.htm|title=Архивиран примерок|publisher=Office of Financial Development Services, Shenzhen People's Government ({{јаз|zh-Hans|深圳市人民政府金融发展服务办公室}})|script-title=zh:2016年深圳金融业发展基本情况|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825192135/http://www.jr.sz.gov.cn/sjrb/xxgk/sjtj/zxtjxx/201708/t20170808_8071112.htm|archive-date=25 August 2017|accessdate=2017-02-12}}</ref> Покрај тоа, Шенџен е еден од најдобрите десет финансиски центри во светот заклучно со 2019 година, со скок од пет места до деветтото место, утврдено со „разновидноста на областите на конкурентност, вклучувајќи деловно опкружување, човечки капитал, инфраструктура, развој на финансискиот сектор и репутација“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/business/companies/article/3028150/shenzhen-worlds-top-10-financial-centres-first-time-2010-while|title=Shenzhen, Hong Kong among top 10 global financial centres|date=2019-09-20|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-09-22}}</ref> [[Податотека:Yantian-port_from_above.jpg|алт=|мини|Меѓународни терминали за контејнери Јантијан во областа Јантијан, еден од терминалите за контејнери на пристаништето Шенџен]] Обраќајќи се на логистичката индустрија, курирскиот SF Express и шпедитерската компанија China International Marine Containers (CIMC) имаат седиште во Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://usa.chinadaily.com.cn/business/2013-02/07/content_16212523.htm|title=Quanfeng Express hits private investment road{{!}}Companies{{!}}chinadaily.com.cn|work=usa.chinadaily.com.cn|accessdate=2019-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009152032/http://usa.chinadaily.com.cn/business/2013-02/07/content_16212523.htm|archive-date=2022-10-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cimc.com/en/|work=www.cimc.com|script-title=zh:中集英文|accessdate=2019-08-10}}</ref> Пристаништето во Шенџен, составено од меѓународни контејнерски терминали Јантијан, контејнерски терминали Чиван, контејнерски терминали Шекоу, пристаништа Кина трговци и Шенџен Хајсинг (пристаниште Маван), се справи со рекорден број контејнери со зголемена трговија со зголемени пратки во 2005 година, рангирајќи го како трето најпрометно пристаниште во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2018|title=One Hundred Container Ports 2018|work=Lloyd's List|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416195553/https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2018|archive-date=16 April 2019|accessdate=2019-08-08}}</ref><ref name=":32">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinaports.com/port/%E6%B7%B1%E5%9C%B3%E6%B8%AF/intro|title=Архивиран примерок|script-title=zh:深圳港港口介绍|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915005656/http://www.chinaports.com/port/%E6%B7%B1%E5%9C%B3%E6%B8%AF/intro|archive-date=15 September 2016|accessdate=9 September 2016}}</ref> Заедно, логистичката индустрија сочинува околу 10,1% (178,27 милијарди јени) од номиналниот БДП на градот во 2015 година, што претставува зголемување од 9,4%.<ref name="2015统计公报2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjgb/201604/t20160426_3606261.htm|publisher=Shenzhen Bureau of Statistics|script-title=zh:2015年深圳国民经济和社会发展统计公报|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728171758/http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjgb/201604/t20160426_3606261.htm|archive-date=2017-07-28|accessdate=2017-08-03}}</ref> Шенџен и даде приоритет на културната индустрија според [[:zh:十三五规划|13-тиот петгодишен план]], формирајќи ја [[:zh:深圳市时尚文化创意协会|здружението за креативна индустрија на модата Шенџен]] и планирајќи ја [[:zh:大浪時尚創意城|модната долина Даланг]] од 4,6&nbsp;км².<ref name="barb.sznews.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://barb.sznews.com/html/2015-11/19/content_3391720.htm|date=2016-10-30|script-title=zh:名师大腕奉献时尚文化盛宴---宝安日报多媒体数字报刊平台|archive-url=https://archive.today/20161030115223/http://barb.sznews.com/html/2015-11/19/content_3391720.htm|archive-date=2016-10-30}}</ref><ref name="龙华新区创建全国时尚服饰产业知名品牌示范区纪">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cqn.com.cn/zgzlb/content/2016-09/28/content_3447991.htm|title=Архивиран примерок|date=2016-09-28|work=cqn.com|script-title=zh:龙华新区创建全国时尚服饰产业知名品牌示范区纪|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224710/http://www.cqn.com.cn/zgzlb/content/2016-09/28/content_3447991.htm|archive-date=12 October 2016|accessdate=10 August 2019}}</ref> На 7 декември 2008 година, [[УНЕСКО|УНЕСКО го]] одобри влезот на Шенџен во мрежата на креативни градови и му ја додели титулата на Шенџен „Главен град на Обединетите нации“.<ref name="設計之都">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shenzhendesign.org/|title=Архивиран примерок|work=shenzhendesign.org|script-title=zh:設計之都|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324142428/http://shenzhendesign.org/|archive-date=24 March 2018|accessdate=10 August 2019}}</ref> Заедно, културната индустрија за возврат придонесува за 5,8% (102,116 милијарди јени) од економијата на Шенџен во 2015 година. Покрај индустријата со четири столба, која беше наведена од општинската влада, Шенџен има и релативно забележлива индустрија за недвижнини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szinvest.gov.cn/tzzy/zycy/xxcy/|title=Архивиран примерок|publisher=InvestShenzhen ({{јаз|zh-Hans|深圳市投资推广署}})|script-title=zh:四大支柱产业|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043632/http://www.szinvest.gov.cn/tzzy/zycy/xxcy/|archive-date=1 December 2017|accessdate=2017-11-29}}</ref> Индустријата за недвижнини заедно придонесува за 9,2% (162,7777 милијарди јени) од економијата на Шенџен во 2015 година, што претставува зголемување од 16,8% во споредба со претходната година.<ref name="2015统计公报2"/> Со седиштето на градот се развивачите на недвижнини како Ванке<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanke.com/en/contact.aspx|title=Vanke|work=www.vanke.com|accessdate=2019-08-10|archive-date=2019-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810052307/https://www.vanke.com/en/contact.aspx|url-status=dead}}</ref> и Кина Ресурсис Ленд<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.crland.com.hk/dbdh_25735/lxfs/|title=CR LAND|work=en.crland.com.hk|accessdate=2019-08-10|archive-date=2019-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930060108/http://en.crland.com.hk/dbdh_25735/lxfs/|url-status=dead}}</ref>. Како СЕЗ, Шенџен воспостави неколку индустриски зони за да ги поттикне економските активности. Индустриската зона Шекоу беше одобрена и основана на 31 јануари 1979 година од Централниот комитет на КПК за да помогне во економијата на Шенџен „со седиште во Хонгконг“.<ref name="1月31日，中央决定成立招商局蛇口工业区"/> Во 1996 година, Државниот совет го одобри и утврди 11.5&nbsp;км² Шенжен високотехнолошка индустриска развојна зона, помагајќи да се развие високотехнолошката индустрија во Шенџен во области како што се електрониката и информатичката технологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hkmb.hktdc.com/en/1X09WO9R|title=Shenzhen High-tech Industrial Development Zone|work=Hong Kong Means Business|language=en|accessdate=2019-08-10}}</ref> Во согласност со Националниот план во 2001 година, Шенџен софтверски парк, интегриран во високотехнолошката индустриска развојна зона, е основан за производство на софтвер и помага во развојот на градската софтверска индустрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/shenzhen-software-park/|title=Shenzhen Software Park|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113212833/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/shenzhen-software-park|archive-date=13 January 2015|accessdate=25 May 2015}}</ref> На 26 август 2010 година, Државниот совет го одобри „ Целокупниот план за развој на зоната за соработка со модерна услужна индустрија Кјанхај Шенџен-Хонгконг “ за зацврстување на врските помеѓу Хонгконг и Шенџен.<ref name="国务院批复前海深港现代服务业合作区发展规划"/><ref name="nzcta.co.nz3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nzcta.co.nz/chinanow-commentary/1555/qianhai-taking-rmb-internationalisation-to-the-next-level/|title=Qianhai Taking RMB Internationalisation to the Next Level|last=Fung|first=Anita|work=New Zealand China Trade Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122123015/http://www.nzcta.co.nz/chinanow-commentary/1555/qianhai-taking-rmb-internationalisation-to-the-next-level/|archive-date=22 January 2015|accessdate=11 June 2014}}</ref> === Туризам === [[Податотека:Interlaken_Hotel_OCT_East.jpg|лево|мини|Хотел Интерлакен на ОКТ Исток]] [[Податотека:Shenzhen_ocean.jpg|мини|Плажа во Шенџен]] Туризмот постепено расте како важна индустрија за Шенџен. Шенџен е рангиран на второто место на списокот на „топ 10 градови што треба да се посетат во 2019 година“ од страна на Лони Планет.<ref name=":5"/> Администрацијата на Шенџен во својот „12-ти Петгодишен план за развој на туризмот во Шенџен“ се фокусираше на претворање на градот во меѓународен туристички центар, со акцент на научните, модните и индустриските елементи на градот.<ref name=":03">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/wtlyjnew/xxgk/ghjh/fzgh/201610/t20161024_5010916.htm|work=www.sz.gov.cn|script-title=zh:深圳市旅游业发展"十三五"规划-深圳市文化广电旅游体育局|accessdate=2019-08-20|archive-date=2019-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820212959/http://www.sz.gov.cn/wtlyjnew/xxgk/ghjh/fzgh/201610/t20161024_5010916.htm|url-status=dead}}</ref> Локалната администрација за туристичката индустрија во Шенџен тврди дека има силна предност во развојот, поради тоа што градот е еден од највисоките градови во Кина, како и позната по своите крајбрежни ресурси, климатската средина, капиталистичката економија и технолошката иновации.<ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/cn/xxgk/zfxxgj/zwdt/201612/t20161222_5761345.htm|work=www.sz.gov.cn|script-title=zh:深圳市旅游业、体育发展"十三五"规划公布--政务动态|accessdate=2019-08-20|archive-date=2019-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820213002/http://www.sz.gov.cn/cn/xxgk/zfxxgj/zwdt/201612/t20161222_5761345.htm|url-status=dead}}</ref> Во 2015 година, вкупните приходи на туристичката индустрија беа 124,48 милијарди јени (17,6 милијарди УСД), што претставува раст од 98,1% во однос на 2010 година. Од вкупните приходи, 28% (35 милијарди јени ''или'' 4,968 милијарди УСД) се од меѓународни туристи, што претставува раст од 56,2% во однос на 2010 година. Покрај тоа, во таа година Шенџен прими 11,63 милиони туристи, што е пораст од 51% во однос на 2010 година. [[Податотека:1_splendid_china_shenzhen_2011.JPG|мини|Splendid China Folk Village]] Шенџен има бројни туристички одредишта, почнувајќи од рекреативни области како што се тематски паркови и јавни паркови до високи згради. Повеќето од туристичките атракции се дел од прекуокеанскиот кинески град (ОКТ), разговорно име за парковите во сопственост на ОКТ Ентерпрајзс и е класифицирана како сценско подрачје ААААА од Кинеската национална администрација за туризам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.cnta.gov.cn/html/2008-11/2008-11-16-10-27-72978.html|title=AAAAA Scenic Areas_National Tourism Administration of The People's Republic of China|date=2014-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404043021/http://en.cnta.gov.cn/html/2008-11/2008-11-16-10-27-72978.html|archive-date=2014-04-04|accessdate=2018-12-08}}</ref> Овие вклучуваат Прозорец на светот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://eng.szwwco.com/|title=Window of the World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615034145/http://eng.szwwco.com/|archive-date=15 June 2011|accessdate=2 December 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/window.htm|title=Window of the World, Shenzhen, Guangdong, Theme Park|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203202725/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/window.htm|archive-date=3 December 2018|accessdate=2018-12-03}}</ref> на Сплендид Кина народни Село,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/splendid.htm|title=Splendid China - Folk Culture Villages, Shenzhen|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203202738/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/splendid.htm|archive-date=3 December 2018|accessdate=2018-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.startinchina.com/shenzhen/tourism/splendid_china_folk_culture_village.html|title=Splendid China folk culture village|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324155012/http://www.startinchina.com/shenzhen/tourism/splendid_china_folk_culture_village.html|archive-date=24 March 2010|accessdate=2 December 2018}}</ref> Среќна долина {{Јаз|zh-hans|欢乐谷}}),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.happyvalley.cn/|title=Архивиран примерок|work=www.happyvalley.cn|language=zh-cn|script-title=zh:欢乐谷官方网站|archive-url=https://web.archive.org/web/20040611042743/http://www.happyvalley.cn/|archive-date=11 June 2004|accessdate=2018-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/happy-valley/|title=Shenzhen Happy Valley, Theme Park: Ticket Price, Get There|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203202716/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/happy-valley/|archive-date=3 December 2018|accessdate=2018-12-03}}</ref> ОКТ Исток,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ttgmice.com/magazine/?ID=31055&term_id=&issues=224|title=Buzz on the waterfront|publisher=TTGmice|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605141908/http://www.ttgmice.com/magazine/?ID=31055&term_id=&issues=224|archive-date=5 June 2013|accessdate=27 March 2013}}</ref> и ОКТ Харбор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oct.ieant.com/article/cate/id/46.shtml|title=Welcome to OCT Harbour|work=oct.ieant.com|accessdate=2019-08-20|archive-date=2019-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820222045/http://oct.ieant.com/article/cate/id/46.shtml|url-status=dead}}</ref> Други тематски паркови вклучуваат Шекоу морски свет ({{Јаз|zh|海上世界}}),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szseaworld.com/05-about-en/p-001.asp|title=About us|publisher=Szseaworld.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110420063205/http://www.szseaworld.com/05-about-en/p-001.asp|archive-date=20 April 2011|accessdate=5 May 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/areas-of-interest/shekou-sea-world/|title=Shekou Sea World {{!}} Wiki Shenzhen|work=www.wikishenzhen.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018122407/https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/areas-of-interest/shekou-sea-world/|archive-date=18 October 2018|accessdate=2018-12-04}}</ref> Светот на морето Сјаомејша,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szxms.com.cn/|title=Архивиран примерок|work=www.szxms.com.cn|script-title=zh:小梅沙海洋世界官方网站｜深圳小梅沙海洋公园官网｜深圳海洋世界官网｜深圳市特发小梅沙旅游发展有限公司|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209123746/http://www.szxms.com.cn/|archive-date=9 December 2018|accessdate=2018-12-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/xiaomeisha-sea-world.htm|title=Xiaomeisha Sea World, Shenzhen, Guangdong|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124204/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/xiaomeisha-sea-world.htm|archive-date=9 December 2018|accessdate=2018-12-08}}</ref> и сега затворениот свет во Минск.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thestandard.com.hk/stdn/std/China/GC02Ad04.html|title=The Standard - Business as usual at sunk Minsk World - China Section|date=2012-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210080800/http://www.thestandard.com.hk/stdn/std/China/GC02Ad04.html|archive-date=2012-02-10|accessdate=2018-12-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/1933600/aircraft-carrier-used-chinese-theme-park-sets-sail-new-home|title=Aircraft carrier used as Chinese theme park sets sail for new home|date=2016-04-04|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205145808/https://www.scmp.com/news/china/society/article/1933600/aircraft-carrier-used-chinese-theme-park-sets-sail-new-home|archive-date=5 December 2018|accessdate=2018-12-04}}</ref> Шенџен исто така има голем број популарни јавни паркови и плажи, како што се Парк на народот, парк Лианхуашан, парк Лижи, парк ongонгшан, парк Вутонгшан, Дамеиша (大梅沙; „голема меса“) и {{Меѓујазична врска|Xiaomeisha|zh|小梅沙}} (小梅沙; „мала меса“).<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://theculturetrip.com/asia/china/articles/the-most-beautiful-beaches-in-shenzhen/|title=The Most Beautiful Beaches in Shenzhen|last=Karacs|first=Sarah|work=Culture Trip|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209123747/https://theculturetrip.com/asia/china/articles/the-most-beautiful-beaches-in-shenzhen/|archive-date=9 December 2018|accessdate=2018-12-08}}</ref> Во градот се наоѓаат и високи згради како што се Центарот за финансии Пинг Ан,<ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/travel/article/what-to-do-shenzhen-china/index.html|title=Shenzhen: Add it to your China travel list|last=Springer|first=Kate|date=2018-01-04|work=CNN Travel|language=en|accessdate=2019-08-20}}</ref> КК100,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyscrapercenter.com/shenzhen/kk100/173/|title=KK100 - The Skyscraper Center|work=www.skyscrapercenter.com|accessdate=2019-08-20}}</ref> и плоштадот Шун Хинг (исто така познат како кулата Ди Ванг).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://traveltips.usatoday.com/tourism-shenzhen-china-13604.html|title=Tourism in Shenzhen, China|work=traveltips.usatoday.com|language=en|accessdate=2019-08-20|archive-date=2019-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820222045/https://traveltips.usatoday.com/tourism-shenzhen-china-13604.html|url-status=dead}}</ref> Туристичката индустрија во Шенџен неодамна се проширува според „13-от петгодишен план за туристички развој на Шенџен“, промовиран од локалната власт во Шенџен.<ref name=":03"/> Во овој план, туристичката индустрија планира да надмине 200 милијарди јени и да прими 150 милиони домашни и странски туристи до 2020 година.<ref name=":13"/> Дел од планот вклучува организирање на туристичката индустрија во пет брендови: тематски паркови, малопродажба, природни рекреативни зони, спорт и меѓународни собири, како и забрзување на изградбата на идни туристички атракции и претворање на Шенџен во кинески центар на [[спорт]]от. === Малопродажба === [[Податотека:SZ_深圳_Shenzhen_羅湖區_Luohu_華潤萬象城_MixC_mall_August_2018_SSG_nearby_traffic.jpg|алт=|лево|мини|MixC трговски центар]] Малопродажбата е важен столб на терцијалниот сектор во Шенџен. Од додадената вредност на терцијарниот сектор во Шенџен од 1,42 трилиони јени (201 милијарди УСД), малопродажбата придонесе со 43% (616,89 милијарди јени) од оваа сума, што претставува зголемување за 7,6 проценти во споредба со претходната година (601,62 милијарди јени).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://china-trade-research.hktdc.com/business-news/article/Facts-and-Figures/Shenzhen-Guangdong-City-Information/ff/en/1/1X000000/1X09VT4H.htm|title=Shenzhen (Guangdong) City Information {{!}} HKTDC|work=china-trade-research.hktdc.com|accessdate=2019-08-21}}</ref> Покрај тоа, 10,9% од [[Странски директни инвестиции|СДИ]] на Шенџен се насочени кон секторот на големо и мало. [[Податотека:Coco_park.jpg|алт=|мини|400x400пкс|COCO Park Mall]] {{Јаз|zh-hans|华强北}} Север ({{Јаз|zh-hans|华强北}}) е една од значајните области на мало во Шенџен, позната по тоа што има еден од најголемите пазари на [[електроника]] во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://medium.com/chinafacture/huaqiangbei-the-biggest-electronics-market-in-the-world-shenzhen-china-3ec66e5d2df0|title=Huaqiangbei, the biggest electronics market in the world — Shenzhen, China|last=Tocha|date=2018-09-28|work=Medium|language=en|accessdate=2019-08-21}}</ref> Комерцијалниот град Луоху, комерцијален комплекс сместен во непосредна близина на железничката станица Шенџен, е познат по тоа што има различни производи што се движат од електроника и фалсификувана стока до скроени одела и завеси.<ref name=":14"/> Во прилог на трговскиот град Хуакианг Север и Луоху, Шенџен има бројни трговски центри и трговски области, вклучително и Парк COCO и неговите филијали COCO City и Парк COCO Longgang,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szdaily.com/content/2014-11/10/content_10656136.htm|title=Mega mall opens in Longhua|work=www.szdaily.com|accessdate=2019-08-21}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.szdaily.com/content/2012-09/03/content_7157887.htm|title=Longgang COCO Park opens its doors|date=2012-09-03|work=[[Shenzhen Daily]]|access-date=2018-05-30}}</ref> Uniworld ({{Јаз|zh-hans|壹方天地}}),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uniworld-sz.com.cn/|work=www.uniworld-sz.com.cn|script-title=zh:深圳体验式商业综合体—壹方天地|accessdate=2019-08-21|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821031208/http://www.uniworld-sz.com.cn/|url-status=dead}}</ref> Uniwalk ({{Јаз|zh-hans|壹方场}}),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.unicenter.com.cn/YFcity/Overview.aspx|work=en.unicenter.com.cn|script-title=zh:壹方中心|accessdate=2019-08-21|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821031206/http://en.unicenter.com.cn/YFcity/Overview.aspx|url-status=dead}}</ref> и крајбрежен град (海岸 城).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.coastalcity.cn/About/Profile.aspx|work=www.coastalcity.cn|script-title=zh:公司简介_关于海岸城_海岸城|accessdate=2019-08-21|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821031205/http://www.coastalcity.cn/About/Profile.aspx|url-status=dead}}</ref> „Паметната малопродажба“, која користи технологии како што се [[вештачка интелигенција]] и големи податоци во производството, циркулацијата и продажбата на стоки за широка потрошувачка, станува популарна во претпријатијата во Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.eastmoney.com/a/201908021195734963.html|work=finance.eastmoney.com|script-title=zh:新零售：激发深圳经济增长新动能 _ 东方财富网|accessdate=2019-08-21|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821031208/http://finance.eastmoney.com/a/201908021195734963.html}}</ref> Бизнисите во Шенџен се охрабруваат да користат Интернет за развој на потрошувачкиот пазар и на новите малопродажни проекти ќе им се помогне со употреба на технологија. Покрај тоа, администрацијата на Шенџен формира нов фонд за развој на индустријата за малопродажба за да промовира употреба на „паметна малопродажба“, со намера да ја стимулира економијата на Шенџен и да го претвори градот во „нов малопродажен центар“. == Демографија == {{multiple image|align=top|direction=vertical|width=300|header=Graphics|image1=Shenzhen, China, city population dynamics.png|caption1='''Shenzhen population dynamics'''<br/>Legend: {{Legend|#4f81bd|population with permanent registration (hukou)}} {{Legend|#c0504d|population with non-permanent registration}}|image2=Shenzhen, China, city population growth rate.png|caption2='''Shenzhen official annual population growth rate (%)'''|header_align=center}} Шенџен е [[Список на градови според населението|петтиот најнаселен град]] во Кина, со население од 12.528.300 жители во градот заклучно со 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjfx/201802/t20180201_10762739.htm|script-title=zh:2017年深圳经济有质量稳定发展|trans-title=In 2017, Shenzhen economy will have stable quality and development|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223171434/http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjfx/201802/t20180201_10762739.htm|archive-date=23 February 2018|accessdate=23 February 2018}}</ref> Со вкупна површина од 1.992&nbsp;км²,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.sz.gov.cn/gi/|title=Shenzhen General Info|publisher=Shenzhen Government Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525115028/http://english.sz.gov.cn/gi/|archive-date=25 May 2017|accessdate=2018-07-03}}</ref> Шенџен има густина на население од 6.889 жители на км². [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] (Организација за економска соработка и развој) според опфатната [[метрополитенска област]] на градот, од 2010 го процени на, население од 23,3 милиони жители.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnbc.com/2016/09/20/biggest-megacities-in-china.html|title=A tale of megacities: China's largest metropolises|last=CNBC.com|first=Justina Crabtree; special to|date=20 September 2016|work=CNBC|access-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209044105/https://www.cnbc.com/2016/09/20/biggest-megacities-in-china.html|archive-date=9 December 2017|quote=slide 2}}</ref> Шенџен е дел од метрополитенскиот регион Делта на Бисерната река (опфаќа градови како Гуангџоу, Донггуан, Фошан, ongонгшан, huухаи, Хуижу, [[Хонгконг]] и [[Макао]]), најголемата урбана област на [[Светска банка|светот]] според [[Светска банка]],<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2015/jan/28/china-pearl-river-delta-overtake-tokyo-world-largest-megacity-urban-area|title=China's Pearl River Delta overtakes Tokyo as world's largest megacity|last=Mead|first=Nick Van|date=2015-01-28|work=The Guardian|access-date=2019-08-21|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> и има население од над 108,5 милиони според пописот во 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/edfuller/2017/10/02/chinas-crown-jewel-the-pearl-river-delta/|title=China's Crown Jewel: The Pearl River Delta|last=Fuller|first=Ed|work=Forbes|language=en|accessdate=2019-08-21}}</ref> Пред воспоставувањето на Шенџен како СЕЗ во 1980 година, областа беше составена главно од [[Хака луѓе|Хака]] и [[Кантонски народ|кантонски]] народ.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sznews.com/n/ca393220.htm|date=2003-06-22|work=深圳新闻网|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606042102/http://www.sznews.com/n/ca393220.htm|archive-date=2012-06-06|script-title=zh:深圳客家文化的历史追问}}</ref> Сепак, откако стана СЕЗ, Шенџен стана центар за мигранти кои бараат работа и можности во градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2016/may/10/story-of-cities-39-shenzhen-from-rural-village-to-the-worlds-largest-megalopolis|title=Story of cities #39: Shenzhen – from rural village to the world's largest megalopolis|last=Sala|first=Ilaria Maria|date=2016-05-10|work=The Guardian|access-date=2019-08-21|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> === Историски === Имаше миграција во јужната провинција Гуангдунг и она што денес е Шенџен од [[Сунг (династија)|јужната династија Сонг]] (1127–1279), но бројките драматично се зголемија откако Шенџен беше основан во 1980-тите. Во провинцијата Гуангдунг, тој е единствениот град каде локалните јазици (кантонски, Шенџен-хака и теочев) не се главниот јазик; најмногу се зборува [[Стандарден мандарински јазик|мандарински]], со мигранти/имигранти од цела Кина. Шенџен виде дека неговата популација и активност рапидно се развиваат од основањето на СЕЗ како магнет за мигрантите, почнувајќи од сина јака или трудоинтензивни работници, давајќи му го градот набikудувачот на ''светската фабрика''. За време на пописот во 2011 година, Шенџен имаше официјално население од над 10 милиони жители. Сепак, поради големото нерегистрирано пловечко население со мигранти кое живее во градот, според некои проценки, реалното население на Шенџен е околу 20 милиони во административната област дадени во секој специфичен момент.<ref name=":1"/><ref name=":2"/> Растот на населението во Шенџен ги следи трендовите од големи размери; околу 2012–13 година, проценетиот раст на градот забави на помалку од 1 процент како резултат на зголемувањето на трошоците за работна сила на мигрантите, насочени кон реформите на работниците мигранти и преселувањето на фабриките кон периферијата и соседниот Донггуан. До 2015 година, високотехнолошката економија почна постепено да ја заменува трудоинтензивната индустрија, бидејќи градот постепено стана магнет за новата генерација мигранти, овој пат образовани, работници на бела јака. Миграцијата во Шенџен беше дополнително промовирана од ограничените ограничувања на населението што беа наметнати на другите градови во Ниво I како Пекинг и Шангај, претходно главните одредишта за работниците од бела јака. До крајот на 2018 година, официјалното регистрирано население се проценува како нешто повеќе од 13 милиони за годишно зголемување од 500.000.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohu.com/a/309371540_119778|script-title=zh:深圳户籍人口增幅有所放缓 2018年年末常住人口1302万人_移民城市}}</ref> === Други статистички податоци === Во моментов, просечната возраст во Шенџен е помала од 30 години. Возрасниот опсег е следниот: 8,49% помеѓу возраст од 0 до 14 години, 88,41% помеѓу возраст од 15 до 59 години, и 3,1% на возраст од 65 или нагоре.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allcountries.org/china_statistics/4_9_age_composition_and_dependency_ratio.html|title=Age Composition and Dependency Ratio of Population by Region (2004)|work=China Statistics 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204033531/http://www.allcountries.org/china_statistics/4_9_age_composition_and_dependency_ratio.html|archive-date=4 December 2010|accessdate=5 July 2010}}</ref> Структурата на населението има голема разновидност, почнувајќи од интелектуалци со високо ниво на образование до печалбари со ниско образование.<ref name="SZGov">Shenzhen Government Online, [https://web.archive.org/web/20060514130659/http://english.sz.gov.cn/lis/200509/t488.htm Citizens' Life] (Recovered from the [[Digital time capsule|Wayback Machine]])</ref> Во јуни 2007 година беше објавено дека повеќе од 20% од кинеските докторанти работеле во Шенџен.<ref>''Shenzhen Daily'' 13 June 2007</ref> Шенџен исто така беше избран за еден од најдобрите 10 градови во Кина за иселеници. Иселениците го избираат Шенџен како место за престој поради можностите за работа во градот, како и културната толеранција и отвореноста, и дури беше избран за најдинамичен град во Кина и најпосакуван град од мигрантите во 2014 година. Според истражувањето на Одделот за планирање на Хонгконг, бројот на прекугранични патници се зголеми од околу 7.500 во 1999 година на 44.600 во 2009 година. Повеќе од половина од нив живееле во Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journalism.hkbu.edu.hk/feed/?p=3034|title=Cross-border Commuters Live Hard between Hong Kong and Shenzhen {{!}} Feed Magazine - HKBU MA International Journalism Student Stories|date=18 March 2014|work=journalism.hkbu.edu.hk|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322095624/http://journalism.hkbu.edu.hk/feed/?p=3034|archive-date=22 March 2016|accessdate=2017-05-27}}</ref> Иако се соседни еден со други, секојдневните патници сè уште треба да поминуваат низ контролни пунктови за царина и имиграции, бидејќи патувањето помеѓу СЕЗ и [[Специјални административни региони на НР Кина|САР]] Хонгконг е ограничено. Континенталните жители кои сакаат да влезат во Хонгконг за посета, треба да добијат „Дозвола за влез за влез во и од Хонгконг и Макао“. Жителите на Шенџен можат да имаат специјално едногодишно одобрување за повеќекратни патувања (но максимум 1 посета неделно, почнувајќи од 13 април 2015 година). Овој вид на одобрување за излез се издава само на луѓе кои имаат хукоу систем во одредени региони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gdcrj.com/bszn/ndjmwlgat/201407/t20140708_28529.htm|work=www.gdcrj.com|script-title=zh:广东省公安厅出入境政务服务网|archive-url=https://web.archive.org/web/20161023050747/http://www.gdcrj.com/bszn/ndjmwlgat/201407/t20140708_28529.htm|archive-date=23 October 2016|accessdate=2017-05-27}}</ref> === Етнички групи === ==== Етнички Корејци ==== Од 2007 има околу 20,000 луѓе од корејско потекло во Шенџен, кои се најмногу населени во окрузите Наншан и Футиан. Истата година раководителот на Корејската комора за стопанство и индустрија, Канг Хи-банг, изјави дека околу 10,000 живееле во прекуморскиот кинески град (OCT). Шекоу, областа околу Универзитетот во Шенџен, и Донгхаи Гарден станбените блокови имаа други значајни концентрации.<ref name="2ndhometown">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china.org.cn/english/LivinginChina/226215.htm|title=ShenZhen, Koreans' second hometown|date=2007-09-28|publisher=[[Shenzhen Daily]] at [[China.org.cn]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185207/http://www.china.org.cn/english/LivinginChina/226215.htm|archive-date=2007-10-11|accessdate=2019-05-03}}</ref> Донгхаи Гарден започна да ги привлекува Корејците поради неговите транспортни врски и бидејќи околу 1998 тој беше единствениот станбен блок класифициран како 3-A. Од 2014 година Донгхаи има околу 200 корејски семејства.<ref name="Donghai">{{Наведени вести|url=http://www.szdaily.com/content/2014-07/01/content_9733325.htm|title=South Koreans find new home in Donghai|date=2014-07-01|work=[[Shenzhen Daily]]|access-date=2019-05-03}}</ref> Јужнокорејците започнаа да одат во областа Шенџен во текот на 1980-тите години како дел од ерата на реформите и отворањето, и тоа се зголеми кога Јужна Кореја воспостави формални дипломатски односи со НР Кина.<ref name="Donghai"/> Во 2007 година околу 500 јужнокорејски компании во Шенџен беа вклучени во трговијата меѓу Кина и Јужна Кореја и дополнителни 500 јужнокорејски компании работеа во Шенџен. Во 2007 година Канг изјави дека повеќето Корејци во Шенџен живееле таму пет години или подолго.<ref name="2ndhometown"/> Во Шенџен постои едно корејско меѓународно училиште. Од 2007 имало неколку корејски деца запишани во училишта за кинески мештани.<ref name="2ndhometown" /> Од 2014 просторите за странски ученици во јавните училишта во Шенџен беа ограничени, па некои жители на Кореја се принудени да ги ставаат своите деца во приватни училишта.<ref name="Donghai"/> Покрај тоа, во 2007 година имало околу 900 корејски деца во некинески институции К-12; вториот вклучени 400 од нив на меѓународни училишта во Шекоу, 300 во приватни училишта во Окружниот Luohu, а 200 се запишува на Baishizhou двојазично училиште. Бидејќи многу ученици од Кореја не учат во среднокорејски училишта, Корејската трговско-индустриска комора управува со корејско саботно училиште; имаше околу 600 студенти во 2007 година. Комората користи изнајмен простор во основното училиште ОКТ како училница на корејското училиште за викенд. === Јазици и религии === [[Податотека:Shenzhen_religion_montage.png|мини|300x300пкс|Во насока на стрелките на часовникот започнувајќи горе лево: Хунфа будистички храм, Храм на небесната кралица (Мазу), христијанска црква Шенџен, храм на Гуанди]] Пред воспоставувањето на Специјална економска зона, домородните локални заедници можеа да се поделат на кантонски и на Хака говорители,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://big5.cri.cn/gate/big5/gb.cri.cn/1321/2005/08/15/157@660580.htm|publisher=中國國際廣播電臺國際線上|script-title=zh:深圳客家人的來歷和客家民居|trans-title=Hakka Origins and Settlements in Shenzhen|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221072508/http://big5.cri.cn/gate/big5/gb.cri.cn/1321/2005/08/15/157@660580.htm|archive-date=21 December 2012|accessdate=16 April 2012}}</ref> кои беа две културни и јазични под-етнички групи народни во провинцијата Гуангдунг. Две кантонски сорти се зборуваа локално. Едната беше прилично стандардна верзија, позната како [[Кантонски јазик|стандардна кантонска]]. Другото, зборувано од неколку села јужно од улицата Фухуа. беше наречен дијалект Веиту.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tc.wangchao.net.cn/baike/detail_743158.html|script-title=zh:圍頭話 Weitou dialect|archive-url=https://web.archive.org/web/20121215034220/http://tc.wangchao.net.cn/baike/detail_743158.html|archive-date=15 December 2012|accessdate=16 April 2012}}</ref> На овој дијалект зборуваат и две или три села во Хонгконг јужно од реката Шенџен. Ова е во согласност со областа населена од луѓе кои го придружуваа дворот на Јужна песна на југ кон крајот на 13 век.<ref>Rule, Ted and Karen, Shenzhen the Book Hong Kong 2014</ref> Помладите генерации на кантонските заедници сега зборуваат за постандардната верзија. Денес, некои Абориџини од заедниците што зборуваат кантонски и Хака се распрснуваат во урбани населби (на пр. станови и вили), но повеќето од нив сè уште се собираат во нивните традиционални урбани и приградски села.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://btnssx.m.oeeee.com/blog/archive/2011/3/12/2332177.html|last=張 ZHANG|first=則武 Zewu|script-title=zh:浅谈深圳城中村的成因及其影响 A Discussion concerning the History and Consequences of Urban Villages in Shenzhen|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804035604/http://btnssx.m.oeeee.com/blog/archive/2011/3/12/2332177.html|archive-date=4 August 2012|accessdate=16 April 2012}}</ref> Напливот на мигранти од другите делови на земјата драстично го смени јазичниот пејзаж на градот, бидејќи Шенџен претрпе јазична промена кон [[Мандарински јазик|мандаринскиот јазик]], што беше промовирано од [[Државен совет на Кина|кинеската централна влада]] како национална [[лингва франка]] и што мајчин јазик го зборуваа повеќето од -имигранти од покраината и нивни потомци.<ref>{{Наведени вести|url=http://paper.wenweipo.com/2006/06/07/zt0606070021.htm|last=秦 CHUN|first=炳煜 Bing Yuk|date=7 July 2006|work=文匯報 Wenweipo|access-date=16 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711204017/http://paper.wenweipo.com/2006/06/07/zt0606070021.htm|archive-date=11 July 2012|script-title=zh:深圳成粵語圈中普通話區 Shenzhen becomes the Mandarin area in a Cantonese region}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/city/2012-02/15/c_122703615.htm|date=15 February 2012|work=南方網|access-date=16 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021141813/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/city/2012-02/15/c_122703615.htm|archive-date=21 October 2013|script-title=zh:深圳將粵語精髓融入普通話 Shenzhen Incorporates Cantonese Essence into Mandarin}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china-language.gov.cn/8/2007_6_20/1_8_2587_0_1182320493406.html|publisher=Standing Committee of the National People's Congress|script-title=zh:中华人民共和国国家通用语言文字法 The National Lingua Franca and Orthography Act-- People's Republic of China|archive-url=https://web.archive.org/web/20120518184404/http://www.china-language.gov.cn/8/2007_6_20/1_8_2587_0_1182320493406.html|archive-date=18 May 2012|accessdate=3 May 2012}}</ref> Сепак, во последниве години повеќејазичноста расте, бидејќи потомците на имигрантите од мајчин јазик кои зборуваат надвор од провинцијата, започнуваат да се асимилираат во локалната култура преку пријатели, телевизија и други медиуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.scmp.com/article/694607/trendy-shenzhen-teenagers-spearhead-cantonese-revival|title=Trendy Shenzhen teenagers spearhead Cantonese revival|last=He|first=Huifeng|work=South China Morning Post|publisher=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104224400/http://www.scmp.com/article/694607/trendy-shenzhen-teenagers-spearhead-cantonese-revival|archive-date=4 January 2014|accessdate=16 June 2013}}</ref> И покрај сеприсутноста на кинескиот мандарински јазик, локалните јазици како кантонски, Хака и Теочеј сè уште се зборуваат меѓу месното население. Понекогаш се забележуваат и Хокиен и Ксијанг. Според Одделот за верски работи на општинската народна влада во Шенџен, двете главни религии присутни во Шенџен се [[Будизам|будизмот]] и [[Таоизам|таоизмот]]. Секоја област има и протестантски цркви, католички цркви и џамии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tzb.sz.gov.cn/xwzx/gzdt/tzsx/mzgz/zjgz/201609/t20160921_4956774.htm|work=www.tzb.sz.gov.cn|script-title=zh:中共深圳市委统战部（市民族宗教事务局、市侨务办公室、市侨联）|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223121314/http://www.tzb.sz.gov.cn/xwzx/gzdt/tzsx/mzgz/zjgz/201609/t20160921_4956774.htm|archive-date=23 February 2017|accessdate=27 May 2017}}</ref> Според истражувањето спроведено од Универзитетот во Јужна Калифорнија во 2010 година, приближно 37% од жителите на Шенџен биле практикувачи на кинески народни религии, 26% биле будисти, 18% таоисти, 2% [[христијани]] и 2% муслимани ; 15% биле неповрзани со која било религија.<ref name="60under60">[http://www.6under60.com/wp-content/uploads/2011/11/SHENZHEN_DEMOGRAPHICS_10_RELIGION_2010-716x403.jpg Demographics of religion in Shenzhen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171225182846/http://www.6under60.com/wp-content/uploads/2011/11/SHENZHEN_DEMOGRAPHICS_10_RELIGION_2010-716x403.jpg |date=2017-12-25 }}() for the "''[http://www.6under60.com/ 6 under 60] {{Семарх}}''" research project by the University of Southern California. See also [http://lanis-shenzhen-geography-project.weebly.com/uploads/2/4/7/3/24734726/1438074137.png?250 Lani Heidecker's data for the ''Shenzhen Geography Project'']().</ref> Повеќето нови мигранти во Шенџен се потпираат на заедничкото духовно наследство извлечено од кинеската народна религија.<ref>{{Наведено списание|last=Lizhu|first=Fan|last2=Whitehead|first2=James D.|year=2004|title=Fate and Fortune: Popular Religion and Moral Capital in Shenzhen|journal=Journal of Chinese Religions|volume=32|pages=83–100|doi=10.1179/073776904804759969}}</ref> Шенџен е домаќин и на седиштето на Светата конфуцијанска црква, основано во 2009 година. Општо, Шенџен е доста безбеден во споредба со другите градови низ светот со приближно ист број на туристи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.travelsafe-abroad.com/china/shenzhen/|title=How Safe Is Shenzhen for Travel?|work=travelsafe-abroad.com|accessdate=20 September 2020}}</ref> Сепак, во области како Баоан и Лонгганг, бројот на грабежи, изнуда, киднапирања и измами го надминува националниот просек. Во централниот дел на областа Луоху, особено во населбите околу железничката станица Шенџен, автобускиот терминал Шенџен и трговскиот центар Луеху, трговскиот центар, проституција, [[трговија со дрога]], измама и продажба на фалсификувани сметки се вообичаени. Покрај тоа, Луоху е голем центар за трговија со фалсификувана стока и изобилува со своите ноќни клубови, барови и салони за караоке, што не само што ги привлекува жителите на Шенџен, туку и жителите од соседниот [[Хонгконг]], што може да привлече криминални елементи. Округот Наншан има голема концентрација на странци и е познат по изобилството на проститутки и питачи. Заедно со локалните банди во Шенџен, има забележително присуство на тријади : особено Во Шинг Во, банда со голем круг, Сан Ји Он, 14К и Шуи Фонг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.crime.vl.ru/index.php?p=3640&more=1&c=1&tb=1&pb=1|title=CRIME.VL.RU - Transnational manifestations of Chinese organized crime|work=www.crime.vl.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223654/http://www.crime.vl.ru/index.php?p=3640&more=1&c=1&tb=1&pb=1|archive-date=15 December 2018|accessdate=2018-12-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.crime.vl.ru/index.php?p=3146&more=1&c=1&tb=1&pb=1|title=CRIME.VL.RU - Transformation of Triads|work=www.crime.vl.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125233/http://www.crime.vl.ru/index.php?p=3146&more=1&c=1&tb=1&pb=1|archive-date=4 March 2016|accessdate=2018-12-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://factsanddetails.com/china.php?itemid=300&catid=8&subcatid=50|title=WebCite query result|work=www.webcitation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815013916/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=300&catid=8&subcatid=50|archive-date=2012-08-15|accessdate=2018-12-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.illuminatedlantern.com/cinema/archives/triads.php|title=The Illuminated Lantern: Triads|work=www.illuminatedlantern.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418114933/http://www.illuminatedlantern.com/cinema/archives/triads.php|archive-date=18 April 2012|accessdate=2018-12-13}}</ref> Нивото на [[корупција]] во владата е обично високо, како што се гледа со апсењето на тогашниот градоначалник на Шенџен, Ксу Зонгенг <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newsru.com/world/08jun2009/mayorvitrina.html|title=В Китае за взятки арестован мэр города, считавшегося "витриной" экономических реформ|date=2009-06-08|work=NEWSru.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012014916/http://www.newsru.com/world/08jun2009/mayorvitrina.html|archive-date=12 October 2017|accessdate=2018-12-13}}</ref> за примање мито во јуни 2009 година. == Градски пејзаж == {{Панорама|Civic Center, Shenzhen Lianhuashan Park (2018.9) Night cropped.jpg|1150px|Nighttime panoramic view of the [[Civic Center (Shenzhen)|Civic Center]], with the Ping An Finance Centre towards the right}} [[Податотека:平安金融中心_2019-12-23_2.jpg|алт=|мини|Центар за финансии „Пинг Ан“, 2-ри највисок објект во Кина и 4-ти по ред во светот]] ''[[The Guardian|Гардијан]]'' е наречен Шенџен како „светски лидер кој комплетира нови облакодери“, бидејќи во 2018 година успеа да заврши 14 облакодери кои се над 200 метри, четири повеќе од [[Дубаи]] и да ја задржат оваа титула три години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/magazines/style/tech-design/article/3023394/hong-kong-or-seoul-which-worlds-most-vertical-city|title=Hong Kong or Seoul – which is the world's most vertical city?|date=2019-08-20|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-08-24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/skyscraper-china-ctbuh-2018/index.html|title=China built more skyscrapers in 2018 than ever before|last=Holland|first=Oscar|date=2018-12-12|work=CNN Style|language=en|accessdate=2019-08-24}}</ref> Покрај тоа, градот е дом на најмногубројни облакодери над 200 метри од кој било друг град во светот, со 82 завршени заклучно со јули 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyscrapercenter.com/cities?list=buildings-200|title=Number of 200m+ Completed Buildings - The Skyscraper Center|work=www.skyscrapercenter.com|accessdate=2019-08-24}}</ref> Градот е рангиран на третото место во светот според бројот на згради над 150 метри, со 223 од нив завршени заклучно со јули 2019 година, по Хонгконг и Њујорк.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyscrapercenter.com/cities|title=Number of 150m+ Completed Buildings - The Skyscraper Center|work=www.skyscrapercenter.com|accessdate=2019-08-24}}</ref> Имаше повеќе облакодери завршени во Шенџен во 2016 година отколку во цела САД и Австралија заедно.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.businessinsider.com/china-skyscrapers-built-in-2016-2017-1|title=One Chinese city built more skyscrapers in 2016 than the US and Australia combined|last=Robinson|first=Melia|date=17 January 2017|work=Business Insider|access-date=16 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316152159/http://www.businessinsider.com/china-skyscrapers-built-in-2016-2017-1|archive-date=16 March 2018}}</ref> Градежниот бум продолжува и денес со над 60 облакодери во изградба низ градот заклучно со 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyscrapercenter.com/city/shenzhen|title=Shenzhen - The Skyscraper Center|work=www.skyscrapercenter.com|accessdate=2019-08-20}}</ref> Највисоката зграда во Шенџен е финансискиот центар „Пинг Ан“ од 599 метри, со 115 кат, кој воедно е втора по висина во Кина и четврта највисока зграда во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skyscrapercenter.com/building/ping-an-finance-center/54|title=Ping An Finance Center - The Skyscraper Center|work=www.SkyscraperCenter.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911213131/http://www.skyscrapercenter.com/building/ping-an-finance-center/54|archive-date=11 September 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref> Втората највисока зграда е Кингки 100, издигната на {{Convert|441.8|m|0}} и содржи 100 ката канцелариски и хотелски простори.<ref name="skyscraperCenter">{{Наведена мрежна страница|url=http://skyscrapercenter.com/shenzhen/kk100/173/|title=KK100 – The Skyscraper Center|publisher=[[CTBUH]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130820180059/http://www.skyscrapercenter.com/shenzhen/kk100/173/|archive-date=20 August 2013|accessdate=29 August 2013}}</ref> Шенџен е дом и на плоштадот Шун Хинг (зграда Диванг), највисоката во Азија (ако се земе предвид антената) кога е изградена во 1996 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shenzhenparty.com/place/luohu-district/diwangdi-wang-commercial-center|title=Shun Hing Square (Diwang/Di Wang Commercial Center)|date=4 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020081654/http://www.shenzhenparty.com/place/luohu-district/diwangdi-wang-commercial-center|archive-date=20 October 2016|accessdate=10 September 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://top.gaoloumi.com/citylist.php?id=49|title=Архивиран примерок|work=top.gaoloumi.com|script-title=zh:深圳摩天大楼列表，深圳第一高楼|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127185455/http://top.gaoloumi.com/citylist.php?id=49|archive-date=27 January 2016|accessdate=21 January 2016}}</ref> Зградата Гуомао била и највисоката зграда во Кина кога била завршена во 1985 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.qq.com/a/20100601/001216.htm|title=Архивиран примерок|script-title=zh:深圳30年：深圳国贸大厦|archive-url=https://web.archive.org/web/20161001161140/http://news.qq.com/a/20100601/001216.htm|archive-date=1 October 2016|accessdate=10 September 2016}}</ref> Покрај модерните облакодери во Шенџен, Шенџен има и значителен број историски градби. Фортот Чиван се наоѓа на мал приморски рид во областа Наншан. Денес, она што останало претставува само фрагмент од големата тврдина, бидејќи тоа беше делумно уништено од Британците за време на опиумските војни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/levyjj-fort-chivan-chiwan-left-fort-shehnchzhehn/|title=Левый форт Чивань / Chiwan Left Fort / Шэньчжэнь {{!}} Культурный туризм|work=tuorism.ru|language=ru-RU|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202025636/https://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/levyjj-fort-chivan-chiwan-left-fort-shehnchzhehn/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Храмот Тијанху во областа Наншан е посветен на божицата Мазу, божествено божество за рибари и морнари. Според легендата, храмот е основан во 1410 година од страна на адмиралот [[Џенг Хе|hengенг Хе,]] откако неговата флота преживеа силно невреме во делтата на реката Бисер. Храмот постојано се гради и се санира. Дел од храмот е претворен во музеј, но остатокот сè уште продолжува да функционира како верски објект.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/khram-chivan-tyan-khou-gun-chiwan-tianhou-temple-shehnchzhehn/|title=Храм Чивань Тянь Хоу гун / Chiwan Tianhou Temple / Шэньчжэнь {{!}} Культурный туризм|work=tuorism.ru|language=ru-RU|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202024830/https://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/khram-chivan-tyan-khou-gun-chiwan-tianhou-temple-shehnchzhehn/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Гробницата на последниот император на [[Сунг (династија)|династијата Јужна Сонг]], haао Бинг, се наоѓа во областа Наншан. Модерната гробница датира од крајот на 19 век, кога клан од Хонгконг по долго пребарување објави еден од царските гробници, но историчарите го оспоруваат ова. Гробницата била реконструирана на почетокот на 20 век, но подоцна паднала во занемарување сè додека не била обновена повторно во 1980-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/tomb-young-song-emperor|title=Tomb of the Young Song Emperor {{!}} Sightseeing {{!}} Shenzhen, Shekou Entertainment, Food and Lodging|date=2011-08-04|work=www.shenzhenparty.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201222843/http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/tomb-young-song-emperor|archive-date=1 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/historical-sites/tomb-of-the-young-song-emperor/|title=Tomb of the Young Song Emperor {{!}} Wiki Shenzhen|work=www.wikishenzhen.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070758/https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/historical-sites/tomb-of-the-young-song-emperor/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Тврдината Дапин се наоѓа во источниот дел на градот, во истата област. Изграден е во 1394 година за да го заштити брегот од пирати и во 1571 година претрпе долга опсада на јапонски корсари. Подоцна се претвори во типичен град за време на династијата Кинг, а за време на Првата опиумска војна, гарнизонот на тврдината учествуваше во борбата против Британците. Ѕидови и порти, тесни улички, храмови и резиденцијата на командантот во тврдината сè уште се зачувани и денес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/dapeng-fortress|title=Dapeng Fortress {{!}} Sightseeing {{!}} Shenzhen, Shekou Entertainment, Food and Lodging|date=2013-02-10|work=www.shenzhenparty.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120101230149/http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/dapeng-fortress|archive-date=1 January 2012|accessdate=2018-12-01}}</ref> Во округот Лонгганг постои старо утврдено село Хака, чиишто архитектонски одлики се надополнети со Музејот на културата Хака.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szlgkjbwg.com/index.aspx|title=Crane Lake Fortified Hakka Village & Hakka Culture Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811180016/http://www.szlgkjbwg.com/index.aspx|archive-date=11 August 2017|accessdate=1 December 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/crane-lake-fortified-hakka-villa|title=Crane Lake Fortified Hakka Village & Hakka Culture Museum {{!}} Culture/Museums {{!}} Shenzhen, Shekou Entertainment, Food and Lodging|date=2017-03-24|work=www.shenzhenparty.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201222826/http://www.shenzhenparty.com/place/sightseeing/crane-lake-fortified-hakka-villa|archive-date=1 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> [[Податотека:南头古城.jpg|лево|мини|Антички град Нанту]] Стариот град Нанту (или Синан), сместен во областа Наншан, има неколку историски места кои датираат од [[Минг (династија)|династиите Минг]] и Кинг. Од 4 век постоел значаен град, но денес повеќето стари градби биле заменети со модерни градби. Сепак, сè уште има неколку историски градби, како што се wallsидовите на тврдините и портите кои датираат од периодот [[Минг (династија)|Минг]], Храмот Гуанди (Гуан Ју), некои воени и цивилни градби (на пример, резиденцијата на службениците, продавницата и куќа од опиум), и неколку улици.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinaexpeditiontours.com/attractions/shenzhen-ancient-city-nantou.html|title=Ancient City of Nantou (Xin'an)|work=www.chinaexpeditiontours.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070530/https://www.chinaexpeditiontours.com/attractions/shenzhen-ancient-city-nantou.html|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szcpost.com/2010/01/xin%e2%80%99an-ancient-city-nanshan-district-shenzhen-china.html|title=Xin'an Ancient City|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907091639/http://www.szcpost.com/2010/01/xin%E2%80%99an-ancient-city-nanshan-district-shenzhen-china.html|archive-date=7 September 2011|accessdate=1 December 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://newsinphoto.ru/puteshestviya/progulka-po-drevnemu-gorodu-nantou-shenchzhen/|title=Архивиран примерок|work=newsinphoto.ru|language=ru-RU|script-title=ru:Прогулка по древнему городу Наньтоу, Шэньчжэнь « News In Photo|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201222837/http://newsinphoto.ru/puteshestviya/progulka-po-drevnemu-gorodu-nantou-shenchzhen/|archive-date=1 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> === Паркови и плажи === [[Податотека:Entrance_of_Lianhuashan_Park_Shenzen_China_1310736.jpg|алт=|мини|Влез во паркот Лианхуашан]] Шенџен нуди бесплатен влез во текот на својот дваесет и јавни паркови градот како народна Парк, Lianhuashan парк, Lizhi парк, Zhongshan парк и Wutongshan парк. Ботаничката градина 仙湖 (仙湖; 'Бајка езеро'), основана во 1982 година, се шири околу истоименото езеро во областа Луоху на површина од 590 хектари. На еден од ридовите на градината се наоѓа Храмот Хунфа, најголемиот будистички храм во Шенџен, кој е изграден во 1985 година на местото на постаро светилиште. Околу езерото се наоѓаат пагода, чајници, павилјони, Музеј на палеонтологија, градина со лековити растенија и градина од азалеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/buddistskijj-khram-khunfa-hongfa-buddhist-temple-shehnchzhehn/|title=Буддистский храм Хунфа / Hongfa Buddhist Temple / Шэньчжэнь {{!}} Культурный туризм|work=tuorism.ru|language=ru-RU|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202025417/https://tuorism.ru/asia/china/shenzhen/sights-shenzhen/buddistskijj-khram-khunfa-hongfa-buddhist-temple-shehnchzhehn/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filination.com/blog/2010/08/18/fairy-lake-botanical-gardens-shenzhen/|title=Fairy Lake Botanical Gardens Shenzhen|last=|first=|date=|work=|accessdate=1 December 2018}}</ref> Национален парк Вутонгшан ({{Јаз|zh|梧桐山}}) се шири околу истоимената планина во областа Луоху. Од палубата за набудување, има поглед кон хоризонтот на Шенџен, како и кон Хонгконг и околниот залив, а на следниот врв има кула за пренос на локална телевизиска станица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szcpost.com/2009/03/shenzhen-wutong-mountains.html|title=Wutong Mountains|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507013504/http://www.szcpost.com/2009/03/shenzhen-wutong-mountains.html|archive-date=7 May 2012|accessdate=1 December 2018}}</ref> Паркот Лианхуашан (莲花山; ) се наоѓа на територијата на 150 хектари во областа Футијан. На врвот на планината е поставена голема бронзена статуа на Денг Кјаопинг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/parks/lianhua-mountain-park/|title=Lianhua Mountain Park {{!}} Wiki Shenzhen|work=www.wikishenzhen.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202024835/https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/parks/lianhua-mountain-park/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/china/shenzhen/shenzhen-parks-and-gardens/lianhua-mountain-park.html|title=LateRooms - Book Cheap Hotels & Last Minute Hotel Deals|work=www.asiarooms.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108100318/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/china/shenzhen/shenzhen-parks-and-gardens/lianhua-mountain-park.html|archive-date=8 January 2012|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinatouronline.com/china-travel/shenzhen/shenzhen-attractions/Lotus-Hill_151.html|title=Lotus Hill|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315093904/http://www.chinatouronline.com/china-travel/shenzhen/shenzhen-attractions/Lotus-Hill_151.html|archive-date=15 March 2018|accessdate=1 December 2018}}</ref> Центарот за изложба на градини и цвеќиња Шенџен, основан во областа Футијан во 2004 година за Меѓународна изложба на градини, има многу градини од различни стилови, вештачки езерца и водопади, пагода, павилјони и статуи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filination.com/blog/2011/06/17/shenzhen-garden-flower-expo-park-yuan-bo-yuan/|title=Shenzhen Garden and Flower Exposition Center|last=|first=|date=|work=|accessdate=1 December 2018}}</ref> Заливот парк Шенџен беше отворен во 2011 година, кој го опфаќаше и блискиот парк Мангров. Постојат неколку тематски области за рекреација и атракции, а долж крајбрежната лента долга 9 километри има насип.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.echinacities.com/shenzhen/city-in-pulse/shenzhen-bay-park-opens-to-visitors.html|title=Shenzhen Bay Park|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909184459/http://www.echinacities.com/shenzhen/city-in-pulse/shenzhen-bay-park-opens-to-visitors.html|archive-date=9 September 2011|accessdate=1 December 2018}}</ref> Екопаркот Мангров е основан во 2000 година во областа Футијан и во тоа време беше најмалиот национален парк во Кина. Голема група птици мигрираат во екопаркот во мангровите на површина од 20,6 хектари во 9 километарска крајбрежна зона на заливот Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szcpost.com/2009/11/shenzhen-mangrove-seaside-ecology-park.html|title=Shenzhen Mangrove Seaside Ecology Park|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715005708/http://www.szcpost.com/2009/11/shenzhen-mangrove-seaside-ecology-park.html|archive-date=15 July 2012|accessdate=1 December 2018}}</ref> Паркот Шенџен Сафари во областа Наншан комбинира зоолошка градина и голем зоолошки центар на територија од 120 хектари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/safari-park.htm|title=Shenzhen Safari Park, Wildlife Zoo, Guangdong|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202155101/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/safari-park.htm|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vokrugsveta.ru/quiz/565/|title=Архивиран примерок|work=www.vokrugsveta.ru|language=ru|script-title=ru:Кто такие лигры и тигоны?|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815062145/http://www.vokrugsveta.ru/quiz/565/|archive-date=15 August 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Одморалиште {{Јаз|zh|西丽湖}} езеро ({{Јаз|zh|西丽湖}}), кој се наоѓа во областа Наншан, има парк со извори и водопади кои се протегаат околу езерото, опкружен со крошна и пагода и павилјон сместен на врвот на планината Ксили.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/xilihu.htm|title=Xili Lake Holiday Resort, Shenzhen, Guangdong|work=www.travelchinaguide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202155114/https://www.travelchinaguide.com/attraction/guangdong/shenzhen/xilihu.htm|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Парк {{Јаз|zh|中山}} ({{Јаз|zh|中山}}), кој се наоѓа во областа Наншан, е најстариот парк во градот. Има неколку вештачки езера и езерца, стар градски wallид кој датира од 14 век и многу скулптури и споменици, вклучувајќи и еден од Сан Јат-сен. Планинскиот шумски парк {{Јаз|zh|羊台山}} се наоѓа околу 500-метарската планина {{Јаз|zh|羊台山}} ({{Јаз|zh|羊台山}}) во областа Баоан. Во близина на планината се наоѓа езерото Шијан ({{Јаз|zh|石岩湖}}), што стана популарно место во округот Синан во 16 век. Познат е по неколку затворени и надворешни базени со врели термални води.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/mountains/yangtai-mountain-forest-park/|title=Yangtai Mountain Forest Park {{!}} Wiki Shenzhen|work=www.wikishenzhen.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202070640/https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/mountains/yangtai-mountain-forest-park/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/hot-spring-resorts/shiyan-lake-hot-spring-resort/|title=Shiyan Lake Hot Spring Resort {{!}} Wiki Shenzhen|work=www.wikishenzhen.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202112648/https://www.wikishenzhen.com/sightseeing-in-shenzhen/hot-spring-resorts/shiyan-lake-hot-spring-resort/|archive-date=2 December 2018|accessdate=2018-12-01}}</ref> Шенџен има неколку плажи: Дамеиша (大梅沙; „голема меса“) и Шаомеиша (小梅沙梅沙, „мала меса“) во Округот Јантијан и Џиншаван 金沙湾沙湾, Nan'ao и Xichong {{Lang-zh|lwest flush}} во Dapeng Полуостров (во околината на Дапенг Нов округ, кој е управуван од округот Лонгганг).<ref name=":3"/> == Образование == [[Податотека:文科樓.jpg|мини|Универзитет Шенџен]] Пред осумдесеттите години, образовниот систем на Шенџен првенствено се засноваше на [[Основно училиште|основно]] и ограничено средно образование, без прием на жители на универзитет.<ref name=":15">{{Наведено списание|last=Xiao|first=Jin|date=January 1998|title=Education Expansion in Shenzhen, China: Its Interface with Economic Development|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-educational-development_1998-01_18_1/page/3|journal=International Journal of Educational Development|volume=18|pages=3–19|doi=10.1016/S0738-0593(97)00025-4}}</ref> Од основањето на Шенџен како СЕЗ во 1980-тите, мигрантите се влеваа во градот, а работните места што бараа универзитетско образование растеа. Шенџен започна со имплементација на политики кои ќе помогнат во развој на поквалитетен образовен систем, позајмување наставници од најдобрите училишта во земјата со ветувања за повисоки плати и поволности. Покрај тоа, градот започна да гради нови училишта и да ја обнови инфраструктурата на своите постоечки училишта за да им овозможи на наставниците поудобно опкружување за настава. [[Податотека:Night_of_SUSTech.jpg|мини|Јужен универзитет за наука и технологија]] Во средината на 1980-тите, како што популарноста во средното образование стана популарна, имаше потреба од високообразовни институции во градот.<ref name=":15"/> Отворено во 1983 година, Шенџен Нормалното училиште, подоцна надградено во Нормален колеџ Шенџен, обучи ученици да станат наставници во основно училиште. Одобрен од [[Државен совет на Кина|Државниот совет]] во истата година, Универзитетот Шенџен стана првата сеопфатна високообразовна институција со полно работно време во Шенџен.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.szu.edu.cn/szu2007/docc/xxjj.asp?DcoID=13&CateID=443|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20111028092934/http://www.szu.edu.cn/szu2007/docc/xxjj.asp?DcoID=13&CateID=443|archive-date=2011-10-28|publisher=Shenzhen University|script-title=zh:深圳大学——特区大学、窗口大学、实验大学}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.szu.edu.cn/|work=www.szu.edu.cn|script-title=zh:深圳大学|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215222806/https://www.szu.edu.cn/|archive-date=15 December 2018|accessdate=2018-12-13}}</ref> Во 1999 година, општинската влада во Шенџен го постави Паркот за виртуелен универзитет Шенџен во Паркот за наука и технологија, каде што наставници од врвните кинески универзитети предаваа на дипломирани студенти.<ref>{{Наведени вести|url=http://edu.people.com.cn/GB/1054/5843022.html|last=吴俊|date=2007-06-09|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110922090944/http://edu.people.com.cn/GB/1054/5843022.html|archive-date=2011-09-22|script-title=zh:深圳虚拟大学园吸引境内外48所名校入驻}}</ref> Во 2011 година беше основан иновативниот Јужен универзитет за наука и технологија<ref name="szjy">{{Наведени вести|url=http://news.qq.com/a/20100804/001526.htm|last=深圳新闻网|date=2010-01-18|work=QQ News|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918121716/http://news.qq.com/a/20100804/001526.htm|archive-date=2010-09-18|script-title=zh:深圳市教育事业概况}}</ref>, проследен од страна на Институтот за технологија во Шенџен во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sztu.edu.cn/xxgk/xxjj1.htm|work=www.sztu.edu.cn|script-title=zh:学校简介-深圳技术大学|accessdate=2019-08-03|archive-date=2019-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706024437/http://www.sztu.edu.cn/xxgk/xxjj1.htm|url-status=dead}}</ref> Други универзитети имаат основано кампуси во градот, вклучително и Кинескиот универзитет во Хонгконг, Технолошкиот институт Харбин и Државниот универзитет во Москва.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.sina.com.cn/c/2015-09-16/doc-ifxhytxr3439178.shtml|date=2015-09-16|work=羊城晚报|access-date=2015-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182315/http://news.sina.com.cn/c/2015-09-16/doc-ifxhytxr3439178.shtml|archive-date=2017-09-06|script-title=zh:深圳又批一所中外合作办学高校：深圳北理莫斯科大学}}</ref> 9-годишното задолжително образование во Шенџен е бесплатно.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.sohu.com/20080901/n259301587.shtml|date=2008-09-01|work=深圳新闻网|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906183450/http://news.sohu.com/20080901/n259301587.shtml|archive-date=2017-09-06|script-title=zh:深圳义务教育将免课本费杂费 34万外来学生受益}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://edu.people.com.cn/GB/11022957.html|last=胡谋|date=2010-02-25|work=人民网教育专栏|access-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100228220846/http://edu.people.com.cn/GB/11022957.html|archive-date=2010-02-28|script-title=zh:深圳全面取消义务教育"借读费"}}</ref> Средните училишта како што се Средното училиште во Шенџен, Експерименталното училиште во Шенџен, Училиштето за странски јазици во Шенџен и Средното училиште во Шенџен, сите имаат on-line стапка од над 90%, се нарекуваат „четирите познати училишта на Шенџен“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_1491634|date=2016-06-30|work=羊城晚报|access-date=2016-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701204756/http://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_1491634|archive-date=2016-07-01|script-title=zh:深圳四大名校学位房单价最高逼近十万，家长称"咬牙也要买"}}</ref> Заклучно со 2015 година, Шенџен има 12 високообразовни институции, 335 општи средни училишта, 334 основни училишта и 1.489 предучилишни установи.<ref name="2015统计公报3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjgb/201604/t20160426_3606261.htm|title=2015年深圳国民经济和社会发展统计公报|work=深圳市统计局|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728171758/http://www.sztj.gov.cn/xxgk/tjsj/tjgb/201604/t20160426_3606261.htm|archive-date=2017-07-28|accessdate=2017-08-03}}</ref> Според Лори Чен од ''South China Morning Post'', Шенџен, кој има 15 милиони луѓе заклучно со 2019 година, нема изградено толку многу основни и средни училишта за своето население, колку што требаше, во споредба со слично развиените градови во Кина.<ref name="Cheneyestop">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/3029696/chinese-city-offers-400-teachers-us39500-year-bid-attract-best|title=South China city eyes top teachers with offer of US$39,500 a year|last=Chen, Laurie|date=2019-09-20|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-09-22}}</ref> Лори Чен ја цитираше стапката на прифаќање на средните училишта во Шенџен во 2018 година: 35 000 слотови беа достапни за скоро 80 000 апликанти. Таа исто така наведе како Гуангџоу имал 961 основно училиште додека Шенџен имал само 344 основни училишта, како и како бројот на наставници во основните училишта во Гуангџоу го надминал оној на Шенџен за 17 000; Чен тврди дека Гуангџоу и Шенџен имаат слично население. Како одговор, училиштата во Шенџен започнаа да ги зголемуваат платите за идните наставници. == Транспорт == Шенџен е втор по големина транспортен центар во Гуангдунг и Јужна Кина, заостанува зад главниот град на провинцијата Гуангџоу.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.gootrip.com/gootrip/_20module/mdd/html/2007-07-20/mdd_2548.shtml|last=深圳市政府新闻办|date=2011-07-12|work=玩家旅游网|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120416011014/http://www.gootrip.com/gootrip/_20module/mdd/html/2007-07-20/mdd_2548.shtml|archive-date=2012-04-16|script-title=zh:广东省交通概况(组图)}}</ref> Шенџен има развиен обемен систем за јавен превоз, кој опфаќа брз транзит, [[автобус]]и и такси,<ref name="transport2016">{{Наведена книга|url=http://www.sztb.gov.cn/pcjt/jbqk/nb/pdfptnb/201709/P020170913563483732637.pdf|last=深圳市交通运输委员会; 深圳市城市交通规划设计研究中心|pages=24|language=zh-cn|script-title=zh:《2016年深圳市综合交通年度评估报告》|access-date=2017-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916053426/http://www.sztb.gov.cn/pcjt/jbqk/nb/pdfptnb/201709/P020170913563483732637.pdf|archive-date=2017-09-16}}</ref> повеќето од нив може да се пристапи или со користење на картичка Шенџен Тонг или со користење на QR-кодови генерирани од мини-програмите на WeChat.<ref>{{Наведени вести|url=http://roll.sohu.com/20101204/n300874514.shtml|last=康岩慧、吴燕云|date=2010-12-04|work=Sohu News|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527195318/http://roll.sohu.com/20101204/n300874514.shtml|archive-date=2015-05-27|script-title=zh:无人售票公交车}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thatsmags.com/shenzhen/post/23272/shenzhen-metro-now-supports-qr-code-payment-here-s-how-it-works|title=Shenzhen Metro Now Supports QR Code Payment, Here's How it Works|work=That's Online|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325041106/http://www.thatsmags.com/shenzhen/post/23272/shenzhen-metro-now-supports-qr-code-payment-here-s-how-it-works|archive-date=25 March 2019|accessdate=2019-03-25}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thatsmags.com/shenzhen/post/22155/how-to-pay-bus-fare-with-your-phone-in-shenzhen|title=How to Pay Bus Fare with Your Phone in Shenzhen|work=That's Online|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325041105/http://www.thatsmags.com/shenzhen/post/22155/how-to-pay-bus-fare-with-your-phone-in-shenzhen|archive-date=25 March 2019|accessdate=2019-03-25}}</ref> [[Податотека:Shenzhen_Bao'an_Airport.jpg|мини|Терминал 3 на меѓународниот аеродром Шенџен Баоан]] Што се однесува до воздушниот транспорт, Шенџен се опслужува со сопствен меѓународен аеродром Шенџен Баоан и соседниот меѓународен аеродром Хонгконг (ХКИА). Сместен на 35&nbsp;km од центарот на градот, Меѓународниот аеродром Шенџен Баоан служи како главен центар за патнички авиокомпании Шенџен ерлајнс и Донгхај ерлајнс <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.donghaiair.cn/sitecn/contactus/index.html|title=Архивиран примерок|publisher=[[Shenzhen Donghai Airlines]]|script-title=zh:联系我们|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204014419/http://www.donghaiair.cn/sitecn/contactus/index.html|archive-date=4 December 2013|accessdate=24 February 2014|quote="Address:Shenzhen Bao’an International Airport, Shenzhen Airlines. Post code：518128" – Chinese address: "{{јаз|zh-hans|地址：深圳市宝安区宝安国际机场航站四路3009号东海航空基地 邮政编码:518128}}"}}</ref> и главен центар за карго авиокомпании Jade Cargo International, SF Airlines, и UPS Airlines.<ref name="autogenerated22">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ups.com/content/cn/en/about/news/press_releases/02_08_2010_CN.html|title=UPS Launches Shenzhen Flights|date=8 February 2010|publisher=Ups.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724142633/http://www.ups.com/content/cn/en/about/news/press_releases/02_08_2010_CN.html|archive-date=24 July 2011}}</ref> Заедно, меѓународниот аеродром Шенџен Баоан справи со 49.348.950 патници, 355.907 авиони и 1.218.502,2 товар во 2018 година, што го прави 5-ти најпрометниот аеродром во Кина според патничкиот сообраќај и 4-тиот најфреквентен аеродром во земјата по авионски и товарен сообраќај<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201903/P020190305338562571372.xls?COLLCC=3782305670&|date=2019-03-05|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh|script-title=zh: 2018年民航机场生产统计公报|accessdate=2019-03-12}}</ref> Покрај летањето преку меѓународниот аеродром Баоан, патниците кои имаат билети, исто така можат да одат со траекти од Центарот за крстарење Шеко и Фери-терминалот Фујонг до Скајпиер на меѓународниот аеродром во Хонгконг. Исто така, постојат автобуски услуги за тренери кои го поврзуваат Шенџен со ХКИА. [[Податотека:Shenzhen_Metro_Line_3_2015_B_Stock_Exterior.jpg|алт=|мини|Метрото Шенџен е шести систем за брз транзит во континентална Кина и втор ваков систем во Гуангдунг.]] Метрото Шенџен служи како систем за брз транзит во градот. Проширувањето отворено на 8 декември 2019 година ја постави мрежата на 303.4км трага што работи на 8 линии со 215 станици.<ref name="201912length">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sznews.com/news/content/2019-12/06/content_22680814.htm|title=Архивиран примерок|script-title=zh:两条地铁线纵横交会 前海轨道交通网加密|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207110522/https://www.sznews.com/news/content/2019-12/06/content_22680814.htm|archive-date=7 December 2019|accessdate=9 December 2019|quote="{{јаз|zh-Hans|地铁9号线二期开通后，深圳地铁线网总里程将达到303.4公里}}"}}</ref> До 2030 година, мрежата се планира да биде 8 експресни и 24 неекспресни линии со вкупна трага од 1142 километри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thatsmags.com/shenzhen/post/28947/shenzhen-to-open-3-new-metro-lines-by-2020|title=Shenzhen to Open 3 New Metro Lines by 2020|work=That's Online|language=en|accessdate=2019-11-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sznews.com/news/content/2019-09/17/content_22475609.htm|work=www.sznews.com|script-title=zh:约起！深圳地铁5号线二期9月28日开通_深圳新闻网|accessdate=2019-11-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://shenzhen.exploremetro.com/metro/|title=ExploreShenzhen {{!}} Shenzhen Metro map {{!}} ExploreShenzhen|work=shenzhen.exploremetro.com|accessdate=2019-11-01}}</ref> Просечното дневно возење со метро во 2016 година е 3,54 милиони патници, што претставува третина од корисниците на јавен превоз во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sztb.gov.cn/xxgk/tjxx/201702/t20170206_5949703.htm|last=深圳市交通运输委员会|date=2017-02-06|script-title=zh:2016年交通运输运营指标统计年报|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155851/http://www.sztb.gov.cn/xxgk/tjxx/201702/t20170206_5949703.htm|archive-date=2017-02-11}}</ref> Метрото работи и со трамвајски систем во областа Лонгхуа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/jw/jtzx/wycx/dtcx/cxtx/201710/t20171030_9474503.htm|title=Архивиран примерок|work=www.sz.gov.cn|script-title=zh:龙华有轨电车正式开通（图） - 出行提醒 - 深圳市交通运输局（深圳市港务管理局）|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102053313/http://www.sz.gov.cn/jw/jtzx/wycx/dtcx/cxtx/201710/t20171030_9474503.htm|archive-date=2 November 2019|accessdate=2019-11-02}}</ref> [[Податотека:Shenzhen_North_Railway_Station_2014.01.19_22-46-55.jpg|лево|мини|Платформа на железничката станица Шенџен Север]] На Шенџен се служат седум меѓуградски железнички станици: Футијан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smartrailworld.com/asias-largest-underground-railway-station-opens-for-business|title=Asia's largest underground railway station opens for business.|last=SmartRail World Staff|work=www.smartrailworld.com|language=en-gb|accessdate=2019-11-02|archive-date=2019-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818030610/https://www.smartrailworld.com/asias-largest-underground-railway-station-opens-for-business|url-status=dead}}</ref> Гуангминген,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jt.sz.bendibao.com/news/2016121/752763.htm|work=jt.sz.bendibao.com|script-title=zh:深圳光明城高铁站在哪里？地址+公交+地铁指南 - 深圳本地宝|accessdate=2019-12-10}}</ref> Пингшан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sz.news.fang.com/2013-12-27/11782477.htm|last=|first=|date=|work=sz.news.fang.com|script-title=zh:"厦深铁路坪山站明日正式启用" (Pingshan Station Opens Tomorrow)|archive-url=|archive-date=|accessdate=2019-11-02}}</ref> Шенџен (позната и како Railелезничка станица Луоху) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kcrc.com/en/about-kcrc/history.html|title=KCRC|work=www.kcrc.com|accessdate=2019-11-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohu.com/a/231843899_355799|work=www.sohu.com|language=en|script-title=zh:深圳火车站为什么没有"站"字？很多老深圳人都不知道…|accessdate=2019-11-02}}</ref> Шенџен исток,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://szdaily.sznews.com/html/2012-12/06/content_2304395.htm|title=Buji Station renamed Shenzhen East ---szdaily多媒体数字报刊平台|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113191601/http://szdaily.sznews.com/html/2012-12/06/content_2304395.htm|archive-date=13 January 2015|accessdate=25 May 2015}}</ref> Шенџен Север,<ref>{{Наведено списание|last=Zong|first=Chuanling (宗传苓)|last2=Tan|first2=Guowei (谭国威)|last3=Zhang|first3=Xiaochun (张晓春)|year=2011|script-title=zh:基于城市发展战略的深圳高铁枢纽规划研究——以深圳北站和福田站为例[J]|journal=规划师|volume=27|issue=10|pages=23–29}}</ref> и Шенџен Запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://szdaily.sznews.com/html/2012-07/30/content_2143051.htm|title=Upgrades sought for old West Railway Station ---szdaily多媒体数字报刊平台|date=2017-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170502040550/http://szdaily.sznews.com/html/2012-07/30/content_2143051.htm|archive-date=2 May 2017|accessdate=2019-11-02}}</ref> Брзи пруги (ХСР) што минуваат низ градот се експресната железничка врска Гуангџоу-Шенџен-Хонгконг,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/transport/article/2165304/hong-kongs-first-high-speed-train-makes-maiden-trip-across|title=Hong Kong's first high-speed train makes maiden trip across border|date=2018-09-22|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-11-02}}</ref> брза пруга Пекинг-Гуангџоу,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rappler.com/life-and-style/travel/212883-hong-kong-launches-high-speed-rail-service-september-2018|title=Travel from Hong Kong to China with its 1st high-speed railway|last=Rappler.com|work=Rappler|language=en|accessdate=2019-11-02}}</ref> и пругата Кјамен-Шенџен (претставува дел од патничката железница Хангжу - Фужоу - Шенџен).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.whatsonxiamen.com/travel-msg-1118.html|title=Xiamen-Shenzhen High-speed railway to open to traffic in 2011 - What's On Xiamen|work=www.whatsonxiamen.com|archive-url=https://www.webcitation.org/67uqaUFvj?url=http://www.whatsonxiamen.com/travel-msg-1118.html|archive-date=25 May 2012|accessdate=2019-11-02}}</ref> Не-HSR линиите што минуваат низ Шенџен се железницата Гуангџоу-Шенџен (претставува дел од пругата Коулун-Кантон) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jt.sz.bendibao.com/news/2019619/817431.htm|work=jt.sz.bendibao.com|script-title=zh:深圳站7月将开行第一对跨线动车组列车(深圳到肇庆怀集) - 深圳本地宝|accessdate=2019-11-02}}</ref> и железницата Пекинг-Ковлун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gaotie.cn/jingjiutielu/|work=www.gaotie.cn|script-title=zh:京九铁路线路图_京九铁路时刻表_京九高铁_【高铁网】_京九铁路动车_京九铁路全长|accessdate=2019-11-02}}</ref> [[Податотека:Shenzhen_KIA_red_taxi_2.jpg|алт=|мини|Црвено такси на бензин со [[електрично возило|електрично]] сино и бело такси зад себе]] Заклучно со август 2019 година, градскиот автобуски систем опфаќа над 900 линии,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jtys.sz.gov.cn/jtzx/wycx/gjcx/gjfw/201910/t20191009_18248244.htm|title=Архивиран примерок|work=jtys.sz.gov.cn|script-title=zh:深圳市公交线路、站点一览表（2019年9月） - 公交服务 - 深圳市交通运输局（深圳市港务管理局）|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114144440/http://jtys.sz.gov.cn/jtzx/wycx/gjcx/gjfw/201910/t20191009_18248244.htm|archive-date=14 November 2019|accessdate=2019-11-01}}</ref> со вкупно над 16.000 [[Електричен автобус|електрични возила]], најбројни од ваков вид во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qz.com/1169690/shenzhen-in-china-has-16359-electric-buses-more-than-americas-biggest-citiess-conventional-bus-fleet/|title=One city in China has more electric buses than all of America's biggest cities have buses|last=Coren|first=Michael J.|work=Quartz|language=en|accessdate=2019-11-01}}</ref> Со системот управуваат повеќе компании.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chinalawedu.com/falvfagui/fg21752/250291.shtml|title=Архивиран примерок|work=www.chinalawedu.com|script-title=zh:广东省深圳市人民政府关于印发《深圳市公交行业特许经营改革工作方案》的通知|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330170211/http://www.chinalawedu.com/falvfagui/fg21752/250291.shtml|archive-date=30 March 2019|accessdate=2018-06-08}}</ref> Почнувајќи од јануари 2019 година, преобразбата на возниот парк на Шенџен во електрични возила достигна 99%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ubergizmo.com/2019/01/shenzhens-taxi-fleet-fully-electric/|title=Shenzhen's Taxi Fleet Goes Fully Electric As Well|last=PST|first=Adnan Farooqui on 01/06/2019 08:15|work=Ubergizmo|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108050422/https://www.ubergizmo.com/2019/01/shenzhens-taxi-fleet-fully-electric/|archive-date=8 January 2019|accessdate=2019-01-07}}</ref> [[Електричен автомобил|Електричните такси]] имаат шема на сина и бела боја. Таксињата на нафтено гориво се обоени или зелена или црвена.<ref name="深圳红绿的5日起统一收费（图）--部门动态2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz.gov.cn/cn/xxgk/zfxxgj/bmdt/201705/t20170505_6582266.htm|title=Архивиран примерок|work=www.sz.gov.cn|language=zh-CN|script-title=zh:深圳"红绿的"5日起统一收费（图）--部门动态|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140320/http://www.sz.gov.cn/cn/xxgk/zfxxgj/bmdt/201705/t20170505_6582266.htm|archive-date=12 June 2018|accessdate=2018-06-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thatsmags.com/shenzhen/post/19979/how-to-get-to-the-airport-from-shenzhen|title=How to Get to and from the Airport from Shenzhen|work=That's Online|language=en|accessdate=2019-11-01}}</ref> Шенџен служи како ткаенина на системот за експресен пат во Кина. Автопатиштата во градот се автопатот Меигуан (дел од автопатот прстен Делта прстен на реката Герл),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27973|title=Meiguan Expressway|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827064608/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27973|archive-date=2019-08-27|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> автопатот heихе (дел од автопатот Г15 Шенхај),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27838|title=Jihe East|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216100825/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27838|archive-date=2020-02-16|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27980|title=Jihe West|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827064613/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27980|archive-date=2019-08-27|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> автопатот Јанба (дел од С30 Хуишен ребрен автострада),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27837|title=Yanba Expressway|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827064640/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27837|archive-date=2019-08-27|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> на S28 Shuiguan автострада,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27836|title=Shuiguan Expressway|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216095731/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27836|archive-date=2020-02-16|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> на Yanpai автострада (дел од G25 Changshen автострада и S27 Renshen автострада),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27833|title=Yanpai Expressway|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216100400/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27833|archive-date=2020-02-16|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> и S33 Nanguang автострада.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27832|title=Nanguang Expressway|last=|first=|date=|work=www.sz-expressway.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827064636/http://www.sz-expressway.com/en/glyy1078/info.aspx?itemid=27832|archive-date=2019-08-27|accessdate=2019-11-02|url-status=dead}}</ref> Како одговор на тоа што беше одбиено да биде дел од мостот Хонгконг – huухаи – Макао, Шенџен гради конструкција мост преку делтата на Бисерната река за да го поврзе градот Џунгшан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/article/736656/shenzhen-zhongshan-bridge-back-agenda|title=Shenzhen-Zhongshan bridge back on agenda|last=|first=|date=2011-01-25|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2019-11-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/article/1077378/link-spanning-pearl-river-delta-shenzhen-zhongshan-approved|title=Link spanning Pearl River Delta from Shenzhen to Zhongshan approved|last=|first=|date=2012-11-08|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2019-11-02}}</ref> Поседувањето приватни автомобили е во пораст во Шенџен, со тоа што градот има над 3,14 милиони автомобили во 2014 година. Како одговор, градот воведе ограничувања за купување автомобили за да се намали сообраќајот и загадувањето. Набавката на електрични автомобили ќе биде одредена со лотарија, додека онаа на традиционалните автомобили ќе биде одредена со лотарија и со процес на наддавање. Покрај тоа, од 29 декември 2014 година градот забрани патнички возила со регистарски ознаки издадени на други места од четири од главните окрузи на Шенџен за време на гужви во работни денови. [[Податотека:Shekoucruisecenterview.jpg|алт=|мини|Крстаречки центар Шекоу]] Шенџен е поврзан со [[Хонгконг]] (град и аеродром), huухаи и [[Макао]] преку траекти што заминуваат и пристигнуваат во крстаречкиот центар Шекоу.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.newsgd.com/news/2016-08/17/content_153965470.htm|title=[SZ] Cruise terminal operational in Nov.|date=17 August 2016|access-date=27 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927051949/http://www.newsgd.com/news/2016-08/17/content_153965470.htm|archive-date=27 September 2018|publisher=Guangdong news}}</ref> Патничкиот терминал Фујонг во областа Баоан обезбедува услуги до и од [[Хонгконг]] (меѓународен аеродром Хонгконг) и [[Макао]] (привремен ферибот терминал Таипа и терминал на ферибот со надворешен пристаниште).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://life.szonline.net/pg/by/a1429.html|title=Архивиран примерок|work=life.szonline.net|script-title=zh:2013年最新深圳福永码头时刻表-深圳福永码头去澳门-深圳福永码头到香港-福永口岸通关时间_深圳指南_深圳热线|archive-url=https://web.archive.org/web/20170820232641/http://life.szonline.net/pg/by/a1429.html|archive-date=20 August 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref> Пристаништето во Шенџен е третото најпрометно пристаниште со контејнери во светот, со 27,7 милиони TEU во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports/|title=Top 50 World Container Ports {{!}} World Shipping Council|work=www.worldshipping.org|accessdate=2019-11-02|archive-date=2012-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704184751/http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2019|title=One Hundred Container Ports 2019|work=Lloyd's List|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826231536/https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2019|archive-date=26 August 2019|accessdate=2019-11-02}}</ref> Поради својата близина до Хонгконг, Шенџен има најголем број премини за влез и излез, најголем број персонал за влез и излез и најголем обем на сообраќај во Кина.<ref name="szjt">{{Lang-zh}}{{Наведени вести|url=http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/szgl/201107/t20110712_1675692.htm|title=口岸运输|last=深圳市政府新闻办|date=2007-07-20|work=深圳政府在线|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111104130151/http://www.sz.gov.cn/cn/zjsz/szgl/201107/t20110712_1675692.htm|archive-date=2011-11-04}}</ref> Шенџен е најфреквентен во Кина кога станува збор за граничните премини, при што луѓето кои влегуваат и излегуваат од земјата преку градот и Хонгконг достигнале 239 милиони во 2015 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.xinhuanet.com/fortune/2016-01/06/c_1117691931.htm|date=2016-01-06|work=新华社|access-date=2016-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106121902/http://news.xinhuanet.com/fortune/2016-01/06/c_1117691931.htm|archive-date=2016-01-06|script-title=zh:深圳各口岸2015年出入境人数突破2.3亿人次}}</ref> Во истата година, вкупно 15,5 милиони возила ја минаа границата во Шенџен, што е за 0,4% пораст од претходната година. Граничните премини ги вклучуваат преминот Залив Шенџен, преминот Футијан, преминот Хуангганг, преминот Ман Кам То и преминот Луоху.{{Среди}} == Култура == [[Податотека:Light_Show_of_Shenzhen_in_May_2019_(2).jpg|алт=|мини|300x300пкс|Светлосно шоу во областа [[Футијан округ|Футијан]], мај 2019 година]] Бидејќи Шенџен се наоѓа во Гуангдунг, градот историски има кантонска култура пред неговото преминување во СЕЗ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/article/694607/trendy-shenzhen-teenagers-spearhead-cantonese-revival|title=Trendy Shenzhen teenagers spearhead Cantonese revival|last=|first=|date=2009-10-06|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2019-11-03}}</ref> Мигрантите кои доаѓаат во градот да најдат работа и можности го претворија Шенџен во мешавина од култури.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.viasarfatti25.unibocconi.eu/notizia.php?idArt=19532|title=Shenzhen, China's Tech Hub and Cultural Melting Pot|work=www.viasarfatti25.unibocconi.eu|accessdate=2019-11-03}}</ref> И покрај ова, општинската влада и некои од жителите што живеат во Шенџен, вклучително и оние кои не се од Гуангдунг, инвестираа во зачување и претставување на кантонското наследство на градот. Шенџен се претстави како град на можности за младите во Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bloomberg.com/features/2019-hk-v-shenzhen/|title=Hong Kong Versus Shenzhen: Two Competing Visions of China's Future|last=|first=|date=2019-10-03|work=Bloomberg|archive-url=|archive-date=|accessdate=2019-10-10}}</ref> Конкурентската култура што градот ја промовира кај младите резултираше во изразот „брзина на Шенџен“, кој опишува период на постојана конкуренција, брзи промени и висока ефикасност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/ricardogeromel/2018/07/03/meet-makeblock-a-sequoia-backed-chinese-startup-teaching-coding-and-robotics-to-kids-worldwide/|title=Meet Makeblock, A Sequoia-backed Chinese Startup Teaching Coding And Robotics To Kids Worldwide|last=Geromel|first=Ricardo|work=Forbes|language=en|accessdate=2019-11-10}}</ref> Во 2003 година, општинската влада објави планови за претворање на Шенџен во културен град преку промовирање на дизајн, анимација и изградба на библиотека.<ref>{{Lang-zh}}{{Наведени вести|url=http://www.zhongman.com/Article/Class1/dfyw/200707/30007.html|title=Архивиран примерок|last=中漫|first=|date=|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042959/http://www.zhongman.com/Article/Class1/dfyw/200707/30007.html|archive-date=8 October 2008|dead-url=|script-title=zh:2011-12欧冠球星卡桌游视频欣赏}}</ref> Општинската влада, исто така, има намера да ја развие културната индустрија на градот во согласност со 13-от петгодишен план, воспоставувајќи ја Асоцијацијата за креативна индустрија на Шенџен и Модната долина Даланг од 4,6 км².<ref name="barb.sznews.com"/><ref name="龙华新区创建全国时尚服饰产业知名品牌示范区纪"/> Културната индустрија во Шенџен е специјализирана да биде еден од најголемите производители на [[Занает|ракотворби]] во Кина,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://finance.sina.com.cn/money/collection/rollnews/20090806/23136582378.shtml|work=finance.sina.com.cn|script-title=zh:深圳工艺美术：领先全国_收藏滚动新闻_新浪财经_新浪网|accessdate=2019-11-09}}</ref> а исто така е и индустриски центар за маслено сликарство во бази како што е селото Дафен.<ref>{{Lang-zh}}{{Наведени вести|url=http://www.sznews.com/zhuanti/content/2011-10/14/content_6144785.htm|title=Архивиран примерок|last=深圳商报|first=|date=2011-10-14|access-date=2011-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111024045612/http://www.sznews.com/zhuanti/content/2011-10/14/content_6144785.htm|archive-date=24 October 2011|dead-url=|script-title=zh:大芬油画村成首批国家级文化产业基地}}</ref> Шенџен е домаќин и на Меѓународниот културен саем во Шенџен, специјализиран како експо за светските културни индустрии, а првото изложба е во ноември 2004 година.<ref>{{Lang-zh}}{{Наведени вести|url=http://www.southcn.com/ent/zhuanti2/shenzhenwenbo/|last=陈谷川|date=|access-date=2011-10-26|script-title=zh:首届深圳国际文博会}}</ref><ref>{{Lang-zh}}{{Наведени вести|url=http://www.southcn.com/ent/zhuanti2/shenzhenwenbo/|last=|date=|access-date=2011-10-26|script-title=zh:文博会概况|via=southcn.com}}</ref> Како резултат на овие случувања, од [[УНЕСКО]] на Шенџен му била доделена титулата „Главен град на Обединетите нации“ и беше прифатен влез во Мрежата на креативни градови на 7 декември 2008 година.<ref name="設計之都"/> [[Податотека:He_Xiangning_Art_Museum1.jpg|алт=|лево|мини|Музејот на уметност Хе Ксианинг]] Како дел од претворањето на Шенџен во културен град, општинската влада го воспостави концептот „Библиотечен град“ (图书馆之城) во 2003 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.szln.gov.cn/lib/about/9.do|title=Introduction to Library City|last=|first=|date=2016-10-25|work=National Cultural Information Resources Sharing Project Shenzhen Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821214835/https://www.szln.gov.cn/lib/about/9.do|archive-date=21 August 2017|accessdate=}}</ref> Планот би создал библиотечна мрежа во градот преку изградба на библиотека, подобрување на услугите и создавање на пријатна средина за читање. До крајот на 2015 година, Шенџен имал 620 јавни библиотеки, вклучувајќи 3 јавни библиотеки на градско ниво, 8 јавни библиотеки на ниво на област и 609 основни библиотеки. Познати библиотеки вклучуваат Шенџен библиотека и Шенџен детска библиотека.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.sz.gov.cn/life/cultural/libraries/201811/t20181122_14627186.htm|title=Libraries across Shenzhen-Libraries-Shenzhen Government Online|work=english.sz.gov.cn|accessdate=2020-04-25|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807053408/http://english.sz.gov.cn/life/cultural/libraries/201811/t20181122_14627186.htm|url-status=dead}}</ref> Шенџен има и книжарници, а најзабележителен е градот Книга во Шенџен во областа Футијан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.southcn.com/news/gdnews/sd/200611070012.htm|title=Shenzhen Book City Center City opened to bring 300,000 titles into Asia 's largest single bookstore|last=Fu|first=Yu|date=2006-11-07|work=Nanfang Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231025003/http://www.southcn.com/news/gdnews/sd/200611070012.htm|archive-date=2013-12-31|accessdate=}}</ref> Со оперативна површина од {{Convert|42000|m2|ft2}}, тврдеше дека е најголемата книжарница во Азија за време на отворањето. Шенџен има голем број музеи и уметнички галерии,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.sz.gov.cn/life/cultural/museums/201811/t20181122_14626440.htm|title=Museums in Shenzhen-Museums-Shenzhen Government Online|work=english.sz.gov.cn|accessdate=2020-04-25|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807033622/http://english.sz.gov.cn/life/cultural/museums/201811/t20181122_14626440.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.sz.gov.cn/life/cultural/galleries/201811/t20181122_14626684.htm|title=Galleries-Galleries-Shenzhen Government Online|work=english.sz.gov.cn|accessdate=2020-04-25|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807045606/http://english.sz.gov.cn/life/cultural/galleries/201811/t20181122_14626684.htm|url-status=dead}}</ref> како што се Музејот Шенџен, Музејот на уметност Шенџен, поморскиот музеј Шекоу,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://shekoudaily.cn/blog/free-entry-to-the-new-maritime-museum-in-shekou-shenzhen.html|title=Free Entry to the NEW Maritime Museum in Shekou Shenzhen|last=Daily|first=Shekou|work=ShekouDaily.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917080314/http://shekoudaily.cn/blog/free-entry-to-the-new-maritime-museum-in-shekou-shenzhen.html|archive-date=17 September 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref> Музејот за култура Хака Лонгганг, Музејот за современа уметност Шенџен и музејот на уметност Хе Синијанг. Шенџен има и неколку театри, особено концертната сала Шенџен, гранд театарот Шенџен и поли театарот Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.sz.gov.cn/life/cultural/theatres/201811/t20181122_14625182.htm|title=Theatres - Shenzhen Government Online|last=|first=|date=2019-09-27|work=english.sz.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807030838/http://english.sz.gov.cn/life/cultural/theatres/201811/t20181122_14625182.htm|archive-date=2020-08-07|accessdate=2020-04-25|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:SZ_Luohu_food_n_rest.JPG|мини|Кантонски ресторан во непосредна близина на [[Мекдоналдс|ресторанот Мекдоналдс]] во областа Луоху]] Како и со [[Хонгконг]] и околната провинција Гуангдунг, главната кујна во Шенџен е [[Кантонска кујна|кантонската]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://travel.sohu.com/20061122/n246547393.shtml|work=travel.sohu.com|script-title=zh:美食|archive-url=https://web.archive.org/web/20111026021656/http://travel.sohu.com/20061122/n246547393.shtml|archive-date=26 October 2011|accessdate=2018-12-14}}</ref> Сепак, поради неодамнешниот раст на мигрантите во градот, Шенџен е домаќин и на разновидни кујни, од кинески кујни како што се кујна од Чаожу, кујна Хака, кујна Сечуан, кујна Ху и кујна Ксијанг, како и странски кујни како на пр. [[Корејска кујна|корејска]], [[Јапонска кујна|јапонска]], [[Француска кујна|француска]] и [[Американска кујна|американска]].<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/magazines/48hrs/article/1517060/theres-lot-more-our-neighbour-shenzhen-cheap-suits-and-massages|title=There's a lot more to Hong Kong neighbour Shenzhen than cheap suits and massages|last=Lanyon|first=Charley|date=2014-05-21|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2020-04-26}}</ref> Округот Јантијан е познат по морска храна од кујната Хаожоу и од кујната Хака, со ресторани наредени покрај крајбрежјето. Некои рекреативни области во Шенџен, како што се Ботаничката градина Ксианху, паркот Донгху и Сјаомејша, прават скари каде посетителите носат своја храна. [[Улична храна]], како раженчиња од јагнешко месо од Ксинџијанг, палачинки од Северна Кина и супи од црн сусам, може да се најде во улицата Ксиџи и урбаното село Баишизоу. Шенџен има и своја [[Кинески чај|култура на чај]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wangchao.net.cn/bbsdetail_451249.html|work=www.wangchao.net.cn|script-title=zh:花样百出吃深圳－饮食文化 - 王朝网络 - wangchao.net.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821214638/http://www.wangchao.net.cn/bbsdetail_451249.html|archive-date=21 August 2017|accessdate=2018-12-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cqsanwen.com/Article/news_view.asp?newsid=2210|date=2017-03-02|script-title=zh:感受深圳的饮食文化|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302080820/http://www.cqsanwen.com/Article/news_view.asp?newsid=2210|archive-date=2017-03-02|accessdate=2018-12-14}}</ref> Што се однесува до синџирите на храна, првиот ресторан на [[Мекдоналдс]] во континентална Кина почна со работа во Шенџен на 8 октомври 1990 година, обезбедувајќи му на градот американска брза храна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/news/china/economy/article/2106475/chinese-state-firms-get-taste-mcdonalds-big-mac-starts-lose-its|title=Chinese state gets taste for McDonald's as symbolic power fades|date=2017-08-12|work=South China Morning Post|language=en|accessdate=2020-04-25}}</ref> Шенџен е дом на ланецот продавници за чаеви HeyTea, кој обезбедува разновидни чаеви од сирење и овошје и е популарен меѓу социјалните мрежи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.heytea.com/|work=www.heytea.com|script-title=zh:喜茶HEYTEA--唯一官网|accessdate=2019-11-28}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.scmp.com/tech/start-ups/article/2161529/how-chinese-tea-drink-brand-heytea-saves-millions-marketing-costs|title=How Chinese tea-drink brand Heytea saves millions in marketing costs thanks to its millennial customers|last=Li, Tao|date=2018-08-28|work=[[South China Morning Post]]|access-date=2019-02-08}}</ref> Шенџен има истакната култура на [[Ноќен живот|ноќнен живот]], со најголем дел од активностите во центарот на забавните комплекси на COCO Парк и Шекоу,<ref name=":6"/> првиот од ''South China Morning Post'' (''SCMP'') бил наречен како „одговорот на Шенџен на Лан Кваи Фонг“.<ref name="BenKwok">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.scmp.com/article/611199/lai-see|title=Lai See|last=Kwok, Ben|date=2007-10-12|work=[[South China Morning Post]]|accessdate=2018-05-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.scmp.com/magazines/post-magazine/long-reads/article/2011649/shenzhens-craft-beer-brewing-scene-takes|title=Shenzhen's craft beer brewing scene takes off|last=Bird, Thomas|date=2016-08-31|work=[[South China Morning Post]]|accessdate=2018-05-30}}</ref> Постојат многу барови и клубови во градот, главно нерегулирани, кои остануваат отворени до утрото. Рејв журки, кои SCMP ги нарекува „главна одлика на ноќниот живот во Шенџен“, се стекнаа со репутација во светот, иако полицијата честопати ги расипува. Полицијата, исто така, презеде мерки за [[проституција]] и [[порнографија]], кои беа елементи на забава во ноќниот живот во Шенџен, со една од најистакнатите операции во центарот на Шацуи (沙嘴村) во областа Футијан во средината на 2000-тите, што резултираше со затворање на забавни бизниси и намалување на странските туристи во таа област на градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.sohu.com/20080416/n256320034_1.shtml|work=news.sohu.com|script-title=zh:深圳沙嘴查封百家休闲中心 数千按摩女上访(图)-搜狐新闻|accessdate=2020-04-26}}</ref> == Спорт == [[Податотека:Shenzhen_Stadium.jpg|алт=|лево|мини|Стадион Шенџен]] Шенџен е дом на професионалниот [[фудбал]]ски тим Шенџен ФК, кој учествува и во Кинеската Лига Еден и во Кинеската Супер Лига.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sports.163.com/10/0325/14/62KLK3L300051C89.html|date=25 March 2010|publisher=[[163.com]] Sports|script-title=zh:球队简介——深圳红钻队|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729003226/http://sports.163.com/10/0325/14/62KLK3L300051C89.html|archive-date=29 July 2014|accessdate=20 August 2013}}</ref> Друг локален фудбалски тим, Шенџен Ледман ФК, некогаш бил дел од Кинеската Лига Два, сè додека клубот не се распадна во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dongqiudi.com/archive/869719.html|date=2018-12-01|work=Dongqiudi|language=zh|script-title=zh:中乙深圳人人俱乐部宣布解散，球员已收解约函|accessdate=2019-12-30}}</ref> Најдобриот кошаркарски тим на Шенџен, „Шенџен Авијатичари“, игра во јужната дивизија на Кинеската кошаркарска асоцијација. Шенџен ФК и Шенџен авијатичари играат на Шенџен Универзијада Спортски Центар. Стадионот Шенџен е повеќенаменски стадион кој е домаќин на многу настани. Стадионот се наоѓа во областа Футјен и има капацитет од 32.500. Изграден е во јуни 1993 година, по цена од 141 милиони јени. 26-тата летна универзијада се одржа во Шенџен во август 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fisu.net/en/Shenzhen-2011-1729.html|title=2011 Summer Universiade|publisher=International University Sports Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920032157/http://fisu.net/en/Shenzhen-2011-1729.html|archive-date=20 September 2010|accessdate=20 September 2010}}</ref> Шенџен ги изгради спортските центри за овој прв голем спортски настан во градот.<ref>[http://www.startinchina.com/shenzhen/universiade/universiade_2011_shenzhen.html Universiade 2011 Shenzhen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110118021028/http://www.startinchina.com/shenzhen/universiade/universiade_2011_shenzhen.html |date=2011-01-18 }} Photos construction stadiums Universiade Shenzhen</ref> Арената Шенџен Дајун е повеќенаменска арена. Завршена е во 2011 година за Летната универзијада 2011. Се користи за настани за [[кошарка]], [[хокеј на мраз]] и [[гимнастика]]. Арената е дом на Шенџен КРС Ванке Рејс од Канадската лига во хокеј за жени. Шенџен е исто така популарно одредиште за скејтбордери од целиот свет, поради архитектурата на градот и неговите лабави закони за скејт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.vice.com/en_us/video/chinas-skateboarding-revolution/|title=China's Skateboarding Revolution|date=20 May 2015}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Спортскиот центар Шенџен Залив бил едно од местата каде се одржало [[Светско првенство во кошарка 2019]]. Од 2019 до 2028 година Шенџен е домаќин на WTA Finals, голем годишен професионален тениски турнир за највисоко рангирани тенисерки во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wtatennis.com/news/shenzhen-china-host-wta-finals-starting-2019|title=Shenzhen, China to host WTA Finals starting in 2019|date=18 Jan 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180807144941/http://www.wtatennis.com/news/shenzhen-china-host-wta-finals-starting-2019|archive-date=7 August 2018|accessdate=29 October 2018}}</ref> == Врска со Хонгконг == [[Податотека:Shenzhen_Bay_Bridge_2.jpg|мини|Мостот на заливот Шенџен е дел од истоимениот граничен премин, поврзувајќи го Дунгѓаотоу во Шенџен со Нгау Хом Шек во Хонгконг]] Хонгконг и Шенџен имаат блиски деловни, трговски и социјални врски како што е прикажано од статистичките податоци претставени подолу. Освен онаму каде што е напоменато, статистиката е земена од делови на мрежната страница на Владата на Хонгконг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gov.hk|title=Архивиран примерок|publisher=GovHK|script-title=zh:香港政府一站通|trans-title=one-stop portal of the Hong Kong SAR Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424032506/http://www.gov.hk/|archive-date=24 April 2010|accessdate=5 May 2010}}</ref> Од септември 2016 година, на границата меѓу Шенџен и Хонгконг има девет премини, меѓу кои шест се копнени врски. Од запад кон исток овие се преминот Залив Шенџен, преминот Футијан, преминот Хуангганг, преминот Ман Кам То, преминот Луоху и преминот Шатуѓао. Од двете страни на секој од овие премини се наоѓа патен и / или железнички транспорт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://life.szonline.net/pg/by/a2872.html|title=Архивиран примерок|script-title=zh:深圳九大口岸通关攻略|archive-url=https://web.archive.org/web/20160905095300/http://life.szonline.net/pg/by/a2872.html|archive-date=5 September 2016|accessdate=9 September 2016}}</ref><ref name="HKG Monthly Digest of Statistics">HKG Monthly Digest of Statistics</ref> Во 2006 година имаше околу 20.500 дневни премини на возила на границата во секоја насока. Од овие 65% биле товарни возила, 27% автомобили и останатите автобуси и вагони. Преминот Хуангганг бил најчесто користен со 76% од вкупниот број, следен бил преминот Футијан со 18% и Шатоуѓао со 6%.<ref>HKG Traffic and Transport Digest</ref> Од товарните возила, 12 000 дневно носеле контејнери и, користејќи стапка од 1,44 teus / возило, ова резултира со 17 000 teus/ ден преку границата,<ref>HKG Cross Boundary Survey 2004</ref> додека преминово Хонгконг работеше со 23 000 teus / ден во текот на 2006 година, со исклучок на транзит трговија.<ref>HKG Shipping Statistics</ref> [[Податотека:从地王大厦上俯瞰鹏城.jpg|лево|мини|Поглед кон Луоху на југозапад, со реката Шенџен и затворената граница на Хонгконг во позадина]] Трговијата со Хонгконг во 2006 година се состоеше од 333&nbsp;милијарди американски долари увоз од кои 298&nbsp;милијарди беа повторно извезени. Од овие бројки 94% биле поврзани со Кина.<ref>HKG Trade and Industry Statistics</ref> Имајќи предвид дека 34,5% од вредноста на трговијата во Хонгконг е авионски товар (само 1,3% по тежина), голем дел од тоа е поврзано и со Кина.<ref name="hongkongairport.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hongkongairport.com|title=Hong Kong International Airport – Your Regional Hub with Worldwide Connections and Gateway to China|publisher=Hongkongairport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106112338/http://www.hongkongairport.com/|archive-date=6 January 2010|accessdate=5 May 2010}}</ref> Исто така во 2006 година просечниот дневен проток на патници низ четирите отворени врски во тоа време бил над 200 000 во секоја насока од кои 63% ја користеа железничката врска Луоху и 33% патната врска Хуангганг.<ref name="HKG Monthly Digest of Statistics"/> Нормално, за толку високи бројки е потребно посебно справување, а најголемата група на луѓе кои ја преминуваат границата, жителите на Хонгконг со кинеско државјанство, користат само биометриска лична карта (Домашна дозвола за враќање) и читач на отпечаток од палец. Колку за споредба, аеродромот Чек Лап Кок во Хонгконг, 5-тиот најфреквентен меѓународен аеродром во светот, се справуваше со 59 000 патници дневно во секоја насока.<ref name="hongkongairport.com"/> Хонгконг спроведува редовни истражувања на прекуграничните движења на патниците, а последното е во 2003 година. Во 2003 година, преминувања на границите за жителите на Хонгконг кои живеат во Хонгконг биле 78% од патувањата, што е за 33% повеќе од 1999 година, додека жителите на Хонгконг и Кина кои живеат во Кина биле со 20% во 2006 година, што е зголемување за 140% во однос на 1999 година. Од тоа време, движењето е олеснето за жителите на Кина, и затоа таа група веројатно уште повеќе се зголемила. Другите националности сочинуваа 2% од граничните преминувања. Од овие патувања 67% биле поврзани со Шенџен и 42% биле за деловни или работни цели. Од не-деловните патувања околу една третина биле во посета на пријатели и роднини, а остатанатите за одмор.<ref>HKG Cross Boundary Survey 1999 & 2003</ref> Откако обидите на Шенџен да биде вклучен во проектот Мост Хонгконг-Џухај-Макао беа одбиени во 2004 година, замислен е посебен мост што го поврзува Шенџен од источната страна на делтата на Бисерната река со градот [[Џунгшан]] од западната страна: Мост Шенџен-Џунгшан. === Ќенхаи === Ќенхаи, формално познато како Ќенхаи Зона за соработка со модерна услужна индустрија Шенџен-Хонгконг, е „корисно истражување за Кина за да создаде нов распоред со поотворен економски систем“.<ref name="nzcta.co.nz3"/> Област од 15&nbsp;км² сместена во западниот дел на Шенџен, Ќенхаи лежи во срцето на делтата на Бисерната река, во непосредна близина на меѓународниот аеродром во Шенџен. Стратешки позициониран како зона за иновации и развој на современи услуги, Ќенхаи ќе ја олесни поблиската соработка помеѓу Хонгконг и континентална Кина, како и да дејствува како катализатор за индустриските реформи во делтата на Бисерната река.<ref>{{Наведено списание|last=Tse|first=Constant|title=State Council Approves Preferential Policies for Qianhai Shenzhen-Hong Kong Modern Service Industry Cooperation Zone|journal=Deloitte|volume=169}}</ref> Со цел да се олабават ограничувањата на капиталните сметки, властите во Ќенхаи посочија дека на банките од Хонгконг ќе им биде дозволено да ги продолжат комерцијалните заеми во јуани на копнените континентални субјекти со седиште во Ќенхаи. Народната Банка на Кина исто така посочи дека ваквите заеми за прв пат нема да бидат предмет на репер стапките утврдени од централната банка за сите други заеми во остатокот од Кина. Според Анита Фунг од HSBC, „Оваа нова мерка за прекугранично позајмување ќе ја подобри соработката меѓу Хонгконг и Шенџен и ќе ја забрза прекуграничната конвергенција“. == Медиуми == [[Податотека:SZ_Gou_Wu_Gong_Yuan_Station_訊息樞紐大廈.JPG|мини|Шенџен Телецентар]] Шенџен има напредна мрежа на јавни медиуми, може да се пофали со едно радио, две ТВ станици, три радиодифузни и ТВ центри, 19 кабелски радиодифузни и ТВ-станици. Во Шенџен има 14 весници, една сеопфатна издавачка куќа, три издавачки куќи за видео-аудио производи, 88 бироа на медиумски организации од внатрешноста и Хонгконг, 40 периодични изданија и околу 200 видови на домашни публикации од кои мнозинството им припаѓаат на претпријатија.<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sz2011.org/Universiade/shenzhen/service/10515.shtml|title=WebCite query result|work=www.webcitation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203114531/http://www.sz2011.org/Universiade/shenzhen/service/10515.shtml|archive-date=2013-02-03|accessdate=2018-12-18}}</ref> Најистакнати медиумски компании во Шенџен се Шенџен Медиа Група,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szmg.com.cn/|work=www.szmg.com.cn|script-title=zh:深圳广播电影电视集团|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114205419/http://www.szmg.com.cn/|archive-date=14 November 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref> Шенџен Прес Груп, Кинеска Забавна Телевизија (CETV),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cetv.com/|title=WebCite query result|work=www.webcitation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608022043/http://www.cetv.com/|archive-date=2012-06-08|accessdate=2018-12-18}}</ref> и филијала на Феникс Телевизија iFeng.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifeng.com/#_phtv|work=www.ifeng.com|script-title=zh:凤凰网|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218012000/http://www.ifeng.com/#_phtv|archive-date=18 December 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref> ''{{Меѓујазична врска|Shenzhen News|zh|深圳晚报}}'' ({{Јаз|zh-hans|深圳晚报}}, sznews.com) е весник на кинески јазик, сопственост на Шенџен Прес Груп, кој служи како главен онлајн извор на Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sznews.com/|title=WebCite query result|work=www.webcitation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608093536/http://www.sznews.com/|archive-date=2012-06-08|accessdate=2018-12-18}}</ref> ''„Шенџен дејли“'' е весник на англиски јазик за Шенџен. Опфаќа и локални, национални и меѓународни вести.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.szdaily.com/|title=Shenzhen Daily|work=Shenzhen Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20130404054825/http://www.szdaily.com/|archive-date=4 April 2013|accessdate=17 December 2018}}</ref> [https://www.thatsmags.com/shenzhen Тоа е Шенџен] е издание на Шенџен на That's PRD, медиумска компанија на англиски јазик со онлајн, печатен и социјален отпечаток. ''Тоа е Шенџен,'' опфаќа новини, уметности, начин на живот и настани во градот. ShekouDaily.com е онлајн медиум кој обезбедува вести и ресурси кои се фокусираат на под-областа ''[[Шекоу]]'' во Округот Наншан во Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ShekouDaily.com|title=ShekouDaily: Bringing you the best of Shekou, Sea World, Shenzhen, China|last=Daily|first=Shekou|work=ShekouDaily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917080557/http://shekoudaily.com/|archive-date=17 September 2017|accessdate=17 September 2017}}</ref> == Збратимени градови == Шенџен е многу активен во негувањето на односите во збратимените градови. Во октомври 1989 година, градоначалникот на Шенџен, Ли Хао со делегација отпатувал во [[Хјустон]] да присуствува на церемонија на потпишување за воспоставување односи со збратимен град помеѓу Хјустон и Шенџен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hssca.org/|title=HSSCA|work=HSSCA|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917080240/http://hssca.org/|archive-date=17 September 2017|accessdate=2017-06-02}}</ref> Хјустон станал првиот збратимен град на Шенџен. До 2015 година, Шенџен воспоставил односи за збратимени градови со 25 градови во светот.{{Пст}} * {{Простознаме|US}} [[Хјустон]], САД, март 1986 * {{Простознаме|Italy}} [[Бреша]], Италија, ноември 1991 * {{Простознаме|Australia}} [[Бризбејн]], Австралија, јуни 1992 * {{Простознаме|Poland}} [[Познањ]], Полска, јули 1993 * {{Простознаме|France}} [[Виен]], Франција, октомври 1994 * {{Простознаме|Jamaica}} [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]], Јамајка, март 1995 * {{Државнознаме|Togo}} [[Ломе]], Того, јуни 1996 * {{Простознаме|Germany}} [[Нирнберг]], Германија, мај 1997<ref>Nürnberg International - Informationen zu den Auslandsbeziehungen der Stadt Nürnberg</ref> * {{Простознаме|Белгија}} [[Валонски Брабант]], Белгија, октомври 2003 * {{Простознаме|Japan}} [[Цукуба]], Јапонија, јуни 2004 * {{Простознаме|South Korea}} [[Кванјан]], Јужна Кореја, октомври 2004 * {{Простознаме|Malaysia}} [[Џохор Бахру]], Малезија, јули 2006 * {{Простознаме|Russia}} [[Перм]], Русија, 2006 * {{Простознаме|Italy}} [[Торино]], Италија, јануари 2007 * {{Простознаме|Romania}} [[Темишвар]], Романија, февруари 2007 * {{Простознаме|UK}} [[Кингстон апон Хал]], Обединето Кралство * {{Простознаме|UK}} [[Ротерам]], Обединето Кралство, ноември 2007 * {{Простознаме|Egypt}} [[Луксор]], Египет, 6 септември 2007 * {{Простознаме|US}} [[Рино, Невада]], САД, 30 април 2008 * {{Простознаме|Russia}} [[Самара]], Русија, 19 декември 2008 * {{Простознаме|Uruguay}} [[Монтевидео]], Уругвај февруари 2009 * {{Простознаме|Hungary}} [[Калоча]], Унгарија, 2011 * {{Простознаме|Israel}} [[Хаифа]], Израел, 2012 * {{Простознаме|Spain}} [[Барселона]], Шпанија, јули 2012 * {{Државнознаме|Samoa}} [[Апија]], Самоа, август 2015 {{Пстк}} === Други збратимувања === [[Пристаниште Шенџен|Пристаништето Шенџен]] е збратимено и има договор за соработка со: * {{Простознаме|Spain}} Пристаништето Санта Крус де Тенерифе, јуни 2013.<ref>[http://www.diariodeavisos.com/puerto-santa-cruz-shenzhen-en-china-hermanados/ El puerto de Santa Cruz y el de Shenzhen, en China, hermanados]</ref> == Поврзано == * [[Административна единица на Кина|Административни поделби на Народна Република Кина]] * [[Економија на Кина]] * [[Список на збратимени градови и збратимени градови во Кина]] * [[Бисерна Река]] == Белешки == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://english.sz.gov.cn/ Владата на Шенџен на Интернет] * [http://ShekouDaily.cn/ ШекоуДејли: Вести и ресурси на англиски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180902162755/http://shekoudaily.cn/ |date=2018-09-02 }} * [http://www.wikimapia.org/#lat=22.5303168&lon=114.1300964&z=11&l=0&m=b&search=shenzhen Вики-сателитски поглед на Шенџен на Викимапија] * {{osmrelation-inline|3464353}} <references /> [[Категорија:Шенџен| ]] [[Категорија:Потпокраински градови во Кина]] [[Категорија:Окрузи во Гуангдунг]] [[Категорија:Статии со текст на кинески]] [[Категорија:Статии со извори на кинески (zh)]] [[Категорија:Статии со текст на упростен кинески]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Статии со микроформати hAudio]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] akchiivu3kauaqmxxsj4cd1dbaczmh7 0 1234930 5649970 5648078 2026-10-26T09:07:35Z Perica 1986 119678 5649970 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија ракометен клуб| | clubname = МРК Куманово | full name = Машки Ракометен Клуб Куманово | short name = МРК Куманово | image = MRK Kumanovo.png | founded = | ground = [[Спортска сала Куманово]] | capacity = 5,000 | chairman = Даниел Трајчевски | manager = Александар Радосављевиќ | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2026/27 | position = ? | colour1 = blue| | colour2 = white| pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders|pattern_sh1=_white stripes| leftarm1=0050BC|body1=0050BC|rightarm1=0050BC|shorts1=0050BC|socks1=| pattern_la2=_blueborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_blueborder||pattern_sh2=_blue stripes| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF| }} '''МРК Куманово''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Куманово]], [[Република Северна Македонија|Македонија]]. Клубот се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]]. Во својата историја, Куманово има освоено една титула во [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], во премиерното издание во 1993 година. == Историја == MРК Куманово е првиот освојувач на [[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Купот на Македонија]], кога под името Шевро Куманово ја освоил титулата во [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] година. Во сезоната 1993/94 учествувал во [[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Купот на победниците на куповите]], каде што стигнал до осминафиналето, забележувајќи победи над бугарскиот Шоумен и кипарскиот Ларнакос Ларнака, пред да биде поразен од германскиот Бајер Дормаген. Во сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2011/12|2011/12]], Куманово завршил третопласиран во плеј-оф разигрувањето од Супер лигата со што обезбедил учество во [[ЕХФ куп]]от за следната сезона.<ref>{{наведени вести |title=HC Kumanovo |url=http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |accessdate=22 декември 2019 |publisher=eurohandball.com преку web.archive.org |date= |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222212930/http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo |url-status=bot: unknown }}</ref> Во првото коло од ЕХФ купот, Куманово забележал двојна победа над бугарскиот клуб [[РК Добруџа|Добруџа]], но во второто коло го загубил двомечот од рускиот [[РК Сунгул Снежинск|Сунгул Снежинск]], и покрај победата од 27-26 на домашен терен.<ref>[https://utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=58B190FC8FD1B24E89506E5EF4C16ECC Вардар про помина, Куманово испадна] Утрински весник; 21 октомври 2012</ref> На почетокот на сезоната 2014/15, Куманово не ги исполнил роковите за трансформација во акционерско друштво со што испаднал од Супер лигата во Првата лига.<ref>[https://kumanovonews.mk/sport/rakometarite-na-kumanovo-nema-da-igraat-vo-super-liga Ракометарите на Куманово нема да играат во Супер Лига]Kumanovo News; 4 јуни 2014 </ref> По осум сезони во Првата лига, во сезоната 2021/22, Куманово го освоил петтото место во прволигашката конкуренција и успеал повторно да избори учество во Супер лигата, за сезоната [[Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23|2022/23]].<ref>[https://kumanovskimuabeti.mk/rakometarite-na-kumanovo-se-plasiraa-vo-super-liga/ Ракометарите на Куманово се пласираа во Супер лига] kumanovskimuabeti.mk; 30 мај 2022</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани * 1 {{знамеикона|МКД}} Марко Младеновиќ * 12 {{знамеикона|MKD}} Григор Трајковски * 96 {{знамеикона|MKD}} Горан Чавејски ;Леви крила *{{0}}4 {{знамеикона|MKD}} Иван Димитров *{{0}}8 {{знамеикона|MKD}} [[Давид Цветковски]] ([[капитен|к]]) ;Десни крила *7 {{знамеикона|MKD}} Наум Костов *19 {{знамеикона|MKD}} Дариан Николовски ;Пивоти *{{0}}5 {{знамеикона|MKD}} Христијан Вујичевски *{{0}}2 {{знамеикона|MKD}} Марко Трајковски * 15 {{знамеикона|MKD}} Матеј Новаковски * {{знамеикона|БРА}} Емануел Густаво Фереира Паива {{Col-2}} ;Леви бекови * 10 {{знамеикона|MKD}} Тино Стојановски * 17 {{знамеикона|EGY}} Омар Мамдух ;Средни бекови * 3 {{знамеикона|MKD}}Филип Мечкароски * 94 {{знамеикона|EGY}} Хамза Мамдух Ибрахим ;Десни бекови * 30 {{знамеикона|EGY}} Кареем Мохамед * 27 {{знамеикона|МКД}} Бојан Гичев * 77 {{знамеикона|BGR}} Валентин Митев {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|SRB}} Александар Радосављевиќ |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Миодраг Јовановски |- | '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Чавејски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Стефан Стојковски |- | '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Илина Златановска |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Никола Стефановски |- | '''Доктор''' || {{знамеикона|МКД}} Дарко Каранфиловски |} === Управа === {| class="wikitable" |+ !Позиција !Име |- |'''Претседател''' |{{знамеикона|МКД}} Даниел Трајчевски |- |'''Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Мишко Николовски |- |'''Спортски Директор''' |{{знамеикона|МКД}} Љубиша Димковски |- |'''Секретар''' |{{знамеикона|МКД}} Бобан Трајковски-Жике |- |'''Потпарол''' |{{знамеикона|МКД}} Бошко Тасиќ |- |'''Фотограф''' |{{знамеикона|МКД}} Тијана Додевска |- |'''Администратор''' |{{знамеикона|МКД}} Марија Томиќ |- |'''Официјален Преставник''' |{{знамеикона|МКД}} Михајло Пауновиќ |- |'''Официјален Преставник''' | {{знамеикона|МКД}} Перица Кузмановски |} ===Трансфери=== :''Трансфери за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{flagicon|}}{{Col-2}} ;[[File:Eo circle green arrow-up.svg|20px|link=]] Приклучување {{Col-2}} ;[[File:Eo circle red arrow-down.svg|20px|link=]] Напуштање {{Col-end}} == Успеси == === Национални === *'''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] :''' ::'''Првак (1):''' [[Куп на Македонија во ракомет 1993 (мажи)|1993]] === Меѓународни === *'''[[ЕХФ Куп на Победниците на Куповите|Куп на Победниците на Куповите]] :''' ::'''Осминафинале (1):''' 1993/94 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/clubs/017610/HC+Kumanovo РК Куманово на службеното мрежно место на Европската Ракометна Федерација] *https://www.facebook.com/mrkkumanovo?mibextid=ZbWKwL {{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}{{Шампиони на ракометниот Куп на Македонија}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:МРК Куманово}} [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Куманово]] [[Категорија:Ракомет во Куманово]] flzr1iow436bkq83wzcduyq2176t6c7 0 1235001 5649967 5472591 2026-10-26T09:03:01Z Perica 1986 119678 /* Моментален состав */ 5649967 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Младост 09|Младост 09]].'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Младост 1977 | image = | full name = Ракометен Клуб <br />Младост 1977 | founded = {{Start date and age|1977}} | ground = [[Спортска сала Млаз]] | capacity = 1,000 | chairman = | manager = Горан Андоновски | league = [[Прва македонска ракометна лига|Прва лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = 4. место (Плеј-оф) | website = https://mladost.mk/ | colour1 = blue | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _navyshoulders | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | leftarm1 = 1E2952 | body1 = 00008B | rightarm1 = 1E2952 | shorts1 = 00008B | pattern_la2 = | pattern_b2 = _navyshoulders | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | leftarm2 = 1E2952 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 1E2952 | shorts2 = FFFFFF }} '''РК Младост 1977''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Богданци]], [[Македонија]]. Клубот моментално се натпреварува во [[Прва македонска ракометна лига|Првата лига]]. ==Историја== Ракометниот клуб Младост 1977 е основан на 26 август 1977 година. Клубот бил поразен во финалето од купот на Македонија во 1996 година од [[РК Пелистер|Пелистер Еврокар]]. Во сезоната 1996/97, Младост стигнал до четвртфиналето на Купот на победниците на куповите во кое бил поразен од францускиот клуб [[РК Иври|Иври]]. На патот до четвртфиналето, Младост го елиминирал црногорскиот [[РК Морнар Бар|Морнар Бар]] во првото коло, надокнадувајќи го поразот на гостински терен од 13 гола разлика со победа од 13 гола разлика (29-16) на возвратниот натпревар во Богданци. Во осминафиналето, Младост бил подобар од романскиот клуб [[РК Фибрекс|Фибрекс]], со вкупен резултат 55-49. Во јули 2018 година, клубот го сменил своето име од Академија Младост во Младост Богданци.<ref>{{наведени вести |title=Академија Младост стана РК Младост Богданци |url=http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |accessdate=23 декември 2019 |publisher=g-sport.mk преку web.archive.org |date=18 јули 2018 |archive-date=2018-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164721/http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |url-status=bot: unknown }}</ref> Во средината на август 2020 година, се преобразил во акционерско друштво и притоа го сменил називот во Младост 1977 А.Д.<ref>{{наведени вести |title=Младост Богданци под ново име ќе игра во Суперлигата |url=https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |accessdate=15 август 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 август 2020 |archive-date=2020-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814232308/https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |url-status=bot: unknown }}</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани *{{0}}1 {{знамеикона|МКД}} Благој Панов * 12 {{знамеикона|МКД}} Горан Паунков ([[капитен|к]]) * 91 {{знамеикона|СРБ}} Живојин Илиќ ;Леви крила *{{0}}3 {{знамеикона|МКД}} Зоран Стојановски *{{0}}7 {{знамеикона|МКД}} Димитар Пеев *{{0}}9 {{знамеикона|МКД}} Мартин Прчев * 10 {{знамеикона|МКД}} Гоце Аргиров * 13 {{знамеикона|МКД}} Славе Јанковски ;Десни крила *{{0}}4 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Атанасов * 7 {{знамеикона|МКД}} Мартин Иванов ;Пивоти *{{0}}2 {{знамеикона|МКД}} Мартин Стојановски * 26 {{знамеикона|МКД}} Стамен Гогов * 37 {{знамеикона|СРБ}} Владимир Бојаниќ {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Даниел Андоновски *{{0}}6 {{знамеикона|МКД}} Никола Тасев * 11 {{знамеикона|МКД}} Тодор Узунчев * 71 {{знамеикона|МКД}} Стојан Наумовски ;Средни бекови * 18 {{знамеикона|МКД}} Душан Каркалашев * 33 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Ѓуриќ ;Десни бекови * 66 {{знамеикона|ТУН}} Ахмед Мајдоуб {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Андоновски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Далибор Лукиќ |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://mladost.mk/ Официјално мрежно место] * [https://www.facebook.com/RKMladostBogdanci/ РК Младост Богданци на Facebook] [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Младост Богданци]] 5oafltboqcrh4d6feuxo2nl3o49j44w 5649968 5649967 2026-10-26T09:03:39Z Perica 1986 119678 5649968 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Младост 09|Младост 09]].'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Младост 1977 | image = File:Coat of arms of Bogdanci Municipality.svg| | full name = Ракометен Клуб <br />Младост 1977 | founded = {{Start date and age|1977}} | ground = [[Спортска сала Млаз]] | capacity = 1,000 | chairman = | manager = Горан Андоновски | league = [[Прва македонска ракометна лига|Прва лига на Македонија]] | season = 2024/25 | position = 4. место (Плеј-оф) | website = https://mladost.mk/ | colour1 = blue | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _navyshoulders | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | leftarm1 = 1E2952 | body1 = 00008B | rightarm1 = 1E2952 | shorts1 = 00008B | pattern_la2 = | pattern_b2 = _navyshoulders | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | leftarm2 = 1E2952 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 1E2952 | shorts2 = FFFFFF }} '''РК Младост 1977''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Богданци]], [[Македонија]]. Клубот моментално се натпреварува во [[Прва македонска ракометна лига|Првата лига]]. ==Историја== Ракометниот клуб Младост 1977 е основан на 26 август 1977 година. Клубот бил поразен во финалето од купот на Македонија во 1996 година од [[РК Пелистер|Пелистер Еврокар]]. Во сезоната 1996/97, Младост стигнал до четвртфиналето на Купот на победниците на куповите во кое бил поразен од францускиот клуб [[РК Иври|Иври]]. На патот до четвртфиналето, Младост го елиминирал црногорскиот [[РК Морнар Бар|Морнар Бар]] во првото коло, надокнадувајќи го поразот на гостински терен од 13 гола разлика со победа од 13 гола разлика (29-16) на возвратниот натпревар во Богданци. Во осминафиналето, Младост бил подобар од романскиот клуб [[РК Фибрекс|Фибрекс]], со вкупен резултат 55-49. Во јули 2018 година, клубот го сменил своето име од Академија Младост во Младост Богданци.<ref>{{наведени вести |title=Академија Младост стана РК Младост Богданци |url=http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |accessdate=23 декември 2019 |publisher=g-sport.mk преку web.archive.org |date=18 јули 2018 |archive-date=2018-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164721/http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |url-status=bot: unknown }}</ref> Во средината на август 2020 година, се преобразил во акционерско друштво и притоа го сменил називот во Младост 1977 А.Д.<ref>{{наведени вести |title=Младост Богданци под ново име ќе игра во Суперлигата |url=https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |accessdate=15 август 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 август 2020 |archive-date=2020-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814232308/https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |url-status=bot: unknown }}</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани *{{0}}1 {{знамеикона|МКД}} Благој Панов * 12 {{знамеикона|МКД}} Горан Паунков ([[капитен|к]]) * 91 {{знамеикона|СРБ}} Живојин Илиќ ;Леви крила *{{0}}3 {{знамеикона|МКД}} Зоран Стојановски *{{0}}7 {{знамеикона|МКД}} Димитар Пеев *{{0}}9 {{знамеикона|МКД}} Мартин Прчев * 10 {{знамеикона|МКД}} Гоце Аргиров * 13 {{знамеикона|МКД}} Славе Јанковски ;Десни крила *{{0}}4 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Атанасов * 7 {{знамеикона|МКД}} Мартин Иванов ;Пивоти *{{0}}2 {{знамеикона|МКД}} Мартин Стојановски * 26 {{знамеикона|МКД}} Стамен Гогов * 37 {{знамеикона|СРБ}} Владимир Бојаниќ {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Даниел Андоновски *{{0}}6 {{знамеикона|МКД}} Никола Тасев * 11 {{знамеикона|МКД}} Тодор Узунчев * 71 {{знамеикона|МКД}} Стојан Наумовски ;Средни бекови * 18 {{знамеикона|МКД}} Душан Каркалашев * 33 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Ѓуриќ ;Десни бекови * 66 {{знамеикона|ТУН}} Ахмед Мајдоуб {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Андоновски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Далибор Лукиќ |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://mladost.mk/ Официјално мрежно место] * [https://www.facebook.com/RKMladostBogdanci/ РК Младост Богданци на Facebook] [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Младост Богданци]] b7tq8qzi42dkc3mokyq31a89vv58m73 5649969 5649968 2026-10-26T09:04:54Z Perica 1986 119678 5649969 wikitext text/x-wiki :''Не го поистоветувајте со клубот [[РК Младост 09|Младост 09]].'' {{Инфокутија ракометен клуб | clubname = РК Младост 1977 | image = File:Coat of arms of Bogdanci Municipality.svg| | full name = Ракометен Клуб <br />Младост 1977 | founded = {{Start date and age|1977}} | ground = [[Спортска сала Млаз]] | capacity = 1,000 | chairman = | manager = Горан Андоновски | league = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]] | season = 2026/27 | position = ? | website = https://mladost.mk/ | colour1 = blue | colour2 = white | pattern_la1 = | pattern_b1 = _navyshoulders | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | leftarm1 = 1E2952 | body1 = 00008B | rightarm1 = 1E2952 | shorts1 = 00008B | pattern_la2 = | pattern_b2 = _navyshoulders | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | leftarm2 = 1E2952 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 1E2952 | shorts2 = FFFFFF }} '''РК Младост 1977''' — [[ракомет]]ен клуб од [[Богданци]], [[Македонија]]. Клубот моментално се натпреварува во [[Прва македонска ракометна лига|Првата лига]]. ==Историја== Ракометниот клуб Младост 1977 е основан на 26 август 1977 година. Клубот бил поразен во финалето од купот на Македонија во 1996 година од [[РК Пелистер|Пелистер Еврокар]]. Во сезоната 1996/97, Младост стигнал до четвртфиналето на Купот на победниците на куповите во кое бил поразен од францускиот клуб [[РК Иври|Иври]]. На патот до четвртфиналето, Младост го елиминирал црногорскиот [[РК Морнар Бар|Морнар Бар]] во првото коло, надокнадувајќи го поразот на гостински терен од 13 гола разлика со победа од 13 гола разлика (29-16) на возвратниот натпревар во Богданци. Во осминафиналето, Младост бил подобар од романскиот клуб [[РК Фибрекс|Фибрекс]], со вкупен резултат 55-49. Во јули 2018 година, клубот го сменил своето име од Академија Младост во Младост Богданци.<ref>{{наведени вести |title=Академија Младост стана РК Младост Богданци |url=http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |accessdate=23 декември 2019 |publisher=g-sport.mk преку web.archive.org |date=18 јули 2018 |archive-date=2018-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164721/http://www.g-sport.mk/vest-statija/66092/akademija-mladost-stana-rk-mladost-bogdanci |url-status=bot: unknown }}</ref> Во средината на август 2020 година, се преобразил во акционерско друштво и притоа го сменил називот во Младост 1977 А.Д.<ref>{{наведени вести |title=Младост Богданци под ново име ќе игра во Суперлигата |url=https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |accessdate=15 август 2020 |publisher=gol.mk преку web.archive.org |date=14 август 2020 |archive-date=2020-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814232308/https://www.gol.mk/rakomet/mladost-bogdanci-pod-novo-ime-kje-igra-vo-superligata |url-status=bot: unknown }}</ref> ==Моментален состав== :''Состав за сезоната 2026–27'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Голмани *{{0}}1 {{знамеикона|МКД}} Благој Панов * 12 {{знамеикона|МКД}} Горан Паунков ([[капитен|к]]) * 91 {{знамеикона|СРБ}} Живојин Илиќ ;Леви крила *{{0}}3 {{знамеикона|МКД}} Зоран Стојановски *{{0}}7 {{знамеикона|МКД}} Димитар Пеев *{{0}}9 {{знамеикона|МКД}} Мартин Прчев * 10 {{знамеикона|МКД}} Гоце Аргиров * 13 {{знамеикона|МКД}} Славе Јанковски ;Десни крила *{{0}}4 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Атанасов * 7 {{знамеикона|МКД}} Мартин Иванов ;Пивоти *{{0}}2 {{знамеикона|МКД}} Мартин Стојановски * 26 {{знамеикона|МКД}} Стамен Гогов * 37 {{знамеикона|СРБ}} Владимир Бојаниќ {{Col-2}} ;Леви бекови *{{0}}5 {{знамеикона|МКД}} Даниел Андоновски *{{0}}6 {{знамеикона|МКД}} Никола Тасев * 11 {{знамеикона|МКД}} Тодор Узунчев * 71 {{знамеикона|МКД}} Стојан Наумовски ;Средни бекови * 18 {{знамеикона|МКД}} Душан Каркалашев * 33 {{знамеикона|МКД}} Ѓорѓе Ѓуриќ ;Десни бекови * 66 {{знамеикона|ТУН}} Ахмед Мајдоуб {{Col-end}} ===Стручен штаб=== {| class="wikitable" |- ! Позиција !! Име |- | '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Горан Андоновски |- | '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Далибор Лукиќ |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://mladost.mk/ Официјално мрежно место] * [https://www.facebook.com/RKMladostBogdanci/ РК Младост Богданци на Facebook] [[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Младост Богданци]] qi8k0w5ava06e7xbwqpmpmjarij8rt2 0 1235062 5649668 5621391 2026-10-25T12:20:40Z Aprilija50.A.D 119801 /* Филмографија */ 5649668 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Гораст Цветковски | портрет = | px = 200px | опис = | родено-име = | роден-дата = {{Birth date and age|1982|5|26|df=yes}} | роден-место = {{роден во|Скопје}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | деца = }} '''Гораст Цветковски''' ([[Скопје]], [[26 мај]] [[1982]]) — [[Македонци|македонски]] театарски, филмски и телевизиски [[глумец]] и водител. == Животопис == Гораст Цветковски е роден во [[Скопје]] на 26 мај 1982 година. Дипломирал на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј]]“ на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] во [[Скопје]], на отсекот за глумечка игра во класата на [[Владимир Милчин]] во 2005 година. Од 2010 година е вработен во [[Македонски народен театар|Македонски народен театар - Скопје]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/gorast-cvetkovski|title=Гораст Цветковски|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223093725/https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/gorast-cvetkovski|archive-date=2019-12-23|dead-url=|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Гораст, бил водител на неколку телевизиски проекти на [[МРТ 1]], [[Наша ТВ]] и [[Сител|Сител ТВ]]. Меѓу неговите последни се: „Времето денес” хумористична емисија, по сценарио на [[Сашо Тасевски]], која се емитуваше на [[Наша ТВ]] и „Моја сторија“ во 2021 година на [[МРТ 1|Македонската телевизија]]. Во 2026 година, е водител на емисијата „Музичка фабрика" на [[МРТ 1]]. == Награди == * Награда АМФИ за глумец со најмногу одиграни претстави на матичната сцена во 2010 година; * Награда за најпопуларен глумец за 2011 година на Златна Буба мара на популарноста. * Наградата за епизодна улога „Димче Трајковски“ на МТФ „Војдан Чернодрински“ во Прилеп за улогата на Рамбо во претставата „Ничија земја“ во 2018 година. == Филмографија == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 2004 || [[Како убив светец (филм)|Како убив светец]] ТВ-филм || Таксист 2 |- | 2005 || [[Обични луѓе]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || Комита 1 |- | 2006 || [[Караула]] ТВ-филм || Војни полицаец |- | 2009 || [[Бунило]] ТВ-филм || Вратарот |- | 2010-2011 || [[Од денес за утре]] ТВ-серија || Келавец |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || Специјална сила |- | 2012 || [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]] ТВ-филм || Скептиќ |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[Во отсуство]] ТВ-филм || Давид |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Војвода 1 |- | 2014 || [[До Балчак]] ТВ-филм || Кавал |- | 2014 || [[Аудиција]] ТВ-филм || Јури |- | 2014 || [[Ул. Шекспир 9/1]] ТВ-филм || Главниот стопанственик |- | 2014 || [[Враќање]] ТВ-филм || Војдан |- | 2014 || [[Кум (серија)|Кум]] ТВ-серија || Снајперист |- | 2015 || [[Збор (филм)|Збор]] ТВ-филм || Мишел |- | 2015 || [[Медена Ноќ]] ТВ-филм || Косев |- | 2016 || [[Дете]] ТВ-филм || Бојан |- | 2018 || [[Еј]] ТВ-филм || |- | 2018 || [[Копање]] ТВ-филм || Гораст |- | 2019-2022 || [[Дајте музика]] ТВ-серија || Таткото на Боно |- | 2020 || [[ТМ]] ТВ-филм || Ацко |- | 2022 || [[Тале и Корона]] ТВ-филм || Татко |- | 2023 || [[Домаќинство за почетници]] ТВ-филм || Алек |- | 2024-2025 || [[Тин Камп]] ТВ-серија || Таткото |- | 2026 || [[Нема да ви се верува што се случи претходно]] ТВ-филм || Човек на бензинска |- | 2026 || [[Лефти и Рајти си најдоа дом]] ТВ-филм || Рајти |- | 2026 || [[Слатката горчина на зрелите калинки]] ТВ-филм || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|2215537}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Цветковски, Гораст}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар]] twerdfvnnd2lxuecjoktlte2lf60y27 5649703 5649668 2026-10-25T13:20:07Z Andrew012p 85224 /* Награди */ 5649703 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Гораст Цветковски | портрет = | px = 200px | опис = | родено-име = | роден-дата = {{Birth date and age|1982|5|26|df=yes}} | роден-место = {{роден во|Скопје}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | деца = }} '''Гораст Цветковски''' ([[Скопје]], [[26 мај]] [[1982]]) — [[Македонци|македонски]] театарски, филмски и телевизиски [[глумец]] и водител. == Животопис == Гораст Цветковски е роден во [[Скопје]] на 26 мај 1982 година. Дипломирал на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј]]“ на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] во [[Скопје]], на отсекот за глумечка игра во класата на [[Владимир Милчин]] во 2005 година. Од 2010 година е вработен во [[Македонски народен театар|Македонски народен театар - Скопје]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/gorast-cvetkovski|title=Гораст Цветковски|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223093725/https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/gorast-cvetkovski|archive-date=2019-12-23|dead-url=|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Гораст, бил водител на неколку телевизиски проекти на [[МРТ 1]], [[Наша ТВ]] и [[Сител|Сител ТВ]]. Меѓу неговите последни се: „Времето денес” хумористична емисија, по сценарио на [[Сашо Тасевски]], која се емитуваше на [[Наша ТВ]] и „Моја сторија“ во 2021 година на [[МРТ 1|Македонската телевизија]]. Во 2026 година, е водител на емисијата „Музичка фабрика" на [[МРТ 1]]. == Награди == * Награда АМФИ за глумец со најмногу одиграни претстави на матичната сцена во 2010 година; * Награда за најпопуларен глумец за 2011 година на Златна Буба мара на популарноста. * Наградата за епизодна улога „Димче Трајковски“ на МТФ „Војдан Чернодрински“ во Прилеп за улогата на Рамбо во претставата „Ничија земја“ во 2018 година. == Филмографија == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 2004 || [[Како убив светец (филм)|Како убив светец]] ТВ-филм || Таксист 2 |- | 2005 || [[Обични луѓе]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || Комита 1 |- | 2006 || [[Караула]] ТВ-филм || Војни полицаец |- | 2009 || [[Бунило]] ТВ-филм || Вратарот |- | 2010-2011 || [[Од денес за утре]] ТВ-серија || Келавец |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || Специјална сила |- | 2012 || [[Трето полувреме (филм)|Трето полувреме]] ТВ-филм || Скептиќ |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[Во отсуство]] ТВ-филм || Давид |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Војвода 1 |- | 2014 || [[До Балчак]] ТВ-филм || Кавал |- | 2014 || [[Аудиција]] ТВ-филм || Јури |- | 2014 || [[Ул. Шекспир 9/1]] ТВ-филм || Главниот стопанственик |- | 2014 || [[Враќање]] ТВ-филм || Војдан |- | 2014 || [[Кум (серија)|Кум]] ТВ-серија || Снајперист |- | 2015 || [[Збор (филм)|Збор]] ТВ-филм || Мишел |- | 2015 || [[Медена Ноќ]] ТВ-филм || Косев |- | 2016 || [[Дете]] ТВ-филм || Бојан |- | 2018 || [[Еј]] ТВ-филм || |- | 2018 || [[Копање]] ТВ-филм || Гораст |- | 2019-2022 || [[Дајте музика]] ТВ-серија || Таткото на Боно |- | 2020 || [[ТМ]] ТВ-филм || Ацко |- | 2022 || [[Тале и Корона]] ТВ-филм || Татко |- | 2023 || [[Домаќинство за почетници]] ТВ-филм || Алек |- | 2024-2025 || [[Тин Камп]] ТВ-серија || Таткото |- | 2026 || [[Нема да ви се верува што се случи претходно]] ТВ-филм || Човек на бензинска |- | 2026 || [[Лефти и Рајти си најдоа дом]] ТВ-филм || Рајти |- | 2026 || ''[[Сладоста на горчливите нешта]]'' ТВ-филм || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|2215537}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Цветковски, Гораст}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар]] 3v5az1irfnv85fq1lcarwxgwzylendk 0 1236101 5649680 5329791 2026-10-25T12:57:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649680 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Илија |слика = Црква „Св. Илија“ - Долгаец 5.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|32|14.2|N|21|22|21.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Долгаец |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Свети Илија]] |изградба = |завршено = 1451 |осветување = |живопис = 1454/1455 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Илија''' – главна и единствена селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Долгаец]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> Сместена е во крајниот северозападен дел од селото, непосредно од десната страна на патот кој продолжува до соседното село [[Маргари]]. == Историја == Црквата била изградена во 1451 година, а била живописана во 1454/1455 година. Објектот претставува прв целосно изграден христијански храм во прилепско-битолскиот крај од [[Отоманска Македонија|периодот под отоманска власт]]. Во 1999 година биле спроведени мерки за заштита на живописот.<ref name="oldprilep">„[https://www.oldprilep.com/dolgaec/ Долгаец] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190825010930/http://www.oldprilep.com/dolgaec/ |date=2019-08-25 }}“. ''OldPrilep''. 15 ноември 2013.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата има правоаголна основа со мала многуаголна [[апсида]] на источната страна. Кон западната страна е дограден помошен објект во којшто е сместена трпезаријата и до кој води влезна врата сместена на источната страна, додека влезот на црквата се наоѓа на западната страна. Над влезот од црквата има ниша со [[фреска]] на [[Свети Никола]]. Ниша со фреска на Богородица со Исус во лоша состојба има и на јужниот ѕид од храмот. Објектот е изграден од [[камен]] и е покриен со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Внатрешноста на црквата е живописана, но фрескописот е со слаб уметнички квалитет.<ref name="oldprilep"/> Дворот на црквата е ограден со метална ограда. Во него се сместени [[камбанарија]]та, помошен објект и селските [[гробишта]]. Камбанаријата се издига од десната страна непосредно по влезната порта од дворот на црквата. Таа има квадратна основа и на секоја страна во горниот дел има по една [[монофора]]. Изградена е од бетонски тули и во целост е обоена во бела боја. == Галерија == <center>'''Надворешност'''</center> <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 7.jpg|Влезната врата на црквата Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 3.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 4.jpg|Нишата на јужниот ѕид </gallery> <center>'''Внатрешност'''</center> <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 8.jpg|Иконостасот Податотека:Freska od Sv. Ilija Dolgaečki 02.jpg|Фреска со натпис Податотека:Фреска од Св Илија Долгаечки.jpg Податотека:Freska od Sv. Ilija Dolgaečki.jpg Податотека:Freska od Sv. Ilija Dolgaečki.jpg </gallery> <center>'''Објекти во дворот'''</center> <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец.jpg|Влезната порта од дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 2.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 6.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 9.jpg|Помошен објект Податотека:Гробишта во Долгаец.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Долгаец]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Elijah Church (Dolgaec)}} * {{ризница-ред|Frescos in St. Elijah Church (Dolgaec)|Фрески во црквата „Св. Илија“ - Долгаец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илија, Долгаец}} [[Категорија:Долгаец]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Илија во Македонија|Долгаец]] 07ihnxxspm3303q3wqrumqch7vcxd50 0 1236105 5649725 4693766 2026-10-25T15:03:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649725 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Успение на Пресвета Богородица |слика = Crkva-Bogorodica-Magrari.JPG |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|32|09.2|N|21|21|54.3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Маргари |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Богородица Марија]] |изградба = |завршено = 1810 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Успение на Пресвета Богородица''' – главна и единствена селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Маргари]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> Сместена е во близина на сретселото, на левата страна од патот кој води од соседното село [[Долгаец]]. == Историја == Црквата била изградена во 1810 година, а како нејзини ктитори се јавуваат папа Ристе и папа Мирче од Долгаец.<ref name="oldprilep">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveta-bogorodica-selo-margari/ Црква „Света Богородица“, село Маргари] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220209190433/http://www.oldprilep.com/crkva-sveta-bogorodica-selo-margari/ |date=2022-02-09 }}“. ''OldPrilep''. 27 јануари 2014.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата е еднокорабна со правоаголна основа и полукружна [[апсида]] украсена со пет слепи ниши на западната страна. Влезот на црквата се наоѓа на јужната страна, на која има три прозорци и една квадратна слепа ниша со впишан крст. Внатрешноста на црквата е живописана, а фрескописот бил изработен од зографот Јаков од [[Папрадиште]].<ref name="oldprilep"/> Во дворот на црквата се сместени [[камбанарија]]та и селските [[гробишта]]. Камбанаријата се издига во продолжение на западната страна на црквата. Таа има квадратна основа и се состои од два дела. Горниот дел претставува примитивна дрвена конструкција во којашто е сместено [[ѕвоно]]то. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px>ж Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Маргари.jpg|Влезната порта од дворот на црквата Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Маргари 3.jpg|Јужната страна на црквата Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Маргари 4.jpg|Влезната врата Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Маргари 5.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Маргари 2.jpg|Камбанаријата Податотека:Гробишта во Маргари.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Маргари]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|Dormition of the Theotokos Church (Margari)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Богородица, Маргари}} [[Категорија:Маргари]] [[Категорија:Храмови посветени на Успението на Пресвета Богородица во Македонија|Маргари]] [[Категорија:Дела на Дебарската школа]] 28nc9s9dk7m70u8e1dlj4bh0e8f3pi3 0 1236143 5649705 4694354 2026-10-25T13:26:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649705 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Недела |слика = Црква „Св. Недела“ - Стровија.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|34|06.4|N|21|24|31|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Стровија |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Света Недела]] |изградба = 28 април 1968 |завршено = |осветување = 2 мај 1976 |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Недела''' – манастирска [[црква (градба)|црква]] на [[Строшки манастир|Строшкиот манастир]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> == Историја == Темелите за изградба на црквата биле осветени од страна на протереј-ставрофор Борис Талесеки со благослов на Митрополит Преспанско-пелагониски г. Климент на 28 април 1968 година (Томина недела), а се верува дека претставуваат остатоци од стара манастирска црква која се наоѓала покрај брегот на [[Строшка Река]], но од неа денес е изгубена секаква трага и единствено нешто коешто укажува на таквото верување е мала чешма со чудотворно дејство која е постветена на истата светица. Нема податоци кога била урната старата црква, но веројатно во периодот непосредно по потпаѓањето под [[Отоманска Македонија|отоманска власт]].<ref>„[http://www.oldprilep.com/manastir-sveta-nedela-strovija/ Манастир „Света Недела“, село Стровија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210626135625/http://www.oldprilep.com/manastir-sveta-nedela-strovija/ |date=2021-06-26 }}“. ''OldPrilep''. 6 јуни 2012.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата има правоаголна основа со полукружна [[апсида]] на источната страна. Главниот влез на црквата се наоѓа на западната страна до којашто има [[трем]]. Над главниот влез има застаклена ниша со [[мозаик]] на [[Света Недела]], од неговата лева страна има [[икона]] на Света Недела, а од десната страна икона на Богородица со Исус. Црквата има и спореден влез на јужната страна над која има податоци во врска со изградбата на црквата. На јужната страна над споредниот влез има и ктиторски натпис за фасадата на храмот. Камбанаријата на црквата се издига непосредно пред главниот влез на црквата. Таа е со квадратна основа и на секоја страна има по една [[монофора]] над којашто има по една [[бифора]]. == Галерија == <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 2.jpg|Тремот на црквата Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 3.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 4.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 5.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 6.jpg|Јужната страна Податотека:Црква „Св. Недела“ - Стровија 7.jpg|Натпис на јужната страна </gallery> == Поврзано == * [[Строшки манастир]] * [[Црква „Св. Илија“ - Стровија]] * [[Стровија]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Nedela Church (Strovija)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Недела, Стровија}} [[Категорија:Строшки манастир]] [[Категорија:Стровија]] [[Категорија:Храмови посветени на Света Недела во Македонија|Стровија]] 0pwzxzvupu9zhtit6jt36ytiou5hb03 0 1236502 5649654 4693604 2026-10-25T12:02:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649654 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Илија |слика = Црква „Св. Атанасиј“ - Гостиражни 3.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|33|15.1|N|21|25|56.5|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Гостиражни |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Атанасиј''' – главна селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Гостиражни]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref><ref>„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanas-gostirazni/ Црква „Св. Атанас“, село Гостиражни] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200127133018/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanas-gostirazni/ |date=2020-01-27 }}“. ''OldPrilep''. 15 јуни 2016.</ref> Сместена е во источниот дел од селото. == Архитектура == Градбата на црквата има правоаголна основа со мала полукружна [[апсида]] на источната страна. Кон западната страна е доградена [[припрата]] чија влезна врата се наоѓа на северната страна. Храмот е изграден од [[варовник]] и е покриен со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Дворот на црквата е ограден со камена ограда и во него се сместени [[камбанарија]]та и христијанските селски [[гробишта]]. Камбанаријата е со квадратна основа и се издига над влезната порта од дворот на црквата. Нејзиниот горен дел, сместен над влезната порта од дворот, е ограден. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Гостиражни 4.jpg|Влезот на помошниот објект Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Гостиражни 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Гостиражни.jpg|Влезната порта со камбанаријата Податотека:Гробишта во Гостиражни.jpg|Христијанските селски гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Гостирашки манастир]] * [[Црква „Св. Петка“ - Гостиражни]] * [[Стровија]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Athanasius Church (Gostiražni)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Гостиражни}} [[Категорија:Гостиражни]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Гостиражни]] cj0n4vlnvpyxgwsqk7d7eph5qid1nfv 0 1236606 5649658 4693613 2026-10-25T12:10:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649658 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = Црква „Св. Атанасиј“ - Забрчани 4.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Варошка |координати = {{coord|41|25|55|N|21|29|33.2|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Забрчани |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски]] |изградба = |завршено = 1987 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Атанасиј''' – главна селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Забрчани]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=19}}</ref> Сместена е на неколку стотина метри северозападно од селото. == Историја == Црквата била изградена во 1987 година по барање на селскиот црковен одбор заради задоволување на верските потреби на селаните.<ref>„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-zabrcani/ Црква „Свети Атанасиј“, село Забрчани] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200129091626/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-atanasij-zabrcani/ |date=2020-01-29 }}“. ''OldPrilep''. 6 мај 2012.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата има правоаголна основа со полукружна [[апсида]] на источната страна. Влезот се наоѓа на јужната страна. Кон западната страна е доградена [[припрата]] до којашто води влезна врата сместена исто така на јужната страна. Во дворот на црквата се сместени [[камбанарија]]та и селските [[гробишта]]. Камбанаријата претставува примитивна метална конструкција. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Забрчани 3.jpg|Влезот на црквата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Забрчани.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Забрчани 2.jpg|Камбанаријата Податотека:Гробишта во Забрчани.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Забрчани]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Варошка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Athanasius Church (Zabrčani)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Забрчани}} [[Категорија:Гостиражни]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Забрчани]] hw8x6nb4k1i6xls87bpxfbdffj72u4x 0 1236612 5649712 4694499 2026-10-25T13:45:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649712 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = Црква „Св. Никола“ - Небрегово 5.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Варошка |координати = {{coord|41|26|58|N|21|33|37.2|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Небрегово |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = |завршено = 1882 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Никола''' – главна селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Небрегово]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=19}}</ref> Сместена е на влезот од селото, непосредно по завршувањето на патот кој води од соседното село [[Дупјачани]]. == Историја == Црквата била изградена во 1882 година.<ref name="црква">„[http://www.oldprilep.com/%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B8-%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE-%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE/ Црква „Свети Никола“, село Небрегово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211202203556/http://www.oldprilep.com/%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B8-%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE-%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE/ |date=2021-12-02 }}“. ''OldPrilep''. 14 мај 2012.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата е еднокорабна, полукружно [[свод|засводена]], со правоаголна основа и полукружна [[апсида]] на источната страна којашто е украсена со седум слепи ниши.<ref name="црква"/> Главниот влез на црквата се наоѓа на западната страна и над него има ниша со [[фреска]] во лоша состојба на којашто е прикажан [[Свети Никола]]. Храмот има и спореден влез на јужната страна, а над него исто така има ниша со фреска во лоша состојба на којашто е насликан [[Архангел Михаил]]. Објектот е изграден од [[камен]] и е покриен со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Во јужниот ѕид од надворешната страна на црквата е вѕидана мермерна плоча со релјефна претстава на Атина и Херкул. Пред црквата се наоѓа фрагментиран столб.<ref name="Коцо">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> Дворот на црквата е ограден со камена ограда и во него се сместени [[камбанарија]]та, помошен објект и селските [[гробишта]]. Камбанаријата има квадратна основа. Изградена е од камен и на секоја страна има по една [[монофора]]. Влезот на камбанаријата се наоѓа на источната страна. == Галерија == <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово 4.jpg|Главниот влез на црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово 7.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово 6.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово 3.jpg|Влезот на камбанаријата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Небрегово 2.jpg|Помошниот објект Податотека:Гробишта во Небрегово.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Селска Црква (Небрегово)|Селска Црква]] — археолошко наоѓалиште * [[Небреговски манастир]] * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Небрегово]] * [[Небрегово]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Варошка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Nicholas Church (Nebregovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Небрегово}} [[Категорија:Небрегово]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Небрегово]] 0rhrfyhdbevwar6irgxlxkh3o7ngt1k 0 1236678 5649719 5582350 2026-10-25T14:26:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649719 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Теодор Тирон |слика = Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци 5.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|28|04.4|N|21|32|36.9|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Дреновци |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Свети Теодор Тирон]] |изградба = |завршено = 1857 |осветување = |живопис = 1883 |ктитор = |зограф = Коста, Вангел и Никола Атанасовиќ |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Теодор Тирон''' – главна селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Дреновци]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> Сместена е во средишниот дел на селото, во непосредна близина на [[ПУ „Пере Тошев“ - Дреновци|основното училиште]]. == Историја == Црквата била изградена во 1857 година, а била зографисана во 1883 година.<ref name="црква">„[http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-teodor-tiron-drenovc/ Црква „Свети Теодор Тирон“, село Дреновци] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200130143609/http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-teodor-tiron-drenovc/ |date=2020-01-30 }}“. ''OldPrilep''. 27 мај 2013.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата е трикорабна, со правоаголна основа и полукружна [[апсида]] на источната страна којашто е украсена со осум слепи ниши.<ref name="црква"/> Храмот има влез на јужната страна над кој има ниша со [[фреска]] во лоша состојба. Кон западната страна е доградена [[припрата]] до која води влезна врата на источната страна. Објектот е изграден од [[варовник]] и е варосан, а покриен е со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Внатрешноста на црквата е живописана, а автори на фресокиписот се зографите [[Коста Анастасов|Коста]], [[Вангел Анастасов|Вангел]] и [[Никола Анастасов|Никола Анастасови]] од [[Крушево]].<ref name="црква"/> Дворот на црквата е ограден со бетонска ограда и во него се сместени [[камбанарија]]та и селските [[гробишта]]. Камбанаријата е со квадратна основа и се состои од два дела. Долниот дел е изграден од [[камен]], а горниот од тули. На секоја страна во горниот дел има по една [[монофора]]. Влезот на камбанаријата се наоѓа на западната страна. == Галерија == <center>'''Црква'''</center> <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци 3.jpg|Влезот на црквата Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци 4.jpg|Влезот во припратата Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци.jpg|Источната страна со апсидата Податотека:Širšaja od Sv. Teodor Drenovečki.jpg|Фреска на Богородица Ширшаја Податотека:Drenovtsi Church Inscription.jpg|Натпис во црквата </gallery> <center>'''Објекти во дворот'''</center> <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци 6.jpg|Влезната порта од дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Дреновци 2.jpg|Камбанаријата Податотека:Гробишта во Дреновци.jpg|Селските гробишта </gallery> == Поврзано == * [[Дреновечки манастир]] * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Дреновци]] * [[Дреновци]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|St. Theodore of Amasea Church (Drenovci)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Теодор Тирон, Дреновци}} [[Категорија:Дреновци]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Теодор Тирон во Македонија|Дреновци]] nt7ly05d0j8rfa9x6ykia346yhrvn55 0 1236725 5649720 4694845 2026-10-25T14:31:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649720 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Троица |слика = Црква „Св. Троица“ - Десово 3.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Долненско-секиречка |координати = {{coord|41|27|47.4|N|21|29|21.3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Десово |општина = Долнени |држава = Македонија |патрон = [[Свето Тројство]] |изградба = |завршено = почеток на XX век |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Света Троица''' – главна и единствена селска [[црква (градба)|црква]] во селото [[Десово]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=18}}</ref> Сместена е на рид во средишниот дел од селото којшто ѝ дава доминантна мостоположба во однос на остатокот од селото. == Историја == Црквата била изградена на почетокот од XX век.<ref name="црква">„[https://www.oldprilep.com/crkva-sveta-troica-desovo/ Црква „Света Троица“, село Десово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180305202804/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveta-troica-desovo.html |date=2018-03-05 }}“. ''OldPrilep''. 26 јануари 2015.</ref> == Архитектура == Градбата на црквата е еднокорабна, со правоаголна основа со полукружна [[апсида]] на источната страна.<ref name="црква">Влезот во храмот се наоѓа на западната страна и над него има ниша со [[мозаик]] на којшто е претставено [[Свето Тројство|Светото Тројство]]. Објектот во целост е варосан и е покриен со кров од [[ќерамида|ќерамиди]]. Во дворот на црквата се наоѓаат [[камбанарија]]та и помошен објект. Камбанаријата е со квадратна основа и во горниот дел на секоја страна има по една [[монофора]]. Влезот во камбанаријата е сместена на западната страна. == Галерија == <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово.jpg|Влезната порта од дворот на црквата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово 5.jpg|Јужната и источната страна Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово 4.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово 6.jpg|Влезната врата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово 7.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Троица“ - Десово 2.jpg|Помошниот објект </gallery> == Поврзано == * [[Десово]] * [[Преспанско-пелагониска епархија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Долненско-секиречка парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ризница-ред|Holy Trinity Church (Desovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Троица, Десово}} [[Категорија:Десово]] [[Категорија:Храмови посветени на Светата Троица во Македонија|Десово]] k6j9hummii6ouqrwqqmrgyz54b56n5p 0 1236799 5649880 5595190 2026-10-26T01:44:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649880 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Eutricha capensis Lasiocampidae larva.jpg | image_caption = | image_width = | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropod]]a | classis = [[Insect]]a | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lasiocampidae]] | subfamilia = | genus = ''[[Eutricha]]'' | species = '''''E. bifascia''''' | binomial = ''Eutricha capensis'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Лине]], 1767) | synonyms = *''Phalaena capensis'' <small>Linnaeus 1767</small> *''Pachypasa obscura'' <small>Walker 1855</small> *''Phalaena pithyocampa'' <small>Stoll 1780</small> *''Eutricha aluco'' <small>(Fabricius, 1781)</small> *''Eutricha pithyocampa'' <small>(Stoll, 1781)</small> *?''Eutricha bifascia'' <small>Walker 1855</small> }} '''''Eutricha capensis''''', '''Кејп''' '''молец''', — вид на молец во семејството Lasiocampidae и првенствено се наоѓа во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]. За време на фазата кога е [[ларва]], Кејп молците се хранат со широк спектар на африкански растенија и често може да се најдат во градините. Гасениците се светло обоени и видливо влакнести, додека возрасните молци се претежно кафеави и многу помалку впечатливи по изглед. == Распространетост и живеалиште == Нема постигната согласност во однос на распространетоста на Кејп молецот во јужна Африка. Додека сите извори се согласуваат дека неговиот примарен географски дом е Јужна Африка, различни извори ги наведуваат и [[Малави]], [[Мозамбик]] и [[Танзанија]]. Може да се хранат со широк спектар на растенија, гасениците ги има во домашните градини и во пооддалечените и диви области. == Морфологија == [[Податотека:Caterpillars in South Africa 1.jpg|мини|лево|Група гасеници]] Возрасните се големи, со просечен распон на крилјата од околу 70 милиметри. И задните крила и предните крила се црвеникаво-кафеави. Предните крила имаат жолти точки и три брановидни бели ленти. Женките се обично побледи по боја и поголеми од машките. На возрасните молци им недостасуваат развиени делови кај устата, и затоа не се хранат. Антените кај женките се со должина на градниот кош.<ref name="linnaeus">{{Наведена книга | last = Linnaeus | first = Carl | authorlink = Carl Linnaeus | title = Systema Naturae | volume = 2 | edition = 12 | year = 1767 | page = 813 | language = la | url = http://gdz.sub.uni-goettingen.de/en/dms/loader/img/?PPN=PPN362053723&DMDID=DMDLOG_0001&LOGID=LOG_0001&PHYSID=PHYS_0001 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191210091647/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/en/dms/loader/img/?PPN=PPN362053723&DMDID=DMDLOG_0001&LOGID=LOG_0001&PHYSID=PHYS_0001 | archive-date = 2019-12-10 | access-date = 2020-02-02 | url-status = dead }}</ref> Ларвите се видливо влакнести со редови од портокалови долги влакна долж страните на телото. На главата има три големи бакарни точки и две помали пурпурни точки. По должината на грбната страна на гасениците има еден ред црни триаголници, свртени на едната страна од белата боја. == Однесување и животен циклус == Незгодни како ларви, гасениците се собираат во поголем број. Причината за ваквото однесување не е добро сфатена, и постојат неколку предложени теории. Според една студија од 2013 година, собирањето во група на ''E. capensis'', се чини дека не им е од корист на гасениците во однос на зачувување на вода или заштеда на енергија. Оформените возрасни единки се појавуваат на почетокот на летото. Возрасните не се агресивни. == Таксономија == Кејп молецот за првпат беше опишан во 1767 година од [[Карл Лине]] во првиот том од неговото 12-то издание на ''Система Натура''. Како и со мноштвото молци што ги опишал ''Лине'', тој го смести ''E. capensis'' во сега застарениот род ''Фалаена'' . Специфичниот епитет што го избрал, capensis, веројатно се однесува на распределбата на молцитте во [[Западен Кејп]] во Јужна Африка.<ref name="field guide">{{Наведена книга | last1=Picker | first1=Mike | last2=Griffiths | first2=C. | last3=Weaving | first3=Alan | title = Field Guide to Insects of South Africa | url=https://archive.org/details/fieldguidetoinse0000char | publisher = Random House Struik | date = January 2004 | location = South Africa | pages = [https://archive.org/details/fieldguidetoinse0000char/page/346 346]–347 | isbn = 978-1-77007-061-5 }}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Commons}} {{Taxonbar|from=Q12347546}} [[Категорија:Молци]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] q54y9xsonbeb37vavds9co5kr76zfpp 2 1237520 5649825 5622897 2026-10-25T21:33:43Z ~2026-57030-40 138057 /* */ хх 5649825 wikitext text/x-wiki [[Податотека:НАРОДОТ ПРЕД СЕЕ.jpg|алт=НАРОДОТ ПРЕД СЕЕ|мини| '''ВАНЃУ НИКОЛОСКИ''' Сопственик На Ник -ТехноСервис ]] Дипломиран:Машински Техничар За Информатичко Управување С.О.У Киро Спанџов Брко Кавадарци [[Податотека:Ванѓу Николоски.jpg|алт=Политичар|мини|Ванѓу Николоски има завршено средно образование во СОУ Киро Спанџов Брко Кавадарци Машински Техничар Информатичко Управување ]] Сопственик на Д т.у Мак Бојлери Дооел приватен Водоинсталатер веќе 9 ипол години како што е Приватен Водоинсталатер роден 1991 Година успешен во својата работа,беше активен во една политичка партија се тргна од политиката започна своја приватна работа кој самостално работе. Поранешен Водач На Политичката Партија Н.Л.А.М во 2024 година се тргна од политиката две години неговата партија беше во мирување ама сега се враќа со нова сила за народот за младите на Македонија Н.Л.А.М повторно се враќа во политика со новиот слоган. "Народот Победува Младината Победува" Не сакам политичко место сакам слобода за народот и младината. [[Категорија:Политичар]] [[Категорија:Политичар независен]] ffajrstzhcxb9hlybads8fbsx9gmar8 0 1238336 5649757 5460187 2026-10-25T16:43:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649757 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Народ | group = Черкези | flag = File:Circassian flag.svg | flag_caption = Черкеско знаме | population = {{circa| 4–8&nbsp;милиони}} | region1 = {{flagcountry|Turkey}} | pop1 = 1,000,000<ref>{{Наведена книга |last1=Dalby |first1=Andrew |title=Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More than 400 Languages |date=2015 |publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1408102145 |page=136 |url=https://books.google.nl/books?id=7dHNCgAAQBAJ&pg=PA136&dq=5+million+circassians+turkey#v=onepage&q=5%20million%20circassians%20turkey&f=false}}</ref>–2,000,000<ref name="The Circassian Genocide">{{Наведена книга |last1=Richmond |first1=Walter |title=The Circassian Genocide |date=2013 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0813560694 |page=130 |url=https://books.google.nl/books?id=LHlwZwpA70cC&pg=PA130&dq=million+circassians+in+turkey#v=onepage&q=million%20circassians%20in%20turkey&f=false}}</ref><ref>{{Наведена книга |last1=Danver |first1=Steven L. |title=Native Peoples of the World: An Encyclopedia of Groups, Cultures and Contemporary Issues |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1317464006 |page=528 |url=https://books.google.nl/books?id=vf4TBwAAQBAJ&dq=2+million+circassians+turkey}}</ref>–3,000,000<ref>{{Наведено списание |last1=Zhemukhov |first1=Sufian |title=Circassian World Responses to the New Challenges |journal=PONARS Eurasia Policy Memo No. 54 |date=2008 |page=2 |url=http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf |accessdate=8 May 2016 |archive-date=2019-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819072215/http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf |url-status=dead }}</ref>–5,000,000<ref name="The Circassian Genocide"/><ref>{{Наведена книга |last=Alankuş |first=Sevda |editor-last=Taymaz |editor-first=Erol |title=Kültürel-Etnik Kimlikler ve Çerkesler |location=Ankara, Turkey |publisher=Kafder Yayınları |date=1999}}</ref> to 7,000,000<ref name="The Formation of a Circassian Diaspora in Turkey">{{cite conference |url=https://khas.academia.edu/SevdaAlankuş/ |title=The Formation of a Circassian Diaspora in Turkey |pages=2 |last1=Alankuş |first1=Sevda |author-link1= |last2=Taymaz |first2=Erol |author-link2= |date=2009 |book-title=Adyghe (Cherkess) in the 19th Century: Problems of War and Peace |publisher=Maikop State Technology University |location=Adygea, Russia |access-date=4 May 2016 |quote=Today, the largest communities of Circassians, about 5–7 million, live in Turkey, and about 200,000 Circassians live in the Middle Eastern countries (Jordan, Syria, Egypt, and Israel). The 1960s and 1970s witnessed a new wave of migration from diaspora countries to Europe and the United States. It is estimated that there are now more than 100,000 Circassian living in the European Union countries. The community in Kosovo expatriated to Adygea after the war in 1998.}}</ref> | ref1 = | region2 = {{flagcountry|Russia}} | pop2 = 718,729 (попис 2010) | ref2 = <ref name="RussiaCensus" >{{Наведена мрежна страница |title=Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года в отношении демографических и социально-экономических характеристик отдельных национальностей. Приложение 2. Hациональный состав населения по субъектам Российской Федерации. |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html |accessdate=5 August 2019 |language=ru |archive-date=2021-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209035558/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html |url-status=dead }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Syria}} | pop3 = 80,000<ref name="auto"/><ref>{{наведени вести|title=Syrian Circassians returning to Russia's Caucasus region|url=http://www.trtworld.com/europe/syrian-circassians-returning-to-russias-caucasus-region-7673|accessdate=8 May 2016|agency=TRTWorld and agencies|publisher=TRTWorld|date=2015|quote=Currently, approximately 80,000 ethnic Circassians live in Syria after their ancestors were forced out of the northern Caucasus by Russians between 1863 and 1867. |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160601011801/http://www.trtworld.com/europe/syrian-circassians-returning-to-russias-caucasus-region-7673 |archivedate=1 June 2016 }}</ref><ref>{{наведени вести|title=The Russian Presidential Council for Civil Society and Human Rights calls for the hosting of Syrian refugees in Russia. |url=http://sputniknews.com/russia/20150910/1026805831.html|accessdate=8 May 2016 |agency=Sputniknews |date=2015}}</ref>–120,000 | ref3 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jamestown.org/programs/nca/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=37779&tx_ttnews%5BbackPid%5D=24&cHash=0080bc52dc79241fd4e3a5a295d72c4c |title=single &#124; The Jamestown Foundation |publisher=Jamestown.org |date=7 May 2013 |accessdate=20 August 2013}}</ref> | region4 = {{flagcountry|Jordan}} | pop4 = 65,000<ref name="auto">{{Наведено списание|last1=Zhemukhov|first1=Sufian|title=Circassian World Responses to the New Challenges|journal=PONARS Eurasia Policy Memo No. 54|date=2008|page=2|url=http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf|accessdate=8 May 2016|archive-date=2019-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819072215/http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf|url-status=dead}}</ref> | ref4 = | region5 = {{flagcountry|Germany}} | pop5 = 40,000 | ref5 = <ref name="auto"/><ref name=OSH>{{Наведена мрежна страница |last=Lopes |first=Tiago André Ferreira |title=The Offspring of the Arab Spring |url=http://www.segurancahumana.eu/data/res/30/1819.pdf |work=Strategic Outlook |publisher=Observatory for Human Security (OSH) |accessdate=16 June 2013 |archive-date=2019-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190726041631/http://www.segurancahumana.eu/data/res/30/1819.pdf |url-status=dead }}</ref> | region6 = {{flagcountry|Iraq}} | pop6 = 34,000 | ref6 = {{citation needed|date=May 2019}} | region7 = {{flagcountry|United&nbsp;States}} | pop7 = 9,000<ref name="auto"/>–25,000 | ref7 = | region8 = {{flagcountry|Saudi&nbsp;Arabia}} | pop8 = 23,000 | ref8 = {{citation needed|date=May 2019}} | region9 = {{flagcountry|Egypt}} | pop9 = 12,000 | ref9 = {{citation needed|date=May 2019}} | region10 = {{flagcountry|Israel}} | pop10 = 4,000<ref>{{Наведена книга |last1=Besleney|first1=Zeynel Abidin|title=The Circassian Diaspora in Turkey: A Political History |date=2014 |publisher=Routledge|isbn=978-1317910046 |page=96|url=https://books.google.nl/books?id=YQIkAwAAQBAJ&pg=PA96&dq=circassians+in+israel+4,000#v=onepage&q=circassians%20in%20israel%204%2C000&f=false}}</ref><ref>{{Наведена книга |last1=Torstrick|first1=Rebecca L. |title=Culture and Customs of Israel |date=2004 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0313320910 |page=46|url=https://books.google.nl/books?id=amvQP0MzxRwC&dq=circassians+in+israel+4,000}}</ref>–5,000<ref>{{Наведена книга |last1=Louër|first1=Laurence |title=To be an Arab in Israel |date=2007 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0231140683 |page=20|url=https://books.google.nl/books?id=p4FtAAAAMAAJ&q=circassians+in+israel+5,000&dq=circassians+in+israel+5,000}}</ref> | ref10 = | region12 = {{flagcountry|Uzbekistan}} | pop12 = 1,257 (попис 1989) | ref12 = <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР |url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4 |accessdate=6 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106212632/http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4 |archivedate=6 January 2012 |language=ru}}</ref> | region13 = {{flagcountry|Ukraine}} | pop13 = 1,001 (попис 2001) | ref13 = <ref>{{Наведена мрежна страница |title=The distribution of the population by nationality and mother tongue |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20%20%20%20%20%20%20&n_page=1 |website=2001.ukrcensus.gov.ua |accessdate=6 August 2019}}</ref> | region14 = {{flagcountry|Bulgaria}} | pop14 = 834 (попис 2011) | ref14 = <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Етнически малцинствени общности {{!}} NCCEDI |url=http://www.nccedi.government.bg/bg/node/196 |website=nccedi.government.bg |language=bg |accessdate=2020-03-06 |archive-date=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190730225713/http://www.nccedi.government.bg/bg/node/196 |url-status=dead }}</ref> | region15 = {{flagcountry|Netherlands}} | pop15 = 500 | ref15 = <ref name=Zhemukhov>{{citation |url=http://www.circassianworld.com/new/general/1217-circassian-world-zhemukhov.html |title=Circassian World: Responses to the New Challenges |first=Sufian |last=Zhemukhov |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012221811/http://www.circassianworld.com/new/general/1217-circassian-world-zhemukhov.html |archivedate=12 October 2009 }}</ref> | region16 = {{flagcountry|Poland}} | pop16 = 300 (Estimate) | ref16 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1207-circassian-princes-poland|title=Circassian Princes in Poland: The Five Princes, by Marcin Kruszynski|website=www.circassianworld.com|accessdate=29 January 2020|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728144017/https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1207-circassian-princes-poland|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1545-polish-circassian-relations|title=Polish-Circassian Relation in 19th Century, by Radosław Żurawski vel Grajewski|website=www.circassianworld.com|accessdate=29 January 2020|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728145114/https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1545-polish-circassian-relations|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228|title=Polonya'daki Çerkes Prensler: Beş Prens|date=26 December 2011|website=cherkessia.net|accessdate=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728141117/http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228|archive-date=2020-07-28|url-status=dead}}</ref> | region17 = {{flagcountry|Belarus}} | pop17 = 116 (попис 2009) | ref17 = <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Национальный статистический комитет Республики Беларусь |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.11-0.pdf |publisher=Statistics of Belarus |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018221300/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.11-0.pdf |archivedate=18 October 2013 |language=be}}</ref> | region18 = {{flagcountry|Turkmenistan}} | pop18 = 54 (попис 1995) | ref18 = <ref>{{Наведена мрежна страница |title=Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году. |url=http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html |accessdate=6 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130313015500/http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html |archivedate=13 March 2013 |language=ru}}</ref> | langs = [[Черкески јазици]] ([[Адигејски јазик|адигејски]] и [[Кабардински јазик|кабардински]]), [[Убишки јазик|убишки]] }} '''Черкезите''' ({{langx|ru|Черкесы}}, ''Čerkesy''; {{langx|tr|Çerkesler}}), исто така познати по нивниот ендоним '''Адиги''' ([[черкески јазик|черкески]]: Адыгэхэр, ''Adygekher''; {{langx|ru|Адыги}}, ''Adygi''; {{langx|tr|Adığeler}}), се [[Северозападнокавкаски јазици|северозападна кавкаска]]<ref>{{Наведена книга |title=One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups |publisher=Questia Online Library |date=25 August 2010 |page=12}}</ref> етничка група која потекнува од [[Адигеја|Черкезија]], а голем дел се иселени за време на руското освојување на [[Кавказ]]от во 19 век, особено по [[Черкеска војна|Черкеската војна]] во 1864. Најголем дел од Черкезите се сунитски муслимани.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://sreda.org/arena |title=Главная страница проекта 'Арена' : Некоммерческая Исследовательская Служба СРЕДА |publisher=Sreda.org |accessdate=20 August 2013|date=19 October 2012 }}</ref> По доселувањето во Османлиското Царство дел од Черкезите биле населени во Македонија, особено во кумановскиот крај каде ги основале селата [[Черкези (село)|Черкези]], [[Косматац]] и Слатина. =Историја= ===Черкески геноцид=== Во 1714, [[Петар Велики|Петар I]] воспоставил план за окупација на Кавказот. Иако не можеше да го спроведе овој план, тој ја постави политичката и идеолошката основа за да се случи окупацијата. [[Катерина II (Русија)|Екатерина II]] започнала да го спроведува овој план во дело. Руската армија била распоредена на бреговите на реката [[Терек]].<ref name=":32">Weismann, ''Ein Blick auf die Circassianer''</ref> [[File:Resettlement of Circassians Into Ottoman Empire.jpg|thumb|upright=1.25|Карта на протерувањето на Черкезите во Османлиското Царство во 19 век.|лево]] Руската војска се обиде да наметне авторитет со изградба на низа тврдини, но овие тврдини за возврат станаа нови мети на напади и навистина понекогаш локалните жители всушност ги зазеле и ги држеле тврдините.{{sfn|King|2008|p=47}} Под водство на Јермолов, руската војска почна да користи стратегија за непропорционална одмазда за рациите. Руските трупи возвратиле со уништување села каде што се сметаше дека се кријат борците на отпорот, како и со атентати, киднапирања и егзекуција на цели семејства.{{sfn|King|2008|pp=47–49|ps= Quote on p48: "This, in turn, demanded...above all the stomach to carry the war to the highlanders themselves, including putting aside any scruples about destroying, forests, and any other place where raiding parties might seek refuge... Targeted assassinations, kidnappings, the killing of entire families, and the disproportionate use of force became central to Russian operations..."}} Бидејќи отпорот се потпирал на селата од каде се добивала храна, руската војска, исто така, систематски уништувала земјоделски култури и добиток и убивала цивили.{{sfn|King|2008|p=74}}<ref name="Ahmed1612">{{harvnb|Ahmed|2013|p=161}}.</ref> Черкезите одговориле со создавање на племенска федерација која ги опфаќа сите племиња од областа.<ref name="Ahmed1612"/> Во 1840 [[Карл Фридрих Нојман]] проценил дека жртвите на Черкезите изнесувале околу еден и пол милион.<ref name="Ref_q">Neumann 1840</ref> Некои извори наведуваат дека стотици илјади други умреле за време на егзодусот.<ref name="Shenfield 1999">{{harvnb|Shenfield|1999}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Кавкаски народи]] ono3zd8ldn3iqgqyxrdot5grw3t2jfg 0 1240890 5649851 5599377 2026-10-25T23:25:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649851 wikitext text/x-wiki {{малабуква}} {{Инфокутија Мрежно место |name = arXiv |logo = ArXiv logo 2022.svg |screenshot = |caption = |url = {{URL|https://arxiv.org/}} |alexa = {{НегативенПораст}} 1.797 (25 ноември 2019)<ref name="alexa">{{нмс |title=Arxiv.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/arxiv.org |website=Alexa.com |accessdate=1 November 2019 |language=en |archive-date=2020-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103133720/https://www.alexa.com/siteinfo/arxiv.org |url-status=dead }}</ref> |commercial = не |type = научно |language = англиски |registration = |owner = [[Универзитет „Корнел“]] |author = Пол Гинспарг |oclc = 228652809 |issn = 2331-8422 |revenue = |current_status= активно |launch_date= 14 август 1991 }} '''arXiv''' ([[изговор|изг.]] ''архајв'', во прев. „архив“) — складиште со [[отворен пристап]] со електронски претпечати (нарелени е-печати) одобрени за објавување по проверка, но без целосна рецензија. Се состои од [[семрежје|семрежно]] достапни научни написи од полето на [[математика]]та, [[физика]]та, [[астрономија]]та, [[електротехника]]та, [[информатика]]та, квантитативната биологија, [[статистика]]та, [[финансиска математика|финансиската математика]] и [[економија]]та. Во случајот на многу гранки на математиката и физиката, речиси сите научни трудови се самоархивираат ма складиштето arXiv. Отопчнато е на 14 август 1991 г. и надминало половина милион написи на 3 октомври 2008 г.,<ref>{{наведен arXiv|last=Ginsparg|first=Paul |eprint=1108.2700 |title=It was twenty years ago today&nbsp;...|class= cs.DL|date=2011 }}</ref><ref>{{нмс |url=http://news.library.cornell.edu/content/online-scientific-repository-hits-milestone |title=Online Scientific Repository Hits Milestone: With 500,000 Articles, arXiv Established as Vital Library Resource |publisher=News.library.cornell.edu |date=October 3, 2008 |accessdate=July 21, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207213322/http://news.library.cornell.edu/content/online-scientific-repository-hits-milestone |archive-date=2014-12-07 |url-status=dead}}</ref> а кон крајот на 2014 г. веќе содржело милион.<ref>{{citation|title=One Million Preprints and Counting: A conversation with arXiv founder Paul Ginsparg |journal=The Scientist |first=Tracy|last=Vence |date=December 29, 2014 |url=http://www.the-scientist.com/?articles.view/articleNo/41677/title/Q-A--One-Million-Preprints-and-Counting}}</ref><ref name="dddmag2015">{{наведени вести | title=In the News: Open Access Journals | author=Staff | date=January 13, 2015 | work=Drug Discovery & Development | url=http://www.dddmag.com/articles/2015/01/news-open-access-journals }}</ref> До октомври 2016 г. стапката учество достигнала 10.000 поднесоци месечно.<ref name="dddmag2015" /><ref>{{нмс|url=https://arxiv.org/show_monthly_submissions |title=arXiv monthly submission rate statistics |publisher=Arxiv.org |accessdate=November 5, 2017}}</ref> == Поврзано == * [[bioRxiv]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|ArXiv.org}} * {{матична|https://arxiv.org}} {{en}} {{мрежно место-никулец}} [[Категорија:Семрежни архиви]] [[Категорија:Отворена наука]] [[Категорија:Отворен пристап]] [[Категорија:Научни мрежни места]] [[Категорија:Дигитални библиотеки]] [[Категорија:Универзитет „Корнел“]] [[Категорија:Живи луѓе]] a0nyqg95f3dqi2o4r1beyi8xnl3j5sn 0 1244537 5649803 5603793 2026-10-25T19:35:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649803 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | consort = yes | name = Шехзаде Махмуд | title = | image = File:Shezade mosque 4857.jpg | image_size = | caption = <small> Саркофагот на принцот Махмуд, [[џамија Шехзаде]], [[Истанбул]], [[Турција]] <small> | spouse = | issue = | full name = {{langx|tr|Şehzade Mahmud bin Mehmed III}}<br>{{langx|ota|شہزادہ محمود}} | house = [[Отоманска династија]] | house-type = Династија | father = [[Мехмед III]] | mother = [[Халиме султан]]{{sfn|Börekçi|p=78}} | birth_date = 1588 | birth_place = Маниса Сарај, [[Маниса]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на|7|јуни|1603}} | death_place = [[Топкапи-сарај]], [[Отомански Цариград|Цариград]], [[Отоманско Царство]] | burial_place= [[Џамија Шехзаде]], [[Истанбул]] | religion = [[ислам]] }} '''Шехзаде Махмуд''' ({{langx|ota|شہزادہ محمود‎}}; роден на {{роден на|||1558}} во {{роден во|Маниса}} – починал на {{починал на|7|јуни|1603}} година во [[Отомански Цариград|Цариград]]) — отомански принц, син на султанот [[Мехмед III]] и неговата сопруга [[Халиме султан]]. Тој бил полубрат на [[Ахмед I]] и брат на [[Мустафа I]]. ==Рани години== Принцот Махмуд е роден во палатата во Маниса, во времето кога неговиот татко бил принц и гувернер на Сурахан. Негова мајка била Халиме Султан. Махмуд заедно со неговите браќа бил школуван од страна на Мустафа-ефенди, кој бил назначен од страна на Мехмед во [[1592]] година{{sfn|Börekçi|2010|p=95}}. Кога Мурат починал во 1595 година, Мехмед се качил на престолот под името [[Мехмед III]], а Махмуд заминал во престолнината [[Отомански Цариград|Цариград]] заедно со неговиот татко. Со качувањето на престолот, неговиот татко наредил погубување на неговите 19 браќа и полубраќа. ==Истанбул== Во [[Истанбул]], Махмуд бил многу популарен кај [[јаничар]]ите. Мехмед бил вознемирен од желбата на Махмуд да го напушти дворецот и да ја преземе улогата на воен принц, особено затоа што тој самиот толку се здебелил што не можел да води кампања. Со надеж дека ќе ги разголи грижите на неговиот татко поради бунтовниците во провинцијата и напредокот во Персија, Махмуд го замолил неговиот татко да го испрати и да му даде команда на армијата{{sfn|Micheal|Kappler|Gavriel|2009|p=187}}{{sfn|International|p=71}}{{sfn|Tezcan|Barbir|2007|p=71}}{{sfn|Ricci|1985|p=78}}{{sfn|Piterberg|2003|p=12}}. Секогаш кога тој зборувал за тоа, Ахмед се обидувал неуспешно да го спречи, а Мехмед станувал сè повознемирен за состојбата. Покрај тоа, Мехмед се плашел дека младите имаат намера да извршат востание против него од палатата{{sfn|Peirce|1993|p=97-8}}. Махмуд бил загрижен гледајќи како големото царство предводено од неговиот татко и од [[Сафије султан]], неговата баба, полека пропаѓа. Неговата мајка исто така не била омилена од Сафије{{sfn|Peirce|1993|p=231}}. Според турската традиција, сите кнезови се очекувало да работат како провинциски гувернери како дел од нивната обука. Сепак, Махмуд бил премлад и сè уште не бил обрежан, ниту бил испратен да управува со која било покраина поради востанието [[Џелали]] и [[Долгата војна во Унгарија]], неодлучна копнена војна меѓу [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката Монархија]] и [[Отоманско Царство]], во Влашка, Трансилванија и Молдавија{{sfn|Börekçi|p=75-6}}. Во главниот град се ширеле гласини за заговор кон Мехмед и доведување на Махмуд на престолот{{sfn|Börekçi|2010|p=66}}. Се водело дискусија меѓу везирите на [[Диван|царскиот совет]] за тоа кој од синовите на султанот треба да биде назначен за наследник на престолот. Везирите биле поделени во две групи, едната го поддржувала Махмуд, а другата го фаворизирала неговиот брат [[Ахмед I|Ахмед]]{{sfn|Börekçi|2010|p=72}}. Според други гласини, доколку не успеел заговорот за убиство на султанот, Махмуд би бил тајно одведен во провинција, каде лесно можел да собере војска и да се бори за престолот{{sfn|Börekçi|2010|p=73}}. Освен тоа, мајката на Махмуд му испратила порака на некој религиозен гледач, бидејќи таа сакала да знае дали нејзиниот син ќе стане следниот султан и колку долго ќе владее нејзиниот сопруг. Човекот одговорил, но пораката ја пресретнал Абдурезак-ага, главниот црн евнух на [[Харем-и Хумајун|царскиот харем]], и истата порака подоцна била предадена на Мехмед и Сафије. Во пораката се вели дека Мехмед ќе умре во рок од шест месеци, без да се спомене дали тоа би било со природна смрт или преку детонирање, и дека нејзиниот син ќе стане следниот султан. Сафије го налутила на Мехмед и го испитувала на Махмуд, кој навистина не знаел ништо за делото на неговата мајка{{sfn|Peirce|1993|p=231-2}}. ==Затвор== Махмуд бил затворен, и измачуван за да го признае делото. Потоа, неговата мајка била повикана на распит, која признала дека испратила порака до религиозниот гледач за да знае за богатството на нејзиниот син, но без никаква намера да се повреди или да помисле за лишување од сопругот. Но, оваа изјава не ги задоволила Мехмед и неговата мајка Сафије{{sfn|Peirce|1993|p=232}}. Султанот решил да се консултира со неговиот [[Голем везир на Отоманското Царство|голем везир]] [[Јемишчи Хасан-паша]] и муфтијата за ова прашање. Тој побарал правно мислење од муфтијата Ебулмејамин Мустафа Ефенди, дали може да го егзекутира својот син или не. Муфтијата дал мислење дека тој не може да го убие својот син без сведоци и може да биде погубен само со образложение дека неговата смрт ќе го задоволи неговиот татко{{sfn|Tezcan|2010|p=68}}. ==Убивање== Махмуд бил погубен на [[7 јуни]] [[1603]] година{{sfn|Somel|2010|p=41}} од страна на четири глуви султански приврзаници во додека Мехмед чекал надвор. Откако била извршена наредбата, Мехмед влегол во собата за да се увери дека Махмуд е мртов{{sfn|Börekçi|2010|p=66}}. По смртта на Махмуд, останале само два сина на Мехмед, идните султани [[Ахмед I|Ахмед]] и [[Мустафа I|Мустафа]]{{sfn|Duindam|2015|p=133}}{{sfn|A ́goston|Masters|2010|p=22}}. Неговите следбеници кои требало да бидат вклучени во тоа прашање биле фрлени во морето. Се шпекулирало дека и неговата мајка била погубена{{sfn|Peirce|1993|p=232}}{{sfn|Walthall|2008|p=90}}, но, таа била испратена во [[Ески-сарај]] до крајот на јуни{{sfn|Börekçi|2010|p=68}}. По неговата смрт, Махмуд бил запаметен како храбар човек и се придружил на категоријата на оние што многу ги сакале јаничарите, османлиски начин на посмртно опишување на амбициозните кнезови{{sfn|Piterberg|2003|p=12}}. ==Последици== Мехмед починал на [[22 декември]], шест и пол месеци подоцна. Според некои извори, причината за смртта на Мехмед била вознемиреност предизвикана од смртта на Махмуд{{sfn|Güzel|Oğuz|Karatay|2002}}. Синот на Мехмед, полубратот на Махмуд, Ахмед се искачил на престолот. Махмуд, за кој не е познато каде бил погребан по неговата смрт, во времето на Ахмед неговите останки биле пренесени во [[Џамија Шехзаде|џамијата Шехзаде]], во гробница изградена по наредба на неговиот брат Ахмед. Ахмед ја испратил и [[Сафије султан]] во [[Ески-сарај]] кон јануари 1604 година, заедно со неговиот брат Мустафа. Тој, исто така, го заменил и главниот [[Кизлар-ага|црн евнух]] на царскиот харем, со нов, Џевхер-ага, заради неговата улога во погубувањето на Махмуд{{sfn|Micheal|Kappler|Gavriel|2009|p=187}}{{sfn|Börekçi|2010|p=128}}. == Наводи == {{наводи}} * {{Наведена книга|first=leslie P.|last=Peirce|title=The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire|publisher=Oxford University Press|year=1993|isbn=978-0-195-08677-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/imperialharemwom00peir}} * {{Наведена книга|first=Baki|last=Tezcan|title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World|publisher=Cambridge University Press|date=September 13, 2010|isbn=978-0-521-51949-6}} * {{Наведена книга|first=|last=|title=International Journal of Turkish Studies - Volume 13|publisher=University of Wisconsin|year=2007|isbn=|ref=International}} * {{Наведена книга|first=Baki|last=Tezcan|first2=Karl K.|last2=Barbir|title=Identity and Identity Formation in the Ottoman World: A Volume of Essays in Honor of Norman Itzkowitz|publisher=Center for Turkish Studies at the University of Wisconsin|year=2007|isbn=978-0-299-22750-0}} * {{Наведена книга|first=Michalis N.|last=Michael|first2=Matthias|last2=Kappler|first3=Eftihios|last3=Gavriel|title=Archivum Ottomanicum|publisher=|year=2009|isbn=}} * {{Наведена книга|first=Hasan Celâl|last=Güzel|first2=Cem|last2=Oğuz|first3=Osman|last3=Karatay|title=The Turks: Ottomans (2 v. )|publisher=|year=2002|isbn=}} * {{Наведена книга|first=|last=|title=FMR : the Magazine of Franco Maria Ricci - Issues 14-16|publisher=Franco Maria Ricci International|year=1985|isbn=|ref=Ricci}} * {{Наведена книга|first=Ga ́bor|last=A ́goston|first2=Bruce Alan|last2=Masters|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|publisher=Infobase Publishing|date=May 1, 2010|isbn=978-1-438-11025-7}} * {{Наведена книга|first=Jeroen|last=Duindam|title=Dynasties: A Global History of Power, 1300–1800|publisher=Cambridge University Press|date=October 1, 2015|isbn=978-1-107-06068-5}} * {{Наведена книга|first=Anne|last=Walthall|title=Servants of the Dynasty: Palace Women in World History|url=https://archive.org/details/servantsofdynast0000unse|publisher=University of California Press|year=2008|isbn=978-0-520-25444-2}} * {{Наведена книга|first=Selcuk Aksin|last=Somel|title=The A to Z of the Ottoman Empire|publisher=Rowman & Littlefield|year=2010|isbn=978-0-810-87579-1}} * {{Наведена книга|first=Gabriel|last=Piterberg|title=An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play|publisher=University of California Press|date=September 4, 2003|isbn=978-0-520-93005-6}} * {{Наведена книга|first=Günhan|last=Börekçi|title=İnkırâzın Eşiğinde Bir Hanedan: III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve 17. Yüzyıl Osmanlı Siyasî Krizi|publisher=|year=|isbn=}} * {{Наведена книга|first=Günhan|last=Borekçi|title=Factions And Favorites At The Courts Of Sultan Ahmed I (r. 1603-17) And His Immediate Predecessors|publisher=|year=2010|isbn=}} * {{Наведена книга|first=Baki|last=Tezcan|title=Searching For Osman: A Reassessment Of The Deposition Of The Ottoman Sultan Osman II (1618-1622)|publisher=|year=2001|isbn=}} * {{Наведена книга |last=Uzuncarsili |first=Ismail Hakki |date=1960 |title=III Mehmed’in oglu sehzade Mahmud’un ölümü |trans-title=The Death of Prince Mahmut, Son of Mehmed III |url= |language=tr |location= |publisher=Belleten |isbn=}} == Надворешни врски == * [http://www.sehzade.gen.tr/sehzade-mahmud.html Şehzade Mahmud in Turkish] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://m.takvim.com.tr/yazi_dizisi/2011/01/04/sarayin_koridorlarinda_bir_sehzadenin_cigligi Sarayın koridorlarında bir şehzadenin çığlığı] {{Отомански принцови}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Махмуд }} [[Категорија:Отоманска династија]] [[Категорија:Отоманци од 16 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Погубени Отоманци]] q0jt1h827gyonie2s00bt9yjcbfq1yg 0 1245533 5649841 5638174 2026-10-25T22:25:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649841 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=2NE1|Background=group_or_band|Img=2NE1 from acrofan.jpg | Img_size = | Img_capt =Лево кон десно: Минзи, CL, Бом и Дара |Landscape=yes|Alias=|Origin=[[Сеул]], Јужна Кореjа|Genre={{flatlist| *[[K-pop]] *[[Хип-хоп]] *[[Современ Р&Б|R&B]] *[[Денс-поп]] *[[Електропоп]]}}|Years_active=2009–2016<ref name="disbandment"/>|Label={{flatlist| *[[YG Entertainment|YG]] *{{no wrap|[[Avex Group]]}} *{{no wrap|[[Warner Music]]}} *{{no wrap|[[Capitol Records|Capitol]]}} *{{no wrap|[[School Boy Records|School Boy]]}}}}|Associated_acts={{flatlist| *[[Теди Парк|Теди]] *[[Биг Бенг (јужнокорејски бенд)|Биг Бенг]] *{{no wrap|[[YG Family]]}}}}|Past_members=*[[Парк Бом|Бом]] *[[Сандара Парк|Дара]] *[[CL (пејач)|CL]] *[[Минзи]]}} '''2NE1''' ({{Langx|ko|투애니원}}, twen(t)y-one) — [[женска група]] од [[Јужна Кореја]], составена од [[Парк Бом|Бом]], CL, Дара и Минзи, создаден од YG Entertainment во 2009 година. Откако се појавиле заедно со машкиот бенд Биг Бенг во песната „Lollipop“, [[промоционална снимка]] за LG Electronics, групата ја зголемила нивната слава со издавањето на нивните две истоимени [[EP|мини албуми]], ''2NE1'' (2009) и ''2NE1'' (2011), и два студиски албуми, ''To Anyone'' (2010) и ''Crush'' (2014). Сите се искачиле на местото број еден на списокот на Гаон албуми. Тие исто така постигнале девет хитови број еден на Гаонската дигитална табела, со „Try to Follow Me“, „Go Away“, „Lonely“, „I Am The Best“, „Ugly“, „I Love You“, „Falling in Love“,„Missing You “и „Come Back Home“. Квартетот истовремено водел слично успешна кариера во [[Јапонија]], објавувајќи ја јапонската верзија на нивниот втор мини албум, „''Nolza“'' (2011) и следејќи ги студиските албуми „''Collection“'' (2012) и „''Crush“'' (2014). По долготрајна пауза, Минзи ја напуштила групата во април 2016 година,<ref name="minzyleave">{{Наведени вести|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201604051739274802832_2|title=Member Gong Minzy to leave 2NE1|last=Doo|first=Rumy|date=5 април 2016|work=Kpop Herald|access-date=8 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> додека остатокот од групата се распуштил подоцна тој ноември.<ref name="disbandment">{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7588838/2ne1-disbands-yg-entertainment|title=2NE1 Officially Disbands, YG Entertainment Renews Contracts With CL and Dara|last=Tamar Herman|first=|date=26 ноември 2016|work=|access-date=8 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=www.billboard.com}}</ref> Нивниот последен сингл „Goodbye“ бил издаден на 21 јануари 2017 година.<ref name="finalsingle">{{Наведени вести|url=http://news.nate.com/view/20170105n35974?mid=n0107|title=[공식입장] YG 측 "2NE1, 21일 '굿바이' 음원 발표"|date=5 јануари 2017|access-date=10 јуни 2020|publisher=news.nate.com|language=ko}}</ref> На врвот на нивната кариера и пред нивното разделување, 2NE1 била сметана за една од најуспешните и најпознатите женски групи во Јужна Кореја.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7865168/best-k-pop-girl-groups-decade|title=10 Best K-Pop Girl Groups of the Past Decade: Critic's Picks|last=Herman|first=Tamar|date=12 јули 2017|work=Billboard|access-date=8 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.cnn.com/2017/02/16/entertainment/south-korea-k-pop/index.html|title=K-pop's growing pains: Why Asia's biggest bands are splitting up|last=Liu|first=Marian|date=17 февруари 2017|work=CNN|access-date=8 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Имајќи продадено 66,5 милиони рекорди, тие се едни од најпродаваните женски групи на сите времиња.<ref name="sales">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.insidermonkey.com/blog/16-best-selling-girl-groups-of-all-time-377221/?singlepage=1|title=16 Best Selling Girl Groups of All Time|last=Dutta|first=Soma|date=15 октомври 2015|work=Insider Monkey|accessdate=10 јуни 2017|archive-date=2017-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702061754/http://www.insidermonkey.com/blog/16-best-selling-girl-groups-of-all-time-377221/?singlepage=1|url-status=dead}}</ref> Списанието [[Билборд (магазин)|''Билборд'']] ги рангирал 2NE1 како една од најдобрите К-поп женски групи во изминатата деценија додека „''[[The New York Times]]“'' го именувал настапот на 2NE1 во Пруденталниот центар во [[Њу Џерси]] како еден од „најдобрите концерти на 2012 година“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2012/12/27/arts/music/the-best-concerts-of-2012-as-seen-by-times-critics.html|title=The Best Concerts of 2012, as Seen by Times Critics|work=[[The New York Times]]|access-date=January 6, 2013|quote=This was the year K-pop arrived — not in the form of "Gangnam Style," which was everywhere and yet completely evanescent — but in these arena shows, which were full of thousands of young, paying fans eager to see the girls of 2NE1 and the boys of BigBang, groups with zero American hits between them, but rabid American followings all the same.}}</ref> == Историја == [[Податотека:2ne1 Logo (Transparent Background).png|thumb|250px|Логото на групата]] === Пред дебито === 2NE1 била прв пат спомената од јужнокорејскиот печат кон крајот на 2004 година. Двете Бојунг од Спика и Линзи од Фистар биле обучувани заедно со членовите на 2NE1. Сепак, тие биле елиминирани пред дебито.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allkpop.com/article/2015/08/fiestars-linzy-reveals-she-almost-become-a-2ne1-member-in-international-bnt|title=FIESTAR's Linzy reveals she almost become a 2NE1 member in 'International bnt' - allkpop.com}}</ref> YG Entertainment официјално објавил во почетокот на 2009 година дека групата ќе биде составена од четири члена и дебито некаде во мај истата година.<ref name="may">{{Наведени вести|url=http://www.gooddaysports.co.kr/news/?cset=&bset=view&tot_code=47&code=4206|title=|last=Park Kyeong-eun|first=|date=28 март 2009|work=Good Day Sports|access-date=8 јуни 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506141738/http://www.gooddaysports.co.kr/news/?cset=&bset=view&tot_code=47&code=4206|archive-date=6 мај 2012|dead-url=|language=ko|script-title=ko:'여자빅뱅' 5월 초 데뷔, 新 여자아이돌 대 격돌|trans-title="Female Big Bang" Debut in May, Female Idol Groups Crash (Together)}}</ref> Компанијата изјавила дека групата тренирала четири години и дека нивниот деби албум ќе содржи песни изработени од водачот на 1TYM, Теди Парк.<ref name="trio">{{ko}} Hong, Jae-hyeon. [http://www.donga.com/fbin/output?f=j__&n=200901060261&df=7 여자 아이들그룹 ‘3차 대전’ ‘애프터스쿨’·YG 3인조… ‘불꽃경쟁’ (''Female Idol Groups, Three of Them in War: "After School" – "YG's Trio"...Flower War'')] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220127053655/https://www.donga.com/news/article/all/20090106/8680393/1 |date=2022-01-27 }}. ''DongA.com''. 6 јануари 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref><ref name="spark">{{ko}} Kim, Hyeong-woo. [http://newsen.com/news_view.php?uid=200901211454221002 여자빅뱅 5인조 결정 ‘산다라박 합류’ (''Female Big Bang Now 4-Member Group, "Sandara Park Included"'')]. ''Newsen''. 21 јануари 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Името на групата првично било објавено како „21“, меѓутоа, поради откритието на пејачка со истото име, групата брзо била преименувана во „2NE1“.<ref>{{ko}} Lee, Hyae-rin. [http://www.asiae.co.kr/uhtml/read.php?idxno=2009033016161664996 YG "원조 21에게 미안, '여자빅뱅' 이름 2NE1로 교체" (''YG "We apologise to original '21' and Have Changed the Name to 2NE1!! Please forgive us!"'')]. ''Asia Economy''. 30 март 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Името, изговорено на корејски јазик е приближно на англиски како „To Anyone“ или (според англискиот во [[Американски англиски јазик|САД]]) „Twenty One“ (дваесет и еден), ги комбинира фразите „21 век“ и „Нова еволуција“. === 2009–2010 година: Деби и деловен успех === [[Податотека:2NE1–Asia Song Fastival.jpg|мини|2NE1 на шестиот Фестивал на песна на Азија во 2009 година.]] На првиот [[EP|мини албум]] „2NE1“ (2009) му претходеле два сингла. Првиот, „Lollipop“, бил снимен со колегите Биг Бенг и објавен на 27 март 2009 година за промовирање на телефонот LG Cyon.<ref name="may"/> Иако било снимено музичко видео,<ref name="cyon">{{ko}} Lee, Duna. [https://web.archive.org/web/20110511154104/http://www.ukopia.com/ukoKoreaNews/?page_code=read&uid=125784 '여자빅뱅' CF통해 모습 공개한다 (''"Female Big Bang" First Shown Through Commercial'')]. ''uKopia''. 26 март 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> „Lollipop“ не била промовирана заради поврзаност со рекламирање на производи, што предизвикало проблеми со подобноста на музичките листи.<ref name="network">{{ko}} Im, I-rang. [http://www.mydaily.co.kr/news/read.html?newsid=200904171353431132 빅뱅-2NE1 '롤리팝', CM송 최초 가요프로 1위 될까? (''Big Bang-2NE1 "Lollipop", First Commercial Song to Hit #1 on Network Music Shows?'')]. ''MyDaily''. 17 април 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Вториот сингл, „Fire“, напишан и продуциран од Теди Парк<ref>{{ko}} [http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2009050708167&sid=01073305&nid=007&ltype=1&pkind=all 신예 여성그룹 2NE1, 첫 타이틀곡 `파이어` 발표 (''New Female Group 2NE1, First Single "Fire" Released'')] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090718223757/http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2009050708167&sid=01073305&nid=007&ltype=1&pkind=all |date=2009-07-18 }} . ''Korea Economic Daily''. 7 мај 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> бил објавен во мај и содржел елементи на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[реге]].<ref>{{ko}} [http://news.sbs.co.kr/section_news/news_read.jsp?news_id=N1000585331 양현석 "2NE1 데뷔곡은 레게풍 힙합곡" (''Yang Hyeon-seok "2NE1's Debut Song is Reggae/Hip-Hop Song"'')]. ''SBS News''. 30 април 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Неговото музичко видео имало две верзии - „вселенска“ верзија и „улична“ верзија. Во првите 24 часа на објавување, видеата добиле над еден милион прегледи.<ref name="daebak">{{ko}} Park, Sae-yeon. [http://news.joins.com/article/3598500.html?ctg=15 2NE1, 2009 최고신인 되나? ‘파이어’ M/V 1백만 클릭 ‘대박’ (''2NE1, 2009 Best New Group? "Fire" Music Video Receives 1 Million Clicks, "Huge Success"'')]{{Мртва врска|date=јуни 2017}}. ''JoongAng Ilbo''/''Newsen''. 7 мај 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> И песната „Fire“ и групата станале познати поими за пребарување преку Интернет. Крајниот сингл, „I Don't Care“, бил објавен истовремено заедно со нивното прво истоимено ЕП во јули.<ref name="release">{{ko}} Kim, Hyeong-wu. [http://isplus.joins.com/article/article.html?aid=1176964 2NE1 아이돈케어 ‘힙합전사에서 귀여운 여인 깜짝 변신’ (''2NE1's "I Don't Care" "Swift Change from Hip-Hop Warriors to Sweet Girls"'')] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090913064101/http://isplus.joins.com/article/article.html?aid=1176964 |date=2009-09-13 }}. ''IS Plus''/''Newsen''. 1 јули 2009.Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Промотивните активности брзо следувале за да претстават помека, повеќе женска слика на групата за да се разликува со поострата слика претходно претставена во „Fire“.<ref>[http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2009/07/135_48673.html 2NE1 Comes Out on Top at Music Bank]. ''The Korea Times''. 18 јули 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> „I Don't Care“ станала најсимнуваната песна во тој месец, подоцна освојувајќи ја Песна на годината на Азиските музички награди Мнет.<ref>[http://awardsandwinners.com/category/mnet-asian-music-awards/2009/ "2009 Mnet Asian Music Awards"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171006161756/http://awardsandwinners.com/category/mnet-asian-music-awards/2009/ |date=2017-10-06 }}. ''Awards and Winners''. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Иако членовите на групата ги снимиле и објавиле своите соло материјали во август, тие извеле реге верзија на „Не ми е гајле“ на ''Инкигајо'' во септември.<ref name="unplugged">{{ko}} Hong, Jeong-won. [http://news.joins.com/article/170/3755170.html?ctg=15 2NE1 ‘아이돈케어’ 레게믹스 반응 ‘핫’..3일 음원공개 (''2NE1's "I Don't Care" Reggae Remix Received Hotly, To Be Released Digitally on the 3rd'')] . ''Joins.com''/''Newsen''. 1 септември 2009. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Поради популарноста на ремиксот, тој бил објавен на дигиталните продавници на 3 септември како свој следен дигитален сингл.<ref name="unplugged" /> Распродадени со успехот на нивните синглови, продажбата на ''2NE1'' достигнала 100.000 примероци до крајот на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allkpop.com/2010/09/comeback-d-2-2ne1s-upcoming-album-hits-monster-preorder-numbers|title=Comeback D-2, 2NE1's upcoming album hits monster pre-order numbers|last=|first=|date=6 септември 2010|work=|publisher=Allkpop.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> 2NE1 подоцна настапиле на шестиот Фестивал на песна на Азија, претставувајќи ја Кореја заедно со уште три групи и подоцна ја освоиле Наградата за азиски новајлија. [[Податотека:The South Korean girl group 2NE1 posing for the Korean Culture and Information Service, August 2010.jpg|алт=|мини| 2NE1 како го снимаат музичкиот спот за „Can't Nobody“ во 2010 година]] Во 2010 година, 2NE1 неочекувано ја издале „ Try to Follow Me “ во февруари преку разни дигитални продавници без претходно соопштение или промоција за да го поддржат телефонот Corby Folder на [[Samsung|Самсунг]].<ref name=":1">{{ko}} Park, Se-yeon. [http://news.joins.com/article/297/4006297.html?ctg=15 2NE1 오늘(9일) 게릴라 신곡 깜짝공개 ‘날 따라 해봐요’ (''2NE1 Releases "Guerilla" Surprise Single "Please Follow Me" Today (the 9th)'')]{{Мртва врска}}. ''JoongAng Ilbo''/''Newsen''. 9 февруари 2010. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Песната се искачила на првото место на дигиталната табела Гаон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=08&hitYear=2010&termGbn=week|title=Try to Follow Me|last=|first=|date=|work=|language=ko|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Тоа лето, 2NE1 патувале за [[Лос Анџелес]] и [[Лондон]] за снимање на англиски песни за еден деби албум во САД со членот и музички продуцент на Black Eyed Peas, [[Вилијам Џејмс Адамс|will.i.am]]. Групата снимила вкупно 10 песни во нивните почетни сесии.<ref name="americandebut">{{Наведени вести|url=http://www.nst.com.my/nst/articles/Orientalwhirl_Americandebutfor2NE1/Article/|title=Oriental whirl: American debut for 2NE1|last=|first=|date=19 септември 2010|work=New Straits Times|access-date=8 јуни 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007003709/http://nst.com.my/nst/articles/Orientalwhirl_Americandebutfor2NE1/Article|archive-date=7 октомври 2010|dead-url=}}</ref> Првиот целосен албум на квартетот, To Anyone (2010), бил издаден на 9 септември, а дебитирал на местото број 7 на [[Билборд (магазин)|Билборд табелата]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7588838/2ne1-disbands-yg-entertainment|title=2NE1 Officially Disbands, YG Entertainment Renews Contracts With CL and Dara|last=Herman|first=Tamar|date=26 ноември 2016|work=Billboard|access-date=8 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Пред објавувањето на албумот, тој веќе добил 120.000 нарачки.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.dkpopnews.net/2010/09/news-2ne1s-to-anyone-album-pre-order.html|title=[NEWS] 2NE1's "To Anyone" Album Pre-order Tops Hanteo Real-time Album Sales Chart!|last=|first=|date=|work=Daily K Pop News|access-date=8 јуни 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007022709/http://www.dkpopnews.net/2010/09/news-2ne1s-to-anyone-album-pre-order.html|archive-date=2017-10-07|dead-url=|language=en-US|url-status=dead}}</ref> Содржел вкупно 12 песни, објавени биле четири синглови: првите пет хитови „Clap Your Hands“, „ Can't Nobody“, „It Hurts (Slow)“ и на врвот на табелата „Go Away“.<ref name="Gaon chart single rankings">Gaon chart single rankings:</ref><ref name="Halloween song">{{Наведена мрежна страница|url=http://spn.edaily.co.kr/entertain/newsRead.asp?sub_cd=EA21&newsid=01210326593135216&DirCode=0010201|title=양현석 "2NE1 후속곡..할로윈 공개" 호기심|last=Park, Mi Yae|first=|date=23 октомври 2010|work=SPN|publisher=eDaily|language=ko|trans-title=Yang Hyun Suk: "2NE1 follow up song on Halloween," sparks public curiosity|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}}</ref><ref name="It Hurts single">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/977#more-977|title=2NE1 후속곡 아파|last=|first=|date=30 октомври 2010|work=YG Life|publisher=YG Entertainment|language=ko|trans-title=2NE1 Follow Up Song It Hurts|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Мртва врска}}</ref> Петтата песна „Don't Stop the Music“ била снимена како „посебен подарок за тајландските обожаватели“, а исто така била искористена во комбинација со поддршката на групацијата Јамаха Фиоре.<ref name="Don't Stop the Music">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pingbook.com/news/view.php?id=10777|title=สี่สาวเปรี้ยวซ่า 2NE1 เตรียมส่งซิงเกิลพิเศษ "Don't Stop The Music" เพื่อแฟนไทยโดยเฉพาะพร้อมฟังก่อนใครในโลก!! 26 พฤศจิกายนนี้ ทุกคลื่นวิทยุทั่วประเทศ. กระแสตอบรับดี โอกาสเจอ 2NE1 ยิ่งมาก!!|last=|first=|date=25 ноември 2010|work=Pingbook Entertainment|publisher=Pingbook Network|language=th|trans-title=2NE1 објавувајќи ја „Don't Stop the Music“ како посебен проект за тајландските обожаватели, објавувајќи ја на 26 ноември, добра можност да ги сретнат 2NE1!|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> На доделувањето на Азиските музички награди Мнет во 2010 година, 2NE1 ги одвеле дома највисоките признанија: „Уметник на годината“, „Најдобро музичко видео“ за „Can't Nobody“, „Најдобра женска група“ и „Албум на годината“.<ref name="winners">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mb.com.ph/node/290011/2ne1-win|title=2NE1 wins MAMA Artist, Album of the Year|last=Hicap, Jonathan M.|date=November 29, 2010|work=Manila Bulletin|publisher=Manila Bulletin Publishing|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225224014/http://www.mb.com.ph/node/290011/2ne1-win|archive-date=December 25, 2010|accessdate=February 12, 2011}}</ref><ref name="nominees">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mb.com.ph/articles/284825/controversial-mnet-asian-music-awards-bares-nominees|title=Controversial Mnet Asian Music Awards bares nominees|last=Hicap, Jonathan M.|date=October 29, 2010|work=Manila Bulletin|publisher=Manila Bulletin Publishing|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029175022/http://mb.com.ph/articles/284825/controversial-mnet-asian-music-awards-bares-nominees|archive-date=October 29, 2010|accessdate=February 12, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvdaily.mk.co.kr/read.php3?aid=1290984058107358010|title=MAMA "보아-女가수상, 씨엔블루-男신인상 등 추후 전달"|date=November 29, 2010|work=tvdaily.mk.co.kr|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113105106/http://tvdaily.mk.co.kr/read.php3?aid=1290984058107358010|archive-date=November 13, 2013|accessdate=29 January 2015}}</ref> === 2011–2012 година: Јапонско деби и меѓународно проширување === На 19 јануари 2011 година, „ Can't Nobody (англиска верзија)“ била издадена на јапонската дигитална продавница Рекочоку како мелодии за ѕвонење.<ref name="recochoku1">{{Наведена мрежна страница|url=http://avexnet.or.jp/2ne1/info/110112.html|title=CAN'T NOBODY (English Version)　レコチョクにて独占先行配信開始!|last=|first=|date=19 јануари 2011|work=2NE1 Avex Official Website|publisher=Avex Group|language=ja|trans-title="Can't Nobody (English Version)" exclusive ringtone release on Recochoku!|archive-url=https://web.archive.org/web/20110322041220/http://www.avexnet.or.jp/2ne1/info/110112.html|archive-date=22 март 2011|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Следниот месец, придружно музичко видео било достапно за преземање преку [[iTunes]] Јапонија. Нивниот јапонски деби сингл „Go Away“ бил објавен како ринг-тон на 9 март,<ref name="go away single">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sanspo.com/geino/news/110223/gnj1102230506020-n2.htm|title=|last=|first=|date=23 февруари 2011|work=Sanspo.com|publisher=Sankei Digital Inc|language=ja|script-title=ja:"最後の大物"２ＮＥ１、今春日本デビュー|trans-title=2NE1 to debut in Japan this Spring|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623034858/http://www.sanspo.com/geino/news/110223/gnj1102230506020-n2.htm|archive-date=23 јуни 2011|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> а подоцна бил користен како тематска песна за јапонската телевизиска програма ''Мезамаши ТВ''.<ref name="mezamashi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avexnet.or.jp/2ne1/info/110331.html|title=「GO AWAY」、フジテレビ系「めざにゅ〜」テーマソングに決定！|last=|first=|date=31 март 2011|work=Avex Official Website – 2NE1|publisher=Avex Group|language=ja|trans-title="Go Away" selected to be Mezamashi TV's theme song!|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511020027/http://www.avexnet.or.jp/2ne1/info/110331.html|archive-date=11 мај 2011|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> На 16 март, првиот корејски ЕП „''2NE1“'' бил достапен во [[Јапонија]]; промотивните активности биле откажани како резултат на [[Земјотрес во Сендај 2011|земјотресот во Тохоку и цунамито]].<ref name="situation">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.nate.com/view/20110316n26328|title=양현석 "2NE1, 日안정되면 언제든 활동OK..韓활동먼저"|last=Gil|first=Hye-seong|date=16 март 2011|work=Nate News|publisher=SK Communications|language=ko|trans-title=Yang Hyun Suk: "2NE1, waiting until Japanese situation is stable"|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> „''2NE1“'' дебитирал на 24. место на топ листите на Орикон, продавајќи 3.860 примероци во својата прва недела на издавање.<ref name="2ne1 week 1 oricon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/more/3/|title=|last=|first=|date=|work=Oricon Style|publisher=Oricon Inc|language=ja|script-title=ja:アルバム 週間ランキング|trans-title=Album Weekly Ranking|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Првичните планови за нивното официјално деби на Јапонија на ''Музичката станица'' биле одложени за подоцна во истата година, како резултат на земјотресот,<ref name="music station cancelled">{{Наведена мрежна страница|url=http://avexnet.or.jp/2ne1/info/1103112.html|title=テレビ朝日「MUSIC STATION」オンエア中止のお知らせ|last=|first=|date=11 март 2011|work=Avex Official Website – 2NE1|publisher=Avex Group|language=ja|trans-title=TV Asahi's ''Music Station'' appearance cancelled|archive-url=https://web.archive.org/web/20110318095556/http://avexnet.or.jp/2ne1/info/1103112.html|archive-date=18 март 2011|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> иако квартетот учествувал во кампањата преку Навер „Молете се за Јапонија“ заедно со многу други корејски познати личности за да соберат средства за жртвите од земјотресот.<ref name="pray for japan">{{Наведена мрежна страница|url=http://photo.naver.com/galleryn/130/12172|title=스타들의 "Pray for Japan" 릴레이가 시작되었습니다!|work=Naver|publisher=NHN Corp|language=ko|trans-title=Star's "Pray for Japan" relay has started!|accessdate=10 јуни 2020|archive-date=2011-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321051525/http://photo.naver.com/galleryn/130/12172|url-status=dead}}</ref> Групата се вратила во Јужна Кореја со нивниот втор ЕП „2NE1“ (2011), постигнувајќи три хитови на првото место: „Lonely“, „I Am The Best“, кој исто така ја освоила наградата „Песна на годината“ на доделувањето на Азиските музички награди Мнет,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mama.interest.me/2014mama/history?type=winner&year=2011|title=2011 MAMA Winners|work=Mnet Asian Music Awards|publisher=CJ E&M|accessdate=December 15, 2014|archive-date=2014-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209164544/http://mama.interest.me/2014mama/history?type=winner&year=2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soompi.com/2011/11/01/mnet-releases-mama-awards-nominees-list/|title=Mnet Releases MAMA Awards Nominees' List|date=November 1, 2011|work=Soompi|accessdate=December 15, 2014|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115808/http://www.soompi.com/2011/11/01/mnet-releases-mama-awards-nominees-list/|url-status=dead}}</ref> и „Ugly“ како и хитот на местото број 3 „Hate You“.<ref name="Gaon chart single rankings"/> Самиот албум бил голем успех, држејќи го врвот на Гаонската листа и продавајќи над 108.000 примероци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.instiz.net/pt/2637866|title=[인티포털] 가온 차트 역대 음반판매량 TOP100 (2010~2014)|date=April 13, 2018|work=인스티즈(instiz, 音思提资)}}</ref> По завршувањето на промоциите во август 2NE1 го одржале првиот распродаден самостоен концерт во Олимписката сала во Олимпискиот парк Џамсил на 26, 27 и 28 август во [[Сеул|Сеул, Јужна Кореја]] пред да летаат назад во Јапонија. [[Податотека:2NE1_from_acrofan.jpg|лево|мини| 2NE1 на Наградите на Јутјуб за 2011 година]] Одлучувајќи да го преснимаат нивниот втор EP „''2NE1“'' (2011) на јапонски јазик, албумот бил издаден како ''„Nolza“'' и објавен истата година, достигнал прво место на топ листите на Орикон и продал над 48.000 примероци.<ref name="OriconSales">{{Наведена мрежна страница|url=http://ranking.oricon.co.jp|title=オリコンランキング情報サービス「you大樹」|last=|first=|date=|work=|publisher=Oricon|language=ja|url-access=subscription|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Изданијата на јапонски јазик на „I Am The Best“, „Hate You“, „Go Away“ и „Lonely“ биле објавени како синглови. Тие исто така ја започнале Првата турнеја во Јапонија 2NE1 - Нолза на 19 и 20 септември во арената Јокохама. Тој октомври, MTV Iggy одржа глобален натпревар, на кој 10 бендови од целиот свет се натпреварувале со гласање за титула на „Најдобар нов бенд“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtviggy.com/best-new-band-in-the-world-concert-sweepstakes/|title=You chose the best, and now it's your time to celebrate.|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Со нивната песна „I Am The Best“, 2NE1 биле крунисани за победници на титулата на 10 ноември 2011 година, со што ова била нивна прва награда во Соединетите Држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtviggy.com/articles/world-meet-2ne1/|title=World, Get Ready For 2NE1: MTV Iggy's Best New Band In The World!|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> 2NE1 настапиле на [[Тајмс сквер|Тајмс Сквер]] во декември за да ја прифатат честа. На крајот на 2011 година, 2NE1 биле номинирани и за Јапонската награда на музички записи за „Најдобар нов уметник“, губејќи од јапонската женска група Fairies.<ref name="tokyograph20111120">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tokyograph.com/news/53rd-japan-record-award-winners/|title=53rd Japan Record Award winners|last=|first=|date=20 ноември 2011|work=|publisher=Tokyograph|archive-url=https://www.webcitation.org/6AF8mDIkh?url=http://www.tokyograph.com/news/53rd-japan-record-award-winners/|archive-date=2012-08-28|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020|url-status=dead}}</ref><ref name="tokyograph20111230">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tokyograph.com/news/akb48-wins-53rd-japan-record-award/|title=AKB48 wins 53rd Japan Record Award|last=|first=|date=30 декември 2011|work=|publisher=Tokyograph|archive-url=https://www.webcitation.org/6AF8nCl8Z?url=http://www.tokyograph.com/news/akb48-wins-53rd-japan-record-award/|archive-date=2012-08-28|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> На 28 март 2012 година, 2NE1 го издале својот прв целосен јапонски албум „''Collection“,'' заедно со нивниот втор јапонски сингл „Scream“. Албумот вклучувал јапонски преработки на нивните корејски песни како „Love Is Ouch“, „ Fire “ и „ I Don't Care “, како и препев на хит-песната на [[Мадона (пејачка)|Мадона]] од 1984 година „Like A Virgin“. Повеќе изданија на албумот биле објавени за да вклучуваат ДВД во кој биле содржани јапонски и корејски музички видеа на групата, според музичкото мрежно место на Орикон. Албумот се искачил на 5. место на Орикон Дејли табелата и продал над 32.000 примероци во Јапонија.<ref name="OriconSales"/><ref name="oricon albums">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/489627/ranking/cd_album/|title=|last=|first=|date=|work=|publisher=Oricon|language=ja|script-title=ja:２ｎｅ１のアルバム売り上げランキング|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> Подоцна истата година, 2NE1 и групата Биг Бенг биле поканети да настапат за прв пат на Фестивалот Спрингроу во 2012 година во Јапонија, заедно со некои од најдобрите хип-хоп уметници од САД и Јапонија. Претходната година биле поканети 2NE1 и подгрупата GD <nowiki>&</nowiki>amp; TOP, но заради трагедијата со цунамито и земјотресот во Јапонија, фестивалот бил откажан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://asiapacificarts.usc.edu/article@apa?big_bang_and_2ne1_added_to_springroove_lineup_17886.aspx|title=Big Bang and 2NE1 added to Springroove lineup|last=|first=|date=31 јануари 2012|work=|publisher=Asia Pacific Arts|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107092642/http://asiapacificarts.usc.edu/article@apa?big_bang_and_2ne1_added_to_springroove_lineup_17886.aspx|archive-date=7 ноември 2014|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> 2NE1 исто така соработувал со јапонската хип-хоп група М-Фло за песната „She's So (Outta Control)“, која била претставена на шестиот студиски албум на уметникот, ''„Square One''“. Песната била објавена како водечка песна од албумот, две недели пред објавувањето на албумот на 29 февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.jasrac.or.jp/eJwid/main.jsp?trxID=F20101&WORKS_CD=70434069&subSessionID=001&subSession=start|title=作品コード 704-3406-9 ＳＨＥ'Ｓ　ＳＯ（ＯＵＴＴＡ　ＣＯＮＴＲＯＬ）|last=|first=|date=|year=2012|work=|publisher=JASRAC|trans-title=M-Flo "She's So(Outta Control)" tie-up information|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> „She's So (Outta Control)“ стигнала до местото 43 на [[Билборд (магазин)|табелата на Билборд]] Japan Hot 100.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100/11-50/|title=Japan Billboard Hot 100|last=|first=|date=21 март 2012|work=|publisher=Billboard Japan|archive-url=https://web.archive.org/web/20120224011345/http://www.billboard-japan.com/system/jp_charts/hot100/11-50/|archive-date=24 февруари 2012|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> 2NE1 последователно ги завршил своите јапонски промоции изведувајќи на МТВ Видео музичките награди на Јапонија, што биле одржани на 23 јуни во центарот Махукари Месе. Тие исто така ја освоиле наградата „Најдоброто ново видео на уметник“ за нивната песна „I Am the Best“. Не-албумскиот сингл „I Love You“, исто така, бил објавен во нивната матична земја, на врвот на табелата и да станал нивниот шести сингл на првото место.<ref name="news.naver.com">{{ko}} [http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=shm&sid1=106&oid=108&aid=0002147417 [단독&#x5D;2NE1, 1년만 전격컴백..6월 韓새앨범·7월 콘서트 :: 네이버 뉴스]. News.naver.com. Посетено на 8 јуни 2020.</ref> Тој декември 2NE1 и Биг Бенг стигнале на списокот на МТВ Стајл за „Најдобар стил на бенд за 2012 година“. Двете групи на YG Entertainment биле единствените азиски уметници што биле на списокот од 10 други различни музичари, кој ги вклучувал [[One Direction]], [[The Wanted]], Backstreet Boys, [[Спајс Грлс|Spice Girls]], [[Destiny's Child|Destiny’s Child]], Fun and No Doubt.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://style.mtv.com/2012/12/07/best-band-style-of-2012/|title=Best Band Style Of 2012|date=December 7, 2012|publisher=MTV|accessdate=October 28, 2013|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029210716/http://style.mtv.com/2012/12/07/best-band-style-of-2012/|url-status=dead}}</ref> === 2013–2014: Соработки, светско признание и светска турнеја === На 14 март 2013 година, 2NE1 го објавиле синглот на англиски јазик „Take the World On“, што било соработка со пејачот [[Вилијам Џејмс Адамс|will.i.am.]] Песната претходно била користена во реклама за Intel Ultrabook<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/8179|title=will.i.am and 2NE1 Take the World On with Intel Ultrabook Project|last=|first=|date=19 јуни 2012|work=|publisher=Mwave|archive-url=https://archive.today/20131125212504/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/8179|archive-date=25 ноември 2013|dead-url=|accessdate=8 јуни 2020}}</ref> На 21 март, во интервју за „''Elle“'', CL потврдила дека групата сè уште не планирала албум за во САД, но сакала да произведе повеќе песни во англиски. Втората соработка со will.i.am ја створила „Gettin' Dumb"; овој пат вклучувајќи го и неговиот бендов колега apl.de.ap. Песната била прикажана на вториот албум на ''will.i.am #willpower'', кој бил објавен на 23 април. Следните синглови на 2NE1 не биле врзани за ниту еден албум, со високо котирачките песни „Falling in Love“ и „Missing You“, станувајќи нивни седми и осми број еден синглови. Третата, „Do You Love Me“, била хит на третото место.<ref name="Gaon chart single rankings"/> [[Податотека:2NE1_2013.jpg|мини|2NE1 настапувајќи на Samsung Passion Talk, септември 2013 година]] Во 2014 година, квартетот се појавил на епизода од ''Ергенот'' во јануари и подоцна, во финалето за ''Американскиот следен топ модел'' каде што последното шоу било снимано во Јужна Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/29632?lang=en|title=2NE1 to Appear on the Final Episode of "America's Next Top Model"|last=|first=|date=|work=|publisher=Yg Life|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=9 јуни 2020}}</ref> Следниот месец, 2NE1 го издале својот втор студиски албум ''„Crush“'' (2014).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/27590?lang=en|title=NEWS ABOUT '2NE1'|last=|first=|date=13 февруари 2014|work=|publisher=YG-Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301185019/http://www.yg-life.com/archives/27590?lang=en|archive-date=2014-03-01|dead-url=|accessdate=9 јуни 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/27872?lang=en|title=NEWS ABOUT '2NE1' : PART 2|last=|first=|date=19 февруари 2014|work=YG Life|publisher=YG Entertainment|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=9 јуни 2020}}</ref> Два синглови биле објавени истовремено: „Come Back Home“ и „Happy“. „Come Back Home“ се искачила на првото место на табелата на песни Гаун, со што станала нивниот деветти хит на местото број 1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=11&hitYear=2014&termGbn=week|title=Come Back Home" and "Gotta Be You|last=|first=|date=|work=|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20150514025416/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=11&hitYear=2014&termGbn=week|archive-date=14 мај 2015|dead-url=|accessdate=9 јуни 2020}}</ref> Нивниот трет сингл од албумот, „Gotta Be You“ бил објавен на 20 мај заедно со музичкото видео. „Crush“ продал 5.000 примероци за 4 дена во Соединетите Држави, достигнувајќи го на # 61 на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] и поставил нов американски рекорд за „Највисоко рангирање и најдобро продаван албум на К-поп“, победувајќи други групи како што се Girl's Generation и Биг Бенг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/5923212/2ne1-sets-new-us-record-for-highest-charting-best-selling-k-pop|title=2NE1 Sets New U.S. Record for Highest-Charting, Best-Selling K-Pop Album With 'Crush'|last=|first=|date=|work=Billboard|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=9 јуни 2020}}</ref> На 26 јуни издале јапонско издание „Crush''“,'' кое достигнало бр. 4 на табелата дневен албум Орикон.<ref name="oricon albums"/> Групата ја одржала и четвртата концертна турнеја ''AON: All or Nothing'', во која биле вклучени застанувања во [[Кина]], [[Сингапур]], [[Тајван]], [[Тајланд]], [[Филипини]], Јапонија, [[Малезија]] и [[Индонезија]]. Од март до октомври, тие извеле вкупно дваесет концерти низ 16 градови, со вкупно 180.000 присутни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/26256?lang=en|title=2NE1 – 2014 WORLD TOUR|last=|first=|date=26 декември 2013|work=|publisher=YG Life|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/26723?lang=en|title=DARA on '2NE1's World Tour Preparation' #1&#93; A very serious videoconference|last=|first=|date=15 јануари 2014|work=YG Life|publisher=YG Entertainment|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/26744?lang=en|title=2nd World Tour Title: 2NE1 AON (ALL OR NOTHING)|last=|first=|date=15 јануари 2014|work=|publisher=YG Life|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Претходниот сингл на 2NE1, „I Am The Best“, бил објавен на 11 декември во САД под Капитол Рекордс. На 18 декември нивната песна „Gotta Be You“ била крунисана „Песна на годината“ од МТВ Иги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtviggy.com/blog-posts/song-of-the-year-it-had-to-be-2ne1s-gotta-be-you/|title=MTV IGGY|last=|first=|date=18 декември 2014|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Групата добила светско признание на крајот на 2014 година. „''Crush“'' бил единствениот музички запис од азиски уметник кој стигнал на „40 најдобри албуми на 2014 година“ на Фјуз ТВ<ref>{{Наведени вести|url=https://www.fuse.tv/2014/12/best-of-2014-albums#39|title=40 Best Albums of 2014|last=|first=|date=|work=Fuse|access-date=10 јуни 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513030015/https://www.fuse.tv/2014/12/best-of-2014-albums#39|archive-date=2019-05-13|dead-url=|url-status=dead}}</ref> и се нашол на првото место на списокот на списанието „[[Билборд (магазин)|''Билборд'']]“ на „Најдобар албум на К-поп за 2014“<ref>{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/6397820/best-k-pop-albums-2014|title=The 10 Best K-Pop Albums of 2014|last=Benjamin|first=Jeff|date=12 ноември 2014|work=Billboard|access-date=10 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|last2=Oak|first2=Jessica}}</ref> како и единаесетти на годишната табела на светски албуми.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/world-albums-artists|title=World Albums Artists - Year-End 2014|last=|first=|date=|work=Billboard|access-date=10 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/6415076/2ne1-crush-year-end-world-albums-kpop|title=2NE1's 'Crush' Is First K-Pop Entry on Year-End World Albums Chart|last=Benjamin|first=Jeff|date=22 декември 2014|work=Billboard|access-date=10 јуни 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === 2015–2017 година: Прекин и распуштање === По прекинувањето на договорот на Бом [[Парк Бом|заради нејзиниот скандал со лекови во 2014 година]], другите членови започнале да истражуваат независни ангажирања, испраќајќи ја групата практично во прекин. Дара повторно ја воспоставила глумечката кариера, глумејќи во кратки драми како што се „''Д-р Ијан“'' и ''„Ние раскинавме“'', како и во ''Ми недостигаш'' на KBS. Минзи ја отворила Милениумската академија за танцување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ygunited.com/2015/10/05/2ne1s-minzy-successfully-opens-her-millennium-dance-academy/|title=2NE1's Minzy Successfully Opens Her 'Millennium Dance Academy'|last=Yg United|first=|date=5 мај 2015|work=|publisher=YG UNITED|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117230257/http://ygunited.com/2015/10/05/2ne1s-minzy-successfully-opens-her-millennium-dance-academy/|archive-date=17 ноември 2015|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> CL започнала соло кариера во Соединетите држави со објавувањето на „Hello Bitches“ од нејзиното претстојно ЕП Lifted. Единствената активност на групата во 2015 година бил изненадувачкиот настап на доделувањето на Азиските музички награди Мнет во 2015 година во Хонгконг. По настапот на CL на нејзините соло синглови „The Baddest Female“ и „Hello Bitches“, сите членови се соединија да ги изведат „Fire“ и „I Am The Best“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/58801?lang=en|title=[2015 MAMA] 2NE1 Performs as a Group for the First Time in Two Years|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Настапот сега е најгледаниот настап на МАМА од женска група. Бил аплаудиран и како резултат, бил забележан како еден од најдобрите настапи на 2015 година од Фуз.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fuse.tv/galleries/2015/12/best-of-2015-amazing-performances-photos#10|title=Beyoncé, 2NE1, Madonna & More: Amazing Performance of 2015|last=Nunez|first=Jatnna|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Тие, исто така, ја освоиле Големата награда на прв бренд на Кореја во Кина во 2016 година за „Топ 10 најочекувани К-ѕвезди на 2016 година“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bntnews.co.uk/app/news.php?nid=27353|title=Chinese Elect the Top 10 Most Anticipated K-Stars of 2016|last=Yi|first=Yoonjung|date=|work=International BNT News|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222131511/http://bntnews.co.uk/app/news.php?nid=27353|archive-date=2015-12-22|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> По една година прекин, YG Entertainment го потврдиле заминувањето на Минзи во април 2016 година, во кое се наведувало дека групата ќе продолжи како трио.<ref name="minzyleave"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://media.daum.net/m/entertain/newsview/20160405153515191|title=YG "2NE1 공민지 탈퇴..팀 3인조 체재 여름 신곡"(전문)|last=Yoon Seong-yeol|first=|date=5 април 2016|work=Star News|language=ko|trans-title=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yg-life.com/archives/73266|title='2NE1'에 대한 공식 입장|last=|first=|date=5 април 2016|work=|publisher=YG Entertainment|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Подоцна тој ноември, сепак, YG Entertainment го најавил распадот на групата. CL и Дара останале потпишани како соло уметници, додека Бом била ослободена од нејзиниот договор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://entertain.naver.com/music/now/read?oid=311&aid=0000676645|title=YG "2NE1, 7년만 공식 해체…박봄 재계약 NO"(공식입장 전문)|last=|first=|date=25 ноември 2016|work=Naver|language=ko|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Последниот сингл, „Goodbye“, бил објавен во јануари 2017 година како збогум на нивните обожаватели,<ref name="finalsingle"/> инспириран од писмо што CL првично ѝ го напишала на Минзи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yg-life.com/archives/85490|title=2NE1 '안녕', 공민지 생각하면서 썼다…'고별송' 뒷이야기|last=|first=|date=21 јануари 2017|work=|publisher=YG Entertainment|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123083029/http://www.yg-life.com/archives/85490|archive-date=2017-01-23|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> Песната се нашла на врвот на ''табелата'' на ''Billboard'' World Digital Songs.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/biz/charts/2017-02-11/world-digital-songs|title=World Digital Song Sales - February 11, 2017|last=|first=|date=31 јануари 2017|work=Billboard Chart|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203174433/http://www.billboard.com/biz/charts/2017-02-11/world-digital-songs|archive-date=2017-02-03|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> == Уметност и влијанија == Мини албум дебито „''2NE1“'' (2009), групата била забележана дека има посебен, мешан стил. Додека „Lollipop“ била категоризирана како за [[Поп-музика|поп]], деби синглот „Fire“ е предоминатно под влијание на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]]. „I Don't Care“, сепак, беше наменета како песна со чувство на [[реге]].<ref name="2NE1 EP genre">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2009070109164226325&type=3|title=2NE1 첫 미니 타이틀 'I don't care' 1일 전격 공개|last=Moon, Wan-sik|first=|date=1 јули 2009|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title=2NE1 first mini-album titled ''I Don't Care'', takes public by storm|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Нивниот кам-бек албум, ''To Anyone'', бил обележан со силна промена во електронската музика. „ Go Away“, најуспешниот промотивен сингл од албумот, бил класифициран како денс жанр.<ref name="Go Away genre">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010091013294498802&type=3|title='컴백' 2NE1, 댄스 타이틀곡 '고 어웨이' 뮤비 공개|last=Park, Yeong-ung|first=|date=10 септември 2010|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title=2NE1 comeback, dance title track "Go Away" music video released|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Сепак, песните како „It Hurts (Slow)“ се [[Современ Р&Б|R&B]], друг стил што го карактеризирал и нивниот прв мини албум.<ref name="It Hurts genre">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010103116233091855&type=3|title='인기가요' 2NE1, 후속곡 '아파' 첫선 '4人4色'|last=Mun, Wan-sik|first=|date=31 октомври 2010|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title=2NE1 on ''Inkigayo'', "It Hurts" song debut: 4 people, 4 colors|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Трите насловни записи, „Clap Your Hands“, „Go Away“ и „Can't Nobody“ да се забележат за нивните трајни впечатоци.<ref name="2NE1 25 Days After">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010100316305812801&type=3|title=2NE1, 25일만에 1위 8번..'가요계평정' 의미는?|last=Park, Yeong-ung|first=|date=3 октомври 2010|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title=2NE1, 25 days after being number one eight times, what's this mean for the music industry?|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> === Слика === 2NE1 биле познати по „уникатен и најгласен стил“.<ref name="KBS Image">{{Наведена мрежна страница|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=13424|title=Rating the Latest Idol Group Comebacks|last=|first=|date=15 ноември 2010|work=KBS Global|publisher=KBS|archive-url=https://archive.today/20101124101119/http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=13424|archive-date=24 ноември 2010|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> За време на нивниот деби-сингл, групата била забележана дека е „хип-хоп“ и женска верзија на Биг Бенг, но го смениле ова гледиште со „I Don't Care“ во силни, женствени жени.<ref name="release"/> За време на музичкото видео „It Hurts (Slow)“, членовите биле забележани за нивната готска, црна облека<ref name="It Hurts style">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010110113381634846&type=3|title=산다라박의 눈물..2NE1 '아파' 뮤비 공개|last=Park, Yeong-ung|first=|date=1 ноември 2010|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title=Sandara Park's tears; 2NE1's "It Hurts" music video released|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> и чудна коса и перики.<ref name="It Hurts style 2">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.nate.com/view/20101113n04503|title=★처럼 이미지 변신하고 싶다면? '패션가발'을 활용해라!|last=Song, Yeong-won|first=|date=1 ноември 2010|work=Nate News|publisher=SK Communications|language=ko|trans-title=Do you want to have an image transformation? Use a wig!|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Зек Гринбург од деловното списание „''Форбс“'' ги опишал 2NE1 како поп група која се одликувала со смели, светли облеки и големи, заразни фрази споени со рап стихови и „перчење во лице“. Тој исто така сметал дека групата е „поголема од [[Псај]]“, пејач на светскиот хит сингл „Gangnam Style“.<ref name="forbes20121016">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2012/10/16/bigger-than-psy-2ne1-and-the-future-of-k-pop/|title=Bigger Than Psy: 2NE1 And The Future Of K-Pop|last=Greenburg|first=Zack|date=16 октомври 2012|work=Forbes|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|quote=Known by many as the Korean version of the Spice Girls, the group has sold 27 million digital downloads to date, including the single "I Am The Best," which moved 4.5 million units}}</ref> Квартетот ја користел својата слика во голем број реклами и промотивни проекти. Во 2009 година, тие потпишале договор за модели со Фила на нова комерцијална кампања.<ref name="Commercial deals">{{ko}} Lee, Na-Young. [http://www.todaykorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=73471 2NE1, 이번에는 광고계 접수한다! '억대모델 발탁' (''2NE1, This time they're taking over the advertising industry'')] . ''Today Korea''. 16 јуни 2009. Посетено на 10 јуни 2020.</ref> На почетокот на мај 2013 година, мрежното место „2NE1Loves.com“ било отворено заедно со мистериозни видеа на членовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/1560733/yg-entertainment-teases-whos-next-as-mysterious-2ne1-loves-videos|title=YG Entertainment Teases 'Who's Next?' as Mysterious '2NE1 Loves' Videos Surface|last=Benjamin|first=Jeff|date=8 мај 2013|publisher=billboard}}</ref> Проектот подоцна бил откриен дека е ''2NE1 Loves Shinsegae'', поддршка за стоковната куќа и брендот Chrome Hearts.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ygfamily.com/network/Network_Info.asp?LANGDIV=E&ATYPE=&PTYPE=&ARTIDX=&PROIDX=&IDX=2481|title=2NE1, 하이주얼리 브랜드 '크롬하츠'와 콜라보레이션|last=|first=|date=20 мај 2013|work=|publisher=YG Family|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420153712/https://www.ygfamily.com/network/Network_Info.asp?LANGDIV=E&ATYPE=&PTYPE=&ARTIDX=&PROIDX=&IDX=2481|archive-date=2021-04-20|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> Нивните песни биле користени, исто така, со „Lollipop“ за телефонот LG Cyon, „Follow Me“ за телефонот Corby Folder на [[Samsung|Самсунг]],<ref name="may"/> „Go Away“ како тематска песна за јапонската телевизиска програма ''Мезамаши ТВ'' и „Don't Stop the Music“ за нивно одобрување на Јамаха Фиоре.<ref name="Don't Stop the Music"/><ref name="mezamashi"/> За време на [[Земјотрес во Сендај 2011|земјотресот и цунамито во]] Тохоку во 2011 [[Земјотрес во Сендај 2011|година]], 2NE1 го дале својот имиџ на кампањата на Навер „Моли се за Јапонија“ за да помогнат во собирањето средства за жртвите.<ref name="pray for japan"/> === Влијанија === 2NE1 снимиле R&B песни со стилови што опфаќа урбан и денс-поп.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ygfamily.com/artist/Album.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=4|title=안녕 (Goodbye)|accessdate=2020-06-10|archive-date=2016-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331231242/http://ygfamily.com/artist/Album.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=4|url-status=dead}}</ref> Тие им дале заслуги на [[Спајс Грлс|„Спајс грлс“]] и TLC како влијанија од женски групи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1695757/2ne1-korean-pop.jhtml|title=2NE1 Bringing K-Pop 'Girl Power' Stateside With will.i.am-Assisted Debut|last=Garibaldi|first=Christina|date=17 октомври 2012|work=|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021002614/http://www.mtv.com/news/articles/1695757/2ne1-korean-pop.jhtml|archive-date=2012-10-21|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> [[Парк Бом]] ги навела пејачите, [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] и [[Мараја Кери]] како нејзини главни влијанија поради нивниот силен вокал и моќните настапи. Таа ги набројала хип-хоп и R&B како нејзини омилени музички жанрови.<ref name="Park Bom interview">{{Наведена мрежна страница|url=http://spn.edaily.co.kr/entertain/newsRead.asp?sub_cd=EA21&newsid=01226726589691544&DirCode=0010201|title=|last=Park, Mi-ae|first=|date=22 мај 2009|work=eDaily SPN|publisher=eDaily|language=ko|script-title=ko:박봄, "가수 꿈 위해 유학도 포기했어요~"|trans-title=Park Bom, "For my singing dream, I stopped my overseas studying~"|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531104629/http://spn.edaily.co.kr/entertain/newsRead.asp?sub_cd=EA21&newsid=01226726589691544&DirCode=0010201|archive-date=31 мај 2009|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Најмладиот член Минзи го навела славниот забавувач [[Мајкл Џексон]], [[Ријана]],<ref name="CL and Minzy influences">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010101315062267092&type=3|title="박봄은 비욘세?"..2NE1이 밝힌 롤모델은?|last=Park Yeong-ung|first=|date=13 октомври 2010|work=Star News|publisher=MoneyToday|language=ko|trans-title="Park Bom and Beyoncé?" Who are 2NE1's role models?|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> додека водачот CL ѝ рекла на продуцентот Теди Парк, и забавувачига [[Мадона (пејачка)|Мадона]] и Лорин Хил се нејзините модели.<ref name="CL interview">{{Наведена мрежна страница|url=http://spn.edaily.co.kr/entertain/newsRead.asp?newsid=01230006589691544|title=CL, "데모 테이프 들고 무작정 YG 문 노크"|last=Park, Mi-ae|first=|date=22 мај 2009|work=eDaily SPN|publisher=eDaily|language=ko|trans-title=CL, "knocked on the YG Entertainment door to hand in my demo tape"|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}}</ref> Дара изјавила дека пејачката-глумица Ум Џунг-хва е нејзино вдаховение и ја идолизира Реџина Веласкес, добро позната филипинска пејачка и позната и како славејчето на [[Азија]]. Таа, исто така ужива во стилот и музиката на [[Бритни Спирс]], наведувајќи ја како пример, чии песни на кои честопати ги пеела додека растела, за време на интервјуата во САД кога биле на нивната нова посета на светската турнеја во [[Калифорнија]]. == Дискографија == * ''To Anyone'' (2010) * ''Collection'' (2012) * ''Crush'' (2014) == Концерти == === Главни концерти === * Забава во Филипини (2011) * Нолза (2011) * Глобална турнеја: Нова Еволуција (2012) * Светска турнеја: Се или Ништо (2014) === Други концерти === * YG Family Концерт (2010) * Концерт на 15-годишнината на YG Family (2011–2012) * Светска турнеја на YG Family: Моќ (2014) == Филмографија == * ''Стил:'' 2009 година (краток кадар) * ''Девојки:'' 2009 година (краток кадар) * 2009: ''2NE1TV'' * 2010: ''2NE1TV Сезона 2'' * 2011: ''2NE1TV во живо: Низ целиот свет (сезона 3)'' * ''2014: Следниот врвен модел на Америка на CBSTV'' * 2014: Ергенот ''- Хуан Пабло'' * 2014: Тим Јап шоу == Награди и признанија == Кога групата дебитирала, нивната песна „Fire“ и последователните настапи во живо биле наречени неконвенционални и впечатливи. Тие освоиле многу награди на неделните музички емисии, како што се ''The Music Trend'' и ''Music Bank''. „Fire“ им ги донел наградите Песна на месецот и Дебитант на месецот за мај.<ref name="2009 Cyworld SOTM">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009061019561797884&nvr=|title=2NE1, 디지털 뮤직어워드 3관왕 기염①|last=Lee, Hye-rin|first=|date=10 јуни 2009|work=Asiae|publisher=Asiae|language=ko|trans-title=2NE1, 3-time digital music award winners|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> „I Don't Care“ им донел сличен успех и признание и ги довело 2NE1 да ја освојат наградата „Песна на годината“ на Азиските музички награди Мнет во 2009 година.<ref name="2009 MAMA">{{Наведена мрежна страница|url=http://mama.mnet.com/2009/AwardVote/AwardVote.asp|title=2009 Mnet Asian Music Awards|work=Mnet Asian Music Awards|publisher=Mnet Media|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423053146/http://mama.mnet.com/2009/awardvote/awardvote.asp|archive-date=23 април 2010|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Истата година, групата добила награди за дигитална музика во Cyworld за најпродавани уметници, најдобра дебитантска група, награда Бонсанг и најдобра песна за „I Don't Care“.<ref name="2009 Cyworld DMA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mb.com.ph/articles/245849/2ne1-wins-big-cyworld-digital-music-awards|title=2NE1 wins big at Cyworld Digital Music Awards|last=Hicap, Jonathan M.|first=|date=2 март 2010|work=Manila Bulletin|publisher=Manila Bulletin Publishing|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306132838/http://www.mb.com.ph/articles/245849/2ne1-wins-big-cyworld-digital-music-awards|archive-date=6 март 2010|dead-url=|accessdate=10 јуни 2020}}</ref> Групата била номинирана и на Наградите за златен диск во 2009 година за Наградата за популарност, Наградата за дебитант и Дигиталниот Бонсанг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allkpop.com/article/2009/11/2009-golden-disk-award-nominees|title=2009 Golden Disk Award nominees revealed|last=|first=|date=2 ноември 2009|work=|publisher=AllKpop|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref> На доделувањето на Музичките награди Мелон, групата била еден и единствен дебитант на Топ 10 уметници во [[Јужна Кореја]] и најдобар нов уметник.<ref name="Melon 2009">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.melon.com/svc/awards/vote/winner_list.jsp|title=2009 Melon Music Awards|work=Melon|publisher=Loen Entertainment|language=ko|accessdate=10 јуни 2010}}</ref> Тие ги освоиле Овогодинешната сцена, Овогодинешниот албум, Овогодинешната песна на Наградите GQ во 2009 година. Тие добиле 4 од 10 номинации на Наградите Ритмер 2009, вклучително и Дебитант на годината, R&B уметник на годината, R&B Сингл на годината за „I Don't Care“ и R&B албум на годината за нивниот прв мини албум. Rhythmmer.net е познат по промовирање на хип-хоп и R&B истовремено за широко слушана и за подземна корејска музика. 2NE1 ја освоиле својата прва награда за Уметник на годината и Албум на годината за „''To Anyone''“ на доделувањето на Азиските музички награди Мнет во 2010 година, покрај наградите за Најдобра женска група и Најдобар музички спот за „Can't Nobody“.<ref name="2010 MAMA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mb.com.ph/articles/290011/2ne1-wins-mama-artist-album-year|title=2NE1 wins MAMA artist, Album of the Year|last=Hicap, Jonathan M.|first=|date=29 ноември 2010|work=Manila Bulletin|publisher=Manila Bulletin Publishing|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205025931/http://www.mb.com.ph/articles/290011/2ne1-wins-mama-artist-album-year|archive-date=5 декември 2010|dead-url=|accessdate=11 јуни 2020}}</ref> Тие биле првите уметници кои ги освоиле сите 3 врвни награди на Азиските музички награди Мнет. На 29 ноември 2011 година, 2NE1 ја освоиле наградата Најдобра вокална изведба од група за нивната песна „Lonely“ и биле наградени со нивната по втор пат Песна на годината за „I Am the Best“ на Азиските музички награди Мнет во 2011 година. По 2011 година, 2NE1 ги освоиле најголемите награди, за Женски уметник, во историјата на МАМА со 4 победи (2 Песни на годината, 1 Албум на годината и 1 Уметник на годината). == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.yg-2ne1.com|name=Службено мрежно место}} [[Категорија:Квартети]] [[Категорија:Музички групи основани во 2009 година]] [[Категорија:Јужнокорејски женски групи]] 2ixwp8irt1t4j0fvcnlx2ll6kk6cvcj 0 1258345 5649881 5414839 2026-10-26T01:49:29Z Bojan9Spasovski 91316 5649881 wikitext text/x-wiki '''Златибор''' — град во [[Србија]] во општина Чајетина во областа Златибор. Според пописот од 2011 г. имало 2.821 жител. == Промени во името на населбата Златибор == * Кулашевац - до 1893 година. * Краљeва Вода ''(еднина)'' - од 1893 до 1946 година * Партизански Води ''(множина)'' - од 1946 до 1991 година * Златибор - од 1991 година == Историја == [[Податотека:Zlatibor-vazdušna_banja_047.jpg|лево|мини|300x300пкс| „ Брз воз во Златибор “]] До крајот на 19 век, ова тогаш сè уште мало село се викало '''Кулашевац''', име според [[Извор|изворот]] и [[Поток|потокот]] во неговиот центар. Од зградите тука се наоѓала само дрвената веранда на Јован Мишиќ. Златиборски сердар и очигледно [[Кнез|принцот]] [[Милош Обреновиќ|Милош]], исто така летувале тука со своите семејства. Во 1893 година, кралот [[Александар Обреновиќ]] престојувал во Кулашевац и му ветил на Петар Мишиќ, тогашен претседател на општината, дека [[Златибор]] ќе стане [[Туризам|туристичка]] област. На празникот [[Преображение Христово]] таа година, кралот изградил фонтана (Кралска Чешма) на изворот на Кулашевац, и оттогаш ова место се вика '''Краљева Вода'''. Септември 1905 година година, кралот [[Петар I Караѓорѓевиќ]] и престолонаследникот [[Александар I Караѓорѓевиќ]] го посетиле Краљева Вода. Оттогаш, туризмот на Златибор и Краљева Вода се развивал побрзо. Хотелот Краљева Вода и една вила, биле завршени во 1910 година, тоа биле првите објекти што започнале да примаат гости. Во 1927 година, Краљева Вода била поврзана со [[Ужице]] на модерен начин. Изграден бил и нов хотел Швајцарија, а летниковците се делеле бесплатно. Домот за сместување и закрепнување на [[Попреченост|хендикепираните лица]] е изграден во 1931 година. Истата година, Краљева Вода исто така добила водоснабдување . По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во спомен на [[Југословенски партизани|партизаните]] кои биле ранети и кои биле застрелани во [[ноември]] и декември 1941 година, Краљева Вода била именувана како '''Партизанска вода'''. [[1970-ти|Во седумдесеттите години на]] 20 век, тој се развивал, и не запрел до денес. На крајот на 20. век, името на Партизанска вода е сменето во '''''Златибор''''', па затоа често постои конфузија помеѓу името на местото и [[Златибор|планината]], особено меѓу [[Туризам|туристите]]. Растејќи и проширувајќи се, Златибор се поврзал со Палисада, која некогаш била посебно место. Туризмот се развил и на Палисадата. Тука се наоѓаат и основното училиште „Димитрије Туцовиќ“ ИО Златибор, железничката станица Златибор, црквата Свето Преображение Господово, вилата „Јеље“, вилата „Блед“, вилата Џура Борошиќ, вилата Радомир Милачевиќ-Милац, вилата Александар Павловиќ, вилата Јанчиќ . == Градски окрузи == Градски области на Златибор се: * '''Обудојевица''', исто така Обадовица и Обудовица, е градски округ во Златибор. Некогаш имало пространи [[Пасиште|пасишта]], а денес [[Облакодер|солитери]] и [[Хотел|хотели]]. Целата оваа област била именувана по [[Поток|потокот]] што течел таму, а денес е дел од канализацијата Златибор. Обудојевица е популарна по своите скијачки терени. == Галерија == <center><gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> Zlatibor-vazdušna banja 015.jpg| Zlatibor-vazdušna banja 038.jpg| Zlatibor-vazdušna banja 0532.jpg| Zlatibor-vazdušna banja 085.jpg| Zlatibor-vazdušna banja 088.jpg| Zlatibor Serbia.jpg| </gallery></center> == Демографија == Во населбата Златибор живеат 1834 возрасни жители, а просечната возраст на населението е 37,0 години (36,3 за мажи и 37,7 за жени). Во населбата има 811 домаќинства, а просечниот број на членови по домаќинство е 2,89. Оваа населба е во голем дел населена со [[Срби]] (според пописот од 2002 година), а во последните три пописи е забележано зголемување на бројот на жители. <gallery> Податотека:Pejzaz9.jpg|Езеро во центарот на Златибор Податотека:Zlatibor-vazdušna banja 007.jpg|Фонтана на Кинг кај изворот на Кулашевац Податотека:View of the Spomenik (Monument).JPG|Панорама на Златибор Податотека:Zlatibor Lake.JPG|Во зима езерото секогаш замрзнува Податотека:2006 januar 007.jpg|Зима на Златибор Податотека:Park_jezero_zlatibor.jpg|Езерски парк покрај [[Златиборско језеро|езерото Златибор]] </gallery> == Поврзано == * [[Златибор]], планина * [[Парк на природата Златибор]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Zlatibor.html Мапи, аеродроми и временска состојба локација ()] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/zlatibor/ Сателитска мапа на Google] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=43.720666&longitude=19.7025&zoom=8 Мапа на населбата на мапата]{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.zlatibor.org.rs/sr Туристичка организација Златибор] ''zlatibor.org.rs'' {{Sr}} {{En}} {{Ru}} {{De}} * [https://www.b92.net/zivot/vesti.php?yyyy=2020&mm=06&dd=08&nav_id=1692689 Кралот Александар Обреновиќ открил една од нашите најубави планини во 1893 година (Б92, 8 јуни 2020 година)] [[Категорија:Туризам во Србија]] [[Категорија:Знаменитости во Србија]] rxl73f6r4963vicbcgmfsoiel07mnqt 0 1277127 5649726 5647908 2026-10-25T15:04:32Z Gurther 105215 5649726 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork| |title= Автопортрет со Жолтиот Христос | image = [[File:Gauguin - Self-Portrait with the Yellow Christ (1890-91).jpg|250px]] | artist = [[Пол Гоген]] | year= 1890 or 1891 | medium=масло на платно | height_metric= 38 | width_metric= 46 | museum = [[Музеј Орсе]] | city=Paris |image_size=}} ''''' Автопортрет со Жолтиот Христос ''''' е слика на француски уметник [[Пол Гоген]] од 1890 или 1891 година создадена во [[Понт-Авен]] во [[Бретања]] и сега во [[музејот на Орсеј]] во [[Париз]]. <ref>[https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-lartiste-au-christ-jaune-69344/ Portrait de l'artiste au Christ jaune]</ref>. Сликата е создадена во [[Тахити]] и се наоѓа во [[Музејот за ликовни уметности, Бостон | Музеј за ликовни уметности]] во [[Бостон]], [[Масачусетс]], [[САД]]. Таа е едно од најзначајните дела на Гоген, сликата се смета за „филозофско дело споредливо со темите на Евангелијата“. ==Стил и значење== Кога уметникот го започна платното, тој бил во Понт-Авен две години. Тој го создал делото непосредно пред да замине за [[Тахити]]. Делото е едно од неколкуте на религиозни теми од истиот период, што го создаваат „првобитното јадро на симболизмот во сликарството“. <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://histoiredarts.blogspot.com/p/gauguin-le-christ-jaune.html/ |title=GAUGUIN, Autoportrait au Christ Jaune |accessdate=2021-09-23 |archive-date=2020-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930235631/http://histoiredarts.blogspot.com/p/gauguin-le-christ-jaune.html }}</ref>. ==Тема== Уметникот се прикажал помеѓу две свои уметнички дела, '' [[Жолтиот Христос]] '' (1889) и гротескен керамички автопортрет. Тој често го користел Христос како симбол за себе и со тоа делото ја исполнило неговата желба - создавање троен автопортрет. == Наводи == {{наводи}} {{Пол Гоген}} [[Категорија:Симболични слики]] [[Категорија:Слики од Пол Гоген]] [[Категорија:Уметнички слики од 1890 година]] [[Категорија:Музеј Орсе]] iu6t0e49tvnmk4dbrholmox303yisne 5649727 5649726 2026-10-25T15:04:54Z Gurther 105215 5649727 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork| |title= Автопортрет со Жолтиот Христос | image = [[File:Gauguin - Self-Portrait with the Yellow Christ (1890-91).jpg|250px]] | artist = [[Пол Гоген]] | year= 1890 or 1891 | medium=масло на платно | height_metric= 38 | width_metric= 46 | museum = [[Музеј Орсе]] | city=Paris |image_size=}} '''''Автопортрет со Жолтиот Христос —''''' слика на француски уметник [[Пол Гоген]] од 1890 или 1891 година создадена во [[Понт-Авен]] во [[Бретања]] и сега во [[музејот на Орсеј]] во [[Париз]]. <ref>[https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-lartiste-au-christ-jaune-69344/ Portrait de l'artiste au Christ jaune]</ref>. Сликата е создадена во [[Тахити]] и се наоѓа во [[Музејот за ликовни уметности, Бостон | Музеј за ликовни уметности]] во [[Бостон]], [[Масачусетс]], [[САД]]. Таа е едно од најзначајните дела на Гоген, сликата се смета за „филозофско дело споредливо со темите на Евангелијата“. ==Стил и значење== Кога уметникот го започна платното, тој бил во Понт-Авен две години. Тој го создал делото непосредно пред да замине за [[Тахити]]. Делото е едно од неколкуте на религиозни теми од истиот период, што го создаваат „првобитното јадро на симболизмот во сликарството“. <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://histoiredarts.blogspot.com/p/gauguin-le-christ-jaune.html/ |title=GAUGUIN, Autoportrait au Christ Jaune |accessdate=2021-09-23 |archive-date=2020-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930235631/http://histoiredarts.blogspot.com/p/gauguin-le-christ-jaune.html }}</ref>. ==Тема== Уметникот се прикажал помеѓу две свои уметнички дела, '' [[Жолтиот Христос]] '' (1889) и гротескен керамички автопортрет. Тој често го користел Христос како симбол за себе и со тоа делото ја исполнило неговата желба - создавање троен автопортрет. == Наводи == {{наводи}} {{Пол Гоген}} [[Категорија:Симболични слики]] [[Категорија:Слики од Пол Гоген]] [[Категорија:Уметнички слики од 1890 година]] [[Категорија:Музеј Орсе]] 6dngh4q46c0bojua8jxjjzjqstu3lmm 0 1284441 5650046 5541879 2026-10-26T11:19:03Z Aprilija50.A.D 119801 /* Филмографија */ 5650046 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Игор Трпчески | портрет = Игор_Трпчески.jpg | image_size= 250px | опис = | роден-дата = {{birth year and age|1974}} | роден-место = [[Прилеп]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = по улогите во: <br>[[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]]<br>[[Авантурите на Итар Пејо]]<br>[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] | занимање = [[глумец]] }} '''Игор Трпчески''' — [[Македонија|македонски]] театарски, филмски и телевизиски [[глумец]], режисер, поет и организатор на ,,Поетри слам" -Прилеп. == Филмографија == {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 1994 || [[Прекалени]] ТВ-серија || Диџо Загрофот |- | 2006 || [[Тајната книга]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Мост (филм) |Мoст]] ТВ-филм || Кирил |- | 2007 || [[Збогум Румелија (ТВ-серија) |Збогум Румелија]] ТВ-серија || |- | 2010 || [[Антица]] ТВ-филм || Поп Јонче |- | 2011 || [[Вознесение]] ТВ-филм || |- | 2012 || [[Трето полувреме]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[409]] ТВ-филм || |- | 2013-2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија) |Тврдокорни]] ТВ-серија || |- | 2013-2014 || [[Авантурите на Итар Пејо]] ТВ-серија || Итар Пејо |- | 2014 || [[Ул. Шекспир 9/1]] ТВ-филм || |- | 2015 || [[Скора]] ТВ-филм || |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] ТВ-филм || Попот |- | 2015 || [[Карма]] ТВ-филм || |- | 2017 || [[Преспав (телевизиска серија) |Преспав]] ТВ-серија || Мажот |- | 2024 || [[Турбо-нет]] ТВ-филм || Виктор |- | 2024 || [[Црвениот поет (серија) |Црвениот поет]] ТВ-серија || [[Никола Вапцаров]] |} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Трпчески, Игор}} [[Категорија:Родени во 1974 година]] [[Категорија:Глумци од Прилеп]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] io1k1c4u9pycr4vft5cc0ir10f14rbc 0 1287013 5649800 5153201 2026-10-25T19:10:06Z Ehrlich91 24281 5649800 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = Црква „Св. Никола“ - Белче.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Крушевско-демирхисарска |намесништво = Крушевско-демирхисарско |парохија = Слепчанска |координати = {{coord|41|14|40|N|21|11|47|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Белче |општина = Демир Хисар |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = XIX век |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = [[Коста Анастасов]] |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = еднокорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Свети Никола''' — главна селска црква во [[демирхисарско]]то село [[Белче]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа источно од селото, до која води земјен пат од селото. Околу црквата се наоѓаат селските гробишта. == Историја == За црквата има различни извори за нејзината изградба, па така според едни е подигната во [[XIX век]], додека според други била направена во 1925 година врз темелите на стара црква.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=13}}</ref> == Архитектура == Црквата претставува еднокорабна градба покриена со низок дрвен свод. Покривот е на две води и е покриена со ќерамиди. Апсидата на исток е полукружна, со самостоен покрив и однадвор има четири [[пиластер|пиластри]], поврзани со аркади и тулно украсување. Фасадите се фугирани. На запад има [[трем]]. Венецот, отворите, [[апсида]]та и аглите се ѕидани од делкан камен.<ref name="ГеоНасДХ"/> === Фрескоживопис === Годината на [[живопис]]ување не е позната бидејќи е избришана од натписот.<ref name="Василиев 279">{{наведена книга |title= Български възрожденски майстори: живописци, резбари, строители |last= Василиев |first=Асен |year=1965 |publisher=Наука и изкуство |location=София |pages= 279 }}</ref> Познато е дека [[Синесиј Скопски|Синесиј]] станал охридски митрополит во 1884 година. === Икони и иконостас === Внатре име икони од 1872 година, дело на крушевскиот мајстор [[Коста Анастасов]]. Над влезната врата има натпис: {{Цитат|''Сеи храмъ стыи Ніколае. во времѧона се исзуграфіса. цьркфата г. г. Архіепископа [[Синесиј Скопски|Асінесіа]] оце пп. Іоше. Ктитори и пріложніци. г. Иліа Рісте. Ванцу. Рісте. Веле. Рісте. Лозе. Іоше. Петко. Іоле. Ніколе. мали и големи. за вѣчно споменъ Изъ руки Коста Анасташіовъ живописецъ ѿ Крушево во лето 18... месецъ иуна 9 денъ''||}} == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Белче.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 2.jpg|Јужната страна Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 3.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 4.jpg|Источната страна Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 5.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 6.jpg|Влезот Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 7.jpg|Ниша над влезот Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 8.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белче 9.jpg|Црковниот двор </gallery> == Поврзано == * [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Белче]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Nicholas Church (Belče)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Белче}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Белче]] eu7d78duvvp8zfc0r0etgpashkxzpzy 0 1287028 5649710 4776496 2026-10-25T13:34:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649710 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = MK0050815 Dabnica (old church).jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Плетварско-беловодичка |координати = {{coord|41|23|33.6|N|21|33|50.8|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Дабница |општина = Прилеп |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = XIX век |завршено = |осветување = |живопис = XIX век |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = еднокорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Св. Никола''' — [[црква (градба)|црква]] во [[прилепско]]то село [[Дабница]], претставник на [[Македонска преродба|Македонската преродба]]. Му припаѓа на [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепското архијерејско намесништво]] во [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]] на [[МПЦ - ОА]]. Црквата е [[еднокорабна]] градба со четиристрана [[апсида]] на источната страна, подигната и живописана во втората половина на [[XIX век]]. Обновена е во средината на XX век, при што стариот живопис е покриен со слој од [[малтер]].<ref name="Old Prilep">{{нмс | url =https://www.oldprilep.com/crkvata-vo-dabnica/ | title =Црква „Свети Никола“, село Дабница | access-date =31 декември 2021 | publisher =Old Prilep | archive-url =https://web.archive.org/web/20140309150103/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkvata-vo-dabnica.html | archive-date =2014-03-09 | url-status =dead }}</ref> == Поврзано == * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Прилепско архијерејско намесништво]] == Надворешни врски == {{рвр|St. Nicholas Church (Dabnica)}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Дабница}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Дабница]] c81cbobt9pumd7vli8rhwxqfqjahtib 0 1287416 5649728 5192151 2026-10-25T15:09:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649728 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Успение на Пресвета Богородица |слика = Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Обршанска |координати = {{coord|41|17|16|N|21|22|5|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Обршани |општина = Кривогаштани |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = 2004 |завршено = 2005 |осветување = 2011 |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Успение на Пресвета Богородица''' — манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Обршански манастир|Обршанскиот манастир]] во прилепското село [[Обршани]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pppe.mk/prilepsko-namesnistvo/obrsanska-parohija/|title=Обршанска Парохија {{!}} Преспанско - Пелагониска Православна Епархија|language=|accessdate=2022-01-05}}</ref> Темелите на црквата биле ставени во 2004 година, градбата била завршена во 2005 година, а била осветена во 2011 година од [[митрополит]]от [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]].<ref name=OP/> == Местоположба == Црквата се наоѓа надвор од селото, источно од него, преминувајќи ја пругата за [[Сопотница]]. ==Архитектура== Црквата наликува на [[кораб (архитектура)|еднокорабна]] градба, со едно средишно и четири помали [[кубе|кубиња]], од кои едното е над Светиот pрестол. Црквата има три полукружни [[апсида|апсиди]].<ref name=OP>{{нмс | title=МАНАСТИР „УСПЕНИЕ НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА“, СЕЛО ОБРШАНИ | url=https://www.oldprilep.com/manastir-uspenie-obrsani/ | work= | publisher=Old Prilep | date= | accessdate=17 април 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240417201621/https://www.oldprilep.com/manastir-uspenie-obrsani/ | archive-date=2024-04-17 | url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани 2.jpg|Влезот Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани 3.jpg|Внатрешноста Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани 4.jpg|Куполите Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани 5.jpg|Задниот дел Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Обршани 6.jpg|Поглед на црквата </gallery> == Поврзано == * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Обршанска парохија]] * [[Обршани]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dormition of the Theotokos Church (Obršani)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Успение на Пресвета Богородица, Обршани}} [[Категорија:Обршани]] [[Категорија:Обршански манастир]] [[Категорија:Храмови посветени на Успението на Пресвета Богородица во Македонија|Обршани]] 3vsk7xc48briu91w5loha0ciplzg0ew 0 1289825 5649770 5298294 2026-10-25T17:31:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649770 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of butterfly}} {{Speciesbox | image = Carcharodus lavatherae.jpg | genus = Muschampia | species = lavatherae | authority = (Esper, 1783) | synonyms = ''Carcharodus lavatherae'' <small>Esper, 1783</small> }} '''Чистецова дебелоглавка''' (''Muschampia lavatherae'') е пеперуга од видот на [[дебелоглавки]]. Пеперугата ја има и во [[Македонија]]. == Опис == Пеперугата живее во [[Европа]], од [[Рајна]] до [[Северна Африка]], и од [[Франција]] до [[Мала Азија]]. Распонот на крилјата кај пеперугата е од 28 до 34 мм. Овој вид на пеперуги има една генерација годишно и возрасните единки летаат од мај до јули, во зависност од локацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.butterfly-conservation-armenia.org/carcharodus-lavatherae.html |title=Marbled Skipper at Butterfly Conservation Armenia |accessdate=2022-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012202202/http://www.butterfly-conservation-armenia.org/carcharodus-lavatherae.html |archive-date=2017-10-12 |url-status=dead}}</ref> Ларвите се хранат со ''[[Stachys recta]]'' и ''[[Sideritis scordioides]]'' во Јужна Европа. Пеперугата има карактеристичен изглед со мозаик на неправилни форми во светлокафеава, темнокафеава или црна боја.<ref name=Zhang2020/> ==Наводи== {{Reflist|refs= <ref name=Zhang2020> {{Cite journal | title = A genomic perspective on the taxonomy of the subtribe Carcharodina (Lepidoptera: Hesperiidae: Carcharodini) | date = 2020 | last1 = Zhang | first1 = Jing | last2 = Brockmann | first2 = Ernst | last3 = Cong | first3 = Qian | last4 = Shen | first4 = Jinhui | last5 = Grishin | first5 = Nick V. | display-authors = 4 | journal = Zootaxa | volume = 4748| issue = 1 | pages = zootaxa.4748.1.10 | doi = 10.11646/zootaxa.4748.1.10| pmid = 32230093 | pmc = 8018707 | doi-access = free }}</ref> }} [[File:Andoorndikkopje (carcharodus lavatherae).jpg|thumb|]] == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110608012822/http://nlbif.eti.uva.nl/bis/vlinders.php?menuentry=soorten&id=4 Пеперуги во Европа] * [https://web.archive.org/web/20210524174108/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/ Пеперуги во Ерменија] {{Taxonbar|from1=Q1855595|from2=Q97362454}} [[Category:Дебелоглавки]] [[Category:Инсекти на Македонија]] {{Био-никулец}} dzjr7xa0eovv86ktms3qod7ir4bxtsm 0 1289912 5649823 5640029 2026-10-25T21:00:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649823 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Шумски белец | image = Wood white (Leptidea sinapis) P.jpg | image_caption = Шумски белец | image2 = Senfweißling, Leptidea sinapis 1.JPG | image2_caption = Шумски белец | taxon = Leptidea sinapis | authority = (Linnaeus, 1758) }} '''Шумскиот белец''' (''Leptidea sinapis'') е пеперутка од семејството на пеперутки белци. Оваа пеперутка е мала која може да се пронајде во Европа, претежно Северна и Западна Европа, но ја има и во Македонија.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Joy|first=Jenny|date=July 2006|title=Wood White (Leptidea sinapis)|url=https://new.shropshire.gov.uk/media/1863/sbap-wood-white-2009.pdf|journal=Shropshire Biodiversity Action Plan|access-date=2022-02-04|archive-date=2015-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005161101/http://new.shropshire.gov.uk/media/1863/sbap-wood-white-2009.pdf|url-status=dead}}</ref> Оваа пеперутка има бели крилја со сиви или жолтеникави нијанси во средишниот или крајниот дел од крилјата.<ref name=":6" /> Таа лета споро и ниско.<ref name=":3" /> Мажјаците може да се парат неколку пати годишно, но женките се парат еднаш.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Warren, M.S. and Bourne, N.A.D.|date=1998|title=Wood White (Leptidea sinapis)|journal=Butterfly Conservation Project}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Friberg|first1=Magne|last2=Wiklund|first2=Christer|date=2009-02-01|title=Host plant preference and performance of the sibling species of butterflies Leptidea sinapis and Leptidea reali: a test of the trade-off hypothesis for food specialisation|journal=Oecologia|language=en|volume=159|issue=1|pages=127–137|doi=10.1007/s00442-008-1206-8|pmid=19002503|bibcode=2009Oecol.159..127F|s2cid=158128|issn=0029-8549}}</ref> == Подвидови == Има неколку подвидови на оваа пеперутка, и сите живеат географски блиску. Поради ова има мали разлики помеѓу подвидовите. * ''L. s. sinapis'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> [[Шведска]], западен [[Сибирт]], [[Алтај]] * ''L. s. pseudodiniensis'' <small>(Pfeiffer, 1927)</small> [[Кавказ]] * ''L. s. melanoinspersa'' <small>Verity, 1911</small> [[Тјан-Шан]], [[Алтај]] == Распространетост == Оваа пеперуга живее во голем дел од Европа, Кавказот, Мала Азија, Близок Исток, Средна Азија па до јужен Сибир.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Lelo|first=Suvad|date=September 2002|title=Variation in exogenous and endogenous (genitalia) characteristics of butterflies of the species Leptidea sinapis linnaeus, 1758 (Pieridae, Dismorphiinae) within populations from the area around Sarajevo|journal=Nat. Croat.|volume=11|pages=293–319}}</ref> Пеперутката живее во шумски и ливадски предели. Често може да се најде во предели каде има засолниште, како на пример напуштени железници, сртови, но и ливади, крајшумски предели и ретки шуми до 2.500 метри надморска висина.<ref>{{Cite journal|last=Warren|first=M. S.|date=1985-01-01|title=The influence of shade on butterfly numbers in woodland rides, with special reference to the wood white Leptidea sinapis|url=https://archive.org/details/sim_biological-conservation_1985_33_2/page/147|journal=Biological Conservation|volume=33|issue=2|pages=147–164|doi=10.1016/0006-3207(85)90101-6}}</ref> <gallery mode=packed heights="130px"> (MHNT)_Leptidea_sinapis_-_Foret_de_Bouconne,_France_-_male dorsal.jpg|''Leptidea sinapis'' ♂ (MHNT)_Leptidea_sinapis_-_Foret_de_Bouconne,_France_-_male ventral.jpg|''Leptidea sinapis'' ♂ △ (MHNT) Leptidea sinapis - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|''Leptidea sinapis'' ♀ (MHNT) Leptidea sinapis - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|''Leptidea sinapis'' ♀ △ </gallery> == Поврзано == * [[Список на пеперутки во Македонија]] ==Наводи== <references /> == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20111017013558/http://butterfly-conservation.org/Butterfly/32/Butterfly.html?ButterflyId=49 Шимски белец] * [http://www.ukbutterflies.co.uk/species.php?species=sinapis wood white page] from the [http://www.ukbutterflies.co.uk Пеперутки во ОК] * [https://web.archive.org/web/20110724162919/http://www.nev.nl/eb/EB-2006/EB-66(4)/2006-118-123-Cupedo.pdf Пеперутки во Холандија] * [http://www.butterflyconservation.ie/wordpress/?p=805 Пеперутки во Ирска] * [https://web.archive.org/web/20190208032315/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/ Пеперутки во Ерменија] {{commons category|Leptidea sinapis}} {{Taxonbar|from=Q1109901}} [[Категорија:Белци (пеперутки)]] [[Категорија:Инсекти на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ka2uh6lca8sy0f2cnhg6qpumkede2fr 0 1300060 5649751 5603755 2026-10-25T16:16:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649751 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = Час на Земјата |type = |image = EH Logo stacked RGB.jpg |imagesize = |caption = |official_name = |nickname = |observedby =Светски фонд за природа<br> Луѓе од целиот свет |litcolor = |longtype = |significance = |begins =8:00 pm |ends =9:00 pm |date = Next: 26 March 2022, from 8:30 to 9:30&nbsp;p.m. |scheduling = |duration =1 час |frequency = |week_ordinal =последна |weekday =сабота |month =март |celebrations =исклучување на светлото |observances = |relatedto =Климатски промени и спас на Земјата }} '''Часот на планетата Земја''' — светско движење организирано од [[Светски фонд за природа|Светскиот фонд за природа]] (СФП). Настанот се одржува секоја година, охрабрувајќи ги поединците, заедниците и бизнисите да ги исклучат несуштинските електрични светла, еден час, од 8:00 до 9:00 часот попладне во последната сабота од март, како симбол на посветеноста на планетата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earthhour.org/about-us|title=About Us|publisher=Earth Hour|accessdate=March 31, 2014}}</ref> Започнало како настан за исклучување на светлата во [[Сиднеј]], Австралија, во 2007 година. Повремено, во годините кога [[Велика сабота|Велика Сабота]] се паѓа во последната сабота од март, Часот на планетата Земја се поместува една недела порано отколку нејзиниот вообичаен датум. == Историја == === Концепција и почеток: 2004–2007 година === Во 2004 година, соочен со научни наоди, СФП Австралија се состанала со рекламната агенција Лео Бурнет Сиднеј за „''да разговараат за идеите за ангажирање на Австралијците за прашањето за климатските промени''“.<ref name="earthhour1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earthhour.org/page/media-centre/earth-hour-history|title=history|publisher=Earth Hour|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327103047/http://www.earthhour.org/page/media-centre/earth-hour-history|archive-date=March 27, 2012|accessdate=March 31, 2012}}</ref> Идејата за исклучување од големи размери била измислена и развиена во 2006 година, првично под работен наслов „''Големиот удар''“. СФП Австралија го претставила својот концепт на Fairfax Media кој, заедно со градоначалникот на Сиднеј, Кловер Мур, се согласиле да го поддржат настанот.<ref name="earthhour1" /> Часот на планетата Земја за 2007 година се одржал на [[31 март]] во [[Сиднеј]], [[Австралија]] во 7:30 часот&nbsp;по месно време. Во октомври 2007 година, [[Сан Франциско]] спровел своја програма „''Lights Out''“ инспирирана од Часот на планетата Земја во Сиднеј.<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/2007/sep/19/local/me-lightsout19|title=Hour leg of darkness|last=John M. Glionna|date=September 19, 2007|work=Los Angeles Times}}</ref> По нивниот успешен настан во октомври, организаторите одлучиле да застанат зад проектот кој бил планиран за март 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lightsoutsf.org/2007/10/24/moving-forward/|title=Moving forward &#124; Lights Out San Francisco|date=October 24, 2007|publisher=Lightsoutsf.org|accessdate=September 30, 2013|archive-date=2013-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922050109/http://lightsoutsf.org/2007/10/24/moving-forward/|url-status=dead}}</ref> === 2008 === [[Податотека:Sydney_Opera_House_-_After.jpg|мини|Поглед кон Сиднеј за време на Часот на планетата Земја 2008 година]] Часот на планетата Земја 2008 се одржал меѓународно на [[29 март]] [[2008]] година од 8&nbsp;до 9 часот&nbsp;по месно време, по повод првата годишнина од настанот. 35 земји ширум светот учествувале како официјални водечки градови, а проектот бил поддржан од над 400 градови. Знаменитостите ширум светот го исклучиле своето несуштинско осветлување за Часот на планетата Земја. Некои мрежни места учествувале на настанот, при што почетната страница на [[Гугл|Google]] станала „''темна''“ тој ден.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.foxnews.com/story/2008/03/29/world-cities-shut-lights-for-earth-hour-2008/|title=World Cities Shut Lights for Earth Hour 2008|access-date=February 4, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302101303/http://www.foxnews.com/story/2008/03/29/world-cities-shut-lights-for-earth-hour-2008/|archive-date=March 2, 2014|agency=Associated Press}}</ref> Според онлајн истражувањето на Zogby International, 36 милиони [[Американци]] - приближно 16 проценти од возрасната популација на САД - учествувале во Часот на планетата Земја во 2008 година. Истражувањето, исто така, покажало дека има зголемување за 4 процентни поени во нивото на интерес за еколошки прашања како што се климатските промени и загадувањето директно по настанот (73 проценти пред настанот наспроти 77 проценти по настанот).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/2008/04/21/idUS134396+21-Apr-2008+BW20080421|title=36 Million Americans Take Part in World Wildlife Fund's Global 'Earth Hour'|date=April 28, 2008|publisher=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006004516/http://www.reuters.com/article/2008/04/21/idUS134396+21-Apr-2008+BW20080421|archive-date=October 6, 2015|accessdate=October 5, 2015}}</ref> [[Податотека:Sydney_Harbour_Bridge_and_Opera_House_Earth_Hour.jpg|мини| [[Сиднејски заливски мост|Сиднејскиот заливен мост]] и [[Сиднејска опера|Сиднејската опера]] биле затемнети за време на Часот на планетата Земја 2007 година.]] [[Тел Авив]] го закажал својот Час на планетата Земја за четврток на [[27 март]] [[2008]] година за да избегне судир со [[Шабат]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/404826|title=Tel Aviv rock concert gets power from pedals|last=Ross|first=Oakland|date=March 28, 2008|work=[[Toronto Star]]|access-date=March 29, 2008|pages=A1, A10}}</ref> [[Даблин]] го поместил нивниот Час на планетата Земја помеѓу 9 и 10&nbsp;pm поради нивната северна географска местоположба.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/news/canada/earthour/2008/03/27/someone_get_the_lights.html|title=Someone get the lights|last=Winsa|first=Patty|date=March 27, 2008|work=[[Toronto Star]]|access-date=October 2, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004042458/http://www.thestar.com/news/canada/earthour/2008/03/27/someone_get_the_lights.html|archive-date=October 4, 2015}}</ref> [[Податотека:AzrieliCenterEarthHour2010.png|лево|мини| Центарот Азриели во [[Тел Авив]] се затемнил за Часот на планетата Земја 2010 година.]] [[Податотека:Colosseum_Earth_Hour.jpg|мини| [[Колосеум]]от се затемнил за Часот на планетата Земја 2008 година]] Според СФП Тајланд, [[Бангкок]] ја намалил потрошувачката на електрична енергија за 73,34 [[Ват|мегавати]], што за [[Киловат-час|еден час]] е еквивалентно на 41,6 [[Тона|тони]] [[јаглерод диоксид]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cbc.ca/news/world/canadians-go-dark-with-world-for-earth-hour-1.749682|title=Canadians go dark with world for Earth Hour|date=March 2008|access-date=March 30, 2008|publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]}}</ref> ''Бангкок пост'' дал различни бројки од 165 [[Киловат-час|мегават-часови]] и 102 тони [[јаглерод диоксид]]. Забележано е дека ова е значително помалку од сличната кампања иницирана од Градското собрание на [[Бангкок]] претходната година во мај, кога биле заштедени 530 мегават-часови и намалени 143 тони емисија на јаглерод диоксид.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.bangkokpost.com/News/30Mar2008_news03.php|title=Lights out campaign disappointing: Bangkok helps save very little energy|date=March 2008|access-date=March 30, 2008|publisher=[[Bangkok Post]]}} {{Мртва врска|date=March 2010}}</ref> ''Philippine Electricity Market Corp.'' забележал дека потрошувачката на енергија се намалила за околу 78,63 мегавати во [[Метро Манила]] и до 102,2 мегавати на [[Лусон]].<ref>{{Наведени вести|url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20080331-127542/Earth-Hour-made-dent-in-power-use|title=Earth Hour made dent in power use|date=March 31, 2008|access-date=March 29, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080526020555/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20080331-127542/Earth-Hour-made-dent-in-power-use|archive-date=May 26, 2008|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref> Максималниот пад на побарувачката од околу 39 MW била забележана во 8:14 часот&nbsp;попладне во Метро Манила и околу 116&nbsp;MW во 8:34&nbsp;pm во мрежата на Лусон.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.inquirer.net/specialfeatures/theenvironmentreport/view.php?db=1&article=20081211-177480|title=WWF calls for 'lights out' event in 2009|date=December 11, 2008|access-date=March 29, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081212211646/http://www.inquirer.net/specialfeatures/theenvironmentreport/view.php?db=1&article=20081211-177480|archive-date=December 12, 2008|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref> [[Онтарио]] користел приближно 900 мегават-часови помалку електрична енергија за време на Часот на планетата Земја. Во еден момент, [[Торонто]] забележал намалување на потрошувачката за 8,7% во споредба со типичната мартовска саботна вечер.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/SpecialSections/EarthHour/article/407246|title=Toronto hits energy target|last=Gorrie|first=Peter|date=March 2008|access-date=March 30, 2008|publisher=[[Toronto Star]]}}</ref> [[Ирска]] во целина ималанамалување на користењето [[електрична енергија]] од околу 1,5% за вечерта.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.rte.ie/news/2008/0330/environment.html|title=Ireland uses less power for 'Earth Hour'|date=March 2008|access-date=March 30, 2008|publisher=[[RTÉ News And Current Affairs|RTÉ News]]}}</ref> Во тричасовниот период помеѓу 6:30 часот&nbsp;и 21:30 часот&nbsp;попладне, имало намалување за 50 мегавати, заштедувајќи 150 мегават-часови или приближно 60 тони јаглерод диоксид.<ref name="continuation">{{Наведени вести|url=http://www.breakingnews.ie/ireland/mhojojmhcwoj/|title=Call for continuation of Earth Hour ethos|date=March 2008|access-date=March 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614041306/http://www.breakingnews.ie/ireland/mhojojmhcwoj/|archive-date=June 14, 2011|publisher=Breakingnews.ie}}</ref> Во [[Дубаи]], каде што надворешното осветлување на неколку главни градски знаменитости било исклучено, а уличното осветлување во одредени области намалено за 50%, Управата за електрична енергија и вода објавило заштеда од 100 мегават-часови електрична енергија. Ова претставувало намалување на побарувачката за 2,4% во споредба со пред почетокот на часот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.arabianbusiness.com/515051-dubai-slashes-energy-use-for-earth-hour?ln=en|title=Dubai slashes energy use for Earth Hour|date=March 2008|access-date=April 1, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305053058/http://www.arabianbusiness.com/515051-dubai-slashes-energy-use-for-earth-hour?ln=en|archive-date=March 5, 2009|publisher=[[Arabian Business]]}}</ref> [[Податотека:Earth_Hour_Sky_Tower_Auckland.jpg|мини| [[Небесна Кула|Небесната кулата]] во [[Окленд]], [[Нов Зеланд]], го исклучила своето вообичаено рефлектор за време на Часот на планетата Земја, а потоа повторно била осветлена. ]] Најдобар резултат имал постигнато [[Крајстчерч]], [[Нов Зеланд]], при што градот пријавил пад од 13% во побарувачката на електрична енергија. Сепак, националниот мрежен оператор ''Transpower'' објавил дека потрошувачката на енергија во Нов Зеланд за време на Часот на планетата Земја била 335 мегавати, што е повисока од просекот од 328 мегавати во претходните две саботи. [[Мелбурн]], Австралија ја намалил побарувачката за 10,1%. [[Сиднеј]], како град кој учествувал и во Часот на планетата Земја во 2007 и 2008 година, ја намалил потрошувачката на електрична енергија за 8,4%. Ова е помалку од 10,2% од претходната година; сепак, извршниот директор на Часот на планетата Земја, Енди Ридли, тврдел дека по факторингирање на маргината на грешка, учеството во овој град е иста.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/article/407472|title=Where do we go from here?|last=Gorrie|first=Peter|date=March 31, 2008|work=[[Toronto Star]]|access-date=March 31, 2008|pages=A1, A17}}</ref> Најлошиот резултат имал градот Калгари, [[Канада]]. Потрошувачката на електрична енергија во градот всушност се зголемила за 3,6% на часовната максимална побарувачка на електрична енергија.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.canada.com/globaltv/calgary/story.html?id=1b997ecc-3465-499f-ab5c-913213ba229a&k=48356|title=Calgary's Earth Hour effort uses more power, not less|date=March 30, 2008|access-date=March 30, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305044146/http://www.canada.com/globaltv/calgary/story.html?id=1b997ecc-3465-499f-ab5c-913213ba229a&k=48356|archive-date=March 5, 2009|publisher=[[Global Calgary]]}}</ref> Времето во Калгари игра голема улога во потрошувачката на енергија, а градот доживеал временски услови 12&nbsp;°C (околу 22&nbsp;°F) постудено од претходната сабота забележана температура во инаугуративната година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.canada.com/edmontonjournal/news/cityplus/story.html?id=5f6ba0de-d209-45e6-b568-d1df7772d4b4&k=44185|title=Edmontonians cut power consumption by 1.5 per cent during Earth Hour|date=April 1, 2008|work=[[Edmonton Journal]]|access-date=April 7, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305053537/http://www2.canada.com/edmontonjournal/news/cityplus/story.html?id=5f6ba0de-d209-45e6-b568-d1df7772d4b4&k=44185|archive-date=March 5, 2009}}</ref> Енмакс, градскиот снабдувач со електрична енергија, потврдил дека во сите наредни години жителите на Калгари не ја поддржале иницијативата Часот на планетата Земја, истакнувајќи дека потрошувачката на енергија се променила само маргинално во текот на часот во 2010 и 2011 година (1% или помалку) и во 2012 и 2013 година воопшто нема значителна промена во користењето на електрична енергија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://metronews.ca/news/calgary/27937/earth-hour-sees-little-change-in-calgary-electricity-use|title=Earth Hour sees little change in Calgary electricity use &#124; Metro|last=Nolais|first=Jeremy|publisher=Metronews.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219160919/http://metronews.ca/news/calgary/27937/earth-hour-sees-little-change-in-calgary-electricity-use/|archive-date=February 19, 2014|accessdate=September 30, 2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/canada/calgary/story/2013/03/24/calgary-earth-hour.html|title=CBC News report 24 March 2013|date=March 24, 2013|access-date=September 30, 2013|publisher=Cbc.ca}}</ref> === 2009 === Часот на планетата Земја 2009 се одржал од 8:30 часот&nbsp;до 9:30 часот&nbsp;по месно време на [[28 март]] [[2009]] година. Кампањата била насловена како „''Гласајте за Земјата''“ и била наречена „''првото глобално гласање во светот''“ со една милијарда гласови,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.campaignbrief.com/2009/02/vote-earth-worlds-first-global.html|title=Vote Earth – Leo Burnett to Launch the World's First Global Election|date=February 6, 2009|work=Campaign Brief Australia|accessdate=May 31, 2015|archive-date=2018-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926115547/http://www.campaignbrief.com/2009/02/vote-earth-worlds-first-global.html|url-status=dead}}</ref> во контекст на клучната [[Конференција на ООН за климатските промени 2009|Конференција на Обединетите нации за климатски промени во 2009 година]]. СФП објавил дека 88 земји и 4.159 градови учествувале во Часот на планетата Земја 2009 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecology.com/2010/03/11/step-forward-earth-hour-2010/|title=Step Forward – Earth Hour 2010|work=Ecology Global Network|accessdate=May 31, 2015|archive-date=2018-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117030043/http://www.ecology.com/2010/03/11/step-forward-earth-hour-2010/|url-status=dead}}</ref> десет пати повеќе градови од Часот на планетата Земја 2008 година (2008 година учествувале 400 градови). Меѓу учесниците во 2009 година, за прв пат било и [[Седиште на Обединетите нации|седиштето на Обединетите нации]] во [[Њујорк]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID=573&ArticleID=6105&l=en|title=Press release March 2009 – UNEP to observe Earth Hour in support of action on climate change – United Nations Environment Programme|publisher=UNEP|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20090907221502/http%3A//www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID%3D573%26ArticleID%3D6105%26l%3Den|archive-date=September 7, 2009|accessdate=March 25, 2010}}</ref> Во [[Египет]] светлата се изгаснале на [[Сфинга]]та и [[Пирамиди во Гиза|Големите пирамиди во Гиза]] од 8:30 до 9:30 часот.&nbsp;попладне.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earthhour.org/news/default:en/article?id=eh6974755038146759259|title=Great Pyramids of Giza to switch off for Earth Hour|publisher=EarthHour.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327073456/http://www.earthhour.org/news/default%3Aen/article?id=eh6974755038146759259|archive-date=March 27, 2009}}</ref> [[Филипини]]те забележале учество од 647 градови и населени места; над 10&nbsp;милиони Филипинци се проценува дека се приклучиле на едночасовното исклучување на светлата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://globalvoicesonline.org/2010/04/06/philippines-earth-hour-2010/|title=Philippines: Earth Hour 2010|date=April 6, 2010|work=Global Voices|accessdate=May 31, 2015}}</ref> Потоа следела [[Грција]] со 484 градови и населени места кои учествувале и Австралија со 309.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecology.com/2009/03/31/step-forward-earth-wins-in-2009-vote-earth-earth-hour-campaign/|title=Step Forward – Earth Wins in 2009 Vote Earth / Earth Hour Campaign|work=Ecology Global Network|accessdate=May 31, 2015|archive-date=2018-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117014649/http://www.ecology.com/2009/03/31/step-forward-earth-wins-in-2009-vote-earth-earth-hour-campaign/|url-status=dead}}</ref> И покрај тоа што официјалните организатори изјавиле дека настанот не е за намалување на електричната енергија, голем број јавни институции пријавиле заштеда на електрична енергија во нивните градови за да ги видат бројките за учество. [[Покраини и територии во Канада|Канадската провинција]] [[Онтарио]], со исклучок на градот [[Торонто]], забележала намалување од 6% во потрошувачката на електрична енергија додека [[Торонто]] намалување од 15,1% (скоро двојно зголемено од 8,7% претходната година), бидејќи многу бизнис-центри се затемниле, вклучително и знаменитоста [[CN Tower]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://toronto.ctvnews.ca/earth-hour-prompts-15-per-cent-t-o-power-drop-1.384119|title=CTV Toronto – Earth Hour prompts 15 per cent T.O. power drop – CTV News|date=March 29, 2009|publisher=Toronto.ctv.ca|accessdate=March 25, 2010|archive-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511070907/https://toronto.ctvnews.ca/earth-hour-prompts-15-per-cent-t-o-power-drop-1.384119|url-status=dead}}</ref> [[Филипини]]те успеале да заштедат 611 MWh електрична енергија во текот на временскиот период, што се вели дека е еквивалентно на затворање на десетина електрани на јаглен за еден час.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleid=454057|title=RP's Earth Hour savings: 611 megawatt-hours|last=Adraneda|first=Katherine|date=April 1, 2009|work=The Philippine Star|access-date=January 25, 2011|archive-url=https://archive.today/20130131113049/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleid=454057|archive-date=January 31, 2013}}</ref> Шведскиот оператор за електрична енергија Svenska Kraftnät забележал намалување на потрошувачката на енергија за 2,1% од неговата проектирана бројка помеѓу 8&nbsp;часот и 9 часот&nbsp;попладне. Следниот час, соодветниот број изнесувал 5%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/nyheter/sverige/tio-villors-arliga-elforbrukning-1.832821|title=Tjugofem villors årliga elförbrukning|date=March 28, 2009|publisher=DN.se|language=sv|accessdate=March 25, 2010}}</ref> Ова е еквивалентно на потрошувачката на приближно половина милион домаќинства од вкупно 4,5&nbsp;милиони домаќинства во [[Шведска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.svk.se/Press--info/Nyheter/Nyheter-pressmeddelanden/Nyheter/Sa-paverkade-Earth-Hour-det-svenska-elsystemet/|title=Så påverkade Earth Hour det svenska elsystemet – Svenska Kraftnät|date=March 28, 2009|publisher=Svk.se|archive-url=https://web.archive.org/web/20100812001332/http://www.svk.se/Press--info/Nyheter/Nyheter-pressmeddelanden/Nyheter/Sa-paverkade-Earth-Hour-det-svenska-elsystemet/|archive-date=August 12, 2010}}</ref> Според Националниот центар на енергија, побарувачката за електрична енергија во [[Виетнам]] паднала за 140 [[Киловат-час|MWh]] за време на Часот на планетата Земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://socialsciences.nature.com/posts/66561-earth-hour-in-vietnam-a-perspective-from-the-electricity-industry#:~:text=In%202009%2C%20the%20World%20Wide,Earth%20Hour%20campaign%20in%20Vietnam.&text=This%20year%2C%20the%20National%20Power,one%20hour%20of%20the%20event.|title=Earth Hour in Vietnam: a perspective from the electricity industry|date=April 21, 2020|publisher=Nature Research|accessdate=2022-05-06|archive-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511070911/https://socialsciences.nature.com/posts/66561-earth-hour-in-vietnam-a-perspective-from-the-electricity-industry#:~:text=In%202009%2C%20the%20World%20Wide,Earth%20Hour%20campaign%20in%20Vietnam.&text=This%20year%2C%20the%20National%20Power,one%20hour%20of%20the%20event.|url-status=dead}}</ref> === 2010 === [[Податотека:Botanical_Garden_of_Curitiba,_Paraná,_Brazil_(Earth_Hour_2010).gif|мини| Металната конструкција на [[Стаклена градина|оранжериите]] на Ботаничката градина во [[Куритиба]], Парана, Јужен Бразил со исклучени светла на 27 март 2010 година]] Часот на планетата Земја 2010 се одржал од 8:30 часот&nbsp;до 9:30 часот&nbsp;по месно време на [[27 март]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.myearthhour.org/about/faq|title=Frequently Asked Questions – Earth Hour website (2010)|publisher=Earth Hour|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323024425/http://www.myearthhour.org/about/faq|archive-date=March 23, 2010}}</ref> Во [[Израел]] часот се одржал на [[22 април]] <ref>{{Наведени вести|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3874552,00.html|title=Israel to mark 3rd Earth Hour|last=Ben-David|first=Amir|date=April 16, 2010|work=Ynetnews|publisher=[[Ynet]] News|last2=Ahronoth|first2=Yedioth}}</ref> 126 земји учествувале на Часот на планетата Земја 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwf.es/que_hacemos/cambio_climatico/la_hora_del_planeta_2010/|title=La Hora de la Tierra 2010|work=[[World Wide Fund for Nature|WWF]]|publisher=WWF Spain|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100329214434/http://www.wwf.es/que_hacemos/cambio_climatico/la_hora_del_planeta_2010|archive-date=March 29, 2010}}</ref> Анкетата во [[Соединетите Американски Држави]] покажала дека околу 90.000.000 Американци учествувале во Часот на планетата Земја додека светлата биле исклучени низ целата земја, вклучително и знаменитости како што се [[Маунт Рашмор|планината Рашмор]], појасот Лас Вегас, [[Емпаер стејт билдинг|Емпајер Стејт Билдинг]] и [[Нијагарски Водопади|Нијагарските Водопади]]. Некои градови и знаменитости ја искористиле можноста да направат повеќе долгорочни прилагодувања на нивната секојдневна потрошувачка на енергија. Во [[Чикаго]], Здружението на сопственици и менаџери на згради (BOMA) развило упатства за осветлување за да се намали загадувањето на светлината и да се намали јаглеродот во зградите во центарот на градот. [[Маунт Рашмор|Планината Рашмор]] во [[Јужна Дакота]] почнала да се исклучува секоја вечер околу 9 часот&nbsp;наместо во 23 часот&nbsp;попладне Во [[Виетнам]], побарувачката за електрична енергија паднала за 500.000&nbsp;kWh за време на Часот на планетата Земја 2010 година, што било трипати поголемо од првиот пат кога земјата се приклучила на настанот во 2009 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/03/3BA1A2E1/|title=Tiết kiệm 450 triệu đồng trong giờ Trái đất|last=[Trở về]|date=March 28, 2010|publisher=VnExpress|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118001037/http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2010/03/3ba1a2e1/|archive-date=January 18, 2012|accessdate=March 31, 2012}}</ref> На [[Филипини]]те, 1.067 градови и градови ветиле учество во 2010 година и над 15 милиони Филипинци учествувале на настанот. Учествувале околу 4000 градови, вклучувајќи знаменитости како [[Биг Бен]], [[Емпаер стејт билдинг|Емпајер Стејт Билдинг]], [[Сиднејска опера|Сиднејската опера]], [[Ајфелова кула|Ајфеловата кула]], [[Партенон]], [[Бранденбуршка порта|Бранденбуршката порта]] и [[Забранет Град|Забранетиот град]].<ref>Alastair Jamieson (March 27, 2010). [https://web.archive.org/web/20100329190746/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7531183/Big-Ben-in-darkness-as-4000-cities-switch-off-for-Earth-Hour.html Big Ben in darkness as 4,000 cities switch off for Earth Hour]. ''The Telegraph''. Retrieved April 6, 2009.</ref> === 2011 === Часот на планетата Земја 2011 бил најголем во петгодишната историја на кампањата, потврдувајќи ја како дотогаш најголема доброволна акција за животната средина. Во 2011 година, ознаката „''Beyond the Hour''“ била усвоена од организаторите како начин да се охрабрат луѓето да ја преземат својата посветеност. Заедно со агенцијата Лео Бурнет, Часот на планетата Земја го открил ажурираното лого на тема планета кое вклучувало мал плус симбол десно од потписот „60“ што се користел во претходните години. Симболот 60+ продолжува да биде главното лого што го користат организаторите на кампањите ширум светот. Часот на планетата Земја 2011 година се одржал во рекордни 5.251 града и гратчиња во 135 земји и територии на сите седум континенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthhour.org/page/about/about-earth-hour|title=about|publisher=Earth Hour|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330132314/http://www.earthhour.org/page/about/about-earth-hour|archive-date=March 30, 2012|accessdate=March 31, 2012}}</ref> Имало проценет дострел од 1,8&nbsp;милијарди луѓе ширум светот. Дополнително на ова, дигиталниот отпечаток на кампањата пораснал на 91 милиони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthhour.org/blog/earthhour-heats-social-media|title=#Earthhour Heats Up on Social Media|publisher=Earth Hour|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628120010/http://earthhour.org/blog/earthhour-heats-social-media|archive-date=June 28, 2012|accessdate=October 2, 2012}}</ref> Во [[Индија]], Часот на планетата Земја 2011 година се одржал на [[26 март]] [[2011]] година од 8:30 часот&nbsp;до 21:30 часот&nbsp;попладне.<ref>{{Наведување|url=http://www.indiaprwire.com/pressrelease/environmental-services/2011032881849.htm|title=India switches off on March 26 from 8.30&nbsp;p.m. and beyond|publisher=India PRwire|date=March 28, 2011|access-date=October 3, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005000920/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/environmental-services/2011032881849.htm|archivedate=October 5, 2015}}</ref> Каналот ''Rosebowl'' го прекинал емитувањето од 8.30 часот&nbsp;до 9.30 часот&nbsp;по повод одбележувањето на Часот на планетата Земја.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.greenergyexpo.eu/earth-hour/|title=Earth Hour|date=2018-06-06|work=greenergyexpo.eu|language=en-US|accessdate=2020-11-24|archive-date=2020-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123193644/https://www.greenergyexpo.eu/earth-hour/|url-status=dead}}</ref> Во [[Азербејџан]], Момината кула била затемнета поради Часот на планетата Земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.1news.az/society/20110324035120563.html|title=Девичья башня на час останется без света ради природы|last=Rustamov|first=Elshan|publisher=1news.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326054316/http://www.1news.az/society/20110324035120563.html|archive-date=March 26, 2011|accessdate=March 26, 2011}}</ref> [[Филипини]]те, кои биле активен учесник на Часот на планетата Земја, имале ран „час“ кога напојувањето било случајно прекинато,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=670245&publicationSubCategoryId=68&newsalert|title=Earth Hour comes early in Metro|last=Gatdulla and Villanueva|first=Rodina and Donabelle|archive-url=https://archive.today/20120910094316/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=670245&publicationSubCategoryId=68&newsalert|archive-date=September 10, 2012|accessdate=March 27, 2011}}</ref> потопувајќи го Метро Манила и блиските [[Покраини на Филипините|провинции]] во темнина. По обновувањето на струјата, големите згради, трговските центри и станбените области во Метро Манила и повеќето [[Покраини на Филипините|провинции]] продолжиле да ги исклучуваат светлата, додека каналите на Филипините, ''ABS-CBN'' и [[Cartoon Network]] ги прекинале своите преноси на еден час.<ref name=":0"/> 30 провинции и градови во [[Виетнам]] учествувале на Часот на планетата Земја 2011 година со главниот настан одржан во Нха Транг. Побарувачката за електрична енергија во нацијата паднала за 400.000&nbsp;kWh, за една петтина помалку од претходната година. Виетнам успеал да заштеди 500 милиони [[Виетнамски донг|VND]] (23.809 американски долари) благодарение на заштедената енергија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.presscenter.org.vn/en/content/view/5038/51/|title=Vietnam Foreign Press Center – Vietnam saves 400,000 kWh of power during Earth Hour|date=March 29, 2011|publisher=Presscenter.org.vn|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322162359/http://www.presscenter.org.vn/en/content/view/5038/51/|archive-date=March 22, 2012|accessdate=March 31, 2012}}</ref> [[YouTube]] го промовирал Часот на планетата Земја со менување на своето лого и со додавање функција за вклучување/исклучување во близина на насловот на секое видео, така што корисниците ќе можат да ја променат бојата на позадината од бела во црна. Една од областите со најмалку соработка традиционално е [[Алберта]]; во 2008 година, потрошувачката на енергија во Калгари се зголемила за време на Часот на планетата Земја. Трендот продолжил во 2011 година кога се зголемила и потрошувачката на енергија во Едмонтон. Додека потрошувачката на енергија во Калгари се намалила во 2011 година за време на настанот, службениците за електрична енергија не можеле да ги разликуваат нивните читања помеѓу нормалното користење и свесниот обид за учество.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/story/2011/03/28/edmonton-earth-hour-failure.html|title=No Energy for Earth Hour|date=March 28, 2011|access-date=March 31, 2012|publisher=Cbc.ca}}</ref> === 2012 === Глобалното седиште на Часот на планетата Земја се преселило од Сиднеј во [[Сингапур]] во февруари 2012 година. Настанот се одржал на 20 февруари, со потегот поддржан од Одборот за економски развој на Сингапур и СФП-Сингапур.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Singapore/Story/A1Story20120221-329146.html|title=Earth Hour to move HQ to Singapore|date=February 21, 2012|publisher=Asiaone.com|accessdate=March 31, 2012}}</ref> Часот на планетата Земја 2012 година бил одржан на [[31 март]] [[2012]] година од 8:30 часот&nbsp;до 9:30 часот&nbsp;pm (месно време на учесниците).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earthhour.org/|title=Earth Hour|publisher=Earth Hour|accessdate=March 31, 2012}}</ref> Се одржал во повеќе од 7000 градови и населени места низ 152 земји и територии, што ја прави годината за најголем раст за кампањата од 2009 година. Тоа било, исто така, првата година кога Часот на планетата Земја бил прославен во вселената, при што холандскиот астронаут Андре Куиперс твитал во различни моменти за време на патувањето околу светот на настанот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Human_Spaceflight/PromISSe/Andre_Kuipers_takes_Earth_Hour_into_orbit|title=André Kuipers takes Earth Hour into orbit|work=European Space Agency|accessdate=May 31, 2015}}</ref> === 2013 === [[Податотека:Ora_della_Terra_Verona_Piazza_Bra_Arena_2013_WWF_Verona_Paolo_Villa_9954.JPG|мини|Италија, Верона, Арена со исклучено позадинско осветлување на плоштадот, во долната градска сала за време на Часот на планетата Земја 2013 година]] Часот на планетата Земја 2013 се одржал ширум светот во сабота, [[23 март]] во 8:30 часот&nbsp;до 9:30 часот&nbsp;по месно време <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/earthhour|title=Dare the World to Save the Planet|last=Malezer|first=Rosie|work=[[Facebook]]|accessdate=November 24, 2012}}</ref> за да се избегне одржувањето по почетокот на европското летно сметање на времето, со што ќе се обезбеди поголемо влијание за настанот за исклучување на светлата. Настанот, исто така бил променет за да се избегне совпаѓањето со христијанската [[Велика сабота|Велика Сабота]], кое паднало на [[30 март]] истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unishineopto.com/earth-hour.html|title=Earth Hour|work=www.unishineopto.com|accessdate=2020-11-26}}</ref> === 2014 === Часот на планетата Земја 2014 година се одржал во сабота, 29 март, во истиот термин од 8:30 до 9:30 часот&nbsp;по месно време. Earth Hour Blue бил лансиран како глобална платформа за групно финансирање и групносорсинг за планетата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.crowdfundinsider.com/2014/03/34849-earth-hour-targets-2014-crowdfunding-center-innovation-creativity-planet/|title=Earth Hour Targets 2014 to be the Crowdfunding Center For Innovation and Creativity for the Planet|date=March 30, 2014|work=crowdfundinsider.com|accessdate=May 31, 2015}}</ref> „''Се работи за колективниот напор на поединци ширум светот кои се здружуваат за да помогнат во финансирањето или да го додадат својот глас за поддршка на теренски еколошки и социјални проекти кои даваат реални резултати''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greenafricadirectory.org/earth-hour-blue-mobilising-crowdfunding-support-conservation-sustainable-development/|title=Earth Hour Blue: mobilising crowdfunding to support conservation and sustainable development|work=Green Africa Directory|accessdate=May 31, 2015|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329090032/http://www.greenafricadirectory.org/earth-hour-blue-mobilising-crowdfunding-support-conservation-sustainable-development/|url-status=dead}}</ref> Извештајот за Часот на планетата Земја за 2014 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.earthhour.org/earth-hour-2014-report|title=2014 Report|work=Earth Hour|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524150131/https://www.earthhour.org/earth-hour-2014-report|archive-date=May 24, 2015|accessdate=May 31, 2015}}</ref> истакнал широк опсег на еколошки резултати постигнати со движењето низ 162 земји и територии низ целиот свет. Повеќе од 60.000 американски долари биле собрани на платформата „Часот на планетата Земја“. Движењето, исто така, имало кампањи за да помогне во заштитата на Големиот корален гребен во [[Австралија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wwf.org.au/news/blogs/our-reef-needs-more-than-an-hour#gs.lr8n1g|title=Our Reef needs more than an hour|work=World Wide Fund Australia|accessdate=24 November 2020|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221074418/https://www.wwf.org.au/news/blogs/our-reef-needs-more-than-an-hour#gs.lr8n1g|url-status=dead}}</ref> лансирањето на апликацијата Blue Sky во [[Кина]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/articles/BL-CJB-21381|title=Smog Ruining Your Pictures? There's an App For That|work=The Wall Street Journal|accessdate=24 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adobomagazine.com/global-news/wwf-china-and-om-china-launch-blue-sky-app-for-clean-air/|title=App can transform gray sky to blue|date=March 26, 2014|work=Adobo Magazine|accessdate=24 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://europe.chinadaily.com.cn/business/2014-03/29/content_17391868.htm|title=App can transform gray sky to blue|work=ChinaDaily Europe|accessdate=24 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221075254/http://europe.chinadaily.com.cn/business/2014-03/29/content_17391868.htm|archive-date=2021-02-21|url-status=dead}}</ref> и испораката на илјадници ефикасни печки на дрва до заедниците во [[Мадагаскар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwf.panda.org/?227997/Cook-stoves-project-combating-deforestation-in-Madagascar-gets-an-Earth-Hour-boost|title=Cook stoves project combating deforestation in Madagascar gets an Earth Hour boost|work=World Wide Fund|accessdate=24 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lbbonline.com/news/wwf-china-launch-blue-sky-app|title=WWF China Launch Blue Sky App {{!}} LBBOnline|work=www.lbbonline.com|language=en|accessdate=2020-11-27}}</ref> === 2015 === Часот на планетата Земја 2015 се одржал во сабота, 28 март, повторно помеѓу 8:30 и 9:30 часот&nbsp;по месно време.<ref name="earthhour2">[http://www.earthhour.org/celebrating-earth-hour Celebrating Earth Hour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170219191454/http://earthhour.org/celebrating-earth-hour |date=2017-02-19 }} Earth Hour/WWF Website</ref> Ознаката за глобалната кампања била „''Промени ги климатските промени''“, враќајќи се на првичниот фокус на движењето да иницира граѓанска акција за глобалното затоплување. Еден ден пред настанот, повеќе од 170 земји и територии го потврдиле своето учество; со повеќе од 1200 знаменитости и близу 40 места на светското наследство на [[УНЕСКО]] поставени за исклучување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skynews.com.au/news/national/2015/03/25/earth-hour-to-illuminate-climate.html|title=Earth Hour to illuminate climate|date=March 25, 2015|work=skynews.com.au|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503055916/http://www.skynews.com.au/news/national/2015/03/25/earth-hour-to-illuminate-climate.html|archive-date=May 3, 2015|accessdate=May 31, 2015}}</ref> Втора година по ред, ''Earth Hour Blue'' имала за цел да собере средства за СФП организирани проекти насочени кон климата за групно финансирање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ibtimes.co.uk/earth-hour-2015-why-world-turning-off-its-lights-1493492|title=Earth Hour 2015: Why is the world turning off its lights?|date=March 25, 2015|work=International Business Times UK|accessdate=May 31, 2015}}</ref> Оваа година, проектите за групно финансирање вклучувале дистрибуција на сончева светлина на Филипините <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/456925/news/nation/palace-encourages-pinoys-to-join-earth-hour-2015-on-march-28|title=Palace encourages Pinoys to join Earth Hour 2015 on March 28|work=GMA News Online|accessdate=May 31, 2015}}</ref> и Индија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-wwf-india-will-run-earth-hour-campaign-to-help-sundarbans-village-2070290|title=WWF-India will run Earth Hour campaign to help Sundarbans village|work=dna|accessdate=May 31, 2015}}</ref> и проекти базирани на диви животни од Колумбија,<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=nOOD1suB_-8|title=Let Sea Turtles Off the Hook – Earth Hour 2015|access-date=May 31, 2015}}</ref> Уганда и Индонезија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwf.or.id/?36082/SOSSebangau-Seruan-Aksi-Peduli-Kebakaran-Hutan-Kalimantan|title=#SOSSebangau: Seruan Aksi Peduli Kebakaran Hutan Kalimantan|work=WWF Indonesia|language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926122459/https://www.wwf.or.id/?36082%2FSOSSebangau-Seruan-Aksi-Peduli-Kebakaran-Hutan-Kalimantan|archive-date=September 26, 2018|accessdate=May 31, 2015}}</ref> === 2016 === Часот на планетата Земја 2016 година бил во сабота на [[19 март]] од 8:30 часот&nbsp;до 9:30 часот&nbsp;по месно време на учесниците. Настанот бил променет за да се избегне совпаѓање со христијанската [[Велика сабота|Велика Сабота]], која се паднала на 26 март истата година. Естерсунд во [[Шведска]] го откажал настанот во 2016 година, по серијата сексуални напади, истакнувајќи ја безбедноста како тема за дискусија при заштеда на ресурси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.express.co.uk/news/world/653754/Ostersund-cancels-Earth-Hour-festival-over-fears-of-migrant-sex-attacks|title=The terrified town which has even cancelled Earth Hour over migrant sex attack fears|last=Virtue|first=Rob|date=2016-03-18|work=Express.co.uk|language=en|accessdate=2020-12-29}}</ref> Речиси сите земји во светот го одбележале Часот на планетата Земја. === 2017 === Часот на планетата Земја се случил во сабота на 25 март од 20:30 до 21:30 часот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.earthhour.org/earth-hour-reports|title=Reports {{!}} Earth Hour 2020|last=International|first=W. W. F.|work=www.earthhour.org|language=en|accessdate=2020-11-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gadgets.ndtv.com/others/features/earth-hour-2017-date-time-and-everything-else-you-need-to-know-1673057|title=Earth Hour 2017 Date, Time, and Everything Else You Need to Know|work=NDTV Gadgets 360|language=en|accessdate=2020-11-26}}</ref> === 2018=== Часот на планетата Земја 2018 се одржал на [[24 март]], од 20:30 часот. до 21:30 часот<ref>{{Cite web|title=Earth Hour 2018 – A New Generation of Leaders Turn Out to Turn Up Climate Action {{!}} Press Releases {{!}} WWF|url=https://www.worldwildlife.org/press-releases/earth-hour-2018-a-new-generation-of-leaders-turn-out-to-turn-up-climate-action|access-date=2020-11-26|website=World Wildlife Fund|language=en}}</ref> со цел да се избегне совпаѓање со христијанската [[Велика сабота]] која се паднала на 31 март<ref>{{Cite web|last=International|first=W. W. F.|title=Join One Of The World's Largest Movements for Nature {{!}} Earth Hour 2020|url=https://www.earthhour.org/|access-date=2020-11-26|website=www.earthhour.org|language=en}}</ref>. ===2019=== Часот на планетата Земја 2019 година се одржал на 30 март, од 20:30 часот до 21:30 часот. Вкупно 188 земји учествувале во Часот на планетата Земја 2019 година<ref name="twitter.com">{{Cite web|url=https://twitter.com/earthhour|title=Earth Hour (@earthhour) {{!}} Twitter|website=twitter.com|language=en|access-date=March 29, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-lights-out-20190330-story.html|title=Earth Hour: Landmarks in L.A. and around the world are going dark to promote energy conservation|last=Lozano|first=Carlos|date=March 30, 2019|newspaper=Los Angeles Times|access-date=2019-03-30}}</ref>. [[Мис Земја 2018]] Нгујан Фионг Кханод од [[Виетнам]] била назначена за амбасадор на Часот на планетата Земја за да спроведе неколку активности за заштита на животната средина<ref>{{cite news |last1=Lan |first1=Ngọc |title=Miss Earth 2018 Phương Khánh becomes Ambassador of the Earth Hour 2019(Miss Earth 2018 Phương Khánh Tro Thanh Dai Su Gio Trai Dat 2019)|url=https://translate.google.com/translate?sl=auto&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.quochoitv.vn%2Fvan-hoa-giai-tri%2F2019%2F3%2Fmiss-earth-2018-phuong-khanh-tro-thanh-dai-su-gio-trai-dat-2019%2F231198%3Ffbclid%3DIwAR30a_pQco7TJF63XES3girUUfQapbjQYye750Pyddwg8h6TD3LiEEVGeiM |access-date=25 March 2019 |agency=National Assembly Television (QuocHoiTV))|publisher=TRANG TIN ĐIỆN TỬ TRUYỀN HÌNH QUỐC HỘI VIỆT NAM |date=25 March 2019}}</ref>. Како амбасадор, таа ги повикала сите доброволно да ги исклучат непотребните светла и опрема на еден час, придонесувајќи за ширење на пораката „Заштедете енергија, заштедете ја Земјата - заштеда на енергија, заштита на Земјата“<ref>{{Cite news|url=https://laodong.vn/xa-hoi/hoa-hau-trai-dat-phuong-khanh-tham-gia-chien-dich-gio-trai-dat-665929.ldo|title=Hoa hậu Trái đất Phương Khánh tham gia Chiến dịch "Giờ Trái đất"|last=Quan|first=Ky|date=31 March 2019|work=Báo Lao Động|access-date=15 April 2019}}</ref>. ===2020=== Часот на планетата Земја 2020 година се одржал во сабота на [[28 март]] од 20:30 до 21:30 часот по месно време и поминало дигитално поради пандемијата [[КОВИД-19]]. 190 земји и територии се собрале за да го поддржат ова движење и неколку од многуте јавни личности како што се генералниот секретар на ОН [[Антонио Гутереш]], [[папа Франциск|папата Франциск]], еколошката активистка [[Грета Тунберг]], канадскиот премиер [[Џастин Трудо]], индиската филмска ѕвезда Амитаб Бачан, амбасадорката на добра волја за животна средина на ОН Дија Мирза, кениската пејачка сензација Никита Керинг, колумбиската манекенка Клаудија Бахамон и британската пејачка и текстописец, Кет Стивенс<ref>{{Cite web|url=https://latest.earthhour.org/earth-hour-2020-wrap-up|title = Millions unite online making Earth Hour 2020 one of the largest virtual movements for the environment}}</ref>. === 2021 === Часот на планетата Земја 2021 година се одржал во сабота на [[27 март]] од 20:30 до 21:30 часот по месно време. === 2022 === Часот на планетата Земја 2022 година се одржал во сабота на 26 март од 20:30 до 21:30 часот по месно време. == Критика == Бјорн Ломборг, автор на ''Скептичниот екологист'', напишал: „''Од витално значење е сончевата и [[Одржлива енергија|другата нова технологија]] брзо да се направат поевтини од фосилните горива за да можеме да ги исклучиме изворите на енергија на јаглеродот многу подолго од еден час и да ја одржиме планетата да работи... Фосилните горива буквално ни дадоа просветлување, со тоа што го осветлуваа нашиот свет и ни даваа заштита од гневот на елементите. Иронично е што денешната чиста симболика треба да се врати во потемна доба''.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25247677-7583,00.html|title=Hour of no power increases emissions|date=March 27, 2009|publisher=The Australian|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329232500/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25247677-7583,00.html|archive-date=March 29, 2009|accessdate=March 30, 2009}}</ref> Ломборг, исто така, го истакнал факторот за добро чувство што го создава Часот на планетата Земја, истакнувајќи дека тоа е „''неефективен настан за добро чувство''“ што ги тера луѓето да чувствуваат дека прават нешто за животната средина, додека во реалноста количината на емисии на јаглерод намалена за час на Земјата е занемарлива.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/world/q-a-why-bjorn-lomborg-won-t-be-turning-off-the-lights-during-earth-hour-1.2591072|title=Q&A: Why Bjorn Lomborg won't be turning off the lights during Earth Hour|work=Mark Gollom, CBC News|access-date=June 12, 2014|agency=CBC News|issue=March 29, 2014}}</ref> Други критики за Часот на планетата Земја го вклучуваат следново: * Некои критичари истакнуваат дека намалувањето на потрошувачката на енергија за време на самиот час на планетата Земја е релативно незначително.<ref name="rage against dimming">{{Наведени вести|url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21694864-7583,00.html|title=Rage, rage against dimming of the light|last=Soloman|first=David|date=May 9, 2007|access-date=March 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080602041228/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21694864-7583,00.html|archive-date=June 2, 2008|publisher=The Australian}}</ref> ''Хералд Сан'' ја изедначил заштедата на електрична енергија во централната деловна област во Сиднеј со „''стопирање на 48.613 автомобили од патот за 1 час''“. Австралискиот колумнист Ендрју Болт истакнал дека „''Настанот е еднаков на вадење шест автомобили од употреба за една година''“.<ref>Bolt, Andrew (March 28, 2008). [http://www.heraldsun.com.au/opinion-old/earth-hour-coverage-should-be-grounded/story-e6frfifx-1111115907103 "Earth Hour coverage should be grounded"], Herald Sun, Retrieved March 20, 2011</ref> * Други екологисти го критикувале фокусот на Часот на планетата Земја на поединечното однесување, кога мал број компании за фосилни горива емитирале огромно мнозинство од емисиите на јаглерод произведени од човекот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sustainababble.fish/?p=101|title=Sustainababble Podcast – Earth Hour|date=March 29, 2015|accessdate=March 25, 2017}}</ref> Адам Мекгибон, пишувајќи за ''The Independent'', го критикувал Часот на планетата Земја за ослободување на компаниите за фосилни горива и политичарите од нивната одговорност да се справат со климатските промени.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/voices/earth-hour-climate-change-environment-fossil-fuels-boycott-make-change-happen-really-care-a7643971.html|title=If you really care about climate change, boycott Earth Hour|date=March 22, 2017|work=The Independent|access-date=March 25, 2017|language=en-GB}}</ref> * ''„Christian Science Monitor'' “ напишал дека повеќето свеќи се направени од парафин, тежок [[јаглеводород]] добиен од [[Нафта|сурова нафта]], [[фосилно гориво]] и дека во зависност од тоа колку свеќи согорува едно лице (ако некој користи свеќи за време на Часот на планетата Земја), користи компактни флуоресцентни светилки и кој извор на енергија се користи за производство на нивната електрична енергија, во некои случаи, заменувањето на светилките со свеќи ќе предизвика зголемување, наместо намалување, на емисиите на јаглерод диоксид.<ref>[http://features.csmonitor.com/environment/2009/03/27/does-lighting-candles-for-earth-hour-defeat-the-purpose/ Does lighting candles for Earth Hour defeat the purpose?], ''Christian Science Monitor'', March 27, 2009</ref> * Зголемувањето на побарувачката за електрична енергија на крајот од Часот на планетата Земја ја оптоварува електричната мрежа и предизвикува зголемување на емисиите на јаглерод диоксид.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=_4RlOtRHRKM|title=Did You Know That Earth Hour Is a Bad Idea? #Shorts|date=December 11, 2021|publisher=What If|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511070958/https://www.youtube.com/watch?v=_4RlOtRHRKM|archive-date=2022-05-11|accessdate=December 11, 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> * На 29 март 2009 година, еден ден по Часот на планетата Земја 2009 година, ''Дан Три Дејли Њуз'' објавил текст на уредник во кој изразува загриженост дека многу млади луѓе избрале да возат низ затемнетиот град [[Ханој]] за забава, исцрпувајќи ја нафтата наместо струја и резултирајќи со долги сообраќајни метежи. * Џорџ Маршал од Информативната мрежа за подигнување на климата го критикувал Часот на планетата Земја дека „игра во рацете на (критичарите на еколозите)“, бидејќи темнината е симбол на страв и распаѓање. „''Огромната потреба во моментов е да се инспирираат обичните луѓе со визија за подобар свет, да се натераат да чувствуваат дека акцијата за климатските промени е крајно посакувана и позитивна... културната резонанца (на Часот на планетата Земја) не може да биде било полоша''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/cif-green/2009/mar/27/climate-change-carbon-emissions|title=Earth Hour: Turning out the lights plays into the hands of our critics|last=Marshall|first=George|date=March 27, 2009|work=The Guardian|access-date=March 25, 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> * Конкурентниот институт за претпријатија вовел спротивен ''час за човечки достигнувања'' во прослава на човечкиот напредок во различни области на индустријата, вклучувајќи технологија, медицина, енергија и многу повеќе. За време на овој час, Институтот предлага луѓето да слават со користење на современа технологија како што се електрична енергија, телекомуникации и внатрешен водовод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cei.org/content/human-achievement-hour-2015|title=Human Achievement Hour 2015|work=cei.org|accessdate=May 31, 2015|archive-date=2016-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160120025719/https://cei.org/content/human-achievement-hour-2015|url-status=dead}}</ref> * Во 2009 година, економистот Рос Мекитрик ја критикувашел идејата, велејќи: „''Обилната, евтина електрична енергија беше најголемиот извор на човековото ослободување во 20 век.'' ''Целиот менталитет околу Часот на планетата Земја ја демонизира електричната енергија''.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rossmckitrick.com/uploads/4/8/0/8/4808045/earthhour.pdf|title=Earth Hour: A Dissent|last=McKitrick|first=Ross|authorlink=Ross McKitrick|year=2009|accessdate=March 31, 2012}}</ref> * Во март 2010 година, ''Дејли Телеграф'' го цитирал Рос Хејман, шеф за односи со медиумите во Националната мрежа на Обединетото Кралство, кој вели дека „''тоа би можело да резултира со зголемување на емисиите на јаглерод''“ поради компликации поврзани со брзото намалување, а потоа и зголемувањето на производството на електрична енергија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/news/earth/environment/climatechange/7527469/Earth-Hour-will-not-cut-carbon-emissions.html|title=Earth Hour 'will not cut carbon emissions'|date=March 27, 2010|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> * Во февруари 2010 година, Рик Гилс, претседател на ACT на кампусот, младинското крило на новозеландската ACT партија, се појавил во утринското телевизиско шоу ''Изгрејсонце'' за да го осуди Часот на планетата Земја и наместо тоа предложил прослава на „Часот на Едисон“. Тој тврдел дека Часот на планетата Земја е „''антитехнолошка''“ причина и дека луѓето едноставно ќе користат свеќи наместо тоа, што е непожелно бидејќи тие се базирани на нафта. Тој тврдел дека ако се движиме кон некаков вид катастрофа, има смисла да се користи технологијата за борба против тоа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=2B9MqNzQuuk|title=I think my argument is so powerful that it's not necessary to talk about it|date=March 29, 2010|publisher=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20220506061049/https://www.youtube.com/watch?v=2B9MqNzQuuk|archive-date=2022-05-06|accessdate=March 31, 2012|url-status=bot: unknown}}</ref> Рик изјавил: „''Мислам дека мојот аргумент е толку моќен што не е неопходно да се зборува за тоа''“. * Институтот Ајн Ренд напишал: „''Учесниците поминуваат пријатни шеесет минути во темнина, безбедни знаејќи дека придобивките од индустриската цивилизација кои спасуваат животи се само прекинувач за светло.''. Заборавете на еден мазен час само со исклучени светла. Што е со месецот на планетата Земја... Обидете се да поминете еден месец треперејќи во темнина без греење, струја, ладење; без електрани или генератори; без ниеден од производите што заштедуваат труд, заштедуваат време, а со тоа и животно, што ги овозможува индустриската енергија''.“ <ref>[https://ari.aynrand.org/issues/science-and-industrialization/environmental-issues/The-Real-Meaning-of-Earth-Hour The Real Meaning of Earth Hour], by Keith Lockitch, Ayn Rand Institute, March 23, 2009</ref> * Изразувајќи саркастична поддршка за Часот на планетата Земја, коалицијата про-јаглеродна јаглеродна смисла сака Часот на планетата Земја да се преименува во „''Ноќ на затемнување''“ и да се одржи надвор во најкраткиот и најстудениот ден во годината „...''за да се подготви нашето население за темнината денови напред''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://carbon-sense.com/|title=The Carbon Sense Coalition|work=carbon-sense.com|accessdate=May 31, 2015}}</ref> * За време на Часот на планетата Земја во 2010 година во градот Усикаупунки во [[Финска]], 17-годишна мотоциклистка удрила 71-годишен маж, кој од непозната причина се движел по улица наместо по тротоар. Од здобиените повреди мажот починал, додека мотоциклистката и нејзината сопатничка не биле повредени. Во моментот на несреќата уличните светла биле исклучени како дел од Часот на планетата Земја. Полицијата изјавила дека недостатокот на улично осветлување можеби имал улога во несреќата, додека градоначалникот верувал дека уличното осветлување во градот би било премногу слабо за да го спречи тоа дури и да биле вклучени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=<!-- http://www.hs.fi/kotimaa/artikkeli/Mies+kuoli+moottoripy%C3%B6r%C3%A4n+alle+pimeystempauksen+piment%C3%A4m%C3%A4ll%C3%A4+tiell%C3%A4/1135255005911 -->http://hommaforum.org/index.php?topic=25901.5;imode|title=Mies kuoli moottoripyörän alle pimeystempauksen pimentämällä tiellä|date=March 27, 2010|work=[[Helsingin Sanomat]]|language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329150314/https://hommaforum.org/index.php?topic=25901.5;imode|archive-date=March 29, 2019|accessdate=March 28, 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aamulehti.fi/uutiset/kotimaa/174590.shtml|title=Kaupunki sammutti katuvalot Earth Hourin ajaksi – Mies jäi moottoripyörän alle pimeällä tiellä ja kuoli|date=March 28, 2010|work=[[Aamulehti]]|language=fi|accessdate=March 28, 2010}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=June 2016}}</ref> * Џереми Кларксон, поранешен водител на автомобилската програма на [[Би-би-си|BBC]] ''Top Gear'', тврди дека ги вклучил сите електрични предмети во неговиот дом како протест против вооченото влијание на Часот на планетата Земја, тврдејќи дека настанот нема да има мало или никакво влијание врз ставовите кон климатските промени.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/driving/jeremy_clarkson/article1976771.ece|title=Jeremy Clarkson|work=The Times|location=London}}{{Мртва_врска|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=June 2016}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikinews|Businesses and individuals worldwide to turn lights off as part of Earth Hour 2009 | Businesses and individuals worldwide turn lights off as part of Earth Hour 2008}} * {{Commons category-inline|Earth hour|Earth Hour}} * [https://www.earthhour.org/ Earth Hour] [[Категорија:Празници во март]] [[Категорија:Заштита на животната средина]] [[Категорија:Приредени настани]] e39vjijxbsul8a1jt84czmieg527wqe 0 1300442 5649864 5090478 2026-10-26T00:33:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649864 wikitext text/x-wiki {{Таксономија}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |''Chlorociboria aeruginascens'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |The green elfcup, ''Chlorociboria aeruginascens''. |- style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |Научна класификавција |- |Царство: |<div class="kingdom" style="display:inline">[[Fungi]]</div> |- |Колено: |<div class="division" style="display:inline">[[Ascomycota]]</div> |- |подколено: |<div class="subdivision" style="display:inline">[[Pezizomycotina]]</div> |- |Класа: |<div class="class" style="display:inline">[[Leotiomycetes]]</div> |- |Ред: |<div class="order" style="display:inline">[[Helotiales]]</div> |- |Семејство: |<div class="family" style="display:inline">[[Chlorociboriaceae]]</div> |- |Род: |<div class="genus" style="display:inline">''[[Chlorociboria]]''</div> |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;aeruginascens'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |Биномен назив |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Chlorociboria aeruginascens''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Bessie Bernice Kanouse|Kanouse]] ex C.S. Ramamurthi, Korf & L.R. Batra (1957)</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(145,250,250)" |Синоними |- | colspan="2" style="text-align: left" | ''Chlorociboria aeruginascens'' <small>(Nyl.</small><small>) Kanouse</small> ''Chlorosplenium aeruginascens'' <small>(Nyl.</small><small>) [[Petter Karsten|P. Karst.]]</small> ''Peziza aeruginascens'' <small>[[William Nylander (botanist)|Nyl.]]</small> |} '''''Chlorociboria aeruginascens''''' е сапробичен вид на печурка, попозната како '''зелена елфка'''<ref name="urlRogers Mushrooms | Mushroom Pictures & Mushroom Reference">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rogersmushrooms.com/gallery/DisplayBlock~bid~5728.asp|title=Rogers Mushrooms &#124; Mushroom Pictures & Mushroom Reference|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012012953/http://www.rogersmushrooms.com/gallery/DisplayBlock~bid~5728.asp|archive-date=2008-10-12|accessdate=2008-12-08}}</ref> или '''зелена дрвена чаша'''<ref name="urlBorescope-Chlorociboria aeruginascens">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantpath.cornell.edu/PhotoLab/Boroscope/Chlorociboria.html|title=Borescope-''Chlorociboria aeruginascens''|accessdate=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408001318/http://www.plantpath.cornell.edu/PhotoLab/Boroscope/Chlorociboria.html|archive-date=2010-04-08|url-status=dead}}</ref> поради неговите карактеристични мали, зелени овошни тела во облик на чинија. Иако вистинските овошни тела ретко се гледаат, зеленото обојување на дрвото предизвикано од габата е поприсутно. == Таксономија == Специфичниот епитет е изведен од [[Латински јазик|латинските]] корени ''aerug'' - („сино-зелено“) и ''ascens'' („станување“).<ref name="urlChlorociboria aeruginascens">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.messiah.edu/Oakes/fungi_on_wood/cup%20and%20saucer/species%20pages/Chlorociboria%20aeruginascens.htm|title=''Chlorociboria aeruginascens''|accessdate=2008-12-09}}</ref> Некои автори користеле варијанта на правопис на специфичниот епитет, ''aeruginescens''.<ref name="Seaver1936">Seaver FJ. (1936). Photographs and descriptions of cup-fungi-XXIV. ''Chlorociboria''. ''[[Mycologia]]'' '''28''': 390–394.</ref><ref name="Seaver1951">Seaver FJ. (1951). ''The North American Cup-Fungi (Inoperculates)''. New York. Pp. 1–428.</ref><ref>Velenovský J. (1934). ''Monographia Discomycetum Bohemiae''. 1: 1–436. 2: pl. 1–31. Prague.</ref> == Опис == [[Податотека:Chlorociboria_aeruginascens_stained.jpg|лево|мини| Зелено обоено дрво сугерира на инфекција со ''C. aeruginascens'']] [[Податотека:Chlorociboria_aeruginascens_1M.jpg|мини|Спори на Chlorociboria aeruginascens]] Овој вид има апотеција ( аскокарпи во облик на чаша) кои обично се прикачени странично, често помалку од 0,5&nbsp;cm во пречник, колабирајќи странично и се тркалаат навнатре кога се суши. Надворешниот ткивен слој на апотециумот, познат како ектален ексципулум, има деликатна томентозна површина составена од влакнести, прави или понекогаш свиткани, мазни [[хифи]] . Стипот е обично помал од 3&nbsp;mm долга, со централна или ексцентрична приврзаност кон апотеција. [[Спора|Спорите]] се грубо вретеновидни ( [[wiktionary:fusiform|фузиформни]] ), мазни и 5-8 на 0,7-2,8&nbsp;[[Микрометар|µm]].<ref name="Ramamurthi1957">Ramamurthi CS, Korf RP, Batra LR. (1957). A revision of the North American species of ''Chlorociboria'' (Sclerotiniaceae). ''[[Mycologia]]'' '''49'''(6): 854–863.</ref> Апотеците растат на дрво без кора, особено [[даб]], од кој дел барем е зеленикаво обоен од [[мицелиум]]от . Обилните парафизи, кои можат да бидат испреплетени, се 55-95 на 1,5-2&nbsp;µm, [[Облици на листови|филиформен]] и септат со неотечен, ненаведнат врв кој често се протега надвор од нивото на врвовите на асциумот.<ref name="urlFungi of Southern Australia - Google Book Search">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=BQvjx9M-DTgC&q=Chlorociboria+aeruginascens&pg=PA95|title=Fungi of Southern Australia - Google Book Search|last=Bougher|first=Neale L.|last2=Syme|first2=Katrina|year=1998|isbn=9781875560806|access-date=2008-12-09}}</ref> Видот се разликува од тесно сродниот ''В.&nbsp;aeruginosa'' со тоа што има помали спори. Иако некои автори во минатото не успеале да препознаат какви било забележливи разлики помеѓу двата вида,<ref name="Seaver1936"/><ref name="Seaver1951"/><ref>Dennis RWG. (1956). A revision of the British Helotiaceae in the herbarium of the Royal Botanic Gardens, Kew, with notes on related European species. ''Commonwealth Myc. Inst. Myc. Papers'' '''62''': 1–216.</ref> Рамамурти и колегите забележуваат<ref name="Ramamurthi1957"/> дека не само што се различни големини на спори, туку и ''В.&nbsp;aeruginascens'' имаат мазни tomentum хифи, за разлика од грубите хифи на ''C.&nbsp;аеругиноза'' . ''C. aeruginascens'' не може да се јаде.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/mushroomsotherfu0000phil|title=Mushrooms and Other Fungi of North America|last=Phillips|first=Roger|publisher=Firefly Books|year=2010|isbn=978-1-55407-651-2|location=Buffalo, NY|page=[https://archive.org/details/mushroomsotherfu0000phil/page/376 376]|url-access=registration}}</ref> == „Зелениот даб“ == [[Податотека:Cheb_relief_intarsia_-_Allegories_of_months_3.jpg|лево|мини| Чеб релјеф интарзија со зелено дрво]] [[Податотека:Chlorociboria-wood-Coatings-07-00188-g001.png|мини| Микроскопски слики од фурнир од распрскана топола ( ''Populus nigra'' ) користен во висок часовник во средината на 1700-тите. ( '''а''' ) Тангенцијалната рамнина на фурнирната топола која покажува [[мицелиум]] што се шири во зрачните клетки (стрелки), ( '''б''' ) Радијалната рамнина покажува поголема концентрација на ксилиндеин во зраците отколку во влакната и садовите (стрелките).]] Овој вид содржи хинонски пигмент наречен ксилиндеин,<ref>Schmidt O. (1994). ''Holz- und Baumpilze. Biologie, Schiden, Schutz, Nutzen''. Berlin/Heidelberg. pp 92–93.</ref><ref>Maeda M, Yamauchi T, Oshima K, Shimomura M, Miyauchis, Mukae K, Sakaki T, Shibata M, Wakamatsu K. (2003). Extraction of Xylindein from ''Chlorociboria aeruginosa'' complex and its biological characteristics. ''Technical report of the Technological University of Nagaoka'' '''25''': 105–111.</ref> димерен дериват на нафтахинон, чија структура била одредена со спектроскопски средства во 1960-тите<ref>R. L. Edwards and N. Kale, ''Tetrahedron'' 1965, ''21'', 2095–2107</ref> и подоцна потврдена со [[Рендгенска кристалографија|кристалографија на Х-зраци]].<ref>Saikawa Y, Watanabe T, Hashimoto K, Nakata M. (2000). Absolute configuration and tautomeric structure of xylindein, a blue–green pigment of ''Chlorociboria'' species. '' ''Phytochemistry'' '''55'''(3): 237–240.''</ref> Токму ова соединение е одговорно за карактеристичната синкаво-зелена дамка на дрвото заразено од овој вид, што денес се користи во декоративната обработка на дрво, како што е опремата Tunbridge<ref name="urlMushrooms Demystified: A ... - Google Book Search">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0|title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi|last=Arora|first=David|publisher=Ten Speed Press|year=1986|isbn=0-89815-169-4|pages=[https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0/page/959 959]|quote=Chlorociboria aeruginascens.|access-date=2008-12-09|url-access=registration}}</ref> и паркетот.<ref name="urlEconomic Botany: Principles and ... - Google Book Search">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DH1mnIAttpMC&q=Chlorociboria+aeruginascens&pg=PA232|title=Economic Botany: Principles and Practices|last=Wickens|first=G.E.|publisher=Springer|year=2004|isbn=1-4020-2228-X|pages=566|access-date=2008-12-09}}</ref> Употребата на ова дрво, познато како „зелен даб“, датира од 15 век во Италија, каде што се користело во интарзиските панели направени од Фра Џовани да Верони.<ref>Blanchette RA, Wilmering AM, Baumeister M. (1992). The use of green-stained wood caused by the fungus ''Chlorociboria'' in intarsia masterpieces from the 15th century. ''Holzforschung'' '''46'''(3): 225–232.</ref>{{Среди}} == Наводи == [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Габи]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Нејадливи габи]] [[Категорија:Габи на Европа]] r5cpnd6blx0gtwdrtjsgiqu6uj5p7au 0 1300773 5649700 5623208 2026-10-25T13:18:04Z Andrew012p 85224 5649700 wikitext text/x-wiki [[Податотека:MJK_34346_Zorica_Nusheva_(Berlinale_2019).jpg|мини|Зорица Нушева на [[Берлинале]] 2019.]] [[Податотека:Zorica_Nusheva_Crossing_Europe_2019_Linz_BHO-0231.jpg|мини|Зорица Нушева (2019).]] '''Зорица Нушева''' (р. [[Делчево]])<ref name="sdk">[https://sdk.mk/index.php/kultura/zoritsa-nusheva-kako-petrunija-go-razveseli-berlinale/ ЗОРИЦА НУШЕВА КАКО ПЕТРУНИЈА ГО РАЗВЕСЕЛИ БЕРЛИНАЛЕ]. In: sdk.mk, 11. Februar 2019 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> — [[Македонија|македонска]] [[глумица]]. ==Животопис== Првото сценско искуство Нушева го стекнала на [[училиште]] со рецитации и како [[хор]]ска [[пејач]]ка.<ref>[https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari Интервју Зорица Нушева: Секогаш носам насмевка од милион долари] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220516092428/https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari |date=2022-05-16 }}. In: fashionel.mk, 26. Dezember 2014 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Во 2007 година завршила студии за глума на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултет за драмски уметности]] (ФДУ) во [[Скопје]].<ref>[https://www.facebook.com/zorica.nusheva Profil] bei facebook.com (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Нушева работи првенствено како театарска глумица во комични претстави. Член е на ансамблот на [[Театар Комедија]] од [[Скопје]].<ref>Englischsprachiges Presseheft zum Film, S. 4 (PDF-Datei, 718 KB).</ref> Во 2019 година го имала своето филмско деби со „''[[Господ постои, името ѝ е Петрунија]]''“ од [[Теона Стругар Митевска]]. Во социјалната сатира, Нушева ја презема насловната улога на невработена, фрустрирана [[Македонци|Македонка]] која како жена незаконски интервенира во верска поворка резервирана за мажи. За оваа изведба ѝ била доделена глумечка Награда на Фестивалот на европски филм во [[Севиља]] истата година.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm9653682/awards?ref_=nm_awd ''Zorica Nusheva – Awards'']. In: imdb.com (abgerufen am 11. Dezember 2019).</ref> Нушева е мажена и живее во Скопје. Таа е мајка на две деца.<ref name="sdk"/> == Филмографија == * 2007: [[Сенки (филм)|Сенки]] * 2007: [[Досие К (филм)|Досие К]] * 2007: Стапица * 2011: [[Турни ме да кинисам (телевизиска серија)|Турни ме да кинисам]] * 2015: Лазар * 2019: [[Господ постои, името ѝ е Петрунија]] * 2022: [[Најсреќниот човек на светот (филм) |Најсреќниот човек на светот]] * 2026: Човек против јато * 2026: Слатката горчина на зрелите калинки == Награди == * 2019: Фестивал на европски филм во Севиља – најдобра глумица ''(Господ постои, името ѝ е Петрунија)'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb име|id=9653682|name=Зорица Нушева}} {{Нормативна контрола|VIAF=6683160001845830300003}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Нушева, Зорица}} [[Категорија:Глумици од Делчево]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности]] nmjhaa6t3cp0sdv6gf2p0nwikqqpbdx 5649701 5649700 2026-10-25T13:18:59Z Andrew012p 85224 5649701 wikitext text/x-wiki [[Податотека:MJK_34346_Zorica_Nusheva_(Berlinale_2019).jpg|мини|Зорица Нушева на [[Берлинале]] 2019.]] [[Податотека:Zorica_Nusheva_Crossing_Europe_2019_Linz_BHO-0231.jpg|мини|Зорица Нушева (2019).]] '''Зорица Нушева''' (р. [[Делчево]])<ref name="sdk">[https://sdk.mk/index.php/kultura/zoritsa-nusheva-kako-petrunija-go-razveseli-berlinale/ ЗОРИЦА НУШЕВА КАКО ПЕТРУНИЈА ГО РАЗВЕСЕЛИ БЕРЛИНАЛЕ]. In: sdk.mk, 11. Februar 2019 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> — [[Македонија|македонска]] [[глумица]]. ==Животопис== Првото сценско искуство Нушева го стекнала на [[училиште]] со рецитации и како [[хор]]ска [[пејач]]ка.<ref>[https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari Интервју Зорица Нушева: Секогаш носам насмевка од милион долари] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220516092428/https://fashionel.mk/intervju/intervju-zorica-nusheva-sekogash-nosam-nasmevka-od-milion-dolari |date=2022-05-16 }}. In: fashionel.mk, 26. Dezember 2014 (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Во 2007 година завршила студии за глума на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултет за драмски уметности]] (ФДУ) во [[Скопје]].<ref>[https://www.facebook.com/zorica.nusheva Profil] bei facebook.com (abgerufen am 16. Februar 2019).</ref> Нушева работи првенствено како театарска глумица во комични претстави. Член е на ансамблот на [[Театар Комедија]] од [[Скопје]].<ref>Englischsprachiges Presseheft zum Film, S. 4 (PDF-Datei, 718 KB).</ref> Во 2019 година го имала своето филмско деби со „''[[Господ постои, името ѝ е Петрунија]]''“ од [[Теона Стругар Митевска]]. Во социјалната сатира, Нушева ја презема насловната улога на невработена, фрустрирана [[Македонци|Македонка]] која како жена незаконски интервенира во верска поворка резервирана за мажи. За оваа изведба ѝ била доделена глумечка Награда на Фестивалот на европски филм во [[Севиља]] истата година.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm9653682/awards?ref_=nm_awd ''Zorica Nusheva – Awards'']. In: imdb.com (abgerufen am 11. Dezember 2019).</ref> Нушева е мажена и живее во Скопје. Таа е мајка на две деца.<ref name="sdk"/> == Филмографија == * 2007: [[Сенки (филм)|''Сенки'']] * 2007: [[Досие К (филм)|''Досие К'']] * 2007: ''Стапица'' * 2011: [[Турни ме да кинисам (телевизиска серија)|''Турни ме да кинисам'']] * 2015: ''Лазар'' * 2019: [[Господ постои, името ѝ е Петрунија]]''[[Господ постои, името ѝ е Петрунија]]'' * 2022: [[Најсреќниот човек на светот (филм) |''Најсреќниот човек на светот'']] * 2026: ''Човек против јато'' * 2026: ''[[Сладоста на горчливите нешта]]'' == Награди == * 2019: Фестивал на европски филм во Севиља – најдобра глумица ''(Господ постои, името ѝ е Петрунија)'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb име|id=9653682|name=Зорица Нушева}} {{Нормативна контрола|VIAF=6683160001845830300003}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Нушева, Зорица}} [[Категорија:Глумици од Делчево]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности]] bvhp8vm5wapsvckzajc2yye1wovu7w1 0 1300973 5649867 5640528 2026-10-26T00:44:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649867 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} {{Taxobox | name = Арапско кафе | image = Coffee Flowers.JPG | image_caption = Цветови на ''Coffea arabica'' | image2 = Starr 070308-5472 Coffea arabica.jpg | image2_alt = | image2_caption = Плодови на ''Coffea arabica'' | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Moat, J. |author2=O'Sullivan, R.J. |author3=Gole, T.W. |author4=Davis, A.P. |date=2020 |title=''Coffea arabica'' |volume=2020 |page=e.T18289789A174149937 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T18289789A174149937.en |access-date=14 мај 2022}}</ref> | regnum=[[Растенија]] | ordo=[[Линцуровидни]] | familia=[[Броќови]] | genus = [[Кафе (растение)|Кафе]] | species = '''''C. arabica''''' | binomial =Coffea arabica | binomial_authority = [[Карл Линеј|К. Линеј]] }} '''''Coffea arabica''''', познато како '''арабика''', ― [[вид]] на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на кафиња [[броќови]] (Rubiaceae). Се верува дека тоа е првиот вид на кафе што бил одгледуван и во моментов е доминантна сорта, што претставува околу 60% од светското производство.<ref name="CoffeeProduction">{{Наведена мрежна страница|url=http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf|title=Coffee: World Markets and Trade|date=16 јуни 2017|publisher=[[Одделение за земјоделство на Соединетите Држави]] – [[Странска земјоделска служба]]|accessdate=14 мај 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208175005/http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf|archive-date=2017-12-08|url-status=dead}}</ref> [[Кафе]]то произведено од (помалку кисело, повеќе горчливо и со повисока концентрација на [[кофеин]]) зрно на видот робуста (''[[Caffea canephora|C. canephora]]'') го сочинува најголемиот дел од преостанатото производство на кафе. Арапското кафе потекнува од [[Етиопија]] и првпат се одгледувало во [[Јемен]], а документирано е во 12 век.<ref>Meyer, Frederick G. 1965.</ref><ref>{{Наведена книга|title=Espresso Coffee: The Science of Quality|last=Söndahl|first=M. R.|last2=van der Vossen|first2=H. A. M.|date=2005|publisher=Elsevier Academic Press|isbn=978-0-12-370371-2|editor-last=Illy|editor-first=Andrea|edition=Second|page=21|chapter=The plant: Origin, production and botany|editor-last2=Viani|editor-first2=Rinantonio|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AJdlfSFCmVIC&pg=PA21}}</ref> '''''Coffea arabica''''' е наречено {{Wikt-lang|ar|بُنّ}} (бун) на [[Арапски јазик|арапски]], позајмен од [[Оромски јазик|оромскиот]] „буна“. == Таксономија == ''Coffea arabica'' првпат научно го опишал [[Антоан де Жусје]], кој го нарекол ''Jasminum arabicum'' откако проучувал примерок од [[Hortus Botanicus (Амстердам)|Ботаничката градина во Амстердам]]. [[Карл Линеј|Линеј]] го сместил во родот ''[[Кафе (растение)|Coffea]]'' во 1737 година.<ref>{{Наведена книга|title=Coffee: Botany, Biochemistry and Production of Beans and Beverage|url=https://archive.org/details/coffeebotanybioc0000mncl|last=Charrier|first=A.|last2=Berthaud|first2=J.|publisher=AVI Publishing|year=1985|isbn=978-0-7099-0787-9|editor-last=Clifford|editor-first=M. H.|location=Westport, Connecticut|page=[https://archive.org/details/coffeebotanybioc0000mncl/page/14 14]|chapter=Botanical Classification of Coffee|editor-last2=Wilson|editor-first2=K. C.}}</ref> ''Coffea arabica'' е единствениот [[Полиплоидија|полиплоиден]] вид од родот ''[[Кафе (растение)|Coffea]],'' бидејќи носи 4 копии од 11-те хромозоми (вкупно 44), додека останатите диплоидни видови имаат по 2 копии. Поточно, ''Coffea arabica'' сама по себе е резултат на хибридизација помеѓу диплоидите ''[[Канефора за кафе|Coffea canephora]]'' и ''Coffea eugenioides,''<ref>{{Наведено списание|last=Lashermes|first=P.|last2=Combes|first2=M.-C.|last3=Robert|first3=J.|last4=Trouslot|first4=P.|last5=D'Hont|first5=A.|last6=Anthony|first6=F.|last7=Charrier|first7=A.|date=1999-03-01|title=Molecular characterisation and origin of the Coffea arabica L. genome|journal=Molecular and General Genetics|volume=261|issue=2|pages=259–266|doi=10.1007/s004380050965|issn=0026-8925|pmid=10102360}}</ref> што го прави [[Полиплоидија|алотетраплоид]], со две копии од два различни геноми. Овој настан на хибридизација на потеклото на ''Coffea arabica'' се проценува помеѓу 1,08 милиони и 543.000 години и е поврзан со променливите услови на животната средина во Источна Африка.<ref>{{Наведено списание|last=Yves Bawin, Tom Ruttink, Ariane Staelens, Annelies Haegeman, Piet Stoffelen, Jean‐Claude Ithe Mwanga Mwanga, Isabel Roldán‐Ruiz, Olivier Honnay, Steven B. Janssens|year=2020|title=Phylogenomic analysis clarifies the evolutionary origin of Coffea arabica|url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/656868|journal=Journal of Systematics and Evolution|volume=59|issue=5|pages=953–963|doi=10.1111/jse.12694}}</ref> == Опис == Дивите растенија растат помеѓу 9 и 12 м во височина и имаат отворен систем на разгранување; [[лист]]овите се спротивни, едноставни, елипсовидно-овалести до долгнавести, 6-12 см долги и 4-8 см широка, сјајни, темно зелени. [[Цвет]]овите се бели, 10-15 мм во пречник и растат во аксиларни соцветија. Плодовите се месести, широки 10–15 мм во пречник, светло-црвени до виолетови кога се созреани и обично содржат две [[Семе|семиња]], често наречени зрна [[кафе]]. == Распространетост и живеалиште == Ендемска за југозападните [[Етиопска Висорамнина|висорамнини]] на [[Етиопија]],<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pkvKhxwfVMIC&pg=PA6|title=Organic Coffee|last=Martinez-Torres|first=Maria Elena|publisher=Ohio University|year=2006|isbn=9780896802476|access-date=13 април 2022}}</ref> ''Coffea arabica'' сега е ретка во Етиопија, додека многу популации се чини дека се од мешани домородни и засадени дрвја. ''Coffea arabica'' денес се одгледува во десетици земји помеѓу [[Јужен Повратник|Јужниот Повратник]] и [[Северен Повратник|Северниот Повратник.]]<ref>{{Наведена книга|title=The World Atlas of Coffee 2nd Edition|last=Hoffmann|first=James|publisher=Mitchell Beazley|year=2018|isbn=978-1-78472-429-0|location=Great Britain|pages=12|language=en}}</ref> Донесена е и од висорамнината [[Бома (висорамнина)|Бома]] во [[Јужен Судан]]. ''Coffea arabica'' се наоѓа и на планината [[Марсабит]] во северна [[Кенија]], но не е јасно дали овде видот природно се развива или е донесен; неодамнешните студии го поддржуваат второто.{{Sfnp|Charrier|Berthaud|1985}} Видот е широко одомаќинет во области надвор од неговата домородна земја, во многу делови на [[Африка]], [[Латинска Америка]], [[Југоисточна Азија]], [[Индија]], [[Народна Република Кина|Кина]] и различни острови на [[Кариби]]те и во [[Тихоокеански острови|Тихиот Океан]].<ref>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=45400 Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Coffea arabica'']{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Зачувувањето на генетската варијација на ''C. arabica'' се потпира на зачувување на здрави популации на диво кафе во Афропланинските [[Дождовна шума|дождовни шуми]] во Јемен. Генетските истражувања покажаа дека [[Хортикултура|одгледувањето]] на култивирани сорти го загрозува генетскиот интегритет на дивото [[кафе]] бидејќи ги изложува дивите [[генотип]]ови на хибридизација.<ref>{{Наведено списание|last=Silvarolla|first=M. B.|last2=Mazzafera|first2=P.|last3=Fazuoli|first3=L. C.|year=2004|title=Plant biochemistry: A naturally decaffeinated arabica coffee|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-06-24_429_6994/page/826|journal=Nature|volume=429|issue=6994|pages=826|bibcode=2004Natur.429..826S|doi=10.1038/429826a|pmid=15215853|doi-access=free}}</ref> Речиси целото кафе кое се одгледувало во текот на изминатите неколку векови потекнувало од само неколку диви растенија од Јемен, а денес кафето што расте на плантажите ширум светот содржи помалку од 1% од разновидноста содржана во дивината на Јемен.<ref name="Saving Coffee">{{Наведено списание|last=Rosner|first=Hillary|date=October 2014|title=Saving Coffee|journal=Scientific American|volume=311|issue=4|pages=68–73|bibcode=2014SciAm.311d..68R|doi=10.1038/scientificamerican1014-68|pmid=25314878}}</ref> == Историја == {{Главна|Историја на кафето}} Првиот пишан запис за кафе направено од печени зрна кафе, доаѓа од [[Арапи|арапските]] научници, кои напишале дека тоа е корисно за да ги држи будни со што биле способни да работат подолго време. Арапската новост во Јемен за правење пијалак од печени семиња, најпрво се раширил меѓу [[Египет|Египќаните]] и [[Турци]]те, а подоцна низ светот. Други научници веруваат дека растението кафе било воведено од Јемен, врз основа на јеменската традиција според која во „удеин“ („двете гранчиња“) во Јемен во предисламско време биле засадени резници на кафе и кат (''Catha edulis'').<ref>''Western Arabia and the Red Sea'', Naval Intelligence Division, London 2005, стр. 490 {{ISBN|0-7103-1034-X}}</ref> Производството на ''Coffea arabica'' на територијата на денешна [[Индонезија]] започнало во 1699 година преку ширењето на трговијата во Јемен. Индонезиските кафиња, како што се суматранското и јаванското, се познати по тешкото тело и ниската киселост. Ова ги прави идеални за мешање со кафиња со повисока киселост од [[Средна Америка]] и [[Источна Африка]].<ref name=":0"/> == Одгледување и употреба == [[Податотека:Naturalis_Biodiversity_Center_-_L.0939590_-_Bernecker,_A._-_Coffea_arabica_Linnaeus_-_Artwork.jpeg|мини|Ботанички цртеж на ''Coffea arabica'', кој датира од околу 1860 година.]] [[Податотека:Coffea_arabica_Blanco1.53.png|десно|мини|Ботанички цртеж на ''C. arabica,'' кој датира од околу 1880 година.]] ''Coffea arabica'' сочинува 60% од светското производство на кафе.<ref name="CoffeeProduction"/> На растението ''C. arabica'' му требаат приближно седум години за целосно созревање, а најдобро се развива при врнеши од 1,0-1,5 метри, рамномерно распоредени во текот на годината. Обично се одгледува на надморска височина помеѓу 1,300 и 1,500 м, но има насади кои растат ниско на морско ниво и на надморска височина повисока од 2,800 м.<ref name="Schmitt2006">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T7OxK6U9vu4C&pg=PA4|title=Montane Rainforest with Wild Coffea Arabica in the Bonga Region (SW Ethiopia): Plant Diversity, Wild Coffee Management and Implications for Conservation|last=Schmitt|first=Christine B.|publisher=Cuvillier Verlag|year=2006|isbn=978-3-86727-043-4|page=4}}</ref> Растението може да толерира ниски температури, но не и мраз, а најдобро се развива на просечна температура помеѓу 15 и 24&nbsp;°C.<ref name="Obso2006">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=j9Uq-qY-NrkC&pg=PA10|title=Ecophysiological Diversity of Wild Arabica Coffee Populations in Ethiopia: Growth, Water Relations and Hydraulic Characteristics Along a Climatic Gradient|last=Taye Kufa Obso|publisher=Cuvillier Verlag|year=2006|isbn=978-3-86727-990-1|page=10}}</ref> Комерцијалните [[сорта|сорти]] претежно растат само до околу 5&nbsp;м, и често се отсечени до 2&nbsp;м за да се олесни бербата. За разлика од ''[[Coffea canephora]],'' ''C. arabica'' претпочита да биде одгледувана во светла сенка.<ref>{{Наведено списание|last=Prado|first=Sara Guiti|last2=Collazo|first2=Jaime A.|last3=Stevenson|first3=Philip C.|last4=Irwin|first4=Rebecca E.|date=2019-05-14|title=A comparison of coffee floral traits under two different agricultural practices|journal=Scientific Reports|language=en|volume=9|issue=1|pages=7331|bibcode=2019NatSR...9.7331P|doi=10.1038/s41598-019-43753-y|issn=2045-2322|pmc=6517588|pmid=31089179}}</ref> {{Панорама|Coffee Plantation.jpg|800px|Плантажа со ''Coffea arabica'' во Сао Жоао до Мањуасу, [[Минас Жераис]], [[Бразил]]|80%}} == Видови == [[Податотека:Coffee_Bean_Structure.svg|мини|Структура на плод од кафе:<br />1: Средиштен дел на плод<br />2: Ендосперм <br />3: Епидермис <br />4: Ендокарп <br />5: Пектински слој<br />6: Мезокарп <br />7: егзокарп]] Една сорта на ''Coffea arabica'' природно содржи многу малку кофеин. Додека семенката од нормалните растенија ''C. arabica'' содржи 12 мг кофеин по грам сува маса, овие мутанти содржат само 0,76 мг кофеин по грам, но со вкус сличен на вообичаеното кафе.<ref>{{Наведено списание|last=Silvarolla|first=Maria B.|last2=Mazzafera|first2=Paulo|last3=Fazuoli|first3=Luiz C.|year=2004|title=Plant biochemistry: A naturally decaffeinated arabica coffee|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-06-24_429_6994/page/826|journal=[[Nature (списание)|Nature]]|volume=429|issue=6994|pages=826|bibcode=2004Natur.429..826S|doi=10.1038/429826a|pmid=15215853|doi-access=free}}</ref> == Закани == Иако во моментов има многу голема дива популација од 13,5 до 19,5 милијарди единки низ нејзиниот ареал, ''C. arabica'' сè уште е сметана за загрозена на [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на МСЗП]] поради бројните закани со кои се соочува. Поради тоа што е растение кое расте во катот на грмушки, бара постојана шума, што го прави многу подложно на историските значајни нивоа на уништување на шуми во Етиопија. Пред големото уништување на шумите, се сметаше дека шумската покривка изнесува помеѓу 25 - 31% од вкупната површина на Етиопија, но сега брои само 4%, а уништувањето на шумите сè уште продолжува. Дополнително, [[Глобално затоплување|климатските промени]] може да имаат голем ефект врз областите на растење на дивата ''C. arabica'' во [[Етиопија]] поради неговата висока температурна чувствителност, а проценките покажуваат дека бројот на популацијата може да се намали за 50 - 80% со намалување од 40 - 50% во површина на распространување до 2088 година; климатските промени може да влијаат и на репродуктивниот успех. Дополнително, главниот штетник на кафето, ''Hypothenemus hampei'' може да има корист од климатските промени и да ги колонизира повисоките надморски височини кои порано биле премногу студени за него, што исто така може да влијае на популацијата на кафето. Климатските промени, исто така, служат како закана за култивираниот ''C. arabica'' поради нивната температурна чувствителност, а некои студии проценуваат дека до 2050 година, повеќе од половина од земјиштето што се користи за одгледување кафе би можело да биде непродуктивно. Потолерантен на топлина ''Coffea stenophylla'' може да го замени ''C. arabica'' како доминантен вид кафе во одгледувањето со цел да се заштити од тоа.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-56804147|title=Climate change: Future-proofing coffee in a warming world|date=2021-04-19|work=BBC News|access-date=2021-04-24|language=en-GB}}</ref> == Галерија == <gallery widths="190" heights="180"> Податотека:Coffea arabica - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Coffea arabica'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]]. Податотека:Coffea arabica - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Coffea arabica'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Coffea arabica - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|Лист на ''Coffea arabica'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје. Податотека:Coffee germination.jpg|Ртење на семе. Податотека:Starr 070617-7322 Coffea arabica.jpg|''Coffea arabica'' растејќи во [[Олинда (Хаваи)|Олинда]], [[Мауи]]. Податотека:Coffee arabica flower.jpg|Цвет од ''Coffea arabica.'' Податотека:Coffee arabica cherry.jpg|Плод од ''Coffea arabica.'' Податотека:Open coffee cherry.jpg|Семенка од ''Coffea arabica.'' Податотека:Fermented coffee beans.jpg|Ферментирани семенки од кафе (''Coffea arabica''). Податотека:Green arabica coffee beans.jpg|Ферментирано кафе―(зелени) семиња без нивните лушпи. Податотека:Roasted arabica coffee beans Minca.jpg|Ферментирани и печени семенки од кафе. Податотека:Unroasted coffee.jpg|Непечени (зелени) семиња кафе (''Coffea arabica'') од [[Бразил]] . </gallery> [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] el6ywtrqda58bnrl8t5gbxg1amt2h6t 0 1302826 5649676 5424737 2026-10-25T12:32:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649676 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Црква | icon = | icon_width = | icon_alt = | name = Свети Димитриј | fullname = | other name = | native_name = Ἁγίου Δημητρίου | native_name_lang = el | image = | image_size = | alt = | caption = | pushpin map = | pushpin label position = | pushpin map alt = | pushpin mapsize = | relief = | map caption = | coordinates = {{coord|40|39|22|N|23|41|57|E|type:landmark_region:GR|display=inline,title}} | osgraw = <!-- TEXT --> | osgridref = <!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --> | location = [[Горно Ставрос]], [[Лагадинско]] | country = [[Егејска Македонија]], [[Грција]] | denomination = [[Цариградска патријаршија]] | previous denomination = | tradition = | religious institute = <!-- Can be substituted with 'religious order'--> | churchmanship = | membership = | attendance = | website = <!-- {{URL| example.com}} --> | former name = | bull date = | founded date = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated date = | consecrated date = | cult = | relics = | events = | past bishop = | people = | status = | functional status = | heritage designation = | designated date = | architect = | architectural type = трикорабна базилика | style = | years built = | groundbreaking = | completed date = XIX век | construction cost = | closed date = | demolished date = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | width nave = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | diameter = <!-- {{convert| }} --> | other dimensions = | floor count = | floor area = <!-- {{convert| }} --> | dome quantity = | dome height outer = <!-- {{convert| }} --> | dome height inner = <!-- {{convert| }} --> | dome dia outer = <!-- {{convert| }} --> | dome dia inner = <!-- {{convert| }} --> | spire quantity = | spire height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | bells = | bells hung = | bell weight = <!-- {{long ton|0| }} --> | parish = | benefice = | deanery = | archdeaconry = | episcopalarea = Ставроско-олимпијадска | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија|Ерисовско-светогорско-ардамерска]] | province = | presbytery = | synod = | circuit = | district = | division = | subdivision = | archbishop = | bishop = | auxiliary bishop = | cardinal protector = | abbot = | prior = | subprior = | exarch = | provost-rector = | provost = | viceprovost = | rector = | vicar = | dean = | subdean = | archpriest = | precentor = | succentor = | chancellor = | canonchancellor = | canon = | canonpastor = | canonmissioner = | canontreasurer = | prebendary = | priestincharge = | priest = | asstpriest = | honpriest = | curate = | asstcurate = | nonstipendiaryminister = | minister = | assistant = | seniorpastor = | pastor = | chaplain = | archdeacon = | deacon = | deaconess = | reader = | student intern = | organistdom = | director = | organist = | organscholar = | chapterclerk = | laychapter = | warden = | verger = | businessmgr = | liturgycoord = | reledu = | rcia = | youthmin = | flowerguild = | musicgroup = | parishadmin = | serversguild = | sacristan = | logo = | logosize = | logolink = | logoalt = | embedded = }} '''Свети Димитриј''' ({{langx|el|Ι. Ν. Ἁγίου Δημητρίου}}) — [[црква (градба)|црква]] во селото [[Горно Ставрос]], [[Лагадинско]], [[Егејска Македонија]]. Влегува во состав на [[Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија|Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија]] на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Црквата е изградена во [[1869]] година од епирски мајстори, автори на црквата „[[Црква „Св. Марина“ - Рендина|Св. Марина]]“ во [[Рендина]].<ref>{{нмс | url = http://www.strymonikos.net/portal/Ekdromes/Thriskeia/AgiaMarina | title = Αγία Μαρίνα | access-date = 5 јуни 2014 | publisher = Strymonikos Online | archive-date = 2014-06-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606232802/http://www.strymonikos.net/portal/Ekdromes/Thriskeia/AgiaMarina | url-status = dead }}</ref> Храмот претставува [[трикорабна]] [[базилика]]. [[Фреска|Фреските]] не се зачувани, но зачувани се вредни [[икона|икони]] од 1842 г. и порано. До храмот во 1870 г. е изградена [[камбанарија]], а на исток од него има костурница од 1702 г.<ref>{{нмс | url = http://www.masaetos.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=10&Itemid=12 | title = Ιστορία του Άνω Σταυρού | access-date = 5 јуни 2014 | publisher = Ο Μορφωτικός Αθλητικός Σύλλογος „ΑΕΤΟΣ“ Άνω Σταυρού | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606223724/http://www.masaetos.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=10&Itemid=12 | archive-date = 2014-06-06 | url-status = dead }}</ref> == Поврзано == * [[Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цркви во Бешик|Димитриј, Горно Ставрос]] [[Категорија:Цркви во Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија|Димитриј, Горно Ставрос]] [[Категорија:Појавено во 1869 година]] [[Категорија:Дела на Галачишката школа|Димитриј, Горно Ставрос]] arf9gb8o2offo6oazfxxjtf5jb03368 0 1316334 5649744 5614638 2026-10-25T15:39:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649744 wikitext text/x-wiki '''Црно-белоглавиот стрвинар''' ('''''Mniotilta varia)''''' е вид на стрвинар од Новиот свет и е единствениот член на неговиот род, '''''Mniotilta''''' .<ref name="Curson">{{Наведена книга|title=New World Warblers|url=https://archive.org/details/newworldwarblers0000curs|last=Curson|first=Jon|last2=Quinn|first2=David|last3=Beadle|first3=David|publisher=Christopher Helm|year=1994|isbn=978-0-7136-3932-2|location=London|pages=[https://archive.org/details/newworldwarblers0000curs/page/158 158]–159}}</ref> Се размножува во северна и источна [[Северна Америка]] и зимува во Флорида, [[Средна Америка]] и [[Западни Инди|Западни Инди, односно островски регион во Карибите]], се до [[Перу]]. Овој вид е многу редок скитник во западна [[Европа]].<ref name="Curson" /> Во споредба со другите стрвинари од Новиот свет, овој вид не е добро проучен. == Опис == Црно-белоглавиот стрвинар е 11 цм (4.3&nbsp;in) до 13 цм (5.1&nbsp;in) во должина со маса од 8 грама (0.28&nbsp;oz) до 15 грама (0.53&nbsp;oz).<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Kricher|first=John C.|year=1995|title=Black-and-white Warbler (Mniotilta varia)|journal=The Birds of North America Online|language=en|doi=10.2173/bna.158}}</ref> Распонот на крилата се движи од 18-22 цм (7.1-8.7&nbsp;in).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Black-and-white_Warbler/id|title=Black-and-white Warbler Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology|work=www.allaboutbirds.org|language=en|accessdate=2020-09-30}}</ref> [[Податотека:Black-and-white_Warbler_2.jpg|лево|мини| Парк Колумбо - Чикаго]] Црно-белоглавите стрвинари имаат црно-бела боја. И двата пола имаат црно-бели круни со бела веѓа, црни шари на белиот стомак, црни крилја со две бели ленти на нив, црна опашка, црно-бел обоен грб, шарени прекривки под опашката и сиво-црни нозе и стапалата. Мажјаците кои се размножуваат имаат црно-бело обоено грло и црни образи, додека женките имаат сиви образи и бело-кремави обоени грло и страни. Младите мажјаци се многу слични на возрасните женки по боја и шари, додека младите женки наликуваат на возрасни женки, но со помали шари.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=A field guide to warblers of North America|url=https://archive.org/details/fieldguidetowarb00dunn_0|last=Dunn|first=Jon|last2=Garrett|first2=Kimball|date=1997|publisher=Houghton Mifflin Co|others=National Audubon Society, National Wildlife Federation, Roger Tory Peterson Institute.|isbn=978-0395783214|location=Boston|pages=411–418|oclc=36549138}}</ref> Овој вид е долг 12 цм (5&nbsp;in) и тежи 11 грами (0.39&nbsp;oz).<ref name="Sibley">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir00sibl_0/page/446|title=The Sibley Guide to Birds|last=Sibley|first=David Allen|publisher=Alfred A. Knopf|year=2000|isbn=978-0-679-45122-8|location=New York|page=[https://archive.org/details/sibleyguidetobir00sibl_0/page/446 446]|author-link=David Allen Sibley}}</ref> Летниот мажјак на овој вид е силно прошаран со црната и белата боја.<ref>{{Наведено списание|last=Willems|first=Tomas|last2=de Boer|first2=Marijke N.|last3=Saulino|first3=James T.|date=September 2017|title=Offshore surprises: new at-sea bird records for Suriname (2013–2015)|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF03544397.pdf|journal=Revista Brasileira de Ornitologia|volume=25|issue=3|page=202|doi=10.1007/BF03544397|access-date=3 November 2021|doi-access=free}}</ref> Секое крило е црно со две бели ленти на крилата. Женските и младешките перја се слични, но послабо обоени и помалку шарени од мажјаците. Овој вид може да се помеша со блакпол стрвинарот (''Setophaga striata''). Блакпол стрвинарот е исто така црно-бел во летниот период, односно кога има летно перје на себе, но има силно обоено црно чело. Црно-белоглавиот стрвинар, исто така, може да се помеша поради неговото однесување со боровиот стрвинар (''Setophaga pinus'') и жолтогрлиот стрвинар (''Setophaga dominica''). == Таксономија == Лине го опишал црно-белоглавиот стрвинар (''Mniotilta varia'') во 1766 година.{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/woodwarblersworl00harr/page/205|title=Wood warblers' world|last=Harrison|first=Hal H.|date=1984|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0671477981|location=New York|pages=[https://archive.org/details/woodwarblersworl00harr/page/205 205–211]|oclc=10430019}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHarrison1984">Harrison, Hal H. (1984). </cite></ref> Оваа птица е вид на стрвинар од Новиот свет (фамилија Parulidae) и е единствениот член од нејзиниот род поради нејзините уникатни адаптации за потрага по храна. Познато е дека се хибридизира со черкулниот стрвинар (''Setophaga cerulea'') и блекбурнискиот стрвинар (S''etophaga fusca''). Се смета дека црно-белиот стрвинар е тесно поврзан со родот ''Setophaga.'' === Етимологија === Името на овој род потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] збор {{Трансл|grc|mnion}}, што значи „морска алга“ и {{Трансл|grc|tillo}}, „да кубе“. [[Луј Жан Пјер Вјејо|Vieillot]] погрешно го превел првиот збор, {{Трансл|grc|mnion}} како „мов“. Специфичната ''варија'' е од [[Латински јазик|латинскиот]] збор {{Јаз|la|varius}}, што значи „разновиден“.<ref name="job">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|last=Jobling|first=James A.|publisher=Christopher Helm|year=2010|isbn=978-1-4081-2501-4|location=London, United Kingdom|pages=257, 398}}</ref> == Живеалиште и распространетост == Црно-белоглавиот стрвинар е преселнички вид, се размножува во [[Северна Америка]] и презимува во Северна и [[Јужна Америка]] . Вообичаено се наоѓа во листопадни шуми за време на сезоната на размножување, но станува повеќе прилагодлива на различни живеалиштата кога не е сезона на размножување. [[Податотека:Black-and-white_Warbler_(Mniotilta_varia),_in_Corkscrew_Swamp_Sanctuary.jpg|лево|мини| Црно-белоглав стрвинар]] === Живеалиште === Црно-белоглавиот стрвинар се наоѓа во различни живеалишта. Претпочитаните типови на шуми вклучуваат [[Листопадни растенија|листопадни]] и мешани шуми, а оваа птица понекогаш живее и во мочурлива шума. За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар претпочита шуми повеќе од други типови на живеалишта и често се среќава во крајбрежните области. Овој вид за време на неговото презимување, може да се најде во различни видови живеалишта, од мангрови до влажни, суви и [[облачна шума|облачни шуми]]. Забележано е и да презимува во насади со кафе и градини.<ref>{{Наведено списание|last=Sherry|first=Thomas W.|last2=Johnson|first2=Matthew D.|last3=Williams|first3=Kelly A.|last4=Kaban|first4=Jordana D.|last5=McAvoy|first5=Caroline K.|last6=Hallauer|first6=Amanda M.|last7=Rainey|first7=Shannon|last8=Xu|first8=Sen|date=2016|title=Dietary opportunism, resource partitioning, and consumption of coffee berry borers by five species of migratory wood warblers (Parulidae) wintering in Jamaican shade coffee plantations|journal=Journal of Field Ornithology|language=en|volume=87|issue=3|pages=273–292|doi=10.1111/jofo.12160|issn=1557-9263|doi-access=free}}</ref> Мажјаците се територијални и за нивните летни живеалишта и за нивните зимски живеалишта.<ref>{{Наведено списание|last=Anderson|first=K.S.|last2=Maxfield|first2=H.K.|date=1967|title=Warbler returns from southeastern Massachusetts|journal=Bird-Banding|volume=43|issue=3|pages=218–233|doi=10.2307/4511388|jstor=4511388}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=A naturalist in Costa Rica|last=Skutch|first=A. F.|date=1971|publisher=University of Florida Press}}</ref> === Распространетост === Црно-белоглавиот стрвинар се размножува во северна и источна Северна Америка. Распространет е од северозападните територии на северозапад и [[Њуфаундленд и Лабрадор]] на североисток, до [[Северна Каролина]] на југоисток и [[Тексас]] на југозапад. Овој вид е [[Преселба на птиците|миграциски]], затоа презимува во [[Флорида]], [[Средна Америка]] и северна Јужна Америка до [[Перу]]. [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] го проценува степенот на распространетост на оваа птица да биде околу 11.500.000 км ². Овој вид се јавува како скитник во [[Исланд]], [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Фарски Острови|Ферските Острови]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. === Статус на зачувување === IUCN го класифицира црно-белоглавиот стрвинар во категорија на најмала загриженост за истребување поради неговата голема распространетост и бројот на популацијата. Сепак, неговата популација се намалува.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=IUCN|year=2016|title=Mniotilta varia: BirdLife International|journal=IUCN Red List of Threatened Species|doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22721758a94729210.en}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFIUCN2016">IUCN (2016). </cite></ref> Губењето и деградацијата на живеалиштата, особено шумите, се главните фактори кои придонесуваат за опаѓање на бројката на видот. Ако губењето на живеалиштата продолжи, односно летните или зимските живеалишта, видот може да продолжи да се намалува во иднина.<ref>{{Наведено списание|last=Galli|first=Anne E.|last2=Leck|first2=Charles F.|last3=Forman|first3=Richard T. T.|date=1976|title=Avian Distribution Patterns in Forest Islands of Different Sizes in Central New Jersey|url=https://archive.org/details/sim_auk_1976-04_93_2/page/356|journal=The Auk|volume=93|issue=2|pages=356–364|jstor=4085050}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Whitcomb|first=B. L.|last2=Whitcomb|first2=R. F.|last3=Bystrak|first3=D.|date=1977|title=Long-term turnover and effects of selective logging on the avifauna of forest fragments|journal=Am. Birds|volume=31|pages=17–23}}</ref> Пестицидите како што се фенитротионот и фосфамидонот придонеле за опаѓање на бројката на видот во 1970-тите,<ref>{{Наведено списание|last=Pearce|first=P. A.|last2=Peakall|first2=D. B.|last3=Erskine|first3=A. J.|date=1976|title=Impact on forest birds of the 1975 spruce budworm spray operation in New Brunswick|journal=Can. Wildl. Serv.|volume=Progress Note 62}}</ref> но има и други хемикалии како што се хлорираните јаглеводороди може да продолжат да имаат ефект. == Поведение == === Вокализација === [[Податотека:Black-and-white-warbler-1.jpg|мини| ]] Црно-белоглавиот стрвинар пее со висок тон, неговата песна е опишана како песна со повторувашки звуци која се повторува најмалку 6 пати последователно. Има повик ''со крикот чип'', како и повик сит-сит што понекогаш се пее во лет. === Диета === Оваа птица се храни со [[инсекти]] и [[пајаци]] и за разлика од другите стрвинари, бара храна како ореви, движејќи се нагоре и надолу по стеблата на дрвјата и покрај гранките. Црно-белоглавиот стрвинар бара храна по стеблата на дрвата за да се храни со инсекти под површината на кората. Неговите кратки нозе и долгиот заден палец се прилагодени на овој метод на потрага по храна. Црно-белоглавиот стрвинар е специфичен меѓу останатите стрвинари поради времето поминато во потрага по стебла и внатрешни гранки. Оваа птица исто така собира инсекти. Неговата исхрана е составена од инсекти и други членконоги, вклучувајќи ларви, бубачки, мравки и пајаци.<ref>{{Наведено списание|last=Bent|first=A. C.|date=1953|title=Life histories of North American wood warblers|journal=U.S. Natl. Mus. Bull.|volume=203}}</ref> За време на миграцијата и размножувањето, оваа птица јаде ларви.<ref>{{Наведено списание|last=Graber|first=J. W.|last2=Graber|first2=R. R.|date=1983|title=Feeding rates of warblers in spring|url=https://archive.org/details/sim_condor_1983-05_85_2/page/139|journal=Condor|volume=85|issue=2|pages=139–150|doi=10.2307/1367247|jstor=1367247}}</ref> За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар понекогаш се придружува на мешани стада за да се нахрани. === Размножување === Се размножува во широколисни или мешани шуми,обично во повлажни области. Црно-белоглавите стрвинари се гнездат на земја, оставајќи 4-5 јајца во гнездо. Црно-белоглавиот стрвинар е еден од првите стрвинари што пристигнува на пролетните места за размножување. Во најјужниот опсег на неговото живеалиште за време на сезоната на размножување, може да започне да се размножува кон средината на април. Мажјаците се територијални и ја бранат својата територија, и со пеење и со бркање на натпреварувачите. Кога женката пристигнува на територијата на мажјакот, тој обидува да се пари со нејзе. Мажјакот може да се покаже со мафтање на неговите крилја. [[Податотека:Black_and_White_Warbler_in_Central_Park.jpg|мини|Црно-белоглавите стрвинари го посетуваат Централниот парк во Њујорк]] Гнездото е во облик на чаша, често се наоѓа на земја меѓу корени или спроти дрво, или во пукнатините на стеблата на дрвјата. Видот претпочита да се гнезди во влажни области. Гнездото е изградено со тревни материјали, кори од дрва и суви лисја и е обложено со помек материјал како мов и влакна. Женката е одговорна за поголемиот дел од градењето на гнездото. Женката снесува 4-5 јајца, кои се светло кафени попрскани со потемно кафени точки. Женката почнува да инкубира откако ќе се сложи последното или претпоследното јајце. Инкубацијата трае од 10 до 12 дена, а ја врши исклучиво женката. За време на инкубацијата, женката понекогаш се храни од мажјакот. За гнездата се грижат и двајцата родители. Младите летаат по 8 до 12 дена и остануваат околу гнездото додека ја подобруваат способноста за летање. За тоа време, родителите остануваат во близина. Овој вид обично произведува едно потомство годишно.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/breedingbirdsofo01peck|title=Breeding birds of Ontario : nidiology and distribution|last=Peck|first=George K.|last2=James|first2=Ross D.|date=1983|publisher=ROM|isbn=978-0888542885|location=Toronto|oclc=10850118|url-access=registration}}</ref> Гнездата на овие птици понекогаш се паразитираат од кафеавоглавата крава (''Molothrus ater''). == Галерија == <gallery> Податотека:Black-and-white-warbler-109a.jpg|| Податотека:Black and white warbler.jpg|| Податотека: Black-and-white_Warbler_Tex.jpg|| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6360id.html Црно-бел чорбаџија ( ''Mniotilta varia'' )] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080214085640/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6360id.html |date=2008-02-14 }} – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [https://web.archive.org/web/20080420064411/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Black-and-white_Warbler.html Приказ на видот на црно-белите чорбаџи] - Лабораторија за орнитологија Корнел * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/19904200.htm Поштенски марки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080512054005/http://www.bird-stamps.org/cspecies/19904200.htm |date=2008-05-12 }} на bird-stamps.org * [https://web.archive.org/web/20110106021159/http://www.flmnh.ufl.edu/wwwsounds/birds/hardy71sh.wav Вокализации на црно-бели чорбаџи] во Природонаучниот музеј на Флорида * * {{VIREO|Black-and-white+Warbler|Black-and-white warbler}} * [http://macaulaylibrary.org/search?&asset_format_id=1000&collection_type_id=1&taxon=Black-and-white%20Warbler&taxon_id=12009646&taxon_rank_id=67&sort=21 Звуци на црно-бели чорбаџи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171006062142/http://macaulaylibrary.org/search?&asset_format_id=1000&collection_type_id=1&taxon=Black-and-white%20Warbler&taxon_id=12009646&taxon_rank_id=67&sort=21 |date=2017-10-06 }} - библиотека Маколеј [[Категорија:Птици на Јужна Америка]] [[Категорија:Птици на Средна Америка]] [[Категорија:Птици на Северна Америка]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] fklqxf7w48f0ognr78hgeqq0zxg031p 0 1326528 5649742 5032691 2026-10-25T15:34:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649742 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox book| | name = „Црне Војвода “ | title_orig = | image = | image_caption = | author = [[Марко Цепенков]] | illustrator = | cover_artist = | country = | language = Македонски | series = | genre = драма | publisher = Автономна Македонија | release_date = 1903 | english_release_date = | media_type = печатено | pages = | preceded_by = | followed_by = }} '''„Црне Војвода“''' — [[драма]] на македонскиот собирач на народни умотворби [[Марко Цепенков]]. Првпат била објавена на страниците на [[Софија|софискиот]] весник „Автономна Македонија“ на И. Спирков во повеќе продолженија во 1903 година (во броевите од 13 до 25). Драмата била напишана на единствениот јазик, на кој Цепенков можел изворно да ги претстави своите дела пред јавноста: на мајчиниот прилепски говор, со поднасловот „Историска пиеса во пет акта од македонскиот живот на македонски говор“.<ref name=OP>{{нмс | title=ДРАМАТА „ЦРНЕ ВОЈВОДА“ ОД МАРКО ЦЕПЕНКОВ, 1903 ГОДИНА | url=https://www.oldprilep.com/crne-vojvoda-1903/ | work= | publisher=Old Prilep | date= | accessdate=24 јули 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230724185132/https://www.oldprilep.com/crne-vojvoda-1903/ | archive-date=2023-07-24 | url-status=dead}}</ref> Драмата „Црне Војвода“ придонела за непрекинатиот континуитет во развојот на македонската драма на почетокот на 20 век.<ref>{{нмс| title=Историјат на македонската драма | url= https://makedonskijazik.mk/2012/03/историјат-на-македонската-драма.html| work= | publisher=Македонски јазик | date= | accessdate=24 јули 2023}}</ref> ==Историја== Драмата била напишана пред почетокот и во текот на Илинденското востание во југозападните делови на Македонија. Објавена била кон крајот на септември кога востанието било задушено и акциите на востаниците спласнале. ==Содржина== Како што кажува самиот наслово драмата се однесува на прославениот прилепски [[војвода]][[Спиро Црне]], како и неговата чета која го ликвидирала познатиот злосторник Ќучук Сулејман, кој долго време ги измачувал селаните од прилепскиот крај. Дејството на драмата се одигрува во [[Прилеп]], селата [[Вепрчани]] и [[Царевиќ]] и во месноста Рамна Бука, во гората. Почетокот на дејството е во 1879 година.<ref name=OP/> ==Ликови== Во драмата се појавуваат 24 лика и група селани.<ref name=OP/> * Поп Цеко * Попадијата на поп Цеко * Хаџи Пано * Илија * Ѓорче * Коне * [[Спиро Црне]] * Митре * Мара * Ќучук Сулејман * Фејзо * Абдула * Алија * Ѓорѓија Лажот ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Македонски драми]] [[Категорија:Дела на Марко Цепенков]] [[Категорија:Дела од 1903 година]] 1cjek2q58y16oui4mmgxibtx2szkvrk 0 1329057 5650058 5646224 2026-10-26T11:43:54Z Nikola Andonoski 58092 5650058 wikitext text/x-wiki {{Викификација}}{{внимание}} {{Инфокутија за личност | име = Јован Ангелов - Циго | роден-дата = | роден-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = [[Скопје]], [[Македонија]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[23 септември ]] [[1942]]|date_of_death=[[1997]]|image_name=Јован Ангелов - Циго.png}} '''Јован Ангелов-Циго''' ([[23 септември]] [[1942]], {{роден во|Скопје}} — [[1997]], {{роден во|Скопје}}) — [[Македонци|македонски]] [[алпинист]], планински спасител, [[планинар]], инструктор по алпинизам, електротехничар, познат како ментор и инструктор за планинарство и алпинизам на повеќе генерации Македонските алпинисти, еден од основоположниците на Македонскиот алпинизам. Има реализирано голем број на алпинистички искачувања како во земјата, така и во странство. == Животопис == [[Податотека:Највисоко признание, постхумно доделено на Јован Ангелов - Циго од страна на планинарскиот клуб „Љуботен“ од Тетово.jpg|алт=Планинарскиот клуб „Љуботен" од Тетово, на 15 ноември 2025 година, на прославата од 100-годиншнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание.|мини|Награда од планинарскиот клуб „Љуботен“.|лево|261x261пкс]]Јован Ангелов бил дел од алпинистичкиот одсек во Скопје, и постојано одржувал контакти со алпинисти и алпинистички друштава од Словенија и цела Југославија, и постојано своето алпинистичко образование го надоградувал во Словенија, потоа пренрсувајќи го на други алпинисти во Македонија. Постојано учествувал на алпинистички собири во Југославија и пошироко. Бил прв сојузен инструктор по алпинизам во тогашна С.Р. Македонија.<ref>{{Наведување|title=MAKEDONSKI SPORTSKI LEGENDI - JOVAN POPOSKI - 1 DEL|url=https://www.youtube.com/watch?v=AcD-Re_AGmo|date=2017-12-05|accessdate=2026-06-16|last=Makedonski Sportski Legendi}}</ref>Со ова звање се здобил со полагање на испит во тогашна С.Р. Словенија. Како дел од испитот, изготвил елаборат за Македонска алпинистичка експедиција. Со тоа се удрени темелите на македонските алпинистички експедиции. Во 1964 година, Јован Ангелов го поведува на качување на Матка [[Јован Попоски-Јове|Јован Попоски]], тогаш почетник, прават искачување на „[[Отмар Худомаљ|Отмаровата насока]]“ на Отмарова карпа на Матка. Потоа, истата година, Јован Ангелов и Јован Попоски тргнуваат на голем сојузен собир на алпинисти на Триглав, а заедно со нив од Македонија на овој собир присуствувале и Слободан Ѓорѓевиќ - Козич и [[Владимир Андреевски - Пајо|Владимир Андреeвски - Пајо]]. Покрај повеќето искачени алпинистички насоки на северната Триглавска Стeна, на [[6 август]] [[1964]] година, Јован Ангелов - Циго заедно Станислав Гилиќ - Станко (1932–2017) од Риека (според други информации со Силвијe Вершa од [[Риека]]) ја има искачено насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, [[Јулиски Алпи]], [[Словенија]].<ref>https://www.gore-ljudje.si/copov-steber-2{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Stanko, Cigo i Jove.jpg|алт=Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.|мини|Горењски турнц, северна Триглавска стена, Словенија, август 1964 година. Од лево кон десно: Станислав Гилиќ - Станко, Јован Ангелов - Циго, Јован Попоски - Јове.]] [[Податотека:Циго на „Раз Јаловца“.jpg|алт=Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулијски Алпи, Словенија.|мини|Јован Ангелов - Циго при искачување на насоката „Раз Јаловца“, Jаловец, Јулиски Алпи, Словенија, во наврска со Јован Попоски и Иван Жежовски - Жежо.]] Во 1968 година, како претставник од Македонија присуствува на меѓународен алпинистички собир на планината Рила во Бугарија, каде, покрај другите искачувања, качува заедно со познатиот француски алпинист Рене Демезон. Во 1974 година во Македонија службено престојува Вања Матијевец, алпинист од Словенија, и заедно со Јован Ангелов качувале на Матка на „Жежов Централен смер“.<ref>https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-25-1974/</ref> Во 1980 година Јован Ангелов е дел од Македонската алпинистичка експедиција на Маунт Кенија, која за цел имала искачување на врвовите Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил Јован Попоски. На Матка, на Отмаровата карпа, постои насока посветена во чест на Јован Ангелов која е за првпат искачена од неговите пријатели и ученици алпинисти, насоката се вика „Циго“. За првпат искачена е од страна на Јован Попоски и Иван Жежовски. Во 2005, постхумно добива спомен-плакета од страна на Советот на [[Општина Кисела Вода]], Скопје.<ref>https://opstinakiselavoda.gov.mk/formmal-session-of-the-council/</ref><ref>http://ipserver1.skopje.gov.mk/e-skopje/sluzben%20glasnik%20so%20konverzija.nsf/82aa49069edfbbb780256a22004ba9e0/ed08d5a96dd55a73c12570820045ddd3?OpenDocument</ref> [[Планинарски клуб „Љуботен“|Планинарскиот клуб „Љуботен“]] од [[Тетово]], на [[15 ноември]] [[2025|2025 година]], на прославата од 100-годишнината од своето основање и постоење, на Јован Ангелов - Циго постхумно му додели највисоко признание. [[Податотека:Јован Ангелов на фабриката ОХИС - Скопје..jpg|алт=Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје. 961 × 720пиксели·JPG|мини|Како и повеќето алпинисти кај нас во тој период, и Јован Ангелов хонорарно работел на височина и непристапни места. На оваа фотографија е прикажан како работи на оџакот на фабриката ОХИС - Скопје, околу 1981 година.]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ангелов, Јован}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Родени во 1942 година]] [[Категорија:Починати во 1995 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] pbux819oui51lzi0otaczjthfpansqx 0 1330399 5649764 5615269 2026-10-25T16:58:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649764 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава|native_name=''République Française''|image_map=France (1946 - 1957).png|date_end=4 октомври|event_end=Усвоен нов устав|date_start=13 октомври|image_coat=Armoiries république française.svg|year_exile_start=|life_span=1946–1958|year_end=1958|year_start=1946|status=|era=[[Студена војна]]|p1=Привремена влада на Француската Република|image_flag=Flag of France (1794–1815, 1830–1974).svg|flag_s1=Flag of France.svg|flag_p1=Flag of France.svg|year_exile_end=|common_name=Франција|s1=Петта Француска Република|common_languages=[[Француски јазик|Француски]]|religion=[[Секуларна држава]] *[[Римокатоличка црква|Католицизам]] *[[Калвинизам]] *[[Лутеранство]] *[[Јудаизам]]|leader1=[[Винсент Ауриол]]|image_map_caption=Четвртата Француска Република во 1957 година|year_leader1=1947–1954|year_leader2=1954–1959|event_start=Уставен референдум|title_leader=[[Список на претседатели на Франција|Претседател]]|capital=[[Париз]]|government_type=[[Унитарна држава|Унитарна]] [[Парламент|парламентарна република]]|leader2=[[Рене Коти]]|conventional_long_name=Француска Република|today={{знаме|Франција}}<br>{{знаме|Алжир}}|event1=Усвоен устав|date_event1=27 октомври 1946|event2=[[Договор од Брисел]]|date_event2=17 март 1948|event3=[[Мајска криза (Франција)]]|date_event3=13 мај 1958|event4=Уставен референдум|date_event4=28 септември 1958|currency=[[Француски франк]]|s2=Француска заедница|flag_s2=Standard of the French Community.svg|title_representative=[[Список на премиери на Франција|Премиер]]|representative1=[[Пол Рамадиер]]|year_representative1=1947 ''(прв)''|representative2=[[Шарл де Гол]]|year_representative2=1958–1959 ''(прв)''}}{{Историја на Франција}}'''Четврта Француска Република''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Quatrième république française'') — [[Републиканство|републиканска]] [[Влада на Франција|влада на]] [[Франција]] од 27 октомври 1946 до 4 октомври 1958 година, управувана со четвртиот републикански устав од 13 октомври 1946 година. Тоа на многу начини било оживување на [[Трета Француска Република|Третата република]], која владеела од 1870 година за време на [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]] до 1940 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], и претрпела многу од истите проблеми. И покрај политичката дисфункција, Четвртата Република забележала ера на голем [[Стопански раст|економски раст]] во Франција и обнова на социјалните [[Установа|институции]] и [[Производство|индустријата]] на нацијата по Втората светска војна, со помош од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] преку [[Маршалов план|Маршаловиот план]]. Републиката, исто така, го видела почетокот на [[зближување]]то со долгогодишниот непријател, [[Западна Германија|Германија]], што довело до француско-германска соработка и на крајот до [[Европска Унија|Европската унија]]. Новиот устав направил некои обиди да ја зајакне [[Извршна власт|извршната власт]] за да ја спречи нестабилната ситуација пред војната, но нестабилноста останала и Четвртата република забележала чести промени на власта - имала 21 влада во нејзината 12-годишна историја. Покрај тоа, владата се покажала неспособна да донесе ефективни одлуки во врска со [[деколонизација]]та на бројните преостанати [[Список на француски поседи и колонии|француски колонии]]. По серијата кризи кои кулминирале со [[Мајска криза (Франција)|алжирската криза од 1958 година]], Четвртата република [[Петта Француска Република|пропаднала]]. [[Франција за време на Втората светска војна|Воениот]] водач [[Шарл де Гол]] се вратил од пензија за да претседава со преодната администрација овластена да дизајнира нов [[Устав на Франција|француски устав]]. Четвртата република била распуштена на 5 октомври 1958 година по јавен [[1958 Француски уставен референдум|референдум]] со кој била формирана сегашната [[Петта Француска Република|Петта република]] со зајакнато [[Претседател на Франција|претседателство]]. == Основање на четвртата република (1944–1954) == По [[Ослободување на Франција|ослободувањето на Франција]] во 1944 година, [[Вишиевска Франција|владата на Виши]] била распуштена и [[Привремена влада на Француската Република|Привремената влада на Француската Република]], позната и како [[Француски комитет за национално ослободување]], била воспоставена по едногласно барање на [[Привремено консултативно собрание|привременото консултативно собрание]] да биде соодветно претставено.<ref>{{Наведена книга|title=The Fourth Republic of France|last=Taylor|first=O. R.|publisher=Oxford University Press|year=1951|location=London|pages=4|asin=B0006DAIX0}}</ref> Со оглед на тоа што поголемиот дел од политичката класа била дискредитирана и содржела многу членови кои повеќе или помалку соработувале со нацистичка Германија, [[Голизам|гализмот]] и [[Комунизам|комунизмот]] станале најпопуларните политички сили во Франција. [[Шарл де Гол]] ја водел владата од 1944 до 1946 година. Во меѓувреме, се преговарало за предложениот нов устав, кој требало да биде ставен на референдум. Де{{Меѓупростори}}Гол се залагал за претседателски систем на владеење и го критикувал враќањето на, како што тој пејоративно го нарекол „партиски систем“. Тој поднел оставка во јануари 1946 година и бил заменет со [[Феликс Гуен]] од Францускиот оддел на Работничката интернационала. На крајот само [[Француска комунистичка партија|Француската комунистичка партија]] и социјалистичката СФИО го поддржале нацрт-уставот, кој предвидувал форма на владеење заснована на [[Еднодомен парламент|еднодомна работа]]; но ова било отфрлено на [[Мај 1946 Француски уставен референдум|референдумот од 5 мај 1946 година]]. За изборите во 1946 година, [[Митингот на левите републиканци]], која ги опфатило [[Радикална партија (Франција)|Радикално-социјалистичката партија]], [[Демократски и Социјалистички сојуз на Отпорот|Демократската и социјалистичката унија на Отпорот]] и другите конзервативни партии, неуспешно се обиделе да се спротивстават на [[Демохристијанство|христијанско-демократската]] и социјалистичката алијанса [[Популарно републиканско движење|МРП]]-СФИО-ПЦФ. Новото [[конститутивно собрание]] вклучувало 166 пратеници на МРП, 153 пратеници на ПКФ и 128 пратеници на СФИО, со што трипартитниот сојуз имал апсолутно мнозинство. [[Жорж Бидо]] од МРП го заменил Феликс Гуен како шеф на владата. Напишан бил нов нацрт на Уставот со кој овојпат се предлагало формирање [[Дводомен парламент|дводомна]] форма на владеење. [[Леон Блум]] од СФИО бил на чело на привремената влада од 1946 до 1947 година. По новите законодавни избори во јуни 1946 година, демохристијанинот Жорж Бидо го презел раководството на [[Влада на Франција|кабинетот]]. И покрај таканаречениот [[Говорите на Баје|дискурс на Гол за Баје]] од 16 јуни 1946 година, во кој тој ги осудил новите институции, новиот нацрт бил одобрен од 53% од гласачите кои гласале за (со апстиненција од 31%) на [[Октомври 1946 Француски уставен референдум|референдумот одржан на 13 октомври 1946]] и [[Француски устав од 27 октомври 1946 година|Уставот од 27 октомври 1946]] стапил на сила две недели подоцна како Четврта република, во аранжман во кој извршната власт суштински престојувала во рацете на [[Премиер на Франција|претседателот на Советот]] (премиерот). На [[Претседател на Франција|претседателот на Републиката]] му било доделена главно симболична улога, иако тој останал началник на [[Француска армија|француската армија]] и како последно средство можел да биде повикан да ги реши конфликтите. По протерувањето на комунистите од владината коалиција, Франција се приклучила на [[Студена војна|Студената војна]] против [[Јосиф Сталин|Сталин]], како што било изразено со тоа што станала основачка членка на [[НАТО]] во април 1949 година.<ref>John W. Young, ''France, the Cold War and the Western Alliance, 1944–49: French foreign policy and post-war Europe'' (1990).</ref> Франција сега зазела лидерска позиција во обединувањето на Западна Европа, тесно соработувајќи со [[Конрад Аденауер]] од Западна Германија. [[Робер Шуман|Роберт Шуман]], кој двапати бил премиер, а во други времиња министер за финансии и министер за надворешни работи, бил клучен во градењето на повоените европски и трансатлантски институции. Побожен католик и антикомунист, тој ја предводел Франција да биде членка на [[Европски заедници|Европските заедници]], [[Совет на Европа|Советот на Европа]] и НАТО.<ref>Alan Fimister, ''Robert Schuman: Neo-Scholastic Humanism and the Reunification of Europe'' (2008)</ref> == Славните триесет == ''Les Trente Glorieuses'' („Славните триесет“) бил високиот просперитет во 30-те години од 1945 до 1975 година. Во 1944 година, Де{{Меѓупростори}}Гол вовел диригистична економска политика, која вклучувало значителна државна контрола врз капиталистичката економија, која била проследена со 30 години невиден раст.<ref>Gordon, Daniel A., "Full Speed Ahead? The Trente Glorieuses in a Rear View Mirror." ''Contemporary European History'' 26.1 (2017): 189-199 DOI: https://doi.org/10.1017/S0960777316000461.</ref> Штетата за време на војната била голема, а големи репарации од поразената Германија не се случиле. Соединетите Држави помогнале за заживување на француската економија со [[Маршалов план|Маршаловиот план]] (1948–1951), давајќи ѝ на Франција 2,3 милијарди долари без отплата. Франција била вториот најголем примател по Велика Британија. Вкупниот износ на сите американски грантови и кредити за Франција од 1946 до 1953 година изнесувале 4,9 милијарди долари.<ref>[[U.S. Bureau of the Census]]. [http://www2.census.gov/prod2/statcomp/documents/1954.zip ''Statistical Abstract of the United States: 1954''], Table 1075, p. 899. (1955) [Online edition: see file 1954-08.pdf]</ref> Тоа ги обезбедило итно потребните финансии за модернизирање на транспортните системи, производството на електрична енергија и основните индустрии, вклучувајќи цемент, јаглен и челик. Планот барал модернизација на француските индустриски и менаџерски системи, слободна трговија и пријателски економски односи со Западна Германија.<ref>Chiarella Esposito, ''America's feeble weapon: funding the Marshall Plan in France and Italy, 1948–1950'' (Greenwood, 1994).</ref> Француската економија брзо растела како и економиите на другите развиени земји во рамките на Маршаловиот план како што биле [[Западна Германија]], [[Италија]] и [[Јапонија]]. Овие децении на економски просперитет комбинирале висока продуктивност со високи просечни плати и висока потрошувачка, а биле карактеризирани и со високо развиен систем на социјални бенефиции.<ref>{{Наведена книга|title=Contemporary France: Politics and Society Since 1945|url=https://archive.org/details/contemporaryfran0000hanl_w2j2|last=Hanley|first=D. L.|last2=Kerr|first2=A. P.|last3=Waites|first3=N. H.|publisher=Routledge|year=1984|isbn=0-415-02522-2|edition=2}}</ref> Според различни студии, реалната куповна моќ на просечната плата на францускиот работник се зголемила за 170% помеѓу 1950 и 1975 година, додека вкупната приватна потрошувачка се зголемила за 174% во периодот 1950-1974 година.<ref>The New France: A Society in Transition 1945-1977 (Third Edition) by [[John Ardagh]]</ref> Францускиот животен стандард, кој бил оштетен од двете [[Светска војна|светски војни]], станал еден од највисоките во светот. Населението, исто така, станало многу поурбанизирано; многу рурални [[Департмани во Франција|департмани]] доживеале пад на населението, додека поголемите метрополи значително се зголемиле, особено [[Париз]]. Како што економијата станувала попросперитетна, сопственоста на разни предмети за домаќинството и удобности значително се зголемило, како и платите на француската работничка класа. Како што забележале историчарите [[Жан Блондел]] и [[Доналд Џефри Чарлтон]] во 1974 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_GyhQAJeOZoC&q=The+Pompidou+years,+1969-1974+number+of+homes+with+running+water+rose&pg=PA153|title=The Pompidou years, 1969–1974 – Serge Berstein, Jean-Pierre Rioux – Google Books|last=Berstein|first=Serge|last2=Bernstejn|first2=Sergej Natanovič|last3=Rioux|first3=Jean-Pierre|date=13 March 2000|isbn=9780521580618|access-date=29 March 2012}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_LDBUBZujhcC&q=France+number+of+homes+with+bathrooms+1978&pg=PA175|title=French welfare state reform: idealism versus Swedish, New Zealand and Dutch ... – James Angresano – Google Books|last=Angresano|first=James|year=2007|isbn=9781843312673|access-date=29 March 2012}}</ref><ref name="google">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=JPexyMUfphsC|title=Recent Social Trends in France, 1960–1990|last=Forsé|first=M.|last2=Jaslin|first2=J. P.|publisher=MQUP|year=1993|isbn=9780773563230|access-date=14 January 2014}}</ref><blockquote>Ако сè уште е случај дека Франција заостанува во бројот на своите телефони, домувањето на работничката класа се подобри непрепознатливо и различните „гаџети“ на потрошувачкото општество – од телевизија до моторни автомобили – сега се купуваат од работничката класа на уште пожествена основа отколку во другите западноевропски земји.<ref>Contemporary France: politics, society, and institutions by Jean Blondel and Donald Geoffrey Charlton</ref></blockquote>Светската [[Нафтена криза (1973)|нафтена криза од 1973 година]] го забавил нејзиниот експлозивен раст. Така, средината на 1970-тите го означил крајот на периодот. [[Тома Пикети|Томас Пикети]] го опишува ''славните триесет'' како исклучителен период на „враќање“ по светските војни. Тој наведува статистички податоци кои покажуваат дека нормалниот раст во богатите земји е околу 1,5–2%, додека во Европа растот паднал на 0,5% помеѓу 1913 и 1950 година, а потоа се „вратил“ со стапка на раст од 4% помеѓу 1950 и 1970 година, додека не се паднал назад на 1,5–2% од 1970 година наваму.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/isbn_9780674430006/page/123|title=Capital in the twenty-first century|last=Piketty|first=Thomas|date=2014|publisher=Belknap Press|isbn=978-0674430006|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780674430006/page/123 123–125]|url-access=registration}}</ref> == Индокина и Тунис == Анкетите на јавното мислење покажале дека во февруари 1954 година, само 7% од Французите сакале да ја продолжат [[Првата војна во Индокина|борбата]] во [[Француска Индокина|Индокина]] против комунистите, предводени од [[Хо Ши Мин]] и неговото движење [[Виет Мин]].<ref>Maurice Larkin, ''France since the Popular Front: Government and People 1936–1996'' (1997) pp 240-1.</ref> [[Пјер Мендес Франција|Пјер Мендес Франс]] бил лидер на [[Радикална партија (Франција)|Радикалната партија]], кој бил премиер осум месеци во 1954-1955 година, работејќи со поддршка на Социјалистичката и Комунистичката партија. Неговиот главен приоритет бил ставање крај на војната во Индокина, која веќе чинела 92.000 мртви, 114.000 ранети и 28.000 заробени во пресрет на понижувачкиот пораз во [[Битка кај Диен Биен Фу|Битката кај Диен Биен Фу]] на почетокот на мај 1954 година.<ref>Martin Windrow, ''The French Indochina War 1946–54'' (Osprey Publishing, 2013)</ref> На [[Женевска конференција (1954)|Конференцијата во Женева (1954)]], тој направил договор со кој на Виет Мин му дал контрола на Виетнам северно од 17-та паралела и ги повлекол сите француски сили. Тоа го оставило [[Јужен Виетнам]] сам. Сепак, Соединетите Држави се преселиле и обезбедиле голема финансиска, воена и економска поддршка за Јужен Виетнам.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Z1v2pqaOmuEC&pg=PA123|title=Worse Than a Monolith: Alliance Politics and Problems of Coercive Diplomacy in Asia|last=Christensen|first=Thomas J.|publisher=Princeton University Press|year=2011|isbn=978-1400838813|pages=123–25}}</ref> Франција потоа постигнала договор со [[Хабиб Бургиба]], националистичкиот водач во Тунис, за независност на таа колонија до 1956 година и започнале дискусии со националистичките лидери во Мароко за француско повлекување.<ref>Alexander Werth, ''The Strange History of Pierre Mendès France and the Great Conflict over French North Africa'' (London, 1957)</ref> == Неуспех на новиот парламентарен систем == Намерата на авторите на новиот Устав била да го рационализираат [[Парламентарен систем|парламентарниот систем]]. [[Министер|Министрите]] биле одговорни пред законодавното тело, [[Национално собрание (Француска Четврта Република)|француското национално собрание]], но биле воведени некои мерки со цел да се заштити кабинетот и да се зајакне авторитетот на премиерот на Франција, кој го предводел кабинетот. Целта на новиот устав бил усогласување на [[Парламентарен систем|парламентарната демократија]] со министерската стабилност. На пример, според новиот Устав, претседателот на Советот бил лидер на извршната власт (премиер на Франција). Претседателот на Француската Република, избран од парламентот (националното собрание и [[Совет на Република (Франција)|советот на Републиката]]), имале симболична улога. Неговата главна моќ била да предложи премиер, кој бил предмет на избор од националното собрание пред да формира Кабинет. Само премиерот можел да повика на парламентарно гласање за легитимноста на Кабинетот. Премиерот исто така бил единствениот член на извршната власт кој можел да побара [[Глас на недоверба|гласање за доверба]] од Националното собрание (во [[Трета Француска Република|Третата република]] секој министер можел да побара гласање за доверба). Кабинетот можел да биде разрешен доколку [[Супермнозинство|апсолутното мнозинство]] од членовите на Националното собрание гласале против Кабинетот. Конечно, Националното собрание можело да се распушти по две министерски кризи во [[Законодавна власт|законодавниот дом]]. Но, овие уставни мерки не вродиле со плод. Во јануари 1947 година, по неговиот избор од Националното собрание и номинацијата на неговите министри, премиерот [[Пол Рамадиер]] повикал на гласање за доверба со цел да се потврди дали собранието го одобрило составот на неговиот кабинет. Ова иницирало обичај за двојни избори, гласање за премиерот проследено со гласање за доверба на избраниот кабинет, што го ослабнал авторитетот на премиерот врз кабинетот. Кабинетите биле разрешени со [[Плуралност (гласање)|плуралноста]] (не апсолутното мнозинство) од националното собрание што гласало против Кабинетот. Следствено, овие министерски кризи не резултирале со распуштање на Парламентот. Така, како и во Третата република, овој режим се карактеризирал со министерска нестабилност. И четвртата република била жртва на политичкиот контекст. Поделбата на [[Трипартизам|трипартискиот]] сојуз во пролетта 1947 година, заминувањето на комунистичките министри, [[Голизам|голистичката]] [[Опозиција (парламентарна)|опозиција]] и новата [[пропорционална застапеност]] не создале услови за министерска стабилност. [[Коалициона влада|Владините коалиции]] биле составени од недисциплинирана крпеница на [[Политика на левиот центар|централно-левичарски]] и [[Политика на десниот центар|централно-десни]] партии. Конечно, Четвртата република била соочена со колапс на [[Француска колонијална империја|Француската колонијална империја]]. == Европски земји == Создавањето на [[Европска заедница за јаглен и челик|Европската заедница за јаглен и челик]] (ЕЗЈЧ) првпат било предложено од [[Министерство за надворешни работи и меѓународен развој (Франција)|францускиот министер за надворешни работи]], [[Робер Шуман|Роберт Шуман]] и францускиот економист [[Жан Моне]] на 9 мај 1950 година како начин да се спречи понатамошна војна меѓу Франција и [[Германија]]. Иако [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] било покането, нејзината лабуристичка влада, која тогаш се подготвувала за реизборна борба, не се приклучила на иницијативата.<ref>Dell, Edmund (1995). ''The Schuman Plan and the British Abdication of Leadership in Europe''. Oxford: Clarendon Press. {{Се бара страница}}.</ref> Формално била основана во 1951 година со [[Договор од Париз (1951)|Договорот од Париз]], потпишан од Франција, [[Италија]], [[Западна Германија]], [[Белгија]], [[Луксембург]] и [[Холандија]]. Помеѓу овие земји ЕЗЈЧ ќе создаде [[Единствен пазар|заеднички пазар]] за јаглен и челик. ЕЗЈЧ бил управуван од „Висок орган“, проверен од тела што ги претставувало владите; претставници на народите на земјите-членки (избрани од [[Пратеник|членовите на парламентот]] на секоја држава); и [[Судска независност|независно судство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Treaty_establishing_the_European_Coal_and_Steel_Community_(ECSC)|title=The Treaty establishing the European Coal and Steel Community (ECSC) - Wikisource, the free online library. Article 20|accessdate=14 October 2021}}</ref> [[Договор од Париз (1951)|Договорот од Париз (1951)]], со кој се создал ЕЗЈЧ, бил заменет на 25 март 1957 година со [[Римски договори|Договорот од Рим]], со кој била основана [[Европска економска заедница|Европската економска заедница]] (претходник на [[Европска Унија|Европската унија]], создадена во 1993 година преку [[Мастришки договор|Договорот од Мастрихт]]). == Алжир и колапс == Предизвикувачот за колапсот на Четвртата република била [[Мајска криза (Франција)|кризата во Алжир од 1958 година]]. Франција сè уште била колонијална сила, иако конфликтот и бунтот го започнал процесот на [[деколонизација]]. [[Француска Западна Африка]], [[Француска Индокина]] и [[Француски Алжир]] сè уште испраќале претставници во францускиот парламент според системите на ограничено право на глас во [[Француска унија|Француската унија]]. Конкретно Алжир, и покрај тоа што била колонија со најголема популација која се идентификувала со Французите, забележала зголемен притисок за одвојување од ''Метрополата''. Ситуацијата била комплицирана од оние во Алжир, како што се ''Пиедс-Ноирс'', кои сакале да останат дел од Франција, така што [[Алжирска војна за независност|Алжирската војна]] не станало само [[Сепаратизам|сепаратистичко]] движење, туку имало елементи на [[граѓанска војна]]. Дополнителни компликации настанале кога дел од француската армија се побунила и отворено го поддржала движењето ''Француски Алжир'' (Algérie française'')'' за да се победи разделбата. Во 1958 година избувнале бунтови и немири против француската влада во Алжир, но немало соодветни и компетентни политички иницијативи од страна на француската влада за поддршка на воените напори да се стави крај на бунтот поради партиската политика. Било распространето чувството дека се наближува уште еден дебакл како оној на Индокина во 1954 година и дека владата би наредила уште едно нагло повлекување и би ја жртвувало француската чест. Ова го поттикнало генералот [[Жак Масу]] да создаде француски доселенички комитет за да побара формирање на нова национална влада под генерал Де{{Меѓупростори}}Гол, кој бил национален херој и се залагал за силна воена политика, национализам и задржување на француската контрола над Алжир.<ref name="JMO2">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article818845.ece |title=Jacques Massu obituary |accessdate=2023-09-05 |archive-date=2021-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214235852/https://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Генералот Масу, кој се здобил со важност и авторитет кога безмилосно ги потиснал алжирските милитанти, славно изјавил дека освен ако генералот Де{{Меѓупростори}}Гол не бил вратен на власт, француската армија отворено ќе се побуни; Генералот Масу и другите високи генерали тајно го планирале преземањето на Париз со 1.500 падобранци кои се подготвувале да ги преземат аеродромите со поддршка на единиците на [[Француски воздухопловни сили|француските воздухопловни сили]].<ref name="JMO2"/> Оклопните единици од [[Рамбује]] се подготвувале да тргнат кон Париз.<ref name="crozier2">{{Наведено списание|last=Crozier|first=Brian|last2=Mansell|first2=Gerard|date=July 1960|title=France and Algeria|url=https://archive.org/details/sim_international-affairs_1960-07_36_3/page/310|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|volume=36|issue=3|pages=310–321|doi=10.2307/2610008|jstor=2610008}}</ref> На 24 мај, француските падобранци од алжирскиот корпус слетале на [[Корзика]], заземајќи го францускиот остров во бескрвна акција наречена [[операција Корзика]].<ref name="JMO2"/><ref name="crozier2"/> [[Операција Воскресение|Операцијата Воскресение]] би била спроведена доколку Де{{Меѓупростори}}Гол не бил одобрен за лидер од [[Парламент на Франција|францускиот парламент]], доколку Де{{Меѓупростори}}Гол побарал воена помош за да ја преземе власта или да го спречи секој организиран обид на [[Француска комунистичка партија|Француската комунистичка партија]] да ја преземе власта или да го запре враќањето на Де Гол. Де{{Меѓупростори}}Гол, кој го најавил своето повлекување од политиката една деценија пред тоа, се ставил во средината на кризата, повикувајќи ја нацијата да ја суспендира владата и да создаде нов уставен систем. На 29 мај 1958 година, француските политичари се согласиле да го повикаат Де{{Меѓупростори}}Гол да ја преземе владата како премиер. Подготвеноста на француската армија да поддржи соборување на уставната влада бил значаен развој во француската политика. Со поддршка на Армијата, владата на Де Гол ја прекинала Четвртата република (последниот парламент на Четвртата република гласал за нејзино распуштање) и изготвила нов устав со кој била прогласена [[Петта Француска Република|Петтата Француска Република]] во 1958 година. == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * Александар, Мартин и Кејгер, Џон Ф.В. „Франција и Алжирската војна: стратегија, операции и дипломатија“. ''[[Весник за стратешки студии|Journal of Strategic Studies]]'' 25.2 (2002): 1-32. * Арон, Рејмонд. ''Франција непоколеблива и се менува: Четвртата до петтата република'' ([[Прес на Универзитетот Харвард]], 1960 година) * Бел, Дејвид и сор. ''Биографски речник на француските политички лидери од 1870 година'' (1990), 400 кратки статии од експерти * Броги, Алесандро. ''Прашање за самопочит: Соединетите Држави и изборите на Студената војна во Франција и Италија, 1944-1958'' ([[Гринвуд прес|Гринвуд Прес]], 2002) * Конели, Метју Џејмс. ''Дипломатска револуција: борбата на Алжир за независност и потеклото на ерата по студената војна'' (Oxford University Press, 2002) * Еванс, Мартин. ''Алжир: Необјавена војна на Франција'' (2012), научна историја * Фонтанела, Жак и Хеберт, Жан Пол. „Крајот на „француската политика на величественост“. ''Одбрана и мировна економија'' 8.1 (1997): 37-55. * Гилс, Френк. ''Годините на скакулците: Приказната за четвртата француска република, 1946–1958'' ([[Секер и Варбург]], 1991) * Гордон, Даниел А. „Напред целосна брзина? Trente Glorieuses во ретровизор“. ''Современа европска историја'' 26.1 (2017): 189-199 DOI: https://doi.org/10.1017/S0960777316000461 * Хичкок, Вилијам I. [https://web.archive.org/web/20150120013044/https://www.questia.com/library/4991486/france-restored-cold-war-diplomacy-and-the-quest ''Обновена Франција: Дипломатијата од Студената војна и потрагата по лидерство во Европа, 1944–1954 година''] ([[Прес на Универзитетот во Северна Каролина]], 1998) * Хорн, Алистер. ''Дива војна за мир: Алжир 1954-1962'' (1977), класичен наратив * Красноф, Линдзи. ''Создавањето на {{Јаз|fr|Les Bleus}}'': ''Спортот во Франција, 1958–2010'' (2013) * Ларкин, Морис. ''Франција од Народниот фронт: Владата и народот 1936–1986'' (1997), научно истражување * Линч, Френсис. ''Франција и меѓународната економија: од Виши до Римскиот договор'' ([[Раутлеџ|Рутлеџ]], 2006) * Мекмилан, Џејмс Ф. ''Франција на дваесеттиот век: Политиката и општеството во Франција 1898–1991 година'' (Oxford University Press, 1992) * Маршал, Д. Брус. ''Францускиот колонијален мит и создавање устав во четвртата република'' (1973), * Нетелбек, Колин В. „Најстарата ќерка и славните Тренте: католицизмот и националниот идентитет во повоена Франција“. ''Модерна и современа Франција'' 6.4 (1998): 445-462. * Норд, Филип. ''Нова зделка на Франција: од триесеттите до повоената ера'' ([[Прес на Универзитетот Принстон|Принстон Универзитетот Прес]], 2010) * Кисели краставички, Дороти. ''Франција, четврта република'' ([[Гринвуд прес]], 1976) * Риу, Жан-Пјер и Роџерс, Годфри. ''Четвртата република, 1944–1958 година'' ([[Прес на Универзитетот Кембриџ|Cambridge University Press]], 1987), научно истражување * Суту, Жорж-Анри. „Франција и Студената војна, 1944–63“. ''[[Меѓународни односи|Diplomacy and Statecraft]]'' 12.4 (2001): 35-52. * Сауервин, Чарлс. ''Франција од 1870 година: култура, политика и општество'' ([[Палгрејв Мекмилан|Палграв]], 2001) * Сатон, Мајкл. ''Франција и изградбата на Европа, 1944-2007: геополитичкиот императив'' ([[Бергхан книги|Бергахн Букс]], 2011) * Трахтенберг, Марк. „Франција и НАТО, 1949-1991 година“. ''[[Весник на трансатлантските студии]]'' 9.3 (2011): 184-194. * Вилијамс, Филип Мејнард. ''Криза и компромис: Политиката во четвртата република'' (1964) * Вилијамс, Филип Мејнард. [https://web.archive.org/web/20150612041556/https://www.questia.com/library/1022255/politics-in-post-war-france-parties-and-the-constitution ''Политиката во повоена Франција: Партиите и Уставот во четвртата република''] (1954) [[Категорија:Поранешни држави во француската историја]] [[Категорија:Поранешни републики]] [[Категорија:Управување со Франција]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1946 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1958 година]] ahjxnrwnbdukoy3tb1aiwggehg9uu1x 0 1344334 5649908 5585086 2026-10-26T06:12:21Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Македонски глаголички ракописи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649908 wikitext text/x-wiki [[Податотека:RU BAN НИОР 24.4.15 (Rila Glagolitic Fragments - BAN folio).djvu|мини|десно|Фрагмент од ракописот]] '''Македонски глаголски листови''' познати и как'''о Рилските глаголски листови''' се [[Список на глаголични ракописи|глаголски ракопис]] кој се сотои од осум фрагментирани листови [[пергамент]] и уште три фрагменти, кои биле дел од [[Црковнословенски јазик|црковнословенска]] книга од 10ти век.<ref>{{Cite web|url=https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|title=A Numerical Approach For Dating And Localising Glagolitic-Old Church Slavonic Documents On Graphemic Grounds|last=Miklas|first=Heinz|last2=Hürner|first2=Dana|date=2015|publisher=[[University of Vienna]]|website=kpfu.ru|accessdate=2024-03-20|archive-date=2024-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315113020/https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == [[Податотека:Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Page.jpg|лево|мини|Македонски глаголски листови пронајдени од Виктор Григорович во 1845 година.]] Првите два фрагменти биле откриени во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] во 1845 година од рускиот историчар [[Виктор Григорович]]. Денес тие се чуваат во библиотеката на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] во [[Санкт Петербург]]. Подобро зачуваниот дел од ракописот бил објавен во 1909 година под името "Македонски глаголски лист" од рускиот историчар [[Григориј Илински]].<ref>{{Cite book|url=https://litbit.ru/ru/ilinskiy-g-a/okhridskie-glagolicheskie-listki-otryvok-drevnetserkovnoslavyanskogo-evangeliya-xi-v?page=1|title=Охридские глаголические листки. Отрывок древне-церковно-славянского евангелия XI в.|last=Ильинский|first=Г.А.|year=1915|location=Petrograd|trans-title=Ohrid Glagolitic Leaflets. A fragment of the ancient Church Slavonic Gospel of the 11th century}}</ref> Уште три листови биле откриени во Рилскиот манастир од чешкиот историчар [[Константин Јиречек]] во 1880. Во 1936, [[Јордан Иванов]] пронашол дополнителни фрагменти. Наодите на Јиречек и Јорданов сѐ уште се чуваат во Рилскиот манастир. [[Податотека:Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Title Page.jpg|мини|208x208пкс|Насловна страница од делото „Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века“]] == Извори == * {{Cite book|last=Срезневский|first=И. И.|title=Древные глаголические памятники|year=1866|volume=1|pages=76-87|language=ru|trans-title=Ancient Glagothic Monuments}} * {{Cite book|last=Гошев|first=Иван|title=Рилски глаголически листове|year=1956|location=Sofia|language=bg|trans-title=Rila Glagolitic Sheets}} * {{Cite book|last=Смядовски|first=С.|title=Към въпроса за състава на Рилските глаголически листове|year=1988|volume=6?|pages=500-501|language=bg|trans-title=To the question of the composition of the Rila Glagolitic sheets}} * {{Cite web|last=Кузидова|first=Ирина|title=РЪКОПИСИ ОТ СБИРКАТА НА РИЛСКИЯ МАНАСТИР|url=http://slovo-aso.cl.bas.bg/pdf/Rila-Mss_Bg.pdf|access-date=23 Jun 2023|website=slovo-aso.cl.bas.bg|page=2|format=PDF}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Рилски манастир]] [[Категорија:Македонски глаголички ракописи]] 3ud2xz8i4qo6ddfvpfekytpsd8n13f8 5649912 5649908 2026-10-26T06:37:30Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5649912 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Ракопис | name = Македонски (Рилски) глаголички листови | image = Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Page.jpg | caption = Фрагмент од Македонските (Рилските) глаголички листови пронајдени од [[Виктор Григорович]] во 1845 година | Also known as = Рилски глаголички листови | Type = Паренезис (Поученија), обредни молитви | Date = XI век | Place of origin = [[Македонија]] ([[Охридска книжевна школа]]) | Language(s) = [[Старословенски јазик|Старословенски]] / [[Црковнословенски јазик|Црковнословенски]] (со [[Македонска редакција на црковнословенскиот јазик|македонска редакција]]) | Material = [[Пергамент]] | Size = 8 пергаментни листа со различна големина + 3 остатоци (фрагменти) | Script = [[Глаголица]] (обла), со подоцнежни кирилски и грчки записи | Discovered = од страна на [[Виктор Григорович]] во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] | location = [[Санкт Петербург]] (РАН, бр. 24.4.25) и Библиотека на Рилскиот манастир (бр. 3/6) }} '''Македонски глаголички листови''' познати и како '''Рилски глаголички листови''' — [[Список на глаголични ракописи|глаголски ракопис]] кој се сотои од осум фрагментирани листови [[пергамент]] и уште три фрагменти, кои биле дел од [[Црковнословенски јазик|црковнословенска]] книга од 11 век.<ref name="Споменици">{{наведена книга |last1=Велев |first1=Илија |author-link1=Илија Велев |last2=Макаријоска |first2=Лилјана |author-link2=Лилјана Макаријоска |last3=Црвенковска |first3=Емилија |author-link3=Емилија Црвенковска |title=Македонски споменици со глаголско и со кирилско писмо |date=2008 |publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] |location=Скопје |page=24 |isbn=978-9989-640-85-8}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|title=A Numerical Approach For Dating And Localising Glagolitic-Old Church Slavonic Documents On Graphemic Grounds|last=Miklas|first=Heinz|last2=Hürner|first2=Dana|date=2015|publisher=[[University of Vienna]]|website=kpfu.ru|accessdate=2024-03-20|archive-date=2024-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315113020/https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == Првите два фрагменти биле откриени во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] во 1845 година од рускиот историчар [[Виктор Григорович]]. Денес тие се чуваат во библиотеката на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] во [[Санкт Петербург]]. Подобро зачуваниот дел од ракописот бил објавен во 1909 година под името "Македонски глаголички лист" од рускиот историчар [[Григориј Илински]].<ref>{{Cite book|url=https://litbit.ru/ru/ilinskiy-g-a/okhridskie-glagolicheskie-listki-otryvok-drevnetserkovnoslavyanskogo-evangeliya-xi-v?page=1|title=Охридские глаголические листки. Отрывок древне-церковно-славянского евангелия XI в.|last=Ильинский|first=Г.А.|year=1915|location=Petrograd|trans-title=Ohrid Glagolitic Leaflets. A fragment of the ancient Church Slavonic Gospel of the 11th century}}</ref> Уште три листови биле откриени во Рилскиот манастир од чешкиот историчар [[Константин Јиречек]] во 1880. Во 1936, [[Јордан Иванов]] пронашол дополнителни фрагменти. Наодите на Јиречек и Јорданов сѐ уште се чуваат во Рилскиот манастир. [[Податотека:Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Title Page.jpg|мини|208x208пкс|Насловна страница од делото „Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века“]] == Содржина и палеографски одлики == Текстот е пишуван со заоблена (обла) глаголица, карактеристична за [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. На вториот сочуван лист се забележуваат и подоцнежни записи на [[грчка азбука|грчки јазик]] и на [[кирилица]].<ref name="Споменици" /> Содржински, ракописот претставува делови од познатиот ''Паренезис'' (Поученија) на [[Ефрем Сирин]], како и дел од обредна исповедна молитва. Јазичните и текстолошките одлики на молитвата покажуваат исклучителна блискост со непосредната дејност на [[Свети Климент Охридски]].<ref name="Споменици" /> == Наводи == {{наводи}} == Извори == * {{Cite book|last=Срезневский|first=И. И.|title=Древные глаголические памятники|year=1866|volume=1|pages=76-87|language=ru|trans-title=Ancient Glagothic Monuments}} * {{Cite book|last=Гошев|first=Иван|title=Рилски глаголически листове|year=1956|location=Sofia|language=bg|trans-title=Rila Glagolitic Sheets}} * {{Cite book|last=Смядовски|first=С.|title=Към въпроса за състава на Рилските глаголически листове|year=1988|volume=6?|pages=500-501|language=bg|trans-title=To the question of the composition of the Rila Glagolitic sheets}} * {{Cite web|last=Кузидова|first=Ирина|title=РЪКОПИСИ ОТ СБИРКАТА НА РИЛСКИЯ МАНАСТИР|url=http://slovo-aso.cl.bas.bg/pdf/Rila-Mss_Bg.pdf|access-date=23 Jun 2023|website=slovo-aso.cl.bas.bg|page=2|format=PDF}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Рилски манастир]] [[Категорија:Македонски глаголички ракописи]] l8sevgru6jfe0w5bhuqq7wdkcqznc5x 5649914 5649912 2026-10-26T06:38:46Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Македонски глаголски листови]] на [[Македонски глаголички листови]]: глаголички како придавка од глаголица 5649912 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Ракопис | name = Македонски (Рилски) глаголички листови | image = Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Page.jpg | caption = Фрагмент од Македонските (Рилските) глаголички листови пронајдени од [[Виктор Григорович]] во 1845 година | Also known as = Рилски глаголички листови | Type = Паренезис (Поученија), обредни молитви | Date = XI век | Place of origin = [[Македонија]] ([[Охридска книжевна школа]]) | Language(s) = [[Старословенски јазик|Старословенски]] / [[Црковнословенски јазик|Црковнословенски]] (со [[Македонска редакција на црковнословенскиот јазик|македонска редакција]]) | Material = [[Пергамент]] | Size = 8 пергаментни листа со различна големина + 3 остатоци (фрагменти) | Script = [[Глаголица]] (обла), со подоцнежни кирилски и грчки записи | Discovered = од страна на [[Виктор Григорович]] во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] | location = [[Санкт Петербург]] (РАН, бр. 24.4.25) и Библиотека на Рилскиот манастир (бр. 3/6) }} '''Македонски глаголички листови''' познати и како '''Рилски глаголички листови''' — [[Список на глаголични ракописи|глаголски ракопис]] кој се сотои од осум фрагментирани листови [[пергамент]] и уште три фрагменти, кои биле дел од [[Црковнословенски јазик|црковнословенска]] книга од 11 век.<ref name="Споменици">{{наведена книга |last1=Велев |first1=Илија |author-link1=Илија Велев |last2=Макаријоска |first2=Лилјана |author-link2=Лилјана Макаријоска |last3=Црвенковска |first3=Емилија |author-link3=Емилија Црвенковска |title=Македонски споменици со глаголско и со кирилско писмо |date=2008 |publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] |location=Скопје |page=24 |isbn=978-9989-640-85-8}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|title=A Numerical Approach For Dating And Localising Glagolitic-Old Church Slavonic Documents On Graphemic Grounds|last=Miklas|first=Heinz|last2=Hürner|first2=Dana|date=2015|publisher=[[University of Vienna]]|website=kpfu.ru|accessdate=2024-03-20|archive-date=2024-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315113020/https://libweb.kpfu.ru/publication/papers/Baudouin/Baudouin_2015_1/Baudouin_2015_1_014_023.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == Првите два фрагменти биле откриени во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] во 1845 година од рускиот историчар [[Виктор Григорович]]. Денес тие се чуваат во библиотеката на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] во [[Санкт Петербург]]. Подобро зачуваниот дел од ракописот бил објавен во 1909 година под името "Македонски глаголички лист" од рускиот историчар [[Григориј Илински]].<ref>{{Cite book|url=https://litbit.ru/ru/ilinskiy-g-a/okhridskie-glagolicheskie-listki-otryvok-drevnetserkovnoslavyanskogo-evangeliya-xi-v?page=1|title=Охридские глаголические листки. Отрывок древне-церковно-славянского евангелия XI в.|last=Ильинский|first=Г.А.|year=1915|location=Petrograd|trans-title=Ohrid Glagolitic Leaflets. A fragment of the ancient Church Slavonic Gospel of the 11th century}}</ref> Уште три листови биле откриени во Рилскиот манастир од чешкиот историчар [[Константин Јиречек]] во 1880. Во 1936, [[Јордан Иванов]] пронашол дополнителни фрагменти. Наодите на Јиречек и Јорданов сѐ уште се чуваат во Рилскиот манастир. [[Податотека:Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века, 1909. (Г. А. Ильинский) Title Page.jpg|мини|208x208пкс|Насловна страница од делото „Македонский глаголический листок. Отрывок глаголического текста Ефрема Сирина XI века“]] == Содржина и палеографски одлики == Текстот е пишуван со заоблена (обла) глаголица, карактеристична за [[Охридска книжевна школа|Охридската книжевна школа]]. На вториот сочуван лист се забележуваат и подоцнежни записи на [[грчка азбука|грчки јазик]] и на [[кирилица]].<ref name="Споменици" /> Содржински, ракописот претставува делови од познатиот ''Паренезис'' (Поученија) на [[Ефрем Сирин]], како и дел од обредна исповедна молитва. Јазичните и текстолошките одлики на молитвата покажуваат исклучителна блискост со непосредната дејност на [[Свети Климент Охридски]].<ref name="Споменици" /> == Наводи == {{наводи}} == Извори == * {{Cite book|last=Срезневский|first=И. И.|title=Древные глаголические памятники|year=1866|volume=1|pages=76-87|language=ru|trans-title=Ancient Glagothic Monuments}} * {{Cite book|last=Гошев|first=Иван|title=Рилски глаголически листове|year=1956|location=Sofia|language=bg|trans-title=Rila Glagolitic Sheets}} * {{Cite book|last=Смядовски|first=С.|title=Към въпроса за състава на Рилските глаголически листове|year=1988|volume=6?|pages=500-501|language=bg|trans-title=To the question of the composition of the Rila Glagolitic sheets}} * {{Cite web|last=Кузидова|first=Ирина|title=РЪКОПИСИ ОТ СБИРКАТА НА РИЛСКИЯ МАНАСТИР|url=http://slovo-aso.cl.bas.bg/pdf/Rila-Mss_Bg.pdf|access-date=23 Jun 2023|website=slovo-aso.cl.bas.bg|page=2|format=PDF}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Рилски манастир]] [[Категорија:Македонски глаголички ракописи]] l8sevgru6jfe0w5bhuqq7wdkcqznc5x 0 1346389 5649848 5192863 2026-10-25T23:11:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649848 wikitext text/x-wiki „'''Aha'''“ е песна од хрватскиот [[поп музика|поп]] бенд [[Магазин]] излезена во 1996 година. Песната е првата којашто бендот ја снима со пејачката [[Јелена Розга]] како главен вокал. Песната е подоцна вклучена на албумот ''Bižuterija'' во 2011 година. Првиор настап во живо на песната бил на хрватското шоу за избор на Евровизија, Дора, во 1996 година, кадешто го освојува второто место. За време на настапот, Розга се појавува облечена како балерина и изведува балетна танчерска кореографија. ==Заднина== Откако испеала, Хуљиќ работел на песната „Aha“ заедно со неговата сопруга, [[Вјекослава Хуљиќ]], која била првата песна што Розга некогаш ја снимила. Во 1996, настапила со „Aha“ на Хрватскиот избор за песна на Евровизија во 1996, Дора, каде што го освоила второто место. За настапот, таа се појавила облечена како балерина и извела танчерска кореографија.<ref name="zvijezda">{{cite news|url=https://www.gloria.hr/gl/fokus/price/od-plahe-balerine-do-zvijezde-regije-jelena-rozga-slavi-cetvrt-stoljeca-karijere-15052815|title=Od plahe balerine do zvijezde regije: Jelena Rozga Slavi četvrt stoljeća karijere|trans-title=Од русокоса балерина до регионална ѕвезда: Јелена Розга слави четвртина кариера|work=Gloria|language=hr|first=Долорес|last=Толиќ|date=23 февруари 2021|accessdate=19 април 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220526051525/https://www.gloria.hr/gl/fokus/price/od-plahe-balerine-do-zvijezde-regije-jelena-rozga-slavi-cetvrt-stoljeca-karijere-15052815|archive-date=2022-05-26|url-status=dead}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{никулец}} [[Категорија:Хрватски песни]] 1u43gnfk4c6xntu6s2rs4eddmpfxgqp 0 1351827 5649852 5638330 2026-10-25T23:48:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649852 wikitext text/x-wiki {{infobox musical artist | image = B.o.B 2023 (cropped).jpg | caption = B.o.B во 2023 | birth_name = Боби Реј Симонс Помладиот | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|11|15}} | birth_place = Винстон-Салем, Северна Каролина, САД | origin = Детакур, Џорџија, САД | genre = {{flatlist| * [[Алтернативен хип-хоп]] * јужњачки хип-хоп * [[поп-рап]]<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/bob-mn0000726348/biography|title = B.o.B Biography, Songs, & Albums|website = [[AllMusic]]}}</ref> }} | occupations = {{flatlist| * Рапер * пејач * текстописец * музички продуцент }} | years_active = 2006–денес<!--Source states 2006--> | label = {{flatlist| * [[Label No Genre|No Genre]] * Rebel Rock * Grand Hustle * [[Atlantic Records|Atlantic]] }} | past_member_of = {{hlist|[[Lupe Fiasco#All City Chess Club|All City Chess Club]]|[[Grand Hustle Records#Hustle Gang|Hustle Gang]]}} | website = {{URL|shopbobbyray.com}} }} '''Боби Реј Симонс Помладиот''' (англ. ''Bobby Ray Simmons Jr.''; роден на 15 ноември 1988), естрадно познат како '''B.o.B''' ― американски рапер и музички продуцент. Светска слава постигнал откако неговиот прв сингл „Nothin' on You“ (во соработка со [[Бруно Марс]] ) од 2009 година се искачил на врвот на американската [[Billboard Hot 100]] топ-листа и бил номиниран за „Запис на годината“, „Најдобра рап-песна“ и „Најдобра рап или песна во соработка“ на 53-тото доделување на Греми наградите. Неговите следни синглови: „Airplanes“ (со [[Хејли Вилијамс]] од [[Paramore]]) и „Magic“ (со Риверс Куомо) се искачиле на второ и на десетто место на ''Billboard'' Hot 100, соодветно. == Живот и кариера == === 1988–2006: Рани години и почетоци на кариерата === Боби Реј Симонс Помладиот е роден на 15 ноември 1988 година во Винстон-Салем, [[Северна Каролина]], а детството го поминал во [[Џорџија]].<ref name="AKA 609 interview">{{Наведена мрежна страница|url=http://keepittrill.com/media/2009/06/interview-bobby-ray-aka-bob/|title=Interview With Bobby Ray a.k.a. B.o.B|work=Keepittrill.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100911032935/http://keepittrill.com/media/2009/06/interview-bobby-ray-aka-bob/|archive-date=September 11, 2010|accessdate=May 6, 2017}}</ref> Свирел на [[труба]] во училишна група во основно училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://idolator.com/5481781/b-o-b-on-loving-hayley-williams-and-hating-rap-politics|title=B.o.B on Loving Hayley Williams And Hating 'Rap Politics'|last=Bain|first=Becky|date=April 20, 2010|work=Idolator}}{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nj.com/entertainment/music/index.ssf/2010/04/rapper_bob_connects_with_the_m.html|title=Rapper B.o.B connects with the mainstream-pop audience|last=McCall|first=Tris|authorlink=Tris McCall|date=April 9, 2010|work=The Star-Ledger}}</ref> Додека бил во деветто одделение склучил договор за снимање и решил да го напушти училиштето. Во 2002 година, се запознал со неговиот ментор и коменаџер Би-Рич и му продал еден од своите први битови на Сити, музичар од издавачката куќа ''Slip-N-Slide Records''. Во 2006 година B.o.B потпишал со подружницата од [[Atlantic Records]], Rebel Rock, на чие чело бил продуцентот од Флорида[[Hot R&B/Hip-Hop Songs|, Џим Џонсин]].<ref name="TJsDJs">{{Наведена мрежна страница|url=http://tjsdjs.com/featuredartist.php|title=Featured Artist: B.o.B|last=Kennedy|first=Keith|work=TJsDJs|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214003815/http://tjsdjs.com/featuredartist.php|archive-date=February 14, 2015|accessdate=December 22, 2011}}</ref><ref name="AOL">{{Наведена мрежна страница|url=http://music.aol.com/artist/bob/biography|title=B.o.B Biography|last=Cordor|first=Cyril|work=AOL|archive-url=https://web.archive.org/web/20110823180310/http://music.aol.com/artist/bob/biography|archive-date=August 23, 2011|accessdate=December 22, 2011}}</ref> Покрај неговата соло продуцентска кариера, B.o.B бил дел од продукциската/рап група HamSquad.<ref name="Hip-Hop DX">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hiphopdx.com/index/interviews/id.1118/title.bob-hi-my-name-is|title=B.o.B: Hi, My Name Is...|last=Burnett|first=John|date=May 13, 2008|work=Hip-Hop DX|accessdate=2024-07-12|archive-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100222073202/http://www.hiphopdx.com/index/interviews/id.1118/title.bob-hi-my-name-is|url-status=dead}}</ref> === 2007–2008: Стекнување популарност и микстејпи === [[Податотека:B.o.B_performing_in_Atlanta.jpg|лево|мини|200x200пкс| B.o.B на настап во Атланта во 2008]] B.o.B почнал да се здобива со популарност на почетокот од 2007 година. Тој го привлекол вниманието со синглот „Haterz Everywhere“ кој се искачил на петто место на американската ''Billboard'' Bubbling Under Hot 100 Singles топ-листа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.discogs.com/BOB-Haterz-Everywhere-Cloud-9/release/1313575|title=B.O.B - Haterz Everywhere / Cloud 9|date=September 24, 2007|work=discogs.com}}</ref> Уште еден сингл, "I'll Be in the Sky", објавен во 2008 година стигнал до 15-то место на истата топ-листа. B.o.B неговата прва голема соработка ја имал со раперот [[T.I.]], при што заедно со раперот [[Лудакрис]] ја испеале песната „On Top of the World“ за албумот ''Paper Trail'' (2008). Во 2007 и 2008 година, B.o.B објавил четири [[Мешавина|микстејпи]]: ''The Future'' (2007), ''Cloud 9'' (2007), ''Hi! My Name is B.o.B'' (2008) ''Who the F#*k is B.o.B?'' (2008) и два [[EP|миниалбума]]: ''Eastside'' (2007)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/eastside-ep/id259701248|title=iTunes Preview: Eastside – EP|date=July 24, 2007|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413171756/http://itunes.apple.com/us/album/eastside-ep/id259701248|archive-date=April 13, 2010|accessdate=May 8, 2010}}</ref> и ''12th Dimension'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/12th-dimension-ep/id282703583|title=iTunes Preview: 12th Dimension – EP|date=June 24, 2008|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425031536/http://itunes.apple.com/us/album/12th-dimension-ep/id282703583|archive-date=April 25, 2010|accessdate=May 8, 2010}}</ref> === 2009–2010: Поширока популарност и прв албум === На 22 јуни 2009 година, B.o.B го издал неговиот петти микс под наслов ''B.o.B'' ''vs. Bobby Ray''. Во текот на летото 2009 година, B.o.B им се придружил на новите рапери [[Кид Кади]] и [[Ашер Рот]] на концертната турнеја „The Great Hangover“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1616466/20090717/kid_cudi.jhtml|title=Kid Cudi, Asher Roth Want Hangover Tour To Be A 'Movement'|last=Roberts|first=Steven|date=July 17, 2009|access-date=August 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821212402/http://www.mtv.com/news/articles/1616466/20090717/kid_cudi.jhtml|archive-date=August 21, 2009|publisher=MTV News|format=mdy}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1613186/asher-roth-kid-cudi-hitting-road-together.jhtml|title=Asher Roth And Kid Cudi Hitting The Road For Great Hangover Tour|last=Kaufman|first=Gil|date=June 3, 2009|access-date=March 15, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140111082300/http://www.mtv.com/news/articles/1613186/asher-roth-kid-cudi-hitting-road-together.jhtml|archive-date=January 11, 2014|publisher=MTV News|format=mdy}}</ref> [[Податотека:B.o.B._performing.jpg|мини|B.o.B настапува во јули 2010 година]] На 13 јануари 2010 година, B.o.B го најавил неговиот прв студиски албум под работен наслов ''The Adventures of Bobby Ray'' кој се очекувало да биде објавен на 25 мај 2010 година. За да го промовира албумот, B.o.B објавил микс под наслов ''May 25''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hiphopwired.com/2010/01/13/b-o-b-gets-release-date-for-debut-album-new-mixtape-tracks-included/|title=B.O.B Gets Release Date for Debut Album; New Mixtape [Tracks Included]|date=January 13, 2010|publisher=HipHopWired|accessdate=January 8, 2012}}</ref> ''May 25'' бил објавен на 1 февруари 2010 година и добил пофалби од критичарите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.complex.com/music/2010/02/album-of-the-week-b-o-b-may-25th-mixtape|title=Album of the Week: B.o.B "May 25th" Mixtape|date=February 2, 2010|publisher=Complex|accessdate=January 8, 2012}}</ref> На микстејпот имало гостувања од: Џеј Кол, Ашер Рот, Плејбој Тре, Чарлс Хамилтон и [[Бруно Марс]]. Бруно Марс гостувал и на [[Музички албум|бонус нумерата]] и деби-синглот од B.o.B, „Nothin' on You “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.2dopeboyz.com/2010/02/01/b-o-b-may-25th-mixtape/|title=May 25th (Mixtape)|date=February 1, 2010|publisher=2DopeBoyz|accessdate=January 8, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104100749/http://www.2dopeboyz.com/2010/02/01/b-o-b-may-25th-mixtape/|archive-date=2012-01-04|url-status=dead}}</ref> Поради успехот на микстејпот и синглот „Nothin' on You“, датумот на издавање на неговиот прв албум бил презакажан за 27 април 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohh.com/2010/03/bob_on_grand_hustle_debuts_release_date.html|title=B.O.B ON GRAND HUSTLE DEBUT RELEASE DATE, "IF IT DOES CHANGE, IT'LL ONLY MOVE FORWARD AGAIN" [VIDEO]|date=March 2, 2010|publisher=SOHH|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306000349/http://www.sohh.com/2010/03/bob_on_grand_hustle_debuts_release_date.html|archive-date=March 6, 2010|accessdate=January 8, 2012}}</ref> Следеле уште три сингла: „Don't Let Me Fall“ (објавен на 6 април 2010), „Airplanes“ (13 април 2010; во соработка со [[Хејли Вилијамс]]) и „Bet I“ (20 април 2010; во соработка со T.I. и со Плејбој Тре). Албумот ''BoB Presents: The Adventures of Bobby Ray'' бил издаден од [[Atlantic Records]] и издавачката куќа од [[T.I.]], Grand Hustle. На албумот имало гостувања од: [[Лупе Фијаско]], T.I., Playboy Tre, [[Хејли Вилијамс]], Риверс Куомо, Рико Барино, Жанел Мона и [[Бруно Марс]]. Албумот добил претежно позитивни критики. Со 84 000 продадени примероци во првата недела албумот дебитирал на прво место на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] и со тоа B.o.B станал тринаесетти соло-пејач чиј деби албум дебитирал на прво место на топ-листата. Самиот B.o.B, неговиот албум и неговите синглови биле номинирани за: [[BET Awards]], [[Награди по избор на тинејџерите]], [[МТВ Видео Музички Награди|MTV видео награда]] и за новата Suckerfree Summit награда. „Airplanes“ била вклучена во трејлерот од претстојниот филм ''[[Чарли Сент Клауд]]'', а неговиот сингл „Magic“ бил вклучен во рекламната кампањата „Magic“ од [[Адидас]]. B.o.B најавил дека ќе настапи на доделувањето на MTV Video Music Awards во 2010 година. Тој бил додаден во составот на: [[Еминем]], [[Linkin Park|Линкин Парк]], [[Кање Вест]], [[Дрејк]], [[Ашер]], [[Paramore]], [[Florence and the Machine]] и [[Џастин Бибер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/about.jhtml|title=MTV VMAS- About the Show|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726153318/http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/about.jhtml|archive-date=July 26, 2010}}</ref> На 14 август 2010 година, Хејли Вилијамс објавила дека B.o.B ќе биде главна поддршка за ноемвриската турнеја на Paramore во Велика Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://amplified.tv/2010/08/14/b-o-b-and-fun-to-join-paramore-on-uk-tour/|title=B.o.B and fun. To join Paramore on UK tour - Amplified|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325062349/http://amplified.tv/2010/08/14/b-o-b-and-fun-to-join-paramore-on-uk-tour/|archive-date=March 25, 2013|accessdate=February 21, 2013}}</ref> B.o.B, исто така, ги отворал концертите од турнејата на [[Еминем]] и [[Џеј-Зи]] во [[Комерика Парк|паркот Комерика]]. На 7 декември 2010 година B.o.B го објавил неговиот седми микс, ''No Genre''. На 2 август 2016 година, ''BoB Presents: The Adventures of Bobby Ray'' бил сертифициран за двојно платинест од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=b.o.b&ti=&lab=&genre=&format=&date_option=release&from=&to=&award=&type=&category=&adv=SEARCH#search_section|title=Gold & Platinum - RIAA|work=RIAA|access-date=April 14, 2017|language=en-US}}</ref> === 2011–2012: Издавање на албумот ''Strange Clouds'' === [[Податотека:Rapper_B.o.B_2013.jpg|мини|B.o.B настапува во 2013 година]] На 30 јануари 2011 година, [[Џеси Џеј]] во соработка со B.o.B објавила сингл под наслов „Price Tag“. Песната брзо стигнала до прво место на топ-листата во Обединетото Кралство. На 22 март 2011 година, [[Electronic Arts]] го објавиле трејлерот од играта ''Crysis 2'', кој содржел песна од B.o.B насловена „New York New York“. Целосната песна подоцна се појавила на неговиот осми микс ''EPIC (Every Play Is Crucial)''.<ref name="EPIC: Every Play Is Crucial">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.datpiff.com/BoB-EPIC-Every-Play-Is-Crucial-mixtape.288111.html|title=B.o.B - EPIC: Every Play Is Crucial // Free Mixtape @ DatPiff.com|work=Mixtape released on November 28, 2011|publisher=DatPiff|accessdate=January 1, 2012}}</ref> B.o.B се појавил и на официјалниот ремикс на хит-синглот од [[Кеша]] „Blow“. Ремиксот бил објавен на [[iTunes]] на 17 мај 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/blow-remix-feat.-b.o.b.-single/id439381354|title=Blow (Remix) [feat. B.o.B.] - Single|date=February 8, 2011|publisher=iTunes Store}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rap-up.com/2011/05/17/new-music-kesha-f-bob-blow-remix/|title=New Music: Ke$ha f/ B.o.B – 'Blow (Remix)'|work=Rap-Up|accessdate=2024-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520205544/http://www.rap-up.com/2011/05/17/new-music-kesha-f-bob-blow-remix/|archive-date=2011-05-20|url-status=dead}}</ref> Летото 2011 година, B.o.B бил прогласен за ново лице на линијата за облека од [[T.I.]], AKOO. На 27 септември 2011 година, B.o.B на iTunes го објавил водечкиот сингл од неговиот истоимен албум „Strange Clouds“. „So Good“ бил издаден како втор сингл од албумот и бил објавен на 21 февруари 2012 година; песната била продуцирана и на неа пее [[Рајан Тедер]]. Вториот студиски албум на B.o.B, бил објавен на 1 мај 2012 година и добил пофалби од критичарите. Албумот дебитирал на петто место на американската [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] топ-листа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/artist/275499/bob/chart|title=B.o.B - Chart history {{!}} Billboard|work=Billboard.com|language=en|accessdate=April 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005031000/https://www.billboard.com/artist/275499/bob/chart|archive-date=2018-10-05|url-status=dead}}</ref> „Both of Us“ бил објавен како трет сингл од албумот. Во песната гостува американската пејачка [[Тејлор Свифт]]. === 2012–2017: Следни албуми и изданија === На 15 ноември 2012 година, B.o.B го објавил неговиот деветти микс, под наслов ''Fuck 'Em We Ball''. На микстејпот има гостувања од: [[T.I.]], Juicy J, Mac Miller, Playboy Tre, [[Снуп Дог|Snoop Lion]], Spodee и [[Иги Азејлија|Iggy Azalea]], а најголем дел од нумерите биле продуцирани од самиот B.o.B.<ref name="www.datpiff.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.datpiff.com/BoB-Fuck-Em-We-Ball-mixtape.415029.html|title=B.o.B - Fuck Em We Ball // Free Mixtape @ DatPiff.com|date=November 15, 2012|accessdate=November 15, 2012}}</ref> На 13 мај 2013 година, радио-личноста Funkmaster Flex премиерно го емитувал „HeadBand“ (со 2 Chainz), водечки сингл од третиот албум на B.o.B, ''Underground Luxury''.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.2dopeboyz.com/2013/05/14/b-o-b-headband-f-2-chainz-2/|title=B.o.B – HeadBand f. 2 Chainz (prod. DJ Mustard)|date=May 14, 2013|work=2DopeBoyz|access-date=May 14, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616192747/http://www.2dopeboyz.com/2013/05/14/b-o-b-headband-f-2-chainz-2/|archive-date=2013-06-16|url-status=dead}}</ref> B.o.B во интервју на почетокот од септември открил дека албумот ќе биде објавен во декември 2013 година.<ref name="hsrecordsxxl">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xxlmag.com/news/2013/09/b-o-b-starting-label-releasing-album-december/|title=B.o.B Is Starting His Own Label, Releasing Album in December|date=September 3, 2013|work=XXL Mag}}</ref> На 10 септември 2013 година, на iTunes бил објавен вториот сингл од ''Underground Luxury'', насловен како „Reаdy“. Во септември 2013 година, B.o.B открил дека планира да основа сопствена издавачка куќа.<ref name="hsrecordsxxl"/><ref name="hsrecords">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.25315/title.b-o-b-says-eminem-called-him-a-star-claims-underground-luxury-will-be-monumental-|title=B.o.B. Says Eminem Called Him "A Star," Claims "Underground Luxury" Will Be "Monumental"|date=September 3, 2013|work=HipHopDX}}</ref><ref name="roselilah">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hotnewhiphop.com/b-o-b-is-planning-to-start-his-own-label-ham-squad-news.7088.html|title=B.o.B Is Planning To Start His Own Label "Ham Squad"|last=Rose Lilah|date=September 3, 2013|work=HotNewHipHop|accessdate=2024-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905115639/http://www.hotnewhiphop.com/b-o-b-is-planning-to-start-his-own-label-ham-squad-news.7088.html|archive-date=2013-09-05|url-status=dead}}</ref> B.o.B го нарекол неговиот трет албум како „Проект за промена на кариерата“ и додал дека албумот ќе се однесува за промените во неговиот живот откако станал популарен.<ref name="hsrecordsxxl" /><ref name="hsrecords" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.2dopeboyz.com/2013/10/15/b-o-b-ready-f-future-video-2/|title=B.o.B – Ready f. Future (Video)|date=October 15, 2013|work=2DopeBoyz|accessdate=October 15, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016035626/http://www.2dopeboyz.com/2013/10/15/b-o-b-ready-f-future-video-2/|archive-date=2013-10-16|url-status=dead}}</ref> ''Underground Luxury'' бил издаден на 17 декември 2013 година, дебитирал на 22-ро место на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.26774/title.hip-hop-album-sales-week-ending-12-22-2013|title=Hip Hop Album Sales: The Week Ending 12/22/2013|last=Tardio|first=Andres|date=December 26, 2013|publisher=HipHopDX|accessdate=December 26, 2013}}</ref> и добил мешани критики. Имало голем пад на продажбата во споредба со неговите први два албума.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 30, 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.19676/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-5-6-2012|title=Hip Hop Album Sales: The Week Ending 5/6/2012|last=Jacobs|first=Allen|date=May 9, 2012|publisher=HipHop DX|accessdate=December 30, 2013}}</ref> На 14 август 2015 година, B.o.B објавил експериментален проект под наслов ''Psycadelik Thoughtz''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/psycadelik-thoughtz/id1027992612|title=Psycadelik Thoughtz|date=August 14, 2015|publisher=iTunes Store}}</ref> Комерцијалниот микс кој бил издаден без промоција и на кој не му претходеле синглови дебитирал на 97-мо место на американската ''Билборд'' 200 топ-листа. По објавувањето на проектот B.o.B се разделил од Аtlantic Records. Тврдел дека издавачката куќа го „потиснува“. „Има забрана за B.o.B“, напишал на [[Твитер]], пред да ги изнесе неговите проблеми со неговата тогашна издавачка куќа. „Ме [[бојкот]]ираат, се плашат да не бидам премногу истакнат“, продолжил тој. „Мојата сопствена издавачка куќа не ги ни промовира моите албуми, микстејпи, емисии или настани... НУЛА промоција“. Откако се разделил со Атлантик, B.o.B основал сопствена издавачка куќа, No Genre и соработувал со Empire Distribution.<ref name="billboardo">{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/7792971/bob-ether-album-stream-lil-wayne-usher-ti|title=Stream B.o.B's New Album 'Ether' With Lil Wayne, Usher, T.I. & Ty Dolla $ign|magazine=Billboard|date=12 May 2017}}</ref> На 4 декември 2015 година, B.o.B самостојно објавил микс под наслов ''WATER.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nahright.com/2015/12/04/b-o-b-water-ep/|title=B.o.B. - WATER EP|date=December 4, 2015|work=Nah Right|accessdate=April 14, 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rapradar.com/2015/12/04/new-ep-b-o-b-water/|title=New EP: B.o.B. 'WATER'|date=December 5, 2015|work=Rap Radar|accessdate=April 14, 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.illroots.com/read/bob-water-ep-stream|title=B.o.B. - #WATER (EP Stream)|work=ILLROOTS|accessdate=April 14, 2017}}</ref> На 18 јануари 2016 година, B.o.B го издал неговиот микс ''FIRE''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rapradar.com/2016/01/18/new-ep-b-o-b-fire/|title=New EP: B.o.B. 'Fire'|date=January 18, 2016|work=Rap Radar}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rapdose.com/2016/01/18/b-o-b-fire-ep/|title=B.o.B - Fire EP|work=Rap Dose}}</ref> На 22 април 2016 година, по повод прославата на [[Ден на планетата Земја|Денот на планетата Земја]], B.o.B објавил микс под наслов ''EARTH'', кој ја содржел контроверзната песна дека Земјата е рамна, „Ftаtline“, во која тој застапува повеќе [[Теорија на заговор|теории на заговор]].<ref name="flatearth4">{{Наведена мрежна страница|url=http://radio.com/2016/01/26/b-o-b-takes-flat-earth-theory-to-the-next-level-with-new-track/|title=B.o.B Takes Flat Earth Theory to the Next Level with New Track|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203021210/http://radio.com/2016/01/26/b-o-b-takes-flat-earth-theory-to-the-next-level-with-new-track/|archive-date=2016-02-03|accessdate=2016-01-27}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://hiphopdx.com/news/id.38470/title.b-o-b-e-a-r-t-h-mixtape-stream-cover-art-tracklist-download|title=B.o.B "E.A.R.T.H." Mixtape Stream, Cover Art, Tracklist & Download|work=HipHopDX.com|access-date=April 14, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведување|title=B.o.B - EARTH {{!}} Download & Listen [New Mixtape]|date=April 22, 2016|url=http://www.hotnewhiphop.com/bob-earth-new-mixtape.116377.html|access-date=April 14, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423124342/http://www.hotnewhiphop.com/bob-earth-new-mixtape.116377.html|archivedate=2016-04-23|url-status=dead}}</ref> На 4 ноември 2016 година, B.o.B го издал неговиот прв компилациски албум, ''Elements'', составен од песни од неговите последни четири соло-микстејпи, ''WATER'', ''FIRE'', ''EARTH'' и ''AIR''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/elements/id1189437765|title=Elements by B.o.B on Apple Music|date=November 4, 2016|work=iTunes|language=en|accessdate=April 14, 2017}}</ref> Микстејпите содржани во него се насочени на неговите политички и филозофски ставови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://2dopeboyz.com/2016/11/04/bob-air-bender-video/|title=B.o.B – "Air Bender"|last=Shake|work=2DOPEBOYZ|accessdate=April 14, 2017|archive-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107011808/https://2dopeboyz.com/2016/11/04/bob-air-bender-video/|url-status=dead}}</ref> === 2017–денес: Независни албуми === На 12 мај 2017 година, раперот го издал неговиот четврти студиски албум, ''Ether''. ''Ether'' ја следи тематиката од неговите микстејпи вклучени во компилацијата ''Elements'' и наишол на позитивни критики. На 5 јули 2018 година, B.o.B го издал неговиот шести студиски албум, ''Naga'', кој воопшто не бил успешен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hotnewhiphop.com/stream-bobs-last-project-naga-new-mixtape.118207.html|title=Stream B.o.B's Last Project "NAGA"|date=July 5, 2018|work=HotNewHipHop|accessdate=September 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705064138/https://www.hotnewhiphop.com/stream-bobs-last-project-naga-new-mixtape.118207.html|archive-date=2018-07-05|url-status=dead}}</ref> Иако тогаш изјавил дека ова ќе биде негово последно издание,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rap-up.com/2018/07/05/bob-final-album-naga-stream/|title=B.o.B Drops Final Album 'Naga'|last=Goddard|first=Kevin|date=July 5, 2018|work=Rap-Up|language=en-US|accessdate=September 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702231527/https://www.rap-up.com/2018/07/05/bob-final-album-naga-stream/|archive-date=2019-07-02|url-status=dead}}</ref> следната година објавил микс под наслов ''Southmatic''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rapradar.com/2019/06/21/new-album-b-o-b-southmatic/|title=New Album: B.o.B. 'Southmatic'|date=June 21, 2019|work=Rap Radar|language=en-US|accessdate=September 9, 2019}}</ref> Во 2020 и 2021 година, објавил два дополнителни проекта, неговиот шести студиски албум ''Somnia'' и компилацискиот албум ''Lost Tapes''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.albumoftheyear.org/album/279865-bob-somnia.php|title=B.o.B. Somnia|work=Album Of The Year|access-date=March 17, 2021|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.albumoftheyear.org/album/337419-zaytoven-bob-lost-tapes.php|title=Zaytoven & B.o.B Lost Tapes|work=Album Of The Year|access-date=March 17, 2021|language=en-US}}</ref> == Верувања == B.o.B е гласен [[Теорија на заговор|теоретичар на заговор]] и е познат по неговите ставови против системот, кои ги изразувал во интервјуа, на социјалните мрежи и во неговите песни. Тој, исто така, бил гласен за неколку социјални и политички прашања, како: правата на Афроамериканците, [[Полициска бруталност|полициската бруталност]] и [[Американска исклучителност|американската исклучителност]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2014/12/13/ferguson-and-eric-garner-show-the-political-power-of-hip-hop/|title=How Ferguson and Eric Garner show the political power of hip-hop|last=Henderson|first=Nia-Malika|date=December 13, 2014|work=Washington Post|access-date=May 12, 2020}}</ref> Тој верува дека [[Рамна Земја|Земјата е рамна]], дека [[Аполо 11]] не слетал на Месечината, дека настаните од 11 септември се извршени од Американци, дека со Светот ќе [[Нов светски поредок|завладеат илуминатите]] и дека [[Сојузна влада на САД|американската влада]] врши [[Човечко клонирање|клонирање]] на познати личности.<ref>{{Наведени вести|url=http://djbooth.net/news/entry/2016-01-21-bob-conspiracy-theory|title=B.o.B. is Now Rap's Leading Conspiracy Theorist|last=Phillips|first=Yoh|date=January 21, 2016|work=DJBooth|access-date=May 12, 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.salon.com/control/2016/01/27/flat_earth_rapper_b_o_b_has_even_more_extreme_dangerous_views_he_promotes_holocaust_denial/|title="Flat Earth" rapper B.o.B has even more extreme, dangerous views: He promotes Holocaust denial|last=Norton|first=Ben|date=January 28, 2016|work=Salon|access-date=May 12, 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://redditblog.com/2016/01/26/whats-this-celebrity-cloning-b-o-b-and-tila-tequila-are-talking-about/|title=What's This Celebrity Cloning Theory B.o.B. and Tila Tequila Are Talking About?|last=Vince|first=Joe|date=January 26, 2016|work=Upvoted|access-date=May 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003080044/https://redditblog.com/2016/01/26/whats-this-celebrity-cloning-b-o-b-and-tila-tequila-are-talking-about/|archive-date=October 3, 2018}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.thefrisky.com/2016-01-25/rapper-b-o-b-insists-the-earth-is-flat-illuminati-helpless-to-stop-him/|title=Rapper B.o.B. Insists The Earth Is Flat, Illuminati Helpless To Stop Him|date=January 25, 2016|work=The Frisky|access-date=April 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701115456/http://www.thefrisky.com/2016-01-25/rapper-b-o-b-insists-the-earth-is-flat-illuminati-helpless-to-stop-him/|archive-date=July 1, 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.complex.com/music/2016/01/seven-other-conspiracy-theories-that-bob-probably-believes-in/|title=7 Other Conspiracy Theories That B.o.B Probably Believes In|work=Complex|language=en|accessdate=April 14, 2017}}</ref> Неговата песна „Flatline“ од 2016 година алудира на [[Антисемитски теории на заговор|антисемитските теории на заговор]].<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-06-26}}</ref><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thefader.com/2016/01/26/bob-holocaust-denier-david-irving|title=Holocaust Denier Endorsed By B.o.B. Says He "Will Now Take A Greater Interest In American Rap"|date=December 20, 2015|work=The Fader|language=en|accessdate=2020-06-26}}</ref> Стиховите го привлекле вниманието на Лигата за борба против клевета, која истакнала дека стиховите се однесуваат на антисемитската теорија на заговор која [[Ционистичка окупирана влада|тврди дека Евреите ја контролираат американската влада]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adl.org/press-center/press-releases/anti-semitism-usa/adl-troubled-by-bob-rap-lyrics-promoting-anti-semitic-conspiracy.html#.VsFhUtDw-KQ|title=ADL Troubled by B.o.B Rap Lyrics Promoting Anti-Semitic Conspiracy and Invoking Holocaust Denier by Name|date=January 27, 2016|publisher=[[Anti-Defamation League]]|accessdate=February 15, 2016}}</ref> Во јануари 2016 година, B.o.B изјавил дека верува дека Земјата е рамна.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cnn.com/2016/01/26/entertainment/rapper-bob-earth-flat-theory/|title=Rapper B.o.B thinks the Earth is flat, has photographs to prove it|last=Lauren Said-Moorhouse|date=January 26, 2016|access-date=January 29, 2016|publisher=[[CNN]]}}</ref> Астрофизичарот [[Нил Деграс Тајсон]] му одговорил на [[Твитер]] и се обидел да го убеди дека Земјата е тркалезна, но раперот не го променил ставот и ја обвинил [[НАСА]] дека избегнува некои прашања,<ref name="flatearth">{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 15, 2016}}</ref> а истовремено објавил песна против Тајсон.<ref>{{Наведени вести|url=http://gawker.com/b-o-b-just-started-a-rap-war-with-neil-degrasse-tyson-1755122840|title=B.o.B. Just Started a Rap War With Neil DeGrasse Tyson Over His Flat Earth Tweets|last=Feinberg|first=Ashley|work=Gawker|access-date=April 14, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2016/jan/26/flat-earth-rapper-bob-neil-degrasse-tyson-diss-track|title=Flat earth rapper B.o.B releases Neil deGrasse Tyson diss track|last=Ellen Brait|date=January 26, 2016|work=[[The Guardian]]|access-date=January 29, 2016}}</ref> Во 2016 година B.o.B прифатил членство во Друштвото за рамна Земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.openmicroc.com/flat-earthers-dumb-crazy-or-just-free-thinking/|title=Flat Earthers: Dumb, Crazy or Just Free Thinkers?|last=Manon|first=Tiannon|work=Open Mic|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107071013/http://www.openmicroc.com/flat-earthers-dumb-crazy-or-just-free-thinking/|archive-date=November 7, 2018|accessdate=July 28, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theflatearthsociety.org/home/index.php/blog/bob-bobby-ray-simmons-jr-flat-earth-society|title=The Flat Earth Society :: The Flat Earth Society Welcomes B.o.B|work=Theflatearthsociety.org|language=en|accessdate=April 14, 2017}}</ref> Во септември 2017 година, B.o.B побарал донации од 200 000 долари за да лансира свои сателити кои ќе ја потврдат формата на Земјата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-41399164|title=Rapper B.o.B. raising funds to check if Earth is flat|last=Bell|first=Chris|date=September 26, 2017|work=BBC News|access-date=September 26, 2017}}</ref> Набргу барањето го зголемил на еден милион долари за да ги покрие трошоците за многу тестови за кои биле потребни беспилотни летала, [[метеоролошки балони]] и сателити.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gofundme.com/showBoBthecurve|title=Show BoB The Curve|date=October 4, 2017|publisher=[[Go Fund Me]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004044058/https://www.gofundme.com/showBoBthecurve|archive-date=October 4, 2017|accessdate=October 4, 2017}}</ref> == Дискографија == '''Студиски албуми''' * ''B.o.B Presents: The Adventures of Bobby Ray'' (2010) * ''Strange Clouds'' (2012) * ''Underground Luxury'' (2013) * ''Ether'' (2017) * ''Naga'' (2018) * ''Somnia'' (2020) * ''Better Than Drugs'' (2022) * ''A Town Full of Nowhere'' (2023) '''Други комерцијални проекти''' * ''Psycadelik Thoughtz'' (2015) * ''Elements'' (2016) == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Allmusic|class=artist|id=p926413}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски хип-хоп продуценти]] [[Категорија:Поп рапери]] [[Категорија:Родени во 1988 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Алтернативни хип-хоп музичари]] [[Категорија:Американски мултиинструменталисти]] [[Категорија:Американски рапери]] [[Категорија:Пејачи од Атланта]] [[Категорија:Афроамерикански рапери]] [[Категорија:Заговорни теоретичари]] 8btauf6mrthhcjrpu3r4zw5xl02tmfx 0 1355227 5649762 5435751 2026-10-25T16:50:12Z Andrew012p 85224 5649762 wikitext text/x-wiki [[Податотека:KellsFol292rIncipJohn.jpg|мини|Келската книга, создадена околу 800 г., е прекрасно украсен ракопис што содржи подробен вовед во [[Евангелие по Јован|Евангелието по Јован]].]] '''Евангелистар''' или '''апракос''' ({{langx|grc|ἄπρακτος}}) — книга или зборник што содржи едно или повеќе од четирите [[Евангелие|евангелија]] на христијанскиот [[Нов завет]], обично вклучувајќи ги сите четири. Се сосредоточува на животот на [[Исус Христос|Исус од Назарет]] и потеклото на христијанската вера. Поимот се однесува и на литургиска книга, наречена Евангелијар, која се користи во црковните служби за читање избрани делови од евангелијата, организирани според литургискиот [[календар]].<ref name="GIRM">{{cite web|url=http://www.liturgyoffice.org.uk/Resources/GIRM/Documents/GIRM.pdf|title=General Instruction of the Roman Missal, 44|publisher=[[Catholic Truth Society]]|quote=Among gestures included are also actions and processions: of the priest going with the deacon and ministers to the altar; of the deacon carrying the ''Evangeliary'' or ''Book of the Gospels'' to the ambo before the proclamation of the Gospel ...|website=Catholic Bishops' Conference of England & Wales|access-date=2 February 2015}}</ref> Во источното христијанство, употребата на посебен евангелистар останува стандардна и често потребна, додека исто така е многу честа појава во [[Римокатоличка црква|римокатолицизмот]], како и во некои гранки на [[англиканство]]то и [[лутеранство]]то. Евангелистарот во поширока смисла може да значи и секоја [[книга]] или зборник што содржи [[Евангелие|евангелија]].<ref>{{ОДРМЈ|евангелистар}}</ref><ref>{{ДРМЈ|евангелистар}}</ref> == Историја == Во [[средновековието]], создавањето целосни копии од [[Библија]]та било невообичаено поради високата цена на пергаментот. Наместо тоа, се произведувале поединечни книги или збирки книги за конкретни цели. Од IV век наваму, евангелистрите биле создадени за литургиска употреба, лично проучување и свечено прикажување. Ран пример за таква книга е Вашингтонскиот кодекс, кој ги содржи само четирите [[Евангелие|евангелија]] на грчки јазик и потекнува од IV или V век. До [[7 век|VII век]], одредени евангелски текстови биле доделени на одредени денови во литургискиот календар, што претставува поместување од претходната практика на читање на евангелијата во низа. Многу од овие евангелистри биле подробно украсени и биле најчесто илуминираните ракописи до околу [[11 век|XI век]] кога романескните библии и псалтири станале позастапени на запад. На исток, евангелистрите продолжиле да бидат значајни теми за илуминација до појавата на печатењето. Евангелистичките портрети биле посебно обележје на нивниот украс, а [[Ремек-дело|ремек-делата]] на островската и отонска илуминација често биле евангелистри.<ref>Калкинс, 18–19</ref> Меѓутоа, повеќето евангелистри не биле силно илуминирани, туку вклучувале само украсени иницијали и други помали украси. Покрај евангелските текстови, тие често содржеле придружни материјали како што се канонски табели, резимеа, речници и објаснителни белешки. Латинските евангелски книги често го вклучувале Писмото на Јероним до папата Дамас, кое го опишува подробно неговиот нов превод на [[Вулгата|Вулгатата]] и распоредот на текстот, додека грчките може да го содржат „Писмото до Карпијан“ (Epistula ad Carpianum) на [[Евсевиј Кесариски]], објаснувајќи ги Евсевиевите канони што тој ги смислил.<ref>Калкинс, 25</ref> Раскошно илуминираните евангелистри биле првенствено одлика на раното средновековие. Како што евангелијата или општите лекционери станале сѐ почести за литургиска употреба, другите текстови почнале да добиваат посложен украс. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category|Gospel Books}} * [http://www.getty.edu/art/exhibitions/gospels/ Getty Museum feature on gospel books], and [http://www.getty.edu/art/exhibitions/gospel_illuminations/ another] * [https://web.archive.org/web/20120206012739/http://en.liturgy.ru/photo/evang.htm Photo of Orthodox deacon holding Gospel Book] * [https://web.archive.org/web/20070507013618/http://en.liturgy.ru/photo/ryba.htm Photo of Paschal Liturgy] (the Gospel Book can be seen lying on the [[:en:Epitaphios (liturgical)|Epitaphios]]) * [https://web.archive.org/web/20070927185156/http://www.russianorthodoxchurch.ws/synod/pictures/2jvanaf_16.jpg Reading the Gospel] at [[:en:All-Night Vigil|All-Night Vigil]] * [https://web.archive.org/web/20070507014126/http://en.liturgy.ru/photo/f20.htm Photo of Confession] * [https://web.archive.org/web/20071007142240/http://www.russianorthodoxchurch.ws/synod/eng2006/images/sfsun49.jpg Photo of Gospel Book enthroned at council] * [https://web.archive.org/web/20160517202750/http://en.liturgy.ru/photo/popy.htm Photo of deacon reading the Gospel] * [https://web.archive.org/web/20070415085910/http://www.orthodoxphotos.com/cgi-bin/photo.pl?path=Holy_Relics%2FSt._John_Maximovitch&file=2.jpg Funeral of an Orthodox Bishop] (St. John Maximovitch) showing Gospel Book in coffin * [http://www.alexanderpalace.org/jewels/gospel.html Jewelled Gospel book-Romanov collection] at the [[:en:Alexander Palace|Alexander Palace]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Богослужбени книги]] dmya0wlcpwhfmlxg4yh7ovqfs3ro25n 0 1355537 5649859 5499863 2026-10-26T00:01:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649859 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Black Eyed Peas | image = Black Eyed Peas performing at O2 Apollo Manchester Nov2018.jpeg | caption = Black Eyed Peas настапуваат со Џеј Реј Соул во O2 Apollo во Манчестер, ноември 2018 година. Од лево: apl.de.ap, Џеј Реј Соул, Taboo и will.i.am. | image_size = | landscape = yes | origin = [[Лос Анџелес]], Калифорнија, САД | genre = {{flatlist| * [[Хип-хоп]]<ref name="Kellman">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/the-black-eyed-peas-mn0000091983/biography|title=The Black Eyed Peas|publisher=[[AllMusic]]|last=Kellman|first=Andy}}</ref><ref name="IGN">{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/2009/06/09/black-eyed-peas-the-end-review|title=Black Eyed Peas - The E.N.D. Review|publisher=IGN|date=June 9, 2009|access-date=August 1, 2020}}</ref> * [[денс-поп]]<ref name="Kellman" /> * [[Поп-музика|поп]]<ref name="Kellman"/> * [[Contemporary R&B|R&B]]<ref>{{cite web|url=http://www.nme.com/news/music/black-eyed-peas-2-8-1271344|title=Black Eyed Peas speak about current hiatus|publisher=[[NME]]|date=November 28, 2011|access-date=July 8, 2020}}</ref> * [[поп-рап]]<ref name="Endelman">{{cite magazine|last=Endelman|first=Michael|date=May 23, 2005|url=https://ew.com/article/2005/05/23/black-eyed-peas-carry-monkey-business/|title=Black Eyed Peas Carry on with 'Monkey Business'|magazine=[[Entertainment Weekly]]|access-date=July 2, 2020}}</ref> * [[електропоп]]<ref name="IGN" /> * [[алтернативен хип-хоп]] (на почеток) }} | years_active = {{flatlist| * 1995–2011 * 2015–денес}} | label = {{flatlist| * [[Interscope Records|Interscope]] * [[will.i.am Music Group|will.i.am]] * [[A&M Records|A&M]] * [[Epic Records|Epic]] }}<!--Chronological order--> | alias = *Black Eyed Pods (1995) *The Black Eyed Peas (2003–2017) | spinoff_of = {{flatlist| * [[Atban Klann]] }} | website = {{URL|blackeyedpeas.com}} | current_members = * [[will.i.am]] * [[apl.de.ap]] * [[Taboo (рапер)|Taboo]] * Џеј Реј Соул | past_members = * Ким Хил * [[Ферги (пејачка)|Ферги]] }} '''Black Eyed Peas''' (познати и како '''The Black Eyed Peas''') ― американска музичка група основана во Лос Анџелес во 1995 година. Во состав на групата се раперите: [[will.i.am]] (Вилијам Адамс), apl.de.ap (Алан Пинеда Линдо) и Taboo (Џајм Гомез), а при врвот на популарноста во 2000-тите<ref name="MostPopular">{{Наведени вести|url=https://www.insider.com/most-popular-band-year-you-were-born-2020-9#lady-a-formerly-lady-antebellum-had-their-first-big-song-in-2010-51|title=The most popular band the year you were born|last=Shaw|first=Gabbi|date=October 10, 2020|work=Insider|access-date=June 8, 2022}}</ref> член на групата била и [[Ферги (пејачка)|Ферги]] (Стејси Ен Фергусон) која во 2002 година дошла како замена за пејачката Ким Хил. На почетокот била [[Алтернативен хип хоп|алтернативна хип-хоп]] група, а подоцна се свртиле кон покомерцијална [[поп-рап]] музика. The Black Eyed Peas продале околу 80 милиони музички записи, со што се вбројуваат меѓу групите од најголема продажба на сите времиња.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.romania-insider.com/black-eyed-peas-2018-untold|title=Black Eyed Peas to perform at Romania's 2018 Untold festival|date=June 26, 2018|work=Romania-Insider.com|access-date=June 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803071051/https://www.romania-insider.com/black-eyed-peas-2018-untold|archive-date=2020-08-03|url-status=dead}}</ref> == Историја == === 1988–1994: Почетоци === Вилијам Адамс и Алан Пинеда Линдо се запознале во 1988 година во Лос Анџелес и основале хип-хоп денс и музичка група под името Tribal Nation. На групата ѝ се приклучиле неколку нивни пријатели. Во 1992 година, раперот [[Eazy-E]] ја гледал изведбата на групата и им понудил договор со Ruthless Records, при што го сменил името на групата во Atban Klann. Нивниот прв албумски проект, ''Grass Roots'', бил прекинат кон крајот на 1993 година и не бил објавен. === 1995–2001: Први албуми === Во 1995 година, откако Eazy-E, основачот на Ruthless Records, починал од [[ХИВ/СИДА]], групата го променила името во Black Eyed Pods и го додала Taboo (Хаиме Луиз Гомес) како трет член. Вил 1Х го променил неговото уметничко име во will.i.am.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://exclaim.ca/music/article/the_black_eyed_peas_journey_from_conscious_to_the_charts|title=The Black Eyed Peas' Journey from Conscious to the Charts|last=Lowers|first=Erin|date=November 25, 2018|work=[[Exclaim!]]|accessdate=January 30, 2022}}</ref> На групата ѝ се приклучила и Ким Хил, пејачка која пеела на неколку песни од групата. Подоцна го смениле „Pods“ во „Peas“.<ref name="allmusic page">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/the-black-eyed-peas-p302855/biography|title=The Black Eyed Peas|last=Kellman|first=Andy|publisher=Allmusic|accessdate=January 4, 2011}}</ref> Откако потпишале со [[Interscope Records]], во 1998 година, Black Eyed Peas го издале нивниот прв албум, ''Behind the Front'', кој добил позитивни критики, но немал комерцијален успех. Нивниот втор албум, ''Bridging the Gap'' (2000), исто така добил добри критики, но не успеал да ги донесе на врвот на музичките топ-листи. Хил ја напуштила групата додека се продуцирал албумот, но сепак била вклучена на албумот за песните „Hot“ и „Tell Your Mama Come“, како и во спотот за „Weekends“. === 2002–2005: Доаѓањето на Ферги и издавање на ''Elephunk'' === [[Податотека:Black_Eyed_Peas_2.jpg|десно|мини| The Black Eyed Peas потпишуваат автограми во 2004 година]] Во 2002 година, [[Ферги (пејачка)|Стејси Фергусон]] била избрана за пејачка на групата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.vibe.com/gallery/full-clip-william-runs-down-his-catalogue-ft-black-eyed-peas-fergie-nas-game-usher-mj/behind-front-william-bep/|title=Full Clip: Will.i.am Runs Down His Catalogue Ft. The Black Eyed Peas, Fergie, Nas, Game, Usher & MJ|last=Murphy|first=Keith|date=June 24, 2011|work=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|access-date=August 19, 2022}}</ref> Групата се пробила на музичката сцена со нивниот нов албум, ''Elephunk'', во кој се забележувала промената на музичкиот стил кон поп-музика за да привлече масовна публика. Водечки сингл на албумот ''Elephunk'' била песната „Where Is the Love?“ со [[Џастин Тимберлејк]], која станала прв голем хит на Black Eyed Peas. Песната станала светски хит и се нашла на врвот на топ-листите во неколку земји, вклучително и седум недели на прво место во Обединетото Кралство, каде што станала најпродаван сингл за 2003 година. Во интервју за TalkofFame.com, Табу рекол дека разделбата на Џастин Тимберлејк со [[Бритни Спирс]] влијаела на снимањето на „Where Is the Love?“.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/Dpee5Y1eAP0 Ghostarchive] and the {{Наведување|last=Albert Lawrence|title=Taboo of the Black Eyed Peas Talks Justin Timberlake Rap Session & Boom Boom Pow|date=May 6, 2009|url=https://www.youtube.com/watch?v=Dpee5Y1eAP0&gl=US&hl=en|access-date=July 18, 2018|archive-date=2019-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225051452/https://www.youtube.com/watch?v=Dpee5Y1eAP0&gl=US&hl=en|url-status=bot: unknown}}: {{Наведување|last=Albert Lawrence|title=Taboo of the Black Eyed Peas Talks Justin Timberlake Rap Session & Boom Boom Pow|date=May 6, 2009|url=https://www.youtube.com/watch?v=Dpee5Y1eAP0|access-date=July 18, 2018}}</ref> Албумот исто така ги вклучувал и хитовите: "Shut Up", "Hey Mama" и "Let's Get It Started", кој во 2005 година освоил [[Награди Греми|Греми награда]] за најдобра рап-изведба од дуо или група, а исто така бил номиниран за запис на годината и за најдобра рап-песна. === 2004–2008: Издавање на албумот ''Monkey Business'' === [[Податотека:Black_Eyed_Peas.jpg|десно|мини| apl.de.ap и Ферги од Black Eyed Peas во 2005 година]] Во 2005 година, Black Eyed Peas го издале албумот ''Monkey Business'', кој исто така постигнал огромен успех. Хитовите „Don't Phunk with My Heart", „My Humps" и „Pump It" станале меѓународни хитови. За „Don't Phunk with My Heart" групата освоила уште едно Греми за најдобра рап изведба од дуо или група. Албумот ''Monkey Business'' дебитирал на второ место на [[Билборд 200|американската ''Билборд'' 200]] топ-листа за албуми и подоцна бил сертифициран за тројно платинест од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]]. Последниот објавен сингл од албумот, „Pump It", позајмил голем дел од верзијата на [[Дик Дејл]] на песната „Misirlou". [[Податотека:Black_Eyed_Peas_performing.jpg|десно|мини| Black Eyed Peas на настап на 24 август 2006 година]] Во септември 2005 година, ''на iTunes Originals'' Black Eyed Peas објавиле плејлиста со нивни најголеми хитови. Есента 2005 година, Блек Ајд Пис биле предгрупа на турнејата од [[Гвен Стефани]]. The Black Eyed Peas глумеле во серија веб-реклами за Snickers, наречени ''Instant Def''. На 21 март 2006 година, Black Eyed Peas на [[iTunes]] објавиле ремикс-албум под наслов ''Renegotiations: The Remixes''. Во март 2006 година, Black Eyed Peas повторно биле на турнеја како насловна група за 6-тата годишна турнеја на Honda Civic со помошните групи Flipsyde и [[Pussycat Dolls]]. Во 2006 година, биле на турнеја со Pussycat Dolls.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.HondaCivicTour.com|title=HondaCivicTour.com|accessdate=April 27, 2007}}</ref> На 31 декември 2006 година, турнејата на Black Eyed Peas завршила со концерт на плажата [[Ипанема]] во [[Рио де Жанеиро]] пред повеќе од 1 милион посетители, што бил нивен најголем концерт дотогаш. === 2009–2014: Промена на стилот и пауза === [[Податотека:Black_Eyed_Peas_Performing_at_END.jpg|лево|мини| Настап на Black Eyed Peas на 7 октомври 2009 година]] [[Податотека:Black_Eyed_Peas_at_Wireless_Festival_2011.jpg|лево|мини| The Black Eyed Peas придружувани од диџејот [[Давид Гета|Дејвид Гета]] на Wireless Festival во Лондон, 2011 година]] На 3 јуни 2009 година Black Eyed Peas го издадоа албумот ''The E.N.D.'' (The Energy Never Dies), кој го означил нивниот премин кон електронска музика.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/articles/news/1043825/black-eyed-peas-album-nears-the-end|title=Black Eyed Peas Album Nears 'The E.N.D.'|date=October 9, 2008|work=Billboard.com}}</ref> Албумот дебитирал на прво место на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] и поминал 38 недели во топ-10 на топ-листата. „Boom Boom Pow“ бил прв сингл од групата кој стигнал до прво место на американската топ-листа за синглови, каде се задржал дванаесет последователни недели. Исто така, се искачил на прво место во Австралија, Канада и Велика Британија. На 21 мај, Black Eyed Peas го објавиле синглот „I Gotta Feeling“ (во продукција на [[Давид Гета|Дејвид Гета]]) како официјален втор сингл од албумот. Синглот дебитирал на трето место, а потоа отишол на прво место на топ-листата за синглови во Велика Британија. Дебитирал на второ место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] зад „Boom Boom Pow“ и подоцна го надминал, заземајќи го првото место.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=July 9, 2009}}</ref> На 30 јули 2009 година, ''Билборд'' објавил дека Black Eyed Peas поставиле рекорд за најдолго последователно останување на прво место од дуо или група во историјата на ''Billboard'' Hot 100.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=August 9, 2009}}</ref> „Meet Me Halfway“ бил издаден како трет сингл од албумот во септември 2009 година. Групата настапила на доделувањето на [[52ри Греми Награди|Греми-наградите]] на 31 јануари 2010 година каде што освоиле три награди од шест номинации: најдобар поп вокален албум за ''The E.N.D'', најдобра поп вокална изведба од група за „I Gotta Feeling“ и најдобро кратко видео за „Boom Boom Pow“. На 27 јули 2010 година, Black Eyed Peas објавиле ремикс албум: ''The END Summer 2010 Canadian Invasion Tour: Remix Collection''. Бил објавен на [[iTunes]] само во Канада, за време на канадскиот дел од светската турнеја E.N.D. Нивниот шести студиски албум, ''The Beginning'', бил издаден на 26 ноември 2010 година и добил мешани критики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://musicsearch.comlu.com/blog/?p=1530|title=MusicSearch Blog – Black Eyed Peas Reveal New Album Details!|date=June 10, 2010|publisher=BlackEyedPeas.com|accessdate=September 10, 2010}}{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Водечкиот сингл од албумот „The Time (Dirty Bit)“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://musicsearch.comlu.com/blog/?p=2614|title=MusicSearch Blog – Black Eyed Peas reveal new single "The Time (Dirty Bit)" [AUDIO]|date=October 21, 2010|publisher=MusicSearch|accessdate=October 21, 2010}}{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> бил објавен на 20 октомври 2010 година преку профилот на Twitter на will.i.am. „Just Can't Get Enough“, вториот сингл од ''The Beginning'' бил објавен на 18 февруари 2011 година. Музичкото видео било објавено на 16 март 2011 година, а било снимено во [[Токио]], една недела пред [[Земјотрес во Сендај (2011)|земјотресот и цунамито]]. Трет сингл од албумот бил „Don't Stop the Party“ и бил објавен на 10 мај 2011 година. На 6 февруари 2011 година, Black Eyed Peas настапиле на полувремето Super Bowl XLV. На 6 јули 2011 година, за време на концерт во Стафордшир, членовите на Black Eyed Peas објавиле дека ќе направат неодредена пауза по завршувањето на нивната тековна турнеја. За време на паузата тие се насочила на нивните соло кариери. Will.i.am издал неколку успешни соло-проекти и соработувал со познати пејачи како [[Бритни Спирс]] и [[Џастин Бибер]]. Ферги исто така се фокусирала на нејзината соло кариера и во 2017 година го издала вториот соло-албум ''Double Dutchess''. === 2015–2018: Заминување на Ферги, доаѓање на Џеј Реј Соул и албумот ''Masters of the Sun'' === Во интервју за ''Capital Breakfast'', will.i.am рекол дека Peas ќе се состават повторно во 2015 година за 20-годишнината од основањето на групата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a619244/black-eyed-peas-confirm-new-music-in-2015-for-20th-anniversary.html|title=Black Eyed Peas confirm new music in 2015 for 20th anniversary|date=January 5, 2015|work=Digital Spy}}</ref> The Peas премиерно ја претставиле новата песна насловена „Awesome“, која била вклучена во рекламите за НБА плејофот во 2015 година. Во песната не била вклучена Ферги, а луѓето се прашувале дали таа ќе биде дел од претстојниот албум. На 20-годишнината од основањето, Peas премиерно ја претставиле новата песна насловена „Yesterday“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rap-up.com/2015/07/17/video-the-black-eyed-peas-yesterday/|title=Video: The Black Eyed Peas – 'Yesterday'|work=Rap-Up|accessdate=2024-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221108044639/https://www.rap-up.com/2015/07/17/video-the-black-eyed-peas-yesterday/|archive-date=2022-11-08|url-status=dead}}</ref> а во песната не учествувала Ферги. На 31 август 2016 година, Black Eyed Peas објавиле нова верзија од нивната песна од 2003 година „Where Is the Love?“. За песната, под наслов „#WHERESTHELOVE“ како изведувач бил наведен „The Black Eyed Peas featuring The World“. Во песната, како и во придружното видео учествувале сите четири членови на групата, will.i.am, Fergie, apl.de.ap и Taboo,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itunes.apple.com/us/album/wheresthelove-feat.-world/id1148745635|title=#WHERESTHELOVE (feat. The World) – Single by The Black Eyed Peas on Apple Music|date=August 31, 2016|work=iTunes|accessdate=September 7, 2016}}</ref> и многу други популарни музичари како [[Џастин Тимберлејк]], [[Диџеј Калид]] и [[Џеси Џеј]].<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 24, 2018}}</ref> Последниот настап во живо на Ферги со групата бил во 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://popcrush.com/david-guetta-black-eyed-peas-coachella-2015/|title=Black Eyed Peas join David Guetta onstage at Coachella|date=April 13, 2015|work=PopCrush}}</ref> На 3 јуни 2017 година, групата настапила на свеченото отворање на [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2017 година|финалето на Лигата на шампионите на УЕФА]] на стадионот Милениум во [[Кардиф]]. Настапот, кој вклучувал пиротехнички дисплеј, траел долго и го одложил почетокот на второто полувреме за неколку минути.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/03/fans-not-happy-champions-league-final-kick-off-delayed-awful/|title=Fans not happy as Champions League final kick-off delayed after 'awful' Black Eyed Peas performance|last=Gibson|first=Sean|date=June 3, 2017|work=The Telegraph|access-date=February 3, 2021|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/03/fans-not-happy-champions-league-final-kick-off-delayed-awful/|archive-date=January 10, 2022|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Следниот ден, тие настапиле на One Love Manchester, добротворен концерт организиран од [[Аријана Гранде]].<ref>{{Наведување|title=Black Eyed Peas and Ariana Grande - Where Is The Love (One Love Manchester)|date=June 4, 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=ntkD_Iumjlo|language=en|access-date=August 7, 2022}}</ref> На 4 јуни 2017 година, во статија ''на Билборд'' се шпекулирало дека Ферги си заминува од групата. Will.i.am прво го отфрлил ова тврдење, а групата објавила дека таа паузира од групата за да се посвети на нејзиниот втор соло-албум ''Double Dutchess'' и дека останатите членови работат на графичкиот роман ''Господари на сонцето.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vibe.com/2017/06/fergie-leaves-black-eyed-peas-solo-album/|title=Fergie Takes A Break From Black Eyed Peas To Focus On Solo Career|last=Fresh|first=Mikey|date=June 2, 2017|work=Vibe|publisher=Billboard-Hollywood Reporter Media Group|accessdate=June 3, 2017}}</ref> На 9 јануари 2018 година, Black Eyed Peas го објавиле нивниот прв сингл без Ферги, насловен како „Street Livin'“. На 18 февруари 2018 година, will.i.am, во интервју за ''Дејли Стар'' официјално го потврдил заминувањето на Ферги и исто така потврдил дека таа нема да се појави на седмиот студиски албум на групата.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertainment.inquirer.net/262847/p2fb-will-says-fergie-black-eyed-peas-nicole-scherzinger-new-member|title=Will.i.am says Fergie out of Black Eyed Peas; could Nicole Scherzinger be the new member?|date=February 21, 2018|work=Philippine Daily Inquirer|access-date=January 6, 2021}}</ref> Следниот ден, поранешната финалистка од првата сезона од <nowiki><i id="mwAZk">„Глас на Филипините“</i></nowiki>, Џесика Рејносо (под уметничкото име „Џеј Реј Соул“) ѝ се придружила на групата како пејачка и „полуофицијален“ член.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/cmalone/2020/06/19/black-eyes-peas-go-global-with-translation-album/|title=Black Eyed Peas Go Global With 'Translation' Album|last=Malone|first=Chris|work=Forbes|language=en|accessdate=February 3, 2021}}</ref> Нивниот седми студиски албум, ''Masters of the Sun Vol.'' ''1'', бил издаден на 26 октомври 2018 година. Со овој албум групата се вратила кон нивните хип-хоп корени и содржел соработки со [[Нас]] и Слик Рик. === 2019–денес: издавање на албумите ''Translation'' и ''Elevation'' === Во 2019 година, групата потпишала договор со нивната нова издавачка куќа, [[Epic Records]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/black-eyed-peas-j-balvin-ritmo-bad-boys-for-life-video-897716/|title=Black Eyed Peas Team Up With J Balvin in 'RITMO (Bad Boys for Life)' Video|last=Zemler|first=Emily|date=October 11, 2019|work=rollingstone.com|publisher=Penske Business Media LLC|accessdate=January 4, 2020}}</ref> На 11 октомври 2019 година, групата ја објавила песната „Ritmo (Bad Boys for Life)“, преземена од саундтракот за ''[[Лоши момци засекогаш]]'' (2020). На 10 април 2020 година, групата го објавила синглот „Mamacita“, во кој Џеј Реј Соул пее заедно со раперот Озуна. Албумот ''Translation'' бил издаден на 19 јуни 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.idolator.com/7911453/black-eyed-peas-new-lp-features-shakira-maluma-becky-g|title=Black Eyed Peas' New LP Features Shakira, Maluma & Becky G|last=Wass|first=Mike|date=June 11, 2020|work=[[Idolator (website)|Idolator]]|accessdate=June 12, 2020|archive-date=2023-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907005108/https://www.idolator.com/7911453/black-eyed-peas-new-lp-features-shakira-maluma-becky-g|url-status=dead}}</ref> Во албумот била вклучена и песната „Ritmo“ и содржел латино-звук и соработки со изведувачи како [[Шакира]], [[Џеј Балвин]], [[Малума]] и [[Tyga|Тајга]], меѓу другите. На 27 октомври 2022 година, преку нивните платформи на социјалните медиуми, групата го најавила деветтиот студиски албум, насловен ''Elevation'', кој бил објавен на 11 ноември 2022 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/cmalone/2022/11/11/black-eyed-peas-release-their-ninth-album-elevation/|title=Black Eyed Peas Release Their Ninth Album 'Elevation'|last=Chris Malone Méndez|date=November 11, 2022|work=Forbes}}</ref> == Членови == '''Сегашни''' * [[will.i.am]] – пејач, клавијатури, пијано, синтисајзер, бас (1995–2011; 2015–сега) * apl.de.ap – пејач, тапани (1995–2011; 2015–сега) * Табу – пејач, диџеј, гитара (1995–2011; 2015–сега) '''За турнеи''' * Џеј Реј Соул – пејачка (2018–сега) '''Поранешни''' * Ким Хил – пејачка (1995–2000) * [[Ферги (пејачка)|Ферги]] – пејачка (2002–2011; 2015–2018) == Дискографија == === Студиски албуми === * ''Behind the Front'' (1998) * ''Bridging the Gap'' (2000) * ''Elephunk'' (2003) * ''Monkey Business'' (2005) * ''The E.N.D.'' (2009) * ''The Beginning'' (2010) * ''Masters of the Sun Vol. 1'' (2018) * ''Translation'' (2020) * ''Elevation'' (2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.blackeyedpeas.com}} * {{Allmusic|artist/black-eyed-peas-mn0000091983}} * [https://www.forbes.com/profile/black-eyed-peas/ Профил на ''Forbes''] * [https://www.youtube.com/user/BlackEyedPeasVEVO/ Black Eyed Peas на YouTube] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Музички групи од Лос Анџелес]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми за рап-музика]] [[Категорија:Американски поп музички групи]] [[Категорија:Поп-рап групи]] [[Категорија:Добитници на Џуно награда]] [[Категорија:Денс-поп групи]] [[Категорија:Американски денс-групи]] [[Категорија:Алтернативни хип-хоп групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1995 година]] lgnbxbpm3a6461x6y4o7zhz0e5wpmq2 0 1358172 5649883 5638458 2026-10-26T02:05:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649883 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = G-Eazy | image = G-Eazy by Gage Skidmore.jpg | caption = G-Eazy во 2023 | birth_name = Џералд Ерл Гилам | birth_date = {{birth date and age|1989|05|24}}<ref>{{cite web |url=https://www.christiantoday.com/article/g-eazy-news-rappers-new-album-the-beautiful-damned-to-come-out-on-dec-15/118696.htm |date=November 16, 2017 |title=G-Eazy news: Rapper's new album 'The Beautiful & Damned' to come out on Dec. 15 |access-date=September 14, 2020}}</ref> | birth_place = [[Оукленд]], Калифорнија, САД | occupation = {{hlist|Рапер|текстописец|музички продуцент|глумец}} | years_active = 2006–денес | partner = | awards = <!-- See WP:WikiProject Musicians --> | genre = [[Хип-хоп]] | label = {{flatlist| * BPG * RVG * [[RCA Records|RCA]] }} | website = {{URL|g-eazy.com}} }} '''Џералд Ерл Гилам''' (англ. ''Gerald Earl Gillum''; роден на 24 мај 1989 година), познат по неговото уметничко име '''G-Eazy''' ― американски рапер, музички продуцент и глумец. == Живот и кариера == Џералд Ерл Гилам бил роден на 24 мај 1989 година во [[Оукленд]], [[Калифорнија]]. Студирал на Универзитетот Лојола во Њу Орлеанс, каде што дипломирал на насоката музичка индустрија во 2011 година.<ref>{{cite web|url=https://www.biography.com/musician/g-eazy|title=G-Eazy Biography|date=July 2020|access-date=September 14, 2020}}</ref> G-Eazy почнал да работи како [[музички продуцент]] додека сè уште студирал на Универзитетот Лојола.<ref>{{Наведени вести|url=http://onthetrail.klwines.com/on-the-trail-blog/2016/2/26/on-the-trail-with-christoph-andersson|title=On the Trail with Christoph Andersson|work=On the Trail|access-date=April 22, 2017|language=en-US}}</ref> Станал член на месната хип-хоп група позната под името „The Bay Boyz“, која објавила неколку песни на нивната страница на [[Myspace|Мајспејс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rso.cornell.edu/ccc/Spotlight/geazy.php|title=Cornell University spotlight|year=2009|publisher=Cornell University|accessdate=December 14, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616000729/http://www.rso.cornell.edu/ccc/Spotlight/geazy.php|archive-date=2012-06-16|url-status=dead}}</ref> Во 2010 година, G-Eazy добил можност да биде воведен изведувач на концерти од некои добро познати музичари, особено [[Лил Вејн]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eastbayexpress.com/ebx/the-g-eazy-life/Content?oid=2355303|title=The G-Eazy Life &#124; Music &#124; Oakland, Berkeley & the Bay Area|last=Swan|first=Rachel|date=January 12, 2011|publisher=Eastbayexpress.com|accessdate=December 14, 2011}}</ref> и [[Снуп Дог]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://brooklynprojects.com/main/archives/2975|title=Interview: G-Eazy|last=Brooklyn Projects|publisher=Brooklynprojects.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008052954/http://brooklynprojects.com/main/archives/2975|archive-date=October 8, 2011|accessdate=December 14, 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tucp.net/2011/03/15/tucp-spring-concert-snoop-dogg-the-snoopadelics-ft-g-eazy/|title=TUCP Spring Concert|date=March 15, 2011|publisher=Tulane University Campus Programming|accessdate=December 14, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124083329/http://www.tucp.net/2011/03/15/tucp-spring-concert-snoop-dogg-the-snoopadelics-ft-g-eazy/|archive-date=2015-11-24|url-status=dead}}</ref> Пред да потпише договор со [[RCA Records]], објавил два независни албума: ''The Epidemic LP'' (2009) и Must Be Nice (2012). [[Податотека:G-Eazy_2013.png|мини| G-Eazy на настап во 2013 година]] [[Податотека:G-Eazy_Lollapalooza_2015.JPG|мини| G-Eazy на фестивалот Lollapalooza во 2015 година]] На 23 јуни 2014 година, G-Eazy го издал неговиот прв албум со голема издавачка куќа, ''This Things Happen''. Албумот се искачил на трето место на американската топ-листа за албуми [[Билборд 200|''Билборд'' 200]]. Од албумот го издал синглот „I Mean It“ со кој тој за прв пат се пласирал на американската топ-листа за синглови [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Вториот албум на Гилам, ''When It's Dark Out'', бил издаден на 4 декември 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hotnewhiphop.com/g-eazy-details-the-creation-of-his-sophomore-album-new-video.35471.html|title=G-Eazy Details The Creation Of His Sophomore Album. [New Video]|date=September 29, 2015|work=HNHH|accessdate=September 30, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930204900/http://www.hotnewhiphop.com/g-eazy-details-the-creation-of-his-sophomore-album-new-video.35471.html|archive-date=2015-09-30|url-status=dead}}</ref> На 6 јануари 2016 година, G-Eazy ја започнал неговата втора светска турнеја при што одржал концерти во САД, Европа и Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.g-eazy.com/tour/|title=G-Eazy Tour|work=G-Eazy Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225084512/http://www.g-eazy.com/tour/|archive-date=February 25, 2016|accessdate=February 27, 2016}}</ref> Неговиот сингл „Me, Myself &amp; I“, во соработка со [[Бебе Реџа]], се искачил на 7-мо место на американскиот [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]].<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=March 28, 2016}}</ref> На 15 декември 2017 година, G-Eazy го издал албумот ''The Beautiful &amp; Damned''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rap-up.com/2017/11/08/g-eazy-reveals-the-beautiful-damned-release-date-film-trailer/|title=G-Eazy Reveals 'The Beautiful & Damned' Release Date, Film Trailer|date=November 8, 2017|work=Rap-Up|accessdate=November 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115074143/http://www.rap-up.com/2017/11/08/g-eazy-reveals-the-beautiful-damned-release-date-film-trailer/|archive-date=2017-11-15|url-status=dead}}</ref> Водечкиот сингл од албумот „No Limit“ (во соработка со [[Карди Би]] и [[ASAP Rocky]]), се искачил на четврто место на ''Billboard'' Hot 100 и до денес е негова песна со највисок пласман на топ-листите. На 5 декември 2017 година, G-Eazy го објавил вториот сингл од ''The ​​Beautiful & Damned'' под наслов „Him & I“ во соработка со [[Холзи]] , со која во тоа време бил во врска. Како глумец дебитирал со филмот ''Hustlers'', во кој го глумел Џони, објавен на 13 септември 2019 година. G-Eazy го објавил неговиот долгоочекуван четврти студиски албум ''These Things Happen Too'' на 24 септември 2021 година. Бил поддржан со сингловите „Running Wild (Tumblr Girls 2)“ во соработка со Косиско и „Breakdown“ со [[Деми Ловато]]. Албумот послабо се продавал за разлика од неговите претходни албуми. Албумот ''Freak Show'' бил објавен на 21 јуни 2024 година. На албумот му претходеле сингловите „Femme Fatale“ и „Freak Show“. Албумот не успеал да се пласира на топ-листите. == Личен живот == Од 2017 до 2018 година, G-Eazy бил во врска со пејачката [[Холзи]].<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=November 25, 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eonline.com/news/1232780/how-g-eazy-really-feels-about-ex-girlfriend-halseys-pregnancy|title=How G-Eazy Really Feels About Ex-Girlfriend Halsey's Pregnancy|date=January 29, 2021|work=E! Online|accessdate=November 25, 2023}}</ref> Од 2020 до 2021 година, бил во врска со глумицата [[Ешли Бенсон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/music/ashley-benson-g-eazy-split/|title=Ashley Benson and G-Eazy Split After Less Than a Year of Dating|last=Chiu|first=Melody|date=February 9, 2021|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=July 21, 2023}}</ref> == Дискографија == * ''The Epidemic LP'' (2008) * ''Must Be Nice'' (2012) * ''These Things Happen'' (2014) * ''When It's Dark Out'' (2015) * ''The Beautiful &amp;amp; Damned'' (2017) * ''These Things Happen Too'' (2021) * ''Freak Show'' (2024) == Филмографија == {| class="wikitable" !година ! Филм ! Улога ! Белешки ! Уп |- | 2019 година | ''Hustlers'' | Џони | Филм | |- | rowspan="2" | 2022 година | ''Take Me to the River: New Orleans'' | Себе си | Документарец | |- | ''We Were Hyphy'' | Себе си | Документарец | |- | rowspan="2" | 2023 година | ''Сам ноќе'' | Том Монтана | Филм | |- | ''All Souls'' | Силас | Антагонист | |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://g-eazy.com/ Официјална веб-страница на G-Eazy] * [https://www.youtube.com/user/GEazyTV Официјална страница на YouTube] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Поп рапери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Пејачи од Оукленд]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичари]] [[Категорија:Американски рапери]] 3c4h07nzbc7npzwy67aemaoqzel1frv 0 1360467 5649749 5308725 2026-10-25T16:06:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649749 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење | име = Чапсал крофна | слика = Chapssal-doneot.png | опис = Чапсал | друго име = | земја = [[Јужна Кореја]] | регион = | творец = | дел_од_оброкот = | вид = крофна | температура = | главни_состојки = | варијанти = | калоричност = | друго = }} '''Чапсал крофни''' се корејски [[Крофна|крофни]] направени со ''чапсал'' брашно (лепливо оризово брашно).<ref name="Kaiserman">{{Наведени вести|url=https://www.highbrowmagazine.com/6006-brief-history-doughnut|title=A Brief History of the Doughnut|last=Kaiserman|first=Beth|date=24 September 2016|work=[[Highbrow Magazine]]|access-date=2 January 2018}}</ref><ref name="Airbnb">{{Наведени вести|url=https://www.gqindia.com/content/6-airbnb-experiences-in-6-cities-that-will-make-you-want-to-live-there-now/#west-side-foodie-adventure-seoul|title=6 Airbnb experiences in 6 cities that will make you want to Live There now|last=Airbnb|date=16 May 2017|work=[[GQ|GQ India]]|access-date=2 January 2018|author-link=Airbnb}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Слатките крофни често се полнат со засладена паста од црвен грав и се премачкуваат со мешавина од шеќер и цимет во прав.<ref name="Kaiserman" /> == Опис == Лепливото [[тесто]] од оризово брашно создава крцкава надворешна текстура и тегава внатрешна текстура.<ref name="Kaiserman"/> Покрај тезгите со храна на традиционалните пазари, крофните се продаваат и преку ланци пекари, како што се Данкин донатс Кореја и Париз багет.<ref name="Stern">{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2010/LIVING/homestyle/04/08/fast.food/index.html|title=Fast-food chains adapt to local tastes|last=Stern|first=Steven|date=8 April 2010|work=[[CNN]]|access-date=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224133813/http://edition.cnn.com/2010/LIVING/homestyle/04/08/fast.food/index.html|archive-date=24 December 2017|language=en}}</ref><ref name="Pierleoni">{{Наведени вести|url=http://www.sacbee.com/food-drink/restaurants/allen-pierleoni/article153610364.html|title=Lunch? Make a French culinary stop on Howe by way of Asia|last=Pierleoni|first=Allen|date=1 June 2017|work=[[The Sacramento Bee]]|access-date=2 January 2018}}</ref> == Поврзано == * [[Ан крофна]] * [[Бан ран]] * [[Џијан дуи]] * [[Список на видови крофни]] * [[Олибол]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Крофни]] [[Категорија:Статии со текст на корејски]] trnmkr6aac859xthdubzbqnd6hkr415 2 1361645 5649652 5649651 2026-10-25T12:01:12Z Gurther 105215 5649652 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Велес]] |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Војница]] |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Велес]] |- |Славко Давчев^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Велес]] ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} evosqhfrea5qt3ehi9c8wope3rhejzs 5649655 5649652 2026-10-25T12:06:00Z Gurther 105215 5649655 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Велес]] |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Војница]] |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Велес]] |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Велес]] ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} g1c88jc1qx7fn8vnazqr4doyhv6zyec 5649665 5649655 2026-10-25T12:19:39Z Gurther 105215 5649665 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Велес]] |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Војница]] |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Велес]] |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 856t3uu75ccnwfv3pxlhm4xcupo2hj7 5649667 5649665 2026-10-25T12:20:28Z Gurther 105215 5649667 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Велес]] |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Војница]] |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} io61fmyjf36n8hs4txsm9mpd6u4ph1v 5649669 5649667 2026-10-25T12:20:56Z Gurther 105215 5649669 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Војница]] |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 9yg96awhxl87is4heebul2mglu3syfa 5649670 5649669 2026-10-25T12:22:02Z Gurther 105215 5649670 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 4fkulzov00f5t4a1udh6kmg3qlgvq39 0 1362655 5649921 5322506 2026-10-26T06:42:31Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања од [[Македонски глаголски листови]] кон [[Македонски глаголички листови]] 5649921 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Македонски глаголички листови]] 6g2t4pdj9038z9oil1oc3f6t6mi7thj 0 1372824 5650064 5640502 2026-10-26T11:53:01Z Akeckarov 54349 подобар предлог 5650064 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Крум Чушков|birth_name=Крум Борисов Чушков|birth_date=[[20 декември]] [[1929]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[2009]] {{мали|(возр. 79-80)}}|death_place=[[Варна]], [[Бугарија]]|image=Крум Чушков досие.pdf|image caption=Слика од Чушков во неговото полициско досие|alias=Градинар}} '''Крум Борисов Чушков''', познат по псевдонимот '''Градинар''' ([[Велес]], [[20 декември]] [[1929]] — [[Варна]], [[2009]]) — [[Македонија|македонски]] активист и политичар. Член на [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]], угнетуван од социјалистичкиот режим поради неговата поддршка на [[Независна Македонија|обединета независна македонска држава]]. Во [[1946|1946 г.]] бил еден од уапсаните личности за време на судските процеси против [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешките гимназијалци]]. После [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]] тој се приклучил во политичките кампањњи на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Иако бил укинат социјалистичкиот режим тогашната македонска влада продолжила да го чува под надзор. Поради причини поврзани со безбедноста тој се преселил во [[Варна]] каде што починал во [[2009|2009 година]]. == Животопис == === Социјалистичка Македонија === Роден на [[20 декември]] [[1929|1929 година]] во [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Бил жив сведок на [[народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]. После [[Втората светска војна]] Чушков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешката гимназија која била преименувана во „Кочо Рацин“]]. За време на неговото средноучилишно образование тој се запознал со [[Саздо Трајковски]] и [[Благој Џајков]] исто така од родени од Велес. Џајков бил [[Македонство|македонски националист]] и верник кон старата идеалогија на [[МРО]] — [[Независна Македонија|независна обединета македонска држава]]. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на [[СР Македонија]], во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или [[Михајловисти|ванчомихајловисти]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=Скопје|pages=225-228|author-link=Виолета Ачкоска}}</ref> Со поттик од Џајков, Трајковски и Чушков се приклучиле во [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]]. Тие исто така подржиле други велешки гимназијалци да се приклучат во организацијата како Драган Василев, Кирил Ќирков, Тихомир Лукарев, Буба Лукарева и Васа Ќиркова. Во ноќта на [[нова година]] [[1946|1946 година]] Чушков заедно со неговите пријатели се собрале во [[Чалошево|Дурутовец]] каде што се заколнале пред [[евангелие]]то со [[револвер]], слично како што правиле [[Македонското револуционерно движење|македонските револуционери]] за време на [[Борба за Македонија|Борбата за Македонија]]. Чушков се приклучил во гимназискиот хор и продолжил да држи тајни средби во [[Црква „Св. Спас“ - Велес|црквата Св. Спас]] кога вежбал со хорот.<ref name=":0" /> Во 1946 година, нивната организација била откриена од комунистичката власт која ги уапсила нејзините членови. Во полициското досие на Чушков тој бил претставен со псевдонимот '''Градинар'''. Во истата година почнал голем судски процес против велешките гимназијалци кои биле дел од организацијата, најстрогата казна ја добил Благоја Џајков со седум години затвор. Во [[Бугарска историографија|Бугарската историграфија]] казната на Чушков е надуена со злонамерата да ја претстават комунистичката власт како ѕверски противници на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]. Некои бугарски дела наведуваат дека казната била три години во затвор, додека пак некои псевдоисториски трудови наведуваат шест години.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://bulgariamakedonia.net/index.php?br=34&stat=455|title=Крум Чушков, 1929-2009|last=България Македония|date=2009|work=България Македония}}</ref> Според полициските извештаи неговата казна била 18 месеци. Во 1946 година бил интерниран кај градскиот затвор во [[Скопје]] и во [[1947|1947 година]] последните месеци на неговата казна ги исполнил во [[Идризово]].<ref name=":0" /> === Независна Македонија === Неколку месеци пред [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]], Чушков повторно бил уапсан и осуден поради горењето на југословенското знаме кај велешката касарна и обидот да извршат атентат спрема српскиот офицер во касарната. Пред референдумот за независност Чушков посакал [[Југословенска народна армија|југословенската армија]] да отстапи од македонскиот терен. Тој бил уапсан заедно со Георги Калузаров и Иван Тренчев. После независноста на Македонија тој бил ослободен и се приклучил во централниот комитет на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kultura.bg/web/%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B8/|title=Енциклопедичен речник за Македония и македонските работи|last=Серафимов|first=Цанко|date=25 јануари 2017|work=Култура}}</ref> Во [[28 декември]] [[1991|1991 година]] Чушков заедно со Калаузанов го посетиле раководителот во Министерството за надворешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.anamnesis.info/sites/default/files/Todorova_K_Anamneza_statiya_br_4_2020.pdf|title=ПРАВИТЕЛСТВОТО НА ФИЛИП ДИМИТРОВ И ПРИЗНАВАНЕТО НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЯ (8.XI.1991-30.XII.1992)|last=Тодорова|first=Красимира|publisher=Анамнеза|year=2020|location=Софија|pages=101}}</ref> Меѓу [[12 јануари|12]] и [[14 јануари]] [[1992|1992 година]] престојувал во [[Софија]] каде што побарал бугарската власт да ја признае независноста на Македонија. Чушков се обидол да подобри [[Македонско-бугарски односи|односи меѓу новосоздадената Македонија и Бугарија]].<ref name=":1" /> Во [[18 април]] [[1992|1992 година]] Чушков заедно со неговиот син Георги (Гоце) Чушков и Георги Калаузаров биле повторно уапсани и осудени поради судскиот сомнеж дека Чушков имал некаква поврзаност со бугарската политичка партија [[ВМРО-БНД]]. [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] го претставил настанот како „репресија на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.mni.bg/2022/04/blog-post_74.html|title=18.04.1992 г.: Арести и побои над българи в Северна Македония|last=Еков|first=Евгениј|date=2021|work=Македонски Преглед}}</ref> Брзо бил ослободен после судските процеси. Во [[8 мај]] [[1994|1994 година]] во [[Скопје]] формирал здружение со намера да ги подобри односите меѓу Бугарија и Македонија но организацијата брзо била затворена.<ref name=":1" /> Покрај тоа што не бил затвор македонската власт сѐ уште го чувале неговото старо досие од времето на социјализмот. Чушков се чувствувал небезбеден и поради тоа се преселил во [[Варна]], Бугарија. Каде што починал во [[2009|2009 година]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чушков, Крум}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Варна]] [[Категорија:Македонски преселници во Варна]] [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2009 година]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Македонски инженери]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Југословенски дисиденти]] qghic21ty3pts7rgavof3zdi1mqm0jb 5650065 5650064 2026-10-26T11:56:10Z Akeckarov 54349 /* Независна Македонија */ учествувал на Првиот голем собир на Бугарите 5650065 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Крум Чушков|birth_name=Крум Борисов Чушков|birth_date=[[20 декември]] [[1929]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[2009]] {{мали|(возр. 79-80)}}|death_place=[[Варна]], [[Бугарија]]|image=Крум Чушков досие.pdf|image caption=Слика од Чушков во неговото полициско досие|alias=Градинар}} '''Крум Борисов Чушков''', познат по псевдонимот '''Градинар''' ([[Велес]], [[20 декември]] [[1929]] — [[Варна]], [[2009]]) — [[Македонија|македонски]] активист и политичар. Член на [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]], угнетуван од социјалистичкиот режим поради неговата поддршка на [[Независна Македонија|обединета независна македонска држава]]. Во [[1946|1946 г.]] бил еден од уапсаните личности за време на судските процеси против [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешките гимназијалци]]. После [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]] тој се приклучил во политичките кампањњи на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Иако бил укинат социјалистичкиот режим тогашната македонска влада продолжила да го чува под надзор. Поради причини поврзани со безбедноста тој се преселил во [[Варна]] каде што починал во [[2009|2009 година]]. == Животопис == === Социјалистичка Македонија === Роден на [[20 декември]] [[1929|1929 година]] во [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Бил жив сведок на [[народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]. После [[Втората светска војна]] Чушков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|велешката гимназија која била преименувана во „Кочо Рацин“]]. За време на неговото средноучилишно образование тој се запознал со [[Саздо Трајковски]] и [[Благој Џајков]] исто така од родени од Велес. Џајков бил [[Македонство|македонски националист]] и верник кон старата идеалогија на [[МРО]] — [[Независна Македонија|независна обединета македонска држава]]. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на [[СР Македонија]], во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или [[Михајловисти|ванчомихајловисти]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=Скопје|pages=225-228|author-link=Виолета Ачкоска}}</ref> Со поттик од Џајков, Трајковски и Чушков се приклучиле во [[Демократски фронт на Македонија „Илинден 1903“|Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“]]. Тие исто така подржиле други велешки гимназијалци да се приклучат во организацијата како Драган Василев, Кирил Ќирков, Тихомир Лукарев, Буба Лукарева и Васа Ќиркова. Во ноќта на [[нова година]] [[1946|1946 година]] Чушков заедно со неговите пријатели се собрале во [[Чалошево|Дурутовец]] каде што се заколнале пред [[евангелие]]то со [[револвер]], слично како што правиле [[Македонското револуционерно движење|македонските револуционери]] за време на [[Борба за Македонија|Борбата за Македонија]]. Чушков се приклучил во гимназискиот хор и продолжил да држи тајни средби во [[Црква „Св. Спас“ - Велес|црквата Св. Спас]] кога вежбал со хорот.<ref name=":0" /> Во 1946 година, нивната организација била откриена од комунистичката власт која ги уапсила нејзините членови. Во полициското досие на Чушков тој бил претставен со псевдонимот '''Градинар'''. Во истата година почнал голем судски процес против велешките гимназијалци кои биле дел од организацијата, најстрогата казна ја добил Благоја Џајков со седум години затвор. Во [[Бугарска историографија|Бугарската историграфија]] казната на Чушков е надуена со злонамерата да ја претстават комунистичката власт како ѕверски противници на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]. Некои бугарски дела наведуваат дека казната била три години во затвор, додека пак некои псевдоисториски трудови наведуваат шест години.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://bulgariamakedonia.net/index.php?br=34&stat=455|title=Крум Чушков, 1929-2009|last=България Македония|date=2009|work=България Македония}}</ref> Според полициските извештаи неговата казна била 18 месеци. Во 1946 година бил интерниран кај градскиот затвор во [[Скопје]] и во [[1947|1947 година]] последните месеци на неговата казна ги исполнил во [[Идризово]].<ref name=":0" /> === Независна Македонија === Неколку месеци пред [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]], Чушков повторно бил уапсан и осуден поради горењето на југословенското знаме кај велешката касарна и обидот да извршат атентат спрема српскиот офицер во касарната. Пред референдумот за независност Чушков посакал [[Југословенска народна армија|југословенската армија]] да отстапи од македонскиот терен. Тој бил уапсан заедно со Георги Калузаров и Иван Тренчев. После независноста на Македонија тој бил ослободен и се приклучил во централниот комитет на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kultura.bg/web/%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B8/|title=Енциклопедичен речник за Македония и македонските работи|last=Серафимов|first=Цанко|date=25 јануари 2017|work=Култура}}</ref> Во [[28 декември]] [[1991|1991 година]] Чушков заедно со Калаузанов го посетиле раководителот во Министерството за надворешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.anamnesis.info/sites/default/files/Todorova_K_Anamneza_statiya_br_4_2020.pdf|title=ПРАВИТЕЛСТВОТО НА ФИЛИП ДИМИТРОВ И ПРИЗНАВАНЕТО НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЯ (8.XI.1991-30.XII.1992)|last=Тодорова|first=Красимира|publisher=Анамнеза|year=2020|location=Софија|pages=101}}</ref> Меѓу [[12 јануари|12]] и [[14 јануари]] [[1992|1992 година]] престојувал во [[Софија]] каде што побарал бугарската власт да ја признае независноста на Македонија. Чушков се обидол да подобри [[Македонско-бугарски односи|односи меѓу новосоздадената Македонија и Бугарија]].<ref name=":1" /> Во [[18 април]] [[1992|1992 година]] Чушков заедно со неговиот син Георги (Гоце) Чушков и Георги Калаузаров биле повторно уапсани и осудени поради судскиот сомнеж дека Чушков имал некаква поврзаност со бугарската политичка партија [[ВМРО-БНД]]. [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] го претставил настанот како „репресија на [[Македонски Бугари|Бугарите во Македонија]]“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.mni.bg/2022/04/blog-post_74.html|title=18.04.1992 г.: Арести и побои над българи в Северна Македония|last=Еков|first=Евгениј|date=2021|work=Македонски Преглед}}</ref> Брзо бил ослободен после судските процеси. Во [[8 мај]] [[1994|1994 година]] во [[Скопје]] формирал здружение со намера да ги подобри односите меѓу Бугарија и Македонија но организацијата брзо била затворена.<ref name=":1" /> Покрај тоа што не бил затвор македонската власт сѐ уште го чувале неговото старо досие од времето на социјализмот. Чушков се чувствувал небезбеден и поради тоа се преселил во [[Варна]], Бугарија. Каде што починал во [[2009|2009 година]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.<ref>{{Cite journal|year=2009|title=In memoriam. Крум Чушков /1929-2009/|url=https://bulgariamakedonia.net/index.php?br=34&stat=455|journal=България Македония|issue=3|issn=1312-0875}}</ref> == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чушков, Крум}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Починати во Варна]] [[Категорија:Македонски преселници во Варна]] [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Починати во 2009 година]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Македонски инженери]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Југословенски дисиденти]] mlfds1s0jutfxzq776vvkckbhjoce7g 1 1372832 5650063 5637318 2026-10-26T11:52:08Z Akeckarov 54349 /* Посета во Бугарија */ 5650063 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Akeckarov има напишано: "не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар". Каде видовте бугарски новинар да напишал нешто за посетата?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:36, 6 август 2026 (CEST) ::::Не e наведен извор за посетата напишан од бугарски новинар, ниту пак таков е наведен внатре во изворов. Ова е една од многуте измислици во верзијата на Gurther. Оваа верзиjа претставува слободно толкување, далеку од фактите како што се претставени од изворот. Откако беше наведено сето, ова Gurther претпочита информацијата да биде избришана отколку да се напише вистината. Нема причина тоа да се избрише. Точниот текст е: "Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред." Така тоа е претставено во изворот, кој воопшто не е новинарски.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 10:43, 7 август 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], открив дека всушност авторот е претставник на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Поради тоа мојот нов предлог е целосно отстранување на наводот и реченицата. МНИ бил основан со политичка цел. Нема смисла да ги употребуваме нивните псевдонаучни дела, особено кога предизвикува вакви проблеми. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:24, 8 септември 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], коj автор е претставник на Македонскиот научен институт? И како ова влијае на содржината на статијата? Јас сум исто така член на МНИ и сум горд на ова членство во оваа организација посветена на проучување на минатото на Македонија, вклучително и минатото на македонските Бугари.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 22:23, 14 септември 2026 (CEST) :::::::[[Корисник:Simin|Simin]], разговараме за Красимира Тодорова и нејзината статија. Поради вашето членство во МНИ, забранети сте да продолжите со нашата дискусија во согласност со [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]]. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 15 септември 2026 (CEST) ::::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], не е толку лесно да се отстрани неистомисленик како што мислите. Да видиме: ::::::::1. Кој е доказот дека Красимира Тодорова е "претставник на МНИ"? Д-р Красимира Тодорова е од Историскиот факултет на Софискиот универзитет „Свети Климент Охридски“. Немам чест лично да го познавам авторот на оваа интересна статија (д-р Тодорова). Сепак, овој автор е добро етаблиран во темата за која пишува. Македонскиот научен институт е издавач на сериозна книга од д-р Тодорова. И? ::::::::2. Ако таа е "претставник на МНИ" - на овој научен институт (за што не гледам докази) и јас сум член на овој институт, каков конфликт на интереси би можел да биде тоа? Ајде, да видиме не општа врска до [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]], туку конкретн текст што ја аргументира вашата желба. Колку заедничко можат да имаат уредникот на статија и '''авторот на еден од изворите''' за ова да се смета за судир на интереси? Дали некаде има нешто такво напишано? ::::::::3. Кој сте вие да наметнувате таква "забрана?" Кои се вашите овластувања?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 21:25, 19 септември 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], освен идеологија, дали имате некакви аргументи за задржување на информациите што не постојат во изворот?--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 16:45, 21 септември 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], едноставно пребарување на Гугл ти дава резултати. [http://www.mni.bg/2025/04/3.html Во 2025 година таа била присутна во конференција за членови на МНИ по повод 3 март во Скопје]. [http://www.mni.bg/2025/03/blog-post_31.html Нејзината книга за македонски-бугарски односи во 1990-тите е наведена како дел од МНИ]. [http://www.mni.bg/2024/11/blog-post_7.html Во 2024 година таа била наведена како делегат на МНИ во четвртата седница на конференцијата „Западните български покрайнини – история и перспективи“]. Ве молам истражувајте пред да коментирате. ::::::::::{{нр}} ::::::::::[[Корисник:Simin|Simin]], во право сте. Немам авторитет да воведам забрана ниту ни треба да воведам забрана. Сепак, вашето членство е прекршок и е конфликт на интереси. Ги прочитав правилата и забраните всушност се само за уредување а не коментирање. ::::::::::{{нр}} ::::::::::Сакам да ве потсетам дека [[:en:WP:FORUM|Википедија не е форум]], ако немате некаков конкретен предлог за промени тогаш го отстранувам текстот. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:52, 21 септември 2026 (CEST) :::::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], не видов никаков аргумент против статијата на Красимира Тодорова. Побарав од вас аргумент што не се заснова на идеологија, а сепак ми нудите аргумент заснован токму на идеологија – имено, дека Тодорова наводно е членка на МНИ. Па што? Како фактот што таа е членка на овој реномиран истражувачки институт го менува високиот квалитет на нејзината статија? Ако ја тргнеме настрана идеологијата.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 14:24, 28 септември 2026 (CEST) ::::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], [[:en:WP:FORUM|Википедија не е форум]]. Доколку немате конкретен предлог тогаш го отстранувам текстот. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:26, 30 септември 2026 (CEST) :::::::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Ви поставив конкретно прашање во врска со текстот што сакате да го отстраните. Не одговарате. :::::::::::::Мојот предлог е многу конкретен. Можете да го видите во мојата [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%A7%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2&diff=prev&oldid=5622470 верзија] од 1 септември, која ја вративте.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 16:00, 30 септември 2026 (CEST) ::::::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], досега дискутиравме како д-р. Тодорова не е веродостојна поради нејзиното членство во шовинистичка организација. После 2 месеци воопшто не сте ни обиделе да водите правилна дискусија, туку продолжувате по старо. Ако имате вистински предлог, а не пропаганда, ве молам предложите. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:34, 30 септември 2026 (CEST) :::::::::::::::[[User:Gurther|Gurther]] Напишавне: "досега дискутиравме како д-р. Тодорова не е веродостојна поради нејзиното членство во шовинистичка организација". Ова е прв пат да пишувате за "шовинистичка" организација. МНИ не е "шовинистичка организација", туку научна организација. Мојот предлог е вистински.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 12:52, 26 октомври 2026 (CET) 1b8pewclqadhbpj1rdxcejsyxx02wc8 5650066 5650063 2026-10-26T11:56:58Z Akeckarov 54349 /* Посета во Бугарија */ 5650066 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{ВПМ}} == Посета во Бугарија == [[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија. Не само што реченицата е неенцинклопедиска туку воопшто нема потреба. Следната реченица чисто ја објаснува неговата посета: ''„Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“''. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:08, 30 јули 2026 (CEST) :Постои само еден извор за посетата на Чушков во 1991. Не гледам ништо што не е во духот на енциклопедијата во инсистирањето изворот да биде правилно наведен. Изобличувањето на информациите содржани во изворов е постапка што е спротивна и на енциклопедиските начела и на етичките норми. :Реченицата „Некои бугарски новинари ја претставиле посетата на Чушков со бугарски карактер“ не е соодветна, бидејќи не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар. Важното е дека не постои извор за лажната реченица:".''.. го посетиле тогашниот министер за внатрешни работи на Бугарија Љупчо Трохаров. Чушков му рекол дека македонскиот идентитет ќе го надмине бугарскиот притисок и Пиринска Македонија ќе била еветуално припоена кон Македонија''" и затоа, никако не може дополнителната реченица дека можеби постојат и други толкувања да ја оправда измислената, непоткрепена со извор, информација. :Не е јасно зошто се брише исто информацијата дека тој учествувал на Првиот голем собир на Бугарите од целиот свет во Варна во 2008 година.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 17:53, 30 јули 2026 (CEST)" ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], ако само еден новинар пишувал за посетата тогаш има можност целосно да го отстраниме податокот. Додека за големиот собир, ако има повеќе материјал, може да го додадеме. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:56, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Akeckarov има напишано: "не гледам дека како извор се цитирани зборови на бугарски новинар". Каде видовте бугарски новинар да напишал нешто за посетата?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:36, 6 август 2026 (CEST) ::::Не e наведен извор за посетата напишан од бугарски новинар, ниту пак таков е наведен внатре во изворов. Ова е една од многуте измислици во верзијата на Gurther. Оваа верзиjа претставува слободно толкување, далеку од фактите како што се претставени од изворот. Откако беше наведено сето, ова Gurther претпочита информацијата да биде избришана отколку да се напише вистината. Нема причина тоа да се избрише. Точниот текст е: "Тие се залагаат за дипломатска поддршка и навремено признавање на Република Македонијаја од Бугарија и ја туркаат тезата дека бугарската пасивност ќе доведе до триумф на македонизмот и ќе создаде предуслов за негово префрлање во Пиринска Македонија. Покрај тоа, тие веруваат дека Бугарија ќе ги изгуби шансите за рехабилитација на бугарството во многу децении напред." Така тоа е претставено во изворот, кој воопшто не е новинарски.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 10:43, 7 август 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], открив дека всушност авторот е претставник на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Поради тоа мојот нов предлог е целосно отстранување на наводот и реченицата. МНИ бил основан со политичка цел. Нема смисла да ги употребуваме нивните псевдонаучни дела, особено кога предизвикува вакви проблеми. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:24, 8 септември 2026 (CEST) ::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], коj автор е претставник на Македонскиот научен институт? И како ова влијае на содржината на статијата? Јас сум исто така член на МНИ и сум горд на ова членство во оваа организација посветена на проучување на минатото на Македонија, вклучително и минатото на македонските Бугари.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 22:23, 14 септември 2026 (CEST) :::::::[[Корисник:Simin|Simin]], разговараме за Красимира Тодорова и нејзината статија. Поради вашето членство во МНИ, забранети сте да продолжите со нашата дискусија во согласност со [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]]. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 15 септември 2026 (CEST) ::::::::[[Корисник:Gurther|Ѓорѓи]], не е толку лесно да се отстрани неистомисленик како што мислите. Да видиме: ::::::::1. Кој е доказот дека Красимира Тодорова е "претставник на МНИ"? Д-р Красимира Тодорова е од Историскиот факултет на Софискиот универзитет „Свети Климент Охридски“. Немам чест лично да го познавам авторот на оваа интересна статија (д-р Тодорова). Сепак, овој автор е добро етаблиран во темата за која пишува. Македонскиот научен институт е издавач на сериозна книга од д-р Тодорова. И? ::::::::2. Ако таа е "претставник на МНИ" - на овој научен институт (за што не гледам докази) и јас сум член на овој институт, каков конфликт на интереси би можел да биде тоа? Ајде, да видиме не општа врска до [[:en:WP:COI|ВП:КОИ]], туку конкретн текст што ја аргументира вашата желба. Колку заедничко можат да имаат уредникот на статија и '''авторот на еден од изворите''' за ова да се смета за судир на интереси? Дали некаде има нешто такво напишано? ::::::::3. Кој сте вие да наметнувате таква "забрана?" Кои се вашите овластувања?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 21:25, 19 септември 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], освен идеологија, дали имате некакви аргументи за задржување на информациите што не постојат во изворот?--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 16:45, 21 септември 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], едноставно пребарување на Гугл ти дава резултати. [http://www.mni.bg/2025/04/3.html Во 2025 година таа била присутна во конференција за членови на МНИ по повод 3 март во Скопје]. [http://www.mni.bg/2025/03/blog-post_31.html Нејзината книга за македонски-бугарски односи во 1990-тите е наведена како дел од МНИ]. [http://www.mni.bg/2024/11/blog-post_7.html Во 2024 година таа била наведена како делегат на МНИ во четвртата седница на конференцијата „Западните български покрайнини – история и перспективи“]. Ве молам истражувајте пред да коментирате. ::::::::::{{нр}} ::::::::::[[Корисник:Simin|Simin]], во право сте. Немам авторитет да воведам забрана ниту ни треба да воведам забрана. Сепак, вашето членство е прекршок и е конфликт на интереси. Ги прочитав правилата и забраните всушност се само за уредување а не коментирање. ::::::::::{{нр}} ::::::::::Сакам да ве потсетам дека [[:en:WP:FORUM|Википедија не е форум]], ако немате некаков конкретен предлог за промени тогаш го отстранувам текстот. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:52, 21 септември 2026 (CEST) :::::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], не видов никаков аргумент против статијата на Красимира Тодорова. Побарав од вас аргумент што не се заснова на идеологија, а сепак ми нудите аргумент заснован токму на идеологија – имено, дека Тодорова наводно е членка на МНИ. Па што? Како фактот што таа е членка на овој реномиран истражувачки институт го менува високиот квалитет на нејзината статија? Ако ја тргнеме настрана идеологијата.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 14:24, 28 септември 2026 (CEST) ::::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], [[:en:WP:FORUM|Википедија не е форум]]. Доколку немате конкретен предлог тогаш го отстранувам текстот. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:26, 30 септември 2026 (CEST) :::::::::::::[[Корисник:Gurther|Gurther]], Ви поставив конкретно прашање во врска со текстот што сакате да го отстраните. Не одговарате. :::::::::::::Мојот предлог е многу конкретен. Можете да го видите во мојата [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%A7%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2&diff=prev&oldid=5622470 верзија] од 1 септември, која ја вративте.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 16:00, 30 септември 2026 (CEST) ::::::::::::::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], досега дискутиравме како д-р. Тодорова не е веродостојна поради нејзиното членство во шовинистичка организација. После 2 месеци воопшто не сте ни обиделе да водите правилна дискусија, туку продолжувате по старо. Ако имате вистински предлог, а не пропаганда, ве молам предложите. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 17:34, 30 септември 2026 (CEST) :::::::::::::::[[User:Gurther|Gurther]] Напишавте: "досега дискутиравме како д-р. Тодорова не е веродостојна поради нејзиното членство во шовинистичка организација". Ова е прв пат да пишувате за "шовинистичка" организација. МНИ не е "шовинистичка организација", туку научна организација. Мојот предлог е вистински.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 12:52, 26 октомври 2026 (CET) 4h355spdx5bmp3vpfrloiww2j1y83w4 0 1381068 5649865 5482666 2026-10-26T00:33:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649865 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|taxon=Chromis anadema|authority=Motomura, Nishiyama & Chiba, 2017|image=}} '''Chromis anadema''' — риба која живее во Тихиот Океан: на островите Рјукју, јужна Јапонија, [[Палау]] до островите во [[Полинезија|полинезискиот регион]] ([[Маркиски Острови]], [[Друштвени Острови]], [[Гамбје]] и [[Питкернски Острови]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp|title=CAS - Eschmeyer's Catalog of Fishes|work=researcharchive.calacademy.org|accessdate=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612222116/https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp|archive-date=2026-06-12|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://novataxa.blogspot.com/2017/11/chromis-anadema.html|title=Species New to Science: [Ichthyology • 2017] Review of the Chromis xanthura Species Group (Perciformes: Pomacentridae), with Description of A New Species; Chromis anadema|last=Pskhun|date=2017-11-08|work=Species New to Science|accessdate=2023-11-15}}</ref> Тоа е вид на риба која што живее во мали јата близу до корални ѕидови во длабоките води. == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Риби на Јапонија]] q6pc9gun6sfjtxdgdypckdpndf0w3c2 0 1381156 5649745 5560089 2026-10-25T15:43:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649745 wikitext text/x-wiki {{Taxobox|name=''Црноточкеста риба хирург''|image=Acanthurus bariene.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|regnum=[[Животни]]|phylum=[[Хордати]]|classis=[[Зракоперки]]|ordo=[[Акантуриформи]]|familia=[[Хирургови]]|genus=''[[Хирурзи]]''|species='''''Црноточкеста риба хирург'''''|binomial=''Acanthurus bariene''|binomial_authority=(Лесон, 1831)|synonyms=}}'''Црноточкеста риба хирург''' или '''Бариенска риба хирург''' ({{науч|Acanthurus bariene}}) — морска риба со [[зракоперки]] која припаѓа на семејството ''Acanthuridae'', хируршки риби, риби еднорози и танг риби. Овој вид се наоѓа во Индо-Пацификот. == Таксономија == Црноточкестата риба хирург првпат формално била опишан во 1835 година од францускиот зоолог Рене Примевер Леонс, со типска локација дадена како Офак Беј на Ваигео во [[Индонезија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatget.asp?tbl=species&genus=Acanthurus|title=CAS - Eschmeyer's Catalog of Fishes|work=researcharchive.calacademy.org|accessdate=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20260211083036/https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatget.asp?genus=Acanthurus&tbl=species|archive-date=2026-02-11|url-status=dead}}</ref> Родот ''Acanthurus'' е еден од двата рода во племето ''Acanthurini'', кое е едно од трите племиња во потсемејството ''Acanthurinae'', кое е едно од двете потсемејства во семејството ''Acanthuridae''.<ref>J. S. Nelson; T. C. Grande; M. V. H. Wilson (2016). ''Fishes of the World'' (5th ed.). Wiley. pp. 497–502. ISBN <bdi>978-1-118-34233-6</bdi>.</ref> == Етимологија == Црноточкестата риба хирург има специфично име, ''bariene'', кое е изведено од ''barîène'', локалното име за хируршки риби на типската локација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://etyfish.org/acanthuriformes2/|title=Order ACANTHURIFORMES (part 2): Families EPHIPPIDAE, LEIOGNATHIDAE, SCATOPHAGIDAE, ANTIGONIIDAE, SIGANIDAE, CAPROIDAE, LUVARIDAE, ZANCLIDAE and ACANTHURIDAE|date=2020-07-21|work=The ETYFish Project|language=en-US|accessdate=2025-11-26}}</ref> == Карактеристики == Црноточкестата риба хирург има 9 боцки и помеѓу 26 и 28 меки зраци кои ја поддржуваат грбната перка, додека аналната перка е поддржана од 3 боцки и 25 или 26 меки зраци.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fishbase.us/summary/Acanthurus-bariene.html|title=Acanthurus bariene summary page|work=FishBase|language=en|accessdate=2025-11-26}}</ref> Има длабоко тело, при што телото му е половина од стандардната должина и конвексен грбна профил кон главата. Целокупната боја на телото е кафеава, постепено се менува во жолтеникаво-кафеава на градите и стомакот, која е прекината со голем број неправилни хоризонтални сиво-сини линии. На горниот крај од отворот на жабрените перки има црна дамка, слична по големина на окото, со жолта лента што се протега од задниот дел на дамката до под градната перка. Грбната перка е жолта со тенка сина линија по должината на нејзиниот раб и основа, додека лобусите на месечевата опашка перка се жолти. Овој вид има максимална објавена вкупна должина од 50 см.<ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште == Црноточкестата риба хирург се наоѓа во [[Индиски Океан|Индискиот]] и [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] од [[Сејшели]]те источно до [[Соломони|Соломоновите Острови]], јужно до [[Австралија]] и северно до Островите Рјукиу. Типично се наоѓа во надворешните падини на коралните гребени на длабочина поголема од 30 м. == Наводи == <references /> [[Категорија:Риба хирург]] [[Категорија:Риби]] 2pox8ovlo56gddvv1a3q656jc58xs6q 0 1381837 5649809 5591726 2026-10-25T19:54:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649809 wikitext text/x-wiki     [[Податотека:Shital_Pati_-.jpg|мини|250x250пкс|Шитал пати од Ѓугумари. Куч Бехар, Западен Бенгал]] '''Шиталпати''' ({{Langx|bn|শীতল পাটি}}), исто така наречен '''ситал пати''' ― вид на подлога која е природно ладна. Изработена е од растенијата мурта (''[[Schumannianthus dichotomus]]''). Обично се користи во [[Бангладеш]] и индиската држава [[Западен Бенгал]]. Подлогите со декоративни дизајни се нарекуваат '''накши пати'''. <ref>{{Наведена книга|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Banu|first=Zinat Mahrukh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Nakshi Pati|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nakshi_Pati|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805112946/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nakshi_Pati|archive-date=2025-08-05|access-date=2025-12-05|url-status=dead}}</ref> Ситалпати се прават од трска или од растенијата мурта, познати во различни места со различни имиња. Растението мурта расте околу вода во [[Силет]], Сунамганџ, Барисал, Тангаил, Комила, Ноахали, Фени и Читагонг. Накши пати, што се прави од растенијата мурта, се достапни само во областите Силет и Ноахали во Бангладеш. Во Индија, шитал пати се произведува во северниот округ Куч Бехар, во државата Западен Бенгал. Меѓу областите на Куч Бехар, каде што се ткаат шитал пати, важни центри се Сагарешвар, Гугумари и Пашнаданга. == Признавање == [[УНЕСКО]] ја има признаено ''традиционалната уметност на ткаење шитал пати од Силет'' и ја вклучил во репрезентативната листа на нематеријалното културно наследство на човештвото.<ref name="thedailystar">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thedailystar.net/backpage/cultural-heritage-shital-pati-unesco-list-1501381|title="Cultural Heritage: Shital Pati on Unesco list"|date=7 December 2017|publisher=The Daily Star|accessdate=December 7, 2017}}</ref> == Поврзано == * [[Накши канта]], декоративни јоргани направени од ткаенина == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ignca.nic.in/craft202.htm#Sital Шитал пати од Асам] * [http://www.shitalpati.com/ Шитал пати во Бангладеш]{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  [[Категорија:Силет (област)]] [[Категорија:Бангладешка култура]] [[Категорија:Статии со извадоци]] ojzwwd8x40e1mnb5sjlhihyfcjs29z3 0 1382205 5649677 5598565 2026-10-25T12:40:22Z Andrew012p 85224 5649677 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | cinematography = Наум Доксевски | studio         = Дарма Филм | budget         =  | type           = кусометражен игран филм |genre=социјална драма|director=[[Марко Црногорски]]|writer=Јана Пауноска<br>Марко Црногорски|starring={{plainlist| *[[Сара Сандева]] *Ева Велиќ *[[Игор Ангелов]] *[[Билјана Драгиќевиќ-Пројковска]] *[[Ѓорѓи Јолевски]] *Сара Анастасовска *Дарко Богески }}|released=22 февруари 2025 г. (кинофестивал во Паленсија)<br>12 мај 2025 г. (Македонија)|language=[[македонски]]|country={{МКД}}|producer=Дарма филм|music=Блажен Настевски|editing=Михаил Димитров|runtime=17 минути|name=Избор|image=Избор филм 2025.jpg|caption=Плакатот на филмот}} '''''Избор''''' — македонски кусометражен игран филм од 2025 г., во режија на [[Марко Црногорски]]. Филмот е прв проект на режисерот поддржан од [[Агенција за филм|Агенцијата за филм]] и е во производство на Дарма филм.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dokufest.com/en/festival/2025/film/choice|title=Choice - Izbor|language=en|work=Dokufest|accessdate=2025-12-08}}</ref> Светската премиера ја имал на 34. кинофестивал во Паленсија, [[Шпанија]], на 22 февруари 2025 г.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://maccinema.com/Catalog.aspx?p=4150|title=Избор|work=maccinema.com|accessdate=2025-12-08}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во [[Македонија]], премиерата била на 12 мај истата година. == Содржина == Филмот раскажува емотивна и ангажирана приказна за една млада [[мајка]] по има Ана, и нејзиното мало [[дете]] Ева, кои се соочуваат со ограничен закон со кој ѝ се забранува претходно закажаниот [[абортус]]. Принудена да бара незаконско решение за да го избегне долгиот процес на добивање посебна дозвола, приказната навлегува во подземниот свет, нагласувајќи ги трагичните последици од ограничената легислатива врз репродуктивните права на жените.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://okno.mk/node/104855|title=Македонскиот краток филм „Избор“ во селекцијата на Филмскиот фестивал во Одензе|language=mk|work=Окно|date=2025-05-16|accessdate=2025-12-08}}</ref> Филмот е структуриран на иновативен начин во само два кадри, од кои едниот трае 13 и пол минути, што претставува уникатен творечки и продукциски избор. == Улоги == * [[Сара Сандева]] како Ана * Ева Велиќ како Ева * [[Игор Ангелов]] * [[Билјана Драгиќевиќ-Пројковска]] * [[Ѓорѓи Јолевски]] * Сара Анастасовска * Дарко Богески == Награди и фестивали == Филмот има постигнато значаен меѓународен успех, прикажувајќи се на повеќе престижни фестивали: * Награда за најдобар кусометражен филм на 20. фестивал на филмови од Југоисточна Европа (СЕЕфест) во [[Лос Анџелес]], [[САД]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/index.php/en/story/%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC-%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80-%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB-%D0%B2%D0%BE-%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5bZ4|title=Македонскиот краток филм „Избор“ во селекцијата на Филмскиот фестивал во Одензе|work=МИА|language=mk|date=2025-05-16|accessdate=2025-12-08}}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Награда за најдобар меѓународен кусометражен филм на London Breeze Film Festival 2025. * Официјална селекција на 50. издание на Меѓународниот кинофестивал во Одензе (Odense International Film Festival – ОФФ), [[Данска]] (фестивал квалификациски за Оскар, ЕФА и БАФТА). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://dokufest.com/en/festival/2025/film/choice Информации за филмот на Dokufest] {{IMDb title|33337620|Избор}} [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] hul59unpzmjtqtue3a03krrtl44a7qs 0 1386895 5649811 5519583 2026-10-25T20:01:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649811 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands|name=Шкарда|image=Škarda (16223817539).jpg|image_name=|image_caption=|image_size=|mapframe=yes|mapframe-zoom=9|mapframe-stroke-width=1|map=Хрватска|native_name=|native_name_link=|nickname=|location=[[Јадранско Море]]|coordinates={{coord|44|17|00|N|14|42|17|E|region:HR_type:isle|display=title,inline}}|archipelago=[[Задарски Архипелаг]]|area_km2=3.78|highest_mount=Вела Чимба|elevation_m=102|country=Хрватска|country_admin_divisions_title=|country_admin_divisions=[[Задарска Жупанија]]|country_largest_city=|population=0|population_as_of=|density_km2=|ethnic_groups=|additional_info=}}'''Шкарда''' — ненаселен [[Хрватска|хрватски]] остров во [[Јадранско Море|Јадранското Море,]] сместен помеѓу Премуда и [[Ист|Ист (остров)]]. Неговата површина е 3.78км².<ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"> {{Наведено списание|last=Duplančić Leder|first=Tea|last2=Ujević|first2=Tin|last3=Čala|first3=Mendi|date=June 2004|title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000|url=https://hrcak.srce.hr/9636|format=PDF|journal=Geoadria|location=[[Zadar]]|volume=9|issue=1|pages=5–32|doi=10.15291/geoadria.127|access-date=2019-12-17|doi-access=free}}</ref> == Историја == Селцето Шкарда, кое се состои од 16 живеалишта<ref>{{Наведено списание|last=Čuka|first=Anica|last2=Magaš|first2=Damir|date=December 2003|title=Socio-geographic Transformation of Ist Island, Croatia|url=http://hrcak.srce.hr/file/14780|format=PDF|journal=Geoadria|location=Zadar|volume=8|issue=2|pages=67–86|doi=10.15291/geoadria.101|access-date=2013-05-30|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001514/http://hrcak.srce.hr/file/14780|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> било целосно иселено до 1990-тите.<ref>{{Наведено списание|last=Graovac|first=Vera|date=December 2004|title=Islands on the Verge of Extinction – the Example of Zadar Islands, Croatia|url=http://hrcak.srce.hr/file/14791|format=PDF|journal=Geoadria|location=Zadar|volume=9|issue=2|pages=183–210|doi=10.15291/geoadria.136|access-date=2013-05-30|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061056/http://hrcak.srce.hr/file/14791|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> За време на [[Хрватска војна за независност|Хрватската војна за независност]], на 10 септември 1991 година, припадници на поморската специјална единица, по десантот од моторен чамец и едрилица, „''Маша“'' и „''Нирвана“'', го онеспособиле југословенскиот патролен брод од класата „Мирна“ ''„Биоково“'' со противтенковски проектил „Маљутка“ испален од заливот на островот Шкарда.<ref name=":02">''[https://archive.today/20131011233123/http://udhrm-zadar.com/povijest3.html Udruga Dragovoljaca Hrvastke Ratne Mornarice - Zadar]'' {{In lang|hr}}</ref><ref name=":2">[http://www.zadarskilist.hr/clanci/12082011/zdenko-vidov-izgleda-kao-da-je-netko--namjerno-kocio-stvaranje-odreda ''Zdenko Vidov: Izgleda kao da je netko namjerno kočio stvaranje odreda''] {{In lang|hr}}</ref> == Значајна област за птици == Островот е дел од северниот [[Задарски Архипелаг|Задарскиот архипелаг]], кој е прогласен за Значајно подрачје за птици од страна на ''[[BirdLife International]]'' бидејќи поддржува популации на размножување на неколку видови морски птици кои се хранат со риби.<ref name="bli">{{Наведена мрежна страница|url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/24001|title=North part of Zadar Archipelago|last=<!--Not stated-->|date=2024|work=BirdLife Data Zone|publisher=BirdLife International|accessdate=2024-08-27}}</ref> == Наводи == {{Наводи|1}} == Дополнително читање == === Име === * {{Наведено списание|last=Šenoa|first=Milan|date=1949|title=Prilog poznavanju starih naziva naših otoka|trans-title=A Contribution to Learning the Old Names of Our Islands|url=https://hrcak.srce.hr/56375|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|publication-date=1950-06-15|issue=11–12|pages=75-82|issn=1331-5854}} === Инфраструктура === * {{Наведено списание|last=Magaš|first=Damir|date=1993-09-01|title=Cestovne prometnice malih jadranskih otoka|trans-title=The Local Roads on the Little Adriatic Islands|url=https://hrcak.srce.hr/63811|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|volume=55|pages=151-154|issn=1331-5854}} === Географија === * {{Наведена книга|title=Otoci Ist i Škarda|last=Magaš|first=Damir|date=2010|publisher=Sveučilište u Zadru, Zavod za prostorno uređenje Zadarske županije, Ogranak Matice hrvatske, Hrvatsko geografsko društvo|isbn=978-953-7237-75-2|location=Zadar|pages=63–92|chapter=Prirodno geografska osnova–potencijal razvoja otoka Ista i Škarde|chapter-url=https://www.academia.edu/21921486}} === Геологија === * {{Наведена книга|url=https://opac.geologie.ac.at/ais312/dokumente/6253_Selve_Zapuntello.pdf|title=Erläuterungen zur Geologischen Karte der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder der Österreichisch-Ungarischen Monarchie: SW-Gruppen Nr. 114 und 117a, Selve und Zapuntello (Zone 28, Kol. XI, und Zone 29, Kol. XI in Spezialkarte der Österr.-ung. Monarchie im Maßtab 1 : 75.000)|last=Waagen|first=Lukas|date=1914|location=[[Vienna]]|language=de}} {{Острови во Хрватска}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Ненаселени острови во Хрватска]] ravlaaz14lgsktj37vt2fby35r2brx3 0 1395609 5649877 5562423 2026-10-26T01:17:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649877 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = whitlowgrass-3.jpg | image_caption = ''[[Draba lactea]]'' | taxon = Draba | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Draba verna]]'' | type_species_authority = L.&nbsp;<ref>{{cite book |author1=Le Roy Abrams |author2=Roxana Stinchfield Ferris |year=1923 |series=An Illustrated Flora of the Pacific States |volume=2 |title=Polygonaceae to Krameriaceae, buckwheats to kramerias |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-0004-7 |page=292}}</ref> | synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60436423-2 |title=''Draba'' Dill. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=18 September 2025}}</ref> | synonyms={{collapsible list| *''Aizodraba'' <small>Fourr.</small> *''Coelonema'' <small>Maxim.</small> *''Consana'' <small>Adans.</small> *''Dolichostylis'' <small>Turcz.</small> *''Dollineria'' <small>Saut.</small> *''Drabella'' <small>Nábelek</small> *''Drabopsis'' <small>K.Koch</small> *''Eriophila'' <small>Rchb.</small> *''Erophila'' <small>DC.</small> *''Gansblum'' <small>Adans.</small> *''Holarges'' <small>Ehrh.</small> *''Holargidium'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''Leptonema'' <small>Hook.</small> *''Nesodraba'' <small>Greene</small> *''Odontocyclus'' <small>Turcz.</small> *''Paronychia'' <small>Hill</small> *''Pseudobraya'' <small>Korsh.</small> *''Schievereckia'' {{small|Nyman, orth. var.}} *''Schivereckia'' {{small|Andrz. ex DC.}} *''Stenonema'' <small>Hook. ex Benth. & Hook.f.</small> *''Thylocodraba'' <small>O.E.Schulz</small> }}}} '''''Draba''''' е голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] зелки ([[Зелки|Brassicaceae]]). == Видови == Прифатени се 433 видови. {{div col|colwidth=21em}} *''[[Draba abajoensis]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × abiskoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × abiskojokkensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba acaulis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba acutidentata]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba affghanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba airdii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba aizoides]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alajica]]'' <small>Litv.</small> *''[[Draba alberti]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba albertina]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba × algida]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba alpina]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alshehbazii]]'' {{small|Klimeš & D.A.German}} *''[[Draba altaica]]'' <small>(C.A.Mey.) Bunge</small> *''[[Draba alyssoides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba × amandae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × ambigua]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba amoena]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba amplexicaulis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba ancashensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, A.Cano & Trinidad}} *''[[Draba antilibanotica]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba aquisgranensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba arabisans]]'' <small>Michx.</small> *''[[Draba arauquensis]]'' <small>Santana</small> *''[[Draba arbuscula]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba arctica]]'' {{small|J.Vahl}} *''[[Draba arctogena]]'' <small>(Ekman) Ekman</small> *''[[Draba aretioides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba argentifolia]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba argyrea]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba arida]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba arseniewii]]'' <small>(B.Fedtsch.) Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba aspera]]'' <small>Bertol.</small> *''[[Draba × asplundii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba asprella]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba asterophora]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba aubrietioides]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba aucheri]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Draba aurea]]'' <small>Vahl ex Hornem.</small> *''[[Draba aureola]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bagmatiensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba baicalensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba bajtenovii]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba barclayana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba barguzinensis]]'' {{small|(O.D.Nikif.) Baikov}} *''[[Draba bartholomewii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba beamanii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba bellardii]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba bertiscea]]'' <small>Lakusic & Stevanovic</small> *''[[Draba bhutanica]]'' <small>H.Hara</small> *''[[Draba bifurcata]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba × blyttii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba bocheri]]'' <small>Gjaerev. & Ryvarden</small> *''[[Draba boliviana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × borderi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba borealis]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba boyacana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba brachystemon]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba brachystylis]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba brackenridgei]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × brandtii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba breweri]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bruce-bennettii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba bruniifolia]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba bryoides]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba burkartiana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba burkei]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Windham & Beilstein</small> *''[[Draba × buschii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cachemirica]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba cacuminum]]'' <small>E.Ekman</small> *''[[Draba cajamarcensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba calcicola]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba californica]]'' <small>(Jeps.) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba cana]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba canoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Trinidad, Ed.Navarro & Rodr.-Paredes}} *''[[Draba cantabriae]]'' <small>(Laínz) Laínz</small> *''[[Draba cappadocica]]'' <small>Boiss. & Balansa</small> *''[[Draba cardaminiflora]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba carnosula]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba caswellii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba catlingii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba cayouettei]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba cemileae]]'' {{small|Karaer}} *''[[Draba chamissonis]]'' <small>G.Don</small> *''[[Draba cheiranthoides]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba chionophila]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba cholaensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba cinerea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba cocuyana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba cocuyensis]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba compacta]]'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> *''[[Draba confertifolia]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Draba corrugata]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba corymbosa]]'' <small>R.Br. ex DC.</small> *''[[Draba crassa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba crassifolia]]'' <small>Graham</small> *''[[Draba cretica]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> *''[[Draba cruciata]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba cryophila]]'' {{small|Cuatrec.}} *''[[Draba cryptantha]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba cuatrecasasiana]]'' <small>J.O.Rangel & Santana</small> *''[[Draba cusickii]]'' <small>C.B.Rob. ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba cuspidata]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba cuzcoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cyclomorpha]]'' {{small|Payson}} *''[[Draba czuensis]]'' <small>Revuschkin & A.L.Ebel</small> *''[[Draba darbyshirei]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba darwasica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba daurica]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba daviesiae]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) Rollins}} *''[[Draba × davosiana]]'' <small>Brügger</small> *''[[Draba × decipiens]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba dedeana]]'' <small>Boiss. & Reut.</small> *''[[Draba demareei]]'' <small>Wiggins</small> *''[[Draba densifolia]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Draba depressa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba diazii]]'' <small>Rivas Mart., M.E.García & Penas</small> *''[[Draba discoidea]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba × districta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba diversifolia]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> *''[[Draba doerfleri]]'' {{small|Wettst.}} *''[[Draba dolomitica]]'' <small>Buttler</small> *''[[Draba dongchuanensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, J.P.Yue, T.Deng & H.L.Chen}} *''[[Draba dorneri]]'' <small>Heuff.</small> *''[[Draba draboides]]'' <small>(Maxim.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba droserifolia]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba dubia]]'' <small>Suter</small> *''[[Draba ecuadoriana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba edmondii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × ekmaniana]]'' <small>Weingerl</small> *''[[Draba elata]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba elegans]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba elisabethae]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba ellipsoidea]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba eriopoda]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''[[Draba eschscholtzii]]'' {{small|Pohle & N.Busch}} *''[[Draba extensa]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba exunguiculata]]'' <small>(O.E.Schulz) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba falconeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba farsetioides]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba fedtschenkoi]]'' <small>Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba × ficta]]'' <small>Camus ex Hayek</small> *''[[Draba fladnizensis]]'' <small>Wulfen</small> *''[[Draba franktonii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba fuhaiensis]]'' <small>Z.X.An</small> *''[[Draba funckiana]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba funckii]]'' <small>(Turcz.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba funiculosa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba gilgiana]]'' {{small|Muschl.}} *''[[Draba gilliesii]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Draba glabella]]'' <small>Pursh</small> *''[[Draba glabrescens]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba glacialis]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba glauca]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba globosa]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba glomerata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba gracillima]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba graminea]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba grayana]]'' <small>(Rydb.) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba hallii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba hammenii]]'' <small>Cuatrec. & Cleef</small> *''[[Draba handelii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haradjianii]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba × harry-smithii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haynaldii]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba healyi]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba heilii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba helleriana]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba hemsleyana]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba henrici]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hidalgensis]]'' <small>Calderón</small> *''[[Draba himachalensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hirta]]'' <small>L.</small> *''[[Draba hispanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba hispida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba hissarica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba hitchcockii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba hookeri]]'' <small>Walp.</small> *''[[Draba hoppeana]]'' <small>Rchb.</small> *''[[Draba howellii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba huetii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba humbertii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba humillima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba hyperborea]]'' <small>(L.) Desv.</small> *''[[Draba imbricata]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba imeretica]]'' <small>(Rupr.) Rupr.</small> *''[[Draba implexa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba incana]]'' <small>L.</small> *''[[Draba incerta]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba × incerta]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba incompta]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba incrassata]]'' <small>(Rollins) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba inexpectata]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba inquisiviana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba insularis]]'' <small>Pissjauk</small> *''[[Draba × intermedia]]'' <small>Hegetschw.</small> *''[[Draba involucrata]]'' <small>(W.W.Sm.) W.W.Sm.</small> *''[[Draba jaegeri]]'' <small>Munz & I.M.Johnst.</small> *''[[Draba japonica]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Draba jorullensis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Draba jucunda]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba juvenilis]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba kassii]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba × kingii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba kitadakensis]]'' <small>Koidz.</small> *''[[Draba kluanei]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba kodarica]]'' <small>O.D.Nikif.</small> *''[[Draba koeiei]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba kohlscheidensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba kongboiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba korabensis]]'' <small>Kümmerle & Degen</small> *''[[Draba korschinskyi]]'' <small>(O. Fedtsch.) Pohle ex O. Fedtsch.</small> *''[[Draba korshinskyi]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba kotschyi]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba kuemmerlei]]'' <small>Stevan. & D.Lakusic</small> *''[[Draba kuramensis]]'' <small>Yunusov</small> *''[[Draba kusnezowii]]'' <small>(Turcz. ex Ledeb.) Hayek</small> *''[[Draba kuznetsovii]]'' <small>(Turcz.) Hayek</small> *''[[Draba lacaitae]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba laconica]]'' <small>Stevan. & Kit Tan</small> *''[[Draba lactea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba ladina]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba ladyginii]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba laegaardii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba lanceolata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba lapaziana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × larssonii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lasiocarpa]]'' <small>Rochel</small> *''[[Draba lasiophylla]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba × lastrungica]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × lattinicciae]]'' <small>Gamisans</small> *''[[Draba laurentiana]]'' <small>Fernald</small> *''[[Draba lemmonii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba lichiangensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba × lindblomii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lindenii]]'' <small>(Hook.) Planch. ex Sprague</small> *''[[Draba linearifolia]]'' <small>L.L.Lou & T.Y.Cheo</small> *''[[Draba lipskyi]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba litamo]]'' <small>L.Uribe</small> *''[[Draba loayzana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba loiseleurii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba lonchocarpa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba longiciliata]]'' {{small|Al-Shehbaz & Sklenář}} *''[[Draba longisiliqua]]'' <small>Schmalh. ex Akinf.</small> *''[[Draba longisquamosa]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba lunkii]]'' <small>V.I.Dorof.</small> *''[[Draba lutescens]]'' <small>Coss.</small> *''[[Draba macbeathiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba macleanii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba macounii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba magadanensis]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba magellanica]]'' <small>Lam.</small> *''[[Draba maguirei]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba majae]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba majuscula]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba malpighiacea]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba matangensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba matthioloides]]'' <small>Gilg ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba melanopus]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba meskhetica]]'' <small>Chinth.</small> *''[[Draba metaarctica]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba micheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × microcarpa]]'' <small>(Trautv.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba microcarpella]]'' <small>A.N.Vassiljeva & Golosk.</small> *''[[Draba micropetala]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba mieheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba mingrelica]]'' <small>Schischk. ex Grossh.</small> *''[[Draba minima]]'' {{small|(C.A.Mey.) Steud.}} *''[[Draba × mixta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba mogollonica]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba mollissima]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba mongolica]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba monoensis]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba montbretiana]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba mulliganii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba murrayi]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba nana]]'' <small>Stapf</small> *''[[Draba narmanensis]]'' <small>Yild.</small> *''[[Draba nemorosa]]'' <small>L.</small> *''[[Draba nivalis]]'' <small>Lilj.</small> *''[[Draba nivicola]]'' <small>Rose</small> *''[[Draba norvegica]]'' <small>Gunnerus</small> *''[[Draba novolympica]]'' {{small|Payson & H.St.John}} *''[[Draba nuda]]'' <small>(Bél.) Al-Shehbaz & M.Koch</small> *''[[Draba nylamensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba oariocarpa]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba oblongata]]'' <small>R.Br. ex DC</small> *''[[Draba obovata]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba ochroleuca]]'' <small>Bunge</small> *''[[Draba ochropetala]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba odudiana]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba ogilviensis]]'' <small>Hultén</small> *''[[Draba olgae]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba oligosperma]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba olympicoides]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba oreades]]'' <small>Schrenk</small> *''[[Draba oreadum]]'' <small>Maire</small> *''[[Draba oreibata]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba oreodoxa]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba orientalis]]'' {{small|Karabacak & Behçet}} *''[[Draba ossetica]]'' <small>(Rupr.) Sommier & Levier</small> *''[[Draba ovibovina]]'' <small>(E.Ekman) E.Ekman</small> *''[[Draba oxycarpa]]'' <small>Sommerf.</small> *''[[Draba pacheri]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba pachythyrsa]]'' <small>Triana & Planch.</small> *''[[Draba paishanensis]]'' <small>T.Mori</small> *''[[Draba pakistanica]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba palanderiana]]'' <small>Kjellm.</small> *''[[Draba pamirica]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba pamplonensis]]'' <small>Planch. & Linden ex Triana & Planch.</small> *''[[Draba parnassica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba parviflora]]'' <small>(Regel & Tiling) O.E.Schulz</small> *''[[Draba parvisiliquosa]]'' {{small|Tolm.}} *''[[Draba pauciflora]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Draba paucifructa]]'' <small>Clokey & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba paysonii]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Draba pectinipila]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba pedicellata]]'' <small>(Rollins & R.A.Price) Windham</small> *''[[Draba pennell-hazenii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pennellii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba × perdubia]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba peruviana]]'' <small>(DC.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba petrophila]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba physocarpa]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba pickeringii]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × pilgeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pilosa]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba podolica]]'' {{small|(Besser) Rupr.}} *''[[Draba pohlei]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba poluniniana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba polyphylla]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba polytricha]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba porsildii]]'' <small>Mulligan</small> *''[[Draba praealta]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba praecox]]'' {{small|Steven}} *''[[Draba primuloides]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pseudocheiranthoides]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × pseudonivalis]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba × pseudovesicaria]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pterosperma]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba pulchella]]'' <small>Willd. ex DC.</small> *''[[Draba pulcherrima]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba pulvinata]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba punoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Ed.Navarro, Trinidad & A.Cano}} *''[[Draba pusilla]]'' <small>F.Phil. ex Phil.</small> *''[[Draba puvirnituqii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba pycnophylla]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pycnosperma]]'' {{small|Fernald & C.H.Knowlt.}} *''[[Draba pygmaea]]'' <small>Turcz. ex N.Busch</small> *''[[Draba quearaensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba radicans]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba ramosissima]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba ramulosa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba rectifructa]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba remotiflora]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba rigida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba rimarum]]'' {{small|(Rech.f.) Khosravi & Eslami-Farouji}} *''[[Draba ritacuvana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba rositae]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba rosularis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba ruaxes]]'' <small>Payson & H.St.John</small> *''[[Draba sachalinensis]]'' <small>(Schmidt) Trautv.</small> *''[[Draba sagasteguii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba sakuraii]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sambukii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba sanctae-martae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba santaquinensis]]'' {{small|Windham & Allphin}} *''[[Draba sapozhnikovii]]'' <small>A.L.Ebel</small> *''[[Draba sarycheleki]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba sauteri]]'' <small>Hoppe</small> *''[[Draba saxosa]]'' {{small|Davidson}} *''[[Draba scabra]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba × schaeferi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schultzei]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schusteri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba scopulorum]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba scotteri]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba sekiyana]]'' <small>Ohwi</small> *''[[Draba senilis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba sericea]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba serpentina]]'' <small>(Tiehm & P.K.Holmgren) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba setosa]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba sharsmithii]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba shehbazii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba sherriffii]]'' <small>Grierson</small> *''[[Draba shiroumana]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sibirica]]'' <small>(Pall.) Thell.</small> *''[[Draba sierrae]]'' <small>Sharsm.</small> *''[[Draba sikkimensis]]'' <small>(Hook.f. & T.Anderson) Pohle</small> *''[[Draba siliquosa]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba simmonsii]]'' <small>Elven & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba simonkaiana]]'' <small>Jáv.</small> *''[[Draba smithii]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba sobolifera]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba soratensis]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba spectabilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba sphaerocarpa]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba sphaeroides]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba splendens]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba × spreadhoroughii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba spruceana]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba staintonii]]'' <small>Jafri ex H.Hara</small> *''[[Draba standleyi]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba stellata]]'' <small>Jacq.</small> *''[[Draba stenobotrys]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba stenocarpa]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba stenoloba]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba stenopetala]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba steyermarkii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba strasseri]]'' <small>Greuter</small> *''[[Draba streptobrachia]]'' <small>R.A.Price</small> *''[[Draba streptocarpa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba strigosula]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba × sturii]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba stylaris]]'' <small>J.Gay ex W.D.J.Koch</small> *''[[Draba stylosa]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba subalpina]]'' <small>Goodman & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba subamplexicaulis]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba subcapitata]]'' <small>Simmons</small> *''[[Draba subfladnizensis]]'' <small>Kuvaev</small> *''[[Draba subnivalis]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba subsecunda]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba subumbellata]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba sunhangiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba supranivalis]]'' <small>Rupr.</small> *''[[Draba supravillosa]]'' <small>A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba surculosa]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba taimyrensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba talassica]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba taylorii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba tenerrima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba thlaspiformis]]'' <small>(Phil.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba thompsonii]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba thylacocarpa]]'' <small>(Nábelek) Hedge</small> *''[[Draba tibetica]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba tichomirovii]]'' <small>Kozhevn.</small> *''[[Draba tolmatchevii]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba tomentosa]]'' <small>Clairv.</small> *''[[Draba × tornensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × traunsteineri]]'' {{small|Hoppe}} *''[[Draba trichocarpa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba trinervis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tschuktschorum]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba tucumanensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tundrostepposa]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba turczaninowii]]'' <small>Pohle & N.Busch</small> *''[[Draba turgida]]'' {{small|É.Huet & A.Huet ex Ces., Pass. & Gibelli}} *''[[Draba ucuncha]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × uczkolensis]]'' <small>B.Fedtsch.</small> *''[[Draba × ursorum]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba ussuriensis]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba venezuelana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba ventosa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba verna]]'' <small>(L.) Besser</small> *''[[Draba vesicaria]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba violacea]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba volcanica]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba vvedenskyi]]'' <small>Kovalevsk.</small> *''[[Draba weberi]]'' <small>R.A.Price & Rollins</small> *''[[Draba werffii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba wiemannii]]'' <small>(O.E.Schulz) Hand.-Mazz.</small> *''[[Draba × wilczekii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba winterbottomii]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) Pohle</small> *''[[Draba wurdackii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba xylopoda]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yueii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba yukonensis]]'' <small>A.E.Porsild</small> *''[[Draba yungayensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yunnanensis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba yunussovii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba zangbeiensis]]'' <small>L.L.Lu</small> *''[[Draba zionensis]]'' {{small|C.L.Hitchc.}} {{div col end}} === Порано сместени тука === *''[[Abdra brachycarpa]]'' {{small|(Nutt. ex Torr. & A.Gray) Greene}} (како ''Draba brachycarpa'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small>) *''[[Drabella muralis]]'' {{small|(L.) Fourr.}} (како ''Draba muralis'' <small>L.</small>) *''[[Pseudodraba hystrix]]'' {{small|(Hook.f. & Thomson) Al-Shehbaz, D.A.German & M.Koch}} (како ''Draba hystrix'' {{small|Hook.f. & Thomson}}) *''[[Tomostima cuneifolia]]'' {{small|(Nutt.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba cuneifolia'' <small>Nutt.</small>) *''[[Tomostima reptans]]'' {{small|(Lam.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba reptans'' <small>(Lam.) Fernald</small>) == Галерија == <gallery> File:Draba aizoides a4.jpg|''[[Draba aizoides]]'' File:Draba cuspidata 1.JPG|''[[Draba cuspidata]]'' File:Draba jaegeri 2.jpg|''[[Draba jaegeri]]'' File:Draba nemorosa.JPG|''[[Draba nemorosa]]'' File:Draba sp upernavik 2007-07-07 3.jpg|''[[Draba nivalis]]'' File:Falsa siempreviva de zacatonal (Draba nivicola).jpg|''[[Draba nivicola]]'' File:Draba siliquosa 02.jpg|''[[Draba siliquosa]]'' File:Draba weberi (29809153248).jpg|''[[Draba weberi]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Draba|''Draba''}} * [https://web.archive.org/web/20150906055849/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2428 Jepson Manual Treatment] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] of2qtstywqjsd9nwxct2y8aj7eeg49m 0 1398430 5649824 5645919 2026-10-25T21:03:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649824 wikitext text/x-wiki [[File:Map of the Interior World (1892, B&W version).png|thumb|upright=1.4|Цртеж на пресек на планетата Земја што го прикажува „Внатрешниот Свет“ на Атватабар, од научнофантастичниот роман на [[Вилијам Р. Бредшо]] од 1892 г., ''Божицата на Атватабар'']] '''Шуплива Земја''' — концепт што претпоставува дека планетата [[Земја (планета)|Земја]] е целосно шуплива или дека содржи значителен внатрешен простор. Иако кон крајот на [[17 век|XVII век]] било значајно предложен од [[Едмонд Халеј]], концептот подоцна бил побиен — првично со претпоставките на [[Пјер Буге]] во 1740 г., а конечно со експериментот на [[Чарлс Хатон]] на планината Шихалион околу 1774 г. Како и да е, идејата се бранела до средината на [[19 век|XIX век]], особено од страна на [[Џон Кливс Сајмс Помладиот]] и [[Џ. Н. Рејнолдс]], но до тој период таа веќе била дел од популарната [[псевдонаука]] и повеќе не била научно издржлива хипотеза. Концептот за шуплива Земја сѐ уште се појавува во [[фолклор]]от и како мотив во подземната фантастика (поджанр на [[авантуристички роман]]). Исто така, темата се провлекува и во теориите на заговор и криптотерестријалната хипотеза, каде често се тврди дека внатрешноста е населена со митолошки суштества или политички лидери. == Историја == === Древен период === Уште во древните времиња, концепт за подземна земја во внатрешноста на планетата се појавувал во [[митологија]]та, [[фолклор]]от и [[легенди]]те. Идејата за подземни царства се чинела веродостојна и се испреплетувала со концептите за „места“ на потекло или [[задгробен живот]], како што се [[грчката митологија|грчкиот подземен свет]], нордискиот [[Сварталфахајм]], христијанскиот [[пекол]] и еврејскиот [[Шеол]] (со описи во [[Кабала|кабалистичката]] книжевност, како [[Зохар]] и [[Хесед Леаврахам]]). Идејата за подземни царства се споменува и во [[Тибетански будизам|тибетските будистички]] верувања.<ref>''Hollow Earth in the Puranas'' [http://holloworbs.com/HE_Puranas_Article.htm Online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250318062202/http://holloworbs.com/HE_Puranas_Article.htm |date=2025-03-18 }}</ref><ref name="ReferenceA">''The Way to Shambhala'', Едвин Бернбаум, Anchor Books; 1-во издание, 1980 {{ISBN|0-385-12794-4}}</ref> Според една тибетска легенда, во внатрешноста на Земјата се наоѓа древниот град [[Шамбала]].<ref name="ReferenceA" /> Според [[Стара Грција|Старите Грци]], [[пештери]]те под површината воделе до [[Подземен свет|подземниот свет]]. Такви биле пештерите кај [[Тенарон]] во [[Лаконија]], [[Трезен]] во [[Арголида]], Ефија во [[Теспротија]], Хераклеја во [[Понт (регион)|Понт]] и во [[Ермиони]].<ref>{{citation | volume = 1 | year = 1916 | first = Вилијам | last = Шервуд Фокс | author-link = William Sherwood Fox | title = Greek and Roman | url = https://archive.org/details/mythologyofallra11gray_0 | page= 143| publisher = Бостон, Marshall Jones Company }}</ref> Во легендите на [[Тракијци]]те и [[Дакијци]]те, се вели дека постојат пештери окупирани од античкиот бог Залмоксис.<ref>Мирче Елијаде, ''Zalmoxis, the vanishing God: comparative studies in the religions and folklore of Dacia and Eastern Europe'', 1959, стр. 24–30</ref> Во [[Месопотамија|месопотамската религија]] постои приказна за човек кој, патувајќи низ темнината на тунел во планината „Машу“, влегол во подземна градина.<ref>''Myth: its meaning and functions in ancient and other cultures'', Г. С. Кирк, 1970, стр. 136</ref> [[File:Station Island.jpg|thumb|Капела, [[камбанарија]] и покајнички легла на [[Стејшн Ајленд]]. Камбанаријата се наоѓа на могила каде е местоположбата на пештера која, според разни митови, е влез во [[чистилиште]] во внатрешноста на Земјата. Пештерата е затворена од 25 октомври 1632 г.]] Во [[Келтска митологија|келтската митологија]] постои легенда за пештера наречена „[[Круахан, Ирска|Круахан]]“, позната како „Ирската порта кон пеколот“, од каде што на површината излегувале чудни суштества.<ref>Џон А. МекКалох, ''Celtic Mythology'', Rowman & Littlefield Pub Inc, 1932, стр. 125–26</ref> Постојат и приказни за средновековни витези и светци што оделе на поклонение во пештера на [[Стејшн Ајленд]] во округот Донегол, Ирска, каде патувале длабоко во Земјата во местото на [[чистилиште]]то.<ref>Т. Рајт, ''Saint Patrick's Purgatory : A medieval Pilgrimage in Ireland'', 1918, стр. 107</ref> Во [[Округ Даун|округот Даун]], Северна Ирска, постои мит дека тунели водат до земјата на подземните [[Туата Де Данан]], народ за кој се верува дека го донел друидизмот во Ирска, а потоа се вратил под земја.<ref>Харолд Бејли, ''Archaic England: An Essay in Deciphering Prehistory from Megalithic Monuments'', 1919 онлајн издание: [https://books.google.com/books?id=hHD5DFeFTZ0C&dq=Bayley,+Harold+-+ARCHAIC+ENGLAND+county+down&pg=PA766 Линк]</ref> Во хиндуистичката митологија, подземниот свет се нарекува [[Патала]]. Во бенгалската верзија на епот [[Рамајана]], е опишано како [[Рама]] и [[Лакшмана]] биле однесени од кралот на подземјето [[Ахираван]], брат на демонскиот крал [[Равана]], а подоцна спасени од [[Хануман]]. Племињата [[Ангами Нага]] од [[Индија]] тврдат дека нивните предци во древно време излегле од подземна земја внатре во Земјата.<ref>Ангами Нага Браун, ''Account of Munnipore'', 1968, стр. 113</ref> Народот [[Таино]] од Куба верува дека нивните предци излегле од две подземни пештери.<ref>Елен Расел Емерсон, ''Indian Myths'', 1965: „На Кубанците им должиме верзија за потеклото на човекот: човештвото излезе од длабочините на длабока пештера во Земјата.“</ref> Домородците од Тробриандските Острови веруваат дека нивните предци дошле од подземна земја преку пештера наречена „Обукула“.<ref>Филип Фројнд, ''Myths of Creation''; 1965, стр. 131–32</ref> Мексиканскиот фолклор исто така раскажува за пештера во планина јужно од [[Охинага]], од каде што наводно потекнуваат ѓаволски суштества.<ref>Воли Џорџ – "Pilgrimage To The Devil", статија во ''Fate magazine'', авг. 1957, стр. 38–52</ref> Во [[Среден век|средниот век]], древен германски мит тврдел дека некои планини меѓу [[Ајзенах]] и [[Гота]] кријат порта кон внатрешната Земја. Руска легенда вели дека [[Самоедски народи|Самоедите]], древно [[сибир]]ско [[племе]], патувале до пештерски град за да живеат во внатрешноста на Земјата.<ref>Кларк Б. Фајрстоун и Рут Хембиџ, ''The Coasts of Illusion'', Harper & Bros; 1-во издание, 1924</ref> Италијанскиот писател [[Данте]] опишува шуплива Земја во своето познато дело ''[[Пеколот (Божествена комедија)|Пеколот]]'' од [[14 век|XIV век]], каде падот на Луцифер од небото создава огромна вдлабнатина во облик на инка во дотогаш цврстата Земја, како и планината „Чистилиште“ на спротивната страна. Во митологијата на староседелците, се вели дека предците на народот [[Мандан]] во древно време излегле од подземна земја преку пештера на северната страна на реката [[Мисури]].<ref>Марта Ворен Беквит, ''Mandan-Hidatsa myths and ceremonies'', G. E. Stechert, 1937, стр. 10</ref> Постои приказна за тунел во резерватот [[Сан Карлос Апачи]] во [[Аризона]], близу [[Сидар Крик]], кој води до земја населена со таинствено племе.<ref>Гренвил Гудвин, ''Myths and Tales of the White Mountain Apache'', 1939, стр. 20</ref> Племињата [[Ирокези]] исто така веруваат дека нивните предци излегле од подземниот свет.<ref>Вилијам Мартин Бишамп, ''Iroquois folk lore: gathered from the Six Nations of New York'', I. J. Friedman, 1965, стр. 152–153</ref> Старешините на [[Хопи|народот Хопи]] веруваат дека постои влез [[Сипапу]] во [[Големиот Кањон]] што води кон подземниот свет.<ref>''Pages from Hopi history'', Хари Клебурн Џејмс, University of Arizona Press, 1974, Поглавје 6</ref><ref>Arizona and the West, Том 17, University of Arizona Press, 1975, стр. 179</ref> Бразилски Индијанци, кои живеат покрај реката [[Парима]] во Бразил, тврдат дека нивните предци потекнуваат од подземна земја и дека многумина од нив сѐ уште останале таму. Предците на [[Инки]]те наводно потекнувале од пештери источно од [[Куско]], Перу.<ref>Харолд Озборн, ''South American Mythology''. Њујорк: Peter Bedrick Books, 1986, стр. 42, 119</ref> === XVI до XVIII век === [[File:Hollow Earth.svg|thumb|Дијаграм на хипотезата на [[Едмонд Халеј]]]] Идејата била предложена во стручното дело ''Mundus Subterraneus'' (1665) од [[Атанасиј Кирхер]], кој шпекулирал дека постои „сложен систем на шуплини и воден канал што ги поврзува половите“.<ref name=":1">{{Cite book|last=Stableford|first=Brian M.|url=https://books.google.com/books?id=uefwmdROKTAC&pg=PA138|title=Science Fact and Science Fiction: An Encyclopedia|date=2006|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-97460-8|pages=137–139|language=en}}</ref>{{Rp|137}} [[Едмонд Халеј]] во 1692 г.<ref name="Halley">Халеј, Едмонд, "An Account of the cause of the Change of the Variation of the Magnetic Needle; with an Hypothesis of the Structure of the Internal Parts of the Earth", ''Philosophical Transactions of Royal Society of London'', бр. 195, 1692, стр. 563–578</ref> ја почнал својата теорија врз основа на (погрешната) проценка на Њутн дека густината на Месечината е речиси двојно поголема (9/5) од онаа на Земјата.<ref name="Kollerstrom-1992">{{Cite journal |last=Kollerstrom |first=N. |date=1992-08-01 |title=The Hollow World of Edmond Halley |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/002182869202300304 |journal=Journal for the History of Astronomy |language=en |volume=23 |issue=3 |pages=185–192 |doi=10.1177/002182869202300304 |issn=0021-8286|url-access=subscription }}</ref> Наместо да претпостави дека Месечината е густа, Халеј претпоставил дека Земјата можеби се состои од шуплива обвивка со дебелина од околу 800 км, две внатрешни концентрични обвивки и највнатрешно јадро. Овие обвивки биле раздвоени со атмосфери, а секоја од нив имала свои магнетни полови. Сферите се вртеле со различна брзина. Халеј го предложил ова за да ги објасни аномалиите во читањето на компасот. Тој замислувал дека внатрешната [[атмосфера]] е светлина (и евентуално населена) и шпекулирал дека истекувањето на гасови ја предизвикува [[поларна светлина|поларната светлина]].<ref name="halley2">Халеј, Едмонд, "An Account of the Late Surprizing [sic!] Appearance of the Lights Seen in the Air, on the Sixth of March Last; With an Attempt to Explain the Principal Phaenomena thereof", ''Philosophical Transactions of Royal Society of London'', бр. 347 (1716), стр. 406–28</ref> [[Ле Клерк Милфорт]] во 1781 г. предводел патување со стотици припадници на народот [[Мускоги (народ)|Мускоги]] до серија пештери во близина на реката Ред. Според Милфорт, Мускоги верувале дека нивните предци во древно време излегле од овие подземни пештери. Милфорт тврдел дека пештерите „лесно би можеле да сместат 15.000 — 20.000 семејства“.<ref>''Migration Legend of the Creek Indians'', Томови 1–2, Алберт С. Гатчет, Ams Pr Inc, 1969</ref><ref>''The Franco-American Review'', Томови 1–2, the Yale University Press, 1938, стр. 111. Види исто така: ''The Venus Calendar Observatory at Aztec New Mexico'', Алан Мекгиливреј III, 2010, стр. 25</ref> Постои тврдење дека математичарот [[Леонард Ојлер]] предложил модел на шуплива Земја со едно јадро (сонце со [[пречник]] од 1.000 километри) во центарот што ја осветлува и затоплува внатрешната цивилизација, но тоа не е точно. Ојлер всушност извел мисловен експеримент за објект што паѓа во дупка ископана низ центарот на Земјата, што нема поврзаност со концепт за шуплива Земја.<ref>{{cite web |last1=Sandifer |first1=Edward |title=Euler and the Hollow Earth: Fact or Fiction? |url=http://eulerarchive.maa.org/hedi/HEDI-2007-04.pdf |website=The Mathematical Association of America |access-date=12 September 2021 |date=Април 2007|doi=|pages=209–214}}</ref> === XIX век === Во 1818 г., [[Џон Кливс Сајмс Помладиот]] предложил дека Земјата се состои од шуплива обвивка со дебелина од околу 1.300 км, со отвори од околу 2.300 км на двата [[географски пол|пола]], со четири внатрешни обвивки, секоја отворена на половите. Сајмс станал најпознатиот од раните поборници за шупливата Земја, а во [[Хамилтон, Охајо]] дури има и споменик посветен на него и неговите идеи.<ref name="atlasobscura">{{cite web|url=http://www.atlasobscura.com/places/hollow-earth-monument |title=Hollow Earth Monument |work=Atlas Obscura |access-date=1 November 2015}}</ref> Тој предложил организирање на експедиција до отворот на [[Северен Пол|Северниот Пол]],<ref>{{cite magazine |last1=Simon |first1=Matt |title=Fantastically Wrong: The Real-Life Journey to the Center of the Earth That Almost Was |date=October 29, 2014 |magazine=Wired |url=https://www.wired.com/2014/10/fantastically-wrong-journey-to-the-center-of-the-earth/ |access-date=18 September 2019}}</ref> благодарение на напорите на еден од неговите следбеници, Џејмс Макбрајд. [[Џ. Н. Рејнолдс]] исто така држел предавања за „шупливата Земја“ и се залагал за експедиција. Рејнолдс самиот заминал на експедиција на [[Антарктик]]от, но пропуштил да се приклучи на „Големата американска истражувачка експедиција“ од 1838–1842 г., иако самиот тој поттикнал нејзино организирање. Иако самиот Сајмс никогаш не напишал книга на оваа тема, неколку автори објавиле дела во кои се расправа за неговите идеи. Макбрајд ја напишал ''Теоријата за концентричните сфери на Сајмс'' во 1826 г. Рејнолдс, се чини, има напишано напис што се појавил како посебна брошура во 1827 г.: ''Забелешки за теоријата на Сајмс што се појавија во American Quarterly Review''. Во 1868 г., професорот В. Ф. Лајонс ја објавил книгата ''Шупливата планета'', која изнесува хипотеза за шупливата Земја слична на онаа на Сајмс, но пропуштил да го спомене самиот Сајмс. Синот на Сајмс, Америкус, потоа ја објавил ''Теоријата за концентричните сфери на Сајмс'' во 1878 г., за да ја исправи работата. Сер Џон Лесли предложил теорија за шуплива Земја во своето дело ''Елементи на природната филозофија'' (1829, стр. 449–453). [[Вилијам Ферфилд Ворен]], во својата книга ''Пронајдениот рај — Колевката на човечкиот род на Северниот Пол'' (1885), го претставил своето верување дека човештвото потекнува од континент во Арктикот наречен [[Хипербореја]]. Ова влијаело на некои рани поборници за шупливата Земја. Според Маршал Гарднер, и [[Ескими]]те и [[Монголци]]те дошле од внатрешноста на Земјата преку влез на Северниот Пол.<ref>{{cite book |title=A Journey to the Earth's Interior |first=Маршал |last=Гарднер |publisher=Mokelukne Hill Press |year=1974 |isbn=0-7873-1192-8}}</ref> === XX век === ''NEQUA или Проблемот на вековите'', првично објавен како серијал во весник во Топика, Канзас во 1900 г., се смета за ран феминистички утописки роман. Во него се споменува теоријата на Џон Кливс Сајмс за да се објасни дејството што се одвива во шуплива Земја. Ран поборник за шупливата Земја од почетокот на [[20 век|XX век]], [[Вилијам Рид (автор)|Вилијам Рид]], ја напишал книгата ''Фантом на половите'' во 1906 г. Тој ја поддржувал идејата за шуплива Земја, но без внатрешни обвивки или внатрешно сонце. [[Спиритуализам|Спиритуалистичката]] писателка Валбурга, леди Паџет во својата книга ''Разговори со невидлив пријател'' била меѓу првите писатели што ја споменале хипотезата за шуплива Земја. Таа тврдела дека постојат градови под пустина, каде што се преселиле луѓето од [[Атлантида]]. Таа рекла дека влез во подземното царство ќе биде откриен во [[21 век|XXI век]].<ref>Паџет Валбурга, ''Colloquies with an unseen friend'', William Rider & Son., Лондон, 1909, стр. 36</ref> Маршал Гарднер ја напишал книгата ''Патување до внатрешноста на Земјата'' во 1913 г. и објавил проширено издание во 1920 г. Сместил внатрешно сонце во Земјата и изградил работен модел на шупливата Земја, кој го патентирал ({{US patent|1096102}}). Гарднер не го спомнал Рид, но го критикувал Сајмс за неговите идеи. Во истиот период, [[Владимир Обручев]] напишал роман насловен ''[[Плутонија]]'', во кој шупливата Земја поседувала внатрешно сонце и била населена со праисториски видови. Внатрешноста била поврзана со површината преку отвор на [[Арктик]]от. Истражувачот [[Фердинанд Антони Осендовски]] дискутирал за шупливата Земја во својата книга од 1922 г. насловена ''Ѕверови, луѓе и богови''. Осендовски рекол дека му било кажано за подземно царство сместено во внатрешноста на Земјата. [[Будисти]]те го познавале како [[Агарта]].<ref>Фердинанд Осендовски (1922). ''Beasts, Men and Gods''. Њујорк: E. P. Dutton & Company.</ref> [[Џорџ Папашвили]] во својата книга ''Сѐ може да се случи'' тврдел дека кога бил на [[Кавказ]], открил пештера што содржела човечки скелети „со глави големи колку корпи“ и древен тунел што водел кон центарот на Земјата. Еден човек влегол во тунелот и никогаш не се вратил.<ref>Џорџ и Хелен Папашвили, ''Anything Can Happen'', Harper & Bros., Њујорк, 1940</ref> Романописецот [[Лобсанг Рампа]] во својата книга ''Пештерата на древните'' рекол дека постои систем на подземни комори под [[Хималаи]]те на [[Тибет]], исполнет со древни машини, записи и богатства.<ref>''Cave of the Ancients'', Лобсанг Рампа, [[Random House]], 1993</ref> [[Мајкл Грамли]], [[криптозоолог]], ги поврзал [[Бигфут]] и другите [[криптид]]и со древни подземни системи од тунели.<ref>''There are Giants in the Earth'', Мајкл Грамли, Panther Books, 1976, стр. 42–47</ref> Според писателот на теми за [[древни астронаути]], [[Питер Колосимо]], бил виден [[робот]] како влегува во тунел под [[манастир]] во Монголија. Колосимо исто така тврдел дека била видена светлина од подземјето во Азербејџан.<ref>[[Питер Колосимо]], ''Not of this World'', Sphere Books 1974 {{ISBN|0-7221-5309-0}}; види и: ''Timeless Earth'', Citadel Pr, 1988 {{ISBN|0-8065-1070-6}}</ref> Колосимо и други писатели како [[Роберт Шару]] овие дејности ги поврзувале со [[НЛО]]. Книгата ''Шупливата Земја'' (1964) од д-р [[Рејмонд В. Бернард]] ја претставува идејата дека НЛО-а доаѓаат од внатрешноста на Земјата, наведува дека прстенестата маглина го докажува постоењето на шупливи светови и шпекулира за судбината на [[Атлантида]] и потеклото на летачките чинии.<ref>{{cite book|last=Reece|first=Gregory L.|title=UFO Religion: Inside Flying Saucer Cults and Culture|url=https://archive.org/details/uforeligioninsid00reec|url-access=limited|publisher=I. B. Tauris|year=2007|page=[https://archive.org/details/uforeligioninsid00reec/page/n27 17]|isbn=978-1-84511-451-0}}</ref> Напис од [[Мартин Гарднер]] открил дека Волтер Зигмајстер го користел псевдонимот „Бернард“, но дури со објавувањето на книгата ''Подземни светови: 100.000 години змејови, џуџиња, мртви, изгубени раси и НЛО од внатрешноста на Земјата'' (1989) од Волтер Кафтон-Минкел, врската помеѓу Бернард и Зигмајстер станала позната за јавноста.<ref>Волтер Кафтон-Минкел, ''Subterranean Worlds: 100,000 Years of Dragons, Dwarfs, the Dead, Lost Races and Ufos from Inside the Earth'', [[Loompanics Unlimited]], 1989 {{ISBN|978-1559500159}}</ref> Научнофантастичното [[списание]] ''[[Amazing Stories]]'' промовирало една таква идеја од 1945 до 1949 г. како „Мистеријата Шејвер“. Уредникот на списанието, [[Рејмонд А. Палмер|Реј Палмер]], објавил серија приказни од [[Ричард Шарп Шејвер]], кој тврдел дека надмоќна праисториска раса изградила [[саќе]] од пештери во Земјата и дека нивните деградирани потомци, познати како „Деро“, сѐ уште живеат таму, користејќи ги фантастичните машини напуштени од древните раси за да ги мачат оние од нас што живеат на површината. Како една од карактеристиките на ова мачење, Шејвер опишал „гласови“ за кои се тврдело дека доаѓаат од необјаснив извор. Илјадници читатели напишале за да потврдат дека и тие ги слушнале ѓаволските гласови од внатрешноста на Земјата. ''Изгубените континенти и шупливата Земја'' (1998) од [[Дејвид Хачер Чилдрес]] ги препечатила приказните на Палмер и ја бранела идејата за шупливата Земја заснована на наводни системи од тунели под Јужна Америка и Средна Азија.<ref>[[Дејвид Хачер Чилдрес]], ''Lost Continents and the Hollow Earth'', Adventures Unlimited Press, 1998 {{ISBN|978-0932813633}}</ref> Поборниците за шупливата Земја тврделе за голем број различни места за влезовите што водат во внатрешноста на планетата. Покрај Северниот и [[Јужен Пол|Јужниот Пол]], како места биле наведени: [[Париз]] во Франција,<ref>''Alien races and Fantastic Civilizations'', Серж Итин, Berkeley Medallion Books, 1975, стр. 109–132 – In the Bowels of the Earth: Се однесува на мистериозните катакомби под Париз и други подземни мистерии кои водат во внатрешноста на Земјата.</ref> [[Стафордшир]] во Англија,<ref>''The Under-People'', Ерик Норман, Award Books, 1969</ref> [[Монтреал]] во Канада,<ref>''Inner Earth People And Outer Space People'', Вилијам Л. Блесинг, Inner Light Publications, 2008 издание {{ISBN|1-60611-036-5}}</ref> [[Хангџоу]] во Кина,<ref>''Chinese ghouls and goblins'', Џи Вилоуби-Мид, Stokes co, 1929</ref> и [[Амазон|Амазонската Прашума]].<ref>''Mysteries of Ancient South America'', Харолд Т. Вилкинс, Citadel Press, Њујорк, 1956</ref> == Во популарната култура == Во 1975 г., јапонскиот уметник [[Таданори Јоко]] искористил елементи од легендата за [[Агарта]], заедно со други [[Источна култура|источни]] подземни митови, за да прикаже напредна цивилизација на насловната страна на албумот ''[[Агарта (албум)|Agharta]]'' на џез-музичарот [[Мајлс Дејвис]].<ref>{{cite book|last=Buchwald|first=Dagmar|chapter=Black Sun Underground: The Music of AlieNation|year=2012|editor1-first=Hanjo|editor1-last=Berressem|editor2-first=Michael|editor2-last=Bucher|editor3-first=Uwe|editor3-last=Schwagmeier|title=Between Science and Fiction: The Hollow Earth as Concept and Conceit|publisher=LIT Verlag Munster|isbn=978-3-643-90228-3|page=109}}</ref> Јоко изјавил дека делумно бил вдахнат од книгата ''Шупливата Земја'' ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Hollow Earth'') на [[Рејмонд В. Бернард]] од 1969 г.<ref>{{cite book|last1=Thorgerson|first1=Storm|author-link1=Storm Thorgerson|last2=Powell|first2=Aubrey|author-link2=Aubrey Powell (designer)|year=1999|title=100 Best Album Covers|url=https://archive.org/details/100bestalbumcove0000thor|publisher=[[Dorling Kindersley|DK Publishing]]|isbn=0-7894-4951-X|page=[https://archive.org/details/100bestalbumcove0000thor/page/20 20]}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * ''[https://web.archive.org/web/20130818033028/http://www.facstaff.bucknell.edu/dgriffin/Research/Griffin-HE_in_Science.pdf What Curiosity in the Structure: The Hollow Earth in Science]'' * ''[https://www.loc.gov/rr/scitech/SciRefGuides/hollowearth.html Library of Congress References]'' * ''[http://publicdomainreview.org/2011/10/10/stories-of-a-hollow-earth/ Stories of a Hollow Earth]'' * ''[http://www.skepdic.com/hollowearth.html Skeptic Dictionary: Hollow Earth]'' * "[https://books.google.com/books?id=p4o9AQAAIAAJ Is Our Globe Hollow?]", ''[[Scientific American]]'', 13 јули 1878, стр.&nbsp;20 * [https://hatch.kookscience.com/w/index.php?title=Marshall_B._Gardner&oldid=23985 Marshall Gardner] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250411214533/https://hatch.kookscience.com/w/index.php?title=Marshall_B._Gardner&oldid=23985 |date=2025-04-11 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Теми во научната фантастика]] [[Категорија:Мисловни опити]] [[Категорија:Псевдонаука]] [[Категорија:Застарени научни теории]] tdwsc84j6k1t0j9ecemaf0bidl4r7jl 0 1398571 5649871 5585419 2026-10-26T00:55:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649871 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Cystopteris fragilis 3.jpg|image_caption=''[[Cystopteris fragilis]]''|taxon=Cystopteris|authority=[[Bernh.]]|type_species=''[[Cystopteris fragilis]]''|type_species_authority=(von Linné) Bernhardi|subdivision_ranks=|subdivision=|synonyms={{Genus list |Cyclopteris|Schrader ex Gray non Brongniart |Cyste|Dulac |Cystea|Smith |Cystoathyrium|Ching |Filicula|Séguier |Filix|Adanson non Ludwig non Séguier |Filix-fragilis|Gillb. |Rhizomatopteris|A.P.Khokhr. }}|synonyms_ref=}} '''''Cystopteris''''' е род на [[Папрат|папрати]] во семејството [[Cystopteridaceae]]. Растенијата од овој род се распространети во умерените предели ширум светот. Родот е исклучително разновиден, а единките од ист вид можат значително да се разликуваат по изглед, особено кога растат во неповолни услови каде што стресот го ограничува нивниот развој. Поради честото меѓусебно хибридизирање, нивното точно определување често е тешко. Најчесто станува збор за повеќегодишни [[Ризом|ризоматозни]] растенија што растат на карпести подлоги или во почва. Листовите им се повеќекратно пердувесто расчленети, при што секој лист е поделен на бројни помали сегменти. Сорите обично се кружни и се покриени со надуен индузиум што наликува на меур. == Филогенеза == Овој род ги вклучува следниве видови:<ref name="CFLW">{{Наведување|last=Hassler|first=Michael|last2=Schmitt|first2=Bernd|date=June 2019|chapter=Aleuritopteris|title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World|volume=8|number=2|url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/|access-date=2019-08-14|archivedate=2 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902225743/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="1" |Филогенеза<ref>{{Наведено списание|last=Nitta|first=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|displayauthors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|issue=|bibcode=|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fernphy.github.io/viewer.html|title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL|last=|first=|year=2024|accessdate=1 May 2025|display-authors=et al.}}</ref> ! colspan="1" |Други видови |- | style="vertical-align:top" | {{Клад|{{Clade |1={{Clade |label1='''section''' |sublabel1='''''Emarginatae''''' |1=''[[Cystopteris montana]]'' <small>(Lam.) Desvaux</small> }} |2={{Clade |label1='''section''' |sublabel1='''''Khokhrjakovia''''' |1={{Clade |1=''C. pellucida'' <small>(Franchet) Ching</small> |2={{Clade |1=''C. moupinensis'' <small>Franchet</small> |2=''C. sudetica'' <small>Braun & Milde</small> }} }} |label2='''section''' |sublabel2='''''Cystopteris''''' |2={{Clade |1={{Clade |1=''[[Cystopteris chinensis]]'' <small>(Ching) R.Wei & X.C.Zhang</small> |2={{Clade |1=''[[Cystopteris bulbifera]]'' <small>(von Linné) Bernhardi</small> |2={{Clade |1=''[[Cystopteris tennesseensis]]'' <small>Shaver</small> |2=''[[Cystopteris utahensis]]'' <small>Windham & Haufler</small> }} }} }} |2={{Clade |1=''[[Cystopteris protrusa]]'' <small>(Weatherby) Blasdell</small> |2={{Clade |1={{Clade |1={{Clade |1=''C. douglasii'' <small>Hooker</small> |2=''C. sandwicensis'' <small>Brackenridge</small> }} |2={{Clade |1=''C. tasmanica'' <small>Hooker</small> |2={{Clade |1=''[[Cystopteris alpina]]'' <small>(Lam.) Desvaux</small> |2=''[[Cystopteris tenuis]]'' <small>(Michaux) Desvaux</small> }} }} }} |2={{Clade |1=''[[Cystopteris diaphana]]'' <small>(Bory) Blasdell</small> |2={{Clade |1={{Clade |1=''C. reevesiana'' <small>Lellinger</small> (Reeves' bladderfern) |2=''[[Cystopteris fragilis]]'' <small>(von Linné) Bernhardi</small> }} |2={{Clade |1=''C. membranifolia'' <small>Mickel</small> |2={{Clade |1=''[[Cystopteris laurentiana]]'' <small>(Weatherby) Blasdell</small> |2=''C. millefolia'' <small>Mickel & Tejero</small> }} }} }} }} }} }} }} }} }}}} | <templatestyles src="Div col/styles.css" />{{Пст}} * ''C. apiiformis'' <small>Gand.</small> * ''C. deqinensis'' <small>Wang</small> * ''[[Cystopteris dickieana]]'' * †''C. fumariacea'' <small>Wessel & Weber</small> * "''C. hemifragilis''" * ''C. ulei'' <small>Christ 1900</small> {{Пстк}} |} == Хибриди == Хибридните видови вклучуваат: * ''[[Cystopteris fragilis]]'' (''C. "hemifragilis"'' × ''C. reevesiana'' ; алотетаплоид) * ''[[Cystopteris laurentiana]]'' (''C. bulbifera'' × ''C. fragilis'' ; алохексаплоид) * ''[[Cystopteris tennesseensis]]'' (''C. bulbifera'' × ''C. protrusa'' ; алотетаплоид) * ''[[Cystopteris tenuis]]'' (''C. "hemifragilis"'' × ''C. protrusa'' ; алотетраплоид) * ''[[Cystopteris utahensis]]'' (''C. reevesiana'' × ''C. bulbifera'' ; алотететраплоид) Невидовните хибриди вклучуваат: * ''Cystopteris × christii'' <small>Хане 1904</small> (''C. fragilis'' × ''C. montana'' ) * ''Cystopteris × illinoensis'' <small>Moran 1982</small> (''C. bulbifera'' × ''C. tenuis'' ; алотриплоид) * ''Cystopteris × montserratii'' <small>Prada & Salvo 1985</small> (''C. dickieana'' × ''C. fragilis'' ) * ''Cystopteris × vidae'' <small>Фрејзер-Џенкинс и Парис 2021</small> (''C. alpina'' × ''C. fragilis'' ) * ''Cystopteris × wagneri'' <small>Moran 1983</small> (''C. tennesseensis'' × ''C. tenuis'' ; ало-алотетраплоид) * ''Cystopteris fragilis'' × ''Cystopteris tenuis'' (ало-алоттраплоид) * ''Cystopteris protrusa'' × ''Cystopteris tennesseensis'' (алотриплоид) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?19,25 Рачен третман на Џепсон] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYSTO Профил на растенија од USDA] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=109134 Флора на Северна Америка] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слаткопапратовидни]] [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3m8o0mkhz62tuphb9d3mmdlhku1mjrg 0 1398639 5649879 5604820 2026-10-26T01:42:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649879 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Euphorbia prostrata.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|status_ref=<ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Euphorbia prostrata'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.137318/Euphorbia_prostrata |access-date=10 April 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref>|genus=Euphorbia|species=prostrata|authority=[[William Aiton|Aiton]]|synonyms=* ''Anisophyllum prostratum'' <small>(Aiton) Haw.</small> * ''Aplarina prostrata'' <small>(Aiton) Raf.</small> * ''Chamaesyce malaca'' <small>Small</small> * ''Chamaesyce prostrata'' <small>(Aiton) Small</small> * ''Chamaesyce villosior'' <small>(Greenm.) Millsp.</small> * ''Euphorbia callitrichoides'' <small>Kunth</small> * ''Euphorbia malaca'' <small>(Small) Little</small> * ''Euphorbia perforata'' <small>Guss.</small> * ''Euphorbia prostrata'' var. ''caudirhiza'' <small>Fosberg</small> * ''Euphorbia prostrata'' var. ''vestita'' <small>Engelm. ex Boiss.</small> * ''Euphorbia ramosa'' var. ''villosior'' <small>Greenm.</small> * ''Euphorbia tenella'' <small>Kunth</small> * ''Euphorbia trichogona'' <small>Bertol.</small> * ''Tithymalus prostratus'' <small>(Aiton) Samp.</small>|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:101913-2 |title=Euphorbia prostrata Aiton |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botantical Gardens |access-date=August 17, 2022}}</ref>}} '''''Euphorbia prostrata''''' е вид на [[Млечки (род)|млечка]]. Потекнува од [[Кариби]]те и одредени делови на [[Јужна Америка]]. Натурализиран е во многу делови од светот, каде што може да се најде во различни типови живеалишта и во многу области расте како плевел. == Опис == ''Euphorbia prostrata'' е едногодишно влакнесто растение, силно разгрането, со гранчиња прилегнати кон површината на почвата. Гранчињата до 20 цм долги. Стебленцата обично во основата голи а во горните делови влакнести, во поголемиот дел кафеави или црвеникаво-кафеави, а на врвот зелени. Листовите наспрамни, обратно-јајцевидни до долгнавесто-јајцевидни, асиметрични, 5-10 мм долги, 4-6 мм широки, на врвот тапи, заокруглени, по работ ситно напилени, и тоа особено во горната половина, поретко целокрајни, во основата едната половина заокруглена а другата постепено се стеснува. Горната страна е гола а долната влакнеста. Лисните дршки се многу куси, прилисниците триаглести до копјести, 0,5-1мм долги. Циатумите поединечни, тесно ѕвонести, зелени со ретки влакна, жлездите трансферзално-јајцевидни, пурпурни и со многу тесен розов додаток. Кутијката триаглеста, гола, со долги влакна само по рабовите, жолтеникаво-зелена, а по рабовите честопати виолетова. Семките се сиви, околу 1 мм долги, јајцевидно-четриаглести. ''E. prostrata'' е слична и на ''[[Euphorbia maculata]]'' и ''на Euphorbia serpens'', но таа е влакнеста на листовите и стеблата, додека овие два вида се често мазни. Се разликува од ''E. maculata'' по своите помалку издолжени и помалку копјести листови. ''E. serpens,'' пак, има многу позаоблени листови од ''E. prostrata'' со релативно поголеми и позабележителни цветови. Цветовите на ''E. prostrata'' обично не ги покажуваат белите „ливчиња“ што се гледаат кај ''E. serpens'' или ''E. maculata'' и затоа цветовите се тешки за откривање кај првиот вид. Само ''E. maculata'' покажува темни дамки во центарот на секој лист, но ова не е секогаш присутно кај тој вид. == Медицинска употреба == Екстрактот од ''Euphorbia prostrata'' е ефикасен третман на крварење од [[хемороид]]и поради тоа што содржи флавоноиди, феноли и фенолни киселини.<ref>{{Наведено списание|last=Bakhshi|first=Girish D.|last2=Langade|first2=Deepak G.|last3=Desai|first3=Vidyadhar S.|date=2008|title=Prospective, Open Label Study of Euphorbia Prostrata Extract 100 mg in the Treatment of Bleeding Haemorrhoids|url=http://www.bhj.org/journal/2008_5004_october/download/page-577-583.pdf|journal=Bombay Hospital Journal|volume=50|issue=4|pages=577–583|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306014857/http://www.bhj.org/journal/2008_5004_october/download/page-577-583.pdf|archive-date=March 6, 2012|access-date=July 31, 2015}}</ref> == Распространетост во Македонија == Ова растение во Македонија најчесто се среќава покрај патиштата, во с. [[Миладиновци]], [[Скопје]]; пред с. [[Градско]], [[Велес]], помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]], како и во [[клисура (Демир Капија)]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=852}}</ref> == Галерија == {{Галерија|File:Euphorbia prostrata sl5.jpg|Растение|File:Euphorbia prostrata sl18.jpg|Лист|File:Euphorbia prostrata sl22.jpg|Соцветие|File:Euphorbia prostrata sl27.jpg|Плод|File:Euphorbia prostrata sl29.jpg|Семе|File:Euphorbia prostrata sl15.jpg|Стебло со прилисници}} == Наводи == {{наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Euphorbia prostrata}} * [https://web.archive.org/web/20160401111147/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3618,3623,3643 Jepson Manual Treatment] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CHPR6 USDA Plants Profile] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Chamaesyce+prostrata Photo gallery] [[Категорија:Флора на Карибите]] [[Категорија:Млечка (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rcue43iax7agx2h1iqg6dkwh18229ta 0 1400381 5650021 5605113 2026-10-26T10:51:26Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650021 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Песочен здрал | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Скриеносеменици]] | ordo = [[Здравцовидни]] | familia = [[Здравци]] | genus = ''[[Здрал]]'' | species = '''''Erodium hoefftianum''''' | binomial = ''Erodium hoefftianum'' | binomial_authority = C. A. Meyer | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Erodium tmoleum'' <small>Reuter ex [[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium serotinum plurijugum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium neilreichii'' <small>[[Виктор фон Јанка|Janka]]</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) R. Soo</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) [[Питер Хедланд Дејвис|P. H. Davis]]</small><br>''Erodium hoefftianum birandii'' <small>[[Џон Џеферсон Дејвис|Davis]]</small> }} '''Песочен здрал''' или '''Хефтиев здрал'''<ref name="VKR">{{Наведена книга|url=|title=Veľká kniha rastlín, hornín, minerálov a skamenelín|date=2021|publisher=IKAR, a.s. - Príroda|isbn=978-80-551-6882-1|pages=270-271|language=slovenský}}</ref> ([[Латински јазик|лат]]. ''Erodium hoefftianum'')<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> — [[Едногодишно растение|едногодишна]] до [[Двегодишно растение|двегодишна билка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[здравци]]''. Неговиот природен опсег се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]].<ref name="POWO" /> == Опис == Растението е од основата разгрането и достигнува висина од 5 до 30 см. [[Стебло]]то е придигнато, обично неразгрането, покриено со густи, куси, жлездести влакна и со ретки, распорени, долги влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1510-1511|pages=1433-1715 |url= |accessdate=31 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист]]овите се со должина од околу 6 см, во основата се перести со еден пар ливчиња, додека во останатиот дел се пересто насечени. Ливчињата се копјести, назабени или двојно-назабени, а останатите сегменти се назабени. Од двете страни се покриени со полурасперени влакна. Горната страна на листовите е зелена, додека на долната страна по жилите се забележуваат жлездести влакна. Жилите и самите рабови на листовите имаат карактеристична црвена боја. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината), а по нивната површина има куси и долги прости влакна, како и жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се копјести, долги 4 до 6 мм, на врвот долго заострени, со густи куси влакна по површината и долги, распорени влакна по работ.<ref name=FM/> === Цветови === [[Цвет]]овите се со синкаво-виолетово венче и се распоредени од 1 до 8 во штитести [[соцветие|соцветија]]. [[Прицветник|Прицветниците]] (прицветниците) се неколку на број, со јајцевидно-копјест до копјест облик, во основата покриени со покуси влакна, а во горниот дел и по работ со долги, распорени влакна. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се покриени со густи жлездести влакна, додека дршката на самото соцветие има жлездести влакна и ретки, долги, распорени прости влакна.<ref name=FM/> [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 4 до 6 мм (кај плодовите достигнуваат до 10 мм). Тие се елиптични, на врвот тапи, но завршуваат со продолжение долго околу 0,8–2 мм. Имаат 3 до 5 зелени, црвеникавозелени или црвеникави жили, со ципести рабови кои се покриени со погусти, куси и прилегнати влакна. Венечните ливчиња се целокрајни и се малку подолги (до 1,5 пати) од чашкините ливчиња.<ref name=FM/> === Плод === Плодните делови се долги 5 до 7 мм, покриени со прилегнати влакна, а на самиот врв имаат две голи вдлабнатини. Клунестиот дел од плодот изнесува 6 до 7 мм и има полуприлегнати влакна по површината.<ref name=FM/> == Подвидови == Во рамките на видот се разликуваат два подвида:<ref name="POWO"/><ref name=FM/> * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''hoefftianum'': Ниско растение со висина од 10–20 см. Стеблото, како и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со жлездести влакна. * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''neilreichii'': Високо растение кое достигнува и до 60 см. Стеблото и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со прости и прилегнати влакна. == Живелиште == Овој вид главно успева на суви подрачја, брдски пасишта и покрај селски патишта.<ref name=FM/> ==Распространетост== Природниот опсег на песочниот здрал се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]] и [[Иран]].<ref name=POWO /> == Распространетост во Македонија == Во Македонија е регистриран номиналниот подвид (''subsp. hoefftianum''), за кој во домашната ботаничка литература е наведено дека е познат единствено за околината на [[Кочани]], кај селото [[Истибања]].<ref name=FM/> ==Поврзано== *[[Здрал]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови-ред|Erodium hoefftianum}} * [https://www.inaturalist.org/taxa/829099-Erodium-hoefftianum/ Песочен штрк (фотографија) на iNaturalist.org] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7kfwhznnbap47qfcwwwimw0hpa1k31g 5650022 5650021 2026-10-26T10:52:01Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650022 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Песочен здрал | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Скриеносеменици]] | ordo = [[Здравцовидни]] | familia = [[Здравци]] | genus = ''[[Здрал]]'' | species = '''''Erodium hoefftianum''''' | binomial = ''Erodium hoefftianum'' | binomial_authority = C. A. Meyer | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Erodium tmoleum'' <small>Reuter ex [[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium serotinum plurijugum'' <small>[[Пјер Едмон Боасје|Boiss.]]</small><br>''Erodium neilreichii'' <small>[[Виктор фон Јанка|Janka]]</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) R. Soo</small><br>''Erodium hoefftianum neilreichii'' <small>([[Виктор фон Јанка|Janka]]) [[Питер Хедланд Дејвис|P. H. Davis]]</small><br>''Erodium hoefftianum birandii'' <small>[[Џон Џеферсон Дејвис|Davis]]</small> }} '''Песочен здрал''' или '''Хефтиев здрал'''<ref name="VKR">{{Наведена книга|url=|title=Veľká kniha rastlín, hornín, minerálov a skamenelín|date=2021|publisher=IKAR, a.s. - Príroda|isbn=978-80-551-6882-1|pages=270-271|language=slovenský}}</ref> ([[Латински јазик|лат]]. ''Erodium hoefftianum'')<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372296-1|title=Erodium hoefftianum C.A.Mey.|date=|publisher=POWO - Plants of the World Online, Kew|language=en}}</ref> — [[Едногодишно растение|едногодишна]] до [[Двегодишно растение|двегодишна билка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[здравци]]''. Неговиот природен опсег се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]].<ref name="POWO" /> == Опис == Растението е од основата разгрането и достигнува висина од 5 до 30 см. [[Стебло]]то е придигнато, обично неразгрането, покриено со густи, куси, жлездести влакна и со ретки, распорени, долги влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1510-1511|pages=1433-1715 |url= |accessdate=31 јули 2026}}</ref> === Листови === [[Лист]]овите се со должина од околу 6 см, во основата се перести со еден пар ливчиња, додека во останатиот дел се пересто насечени. Ливчињата се копјести, назабени или двојно-назабени, а останатите сегменти се назабени. Од двете страни се покриени со полурасперени влакна. Горната страна на листовите е зелена, додека на долната страна по жилите се забележуваат жлездести влакна. Жилите и самите рабови на листовите имаат карактеристична црвена боја. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од [[Лиска (лист)|лиската]] (ламината), а по нивната површина има куси и долги прости влакна, како и жлездести влакна. [[Прилисник|Прилисниците]] се копјести, долги 4 до 6 мм, на врвот долго заострени, со густи куси влакна по површината и долги, распорени влакна по работ.<ref name=FM/> === Цветови === [[Цвет]]овите се со синкаво-виолетово венче и се распоредени од 1 до 8 во штитести [[соцветие|соцветија]]. [[Прицветник|Прицветниците]] (прицветниците) се неколку на број, со јајцевидно-копјест до копјест облик, во основата покриени со покуси влакна, а во горниот дел и по работ со долги, распорени влакна. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се покриени со густи жлездести влакна, додека дршката на самото соцветие има жлездести влакна и ретки, долги, распорени прости влакна.<ref name=FM/> [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 4 до 6 мм (кај плодовите достигнуваат до 10 мм). Тие се елиптични, на врвот тапи, но завршуваат со продолжение долго околу 0,8–2 мм. Имаат 3 до 5 зелени, црвеникавозелени или црвеникави жили, со ципести рабови кои се покриени со погусти, куси и прилегнати влакна. Венечните ливчиња се целокрајни и се малку подолги (до 1,5 пати) од чашкините ливчиња.<ref name=FM/> === Плод === Плодните делови се долги 5 до 7 мм, покриени со прилегнати влакна, а на самиот врв имаат две голи вдлабнатини. Клунестиот дел од плодот изнесува 6 до 7 мм и има полуприлегнати влакна по површината.<ref name=FM/> == Подвидови == Во рамките на видот се разликуваат два подвида:<ref name="POWO"/><ref name=FM/> * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''hoefftianum'': Ниско растение со висина од 10–20 см. Стеблото, како и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со жлездести влакна. * ''Erodium hoefftianum'' subsp. ''neilreichii'': Високо растение кое достигнува и до 60 см. Стеблото и дршките на цветовите и на соцветието се покриени со прости и прилегнати влакна. == Живелиште == Овој вид главно успева на суви подрачја, брдски пасишта и покрај селски патишта.<ref name=FM/> ==Распространетост== Природниот опсег на песочниот здрал се протега од Средна и Југоисточна [[Европа]] до Средна [[Азија]] и [[Иран]].<ref name=POWO /> == Распространетост во Македонија == Во Македонија е регистриран номиналниот подвид (''subsp. hoefftianum''), за кој во домашната ботаничка литература е наведено дека е познат единствено за околината на [[Кочани]], кај селото [[Истибања]].<ref name=FM/> ==Поврзано== *[[Здрал]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови-ред|Erodium hoefftianum}} * [https://www.inaturalist.org/taxa/829099-Erodium-hoefftianum/ Песочен здрал (фотографија) на iNaturalist.org] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 32udrsbqoufkolhq0pw8uuq9toh8v7t 0 1401289 5649868 5611456 2026-10-26T00:47:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649868 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Comarum palustre (51278137776).jpg|image_caption=Цвет во Белгија|genus=Comarum|species=palustre|authority=[[L.]]|synonyms=* ''Potentilla palustris'' <small>(L.) Scop.</small>}} '''''Comarum palustre''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Potentilla palustris'') е крајбрежна [[Ризом|ризоматозна]] подгрмушка. Има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост, која се јавува низ ладна умерена Азија, Европа и Северна Америка, особено во северните региони. Најчесто се среќава на бреговите на езерата, реките и потоци, често делумно потопено со лисја што пловат. Тоа е родител на некои хибриди ''Fragaria'' - ''Comarum'', [[Украсно растение|украсни растенија]] добиени со вкрстување со [[Јагода (род)|јагоди]]. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, до 40 цм високо, со долг ползечки ризом. Цветните стебла на врвот обично разгранети и со 1-3 вегетативни гранчиња во основата. Стеблата во основата светлокафеави, со ретки, скоро прилегнати и нагоре насочени влакна, кои кон врвот се погусти, а покрај нив се појавуваат и жлездести влакна; по должината на стеблото има неколку листа. Листовите перести, со 5-7 ливчиња, на горната страна зелени и голи или со ретки влакна, на долната страна сиви и со прилегнати влакна по жилите; ливчињата долгнавести до ланцетни, 3-6 цм долги, 10-20 мм широки, односно 3-пати подолги отколку широки, кон врвот и основата обично заострени, по работ напилени, со остри запчиња; лисните дршки 3-10 цм долги, голи или со ретки влакна. Цветовите во мал број и формираат едно ретко соцветие. Чашката скоро пурпурна, за време на цветањето околу 1 цм долга, а покасно скоро двојно се зголемува, по површината со ретки прилегнати влакна; чашкините ливчиња широко-јајцевидни, на врвот заострени; ливчињата на епикаликсот линејно-ланцетни, на врвот заострени и за половина помали од чашкините ливчиња. Венечните ливчиња темнопурпурни, ланцетни, постепено заострени во долг и тенок врв, за половина покуси од чашкините ливчиња и остануваат на цветот сè до созревањето на плодовите. Филаментите темнопурпурни. Столпчињата темнопурпурни и тенки. Цветната ложа влакнеста.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=938-939}}</ref> == Распространетост == ''Comarum palustre'' е единствено познат за Горна [[Радика]] - [[Горно Луково Поле]].<ref name=":02" /> == Одгледување == ''Comarum palustre'' претпочита [[Тресет|тресетливи]] почви, но може да расте и во влажни песочни подрачја. <gallery> Податотека:Kveten_pp_matensky_rybnik_32.jpg|алт=Foliage in spring, Czech Republic| Лисја во пролет, Чешка Податотека:Apis_mellifera_on_Potentilla_palustris.JPG|алт=Flower after pollen harvest (with honey bee), Finland| Цвет со пчела, Финска Податотека:Marsh_Cinquefoil_(Comarum_palustre)_seeds,_Trolla_Water,_Baltasound_-_geograph.org.uk_-_5862296.jpg|алт=Dried seed heads with seeds, Shetland, UK| Сушени главици од семе со семиња, Шетланд, Велика Британија Податотека:Comarum_palustre_15-p.bot-poten.palus-18.jpg|алт=Stem showing rooting along its length. Quebec, Canada| Стеблото покажува вкоренување по целата должина. Квебек, Канада </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6824,6859 Рачен третман на Џепсон] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Comarum&Species=palustre Музеј Вашингтон Бурк] * {{CalPhotos|Comarum|palustre}} * [http://wildflowerfinder.org.uk/Flowers/C/Cinquefoil(Marsh)/Cinquefoil(Marsh).htm Опис на Wildflower.org.uk] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8cbuf7m3sd5s0bk0kbtx6s0tlhtvt1x 0 1401533 5649887 5616080 2026-10-26T02:35:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649887 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Hippocrepis comosa.jpg |genus = Hippocrepis |species = comosa |authority = [[L.]] }}'''''Hippocrepis comosa''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Hippocrepis]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1370-1371}}</ref> Видот се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Во ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. Според [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]] е класифициран како [[незагрозен вид]]. == Опис == ''Hippocrepis comosa'' е повеќегодишно тревесто растение, 5–30 см високо, со задрвенета основа. [[Стебло|Стебленцата]], цветните дршки и чашките се со ретки и куси прилегнати или полурасперени влакна, а понекогаш и голи. [[Лист|Листовите]] се непарно-перести, со 5–8 пара ливчиња; лисната дршка долга, заедно со рахисот голи или со ретки прилегнати влакна; [[Прилисник|прилисниците]] слободни, копјести, со заострен врв; ливчињата обратно-јајцевидни до копјести, 5–12 мм долги и 2–4 мм широки, скоро голи или на долната страна со ретки влакна, а особено по средната жила, на врвот заокруглени, а понекогаш и со кусо осилесто врвче.<ref name=":02" /> [[Соцветие|Соцветијата]] се со 5–12 [[Цвет|цвета]]; дршката на соцветието 4–5 пати подолга од пазувниот лист; дршките на цветовите покуси од чашката. Чашката е околу 4 мм долга, гола или со ретки влакна во основата, слабо двоусна; горните запчиња широко-триаглести, околу 1 мм долги, а долните потесно триаглести и со иста должина. Венчето е жолто, 10–12 мм долго; барјачето 10–12 мм долго, горната половина широко-кружлеста и свиткана нагоре, а долната половина, односно клиновидниот дел, со облик на дебела и јака дршка; крилцата долги колку барјачето, широко-елиптични, на врвот тапи и со долг клиновиден дел; лаѓичката околу 4 мм покуса од крилцата, со долг и нагоре свиткан клиновиден дел.<ref name=":02" /> Мешунките се расперени или висат надолу, 15–30 мм долги и 2–3 мм широки, по површината со црвенкаво-кафеави папили; членчињата потковичести или полукружни.<ref name=":02" /> == Размножување == Стапката на производство на семе кај растението е променлива и генерално ниска, а понекогаш и занемарлива. Поради тоа, садниците остануваат главен начин за негово распространување и проширување на ареалот. Ртењето во природни услови е слабо, но може значително да се подобри при одгледување во расадници. == Живеалиште == ''Hippocrepis comosa'' е [[калциол]], односно растение приспособено на почви богати со калциум. Тоа е отпорен вид кој може со години да преживува долги периоди на студени зими и суви лета. Популациите добро поднесуваат пасење од овци и умерено газење, но не се одржуваат на места каде што почвата е подложена на интензивно орање или други значителни нарушувања. Во областите со пасење од говеда, растението постепено исчезнува, понекогаш за само неколку години, во зависност од интензитетот на пасењето. == Распространетост во Македонија == ''Hippocrepis comosa'' расте по планинските и високопланинските варовнички камењари на надморска височина до 2200 метри. Растението се среќава на [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Бистра]], [[Дешат]], врвот Две Уши на планината [[Кожуф]], [[Скопска Црна Гора]] и кај селото [[Барбарос]] во [[Македонски Брод]].<ref name=":02" /> == Пеперутки == ''Hippocrepis comosa'' е ексклузивно растение за храна на гасениците на пеперутките [[сребрено-зеленикав синец]] и [[убав синец]].<ref>''[http://www.glaucus.org.uk/Hippocrepis_comosa.html Hippocrepis comosa] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref> == Галерија == <gallery> Hippocrepis comosa jfg.jpg Illustration_Hippocrepis_comosa0.jpg Hippocrepis_comosa.jpg Hippocrepis comosa Atlas Alpenflora.jpg 92 Hippocrepis comosa L.jpg Faboideae spp Sturm23.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Hippocrepis comosa|Hippocrepis comosa}} * {{wikispecies|Hippocrepis comosa|Hippocrepis comosa}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Hippocrepis]] [[Категорија:Бобови]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] bd117hi8pgkis9h8nrieg0k310k395r 0 1401702 5649850 5622120 2026-10-25T23:22:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649850 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amelanchier ovalis01.jpg|genus=Amelanchier|species=ovalis|authority=[[Medik.]]|synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-3425 The Plant List, ''Amelanchier ovalis'' Medik. ]</ref>|synonyms={{collapsible list|bullets = true|title=<small>Synonymy</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>H.Karst.</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>(L.) Degen</small> |''Amelanchier amelanchier'' <small>(L.) Voss</small> |''Amelanchier rotundifolia'' <small>(Lam.) Dum.Cours.</small> |''Amelanchier rotundifolia'' (Lam.) K.Koch |''Amelanchier rupestris'' <small>Bluff & Fingerh.</small> |''Amelanchier vulgaris'' <small>Moench</small> |''Amelancus ovalis'' <small>Vollm.</small> |''Aronia amelanchier'' <small>(L.) Rchb.</small> |''Aronia amelanchier'' <small>Dumort.</small> |''Aronia rotundifolia'' <small>(Lam.) Pers.</small> |''Aronia rupestris'' <small>(Bluff & Fingerh.) Rehder</small> |''Crataegus amelanchier'' <small>(L.) Desf.</small> |''Crataegus rotundifolia'' <small>Lam.</small> |''Mespilus amelanchier'' <small>L.</small> |''Prunus amelanchier'' <small>(L.) P.Gaertn., B.Mey. & Scherb.</small> |''Pyrenia amelanchier'' <small>Clairv.</small> |''Pyrus amelanchier'' <small>(L.) L.f.</small> |''Pyrus amelanchier'' <small>(L.) Du Roi</small> |''Sorbus amelanchier'' <small>(L.) Crantz</small> |}}}}'''''Amelanchier ovalis''''' е [[Листопадни растенија|листопадна]] грмушка од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]]. Нејзините плодови се јадливи и може да се јадат сурови или варени. Видот е домороден во централна и јужна [[Европа]], како и во [[Северна Африка]] и [[Среден Исток|Блискиот Исток]]. == Опис == Грмушка до 3 м висока. Младите гранчиња, лисните дршки и листовите волнести, а покасно со отпаѓањето на влакната стануваат голи. Стебленцата вертикални, разгранети, темнокафеави. Листовите јајцевидни, обратно-јајцевидни, широко-елиптични до круглести, 2-4 цм долги, 1,2-1,8-пати подолги отколку широки, а најшироки во средината, фино назабени или остро напилени. На горната страна темнозелени, на долната страна посветло зелени, голи, кожести, на врвот и во основата заокруглени, поретко во основата срцевидни. Лисните дршки до 2 цм долги. Прилисниците линејни, на врвот заострени, 3-6 мм долги, рано отпаѓаат. Цветовите во гроздесто-штитовидни соцветија од 2-8 цвета. Цветните дршки до 15 мм долги, најдолги кај најдолните цветови, а кај погорните цветови тие се покуси. Хипантиумот влакнест. Чашкините ливчиња тесно-триаглести, во почетокот влакнести, покасно голи и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња бели, кремови или кремово-бели, тесно-обратно-овални, 10-15 мм долги, 3-4-пати подолги отколку широки, најшироки во горната половина. Прашниците 20. Карпелите 5. Столпчињата 5, слободни. Плодот топчест, црн, со сиво-синкав налеп, а чашкините ливчиња исправени или свиткани надолу.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1018}}</ref>[[Податотека:AMELANCHIER_OVALIS_-_SANT_JUST_-_IB-121_(Corner).JPG|мини| Цвеќиња]] [[Податотека:Amelanchier_ovalis3.JPG|мини| Овошје]] == Распространетост и живеалиште == ''Amelanchier ovalis'' може да се најде во преалпска и субмедитеранска клима, протегајќи се од колинска до субалпска зона.<ref>{{Наведена книга|title=Pflanzensoziologische Exkursionsflora für Deutschland und angrenzende Gebiete|last=Oberdorfer|first=Erich|date=2001|publisher=Ulmer|isbn=978-3-8001-3131-0|edition=8|location=Stuttgart|page=501}}</ref> Најјужното место со регистрирани растенија е во [[Мароко]], најисточното место е во [[Азербејџан]] и [[Кавказ]]. Растенија се забележани во [[Вале]] во [[Швајцарија]] на надморска височина од 2,000 м, а во [[Атлас (планини)|планините Атлас]] на 2,800 м.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Amelanchier. In: Illustrierte Flora von Mitteleuropa, Band IV, Teil 2B|last=Schroeder|first=F.G.|date=1995|publisher=Blackwell Wissenschafts-Verlag|edition=2|location=Berlin and Wien|pages=385–404}}</ref> ''A. ovalis'' претпочита сончеви, суви стрмни падини, светли дабови и борови шуми и полусуви тревни површини на јужно ориентирани позиции, на карпи со варовнички подлоги.<ref name=":1" /> == Распространетост во Македонија == ''Amelanchier ovalis'' на територијата на Македонија расте на каменливите и карпестите места и ретките шумски состоинидо 2.100 м надморска височина. Познат е за [[Скопска Црна Гора]]; [[Скопје]] - [[Козјак]] кај с. [[Нова Брезница]]; [[Шар Планина]]; [[Маврово]]; [[Кораб]]; [[Дешат]] [[Крчин]]; [[Јабланица]]; [[Галичица]]; [[Баба Сач]] и [[Лубен]]; [[Македонски Брод]] - [[Барбарос]]; [[Прилеп]] - [[Козјак (Мариово)|Козјак]] и [[Сивец]]; клисура на [[Црн Дрим]].<ref name=":02" /> == Екологија == ''Amelanchier ovalis'' е отпорен е на суша и поради оваа причина е [[биопоказател]] за суви услови. pH вредноста на почвата се движи од неутрална до алкална (pH 5,5 - 8,5).<ref name="infoflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.infoflora.ch/de/flora/amelanchier-ovalis.html|title=Amelanchier ovalis Medik.|work=infoflora|publisher=infloflora|accessdate=2022-11-14}}</ref> Затоа, растенијата растат на варовити површини.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Enzyklopädie der Holzgewächse: Handbuch und Atlas der Dendrologie|last=Nechwatal|first=Jan|date=2014|publisher=John Wiley & Sons, Ltd|isbn=978-3-527-67851-8|editor-last=Stimm|editor-first=Bernd|pages=1–8|chapter=Amelanchier ovalis|doi=10.1002/9783527678518|editor-last2=Roloff|editor-first2=Andreas|editor-last3=Lang|editor-first3=Ulla M|editor-last4=Weisgerber|editor-first4=Horst|chapter-url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9783527678518.ehg2003009}}</ref> ''Amelanchier ovalis'' е способен да се вкорени на сиромашни со хранливи материи и каменести подлоги и може да ги стабилизира почвите. Затоа овој вид се користи за обновување на земјиштето, пошумување или реконструкција на живеалиштата.<ref>{{Наведено списание|last=Lombardo|first=Emanuela|last2=Bancheva|first2=Svetlana|last3=Domina|first3=Gianniantonio|last4=Venturella|first4=Giuseppe|year=2020|title=Distribution, ecological role and symbioses of selected shrubby species in the Mediterranean Basin: A review|url=https://iris.unipa.it/retrieve/handle/10447/418458/903121/Lombardo%26al2020.pdf|journal=Plant Biosystems|volume=154|issue=4|pages=438–454|doi=10.1080/11263504.2020.1727988|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716210610/https://iris.unipa.it/retrieve/handle/10447/418458/903121/Lombardo%26al2020.pdf|archive-date=2021-07-16}}</ref> ''Amelanchier ovalis'' е важен извор на храна за различни видови инсекти кои обезбедуваат нектар. Растенијата зависат од опрашување од инсекти.<ref name=":0" /> Плодовите често ги јадат птици или цицачи.<ref name=":0" /> Преку тоа, семето на ''A. ovalis'' се шири. Во зависност од локацијата, ''A.ovalis'' може да се размножува вегетативно преку коренови изданоци. <ref name=":0" /> == Употреба == ''Amelanchier ovalis'' може да се користи за обновување на земјиштето и пошумување, благодарение на неговите пионерски карактеристики.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Moraldi|first=M.|last2=Falcinelli|first2=F.|date=2000|title=European amelanchier (Amelanchier ovalis).|url=http://www.proverde.it/Pubblicazioni/pero%20corvino.pdf|journal=Sherwood - Foreste ed Alberi Oggi|language=it|volume=6|issue=2|pages=33–38|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722130639/http://www.proverde.it/Pubblicazioni/pero%20corvino.pdf|archive-date=2023-07-22}} [https://www.rivistasherwood.it/riviste/archivio-bibliografico.html?Idarchivio=463 Abstract in English.]</ref> Бобинките може да се јадат свежи но почесто се преработуваат за џем, компот или жестоки пијалоци.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.agroscope.admin.ch/agroscope/de/home/themen/pflanzenbau/obstbau/breitenhof/wildsorten/felsenbirne.html|title=Felsenbirne|work=Felsenbirne|publisher=Agroscope|accessdate=13 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530115334/https://www.agroscope.admin.ch/agroscope/de/home/themen/pflanzenbau/obstbau/breitenhof/wildsorten/felsenbirne.html|archive-date=2023-05-30|url-status=dead}}</ref> Екстрактите од гранчиња, лисја и кора може да се користат за медицински цели, поради тоа што содржат биолошки активни супстанции, како што се полифенолите.<ref>{{Наведено списание|last=Laksaeva|first=Elena A.|date=2018|title=Fruits of plants of Amelanchier genus (Amelanchier Medic) as source of biologically active substances and minerals|url=https://doi.org/10.23888/PAVLOVJ2018262296-304|journal=I.P. Pavlov Russian Medical Biological Herald|volume=26|issue=2|pages=296–304|doi=10.23888/PAVLOVJ2018262296-304|access-date=8 November 2022|doi-access=free}}</ref><ref name=":3" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == * [https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Amelanchier+ovalis Информации од „Растенија за иднината“] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qy4lmkglx4awdc2hvidixvfe1bih8bh 0 1401855 5649884 5621902 2026-10-26T02:08:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649884 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox | image = Geranium_caespitosum_flora.jpg | image_caption = | status = {{TNCStatus}} | status_system = TNC | status_ref = <ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Geranium caespitosum'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.151435/Geranium_caespitosum |access-date=26 September 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810070835/https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.151435/Geranium_caespitosum |archive-date=2025-08-10 |url-status=dead}}</ref> | genus = Geranium | species = caespitosum | authority = [[Едвин Џејмс (научник)|E.James]], 1823 | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=322499-2 |title=''Geranium caespitosum'' E.James |access-date=26 September 2024}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Geranium atropurpureum | A.Heller (1898) | Geranium cowenii | Rydb. (1907) | Geranium eremophilum | Wooton & Standl. (1913) | Geranium fremontii | Torr. ex A.Gray (1849) | Geranium furcatum | Hanks (1907) | Geranium gracile | Engelm. (1849) | Geranium intermedium | E.James (1823) | Geranium marginale | Rydb. (1907) | Geranium parryi | A.Heller (1900) | Geranium pattersonii | Rydb. (1902) | Geranium pentagynum | Engelm. (1848) | Geranium toquimense | N.H.Holmgren & A.H.Holmgren (1974) }} }} }} '''''Geranium caespitosum''''', '''базест здравец,''' во САД познат како '''боров здравец или виолетов гроздест здравец''' — [[повеќегодишно растение]] по потекло од западните делови на [[Соединетите Американски Држави]] и северниот дел на Мексико. Во САД распространет е во [[Аризона]], [[Колорадо]], [[Невада]], [[Ново Мексико]], [[Тексас]], [[Јута]] и [[Вајоминг]]. Неговиот цвет е виолетов до црвен и има 10 [[Прашник|прашници]],<ref>{{нмс |url=https://arizona.edu |title=Geranium caespitosum |publisher=University of Arizona Cooperative Extension |access-date=30 август 2026 |language=en}}</ref> а [[Чашкино ливче|чашкините ливчиња]] се зашилени, стеснети со долг врв. Има листови со палмовидни расцепи. Плодот е шизокарп (цеплив плод) составен од 5 мерикарпи (поединечен дел од цепливиот плод). Растението цвета од мај до септември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=GECA3|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center - The University of Texas at Austin|work=www.wildflower.org|accessdate=2022-03-02}}</ref> ''Geranium caespitosum'' има месести корени кои длабоко навлегуваат во почвата.<ref name="Jewels">{{Наведена книга|title=Jewels of the plains : wild flowers of the Great Plains grasslands and hills|last=Barr|first=Claude A.|date=1983|publisher=University of Minnesota Press|isbn=0-8166-1127-0|location=Minneapolis|page=18}}</ref> Расте во влажни почви, најчесто во подлогата на зимзелени шуми и во кањони. == Употреба == [[Госиути|Госиутите]] го користат растението како стегачко средство, а одварот од коренот го користат за лекување на [[дијареја]]. Кереите ги користат корењата згмечени во паста за лекување на рани, а целото растение како храна за мисирки. === Одгледување === Базестиот здравец се одгледува во сувоотпорни градини (ксерискејп) и градини со автохтони растенија поради неговите добро изразени розови цветови.<ref name="Jewels" /> == Сорти == Познати се четири сорти: * ''G.&nbsp;c.'' var. ''caespitosum'' * ''G.&nbsp;c.''&nbsp;var.&nbsp;''eremophilum'' * ''G.&nbsp;c.''&nbsp;var.&nbsp;''fremontii'' * ''G.&nbsp;c.''&nbsp;var.&nbsp;''parryi'' Во Соединетите Американски Држави, сите четири сорти се наоѓаат во Аризона и Ново Мексико, а ''G.&nbsp;c.''&nbsp;var.&nbsp;''eremophilum'' се наоѓа само таму. Другите сорти се наоѓаат во Колорадо, Јута и Вајоминг, а сортата ''G.&nbsp;c.'' var. ''caespitosum'' се протега во Невада и Тексас. == Галерија == <gallery perrow="6"> Податотека:Geraniumcaespitosum1.jpg|алт=red individual| црвен примерок Податотека:Purple_geranium_Geranium_caespitosum_(7924069478).jpg|алт=lilac individual| Податотека:Geraniumcaespitosumleaf.JPG|алт=foliage| лисја Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_caespitosum_var_fremontii-1.JPG| ''var. fremontii'' Податотека:Geraniaceae_-_Geranium_caespitosum_var_fremontii-2.JPG| ''var. fremontii'' </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium caespitosum}} {{Викивидови-ред|Geranium caespitosum}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Таксони именувани од Едвин Џејмс]] [[Категорија:Растенија опишани во 1823 година]] [[Категорија:Флора на САД]] [[Категорија:Флора на Мексико]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] pih7zficmlxjfknmkpaky0imtph6c07 0 1402090 5649849 5626244 2026-10-25T23:20:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649849 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Amarant grün.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|genus=Amaranthus|species=hybridus|authority=[[L.]]|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Amaranthus aureus'' Moq. * ''Amaranthus batalleri'' Sennen * ''Amaranthus bellardii'' Moq. * ''Amaranthus berchtholdii'' Moq. * ''Amaranthus catechu'' Moq. * ''Amaranthus caudatus'' Baker & Clarke * ''Amaranthus chlorostachys'' Willd. * ''Amaranthus eugenii'' Sennen * ''Amaranthus flavescens'' Moq. * ''Amaranthus hecticus'' Willd. * ''Amaranthus incurvatus'' Trimen ex Gren. & Gord. * ''Amaranthus intermedius'' Guss. ex Moq. * ''Amaranthus laetus'' Willd. * ''Amaranthus laxiflorus'' Comelli ex Pollini * ''Amaranthus neglectus'' Moq. * ''Amaranthus nepalensis'' Moq. * ''Amaranthus paniculatus'' var. ''sanguineus'' Regel * ''Amaranthus patulus'' f. ''multispiculatus'' (Sennen) Priszter * ''Amaranthus patulus'' var. ''multispiculatus'' Sennen * ''Amaranthus pseudoretroflexus'' (Thell.) Almq. * ''Amaranthus quitensis'' Kunth * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''chlorostachys'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' var. ''hybridus'' A. Gray * ''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''quitensis'' (Kunth) O.Bolòs & Vigo * ''Amaranthus spicatus'' Rchb. * ''Amaranthus timeroyi'' Jord. ex Moq. * ''Amaranthus trivialis'' Rota * ''Galliaria hybrida ''(L.) Nieuwl. }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=amaranthus+hybridus|title=The Plant List}}</ref>}} '''''Amaranthus hybridus''''' е вид на едногодишно [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]]. Тоа е плевелен вид што сега се наоѓа низ поголемиот дел од Северна Америка и е воведен во Европа и Евроазија. == Опис == Едногодишно растение. Стеблото вертикално, обично силно разгрането, до 100 цм високо, зелено, голо или со ретки влакна кои се погусти во горниот дел. Листовите јајцевидно-ромбични, зелени, со долги дршки, кон врвот и кон основата стеснети, на врвот тапи но со едно кусо осилесто трнче, голи, но со ретки влакна по испакнатите жили на долната страна на листот. Цветовите групирани во групи, а тие во долги класовидни соцветија, од кои терминалното класовидно соцветие е тенко и најдолго. Класовидни соцветија има и во пазувите на листовите. Брактеолите кај женските цветови 4-6 мм долги, во основата јајцевидни, потоа се стеснуваат и преминуваат во тенок линеен дел кој завршува со тенка бледожолтеникава боцка. Средната жила по целата должина зелена, така што брактеолите се изразито зелени. Брактеолите двапати подолги од перијантот. Машките цветови најчесто со 5 перијантни ливчиња, но по врвовите на групите од цветови може да се сретнат и со 4 и 3 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот долгнавесто-ланцетни, на врвот зашилени, со зелена средна жила и ципести рабови. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња, а со редукција можат да бидат сведени на 4 или 3. Перијантните ливчиња тесно елиптични, на врвот тапи или зашилени, еднакви со плодникот. Плодот странично сплеснат. Капачето на кутијката се отвора со една напречна пукнатина. Семката темнокафеава, лековидна, сјајна.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=402}}</ref> [[Податотека:Amaranthushybridus.jpg|лево|мини|409x409пкс| ''Amaranthus hybridus'']] == Распространетост == ''Amaranthus hybridus'' првично било пионерско растение во источна [[Северна Америка]]. Може да се најде во секоја држава освен во [[Вајоминг]], [[Јута]] и [[Алјаска]]. Исто така, се наоѓа во многу провинции на [[Канада]] и во делови од [[Мексико]], [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]] и [[Јужна Америка]]. Натурализиран е на многу места со потопла клима. Расте на многу различни места, вклучувајќи ги и нарушените живеалишта. === Распространетост во Македонија === ''Amaranthus hybridus'' на територијата на Македонија може да се најде по песокливи места, покрај потоци, реки, езера и други влажни станишта. Познато за [[Струмица]] - с. [[Банско]]; [[Стар Дојран]] - с. [[Сретеново]]; [[Струга]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Македонски Брод]] - с. [[Самоков]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Има голема варијабилност, а се смета дека многу други видови ''Amaranthus'' се природни хибриди или потекнуваат од ''A. hybridus''. == Употреба == Семките и варените лисја се јадат.<ref>{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|url=https://archive.org/details/ediblewildplants0000elia_e4e5|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=[https://archive.org/details/ediblewildplants0000elia_e4e5/page/72 72]|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Растението се користело за храна и лекови од неколку индијански народи и во традиционалната африканска медицина. Тоа е еден од видовите што се консумираат како ''Quelite quintonil'' на мексиканските пазари за храна. Има слаба антимикробна активност, но содржи ветувачки антиканцерогени фитохемикалии.<ref>{{Наведено списание|last=Romero-Benavides|first=Juan Carlos|last2=Guaraca-Pino|first2=Evelyn|last3=Duarte-Casar|first3=Rodrigo|last4=Rojas-Le-Fort|first4=Marlene|last5=Bailon-Moscoso|first5=Natalia|date=December 2023|title=Chenopodium quinoa Willd. and Amaranthus hybridus L.: Ancestral Andean Food Security and Modern Anticancer and Antimicrobial Activity|journal=Pharmaceuticals|language=en|volume=16|issue=12|pages=1728|doi=10.3390/ph16121728|issn=1424-8247|pmc=10747716|pmid=38139854|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20141210224057/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,303 Рачен третман на Џепсон] * [http://www.hear.org/starr/hiplants/images/thumbnails/html/amaranthus_hybridus.htm Различни слики од зелен амарант] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080610023745/http://www.hear.org/starr/hiplants/images/thumbnails/html/amaranthus_hybridus.htm |date=2008-06-10 }} Archived * [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Amaranthus+hybridus Етноботаника] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ds3iu3zibbeeto4ic6vjbdvihqcekfe 0 1402222 5649866 5623802 2026-10-26T00:39:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649866 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image=Illustration Circaea lutetiana0 clean.jpg |image_caption=Ботаничка илустрација од „Флора на Германија, Австрија и Швајцарија“ (1885) |genus=Circaea |species=lutetiana |authority=[[L.]] |synonyms=* ''Circaea canadensis subsp. quadrisulcata'' <small>([[Maxim.]]) [[Boufford.]]</small> }}'''''Circaea lutetiana''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Circaea]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]] опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1394-1395}}</ref> == Опис == ''Circaea lutetiana'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 15–60 см, со јак [[ризом]] на кој во текот на есента се развиваат тенки подземни столони со густо насадени задебелени врвови. [[Стебло|Стеблото]] е вертикално, тенко, неразгрането или плитко разгрането и обично во долниот дел е покриено со густи лисни израстоци, додека во горниот дел е со густи, плитки искрици. Во средишниот дел на стеблото има најмалку еден пар со густи ресички или влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, јајцевидни до широко-копјести, долги 8–10 см, на врвот заоблени, по работ неправилно и плитко назабени и со жлезди по врвот на запчестата или речиси целокрајната површина. На долната страна се слабо покриени со кратки, прилегнати влакна, додека по рабовите има долги, речиси безбојни влакна. [[Цвет|Цветовите]] се во долго гроздовидно соцветие кое се развива на врвот на стеблото. Цветовите се без брактеи, а оската на соцветието и цветните дршки се покриени со расфрлани долги жлезнести влакна; цветните дршки се распространети и подоцна свиткани надолу. Хипантиумот е 1–1,2 мм долг. [[Чашкини ливчиња|Чашкините ливчиња]] се 2, широко-копјести, густо покриени со ситни влакна, кои понекогаш се распоредени и со жлездести влакна по површината. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се 2, долги 2–4 мм, од кои едниот е поширок и обратно-срцевиден, на врвот длабоко засечен на два дела, бел или кремав. [[Прашник|Прашниците]] се 2, 0,8–1 мм долги и се поставени спроти венечните ливчиња. Дискусот е 0,2–0,4 мм долг. [[Плод|Плодот]] е обратнојајцевиден, долг 3–4 мм, двоок, со по едно семе во секое окце; по површината е густо покриен со долги кукичести влакна.<ref name=":02" /> == Варијабилност == * ''Circaea lutetiana f. lutetiana'' — стеблото и листовите се со куси лачно искривени влакна<ref name=":02" /> * ''Circaea lutetiana f. villosa'' — стеблото и листовите се со густи расперени долги влакна<ref name=":02" /> == Распространетост == Растението е домородно на Европа, Средна Азија и Сибир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=CILU|title=Plants Profile for Circaea lutetiana (broadleaf enchanter's nightshade)|work=plants.usda.gov|accessdate=2016-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207170658/https://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=CILU|archive-date=2024-12-07|url-status=dead}}</ref> Северноамериканските популации сега се сметаат за посебен вид, ''[[Circaea canadensis]].'' == Распространетост во Македонија == Circaea lutetiana e широко распространето растение по влажни и засенчени шумски станишта, особено по доловите и планинските потоци од низините до надморска височина од 2.000 метри. Неговите варијабилности застапени во Македонија се среќаваат на различни места:<ref name=":02" /> * ''Circaea lutetiana f. lutetiana'' — се среќава во [[Скопје]] - [[Градски парк (Скопје)|Градски парк]]; пл. [[Јакупица]] - [[Мумџица]]; [[Маврови Анови]]; пл. [[Кораб]] с. [[Тануше]]; [[Кичево]] с. [[Светораче]] и помеѓу [[Кичево]] и с. [[Цер (село)|Цер]]; пл. [[Јабланица]] - с. [[Горна Белица]]; [[Велес]] помеѓу с. [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и с. [[Богомила]]; пл. [[Осоговски Планини|Осогово]] - рудник „[[Рудник „Саса“|Саса]]“; пл. [[Беласица]].<ref name=":02" /> * ''Circaea lutetiana f. villosa'' — се среќава на планината [[Јакупица]] - [[Мумџица]], [[Кичево]] кај селото [[Светораче]] и [[Огражден]] - [[Суви Лаки]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Circaea lutetiana}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Circaea]] [[Категорија:Ноќничиња]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Сибир]] l6y6kk1pkagyoacefo2ent6g7cqbtd5 0 1403725 5649706 5648465 2026-10-25T13:26:44Z BT405 9277 5649706 wikitext text/x-wiki {{Infobox JuniorEurovision|name=Детска Евровизија 2026|final=24 октомври 2026|venue=[[Malta Fairs & Conventions Centre]]<br>Ta' Qali, Малта|director=Мартин Грин|presenters=Гаја Цаучи, Дестини Чукенјере, Кенај Цутајар|entries=16|winner=<!-- Map Legend Colours —Please DO NOT add country names to this section: it will not change the map. --> {{знамеикона|Ерменија}}Ерменија <br>„Booo“|vote=|host=[[Public Broadcasting Services]] (PBS)|карта=JESC_2026_Map_2.svg|finalists=1|слика=|slogan=United by Music - обединети од музика|извршен_продуцент=Герт Карк|не_учествуваат={{знамеикона|Азербејџан}}Азербејџан<br> {{знамеикона|Хрватска}}Хрватска|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|веб-страница=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|претходна=2025|победник=}} '''Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026''' ќе биде 24-тото издание на Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Натпреварот ќе се одржи на 24 октомври 2026 година во Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, Малта. Домаќини на натпреварот ќе бидат Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар. Натпреварот го организираат Европската радиодифузна унија (EBU) и малтешкиот јавен радиодифузен сервис PBS. Ова ќе биде третпат Детскиот натпревар за песна на Евровизија да се одржи на Малта, по изданијата во 2014 и 2016 година, кои исто така беа организирани од PBS. Изданието во 2026 година ќе биде и првото во историјата на натпреварот што ќе се одржи во октомври. Радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот, додека Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако и претходната година не беа дел од натпреварот. == Локација == За разлика од Евровизискиот натпревар, победничкиот радиодифузер на Детскиот натпревар за песна на Евровизија од претходната година нема автоматско право да биде домаќин на следното издание. Сепак, од 2011 година, со исклучок на 2012, 2015, 2018 и 2024 година, стана вообичаено победничката земја да го организира следното издание. Од 2019 година, победничкиот радиодифузер има право на прв избор за домаќинство на следниот натпревар. На 18 декември 2025 година, францускиот радиодифузер France Télévisions, кој победи на натпреварот во 2025 година, објави дека се откажува од домаќинството на изданието во 2026 година, наведувајќи ги плановите за намалување на трошоците. Ова беше вторпат во период од три години France Télévisions да одбие да го организира натпреварот, откако истото го стори и во 2024 година. По одлуката на France Télévisions, SMRTV го објави Сан Марино како кандидат за домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026. На 15 мај 2026 година, ЕБУ објави дека Малта е избрана за домаќин на натпреварот во 2026 година. За местото на одржување е избран Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, кој за потребите на настанот ќе биде трансформиран во „Евровизиско село“, инспирирано од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Ова ќе биде третпат Малта да биде домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, по изданијата во 2014 и 2016 година.{{Location map many|Malta}} == Учесници == За учество на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, потребно е земјата да има национален радиодифузер со активно членство во ЕБУ, кој може да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо на целата територија на земјата. ЕБУ испраќа покана за учество до сите свои активни членови. На 24 јули 2026 година, ЕБУ објави дека радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот во 2026 година. Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако претходната година остварија еднократни настапи. {| class="wikitable" !Држава !Радиодифузер !Изведувач !Песна !Јазик !Автор !Реф. |- !{{знамеикона|Албанија}} Албанија |RTSH |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |Eriona Rushiti, Rei Bezhani | style="text-align: left;" |<ref name="Albania 1" /> |- !{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |AMPTV|AMPTV | style="text-align: left;" |Наре |"Boo!" |ерменски, англиски |Grigor Kyokchyan, Lilit Navasardyan | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Кипар}} Кипар |CyBC |Хери Горгиу |"Who i can be"|"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |Anna-Klara Folin, Laurell Barker, Nathalie Brydolf, Thomas Stengaard,Victoria Chalkitis | |- !{{знамеикона|Франција}} Франција |FTV |Alec|Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |Alec Burette, Malory Legardinier | style="text-align: left;" |<ref name="France 2" /> |- !{{знамеикона|Грузија}} Грузија |GPB |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |Giorgi Kukhianidze, Irina Sanikidze | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Ирска}} Ирска |TG4|TG4 | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |Ben Pyne, Larissa Tormey, Remy Borsboom, Shauna Carrick | style="text-align: left;" |<ref name="Ireland 1" /><ref name="Ireland 2" /> |- !{{знамеикона|Италија}} Италија |RAI |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |Fabio Zanolini, Gregorio Castellani, Luca Faccini | |- !{{знамеикона|Малта}} Малта |PBS |Beppe|Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |Beppe Caruana, Matthew Caruana, Matthew James Borg, Matthew Mercieca | |- !{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |RTCG |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |Marko Kon, Vasilije Čolan | style="text-align: left;" |<ref name="JESC26 Lineup" /> |- !{{знамеикона|Холандија}} Холандија |AVROTROS |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |Mell Jonk, Ton Dijkman | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Македонија}} Македонија |MRT |Ана Стојановска |Идната јас |македонски | style="text-align: left;" |Ilcho Nechovski, Nikola Micevski | style="text-align: left;" |<ref name="North Macedonia 1" /><ref name="North Macedonia 2" /> |- !{{знамеикона|Полска}} Полска |TVP |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |Antoni Alagierski, Małgorzata Uściłowska, Mikołaj Trybulec, Ulrich Harrison | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Португалија}} Португалија |RTP |Салвадор Рио |"Alma"|"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски | style="text-align: left;" |Diogo Piçarra | style="text-align: left;" |<ref name="Portugal 2" /> |- !{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино |SMRTV |Violamarie|Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |Denny Montesi, Emilio Munda ,Piero Romitelli | |- !{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |RTVE |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |Blas Cantó, Carlos Almazán, Daniel Ángelo, Lucas Paulano |- !{{знамеикона|Украина}} Украина |Suspline | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |Svitlana Tarabarova | style="text-align: left;" |<ref name="Ukraine 1" /> |} == Продукција == Датумот на одржување на натпреварот, 24 октомври, е порано од вообичаеното, имајќи предвид дека повеќето претходни изданија се одржуваа во ноември. Според PBS, изборот на датумот е направен од логистички причини. Шоуто ќе започне во 21:00 часот по средноевропско летно време (CEST), што е подоцна од почетокот на неодамнешните изданија. Од 2016 година, натпреварот вообичаено започнуваше помеѓу 16:00 и 18:00 часот по средноевропско време. === Визуелен и сценски дизајн === На 7 септември 2026 година, PBS ја претстави официјалната тематска уметност и сценографијата за натпреварот во 2026 година. Тематската уметност, насловена „Феста“, е инспирирана од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Таа се одликува со шарени кривини и геометриски форми кои го врамуваат официјалното лого, потсетувајќи на богатите и украсени декорации карактеристични за фестивалите. Сценскиот дизајн вклучува централна сценска зона опкружена со елементи инспирирани од традиционалните малтешки улици, меѓу кои шарени фасади и препознатливи балкони. === Водители === Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар беа потврдени како водители на натпреварот на 15 септември 2026 година. Тројцата претходно беа водители и на „Malta Eurovision Song Contest 2026“. Две од водителките претходно го имаат освоено Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Каучи победи во 2013 година, додека Чукуњере триумфираше во 2015 година. Чукуњере подоцна ја претставуваше Малта и на Евровизискиот натпревар во 2021 година. == Преглед на натреправорт == Натпреваротќе се одржи на 24 октомври 2026 година во 21:00 часот по средноевропско време. Шеснаесет земји ќе учествуваат, а распоредот за работа е објавен на 28 септември. Сите земји кои се натпреваруваат ќе имаат право да гласаат со гласањето на жирито, како и земјите-учеснички и неучеснички според збирното меѓународно гласање преку Интернет. {| class="wikitable sortable" |+ !Ред. бр. !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- !14 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Албанија}} Албанија |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |62 |15 |- !style="background-color: gold;"| 08 !style="background-color: gold; text-align: left; "|{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |style="background-color: gold;"| Наре |style="background-color: gold;"|"Boo!" |style="background-color: gold;"|ерменски, англиски |style="background-color: gold;"|202 |style="background-color: gold;"|1 |- !02 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Кипар}} Кипар |Хери Горгиу | "Who i can be" |"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |98 |10 |- !06 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Франција}} Франција | Alec |Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |165 |3 |- !15 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Грузија}} Грузија |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |145 |5 |- !13 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Ирска}} Ирска | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |64 |14 |- !10 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Италија}} Италија |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |87 |11 |- !09 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Малта}} Малта | Beppe |Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |136 |7 |- !04 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |68 |12 |- !01 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Холандија}} Холандија |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |126 |8 |- !12 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Македонија}} Македонија |Ана Стојановска |Идната јас |македонски |57 |16 |- !07 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Полска}} Полска |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |144 |6 |- !03 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Португалија}} Португалија |Салвадор Рио | "Alma" |"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски |64 |13 |- !05 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино | Violamarie |Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |148 |4 |- !16 !style="text-align: left;"|{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |184 |2 |- !11 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Украина}} Украина | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |106 |9 |} == Детално гласање == {| class="wikitable mw-collapsible" |+Поделени гласови ! rowspan="2" |Место ! colspan="2" |Комбинирано ! colspan="2" |Жири ! colspan="2" |Онлајн гласање |- !Држава !Место !Држава !Место !Држава !Место |- !1 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|202 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |114 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|99 |- !2 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |184 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |108 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |78 |- !3 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |165 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|103 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |76 |- !4 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |148 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |94 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |68 |- !5 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |145 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |86 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |61 |- !6 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |144 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |83 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |59 |- !7 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |136 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |71 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |55 |- !8 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |126 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |70 | rowspan="3" |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} | rowspan="3" |51 |- !9 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |106 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |52 |- !10 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |98 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |41 |- !11 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |87 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |38 | rowspan="2" |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |50 |- !12 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |68 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |20 |- !13 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |19 | rowspan="2" |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} {{Esc|Италија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |46 |- !14 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |14 |- !15 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |62 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |9 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |44 |- !16 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |57 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |6 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |43 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" |+ Детални резултати од гласањето |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align: left; background: #F2F2F2;" | Начин на гласање:<br />{{legend|#EFA4A9|100% онлаjн гласови|outline=#AAAAAA}}{{legend|#A4D1EF|100% Жири|outline=#AAAAAA}} ! scope="col" rowspan="3" {{vert header|nb=y|Вкупно}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Гласови од жири}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Онлајн гласање}} ! scope="colgroup" colspan="16" | Гласови од ќири |- ! scope="col" {{vert header|nb=y|Холандија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Кипар}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Португалија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Црна Гора}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Сан Марино}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Франција}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Полска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ерменија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Малта}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Италија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Украина}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Македонија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ирска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Албанија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Грузија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Шпанија}} |- | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #EFA4A9;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | |- ! scope="rowgroup" rowspan="17" {{vert header|va=middle|Учесници}} ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Холандија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 126 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 71 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 55 | style="background: #aaa;" | || 3 || 10 || || || 3 || 8 || 10 || 1 || 4 || 5 || || '''12'''|| 7 || 8 || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Кипар | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 98 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 52 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 7 || style="background: #aaa;" | || || 7 || 1 || || 4 || '''12'''|| 5 || 2 || 2 || 5 || 4 || || 2 || 1 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Португалија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 14 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | || || style="background: #aaa;" | || || || 7 || || || || || 3 || || || || || 4 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Црна Гора | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 9 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 59 | || || || style="background: #aaa;" | || 5 || 1 || || || || || || || || 3 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Сан Марино | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 148 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 70 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 78 | 2 || 7 || 6 || '''12'''|| style="background: #aaa;" | || || 3 || 5 || 10 || 1 || 1 || || 8 || 10 || 3 || 2 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Франција | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 165 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 114 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | '''12'''|| 4 || '''12'''|| 5 || || style="background: #aaa;" | || '''12'''|| 6 || 4 || 8 || 10 || '''12'''|| 10 || || 7 || '''12''' |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Полска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 144 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 83 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 61 | 6 || 8 || 8 || 4 || || 6 || style="background: #aaa;" | || 3 || 7 || 3 || '''12'''|| 8 || 5 || || 6 || 7 |- style="background:gold;" ! scope="row" style="text-align:left; font-weight:bold; background:gold;" | Ерменија | style="text-align: right; background:gold;" | 202 | style="text-align: right; background:gold;" | 103 | style="text-align: right; background:gold;" | 99 | 10 || '''12'''|| 3 || || 10 || 8 || 6 || style="background: #aaa;" | || 8 || 6 || 8 || 7 || 2 || '''12'''|| 5 || 6 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Малта | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 136 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 86 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | 3 || 6 || 4 || 10 || 8 || || || 8 || style="background: #aaa;" | || 7 || 4 || 4 || 7 || 5 || '''12'''|| 8 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Италија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 87 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 41 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 1 || 5 || || || 7 || 10 || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || 6 || || || 4 || 3 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Украина | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 106 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 38 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | 5 || 1 || 5 || 3 || 2 || 4 || 5 || 1 || 2 || || style="background: #aaa;" | || 3 || || 1 || 1 || 5 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Македонија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 57 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 6 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | || || || 1 || || 2 || 1 || || || || || style="background: #aaa;" | || || 2 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Ирска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 20 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 44 | || || 1 || 2 || 4 || || 2 || || || 5 || || || style="background: #aaa;" | || 6 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Албанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 62 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 19 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 43 | || 2 || || || '''12'''|| || || || || || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Грузија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 145 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 94 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | 8 || || 2 || 8 || 6 || '''12'''|| 10 || 7 || 6 || '''12'''|| 7 || 3 | 1 || 1 || 4 || style="background: #aaa;" | || 10 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Шпанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 184 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 108 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 76 | 4 || 10 || 7 || 6 || 3 || 5 || 7 || 4 || '''12'''|| 10 || 6 || 10 || 6 || 8 || 10 || style="background: #aaa;" | |} === 12 поени === Подолу е прикажана листа на доделени 12 поени од страна на стручното жири {| class="wikitable plainrowheaders" |+ 12 поени од стручното жири |- ! scope="col" |# ! scope="col" | Доделени на ! scope="col" | Доделени од |- | 5 | {{Esc|Франција|Junior|y=2026}} | {{Esc|Холандија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Полска|Junior|y=2026}}, {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |- | rowspan="2"| 2 | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Албанија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Франција|Junior|y=2026}}, {{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |- | rowspan="7"| 1 | {{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Полска|Junior|y=2026}} | {{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} | {{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |} == Емитувања == Сите радиодифузери што учествуваат на натпреварот можат да изберат коментатори кои ќе бидат присутни на самото место или ќе работат од далечина, со цел на локалната публика да ѝ обезбедат дополнителни информации и увид во текот на натпреварот и гласањето. Иако учесничките земји се обврзани да го емитуваат делот од програмата во кој се објавуваат резултатите од гласањето во нивната земја, повеќето радиодифузери го емитуваат целиот натпревар. Натпреварот го пренесуваат и одредени радиодифузери од земји кои не учествуваат. Официјалниот канал на Детскиот натпревар за песна на Евровизија на YouTube обезбедува меѓународен пренос во живо без коментар. Следуваат радиодифузерите кои целосно или делумно ги потврдиле своите планови за емитување на натпреварот и/или назначувањето на коментатори: {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |Потврдени емитувачи и коментатори ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Емитувач ! scope="col" | Канал(и) ! scope="col" | Коментатор(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Италија}} | РАИ | Рај Гулп | Марио Акамоа | style="text-align: left;" | <ref name="Italy 1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rai.it/ufficiostampa/articoli/2026/05/Rai-Kids-porta-a-Cartoons-on-the-Bay-le-anticipazioni-del-prossimo-autunno-5b5a2b27-6006-464a-809e-0737a7a33054.html|title=Rai Kids porta a Cartoons on the Bay le anticipazioni del prossimo autunno|date=2026-06-02|publisher=RAI|language=it|trans-title=Rai Kids brings previews of next fall to Cartoons on the Bay|accessdate=2026-06-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rai.it/dl/doc/1783019471353_KIDS.pdf|title=Rai Kids - L'autunno 2026 tra continuità e innovazione|date=3 July 2026|work=[[RAI]]|language=it|trans-title=Rai Kids - Fall 2026: A Balance of Continuity and Innovation|quote=Rai Gulp rafforza anche la propria dimensione internazionale partecipando al Junior Eurovision Song Contest, in programma a Malta il 24 ottobre.}}</ref> |- ! scope="row" |{{знамеикона|Македонија}} | [[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | [[МРТ 1]], {{Меѓујазична врска|MRT 5|mk|МРТ 5}} | style="text-align: left;" | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/sites/default/files/%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%98%D0%A8%D0%9D%D0%90%20%D0%9F%D0%A0%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%9C%D0%90%20%D0%97%D0%90%20%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%9E%D0%A2%D0%90%20%D0%9D%D0%90%20%D0%9C%D0%A0%D0%A2%20%D0%97%D0%90%202026%20%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%98%D0%9D%D0%90.pdf|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|date=2025-11-05|work=[[Macedonian Radio Television]]|page=21, 84|language=mk|trans-title=Annual work program of Macedonian Radio Television for 2026|accessdate=2025-11-05|quote=Со континуираното учество на МРТ на Јуниорскиот Евросонг, се гради и трајна едукативна платформа, преку која децата учат за тимска работа, сценска дисциплина, културна разноликост и медиумска одговорност. Оваа манифестација е многу повеќе од натпревар {{ndash}} таа е инвестиција во младите генерации и нивниот културен и уметнички развој.}}</ref> |- ! scope="row" |{{знамеикона|Шпанија}} | РТВЕ | La1 | style="text-align: left;" | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/08/08/hiszpania-eurowizja-junior-2026-la-1/|title=Hiszpania wyemituje Eurowizję Junior 2026 na kanale La 1|last=Dulkiewicz|first=Oktawia|date=2026-08-08|work=ESCSpot|language=pl|accessdate=2026-08-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/10/spain-junior-eurovision-2026-broadcast-la-1-rtve-play/|title=Spain: Junior Eurovision 2026 Will Be Broadcast on La 1 and RTVE Play|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=10 August 2026}}</ref> |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |'''Потврдени радиодифузери и коментатори во земји кои не учествуваат''' ! scope="col" |Држава ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" |Реф. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Косово}} |RTK | style="text-align: left;" | | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/17/kosovo-intends-broadcast-junior-eurovision-2026-for-the-first-time-since-2013/|title=Kosovo: Intends to Broadcast Junior Eurovision for the First Time Since 2013|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=17 September 2026}}</ref> |} == Поврзано == * [[Евровизија 2026|Евровизиски натпревар за песна 2026]] * Евровизија за млади музичари 2026 * [[Избор за песна на Евровизија - Азија|Евровизиски натпревар за песна Азија 2026]] == Извори == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Матична|https://junior.eurovision.com/}} {{Junior Eurovision Song Contest 2026}}{{Детски избор за песна на Евровизија}} [[Категорија:Статии со текст на црногорски]] qzgnrxutq8xf0achtnj0b3rol075ek1 5649707 5649706 2026-10-25T13:27:55Z BT405 9277 /* 12 поени */ 5649707 wikitext text/x-wiki {{Infobox JuniorEurovision|name=Детска Евровизија 2026|final=24 октомври 2026|venue=[[Malta Fairs & Conventions Centre]]<br>Ta' Qali, Малта|director=Мартин Грин|presenters=Гаја Цаучи, Дестини Чукенјере, Кенај Цутајар|entries=16|winner=<!-- Map Legend Colours —Please DO NOT add country names to this section: it will not change the map. --> {{знамеикона|Ерменија}}Ерменија <br>„Booo“|vote=|host=[[Public Broadcasting Services]] (PBS)|карта=JESC_2026_Map_2.svg|finalists=1|слика=|slogan=United by Music - обединети од музика|извршен_продуцент=Герт Карк|не_учествуваат={{знамеикона|Азербејџан}}Азербејџан<br> {{знамеикона|Хрватска}}Хрватска|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|веб-страница=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|претходна=2025|победник=}} '''Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026''' ќе биде 24-тото издание на Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Натпреварот ќе се одржи на 24 октомври 2026 година во Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, Малта. Домаќини на натпреварот ќе бидат Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар. Натпреварот го организираат Европската радиодифузна унија (EBU) и малтешкиот јавен радиодифузен сервис PBS. Ова ќе биде третпат Детскиот натпревар за песна на Евровизија да се одржи на Малта, по изданијата во 2014 и 2016 година, кои исто така беа организирани од PBS. Изданието во 2026 година ќе биде и првото во историјата на натпреварот што ќе се одржи во октомври. Радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот, додека Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако и претходната година не беа дел од натпреварот. == Локација == За разлика од Евровизискиот натпревар, победничкиот радиодифузер на Детскиот натпревар за песна на Евровизија од претходната година нема автоматско право да биде домаќин на следното издание. Сепак, од 2011 година, со исклучок на 2012, 2015, 2018 и 2024 година, стана вообичаено победничката земја да го организира следното издание. Од 2019 година, победничкиот радиодифузер има право на прв избор за домаќинство на следниот натпревар. На 18 декември 2025 година, францускиот радиодифузер France Télévisions, кој победи на натпреварот во 2025 година, објави дека се откажува од домаќинството на изданието во 2026 година, наведувајќи ги плановите за намалување на трошоците. Ова беше вторпат во период од три години France Télévisions да одбие да го организира натпреварот, откако истото го стори и во 2024 година. По одлуката на France Télévisions, SMRTV го објави Сан Марино како кандидат за домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026. На 15 мај 2026 година, ЕБУ објави дека Малта е избрана за домаќин на натпреварот во 2026 година. За местото на одржување е избран Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, кој за потребите на настанот ќе биде трансформиран во „Евровизиско село“, инспирирано од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Ова ќе биде третпат Малта да биде домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, по изданијата во 2014 и 2016 година.{{Location map many|Malta}} == Учесници == За учество на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, потребно е земјата да има национален радиодифузер со активно членство во ЕБУ, кој може да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо на целата територија на земјата. ЕБУ испраќа покана за учество до сите свои активни членови. На 24 јули 2026 година, ЕБУ објави дека радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот во 2026 година. Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако претходната година остварија еднократни настапи. {| class="wikitable" !Држава !Радиодифузер !Изведувач !Песна !Јазик !Автор !Реф. |- !{{знамеикона|Албанија}} Албанија |RTSH |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |Eriona Rushiti, Rei Bezhani | style="text-align: left;" |<ref name="Albania 1" /> |- !{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |AMPTV|AMPTV | style="text-align: left;" |Наре |"Boo!" |ерменски, англиски |Grigor Kyokchyan, Lilit Navasardyan | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Кипар}} Кипар |CyBC |Хери Горгиу |"Who i can be"|"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |Anna-Klara Folin, Laurell Barker, Nathalie Brydolf, Thomas Stengaard,Victoria Chalkitis | |- !{{знамеикона|Франција}} Франција |FTV |Alec|Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |Alec Burette, Malory Legardinier | style="text-align: left;" |<ref name="France 2" /> |- !{{знамеикона|Грузија}} Грузија |GPB |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |Giorgi Kukhianidze, Irina Sanikidze | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Ирска}} Ирска |TG4|TG4 | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |Ben Pyne, Larissa Tormey, Remy Borsboom, Shauna Carrick | style="text-align: left;" |<ref name="Ireland 1" /><ref name="Ireland 2" /> |- !{{знамеикона|Италија}} Италија |RAI |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |Fabio Zanolini, Gregorio Castellani, Luca Faccini | |- !{{знамеикона|Малта}} Малта |PBS |Beppe|Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |Beppe Caruana, Matthew Caruana, Matthew James Borg, Matthew Mercieca | |- !{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |RTCG |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |Marko Kon, Vasilije Čolan | style="text-align: left;" |<ref name="JESC26 Lineup" /> |- !{{знамеикона|Холандија}} Холандија |AVROTROS |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |Mell Jonk, Ton Dijkman | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Македонија}} Македонија |MRT |Ана Стојановска |Идната јас |македонски | style="text-align: left;" |Ilcho Nechovski, Nikola Micevski | style="text-align: left;" |<ref name="North Macedonia 1" /><ref name="North Macedonia 2" /> |- !{{знамеикона|Полска}} Полска |TVP |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |Antoni Alagierski, Małgorzata Uściłowska, Mikołaj Trybulec, Ulrich Harrison | style="text-align: left;" | |- !{{знамеикона|Португалија}} Португалија |RTP |Салвадор Рио |"Alma"|"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски | style="text-align: left;" |Diogo Piçarra | style="text-align: left;" |<ref name="Portugal 2" /> |- !{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино |SMRTV |Violamarie|Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |Denny Montesi, Emilio Munda ,Piero Romitelli | |- !{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |RTVE |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |Blas Cantó, Carlos Almazán, Daniel Ángelo, Lucas Paulano |- !{{знамеикона|Украина}} Украина |Suspline | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |Svitlana Tarabarova | style="text-align: left;" |<ref name="Ukraine 1" /> |} == Продукција == Датумот на одржување на натпреварот, 24 октомври, е порано од вообичаеното, имајќи предвид дека повеќето претходни изданија се одржуваа во ноември. Според PBS, изборот на датумот е направен од логистички причини. Шоуто ќе започне во 21:00 часот по средноевропско летно време (CEST), што е подоцна од почетокот на неодамнешните изданија. Од 2016 година, натпреварот вообичаено започнуваше помеѓу 16:00 и 18:00 часот по средноевропско време. === Визуелен и сценски дизајн === На 7 септември 2026 година, PBS ја претстави официјалната тематска уметност и сценографијата за натпреварот во 2026 година. Тематската уметност, насловена „Феста“, е инспирирана од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Таа се одликува со шарени кривини и геометриски форми кои го врамуваат официјалното лого, потсетувајќи на богатите и украсени декорации карактеристични за фестивалите. Сценскиот дизајн вклучува централна сценска зона опкружена со елементи инспирирани од традиционалните малтешки улици, меѓу кои шарени фасади и препознатливи балкони. === Водители === Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар беа потврдени како водители на натпреварот на 15 септември 2026 година. Тројцата претходно беа водители и на „Malta Eurovision Song Contest 2026“. Две од водителките претходно го имаат освоено Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Каучи победи во 2013 година, додека Чукуњере триумфираше во 2015 година. Чукуњере подоцна ја претставуваше Малта и на Евровизискиот натпревар во 2021 година. == Преглед на натреправорт == Натпреваротќе се одржи на 24 октомври 2026 година во 21:00 часот по средноевропско време. Шеснаесет земји ќе учествуваат, а распоредот за работа е објавен на 28 септември. Сите земји кои се натпреваруваат ќе имаат право да гласаат со гласањето на жирито, како и земјите-учеснички и неучеснички според збирното меѓународно гласање преку Интернет. {| class="wikitable sortable" |+ !Ред. бр. !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- !14 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Албанија}} Албанија |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |62 |15 |- !style="background-color: gold;"| 08 !style="background-color: gold; text-align: left; "|{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |style="background-color: gold;"| Наре |style="background-color: gold;"|"Boo!" |style="background-color: gold;"|ерменски, англиски |style="background-color: gold;"|202 |style="background-color: gold;"|1 |- !02 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Кипар}} Кипар |Хери Горгиу | "Who i can be" |"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |98 |10 |- !06 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Франција}} Франција | Alec |Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |165 |3 |- !15 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Грузија}} Грузија |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |145 |5 |- !13 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Ирска}} Ирска | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |64 |14 |- !10 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Италија}} Италија |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |87 |11 |- !09 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Малта}} Малта | Beppe |Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |136 |7 |- !04 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |68 |12 |- !01 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Холандија}} Холандија |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |126 |8 |- !12 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Македонија}} Македонија |Ана Стојановска |Идната јас |македонски |57 |16 |- !07 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Полска}} Полска |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |144 |6 |- !03 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Португалија}} Португалија |Салвадор Рио | "Alma" |"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски |64 |13 |- !05 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино | Violamarie |Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |148 |4 |- !16 !style="text-align: left;"|{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |184 |2 |- !11 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Украина}} Украина | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |106 |9 |} == Детално гласање == {| class="wikitable mw-collapsible" |+Поделени гласови ! rowspan="2" |Место ! colspan="2" |Комбинирано ! colspan="2" |Жири ! colspan="2" |Онлајн гласање |- !Држава !Место !Држава !Место !Држава !Место |- !1 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|202 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |114 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|99 |- !2 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |184 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |108 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |78 |- !3 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |165 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|103 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |76 |- !4 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |148 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |94 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |68 |- !5 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |145 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |86 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |61 |- !6 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |144 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |83 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |59 |- !7 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |136 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |71 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |55 |- !8 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |126 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |70 | rowspan="3" |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} | rowspan="3" |51 |- !9 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |106 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |52 |- !10 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |98 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |41 |- !11 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |87 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |38 | rowspan="2" |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |50 |- !12 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |68 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |20 |- !13 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |19 | rowspan="2" |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} {{Esc|Италија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |46 |- !14 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |14 |- !15 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |62 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |9 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |44 |- !16 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |57 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |6 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |43 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" |+ Детални резултати од гласањето |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align: left; background: #F2F2F2;" | Начин на гласање:<br />{{legend|#EFA4A9|100% онлаjн гласови|outline=#AAAAAA}}{{legend|#A4D1EF|100% Жири|outline=#AAAAAA}} ! scope="col" rowspan="3" {{vert header|nb=y|Вкупно}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Гласови од жири}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Онлајн гласање}} ! scope="colgroup" colspan="16" | Гласови од ќири |- ! scope="col" {{vert header|nb=y|Холандија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Кипар}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Португалија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Црна Гора}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Сан Марино}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Франција}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Полска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ерменија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Малта}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Италија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Украина}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Македонија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ирска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Албанија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Грузија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Шпанија}} |- | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #EFA4A9;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | |- ! scope="rowgroup" rowspan="17" {{vert header|va=middle|Учесници}} ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Холандија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 126 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 71 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 55 | style="background: #aaa;" | || 3 || 10 || || || 3 || 8 || 10 || 1 || 4 || 5 || || '''12'''|| 7 || 8 || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Кипар | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 98 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 52 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 7 || style="background: #aaa;" | || || 7 || 1 || || 4 || '''12'''|| 5 || 2 || 2 || 5 || 4 || || 2 || 1 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Португалија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 14 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | || || style="background: #aaa;" | || || || 7 || || || || || 3 || || || || || 4 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Црна Гора | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 9 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 59 | || || || style="background: #aaa;" | || 5 || 1 || || || || || || || || 3 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Сан Марино | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 148 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 70 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 78 | 2 || 7 || 6 || '''12'''|| style="background: #aaa;" | || || 3 || 5 || 10 || 1 || 1 || || 8 || 10 || 3 || 2 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Франција | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 165 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 114 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | '''12'''|| 4 || '''12'''|| 5 || || style="background: #aaa;" | || '''12'''|| 6 || 4 || 8 || 10 || '''12'''|| 10 || || 7 || '''12''' |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Полска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 144 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 83 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 61 | 6 || 8 || 8 || 4 || || 6 || style="background: #aaa;" | || 3 || 7 || 3 || '''12'''|| 8 || 5 || || 6 || 7 |- style="background:gold;" ! scope="row" style="text-align:left; font-weight:bold; background:gold;" | Ерменија | style="text-align: right; background:gold;" | 202 | style="text-align: right; background:gold;" | 103 | style="text-align: right; background:gold;" | 99 | 10 || '''12'''|| 3 || || 10 || 8 || 6 || style="background: #aaa;" | || 8 || 6 || 8 || 7 || 2 || '''12'''|| 5 || 6 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Малта | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 136 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 86 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | 3 || 6 || 4 || 10 || 8 || || || 8 || style="background: #aaa;" | || 7 || 4 || 4 || 7 || 5 || '''12'''|| 8 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Италија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 87 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 41 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 1 || 5 || || || 7 || 10 || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || 6 || || || 4 || 3 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Украина | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 106 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 38 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | 5 || 1 || 5 || 3 || 2 || 4 || 5 || 1 || 2 || || style="background: #aaa;" | || 3 || || 1 || 1 || 5 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Македонија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 57 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 6 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | || || || 1 || || 2 || 1 || || || || || style="background: #aaa;" | || || 2 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Ирска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 20 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 44 | || || 1 || 2 || 4 || || 2 || || || 5 || || || style="background: #aaa;" | || 6 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Албанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 62 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 19 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 43 | || 2 || || || '''12'''|| || || || || || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Грузија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 145 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 94 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | 8 || || 2 || 8 || 6 || '''12'''|| 10 || 7 || 6 || '''12'''|| 7 || 3 | 1 || 1 || 4 || style="background: #aaa;" | || 10 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Шпанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 184 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 108 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 76 | 4 || 10 || 7 || 6 || 3 || 5 || 7 || 4 || '''12'''|| 10 || 6 || 10 || 6 || 8 || 10 || style="background: #aaa;" | |} === 12 поени === Подолу е прикажана листа на доделени 12 поени од страна на стручното жири {| class="wikitable plainrowheaders" |+ 12 поени од стручното жири |- ! scope="col" |# ! scope="col" | Доделени на ! scope="col" | Доделени од |- | 5 | {{Esc|Франција|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Полска|Junior|y=2026}}, {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="2"| 2 | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}}</p> |- | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Франција|Junior|y=2026}}, {{Esc|Италија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="7"| 1 | {{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Полска|Junior|y=2026}} | {{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} | {{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |} == Емитувања == Сите радиодифузери што учествуваат на натпреварот можат да изберат коментатори кои ќе бидат присутни на самото место или ќе работат од далечина, со цел на локалната публика да ѝ обезбедат дополнителни информации и увид во текот на натпреварот и гласањето. Иако учесничките земји се обврзани да го емитуваат делот од програмата во кој се објавуваат резултатите од гласањето во нивната земја, повеќето радиодифузери го емитуваат целиот натпревар. Натпреварот го пренесуваат и одредени радиодифузери од земји кои не учествуваат. Официјалниот канал на Детскиот натпревар за песна на Евровизија на YouTube обезбедува меѓународен пренос во живо без коментар. Следуваат радиодифузерите кои целосно или делумно ги потврдиле своите планови за емитување на натпреварот и/или назначувањето на коментатори: {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |Потврдени емитувачи и коментатори ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Емитувач ! scope="col" | Канал(и) ! scope="col" | Коментатор(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Италија}} | РАИ | Рај Гулп | Марио Акамоа | style="text-align: left;" | <ref name="Italy 1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rai.it/ufficiostampa/articoli/2026/05/Rai-Kids-porta-a-Cartoons-on-the-Bay-le-anticipazioni-del-prossimo-autunno-5b5a2b27-6006-464a-809e-0737a7a33054.html|title=Rai Kids porta a Cartoons on the Bay le anticipazioni del prossimo autunno|date=2026-06-02|publisher=RAI|language=it|trans-title=Rai Kids brings previews of next fall to Cartoons on the Bay|accessdate=2026-06-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rai.it/dl/doc/1783019471353_KIDS.pdf|title=Rai Kids - L'autunno 2026 tra continuità e innovazione|date=3 July 2026|work=[[RAI]]|language=it|trans-title=Rai Kids - Fall 2026: A Balance of Continuity and Innovation|quote=Rai Gulp rafforza anche la propria dimensione internazionale partecipando al Junior Eurovision Song Contest, in programma a Malta il 24 ottobre.}}</ref> |- ! scope="row" |{{знамеикона|Македонија}} | [[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | [[МРТ 1]], {{Меѓујазична врска|MRT 5|mk|МРТ 5}} | style="text-align: left;" | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/sites/default/files/%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%98%D0%A8%D0%9D%D0%90%20%D0%9F%D0%A0%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%9C%D0%90%20%D0%97%D0%90%20%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%9E%D0%A2%D0%90%20%D0%9D%D0%90%20%D0%9C%D0%A0%D0%A2%20%D0%97%D0%90%202026%20%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%98%D0%9D%D0%90.pdf|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|date=2025-11-05|work=[[Macedonian Radio Television]]|page=21, 84|language=mk|trans-title=Annual work program of Macedonian Radio Television for 2026|accessdate=2025-11-05|quote=Со континуираното учество на МРТ на Јуниорскиот Евросонг, се гради и трајна едукативна платформа, преку која децата учат за тимска работа, сценска дисциплина, културна разноликост и медиумска одговорност. Оваа манифестација е многу повеќе од натпревар {{ndash}} таа е инвестиција во младите генерации и нивниот културен и уметнички развој.}}</ref> |- ! scope="row" |{{знамеикона|Шпанија}} | РТВЕ | La1 | style="text-align: left;" | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/08/08/hiszpania-eurowizja-junior-2026-la-1/|title=Hiszpania wyemituje Eurowizję Junior 2026 na kanale La 1|last=Dulkiewicz|first=Oktawia|date=2026-08-08|work=ESCSpot|language=pl|accessdate=2026-08-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/08/10/spain-junior-eurovision-2026-broadcast-la-1-rtve-play/|title=Spain: Junior Eurovision 2026 Will Be Broadcast on La 1 and RTVE Play|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=10 August 2026}}</ref> |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |'''Потврдени радиодифузери и коментатори во земји кои не учествуваат''' ! scope="col" |Држава ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" |Реф. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Косово}} |RTK | style="text-align: left;" | | | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/17/kosovo-intends-broadcast-junior-eurovision-2026-for-the-first-time-since-2013/|title=Kosovo: Intends to Broadcast Junior Eurovision for the First Time Since 2013|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=17 September 2026}}</ref> |} == Поврзано == * [[Евровизија 2026|Евровизиски натпревар за песна 2026]] * Евровизија за млади музичари 2026 * [[Избор за песна на Евровизија - Азија|Евровизиски натпревар за песна Азија 2026]] == Извори == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Матична|https://junior.eurovision.com/}} {{Junior Eurovision Song Contest 2026}}{{Детски избор за песна на Евровизија}} [[Категорија:Статии со текст на црногорски]] p241tubjfit5voqabaw7gh1sr5x11nm 5649715 5649707 2026-10-25T13:58:09Z BT405 9277 /* Учесници */ 5649715 wikitext text/x-wiki {{Infobox JuniorEurovision|name=Детска Евровизија 2026|final=24 октомври 2026|venue=[[Malta Fairs & Conventions Centre]]<br>Ta' Qali, Малта|director=Мартин Грин|presenters=Гаја Цаучи, Дестини Чукенјере, Кенај Цутајар|entries=16|winner=<!-- Map Legend Colours —Please DO NOT add country names to this section: it will not change the map. --> {{знамеикона|Ерменија}}Ерменија <br>„Booo“|vote=|host=[[Public Broadcasting Services]] (PBS)|карта=JESC_2026_Map_2.svg|finalists=1|слика=|slogan=United by Music - обединети од музика|извршен_продуцент=Герт Карк|не_учествуваат={{знамеикона|Азербејџан}}Азербејџан<br> {{знамеикона|Хрватска}}Хрватска|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|веб-страница=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|претходна=2025|победник=}} '''Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026''' беше 24-тото издание на Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Натпреварот се одржа на 24 октомври 2026 година во Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, Малта. Домаќини на натпреварот беа Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар. Натпреварот беше организиран од Европската радиодифузна унија (EBU) и малтешкиот јавен радиодифузен сервис PBS. Ова беше третпат Детскиот натпревар за песна на Евровизија да се одржи на Малта, по изданијата во 2014 и 2016 година, кои исто така беа организирани од PBS. Изданието во 2026 година беше и првото во историјата на натпреварот што се одржа во октомври. Радиодифузери од 16 земји учествуваа на натпреварот, додека Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако и претходната година не беа дел од натпреварот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/10/24/junior-eurovision-updated-facts-and-figures-following-the-2026-contest/|title=Junior Eurovision: The Updated Facts and Figures Following The 2026 Contest|last=Granger|first=Anthony|date=2026-10-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Локација == За разлика од Евровизискиот натпревар, победничкиот радиодифузер на Детскиот натпревар за песна на Евровизија од претходната година нема автоматско право да биде домаќин на следното издание. Сепак, од 2011 година, со исклучок на 2012, 2015, 2018 и 2024 година, стана вообичаено победничката земја да го организира следното издание. Од 2019 година, победничкиот радиодифузер има право на прв избор за домаќинство на следниот натпревар. На 18 декември 2025 година, францускиот радиодифузер France Télévisions, кој победи на натпреварот во 2025 година, објави дека се откажува од домаќинството на изданието во 2026 година, наведувајќи ги плановите за намалување на трошоците. Ова беше вторпат во период од три години France Télévisions да одбие да го организира натпреварот, откако истото го стори и во 2024 година. По одлуката на France Télévisions, SMRTV го објави Сан Марино како кандидат за домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026.<ref>{{Наведени вести|url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024|title=Spain will host Junior Eurovision 2024|date=2024-02-14|work=Eurovision Song Contest|access-date=2026-10-25|language=en}}</ref> На 15 мај 2026 година, ЕБУ објави дека Малта е избрана за домаќин на натпреварот во 2026 година. За местото на одржување е избран Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, кој за потребите на настанот ќе биде трансформиран во „Евровизиско село“, инспирирано од традиционалните патронатски фестивали на Малта.<ref>{{Наведени вести|url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024|title=Spain will host Junior Eurovision 2024|date=2024-02-14|work=Eurovision Song Contest|access-date=2026-10-25|language=en}}</ref> Ова беше третпат Малта да биде домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, по изданијата во 2014 и 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ebu.ch/news/2026/05/malta-to-host-junior-eurovision-song-contest-2026|title=Malta to host Junior Eurovision Song Contest 2026|last=Union (EBU)|first=European Broadcasting|date=2026-05-15|work=www.ebu.ch|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/25/sixteen-countries-junior-eurovision-2026/|title=🇲🇹 Sixteen Countries to Compete in Junior Eurovision 2026|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-25|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref>{{Location map many|Malta}} == Учесници == За учество на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, потребно е земјата да има национален радиодифузер со активно членство во ЕБУ, кој може да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо на целата територија на земјата. ЕБУ испраќа покана за учество до сите свои активни членови. На 24 јули 2026 година, ЕБУ објави дека радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот во 2026 година. Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако претходната година остварија еднократни настапи. {| class="wikitable" !Држава !Радиодифузер !Изведувач !Песна !Јазик !Автор !Реф. |- !{{знамеикона|Албанија}} Албанија |RTSH |Еслин Курти |"Kërce me mua" (Танцувај со мене) |албански |Ериона Рушити, Реј Безани | style="text-align: left;" |<ref name="Albania 1" /> |- !{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |AMPTV|AMPTV | style="text-align: left;" |Наре |"Boo!" (Бу!) |ерменски, англиски |Григор Ќокчијан, Лилит Навасардијан | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/nare/|title=Naré|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Кипар}} Кипар |CyBC |Хери Горгиу |"Who i can be"|"Who I Can Be" (Која можам да бидам) | style="text-align: left;" |грчки, англиски |Ана-Клара Фолин, Лорел Баркер, Натали Бридолф, Томас Стенгард, Викторија Халкитис |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/harry-georgiou/|title=Harry Georgiou|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Франција}} Франција |FTV |Alec|Алек | style="text-align: left;" |"Comment tu vas?" (Како си?) |француски |Алек Бирет, Малори Легардиние | style="text-align: left;" |<ref name="France 2" /> |- !{{знамеикона|Грузија}} Грузија |GPB |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" (Сонце на покривите) |грузијски |Гиорги Кукианидзе, Ирина Саникидзе | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/davit-lomidze/|title=Davit Lomitze representing Georgia at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Ирска}} Ирска |TG4|TG4 | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"Níos láidre" (Посилен) |ирски |Бен Пајн, Лариса Тормеј, Реми Борсбом, Шона Карик | style="text-align: left;" |<ref name="Ireland 1" /><ref name="Ireland 2" /> |- !{{знамеикона|Италија}} Италија |RAI |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"Che cos'è l'amore?" (Што е љубовта?) |италијански |Фабио Занолини, Грегорио Кастелани, Лука Фачини |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/matteo/|title=Matteo Trullu|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Малта}} Малта |PBS |Beppe|Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" (Сина птица) |англиски |Бепе Каруана, Метју Каруана, Метју Џејмс Борг, Метју Мерсиека |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/beppe/|title=Beppe|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |RTCG |Мија Вујовиќ |"Muzika nas spaja" (Музика нè спојува) | style="text-align: left;" |црногорски |Марко Кон, Василије Чолан | style="text-align: left;" |<ref name="JESC26 Lineup" /> |- !{{знамеикона|Холандија}} Холандија |AVROTROS |Мариа |"Stronger Together" (Посилни заедно) |холандски, англиски |Мел Јонк, Тон Дајкман | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/maria/|title=Maria representing Netherlands at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Македонија}} Македонија |MRT |Ана Стојановска |Идната јас |македонски | style="text-align: left;" |Илчо Нечовски, Никола Мицевски | style="text-align: left;" |<ref name="North Macedonia 1" /><ref name="North Macedonia 2" /> |- !{{знамеикона|Полска}} Полска |TVP |Витор Сас |"Gravity" (Гравитација) |полски, англиски |Антони Алагиерски, Малгожата Ушчиловска, Миколај Трибулец, Улрих Харисон | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/wiktor-sas/|title=Wiktor Sas representing Poland at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Португалија}} Португалија |RTP |Салвадор Рио |"Alma"|"Alma" (Душа) |португалски | style="text-align: left;" |Диого Писара | style="text-align: left;" |<ref name="Portugal 2" /> |- !{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино |SMRTV |Violamarie|Виола Мари |"Ruota panoramica" (Панорамско тркало) | style="text-align: left;" |италијански, англиски |Дени Монтези, Емилио Мунда, Пјеро Ромители |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/violamarie/|title=Violamarie|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |RTVE |Лукас Паулано |"Cuore bello (te quiero, te quiero)" (Убаво срце — те сакам, те сакам) | style="text-align: left;" |шпански |Блас Канто, Карлос Алмасан, Даниел Анхело, Лукас Паулано | |- !{{знамеикона|Украина}} Украина |Suspline | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" (Не е приспивна песна) |украински, англиски |Свитлана Тарабарова | style="text-align: left;" |<ref name="Ukraine 1" /> |} == Продукција == Датумот на одржување на натпреварот, 24 октомври, е порано од вообичаеното, имајќи предвид дека повеќето претходни изданија се одржуваа во ноември. Според PBS, изборот на датумот е направен од логистички причини. Шоуто започн во 21:00 часот по средноевропско летно време (CEST), што е подоцна од почетокот на неодамнешните изданија. Од 2016 година, натпреварот вообичаено започнуваше помеѓу 16:00 и 18:00 часот по средноевропско време. === Визуелен и сценски дизајн === На 7 септември 2026 година, PBS ја претстави официјалната тематска уметност и сценографијата за натпреварот во 2026 година. Тематската уметност, насловена „Феста“, е инспирирана од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Таа се одликува со шарени кривини и геометриски форми кои го врамуваат официјалното лого, потсетувајќи на богатите и украсени декорации карактеристични за фестивалите. Сценскиот дизајн вклучува централна сценска зона опкружена со елементи инспирирани од традиционалните малтешки улици, меѓу кои шарени фасади и препознатливи балкони. === Водители === Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар беа потврдени како водители на натпреварот на 15 септември 2026 година. Тројцата претходно беа водители и на „Malta Eurovision Song Contest 2026“. Две од водителките претходно го имаат освоено Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Каучи победи во 2013 година, додека Чукуњере триумфираше во 2015 година. Чукуњере подоцна ја претставуваше Малта и на Евровизискиот натпревар во 2021 година. == Преглед на натреправорт == Натпреварот се одржа на 24 октомври 2026 година во 21:00 часот по средноевропско време. Шеснаесет земји учествуваат а распоредот беше објавен на 28 септември. Сите земји кои се натпреваруваа, имаа право да гласаат со гласањето на жирито, како и земјите-учеснички и неучеснички според збирното меѓународно гласање преку Интернет. {| class="wikitable sortable" |+ !Ред. бр. !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- !14 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Албанија}} Албанија |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |62 |15 |- !style="background-color: gold;"| 08 !style="background-color: gold; text-align: left; "|{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |style="background-color: gold;"| Наре |style="background-color: gold;"|"Boo!" |style="background-color: gold;"|ерменски, англиски |style="background-color: gold;"|202 |style="background-color: gold;"|1 |- !02 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Кипар}} Кипар |Хери Горгиу | "Who i can be" |"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |98 |10 |- !06 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Франција}} Франција | Alec |Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |165 |3 |- !15 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Грузија}} Грузија |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |145 |5 |- !13 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Ирска}} Ирска | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |64 |14 |- !10 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Италија}} Италија |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |87 |11 |- !09 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Малта}} Малта | Beppe |Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |136 |7 |- !04 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |68 |12 |- !01 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Холандија}} Холандија |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |126 |8 |- !12 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Македонија}} Македонија |Ана Стојановска |Идната јас |македонски |57 |16 |- !07 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Полска}} Полска |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |144 |6 |- !03 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Португалија}} Португалија |Салвадор Рио | "Alma" |"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски |64 |13 |- !05 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино | Violamarie |Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |148 |4 |- !16 !style="text-align: left;"|{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |184 |2 |- !11 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Украина}} Украина | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |106 |9 |} === Презентери на гласови:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/10/23/eurowizja-junior-2026-rzecznicy/|title=Eurowizja Junior 2026: Znamy wszystkich rzeczników|last=Hashar|first=Michał|date=2026-10-23|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-10-25}}</ref> === * {{знамеикона|Албанија}} Албанија - Виола Ѓизели * {{знамеикона|Ерменија}} Ерменија - Алберт Арменакјан * {{знамеикона|Кипар}} Кипар - Христос Георгиу * {{знамеикона|Франција}} Франција - Зое Клозир * {{знамеикона|Грузија}} Грузија - Анита Абгаријани * {{знамеикона|Ирска}} Ирска - Дори Хадсон * {{знамеикона|Италија}} Италија - Мајкл * {{знамеикона|Македонија}} Македонија - Нела Манческа * {{знамеикона|Малта}} Малта - Шанел Монсењор * {{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора - Асја Џоговиќ * {{знамеикона|Холандија}} Холандија - Медоу * {{знамеикона|Полска}} Полска - Маријана Клос * {{знамеикона|Португалија}} Португалија - Инеш Гонсалвеш * {{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино - Лиам * {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија - Гонзало Пиниљос * {{знамеикона|Украина}} Украина - Софија Нересијан == Детално гласање == {| class="wikitable mw-collapsible" |+Поделени гласови ! rowspan="2" |Место ! colspan="2" |Комбинирано ! colspan="2" |Жири ! colspan="2" |Онлајн гласање |- !Држава !Место !Држава !Место !Држава !Место |- !1 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|202 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |114 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|99 |- !2 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |184 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |108 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |78 |- !3 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |165 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|103 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |76 |- !4 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |148 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |94 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |68 |- !5 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |145 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |86 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |61 |- !6 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |144 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |83 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |59 |- !7 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |136 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |71 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |55 |- !8 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |126 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |70 | rowspan="3" |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} | rowspan="3" |51 |- !9 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |106 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |52 |- !10 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |98 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |41 |- !11 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |87 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |38 | rowspan="2" |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |50 |- !12 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |68 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |20 |- !13 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |19 | rowspan="2" |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} {{Esc|Италија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |46 |- !14 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |14 |- !15 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |62 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |9 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |44 |- !16 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |57 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |6 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |43 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" |+ Детални резултати од гласањето |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align: left; background: #F2F2F2;" | Начин на гласање:<br />{{legend|#EFA4A9|100% онлаjн гласови|outline=#AAAAAA}}{{legend|#A4D1EF|100% Жири|outline=#AAAAAA}} ! scope="col" rowspan="3" {{vert header|nb=y|Вкупно}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Гласови од жири}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Онлајн гласање}} ! scope="colgroup" colspan="16" | Гласови од ќири |- ! scope="col" {{vert header|nb=y|Холандија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Кипар}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Португалија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Црна Гора}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Сан Марино}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Франција}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Полска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ерменија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Малта}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Италија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Украина}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Македонија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ирска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Албанија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Грузија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Шпанија}} |- | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #EFA4A9;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | |- ! scope="rowgroup" rowspan="17" {{vert header|va=middle|Учесници}} ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Холандија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 126 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 71 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 55 | style="background: #aaa;" | || 3 || 10 || || || 3 || 8 || 10 || 1 || 4 || 5 || || '''12'''|| 7 || 8 || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Кипар | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 98 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 52 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 7 || style="background: #aaa;" | || || 7 || 1 || || 4 || '''12'''|| 5 || 2 || 2 || 5 || 4 || || 2 || 1 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Португалија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 14 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | || || style="background: #aaa;" | || || || 7 || || || || || 3 || || || || || 4 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Црна Гора | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 9 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 59 | || || || style="background: #aaa;" | || 5 || 1 || || || || || || || || 3 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Сан Марино | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 148 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 70 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 78 | 2 || 7 || 6 || '''12'''|| style="background: #aaa;" | || || 3 || 5 || 10 || 1 || 1 || || 8 || 10 || 3 || 2 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Франција | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 165 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 114 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | '''12'''|| 4 || '''12'''|| 5 || || style="background: #aaa;" | || '''12'''|| 6 || 4 || 8 || 10 || '''12'''|| 10 || || 7 || '''12''' |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Полска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 144 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 83 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 61 | 6 || 8 || 8 || 4 || || 6 || style="background: #aaa;" | || 3 || 7 || 3 || '''12'''|| 8 || 5 || || 6 || 7 |- style="background:gold;" ! scope="row" style="text-align:left; font-weight:bold; background:gold;" | Ерменија | style="text-align: right; background:gold;" | 202 | style="text-align: right; background:gold;" | 103 | style="text-align: right; background:gold;" | 99 | 10 || '''12'''|| 3 || || 10 || 8 || 6 || style="background: #aaa;" | || 8 || 6 || 8 || 7 || 2 || '''12'''|| 5 || 6 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Малта | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 136 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 86 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | 3 || 6 || 4 || 10 || 8 || || || 8 || style="background: #aaa;" | || 7 || 4 || 4 || 7 || 5 || '''12'''|| 8 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Италија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 87 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 41 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 1 || 5 || || || 7 || 10 || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || 6 || || || 4 || 3 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Украина | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 106 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 38 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | 5 || 1 || 5 || 3 || 2 || 4 || 5 || 1 || 2 || || style="background: #aaa;" | || 3 || || 1 || 1 || 5 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Македонија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 57 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 6 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | || || || 1 || || 2 || 1 || || || || || style="background: #aaa;" | || || 2 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Ирска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 20 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 44 | || || 1 || 2 || 4 || || 2 || || || 5 || || || style="background: #aaa;" | || 6 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Албанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 62 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 19 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 43 | || 2 || || || '''12'''|| || || || || || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Грузија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 145 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 94 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | 8 || || 2 || 8 || 6 || '''12'''|| 10 || 7 || 6 || '''12'''|| 7 || 3 | 1 || 1 || 4 || style="background: #aaa;" | || 10 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Шпанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 184 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 108 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 76 | 4 || 10 || 7 || 6 || 3 || 5 || 7 || 4 || '''12'''|| 10 || 6 || 10 || 6 || 8 || 10 || style="background: #aaa;" | |} === 12 поени === Подолу е прикажана листа на доделени 12 поени од страна на стручното жири {| class="wikitable plainrowheaders" |+ 12 поени од стручното жири |- ! scope="col" |# ! scope="col" | Доделени на ! scope="col" | Доделени од |- | 5 | {{Esc|Франција|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Полска|Junior|y=2026}}, {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="2"| 2 | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}}</p> |- | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Франција|Junior|y=2026}}, {{Esc|Италија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="7"| 1 | {{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Полска|Junior|y=2026}} | {{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} | {{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |} == Емитувања == Сите радиодифузери што учествуваа на натпреварот можат да изберат коментатори кои ќе бидат присутни на самото место или ќе работат од далечина, со цел на локалната публика да ѝ обезбедат дополнителни информации и увид во текот на натпреварот и гласањето. Иако учесничките земји се обврзани да го емитуваат делот од програмата во кој се објавуваат резултатите од гласањето во нивната земја, повеќето радиодифузери го емитуваат целиот натпревар. Натпреварот го пренесуваат и одредени радиодифузери од земји кои не учествуваат. Официјалниот канал на Детскиот натпревар за песна на Евровизија на YouTube обезбедува меѓународен пренос во живо без коментар. Следуваат радиодифузерите кои целосно или делумно ги потврдиле своите планови за емитување на натпреварот и/или назначувањето на коментатори:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/10/24/where-to-watch-stream-listen-junior-eurovision-song-contest-2026/|title=🇲🇹 Where to Watch, Stream & Listen to the Junior Eurovision Song Contest 2026|last=Granger|first=Anthony|date=2026-10-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |Планирани емитувања и коментатори во земјите учеснички ! scope="col" |Земја ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" | |- ! scope="row" | {{знамеикона|Албанија}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana 1 | Андри Џаху | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Beddard |first=Joshua |date=2026-10-20 |title=Albania: Junior Eurovision 2026 Broadcast Plans Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/10/20/albania-junior-eurovision-2026-broadcast-plans-revealed/ |access-date=2026-10-20 |website=Eurovoix}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Ерменија}} | AMPTV | Прв канал | Хамлет Аракелјан и Храчухи Утмајан | align="center" |<ref name="Channels" /> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Кипар}} | CyBC | RIK 1, RΙΚ HD, RΙΚ SAT, CyBC Radio 1 | Киријакос Пастидес | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2026-09-24 |title="Who I Can Be", Το τραγούδι της Κύπρου στη Junior Eurovision 2026 |trans-title="Who I Can Be" is Cyprus’s entry for Junior Eurovision 2026 |url=https://corporate.rik.cy/δελτία-τύπου/who-i-can-be-το-траγούδι-της-κύπρου-στη-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-09-24 |language=el |publisher=CyBC}}</ref><ref>{{cite web |date=19 October 2026 |last1=Pilbrow |first1=Louie |title=🇨🇾 Cyprus: Junior Eurovision 2026 Broadcast Plans Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/10/19/cyprus-junior-eurovision-2026-broadcast-plans-revealed/ |website=Eurovoix |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Beddard |first=Joshua |date=2026-10-23 |title=🇨🇾 Cyprus: Kyriakos Pastides to Commentate on Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/23/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-kyriakos-pastides-to-commentate-on-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-10-23 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Франција}} | France Télévisions | France 4 | Стефан Берн | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Terrazas |first=Laura |date=2026-09-24 |title=Eurovision Junior 2026 : la France dévoile la chanson interprétée par Alec, 12 ans |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/eurovision-junior-2026-la-france-devoile-la-chanson-interpretee-par-alec-12-ans-20260924 |access-date=2026-10-01 |website=TV Magazine |language=fr |trans-title=Junior Eurovision 2026: France unveils the song performed by 12-year-old Alec}}</ref><ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=France: Stéphane Bern Returns as Commentator for Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/07/france-stephane-bern-returns-commentator-for-junior-eurovision-2026/ |website=Eurovoix |access-date=7 October 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Грузија}} | GPB | Прв канал | align="center" | | align="center" |<ref>{{Cite web |title=საბავშვო ევროვიზია 2026 |url=https://1tv.ge/video/sabavshvo-evrovizia-2026-2/ |access-date=2026-10-17 |website=1TV |language=ka-GE}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Ирска}} | colspan="2" |TG4 | Луиз Кантијон | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Daily Schedule |url=https://www.tg4.ie/en/irish-tv-schedule/daily-schedule/ |access-date=2026-10-17 |website=TG4 |language=ga}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Италија}} | RAI | Rai Gulp, Rai Italia | Марио Акампа | align="center" |<ref name="Italy 1">{{Cite web |title=Rai Kids porta a Cartoons on the Bay le anticipazioni del prossimo autunno |url=https://www.rai.it/ufficiostampa/articoli/2026/05/Rai-Kids-porta-a-Cartoons-on-the-Bay-le-anticipazioni-del-prossimo-autunno-5b5a2b27-6006-464a-809e-0737a7a33054.html |access-date=2026-06-02 |date=2026-06-02 |trans-title=Rai Kids brings previews of next fall to Cartoons on the Bay |publisher=RAI |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 July 2026 |title=Rai Kids – L'autunno 2026 tra continuità e innovazione |trans-title=Rai Kids – Fall 2026: A Balance of Continuity and Innovation |url=https://www.rai.it/dl/doc/1783019471353_KIDS.pdf |website=Rai Gulp |language=it |quote=Rai Gulp rafforza anche la propria dimensione internazionale partecipando al Junior Eurovision Song Contest, in programma a Malta il 24 ottobre. |trans-quote=Rai Gulp is also strengthening its international presence by participating in the Junior Eurovision Song Contest, scheduled to take place in Malta on October 24. |publisher=RAI}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Малта}} | PBS | TVM, TVM+ | {{N/A|''Без коментатор''}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=L-Iskeda ta' TVM Is-Sibt, 24 ta' Ottubru 2026 |url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-10-24 |access-date=2026-10-21 |website=[[TVM (Malta)|TVMi]] |publisher=[[Public Broadcasting Services|PBS]] |language=mt}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Црна Гора}} | RTCG | TVCG 2 | Антонела Мартиновиќ и Владо Перовиќ | align="center" |<ref>https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/895847/djecija-evrovizija-gledamo-i-navijamo-za-miju.html</ref><ref>{{Cite web |title=Programska šema |url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html |access-date=2026-10-22 |website=RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis |language=cnr}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Холандија}} | AVROTROS | NPO 3 | Роб Јансен и Матеу Хинцен | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Maria vertegenwoordigt Nederland tijdens het Junior Eurovisie Songfestival |url=https://pers.avrotros.nl/maria-vertegenwoordigt-nederland-tijdens-de-internationale-finale-van-het-junior-eurovisie-songfestival/ |access-date=2026-09-19 |language=nl |date=2026-09-19 |trans-title=Maria represents the Netherlands at the Junior Eurovision Song Contest |publisher=AVROTROS}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Македонија}} | [[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | [[МРТ 1]] | Зорица Николовска и Ване Маркоски | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2026-09-23 |title=Ана Стојаноска на пат кон Јуниорскиот Евросонг 2026 – промовирани песната и видео спотот за „Идната Јас“ |trans-title=Ana Stojanoska on the road to Junior Eurovision 2026 – song and music video for "Idnata Jas" unveiled |url=https://www.mrt.com.mk/node/148812 |access-date=2026-09-23 |language=mk |publisher=MRT}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Ана Стојаноска е подготвена за детската Евровизија |trans-title=Ana Stojanoska is ready for the Junior Eurovision Song Contest |url=https://skopjeinfo.mk/ana-stojanoska-e-podgotvena-za-detskata-evrovizija |access-date=2026-10-23 |quote=Оваа година, за првпат во улога на коментатори ќе бидат Зорица Николовска и Ване Маркоски |trans-quote=This year, for the first time, Zorica Nikolovska and Vane Markoski will act as commentators |language=mk |publisher=Skopjeinfo}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Полска}} | TVP | TVP2, TVP Polonia, TVP ABC | Артур Ожех | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Dulkiewicz |first=Oktawia |date=2026-09-29 |title=Eurowizja Junior 2026: Polska wyemituje konkurs na kanałach TVP 2 i TVP Polonia |trans-title=Junior Eurovision 2026: Poland will broadcast the contest on TVP 2 and TVP Polonia |url=https://escspot.pl/2026/09/29/eurowizja-junior-2026-polska-tvp-2-tvp-polonia/ |access-date=2026-09-29 |website=ESCSpot |language=pl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Program TVP ABC |url=https://www.tvp.pl/program-tv/tvp-abc?date=2026-10-24 |access-date=2026-10-19 |website=[[Telewizja Polska|TVP]] |language=pl}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Португалија}} | RTP | RTP2 | Карина Жорже и Жозе Карлуш Малату | align="center" |<ref>https://eurovoix.com/2026/10/24/carina-jorge-jose-carlos-malato-to-commentate-on-junior-eurovision-2026/</ref><ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=27 September 2026 |title=Portugal: Junior Eurovision to Air on RTP2 for The First Time |url=https://eurovoix.com/2026/09/27/%f0%9f%87%b5%f0%9f%87%b9-portugal-junior-eurovision-to-air-on-rtp2-for-the-first-time/ |access-date=27 September 2026 |website=Eurovoix}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Сан Марино}} | SMRTV | San Marino RTV, Radio San Marino | Ирол и Катија Демонте | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Pigliavento |first=Alex |date=2026-10-20 |title=Junior Eurovision 2026: scarica la guida completa all’evento (anche in eBook) |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/10/20/guida-allo-junior-eurovision-2026-anche-in-ebook/ |access-date=2026-10-22 |website=Eurofestival News |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lombardini |first=Emanuele |date=2026-10-22 |title=Junior Eurovision 2026: la prova di Violamarie (San Marino). Novità al commento |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/10/22/junior-eurovision-2026-violamarie-san-marino-commento/ |access-date=2026-10-23 |website=Eurofestival News |language=it}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Шпанија}} | RTVE | La 1, TVE Internacional | Хулија Варела и Тони Агилар | align="center" |<ref>{{cite web |last1=Shepherd |first1=Em |title=Spain: Junior Eurovision 2026 Will Be Broadcast on La 1 and RTVE Play |url=https://eurovoix.com/2026/08/10/spain-junior-eurovision-2026-broadcast-la-1-rtve-play/ |website=Eurovoix |access-date=10 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-28 |title=RTVE presenta 'Cuore Bello (Te quiero, te quiero)', la canción de Lucas Paulano para Eurovisión Junior 2026 |trans-title=RTVE presents 'Cuore Bello (Te quiero, te quiero)', Lucas Paulano's song for Junior Eurovision 2026 |url=https://www.rtve.es/play/noticias/20260928/rtve-presenta-cuore-bello-quiero-quiero-cancion-lucas-paulano-para-eurovision-junior-2026/17244521.shtml |access-date=2026-09-28 |publisher=RTVE |language=es}}</ref><ref>{{cite news |author=Carros, David |title=RTVE confirma que Eurovisión Junior 2026 también se verá a través de TVE Internacional |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2026/rtve-confirma-que-eurovision-junior-2026-tambien-se-vera-a-traves-de-tve-internacional/ |date=11 October 2026 |website=ESCplus España |language=es}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Украина}} | Suspilne | Suspilne Kultura | Тимур Мирошниченко | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Телеканал Суспільне Культура Наживо Розклад за Жовтень 24, 2026 |url=https://suspilne.media/culture/schedule/tv/2026-10-24/ |access-date=2026-10-17 |website=Суспільне {{!}} Новини |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Де дивитися та як голосувати за Україну на Дитячому Євробаченні – 2026 |trans-title=Where to watch and how to vote for Ukraine at the Junior Eurovision 2026 |url=https://corp.suspilne.media/novyny/73804-de-dyvytysya-ta-yak-golosuvaty-za-ukrayinu-na-dytyachomu-yevrobachenni-2026/ |date=2026-10-20 |website=[[Suspilne]] |access-date=2026-10-20 |language=uk}}</ref><ref>{{cite web |last1=Beddard |first1=Joshua |title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko Returns & Sign Language Commentary Announced for Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/20/ukraine-junior-eurovision-2026-broadcast-with-sign-language/ |website=Eurovoix |access-date=20 October 2026}}</ref> |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |'''Потврдени радиодифузери и коментатори во земји кои не учествуваат''' ! scope="col" |Држава ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" |Реф. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Косово}} |RTK | style="text-align: left;" |RTK 1, Radio Kosova 1 |Нора Меќа и Дафина Смајли | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/17/kosovo-intends-broadcast-junior-eurovision-2026-for-the-first-time-since-2013/|title=Kosovo: Intends to Broadcast Junior Eurovision for the First Time Since 2013|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=17 September 2026}}</ref> |} == Поврзано == * [[Евровизија 2026|Евровизиски натпревар за песна 2026]] * Евровизија за млади музичари 2026 * [[Избор за песна на Евровизија - Азија|Евровизиски натпревар за песна Азија 2026]] == Извори == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Матична|https://junior.eurovision.com/}} {{Детски избор за песна на Евровизија}} [[Категорија:Статии со текст на црногорски]] 4mihtyvug86uyba56kig4hwrrbm9ykk 5649717 5649715 2026-10-25T14:07:09Z BT405 9277 /* Локација */ 5649717 wikitext text/x-wiki {{Infobox JuniorEurovision|name=Детска Евровизија 2026|final=24 октомври 2026|venue=Malta Fairs & Conventions Centre<br>Та Кали, Малта|director=Мартин Грин|presenters=Гаја Цаучи, Дестини Чукенјере, Кенај Цутајар|entries=16|winner=<!-- Map Legend Colours —Please DO NOT add country names to this section: it will not change the map. --> {{знамеикона|Ерменија}}Ерменија <br>„Booo“|vote=|host=Public Broadcasting Services (PBS)|карта=JESC_2026_Map_2.svg|finalists=1|слика=|slogan=United by Music - обединети од музика|извршен_продуцент=Герт Карк|не_учествуваат={{знамеикона|Азербејџан}}Азербејџан<br> {{знамеикона|Хрватска}}Хрватска|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|веб-страница=https://junior.eurovision.com/malta-2026/|претходна=2025|победник=|следна=2027}} '''Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026''' беше 24-тото издание на Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Натпреварот се одржа на 24 октомври 2026 година во Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, Малта. Домаќини на натпреварот беа Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар. Натпреварот беше организиран од Европската радиодифузна унија (EBU) и малтешкиот јавен радиодифузен сервис PBS. Ова беше третпат Детскиот натпревар за песна на Евровизија да се одржи на Малта, по изданијата во 2014 и 2016 година, кои исто така беа организирани од PBS. Изданието во 2026 година беше и првото во историјата на натпреварот што се одржа во октомври. Радиодифузери од 16 земји учествуваа на натпреварот, додека Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако и претходната година не беа дел од натпреварот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/10/24/junior-eurovision-updated-facts-and-figures-following-the-2026-contest/|title=Junior Eurovision: The Updated Facts and Figures Following The 2026 Contest|last=Granger|first=Anthony|date=2026-10-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Локација == За разлика од Евровизискиот натпревар, победничкиот радиодифузер на Детскиот натпревар за песна на Евровизија од претходната година нема автоматско право да биде домаќин на следното издание. Сепак, од 2011 година, со исклучок на 2012, 2015, 2018 и 2024 година, стана вообичаено победничката земја да го организира следното издание. Од 2019 година, победничкиот радиодифузер има право на прв избор за домаќинство на следниот натпревар. {{Location map many|Малта|width=200|float=left|caption=Локација на стадионот „Та-Кали“ е означен со плава точка|label1=<small>'''Та Кали''</small>|coordinates1={{Coord|35.892|14.421}}|mark1=Blue pog.svg}} На 18 декември 2025 година, францускиот радиодифузер France Télévisions, кој победи на натпреварот во 2025 година, објави дека се откажува од домаќинството на изданието во 2026 година, наведувајќи ги плановите за намалување на трошоците. Ова беше вторпат во период од три години France Télévisions да одбие да го организира натпреварот, откако истото го стори и во 2024 година. По одлуката на France Télévisions, SMRTV го објави Сан Марино како кандидат за домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2026.<ref>{{Наведени вести|url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024|title=Spain will host Junior Eurovision 2024|date=2024-02-14|work=Eurovision Song Contest|access-date=2026-10-25|language=en}}</ref> На 15 мај 2026 година, ЕБУ објави дека Малта е избрана за домаќин на натпреварот во 2026 година. За местото на одржување е избран Центарот за саеми и конвенции на Малта во Та'Кали, кој за потребите на настанот ќе биде трансформиран во „Евровизиско село“, инспирирано од традиционалните патронатски фестивали на Малта.<ref>{{Наведени вести|url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024|title=Spain will host Junior Eurovision 2024|date=2024-02-14|work=Eurovision Song Contest|access-date=2026-10-25|language=en}}</ref> Ова беше третпат Малта да биде домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, по изданијата во 2014 и 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ebu.ch/news/2026/05/malta-to-host-junior-eurovision-song-contest-2026|title=Malta to host Junior Eurovision Song Contest 2026|last=Union (EBU)|first=European Broadcasting|date=2026-05-15|work=www.ebu.ch|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/25/sixteen-countries-junior-eurovision-2026/|title=🇲🇹 Sixteen Countries to Compete in Junior Eurovision 2026|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-25|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Учесници == За учество на Детскиот натпревар за песна на Евровизија, потребно е земјата да има национален радиодифузер со активно членство во ЕБУ, кој може да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо на целата територија на земјата. ЕБУ испраќа покана за учество до сите свои активни членови. На 24 јули 2026 година, ЕБУ објави дека радиодифузери од 16 земји ќе учествуваат на натпреварот во 2026 година. Азербејџан и Хрватска одлучија да не учествуваат, откако претходната година остварија еднократни настапи. {| class="wikitable" !Држава !Радиодифузер !Изведувач !Песна !Јазик !Автор !Реф. |- !{{знамеикона|Албанија}} Албанија |RTSH |Еслин Курти |"Kërce me mua" (Танцувај со мене) |албански |Ериона Рушити, Реј Безани | style="text-align: left;" |<ref name="Albania 1" /> |- !{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |AMPTV|AMPTV | style="text-align: left;" |Наре |"Boo!" (Бу!) |ерменски, англиски |Григор Ќокчијан, Лилит Навасардијан | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/nare/|title=Naré|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Кипар}} Кипар |CyBC |Хери Горгиу |"Who i can be"|"Who I Can Be" (Која можам да бидам) | style="text-align: left;" |грчки, англиски |Ана-Клара Фолин, Лорел Баркер, Натали Бридолф, Томас Стенгард, Викторија Халкитис |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/harry-georgiou/|title=Harry Georgiou|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Франција}} Франција |FTV |Alec|Алек | style="text-align: left;" |"Comment tu vas?" (Како си?) |француски |Алек Бирет, Малори Легардиние | style="text-align: left;" |<ref name="France 2" /> |- !{{знамеикона|Грузија}} Грузија |GPB |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" (Сонце на покривите) |грузијски |Гиорги Кукианидзе, Ирина Саникидзе | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/davit-lomidze/|title=Davit Lomitze representing Georgia at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Ирска}} Ирска |TG4|TG4 | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"Níos láidre" (Посилен) |ирски |Бен Пајн, Лариса Тормеј, Реми Борсбом, Шона Карик | style="text-align: left;" |<ref name="Ireland 1" /><ref name="Ireland 2" /> |- !{{знамеикона|Италија}} Италија |RAI |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"Che cos'è l'amore?" (Што е љубовта?) |италијански |Фабио Занолини, Грегорио Кастелани, Лука Фачини |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/matteo/|title=Matteo Trullu|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Малта}} Малта |PBS |Beppe|Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" (Сина птица) |англиски |Бепе Каруана, Метју Каруана, Метју Џејмс Борг, Метју Мерсиека |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/beppe/|title=Beppe|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |RTCG |Мија Вујовиќ |"Muzika nas spaja" (Музика нè спојува) | style="text-align: left;" |црногорски |Марко Кон, Василије Чолан | style="text-align: left;" |<ref name="JESC26 Lineup" /> |- !{{знамеикона|Холандија}} Холандија |AVROTROS |Мариа |"Stronger Together" (Посилни заедно) |холандски, англиски |Мел Јонк, Тон Дајкман | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/maria/|title=Maria representing Netherlands at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Македонија}} Македонија |MRT |Ана Стојановска |Идната јас |македонски | style="text-align: left;" |Илчо Нечовски, Никола Мицевски | style="text-align: left;" |<ref name="North Macedonia 1" /><ref name="North Macedonia 2" /> |- !{{знамеикона|Полска}} Полска |TVP |Витор Сас |"Gravity" (Гравитација) |полски, англиски |Антони Алагиерски, Малгожата Ушчиловска, Миколај Трибулец, Улрих Харисон | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/wiktor-sas/|title=Wiktor Sas representing Poland at Junior Eurovision 2026|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Португалија}} Португалија |RTP |Салвадор Рио |"Alma"|"Alma" (Душа) |португалски | style="text-align: left;" |Диого Писара | style="text-align: left;" |<ref name="Portugal 2" /> |- !{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино |SMRTV |Violamarie|Виола Мари |"Ruota panoramica" (Панорамско тркало) | style="text-align: left;" |италијански, англиски |Дени Монтези, Емилио Мунда, Пјеро Ромители |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://junior.eurovision.com/malta-2026/participants/violamarie/|title=Violamarie|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-10-25}}</ref> |- !{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |RTVE |Лукас Паулано |"Cuore bello (te quiero, te quiero)" (Убаво срце — те сакам, те сакам) | style="text-align: left;" |шпански |Блас Канто, Карлос Алмасан, Даниел Анхело, Лукас Паулано | |- !{{знамеикона|Украина}} Украина |Suspline | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" (Не е приспивна песна) |украински, англиски |Свитлана Тарабарова | style="text-align: left;" |<ref name="Ukraine 1" /> |} == Продукција == Датумот на одржување на натпреварот, 24 октомври, е порано од вообичаеното, имајќи предвид дека повеќето претходни изданија се одржуваа во ноември. Според PBS, изборот на датумот е направен од логистички причини. Шоуто започн во 21:00 часот по средноевропско летно време (CEST), што е подоцна од почетокот на неодамнешните изданија. Од 2016 година, натпреварот вообичаено започнуваше помеѓу 16:00 и 18:00 часот по средноевропско време. === Визуелен и сценски дизајн === На 7 септември 2026 година, PBS ја претстави официјалната тематска уметност и сценографијата за натпреварот во 2026 година. Тематската уметност, насловена „Феста“, е инспирирана од традиционалните патронатски фестивали на Малта. Таа се одликува со шарени кривини и геометриски форми кои го врамуваат официјалното лого, потсетувајќи на богатите и украсени декорации карактеристични за фестивалите. Сценскиот дизајн вклучува централна сценска зона опкружена со елементи инспирирани од традиционалните малтешки улици, меѓу кои шарени фасади и препознатливи балкони. === Водители === Гаја Каучи, Дестини Чукуњере и Кин Кутахар беа потврдени како водители на натпреварот на 15 септември 2026 година. Тројцата претходно беа водители и на „Malta Eurovision Song Contest 2026“. Две од водителките претходно го имаат освоено Детскиот натпревар за песна на Евровизија. Каучи победи во 2013 година, додека Чукуњере триумфираше во 2015 година. Чукуњере подоцна ја претставуваше Малта и на Евровизискиот натпревар во 2021 година. == Преглед на натреправорт == Натпреварот се одржа на 24 октомври 2026 година во 21:00 часот по средноевропско време. Шеснаесет земји учествуваат а распоредот беше објавен на 28 септември. Сите земји кои се натпреваруваа, имаа право да гласаат со гласањето на жирито, како и земјите-учеснички и неучеснички според збирното меѓународно гласање преку Интернет. {| class="wikitable sortable" |+ !Ред. бр. !Држава !Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- !14 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Албанија}} Албанија |Еслин Курти |"{{lang|sq|Kërce me mua|i=no}}" |албански |62 |15 |- !style="background-color: gold;"| 08 !style="background-color: gold; text-align: left; "|{{знамеикона|Ерменија}} Ерменија |style="background-color: gold;"| Наре |style="background-color: gold;"|"Boo!" |style="background-color: gold;"|ерменски, англиски |style="background-color: gold;"|202 |style="background-color: gold;"|1 |- !02 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Кипар}} Кипар |Хери Горгиу | "Who i can be" |"Who I Can Be" | style="text-align: left;" |грчки, англиски |98 |10 |- !06 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Франција}} Франција | Alec |Алек | style="text-align: left;" |"{{lang|fr|Comment tu vas?|i=no}}" |француски |165 |3 |- !15 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Грузија}} Грузија |Давит Лумице |"Sun on the Rooftops" |грузијски |145 |5 |- !13 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Ирска}} Ирска | style="text-align: left;" |Калеб Кирван и Наоми Грибен |"{{lang|ga|Níos láidre|i=no}}" |ирски |64 |14 |- !10 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Италија}} Италија |Матео Трулу | style="text-align: left;" |"{{lang|it|Che cos'è l'amore?|i=no}}" |италијански |87 |11 |- !09 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Малта}} Малта | Beppe |Бепе | style="text-align: left;" |"Blue Bird" |англиски |136 |7 |- !04 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора |Мија Вујовиќ |"{{lang|cnr-Latn|Muzika nas spaja|i=no}}" {{small|({{lang|cnr|Музика нас спаја}})}} | style="text-align: left;" |црногорски |68 |12 |- !01 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Холандија}} Холандија |Мариа |"Stronger Together" |холандски, англиски |126 |8 |- !12 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Македонија}} Македонија |Ана Стојановска |Идната јас |македонски |57 |16 |- !07 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Полска}} Полска |Витор Сас |"Gravity" |полски, англиски |144 |6 |- !03 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Португалија}} Португалија |Салвадор Рио | "Alma" |"{{lang|pt|Alma|i=no}}" |португалски |64 |13 |- !05 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино | Violamarie |Виола Мари |"{{lang|it|Ruota panoramica|i=no}}" | style="text-align: left;" |италијански, англиски |148 |4 |- !16 !style="text-align: left;"|{{знамеикона|Шпанија}} Шпанија |Лукас Паулано |{{lang|it|Cuore bello|i=no}} ({{lang|es|te quiero, te quiero|i=no}})" | style="text-align: left;" |шпански |184 |2 |- !11 ! style="text-align: left;" |{{знамеикона|Украина}} Украина | style="text-align: left;" |Ерика Колесниченко |"Not a Lullaby" |украински, англиски |106 |9 |} === Презентери на гласови:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/10/23/eurowizja-junior-2026-rzecznicy/|title=Eurowizja Junior 2026: Znamy wszystkich rzeczników|last=Hashar|first=Michał|date=2026-10-23|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-10-25}}</ref> === * {{знамеикона|Албанија}} Албанија - Виола Ѓизели * {{знамеикона|Ерменија}} Ерменија - Алберт Арменакјан * {{знамеикона|Кипар}} Кипар - Христос Георгиу * {{знамеикона|Франција}} Франција - Зое Клозир * {{знамеикона|Грузија}} Грузија - Анита Абгаријани * {{знамеикона|Ирска}} Ирска - Дори Хадсон * {{знамеикона|Италија}} Италија - Мајкл * {{знамеикона|Македонија}} Македонија - Нела Манческа * {{знамеикона|Малта}} Малта - Шанел Монсењор * {{знамеикона|Црна Гора}} Црна Гора - Асја Џоговиќ * {{знамеикона|Холандија}} Холандија - Медоу * {{знамеикона|Полска}} Полска - Маријана Клос * {{знамеикона|Португалија}} Португалија - Инеш Гонсалвеш * {{знамеикона|Сан Марино}} Сан Марино - Лиам * {{знамеикона|Шпанија}} Шпанија - Гонзало Пиниљос * {{знамеикона|Украина}} Украина - Софија Нересијан == Детално гласање == {| class="wikitable mw-collapsible" |+Поделени гласови ! rowspan="2" |Место ! colspan="2" |Комбинирано ! colspan="2" |Жири ! colspan="2" |Онлајн гласање |- !Држава !Место !Држава !Место !Држава !Место |- !1 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|202 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |114 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|99 |- !2 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |184 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |108 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |78 |- !3 |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} |165 |style="background-color: gold;"|{{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |style="background-color: gold;"|103 |{{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} |76 |- !4 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |148 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |94 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |68 |- !5 |{{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |145 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |86 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |61 |- !6 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |144 |{{Esc|Полска|Junior|y=2026}} |83 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |59 |- !7 |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |136 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |71 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |55 |- !8 |{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} |126 |{{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |70 | rowspan="3" |{{Esc|Франција|Junior|y=2026}} {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} | rowspan="3" |51 |- !9 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |106 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |52 |- !10 |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} |98 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |41 |- !11 |{{Esc|Италија|Junior|y=2026}} |87 |{{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |38 | rowspan="2" |{{Esc|Малта|Junior|y=2026}} {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |50 |- !12 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |68 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |20 |- !13 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |19 | rowspan="2" |{{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} {{Esc|Италија|Junior|y=2026}} | rowspan="2" |46 |- !14 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |64 |{{Esc|Португалија|Junior|y=2026}} |14 |- !15 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |62 |{{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |9 |{{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |44 |- !16 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |57 |{{Esc|Македонија|Junior|y=2026}} |6 |{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} |43 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: left;" |+ Детални резултати од гласањето |- | colspan="2" rowspan="3" style="text-align: left; background: #F2F2F2;" | Начин на гласање:<br />{{legend|#EFA4A9|100% онлаjн гласови|outline=#AAAAAA}}{{legend|#A4D1EF|100% Жири|outline=#AAAAAA}} ! scope="col" rowspan="3" {{vert header|nb=y|Вкупно}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Гласови од жири}} ! scope="col" rowspan="2" {{vert header|nb=y|Онлајн гласање}} ! scope="colgroup" colspan="16" | Гласови од ќири |- ! scope="col" {{vert header|nb=y|Холандија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Кипар}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Португалија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Црна Гора}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Сан Марино}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Франција}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Полска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ерменија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Малта}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Италија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Украина}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Македонија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Ирска}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Албанија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Грузија}} ! scope="col" {{vert header|nb=y|Шпанија}} |- | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #EFA4A9;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | | style="background: #A4D1EF;" | |- ! scope="rowgroup" rowspan="17" {{vert header|va=middle|Учесници}} ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Холандија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 126 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 71 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 55 | style="background: #aaa;" | || 3 || 10 || || || 3 || 8 || 10 || 1 || 4 || 5 || || '''12'''|| 7 || 8 || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Кипар | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 98 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 52 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 7 || style="background: #aaa;" | || || 7 || 1 || || 4 || '''12'''|| 5 || 2 || 2 || 5 || 4 || || 2 || 1 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Португалија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 14 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | || || style="background: #aaa;" | || || || 7 || || || || || 3 || || || || || 4 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Црна Гора | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 9 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 59 | || || || style="background: #aaa;" | || 5 || 1 || || || || || || || || 3 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Сан Марино | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 148 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 70 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 78 | 2 || 7 || 6 || '''12'''|| style="background: #aaa;" | || || 3 || 5 || 10 || 1 || 1 || || 8 || 10 || 3 || 2 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Франција | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 165 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 114 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | '''12'''|| 4 || '''12'''|| 5 || || style="background: #aaa;" | || '''12'''|| 6 || 4 || 8 || 10 || '''12'''|| 10 || || 7 || '''12''' |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Полска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 144 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 83 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 61 | 6 || 8 || 8 || 4 || || 6 || style="background: #aaa;" | || 3 || 7 || 3 || '''12'''|| 8 || 5 || || 6 || 7 |- style="background:gold;" ! scope="row" style="text-align:left; font-weight:bold; background:gold;" | Ерменија | style="text-align: right; background:gold;" | 202 | style="text-align: right; background:gold;" | 103 | style="text-align: right; background:gold;" | 99 | 10 || '''12'''|| 3 || || 10 || 8 || 6 || style="background: #aaa;" | || 8 || 6 || 8 || 7 || 2 || '''12'''|| 5 || 6 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Малта | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 136 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 86 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 50 | 3 || 6 || 4 || 10 || 8 || || || 8 || style="background: #aaa;" | || 7 || 4 || 4 || 7 || 5 || '''12'''|| 8 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Италија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 87 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 41 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 46 | 1 || 5 || || || 7 || 10 || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || 6 || || || 4 || 3 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Украина | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 106 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 38 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 68 | 5 || 1 || 5 || 3 || 2 || 4 || 5 || 1 || 2 || || style="background: #aaa;" | || 3 || || 1 || 1 || 5 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Македонија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 57 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 6 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | || || || 1 || || 2 || 1 || || || || || style="background: #aaa;" | || || 2 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Ирска | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 64 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 20 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 44 | || || 1 || 2 || 4 || || 2 || || || 5 || || || style="background: #aaa;" | || 6 || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Албанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 62 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 19 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 43 | || 2 || || || '''12'''|| || || || || || || 2 || 3 || style="background: #aaa;" | || || |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Грузија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 145 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 94 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 51 | 8 || || 2 || 8 || 6 || '''12'''|| 10 || 7 || 6 || '''12'''|| 7 || 3 | 1 || 1 || 4 || style="background: #aaa;" | || 10 |- ! scope="row" style="background: #f2f2f2;" | Шпанија | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 184 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 108 | style="text-align: right; background: #f2f2f2;" | 76 | 4 || 10 || 7 || 6 || 3 || 5 || 7 || 4 || '''12'''|| 10 || 6 || 10 || 6 || 8 || 10 || style="background: #aaa;" | |} === 12 поени === Подолу е прикажана листа на доделени 12 поени од страна на стручното жири {| class="wikitable plainrowheaders" |+ 12 поени од стручното жири |- ! scope="col" |# ! scope="col" | Доделени на ! scope="col" | Доделени од |- | 5 | {{Esc|Франција|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Холандија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Македонија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Полска|Junior|y=2026}}, {{Esc|Португалија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="2"| 2 | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Албанија|Junior|y=2026}}, {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}}</p> |- | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} | <p>{{Esc|Франција|Junior|y=2026}}, {{Esc|Италија|Junior|y=2026}}</p> |- | rowspan="7"| 1 | {{Esc|Албанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Кипар|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ерменија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} | {{Esc|Грузија|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Холандија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Ирска|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Полска|Junior|y=2026}} | {{Esc|Украина|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Сан Марино|Junior|y=2026}} | {{Esc|Црна Гора|Junior|y=2026}} |- | {{Esc|Шпанија|Junior|y=2026}} | {{Esc|Малта|Junior|y=2026}} |} == Емитувања == Сите радиодифузери што учествуваа на натпреварот можат да изберат коментатори кои ќе бидат присутни на самото место или ќе работат од далечина, со цел на локалната публика да ѝ обезбедат дополнителни информации и увид во текот на натпреварот и гласањето. Иако учесничките земји се обврзани да го емитуваат делот од програмата во кој се објавуваат резултатите од гласањето во нивната земја, повеќето радиодифузери го емитуваат целиот натпревар. Натпреварот го пренесуваат и одредени радиодифузери од земји кои не учествуваат. Официјалниот канал на Детскиот натпревар за песна на Евровизија на YouTube обезбедува меѓународен пренос во живо без коментар. Следуваат радиодифузерите кои целосно или делумно ги потврдиле своите планови за емитување на натпреварот и/или назначувањето на коментатори:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/10/24/where-to-watch-stream-listen-junior-eurovision-song-contest-2026/|title=🇲🇹 Where to Watch, Stream & Listen to the Junior Eurovision Song Contest 2026|last=Granger|first=Anthony|date=2026-10-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-10-25}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |Планирани емитувања и коментатори во земјите учеснички ! scope="col" |Земја ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" | |- ! scope="row" | {{знамеикона|Албанија}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana 1 | Андри Џаху | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Beddard |first=Joshua |date=2026-10-20 |title=Albania: Junior Eurovision 2026 Broadcast Plans Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/10/20/albania-junior-eurovision-2026-broadcast-plans-revealed/ |access-date=2026-10-20 |website=Eurovoix}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Ерменија}} | AMPTV | Прв канал | Хамлет Аракелјан и Храчухи Утмајан | align="center" |<ref name="Channels" /> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Кипар}} | CyBC | RIK 1, RΙΚ HD, RΙΚ SAT, CyBC Radio 1 | Киријакос Пастидес | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2026-09-24 |title="Who I Can Be", Το τραγούδι της Κύπρου στη Junior Eurovision 2026 |trans-title="Who I Can Be" is Cyprus’s entry for Junior Eurovision 2026 |url=https://corporate.rik.cy/δελτία-τύπου/who-i-can-be-το-траγούδι-της-κύπρου-στη-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-09-24 |language=el |publisher=CyBC}}</ref><ref>{{cite web |date=19 October 2026 |last1=Pilbrow |first1=Louie |title=🇨🇾 Cyprus: Junior Eurovision 2026 Broadcast Plans Revealed |url=https://eurovoix.com/2026/10/19/cyprus-junior-eurovision-2026-broadcast-plans-revealed/ |website=Eurovoix |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Beddard |first=Joshua |date=2026-10-23 |title=🇨🇾 Cyprus: Kyriakos Pastides to Commentate on Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/23/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-kyriakos-pastides-to-commentate-on-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-10-23 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Франција}} | France Télévisions | France 4 | Стефан Берн | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Terrazas |first=Laura |date=2026-09-24 |title=Eurovision Junior 2026 : la France dévoile la chanson interprétée par Alec, 12 ans |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/eurovision-junior-2026-la-france-devoile-la-chanson-interpretee-par-alec-12-ans-20260924 |access-date=2026-10-01 |website=TV Magazine |language=fr |trans-title=Junior Eurovision 2026: France unveils the song performed by 12-year-old Alec}}</ref><ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=France: Stéphane Bern Returns as Commentator for Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/07/france-stephane-bern-returns-commentator-for-junior-eurovision-2026/ |website=Eurovoix |access-date=7 October 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Грузија}} | GPB | Прв канал | align="center" | | align="center" |<ref>{{Cite web |title=საბავშვო ევროვიზია 2026 |url=https://1tv.ge/video/sabavshvo-evrovizia-2026-2/ |access-date=2026-10-17 |website=1TV |language=ka-GE}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Ирска}} | colspan="2" |TG4 | Луиз Кантијон | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Daily Schedule |url=https://www.tg4.ie/en/irish-tv-schedule/daily-schedule/ |access-date=2026-10-17 |website=TG4 |language=ga}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Италија}} | RAI | Rai Gulp, Rai Italia | Марио Акампа | align="center" |<ref name="Italy 1">{{Cite web |title=Rai Kids porta a Cartoons on the Bay le anticipazioni del prossimo autunno |url=https://www.rai.it/ufficiostampa/articoli/2026/05/Rai-Kids-porta-a-Cartoons-on-the-Bay-le-anticipazioni-del-prossimo-autunno-5b5a2b27-6006-464a-809e-0737a7a33054.html |access-date=2026-06-02 |date=2026-06-02 |trans-title=Rai Kids brings previews of next fall to Cartoons on the Bay |publisher=RAI |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 July 2026 |title=Rai Kids – L'autunno 2026 tra continuità e innovazione |trans-title=Rai Kids – Fall 2026: A Balance of Continuity and Innovation |url=https://www.rai.it/dl/doc/1783019471353_KIDS.pdf |website=Rai Gulp |language=it |quote=Rai Gulp rafforza anche la propria dimensione internazionale partecipando al Junior Eurovision Song Contest, in programma a Malta il 24 ottobre. |trans-quote=Rai Gulp is also strengthening its international presence by participating in the Junior Eurovision Song Contest, scheduled to take place in Malta on October 24. |publisher=RAI}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Малта}} | PBS | TVM, TVM+ | {{N/A|''Без коментатор''}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=L-Iskeda ta' TVM Is-Sibt, 24 ta' Ottubru 2026 |url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-10-24 |access-date=2026-10-21 |website=[[TVM (Malta)|TVMi]] |publisher=[[Public Broadcasting Services|PBS]] |language=mt}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Црна Гора}} | RTCG | TVCG 2 | Антонела Мартиновиќ и Владо Перовиќ | align="center" |<ref>https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/895847/djecija-evrovizija-gledamo-i-navijamo-za-miju.html</ref><ref>{{Cite web |title=Programska šema |url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html |access-date=2026-10-22 |website=RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis |language=cnr}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Холандија}} | AVROTROS | NPO 3 | Роб Јансен и Матеу Хинцен | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Maria vertegenwoordigt Nederland tijdens het Junior Eurovisie Songfestival |url=https://pers.avrotros.nl/maria-vertegenwoordigt-nederland-tijdens-de-internationale-finale-van-het-junior-eurovisie-songfestival/ |access-date=2026-09-19 |language=nl |date=2026-09-19 |trans-title=Maria represents the Netherlands at the Junior Eurovision Song Contest |publisher=AVROTROS}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Македонија}} | [[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | [[МРТ 1]] | Зорица Николовска и Ване Маркоски | align="center" |<ref>{{Cite web |date=2026-09-23 |title=Ана Стојаноска на пат кон Јуниорскиот Евросонг 2026 – промовирани песната и видео спотот за „Идната Јас“ |trans-title=Ana Stojanoska on the road to Junior Eurovision 2026 – song and music video for "Idnata Jas" unveiled |url=https://www.mrt.com.mk/node/148812 |access-date=2026-09-23 |language=mk |publisher=MRT}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Ана Стојаноска е подготвена за детската Евровизија |trans-title=Ana Stojanoska is ready for the Junior Eurovision Song Contest |url=https://skopjeinfo.mk/ana-stojanoska-e-podgotvena-za-detskata-evrovizija |access-date=2026-10-23 |quote=Оваа година, за првпат во улога на коментатори ќе бидат Зорица Николовска и Ване Маркоски |trans-quote=This year, for the first time, Zorica Nikolovska and Vane Markoski will act as commentators |language=mk |publisher=Skopjeinfo}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Полска}} | TVP | TVP2, TVP Polonia, TVP ABC | Артур Ожех | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Dulkiewicz |first=Oktawia |date=2026-09-29 |title=Eurowizja Junior 2026: Polska wyemituje konkurs na kanałach TVP 2 i TVP Polonia |trans-title=Junior Eurovision 2026: Poland will broadcast the contest on TVP 2 and TVP Polonia |url=https://escspot.pl/2026/09/29/eurowizja-junior-2026-polska-tvp-2-tvp-polonia/ |access-date=2026-09-29 |website=ESCSpot |language=pl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Program TVP ABC |url=https://www.tvp.pl/program-tv/tvp-abc?date=2026-10-24 |access-date=2026-10-19 |website=[[Telewizja Polska|TVP]] |language=pl}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Португалија}} | RTP | RTP2 | Карина Жорже и Жозе Карлуш Малату | align="center" |<ref>https://eurovoix.com/2026/10/24/carina-jorge-jose-carlos-malato-to-commentate-on-junior-eurovision-2026/</ref><ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=27 September 2026 |title=Portugal: Junior Eurovision to Air on RTP2 for The First Time |url=https://eurovoix.com/2026/09/27/%f0%9f%87%b5%f0%9f%87%b9-portugal-junior-eurovision-to-air-on-rtp2-for-the-first-time/ |access-date=27 September 2026 |website=Eurovoix}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Сан Марино}} | SMRTV | San Marino RTV, Radio San Marino | Ирол и Катија Демонте | align="center" |<ref>{{Cite web |last=Pigliavento |first=Alex |date=2026-10-20 |title=Junior Eurovision 2026: scarica la guida completa all’evento (anche in eBook) |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/10/20/guida-allo-junior-eurovision-2026-anche-in-ebook/ |access-date=2026-10-22 |website=Eurofestival News |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lombardini |first=Emanuele |date=2026-10-22 |title=Junior Eurovision 2026: la prova di Violamarie (San Marino). Novità al commento |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/10/22/junior-eurovision-2026-violamarie-san-marino-commento/ |access-date=2026-10-23 |website=Eurofestival News |language=it}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Шпанија}} | RTVE | La 1, TVE Internacional | Хулија Варела и Тони Агилар | align="center" |<ref>{{cite web |last1=Shepherd |first1=Em |title=Spain: Junior Eurovision 2026 Will Be Broadcast on La 1 and RTVE Play |url=https://eurovoix.com/2026/08/10/spain-junior-eurovision-2026-broadcast-la-1-rtve-play/ |website=Eurovoix |access-date=10 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-28 |title=RTVE presenta 'Cuore Bello (Te quiero, te quiero)', la canción de Lucas Paulano para Eurovisión Junior 2026 |trans-title=RTVE presents 'Cuore Bello (Te quiero, te quiero)', Lucas Paulano's song for Junior Eurovision 2026 |url=https://www.rtve.es/play/noticias/20260928/rtve-presenta-cuore-bello-quiero-quiero-cancion-lucas-paulano-para-eurovision-junior-2026/17244521.shtml |access-date=2026-09-28 |publisher=RTVE |language=es}}</ref><ref>{{cite news |author=Carros, David |title=RTVE confirma que Eurovisión Junior 2026 también se verá a través de TVE Internacional |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2026/rtve-confirma-que-eurovision-junior-2026-tambien-se-vera-a-traves-de-tve-internacional/ |date=11 October 2026 |website=ESCplus España |language=es}}</ref> |- ! scope="row" | {{знамеикона|Украина}} | Suspilne | Suspilne Kultura | Тимур Мирошниченко | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Телеканал Суспільне Культура Наживо Розклад за Жовтень 24, 2026 |url=https://suspilne.media/culture/schedule/tv/2026-10-24/ |access-date=2026-10-17 |website=Суспільне {{!}} Новини |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Де дивитися та як голосувати за Україну на Дитячому Євробаченні – 2026 |trans-title=Where to watch and how to vote for Ukraine at the Junior Eurovision 2026 |url=https://corp.suspilne.media/novyny/73804-de-dyvytysya-ta-yak-golosuvaty-za-ukrayinu-na-dytyachomu-yevrobachenni-2026/ |date=2026-10-20 |website=[[Suspilne]] |access-date=2026-10-20 |language=uk}}</ref><ref>{{cite web |last1=Beddard |first1=Joshua |title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko Returns & Sign Language Commentary Announced for Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/10/20/ukraine-junior-eurovision-2026-broadcast-with-sign-language/ |website=Eurovoix |access-date=20 October 2026}}</ref> |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" |'''Потврдени радиодифузери и коментатори во земји кои не учествуваат''' ! scope="col" |Држава ! scope="col" |Радиодифузер ! scope="col" |Канал(и) ! scope="col" |Коментатор(и) ! scope="col" |Реф. |- ! scope="row" |{{знамеикона|Косово}} |RTK | style="text-align: left;" |RTK 1, Radio Kosova 1 |Нора Меќа и Дафина Смајли | style="text-align: left;" |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/09/17/kosovo-intends-broadcast-junior-eurovision-2026-for-the-first-time-since-2013/|title=Kosovo: Intends to Broadcast Junior Eurovision for the First Time Since 2013|last=Shepherd|first=Em|work=Eurovoix|accessdate=17 September 2026}}</ref> |} == Поврзано == * [[Евровизија 2026|Евровизиски натпревар за песна 2026]] * Евровизија за млади музичари 2026 * [[Избор за песна на Евровизија - Азија|Евровизиски натпревар за песна Азија 2026]] == Извори == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Матична|https://junior.eurovision.com/}} {{Детски избор за песна на Евровизија}} [[Категорија:Статии со текст на црногорски]] 1rzcnml5kxajg8v69vlk9y6m2d9lbob 4 1404405 5649977 5648868 2026-10-26T09:27:34Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5649977 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец октомври 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на врбa во Македонија === [[Податотека:Salix alba Morton.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на врбa во Македонија“]] На 1 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на врбa во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на врба во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови врби во Македонија|Видови на врба во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Salix pentandra]] (Н)|[[Salix triandra]] (Н)|[[Salix purpurea]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:MartovskiSS|MartovskiSS]] | {{подреден список|[[Salix alpina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Dangelovskibroz| Dangelovskibroz]] | {{подреден список|[[Salix retusa]] (Н)|[[Salix caprea]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Salix herbacea]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:МихаилБРОЗ|МихаилБРОЗ]] | {{подреден список|[[Salix reticulata]] (Н)|[[Salix waldsteiniana]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:JanaBroz|JanaBroz]] | {{подреден список|[[Salix cinerea]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Сараброз|Сараброз]] | {{подреден список|[[Salix eleagnos]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Salix silesiaca]] (Н)|[[Salix appendiculata]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:AS-rzeka-icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 6 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на реки во Нов Зеланд|Список на реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Клута (река)]] (Н)|[[Фангануи (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Орети (река)]] (Н)|[[Ваитаки (река)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Матаура (река)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Река Еглинтон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Значајни американски ботанички илустратори === [[Податотека:Botanical_illustration_of_Lilium_superbum.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Значајни американски ботанички илустратори“]] На 8 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Значајни американски ботанички илустратори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за значајните американски ботанички илустратори може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на американски ботанички илустратори|Список на американски ботанички илустратори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ен Кингсбери Волстонкрафт]] (Н)|[[Ема Хоман Тајер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Маргарет Нилсон Армстронг]] (Н)|[[Клариса Мангер Беџер]] (Н)|[[Вилијам Пол Крилон Бартон]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Џозеф Мејсон (уметник)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Дороти ван Дајк Лик]] (Н)|[[Елси Луиз Шо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 13 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1850-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[1857 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1840 во книжевноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1859 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Драми на Тенеси Вилијамс === [[Податотека:Tennessee_Williams_NYWTS_(cropped).jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Драми на Тенеси Вилијамс“]] На 15 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Драми на Тенеси Вилијамс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите на Тенеси Вилијамс може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тенеси Вилијамс|Драми на Тенеси Вилијамс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Француска четврт (драма)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Скали за на покривот]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Десет блока на Камино Реал]] (Н)|[[Период на привикнување]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Ќе се врати ли господинот Мериведер од Мемфис?]] (Н)|[[Орфеј во пеколот]] (Н)|[[Пролетна бура]] (Н)|[[Не е за славеите]] (Н)|[[Седумте слегувања на Миртл]] (Н)|[[Ноќта на игуаната]] (Н)|[[Трамвај наречен „Желба“]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 20 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1870-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1878 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1860 во уметноста]] (П)|[[1861 во уметноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[1871 во уметноста]] (П)|[[1877 во уметноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Управни области во Шкотска === [[Податотека:Flag of Scotland.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Управни области во Шкотска“]] На 22 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Управни области во Шкотска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за управните области во Шкотска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управни области во Шкотска|Управни области во Шкотска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аргајл и Бјут]] (Н)| [[Источен Еаршир]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Фајф]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Абердиншир]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Претседатели на УНЕСКО === [[Податотека:Flag of UNESCO.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на УНЕСКО“]] На 27 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на УНЕСКО“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на УНЕСКО може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на УНЕСКО|Претседатели на УНЕСКО]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Позначајни кратери на Месечината === [[Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Позначајни кратери на Месечината“]] На 29 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Позначајни кратери на Месечината“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за позначајните кратери на Месечианта може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на кратери на Месечината#Позначајни кратери|Список на кратери на Месечината]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|10]] 5zp2ricy0uvl6yspuehft3h1hzmpet0 5649978 5649977 2026-10-26T09:28:31Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5649978 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец октомври 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на врбa во Македонија === [[Податотека:Salix alba Morton.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на врбa во Македонија“]] На 1 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на врбa во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на врба во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови врби во Македонија|Видови на врба во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Salix pentandra]] (Н)|[[Salix triandra]] (Н)|[[Salix purpurea]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:MartovskiSS|MartovskiSS]] | {{подреден список|[[Salix alpina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Dangelovskibroz| Dangelovskibroz]] | {{подреден список|[[Salix retusa]] (Н)|[[Salix caprea]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Salix herbacea]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:МихаилБРОЗ|МихаилБРОЗ]] | {{подреден список|[[Salix reticulata]] (Н)|[[Salix waldsteiniana]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:JanaBroz|JanaBroz]] | {{подреден список|[[Salix cinerea]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Сараброз|Сараброз]] | {{подреден список|[[Salix eleagnos]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Salix silesiaca]] (Н)|[[Salix appendiculata]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:AS-rzeka-icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 6 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на реки во Нов Зеланд|Список на реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Клута (река)]] (Н)|[[Фангануи (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Орети (река)]] (Н)|[[Ваитаки (река)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Матаура (река)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Река Еглинтон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Значајни американски ботанички илустратори === [[Податотека:Botanical_illustration_of_Lilium_superbum.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Значајни американски ботанички илустратори“]] На 8 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Значајни американски ботанички илустратори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за значајните американски ботанички илустратори може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на американски ботанички илустратори|Список на американски ботанички илустратори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ен Кингсбери Волстонкрафт]] (Н)|[[Ема Хоман Тајер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Маргарет Нилсон Армстронг]] (Н)|[[Клариса Мангер Беџер]] (Н)|[[Вилијам Пол Крилон Бартон]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Џозеф Мејсон (уметник)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Дороти ван Дајк Лик]] (Н)|[[Елси Луиз Шо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 13 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1850-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[1857 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1840 во книжевноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1859 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Драми на Тенеси Вилијамс === [[Податотека:Tennessee_Williams_NYWTS_(cropped).jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Драми на Тенеси Вилијамс“]] На 15 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Драми на Тенеси Вилијамс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите на Тенеси Вилијамс може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тенеси Вилијамс|Драми на Тенеси Вилијамс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Француска четврт (драма)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Скали за на покривот]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Десет блока на Камино Реал]] (Н)|[[Период на привикнување]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Ќе се врати ли господинот Мериведер од Мемфис?]] (Н)|[[Орфеј во пеколот]] (Н)|[[Пролетна бура]] (Н)|[[Не е за славеите]] (Н)|[[Седумте слегувања на Миртл]] (Н)|[[Ноќта на игуаната]] (Н)|[[Трамвај наречен „Желба“]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 20 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1870-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1878 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1860 во уметноста]] (П)|[[1861 во уметноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[1871 во уметноста]] (П)|[[1877 во уметноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Управни области во Шкотска === [[Податотека:Flag of Scotland.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Управни области во Шкотска“]] На 22 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Управни области во Шкотска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за управните области во Шкотска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управни области во Шкотска|Управни области во Шкотска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аргајл и Бјут]] (Н)| [[Источен Еаршир]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Фајф]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Абердиншир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Претседатели на УНЕСКО === [[Податотека:Flag of UNESCO.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на УНЕСКО“]] На 27 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на УНЕСКО“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на УНЕСКО може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на УНЕСКО|Претседатели на УНЕСКО]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Позначајни кратери на Месечината === [[Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Позначајни кратери на Месечината“]] На 29 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Позначајни кратери на Месечината“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за позначајните кратери на Месечианта може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на кратери на Месечината#Позначајни кратери|Список на кратери на Месечината]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|10]] 29uyav1o4qgmhh81mssjmbiqbh3flu3 4 1404565 5649812 5649637 2026-10-25T20:02:05Z ForestShutter 126802 /* Список на учесници */ 5649812 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во октомври е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] == Изминати викенди == === Видови на граор во Македонија === [[Податотека:Grass_vetchling_close_800.jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови на граор во Македонија“]] Во периодот 3-4 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на граор во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на граор во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови граор во Македонија|Видови на граор во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Lathyrus annuus]] (Н)|[[Lathyrus aureus]] (Н)|[[Lathyrus sativus]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Lathyrus inconspicuus]] (Н)|[[Lathyrus hirsutus]] (Н)|[[Lathyrus setifolius]] (Н)|[[Lathyrus nissolia]] (Н)|[[Lathyrus palustris]] (Н)|[[Lathyrus sylvestris]] (Н)|[[Lathyrus pratensis]] (Н)|[[Lathyrus linifolius]] (Н)|[[Lathyrus latifolius]] (Н)|[[Lathyrus grandiflorus]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Граор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Lathyrus aphaca]] (Н)|[[Lathyrus tuberosus]] (Н)|[[Lathyrus sphaericus]] (Н)|[[Lathyrus cicera]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Пролетен граор]] (Н)|[[Алпски граор]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Претседатели на Американската академија на уметностите и науките === [[Податотека:American_Academy_of_Arts_and_Sciences_(ancient_logo).png|десно|250п|Уредувачки ден „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“]] Во периодот 10-11 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на Американската академија на уметностите и науките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Presidents of the American Academy of Arts and Sciences]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Хауард Мамфорд Џонс]] (Н)|[[Хадсон Хогланд]] (Н)|[[Емилио Бици]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јарослав Пеликан]] (Н)|[[Александар Агаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Дејвид В. Окстоби]] (Н)|[[Џејмс Боудин]] (Н)|[[Лори Л. Патон]] (Н)|[[Џон Ели Бурчард]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Едвард Августус Холиок]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни палати === [[Податотека:Renaissance Castle Icon-fr.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Поранешни палати“]] Во периодот 17-18 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни палати“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните палати може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former palaces]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Палата де ла Рибера]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Поџо Реале (вила)]] (Н)|[[Занденбург]] (Н)|[[Англиски дворец]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Таџ Палас]] (Н)|[[Дворецот Алчут]] (Н)|[[Шенборнслуст]] (Н)|}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Замок Шарл]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Фантастични романи === [[Податотека:Book SVG.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Фантастични романи“]] Во периодот 24-25 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фантастични романи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фантастичните романи може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Speculative fiction novels]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Куќа на пареа]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Беснило (роман)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Д-р Џекил и г. Холмс]] (Н) | [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] (Н) | [[Добри предзнаци]] (Н) | [[Коралина]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Научни организации во САД === [[Податотека:Nuclear scientist.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Научни организации во САД“]] Во периодот 31 октомври - 1 ноември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Научни организации во САД“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за научните организации во САД може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Scientific organizations based in the United States]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|10]] scp8c7bfjoexrzwhi6rdhjtw0a8cn87 5649821 5649812 2026-10-25T20:20:23Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5649821 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во октомври е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] == Изминати викенди == === Видови на граор во Македонија === [[Податотека:Grass_vetchling_close_800.jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови на граор во Македонија“]] Во периодот 3-4 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на граор во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на граор во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови граор во Македонија|Видови на граор во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Lathyrus annuus]] (Н)|[[Lathyrus aureus]] (Н)|[[Lathyrus sativus]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Lathyrus inconspicuus]] (Н)|[[Lathyrus hirsutus]] (Н)|[[Lathyrus setifolius]] (Н)|[[Lathyrus nissolia]] (Н)|[[Lathyrus palustris]] (Н)|[[Lathyrus sylvestris]] (Н)|[[Lathyrus pratensis]] (Н)|[[Lathyrus linifolius]] (Н)|[[Lathyrus latifolius]] (Н)|[[Lathyrus grandiflorus]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Граор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Lathyrus aphaca]] (Н)|[[Lathyrus tuberosus]] (Н)|[[Lathyrus sphaericus]] (Н)|[[Lathyrus cicera]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Пролетен граор]] (Н)|[[Алпски граор]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Претседатели на Американската академија на уметностите и науките === [[Податотека:American_Academy_of_Arts_and_Sciences_(ancient_logo).png|десно|250п|Уредувачки ден „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“]] Во периодот 10-11 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на Американската академија на уметностите и науките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Presidents of the American Academy of Arts and Sciences]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Хауард Мамфорд Џонс]] (Н)|[[Хадсон Хогланд]] (Н)|[[Емилио Бици]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јарослав Пеликан]] (Н)|[[Александар Агаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Дејвид В. Окстоби]] (Н)|[[Џејмс Боудин]] (Н)|[[Лори Л. Патон]] (Н)|[[Џон Ели Бурчард]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Едвард Августус Холиок]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни палати === [[Податотека:Renaissance Castle Icon-fr.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Поранешни палати“]] Во периодот 17-18 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни палати“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните палати може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former palaces]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Палата де ла Рибера]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Поџо Реале (вила)]] (Н)|[[Занденбург]] (Н)|[[Англиски дворец]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Таџ Палас]] (Н)|[[Дворецот Алчут]] (Н)|[[Шенборнслуст]] (Н)|}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Замок Шарл]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Фантастични романи === [[Податотека:Book SVG.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Фантастични романи“]] Во периодот 24-25 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фантастични романи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фантастичните романи може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Speculative fiction novels]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Куќа на пареа]] (Н)|[[Од Земјата до Месечината]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Беснило (роман)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Д-р Џекил и г. Холмс]] (Н) | [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] (Н) | [[Добри предзнаци]] (Н) | [[Коралина]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Научни организации во САД === [[Податотека:Nuclear scientist.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Научни организации во САД“]] Во периодот 31 октомври - 1 ноември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Научни организации во САД“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за научните организации во САД може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Scientific organizations based in the United States]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|10]] rqtqncozltmgck9051eh7hqbnfi6c10 5649973 5649821 2026-10-26T09:23:31Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни викенди */ 5649973 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во октомври е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] == Изминати викенди == === Видови на граор во Македонија === [[Податотека:Grass_vetchling_close_800.jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови на граор во Македонија“]] Во периодот 3-4 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на граор во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на граор во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови граор во Македонија|Видови на граор во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Lathyrus annuus]] (Н)|[[Lathyrus aureus]] (Н)|[[Lathyrus sativus]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Lathyrus inconspicuus]] (Н)|[[Lathyrus hirsutus]] (Н)|[[Lathyrus setifolius]] (Н)|[[Lathyrus nissolia]] (Н)|[[Lathyrus palustris]] (Н)|[[Lathyrus sylvestris]] (Н)|[[Lathyrus pratensis]] (Н)|[[Lathyrus linifolius]] (Н)|[[Lathyrus latifolius]] (Н)|[[Lathyrus grandiflorus]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Граор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Lathyrus aphaca]] (Н)|[[Lathyrus tuberosus]] (Н)|[[Lathyrus sphaericus]] (Н)|[[Lathyrus cicera]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Пролетен граор]] (Н)|[[Алпски граор]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Претседатели на Американската академија на уметностите и науките === [[Податотека:American_Academy_of_Arts_and_Sciences_(ancient_logo).png|десно|250п|Уредувачки ден „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“]] Во периодот 10-11 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на Американската академија на уметностите и науките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Presidents of the American Academy of Arts and Sciences]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Хауард Мамфорд Џонс]] (Н)|[[Хадсон Хогланд]] (Н)|[[Емилио Бици]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јарослав Пеликан]] (Н)|[[Александар Агаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Дејвид В. Окстоби]] (Н)|[[Џејмс Боудин]] (Н)|[[Лори Л. Патон]] (Н)|[[Џон Ели Бурчард]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Едвард Августус Холиок]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни палати === [[Податотека:Renaissance Castle Icon-fr.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Поранешни палати“]] Во периодот 17-18 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни палати“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните палати може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former palaces]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Палата де ла Рибера]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Поџо Реале (вила)]] (Н)|[[Занденбург]] (Н)|[[Англиски дворец]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Таџ Палас]] (Н)|[[Дворецот Алчут]] (Н)|[[Шенборнслуст]] (Н)|}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Замок Шарл]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фантастични романи === [[Податотека:Book SVG.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Фантастични романи“]] Во периодот 24-25 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фантастични романи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фантастичните романи може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Speculative fiction novels]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Куќа на пареа]] (Н)|[[Од Земјата до Месечината]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Беснило (роман)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Д-р Џекил и г. Холмс]] (Н) | [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] (Н) | [[Добри предзнаци]] (Н) | [[Коралина]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Диво возење низ ноќта]] (Н)|[[Ноќта на желбите]] (Н)|[[Сребрениот сон]] (Н)|[[Гоблински тајни]] (Н)|[[Бегство на Венера]] (Н)|[[Рајски фолк]] (Н)|[[Руини (роман на Брукс-Далтон)]] (Н)|[[Кинг Конг против Тарзан]] (Н)|[[Иницијаторско судење]] (Н)|[[Кралот (роман)]] (Н)|[[Индиго (роман на Хофман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Научни организации во САД === [[Податотека:Nuclear scientist.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Научни организации во САД“]] Во периодот 31 октомври - 1 ноември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Научни организации во САД“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за научните организации во САД може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Scientific organizations based in the United States]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|10]] rboe5iuox42gq8xhm59v6q9zev28ozn 5650040 5649973 2026-10-26T11:10:40Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5650040 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во октомври е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] == Изминати викенди == === Видови на граор во Македонија === [[Податотека:Grass_vetchling_close_800.jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови на граор во Македонија“]] Во периодот 3-4 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови на граор во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на граор во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови граор во Македонија|Видови на граор во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Lathyrus annuus]] (Н)|[[Lathyrus aureus]] (Н)|[[Lathyrus sativus]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Lathyrus inconspicuus]] (Н)|[[Lathyrus hirsutus]] (Н)|[[Lathyrus setifolius]] (Н)|[[Lathyrus nissolia]] (Н)|[[Lathyrus palustris]] (Н)|[[Lathyrus sylvestris]] (Н)|[[Lathyrus pratensis]] (Н)|[[Lathyrus linifolius]] (Н)|[[Lathyrus latifolius]] (Н)|[[Lathyrus grandiflorus]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Граор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Lathyrus aphaca]] (Н)|[[Lathyrus tuberosus]] (Н)|[[Lathyrus sphaericus]] (Н)|[[Lathyrus cicera]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Пролетен граор]] (Н)|[[Алпски граор]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Претседатели на Американската академија на уметностите и науките === [[Податотека:American_Academy_of_Arts_and_Sciences_(ancient_logo).png|десно|250п|Уредувачки ден „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“]] Во периодот 10-11 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Претседатели на Американската академија на уметностите и науките“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на Американската академија на уметностите и науките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Presidents of the American Academy of Arts and Sciences]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Хауард Мамфорд Џонс]] (Н)|[[Хадсон Хогланд]] (Н)|[[Емилио Бици]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јарослав Пеликан]] (Н)|[[Александар Агаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Дејвид В. Окстоби]] (Н)|[[Џејмс Боудин]] (Н)|[[Лори Л. Патон]] (Н)|[[Џон Ели Бурчард]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Едвард Августус Холиок]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни палати === [[Податотека:Renaissance Castle Icon-fr.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Поранешни палати“]] Во периодот 17-18 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни палати“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните палати може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former palaces]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Палата де ла Рибера]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Поџо Реале (вила)]] (Н)|[[Занденбург]] (Н)|[[Англиски дворец]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Таџ Палас]] (Н)|[[Дворецот Алчут]] (Н)|[[Шенборнслуст]] (Н)|}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Замок Шарл]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фантастични романи === [[Податотека:Book SVG.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Фантастични романи“]] Во периодот 24-25 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фантастични романи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фантастичните романи може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Speculative fiction novels]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Куќа на пареа]] (Н)|[[Од Земјата до Месечината]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Беснило (роман)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Д-р Џекил и г. Холмс]] (Н) | [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] (Н) | [[Добри предзнаци]] (Н) | [[Коралина]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Диво возење низ ноќта]] (Н)|[[Ноќта на желбите]] (Н)|[[Сребрениот сон]] (Н)|[[Гоблински тајни]] (Н)|[[Бегство на Венера]] (Н)|[[Небесен народ]] (Н)|[[Руини (роман на Брукс-Далтон)]] (Н)|[[Кинг-конг против Тарзан]] (Н)|[[Иницијаторско судење]] (Н)|[[Кралот (роман)]] (Н)|[[Индиго (роман на Хофман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Научни организации во САД === [[Податотека:Nuclear scientist.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Научни организации во САД“]] Во периодот 31 октомври - 1 ноември 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Научни организации во САД“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за научните организации во САД може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Scientific organizations based in the United States]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|10]] 17uuk8r1fkdd2ujwlcmm4ulnnedimfl 0 1405317 5649822 5642072 2026-10-25T20:57:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649822 wikitext text/x-wiki [[File:Forest_stands.png|мини| Три шумски состоини]] [[File:Stand_dynamics_stages.gif|мини| Фази на динамика на состоините за време на [[Сукцесија|сукцесијата]].]] '''Шумска состоина -''' континуирана [[Растителна заедница|заедница]] на [[Дрво (растение)|дрвја]] доволно униформни по состав, структура, возраст, големина, класа, распространетост, просторен распоред, состојба или местоположба со униформен квалитет за да се разликува од соседните заедници.<ref>{{Наведена книга|title=Silviculture: concepts and applications|last=Nyland|first=Ralph D.|date=2007|publisher=Waveland Press|edition=2nd|location=Prospect Heights}}</ref> [[Шума|Шумата]] е „збир од состоини“ кои исто така ги користат практиките на [[Шумарство|шумарството]].<ref>{{Наведена книга|title=Silviculture: concepts and applications|last=Nyland|first=Ralph D.|date=2007|publisher=Waveland Press|edition=2nd|location=Prospect Heights|page=5}}</ref> ''Моделирањето на ниво на состоина'' е вид на моделирање во [[Шумарство|шумарските науки]] во кое главната единица е шумска состоина. == Опис на состоина == Шумската состоина најчесто се опишува во десетини или 10%. Така, според сразмерите на трите вида, може да се опише мешана состоина од 3 борови пондероса, 2 мангрови дрвја и 5 сребрени смреки. Ако повеќе од 80% од главната крошна е од ист вид, тоа е чиста состоина. Ако е помала од 80%, се смета за мешана состоина.<ref>{{Наведено списание|last=Shifley|first=Stephen R.|last2=Fischer|first2=Burnell C.|date=1989|title=Estimating growth and yield of mixed stands|url=https://research.fs.usda.gov/treesearch/18590|journal=In: Hutchinson, Jay G., ed. Central hardwood notes. St. Paul, MN.: U.S. Dept. of Agriculture, Forest Service, North Central Forest Experiment Station. 5.04|language=en}}</ref> Обликот на мешање на видовите дрвја најчесто се дава како: * единки – кога има неколку неповрзани дрвја од еден тип. * трупа – до 5 дрвја поврзани од ист тип. * група – кога има повеќе од 5 дрвја, но тие се пониски од дрво за берба. * грмушка – кога има повеќе од 5 дрвја, но тие се повисоки од дрво за сечење, до околу 0,5 хектари. * чопорна група (rotten group) – збиен стоечки агрегат од дрвја, дрвјата во гнилата група имаат различни висини и различни длабочини или распоред по ленти. Зборот „Rotten“ потекнува од германскиот збор „''Rotte“'' и значи „чопор“. Овие дрвја се поврзани заедно во мали чопорни групи одделени со поголеми меѓупростори. Ова значи дека тие се идеални за планинско пошумување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.waldwissen.net/waldwirtschaft/waldbau/bergwald/wsl_rottenaufforstung/index_DE|title=Rottenaufforstung im Gebirge|last=Eidg Forschungsanstalt WSL|work=waldwissen.net|language=de-DE|accessdate=2026-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426160309/https://www.waldwissen.net/waldwirtschaft/waldbau/bergwald/wsl_rottenaufforstung/index_DE|archive-date=2019-04-26|url-status=dead}}</ref> Шумските состоини често се создаваат преку нарушувања. Овие нарушувања паѓаат по спектри на магнитуда, големина и честота. Некои примери вклучуваат шумски пожари, ветрови, инсекти, сечење дрва и пасење добиток. Откако ќе се случи нарушување, нова(и) кохорта(и) можат да го пополнат новиот простор за растење и преку различни метрики да бидат дефинирани како нова состоина.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B0121451607002313|title=Encyclopedia of Forest Sciences|last=Camp|first=A.E.|last2=Oliver|first2=C.D.|publisher=Elsevier|year=2004|isbn=9780121451608|page=1053-1062|chapter=SILVICULTURE {{!}} Forest Dynamics}}</ref> == Растојание на состоините == Растојанието помеѓу состоините може да се опише со [[Крунска покривка|крунската покривка]] на дрвјата. Така, може да се ограничи како: * Спакувани – сите круни се преклопуваат кога се гледаат одозгора * Затворени - сите круни се допираат, но не се преклопуваат * Светли – кога има рамномерен простор помеѓу круните * Просторни/празни – кога неколку дрвја се блиску, а сепак има многу чистини помеѓу овие мали групи. == Намена == Состоините не се логички, еколошки дефинирани управувачки единици. Наместо тоа, тие еволуирале од Нормалвалдовиот концепт, кој се темелел на идејата за ефикасност на сечата и на тоа дека шумското земјиште првенствено требало да даде приход од производство на дрва. Состоините овозможуваат полесна инвентаризација и планирање на шумите. Концептот, по пат на проширување, се применувал во целата шумарска пракса во светот, но потекнува од ''[[Средна Европа]]'' кон крајот на 18-ти и почетокот на 19-ти век со [[Меркантилизам|меркантилистичката]] традиција, пруското образование и појавата на [[Шумарство|модерното шумарство]]. Заедно со Нормалвалдовиот концепт се појавила идејата дека состоините се стандардизирани во однос на големината, мешавината на видови, возрасната класа и други метрики на дрвјата и дека шумарството треба да се стреми да го наметне ова во природата таму каде што дотогаш не постоело.<ref>{{Наведена книга|title=A Critique of Silviculture: Managing for Complexity|last=Puettmann|first=Klaus J.|last2=Coates|first2=K. David|last3=Messier|first3=Christian|date=2009|publisher=Island Press|isbn=978-1597261463|location=Washington, DC}}</ref> == Алтернативи == Бидејќи состоините се од перспектива на економското шумско шумарство, тие се многу сосредоточени на дрвниот елемент на шумите. Не се земаат предвид другите елементи во шумата, како што се грмушките, животните или топографијата, а алтернативните поими можеби подобро ќе одговараат на еколошките или други цели за вредност на земјиштето во шумите. Поимот [[Забел|„забел“]] (grove) е еден пример. Исто така, се предлага ''еко-единица''.<ref>{{Наведена книга|title=Forests: Elements of Silvology|last=Oldeman|first=Roelof A. A.|date=1990|publisher=Springer Berlin Heidelberg|isbn=9783642752117|location=Berlin, Heidelberg|page=624}}</ref> Други поими исто така може да функционираат, но да бидат на различни размери, како што се шумички. За да бидат корисни во шумарството, ваквите поими мора да бидат јасно дефинирани и доследно применети. Во недостаток на други, состоина веројатно ќе остане претпочитаната единица што ќе ја користат шумарите и другите кои управуваат со шумите, и покрај нејзините ограничувања. == Поврзано == * * Сеча, метод на управување * [[Забел]], мала група дрвја * Честар, густа шума од дрвја * [[Шумска динамика]] [[Категорија:Шумарство]] b9j5teonncbu5fsuvlmq81pqb6dflbb 0 1405583 5649806 5644263 2026-10-25T19:46:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649806 wikitext text/x-wiki [[File:The_Yellow_Drawing_Room_at_Buckingham_Palace_–_James_Roberts.jpg|мини|400x400пкс| Жолтата дневна соба во [[Бакингемска палата|Бакингемската палата]] е преполна со кинески дизајни. [[Џорџ IV|Кралот Џорџ IV]] бил страствен покровител на кинескиот стил и создал многу други простории во овој стил, како што е Централната соба, исто така сместена во Источното крило.]] [[File:Museo_delle_porcellane_di_Firenze,_porcellane_viennesi_a_cineserie,_1799,_02.JPG|мини|428x428пкс| Виенски порцелански бокал, 1799 година, украсен да имитира уште еден редок кинески производ, лакирани садови]] '''Шиноазерија''' (термин преземен од [[Француски јазик|францускиот]] збор chinoiserie, изведен од chinois, што значи „кинески“; на [[Традиционално кинеско писмо|традиционален кинески]]: 中國風; на [[Упростено кинеско писмо|поедноставен кинески]]: 中国风; [[пинјин]]: Zhōngguófēng; буквално „кинески стил“) — претставува европска интерпретација и имитација на кинеските и другите уметнички традиции од источноазискиот културен простор. Овој стил особено се применува во декоративната уметност, градинарското уредување, архитектурата, книжевноста, театарот и музиката.<ref>{{cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/31805?redirectedFrom=Chinoiserie#eid9510224|title=Chinois|publisher=[[The Oxford English Dictionary]]|access-date=2015-12-09}}</ref> Естетиката на шиноазеријата се изразувала на различни начини, во зависност од регионот во кој се развивала. Таа е поврзана со поширокото културно и уметничко движење познато како ориентализам, кое ги проучувало културите на Далечниот Исток од историска, филолошка, антрополошка, филозофска и религиозна перспектива. Шиноазеријата се појавила во 17 век, а особена популарност стекнала во текот на 18 век, благодарение на зголемената трговска размена со Кина, за време на периодот на најголемиот подем на династијата Ќинг, како и со останатите земји од [[Источна Азија]].<ref name=":0">{{Cite book|title=Chinese Whispers: Chinoiserie in Britain, 1650–1930|last=Beevers|first=David|publisher=Royal Pavilion & Museums|year=2009|isbn=978-0-948723-71-1|location=Brighton|pages=19}}</ref> Како уметнички стил, шиноазеријата е тесно поврзана со [[Рококо|рококото]].<ref>{{cite web|url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/s/style-guide-chinoiserie/|title=Style Guide: Chinoiserie|last=Victoria and Albert Museum, Digital Media|access-date=12 April 2018|website=www.vam.ac.uk}}</ref> Двата стила се одликуваат со богата и раскошна декорација, асиметрични композиции, нагласена употреба на различни материјали и стилизирани природни мотиви, како и со теми поврзани со слободното време, уживањето и задоволството. Сепак, шиноазеријата се разликува по тоа што главно се насочува кон мотиви и претстави кои Европејците ги сметале за карактеристични за кинеската култура. == Историја == [[File:Le_Jardin_chinois_(detail)_by_François_Boucher.jpg|лево|мини|446x446пкс| ''Кинеската градина'', слика во кинеска техника од Франсоа Буше; 1742; масло на платно; 40,5 x 48 см<ref>{{Наведена книга|title=Universal Principles of ART|last=Parks|first=John A.|date=2015|publisher=Rockport Publishers|isbn=978-1-63159-030-6|page=54|language=en}}</ref>]] Киноазеријата влегла во европската уметност и декорација кон средината и крајот на 17 век; делото на Атанасиј Кирхер влијаело врз проучувањето на ориентализмот. Популарноста на киноазеријата достигна врв околу средината на 18 век, кога се поврза со [[рококо]] стилот и со делата на Франсоа Буше, Томас Чипендејл и Жан-Батист Пиламент. Исто така, беше популаризирано поради приливот на кинески и индиски стоки што се внесуваа годишно во Европа преку англиски, [[Холандска источноиндиска компанија|холандски]], француски и шведски источноиндиски компании. Кинеската изработка се врати во популарноста во Европа и Соединетите Американски Држави од средината на 19 век до 1920-тите, а денес и во елитниот дизајн на ентериер и мода. [[File:Kew_Gardens_Pagoda.jpg|мини|300x300пкс| Големата пагода во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини]] во Кју, Лондон, изградена од Сер Вилијам Чемберс]] Иако обично се сфаќа како европски стил, киноазеријата беше глобален феномен. Локални верзии на киноазери беа развиени во Индија, Јапонија, Иран и особено во Латинска Америка. Преку трговијата со галеони во Манила, шпанските трговци донеле големи количини кинески порцелан, лак, текстил и зачини од кинеските трговци со седиште во [[Манила]] до новите шпански пазари во Акапулко, Панама и [[Лима]]. Потоа тие производи ги инспирирале локалните уметници и занаетчии, како што се керамичарите кои изработувале грнчарија од Талавера во Пуебла де Лос Анџелес.<ref>{{Наведена книга|title=Made in the Americas: the new world discovers Asia|last=Carr|first=Dennis|last2=Bailey|first2=Gauvin A|last3=Brook|first3=Timothy|last4=Codding|first4=Mitchell|last5=Corrigan|first5=Karina|last6=Pierce|first6=Donna|date=2015-01-01|publisher=MFA Publications, Museum of Fine Arts, Boston|isbn=978-0-87846-812-6|language=en|oclc=916494129}}</ref> Киноазеријата имала некаква паралела со „окцидентерието“,<ref>{{Наведено списание|last=Yang|first=Chi-ming|date=2014|title=Eighteenth-Century Easts and Wests: Introduction|url=https://www.jstor.org/stable/24690356|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=47|issue=2|pages=95–101|doi=10.1353/ecs.2014.0002|issn=0013-2586|jstor=24690356|url-access=subscription}}</ref> што претставувало стока во западен стил произведена во Кина од 18 век за кинески потрошувачи. Иако ова било значаен интерес на царевите Кангси и Ќанлонг, како што покажува архитектурата на Сијанг Лоу, тоа не било ограничено само на дворот. Артефактите и уметноста од „Оксидентерието“ беа достапни за поширок спектар на потрошувачи, бидејќи беа произведени дома.<ref>{{Наведено списание|last=Kleutghen|first=Kristina|date=2014|title=Chinese Occidenterie: the Diversity of "Western" Objects in Eighteenth-Century China|url=https://www.jstor.org/stable/24690358|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=47|issue=2|pages=117–135|doi=10.1353/ecs.2014.0006|issn=0013-2586|jstor=24690358|url-access=subscription}}</ref> == Популаризација == Популарноста на шиноазеријата во Европа во текот на 18 век се должела на повеќе фактори. Зголемената трговска размена со Источна Азија, особено со Кина, им овозможила на Европејците поголем, иако сè уште ограничен, пристап до дотогаш малку познатите култури, што предизвикало значителен интерес и восхит кон азиските традиции. Во европската перцепција, поимот „Кина“, поврзан со шиноазеријата, не се однесувал исклучиво на кинеската територија, туку опфаќал многу поширок географски и културен простор, вклучувајќи ги Јапонија, Кореја, Југоисточна Азија, Индија, па дури и Персија. Во уметноста, источните култури претставувале значаен извор на инспирација. Богатството од декоративни мотиви, живописните претстави и хармоничните композиции карактеристични за ориенталната естетика ја поттикнувале европската имагинација, создавајќи претстава за идеализиран свет од кој можеле да се преземат нови идеи за збогатување и преобразување на сопствените уметнички традиции. Оттука, шиноазеријата може да се разгледува како значаен резултат на културната и уметничката размена меѓу Истокот и Западот. Во текот на 19 век, особено во неговите последни децении, овој стил постепено го изгубил својот посебен идентитет и бил вклучен во поширокиот уметнички концепт на егзотизмот.<ref name="Deguo Wolizi 2015, pp. 37-44">張省卿 ([[Sheng-Ching Chang]])，《東方啓蒙西方 – 十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang- shiba shiji Deguo Wolizi (Wörlitz) ziran fengjing yuanlin zhi Zhongguo yuansu) 》 (The East enlightening the West – Chinese elements in the 18th century landscape gardens of Wörlitz in Germany), 台北 (Taipei)：輔仁大學出版社(Furendaxue chubanshe; Fu Jen University Bookstore), 2015, pp. 37–44.</ref> [[File:Child_reaching_for_a_caged_bird_dli_165005546_cor.tif|мини|388x388пкс| Анонимен (Франција) по Франсоа Буше, „Дете посегнува по птица во кафез“, 19 век, гравура и [[Бакропис|бакрорез]].]] Иако коренот на зборот „киноазери“ е „Chine“ (Кина), Европејците од 17 и 18 век немале јасна концептуализација за тоа каква била Кина во реалноста. Честопати термините како „Ориент“, „Далечен Исток“ или „Кина“ се користеле подеднакво за да го означат регионот на Источна Азија кој имал соодветна кинеска култура како главен претставник, но значењето на терминот можело да се менува во зависност од различните контексти. На пример, Сер Вилијам Чемберс, во своето дело „Дисертација за ориенталното градинарство“ од 1772 година, генерално ја нарекува Кина „Ориент“. Во финансиските записи на Луј XIV во текот на 17 и 18 век веќе биле регистрирани изрази како „façon de la Chine“, кинески начин или „à la chinoise“, изработени на кинески начин. Во 19 век, терминот „киноазери“ се појавил за прв пат во француската литература. Во романот ''[[:fr:L'Interdiction|„Забраната“]]'' објавен во 1836 година, Оноре де Балзак го користел терминот „киноазери“ за да се осврне на занаетчиските дела направени во кинески стил. Од овој момент па натаму, терминот доби на интензитет и почна да се користи сè почесто за предмети произведени во кинески стил, но понекогаш и за да означи грациозни предмети со мали димензии или од оскудна важност. Во 1878 година 'chinoiserie' официјално влезе во ''Dictionnaire de l'Academie''.<ref name="Deguo Wolizi 2015, pp. 37-44" /> [[File:Porcelain;_man_seated_on_plinth,_holding_monkey_and_ball._Meissen_factory._British_Museum_1948,1203.64_(detail).jpg|мини|380x380пкс| Човек седи на постоље, држи мајмун и топка. Мајсен порцелан. Датирано околу 1735 година. [[Британски музеј]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/H_1948-1203-64|title=British Museum object|work=The British Museum|language=en}}</ref>]] По ширењето на наративите на [[Марко Поло]], знаењето за Кина што го имале Европејците продолжило да произлегува во суштина од извештаите на трговците и дипломатските пратеници. Датирајќи од втората половина на 17 век, релевантна улога во оваа размена на информации ја презедоа језуитите, чие континуирано собирање мисионерски информации и транскрипција на јазикот ѝ дадоа на европската јавност нов, подлабок увид во кинеската империја и нејзината култура.<ref>張省卿 ([[Sheng-Ching Chang]])，《東方啓蒙西方 – 十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang- shiba shiji Deguo Wolizi (Wörlitz) ziran fengjing yuanlin zhi Zhongguo yuansu) 》 (The East enlightening the West – Chinese elements in the 18th century landscape gardens of Wörlitz in Germany), 台北 (Taipei)：輔仁大學出版社(Furendaxue chubanshe; Fu Jen University Bookstore), 2015, pp. 42–44.</ref> Иако Европејците честопати имале неточни идеи за Источна Азија, тоа не морало да ја исклучи нивната фасцинација и почит. Особено, Кинезите кои имале „извонредно завршена уметност... [и] чии дворски церемонии биле уште посложени од оние во Версај“ биле сметани за високо цивилизирани.<ref>{{Наведено списание|last=Mayor|first=A. Hyatt|date=1941|title=Chinoiserie|journal=The Metropolitan Museum of Art Bulletin|volume=36|issue=5|pages=111–114|doi=10.2307/3256573|jstor=3256573}}</ref> Според [[Франсоа Волтер|Волтер]] во неговата ''„Уметност на Кина“'', „фактот останува дека пред четири илјади години, кога не знаевме да читаме, тие [Кинезите] знаеја сè што е суштински корисно со кое се фалиме денес.“<ref>Voltaire ''as qtd. in'' Lovejoy, Arthur. (1948) ''Essays in the History of Ideas'' (1948). Johns Hopkins U. Press. 1978 edition: {{ISBN|0-313-20504-3}}</ref> Покрај тоа, индиската филозофија сè повеќе ја восхитувале филозофи како што е Артур Шопенхауер, кој ги сметал Упанишадите за „производ на највисоката човечка мудрост“ и „најпрофитабилното и највозвишеното читање што... е можно во светот“.<ref>{{Наведена книга|title=Oriental enlightenment : the encounter between Asian and Western thought|last=Clarke|first=J. J.|date=1997|publisher=Routledge|isbn=0-203-00438-8|location=London|oclc=52219015}}</ref> Киноазеријата не беше универзално популарна. Некои критичари го сметаа стилот за „повлекување од разумот и вкусот и спуштање во морално двосмислен свет базиран на хедонизам, сензација и вредности што се сметаат за женствени“.<ref name=":0" /> Се сметало дека му недостасува логиката и разумот врз кои се темелела античката уметност. Архитектот и автор Роберт Морис тврдел дека „се состои од само каприци и химера, без правила или ред, не бара плодност на гениј за да се спроведе во дело“.<ref name=":0" /> Оние со поархеолошки поглед на Истокот, го сметале стилот на кинеска уметност, со неговите дисторзии и чуден пристап, за потсмев на вистинската кинеска уметност и архитектура.<ref name=":0" /> Конечно, други верувале дека интересот за киноазери укажува на распространета „културна конфузија“ во европското општество.<ref>{{Наведена книга|title=Interracial Encounters: Reciprocal Representations in African and Asian American Literatures, 1896–1937|last=Lee|first=Julia H.|publisher=NYU Press|year=2011|isbn=978-0-8147-5257-9|location=New York|pages=114–137}}</ref> == Упорност по 18 век == Киноазеријата опстојала во 19-тиот и 20-тиот век, но опаднала во популарност. Имаше забележително губење на интересот за декор инспириран од Кина по смртта во 1830 година на кралот [[Џорџ IV]], голем поборник на стилот. Првата опиумска војна од 1839–1842 година помеѓу Велика Британија и Кина ја наруши трговијата и предизвика понатамошен пад на интересот за ориенталните производи.<ref>{{Наведена книга|title=Opium, Soldiers and Evangelicals: England's 1840–42 War with China and its Aftermath|last=Gelber|first=Harry G|publisher=Palgrave Macmillan|year=2004|isbn=978-1-4039-0700-4|location=New York}}</ref> Кина ги затвори своите врати за извоз и увоз, а за многу луѓе киноазеријата стана мода од минатото. Со стабилизирањето на британско-кинеските односи кон крајот на 19 век, се појави оживување на интересот за кинеската изработка. На пример, принцот Алберт преместил многу дела од кинеска уметност од Кралскиот павилјон на Џорџ IV во Брајтон во подостапната Бакингемска палата. Киноазеријата служеше да ја потсети Британија на нејзината поранешна колонијална слава која брзо бледнееше со модерната ера.<ref name=":0" /><gallery widths="200" heights="200" class="center"> Податотека:Cuboid vase MET DP-16489-034.jpg|алт=Cuboid Cong vase; circa 1870; bone china; 20.8 × 10.2 × 10 cm; Metropolitan Museum of Art (New York City)|Кубоидна вазна од Конг ; околу 1870 година; коскен порцелан; 20,8 × 10,2 × 10 см; [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј на уметност]] (Њујорк) Податотека:Pair of round, flat bodied bottles MET DP-1687-026.jpg|алт=Pair of round and flat bodied bottles; 1870–1880; porcelain; first bottle: 26.4 × 21 × 10.6 cm, second bottle: 25.7 × 20.2 × 10.2 cm; Metropolitan Museum of Art|Пар шишиња со тркалезно и рамно тело; 1870–1880; порцелан; прво шише: 26,4 × 21 × 10,6 см, второ шише: 25,7 × 20,2 × 10,2 см; Метрополитен музеј на уметност Податотека:Wall Clock, c. 1880, probably made by Escalier de Cristal, Paris, bronze and enamel - Art Institute of Chicago - DSC09884.JPG|алт=Wall clock; circa 1880; bronze and enamel; probably made by Escalier de Cristal (Paris); Art Institute of Chicago (US)|Ѕиден часовник; околу 1880 година; бронза и емајл; веројатно изработен од Ескалиер де Кристал (Париз); Уметнички институт во Чикаго (САД) Податотека:Rex Whistler - Wallpaper in the Chinoiserie Style, with a Picture Frame as its Central Motif 1932.jpg|алт=Wallpaper in the chinoiserie style, with a picture frame as its central motif, Rex Whistler|Тапети во киноазери стил, со рамка за слика како централен мотив, Рекс Вислер </gallery> == Кинески порцелан == Од [[Ренесанса|ренесансата]] до 18 век, западните дизајнери се обидувале да ја имитираат техничката софистицираност на кинескиот извозен порцелан (и, впрочем, јапонскиот извозен порцелан - Европејците генерално биле нејасни како потекло на „ориенталниот“ увоз), со само делумен успех. Еден од најраните успешни обиди, на пример, бил порцеланот Медичи произведен во Фиренца кон крајот на 16 век, бидејќи казиното Сан Марко останало отворено од 1575 до 1587 година.<ref name="britannica1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/372403/Medici-porcelain|title=Medici porcelain|date=2013-07-22|publisher=Britannica.com|accessdate=2015-06-18}}</ref> И покрај тоа што никогаш не бил комерцијален по природа, следниот голем обид за реплицирање на кинескиот порцелан бил фабриката за мека паста во Руан во 1673 година, при што Едме Потерат, широко познат како создавач на француската традиција на грнчарство со мека паста, ја отворил својата фабрика во 1647 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/510765/Rouen-ware|title=Rouen ware &#124; pottery|date=2007|publisher=Britannica.com|others=The Editors of Encyclopaedia Britannica|accessdate=2015-06-18}}</ref> На крајот беа направени напори да се имитира порцелан од тврда паста, кој беше високо ценет. Како таква, директната имитација на кинеските дизајни во [[Фајанс|фајансот]] започнала кон крајот на 17 век, била пренесена во европското производство на порцелан, најприродно во производите за чај, и достигнала врв во бранот на рококо киноазери (околу 1740–1770).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.decorativefair.com/key-periods-in-the-development-of-chinoiserie-style-in-the-west-how-taste-travelled-part-i/|title=Key Periods in the Development of Chinoiserie Style in the West – How Taste Travelled. Part I|publisher=Decorative Fair|accessdate=3 September 2021}}</ref> Најраните навестувања за киноазери се појавуваат на почетокот на 17 век, во уметноста на земјите со активни Источноиндиски компании, [[Холандска источноиндиска компанија|Холандија]] и Англија, а потоа, до средината на 17 век, и во Португалија. Грнчарската керамика со глазура од калај (видете ''делфтвер'') изработена во [[Делфт]] и други холандски градови усвоила вистинска сино-бела декорација [[Минг (династија)|од династијата Минг]] од почетокот на 17 век. Откако била објавена книгата на Јохан Ниухоф, 150-те слики го охрабриле кинескиот стил и станале особено популарни во 18 век. Раните керамички производи во фабриките за порцелан во Мајсен и други фабрики природно имитирале кинески дизајни, иако облиците за „корисни производи“, садови за јадење и чај, обично останувале западни, честопати базирани на облици од сребро. Декоративните производи како што се вазните следеле кинески форми.<gallery widths="200" heights="200" class="center"> Податотека:MediciPorcelainBottle1.png|алт=A Medici porcelain bottle; 1575-1587; Louvre. The Casino of San Marco's porcelain manufactory was one of the oldest successful attempts to imitate Chinese porcelain in European history.|Порцеланско шише од Медичи ; 1575–1587; [[Лувр]]. Фабриката за порцелан во Казиното на Сан Марко беше еден од најстарите успешни обиди за имитирање на кинески порцелан во европската историја.<ref name="britannica1" /> Податотека:Coffeepot MET DP166663.jpg|алт=Austrian coffeepot; circa 1720; hard-paste porcelain; 17.8 × 15.9 cm; Metropolitan Museum of Art (New York City)|Австриски кафемат; околу 1720 година; порцелан од тврда паста; 17,8 × 15,9 см; [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј на уметност]] (Њујорк) Податотека:Covered vase MET DP260828.jpg|алт=Covered vases; circa 1770; soft-paste porcelain; height: 38.7 cm, width: 16.5 cm; Metropolitan Museum of Art|Покриени вазни; околу 1770 година; порцелан од мека паста; висина: 38,7 см, ширина: 16,5 см; Метрополитен музеј на уметност Податотека:Dish with a Chinoiserie design. Porcelain decorated in overglaze enamels. 1735-1740 CE. From Jingdezhen, China; possibly decorated in Canton (Guangzhou). Victoria and Albert Museum, London, UK.jpg|алт=Dish with a Chinoiserie design. Porcelain decorated in overglaze enamels. 1735–1740 CE. From Jingdezhen, China; possibly decorated in Canton (Guangzhou). Victoria and Albert Museum, London.|Сад со кинески стил. Порцелан украсен со глазирани емајли. 1735–1740 година од н.е. Од Џингдежен, Кина; веројатно декориран во Кантон (Гуангжу). [[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]], Лондон. </gallery> == Сликање == [[File:Boucher_-_Festin_de_l'empereur_de_Chine,_1742_vers.jpg|мини|300x300пкс| ''Гозбата на кинескиот цар'', од Франсоа Буше, 1742 година.]] Влијанието на источните декоративни и ликовни уметности постепено се проширило и врз европската и американската уметничка и занаетчиска традиција. На пример, во Соединетите Американски Држави, градот Чарлстон уште во средината на 18 век увезувал разновидни луксузни производи од Азија, меѓу кои се вбројувале и уметнички слики.<ref>Leath, R. A.. (1999). "After the Chinese Taste": Chinese Export Porcelain and Chinoiserie Design in Eighteen-Century Charleston. ''[https://www.jstor.org/stable/25616724 Historical Archaeology]'', ''33''(3), 48–61.</ref> Одредени карактеристики на кинеското сликарство нашле свое место во европската и американската визуелна уметност, особено употребата на асиметрични композиции, прикажувањето на теми поврзани со секојдневниот живот и слободното време, како и внесувањето разиграност, фантазија и необични декоративни елементи во уметничкото изразување. Вилијам Александар (1767–1816), британски сликар, илустратор и гравер кој патувал во Источна Азија и Кина во 18 век, бил директно под влијание на културата и пејзажот што го видел на Истокот.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Chinoiserie: Commerce and Critical Ornament in Eighteenth-Century Britain|last=Sloboda|first=Stacey|publisher=Manchester UP|year=2014|isbn=978-0-7190-8945-9|location=New York|pages=29, 33}}</ref> Тој претстави идеализиран, романтизиран приказ на кинеската култура, но беше под влијание на „претходно воспоставени визуелни знаци“.<ref name=":1" /> Иако пејзажите од кинески стил што ги прикажал Александар точно го одразувале пејзажот на Кина, „парадоксално, токму оваа имитација и повторување на иконските знаци на Кина ја негираат самата можност за автентичност и ги претвораат во стереотипи.“<ref name=":1" /> Приказот на Кина и Источна Азија во европското и американското сликарство зависел од разбирањето на Истокот преку западните предрасуди, а не од претставувањето на источната култура каква што всушност била. == Дизајн на ентериер == [[File:Albert_von_Keller_001.jpg|лево|мини|375x375пкс| Приказ на кинеско преклопно платно како внатрешна декорација на сликата со масло ''„Шопен“'' (1873) од Алберт фон Келер]] [[File:Behang.chinoiserie.jpg|мини|441x441пкс| Насликано платно за ѕидно покривање, Geelvinck-Hinlopen Huis]] [[File:Chinesisches_Teehaus_Potsdam_IMG_3489.jpg|мини|302x302пкс| Кинеската куќа во [[Потсдам]] (Германија)]] [[File:Chinese_Village.jpg|мини|318x318пкс| „Кинеското село“ во Царско Село, нарачано од [[Катерина II (Русија)|Катерина Велика]]]] [[File:Palazzina_cinese_0001.JPG|мини|300x300пкс| „Кинескиот дворец“ во [[Палермо]], нарачан од [[Фердинанд I од Двете Сицилии|Фердинанд III од Сицилија]]]] Различни европски монарси, како што е [[Луј XV]] од Франција, му давале посебна наклонетост на киноазеријата, бидејќи добро се вклопувала со [[рококо]] стилот. Цели соби, како оние во Шато де Шантији, биле насликани со кинески композиции, а уметници како [[Антоан Вато]] и други донеле стручна изработка во стилот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gotheborg.com/glossary/glossaryindex.htm?http://www.gotheborg.com/glossary/data/chinoiserie.shtml|title=chinoiserie|last=Jan-Erik Nilsson|publisher=Gothenborg.com|accessdate=2007-09-17}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Централноевропските палати како што се замокот во Верлиц или замокот во Пилниц вклучуваат соби украсени со кинески елементи, додека во палатата Сансуси во Потсдам се наоѓаат Куќата на змејот (Das Drachenhaus) и Кинеската куќа (Das Chinesische Haus). Павилјони за задоволства во „кинески вкус“ се појавија во формалните партери на доцнобарокните и рококо германските и руските палати, како и во плочките во Аранхуез во близина на [[Мадрид]]. Кинески села биле изградени во планинскиот парк Вилхелмсхе во близина на Касел, Германија; во [[Палата Дротнингхолм|Дротнингхолм]], [[Шведска]] и Царское Село, [[Русија]]. Масите за чај од махагони и порцеланските кабинети на Томас Чипендејл, особено, биле украсени со решеткасти стакла и огради, ''околу'' 1753–70 година, но биле натурализирани и трезвени ''почести'' на мебелот на раните научници [[Чјинг (династија)|од династијата Ќинг]], бидејќи ''тангот'' еволуирал во странична маса од средно-грузиски стил, а квадратните фотелји со летвичест грб им одговарале на англиските господа, како и на кинеските научници. Не секоја адаптација на принципите на кинескиот дизајн спаѓа во рамките на мејнстрим кинеската уметност. Кинеските медиуми вклучувале „јапонски“ садови, имитации на лак и обоен лим (толе) што имитирале јапонски јазик, рани насликани тапети во чаршафи, по гравури на Жан-Батист Пиламен, како и керамички фигурини и украси за маса. Во текот на 17 и 18 век, европските занаетчии започнале да изработуваат мебел инспириран од традиционалниот кинески лакиран мебел,<ref>{{Cite web|url=https://www.vam.ac.uk/articles/east-asian-lacquer-influence|title=V&A · The influence of East Asian lacquer on European furniture|language=en|website=Victoria and Albert Museum|access-date=2018-01-24}}</ref> настојувајќи да го имитираат неговиот препознатлив изглед и декоративни карактеристики. Ваквите парчиња мебел често биле украсувани со абонос, слонова коска и мотиви карактеристични за кинеската уметност, меѓу кои особено се истакнувале пагодите. Значајна улога во популаризацијата на мебелот во стилот на шиноазеријата имал англискиот дизајнер и изработувач на мебел Томас Чипендејл, кој објавил книга со наслов „Џентлменот и директорот на кабинетот: Голема колекција од најелегантните и најкорисни дизајни на мебел за домаќинството, според најсовремениот вкус“. Ова дело претставувало важен прирачник за изработка и украсување мебел со сложени декоративни елементи инспирирани од источната естетика. Столовите и кабинетите дизајнирани од Чипендејл често биле збогатени со живописни претстави на птици, цветни орнаменти и фантастични пејзажи што прикажувале замислени егзотични предели. Посебна карактеристика на овие украси била употребата на асиметрични композиции, кои придонесувале за динамичниот и разигран изглед на мебелот. Зголемената употреба на тапети во европските домови во 18 век, исто така, ја одразува општата фасцинација со кинеските мотиви. Со подемот на вилите и растечкиот вкус за сончеви ентериери, популарноста на тапетите растеше. Побарувачката за тапети создадени од кинески уметници започнала прво кај европските аристократи помеѓу 1740 и 1790 година.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Entwistle|first=E. A.|date=1961|title=Wallpaper and its History|journal=Journal of the Royal Society of Arts|pages=450–456}}</ref> Луксузните тапети што им биле достапни би биле уникатни, рачно изработени и скапи.<ref name=":3" /> Подоцнежните тапети со мотиви од кинеска фарба станале достапни за средната класа кога можеле да се печатат и на тој начин да се произведуваат во различни квалитети и цени.<ref>{{Наведена книга|title=Behind Closed Doors|last=Vickery|first=Amanda|publisher=Yale UP|year=2009|isbn=978-0-300-16896-9|location=New Haven, CT|pages=151}}</ref> Дезените на тапетите од кинезолеријата се слични на пагодите, цветните дизајни и егзотичните имагинарни сцени што се наоѓаат на мебелот и порцеланот од кинезолеријата. Како и киноазерскиот мебел и другите декоративни уметнички форми, тапетите од киноазери обично се поставувале во спални соби, плакари и други приватни простории во куќата. Се очекуваше од шарите на тапетите да ги надополнат декоративните предмети и мебелот во просторијата, создавајќи комплементарна позадина. == Архитектура и градини == Европското разбирање на кинескиот и источноазискиот дизајн на градини е илустрирано со употребата на зборот ''Шараваџи'', сфатен како убавина, без ред што има форма на естетски пријатна неправилност во дизајнот на пејзажот. Зборот патувал заедно со увезените лакирани производи од Јапонија, каде што ''шара'аџи'' бил идиом во проценката на дизајнот во декоративните уметности.<ref>{{Наведено списание|last=Kuitert|first=Wybe|date=2014|title=Japanese Art, Aesthetics, and a European Discourse: Unraveling Sharawadgi|journal=Japan Review|volume=27|pages=78}}[http://ngjs.nl/files/artikelen/2014_Unraveling_Sharawadgi_Kuitert.pdf Online as PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210120194735/http://ngjs.nl/files/artikelen/2014_Unraveling_Sharawadgi_Kuitert.pdf |date=2021-01-20 }}</ref> Сер Вилијам Темпл (1628–1699), осврнувајќи се на такво уметничко дело, го воведува терминот шараваџи во својот есеј ''„За градините на Епикур“'' напишан во 1685 година и објавен во 1690 година.<ref>William Temple. "Upon the Gardens of Epicurus; or Of Gardening in the Year 1685." In Miscellanea, the Second Part, in Four Essays. Simpson, 1690</ref> Под влијание на Темпл, европските градинари и пејзажни дизајнери го користеле концептот на шараваџи за да создадат градини за кои се верувало дека ја одразуваат асиметријата и натурализмот присутни во градините на Истокот. Овие градини често содржат разни миризливи растенија, цвеќиња и дрвја, декоративни камења, езерца или езера со риби и кривулести патеки. Тие често се оградени со ѕид. Архитектонските карактеристики поставени во овие градини често вклучуваат пагоди, церемонијални сали што се користат за прослави или празници, павилјони со цвеќиња и сезонски елементи.<ref>Zhou, Ruru (2015). "Chinese Gardens". ''China Highlights''.</ref> Пејзажи како што се лондонските градини Кју покажуваат изразено кинеско влијание во архитектурата. Монументалната Голема пагода од 163 стапки во центарот на градините, дизајнирана и изградена од Вилијам Чемберс, покажува силни англиски архитектонски елементи, што резултира со производ на комбинирани култури (Bald, 290). Реплика од неа е изградена во Англиската градина во [[Минхен]], додека Кинеската градина [[Градинарско кралство Десау-Верлиц|Ораниенбаум]] вклучува уште една пагода, а исто така и кинеска чајџилница. Иако подемот на еден посериозен пристап во неокласицизмот од 1770-тите па наваму имаше тенденција да ги замени ориентално инспирираните дизајни, на врвот на регентскиот „грчки“ мебел, [[Џорџ IV|принцот Регент]] се појави со кутија од Брајтон Павилјон, а фабриката за порцелан во Вустер на Чемберлен имитираше производи од „Имари“.  Додека класичните стилови владееле во парадните соби, луксузните куќи, од Бадминтон Хаус (каде што „Кинеската спална соба“ била опремена од Вилијам и Џон Линел, околу 1754 година) и Ностел Приори до Каса Лома во Торонто, понекогаш имале цела гостинска соба украсена во кинески стил, комплетно со кревет во кинески стил, тапети со тема на феникс и [[порцелан]]. Подоцнежниот егзотик додаде имагинарни турски теми, каде што „диванот“ стана [[Миндер|софа]]. == Чај == [[File:Moscow_05-2017_img44_Tea_House_at_Myasnitskaya.jpg|десно|мини|300x300пкс| Чајџилница на улицата Мјасницкаја во [[Москва]]]] Едно од нештата што придонеле за популарноста на киноазеријата била модата за пиење чај од 18 век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2015/04/07/396664685/tea-tuesdays-how-tea-sugar-reshaped-the-british-empire|title=Tea Tuesdays: How Tea + Sugar Reshaped The British Empire|last=Godoy|first=Maria|date=7 April 2015|work=npr.org|accessdate=12 April 2018}}</ref> Женската и домашната култура на пиење чај бараше соодветна ''киноазери мизансценска изведба''. Според Биверс, „пиењето чај било фундаментален дел од учтивото општество; голем дел од интересот и за кинеските извозни производи и за кинеската кујна произлегол од желбата да се создадат соодветни услови за ритуалот на пиење чај.“<ref name=":0" /> По 1750 година, Англија увезувала 10 милиони фунти чај годишно, што покажува колку била распространета оваа практика.<ref>{{Наведено списание|last=Fisher|first=Reka N.|date=1979|title=English Tea Caddy|journal=Bulletin (St. Louis Art Museum)|volume=15|issue=2|pages=174–175|jstor=40716247}}</ref> Вкусот за кинески порцелан, и извозни производи и европски имитации, како и пиењето чај беше повеќе поврзан со жените отколку со мажите. Голем број аристократски и општествено важни жени биле познати колекционери на кинески порцелан, меѓу кои и [[Марија II|кралицата Мери II]], [[Ана (британска кралица)|кралицата Ана]], Хенриета Хауард и војвотката од Квинсбери, сите општествено важни жени. Ова е значајно бидејќи нивните домови служеле како примери за добар вкус и дружељубивост.<ref>{{Наведено списание|last=Porter|first=David|date=2002|title=Monstrous Beauty: Eighteenth-Century Fashion and the Aesthetics of the Chinese Taste|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=35|issue=3|pages=395–411|doi=10.1353/ecs.2002.0031}}</ref> Еден единствен историски инцидент во кој имало „жестока конкуренција помеѓу Маргарет, втората војвотка од Портланд, и Елизабет, грофица од Илчестер, за јапонска сино-бела чинија“<ref>{{Наведено списание|last=Impey|first=Oliver|date=1989|title=Eastern Trade and the Furnishing of the British Country House|journal=Studies in the History of Art|volume=25|pages=177–2|jstor=42620694}}</ref> покажува како богатите жени потрошувачи ја потврдувале својата куповна моќ и својата потреба да играат улога во создавањето на преовладувачката мода. == Мода == [[File:Evening_dress_in_Chinese_dragon_print_satin_by_Tom_Ford_for_Yves_Saint_Laurent_Rive_Gauche._Dress_of_the_Year,_2004.jpg|мини|554x554пкс| Сатенски вечерен фустан со кинески змејски принт од Том Форд за Ив Сен Лоран Рив Гош, 2004 година.]] Терминот се користи и во [[Мода|модната]] индустрија за да се опишат „дизајни во текстил, мода и декоративни уметности што произлегуваат од кинеските стилови“.<ref>{{Наведена книга|url=http://fairchildpub.files.wordpress.com/2009/08/fashion-dictionary-sample1.pdf|title=The Fairchild Dictionary of Fashion|last=Calasibetta|first=Charlotte Mankey|last2=Tortora, Phyllis|publisher=[[Fairchild Publications|Fairchild Books]]|year=2010|isbn=978-1-56367-973-5|location=New York|access-date=2011-02-17}}</ref> Од 17 век, кинеската уметност и естетика биле извори на инспирација за уметниците и творците,<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Luxury the Chinese Way: New Competitive Scenarios|last=Rovai|first=Serena|date=2016|isbn=978-1-137-53775-1|location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire|oclc=946357865}}</ref> и модни дизајнери кога стоките од ориенталните земји беа широко видени за прв пат во Западна Европа.<ref name=":12">{{Наведена книга|title=The Berg Companion to Fashion|date=2018|others=Valerie Steele|isbn=978-1-4742-6471-6|location=London|oclc=1101075054}}</ref> Во 18 век и во текот на 19 век, кинеската мода била особено славена во Франција, а потеклото на поголемиот дел од модата инспирирана од Кина било француско во овој период.<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://wp.nyu.edu/compass/2018/04/24/the-chinoiserie-paradox-fashion-creating-the-self-through-the-other/|title=The Chinoiserie Paradox: Fashion Creating the Self Through the "Other" – Compass|language=en-US|accessdate=2022-07-15}}</ref> Киноазеријата исто така инспирирала дизајнери како што се Маријано Фортуни, Калот Соерс и Жан Пакен.<ref name=":32">{{Наведена книга|title=Historical Dictionary of the Fashion Industry|last=Sterlacci|first=Francesca|date=2017|others=Joanne Arbuckle|isbn=978-1-4422-3909-8|edition=Second|location=Landham|oclc=969439606}}</ref> [[File:The_Chinese_Summer_dress.png|лево|мини|300x300пкс| Облека во кинески стил дизајнирана од американски дизајнери во 1910-тите, објавена во ''„Ladies' Home Journal''“ (1913)]] На почетокот на 20 век, европските и модните дизајнери ја користеле Кина и други земји надвор од евроцентричниот моден свет за да бараат инспирација; списанието [[Vogue|''„Вог“'']] исто така признало дека Кина придонела за естетската инспирација за глобалната мода.<ref name=":5">{{Наведено списание|last=Chan|first=Heather|date=2017|title=From Costume to Fashion: Visions of Chinese Modernity in Vogue Magazine, 1892–1943|journal=Ars Orientalis|volume=47|doi=10.3998/ars.13441566.0047.009|issn=2328-1286|doi-access=free}}</ref> Кинеските мотиви станаа популарни во европската мода во овој период.<ref name=":14">{{Наведена книга|title=Beyond Chinoiserie: Artistic Exchange between China and the West During the Late Qing dynasty (1796–1911)|date=2019|others=Petra ten-Doesschate Chu, Jennifer Dawn Milam|isbn=978-90-04-38783-6|location=Leiden|oclc=1077291584}}</ref> : 239 Кина и кинескиот народ, исто така, ги снабдуваа материјалите и естетиката за американската мода.<ref name=":5" /> Оригиналната кинеска мода, исто така, влијаела на различни дизајни и стилови на [[Неглиже|дешабил]].<ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://siliconvalley.basisindependent.com/2021/04/29/fashioning-empire-chinese-chic/|title=Fashioning Empire: Chinese Chic|date=2021-04-29|work=BASIS Independent Silicon Valley|language=en-US|accessdate=2022-07-29}}</ref> Исто така, постоел моден тренд дневните јакни и палта да се кројат во стилови што би сугерирале разни кинески парчиња облека, како што било објавено во ''„Женскиот хоум журнал“'' во јуни 1913 година, каде што изложените облеки покажувале влијанија од дворскиот фустан од мандарина од династијата Ќинг (особено буфуто), џиаолинг рукун, канџија, мамианкун, јунџијан, јаокун (кратка здолниште со струк), пилинг (јака), како и традиционални [[Кинески вез|кинески везови]] и традиционални кинески лао зи, панкоу, високи јаки итн.<ref name=":17" />   == Музика == Западните апроксимации на кинеската и ориенталната музика првпат почнале да се користат во средината на 17 век во опери како што се ''„Кралицата на самовилите''“ (1692) од [[Хенри Персел|Персел]] и ''„Чинези“'' (1754) од [[Кристоф Вилибалд Глук|Глук]].<ref>Bellman, Jonathan, ed. ''The Exotic in Western Music'' (1998)</ref> [[Жан-Жак Русо]] го вклучил она што го сметал за автентична кинеска мелодија, ''air chinois'', во својот ''Музички речник'' од 1768 година, а [[Карл Марија фон Вебер|Вебер]] го употребил повторно во неговата ''Overtura cinesa'' (1804).<ref>The same theme was later used by [[Eugene Aynsley Goossens|Eugene Goossens]] in his ''Variations on a Chinese Theme'' (1912) and by [[Paul Hindemith|Hindemith]] in the ''Symphonic Metamorphosis of themes by Carl Maria von Weber'' (1943)</ref> Сатиричната едночинка на [[Жак Офенбах|Офенбах]] „''[[Ба-та-клан (Офенбах)|Ба-та-клан]]''“ (1855) беше голем успех во Париз.<ref>Lamb A. Ba-ta-clan. In: ''The New Grove Dictionary of Opera''. Macmillan, London and New York, 1997.</ref> Светскиот саем во Париз во 1889 година одигра значајна улога во привлекувањето на вниманието на современите западни композитори кон светската музика.<ref>'French Encounters with the Far East', Ch. 4 of Annegret Fauser: [https://boydellandbrewer.com/9781580461856/musical-encounters-at-the-1889-paris-worlds-fair/#generate-pdf ''Musical Encounters at the 1889 Paris World's Fair''] (2005)</ref> На почетокот на 20 век, француските композитори одговорија на тогашниот утописки, носталгичен поглед на кинескиот пејзаж и култура на Западот во дела како што се ''„Пагоди“'' ([[Клод Дебиси|Дебиси, 1903]]).<ref>Locke, Ralph. ''Musical Exoticism'' (2009)</ref> Потоа следеа три главни примери на музичка киноазерија од 20 век: ''„Das Lied von der Erde''“ (1908) од [[Густав Малер|Малер]], ''„The Lyed'' von der Erde“ (1914) од [[Игор Стравински|Стравински]] и „''Turandot“'' (1926) од [[Џакомо Пучини|Пучини]].<ref>Scott, Derek B. 'The Twentieth Century: Orientalism and Musical Style', in ''Musical Quarterly'' No. 8212 (1998), pp. 309-35</ref> Други значајни дела се „Кинескиот танц“ од [[Петар Илич Чајковски|Чајковски]] (од вториот чин на ''[[Оревокршачка|„Оревокршачката“]]'' од 1892 година), „Лејдеронета, императрис на пагодите“ [[Морис Равел|од Равел]] (од ''„Ма мајка ми“'', 1910 година), ''Кинеската симфонија'' (1914 година) од Бернард ван Дирен и оркестарската фантазија со лесна музика ''„Во градината на кинескиот храм“'' од Алберт Кетелбеј (1923 година).<ref>Martin Clayton and Bennett Zon (eds.): ''Music and Orientalism in the British Empire, 1780s-1940s'', Ashgate (2007)</ref> Во Британија, многу композитори на песни од 20 век поставиле музика за англиски преводи на кинеска поезија (од ориенталисти како што се Лонселот Кранмер-Бинг, Херберт Џајлс, Едвард Повис Матерс и Артур Вејли), вклучувајќи го и [[Бенџамин Бритен]] во неговиот циклус ''„Песни од Кинезите'' за висок глас и гитара“ (1957).<ref>There are other settings of Chinese translations by [[Granville Bantock]], [[Lennox Berkeley]], [[Arthur Bliss]], [[Armstrong Gibbs]], [[Constant Lambert]], [[Charles Wilfred Orr|C.W. Orr]], [[Alan Rawsthorne]] and [[Humphrey Searle]].</ref> Понови оперски примери се ''„Ноќ во кинеската опера“'' (Џудит Вир, 1987) и ''„Никсон во Кина“'' (Џон Адамс, 1987).<ref>John Adams has stated: "at no point in this opera did I want to write fake Chinese music". Daines, Matthew. ''Telling the Truth about Nixon: Parody, Cultural Representation, and Gender Politics in John Adams’s Opera Nixon in China'', Ph.D. dissertation, University of California, Davis (1995), p. 118</ref> Влијанието на кинеската и источноазиската музика е евидентно и во популарната музика, од музичката комедија (''Гејша'', 1896, ''Кинески меден месец'', 1899, ''Чу Чин Чоу'', 1916), Тин Пан Алеја (''Ноќи во Лајмхаус'' од [[Џорџ Гершвин]], 1920), бродвејски мјузикли и џез (''Кралот и јас'', 1951, ''Песна на цветни тапани'', 1958, „Киноазиска песна“ од [[Дјук Елингтон]], 1971)<ref>Moon, Krystyn R. ''Yellowface: Creating the Chinese in American Popular Music and Performance, 1850s-1920s'' (2005)</ref> па сè до модерната рок музика (''Кинеска девојка'' од [[Дејвид Боуви]], 1976 и многу други).<ref>Chris Eldon Lee (producer). [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00sm4tg BBC Radio 4 documentary, ''Chopsticks at Dawn''], first broadcast 8 June, 2010</ref> Овие дела често вклучуваат западни културни стенографски [[Клише|клишеа]] од кинескиот музички стил, како што е ориенталниот риф, користејќи ја пентатонската скала, честопати хармонизирана со отворени паралелни четвртни.<ref name="[[NPR]]">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/transcripts/338622840|title=How The 'Kung Fu Fighting' Melody Came To Represent Asia [transcript]|last=Steve Inskeep [host]|date=August 28, 2014|publisher=NPR|accessdate=March 4, 2023}}</ref> == Литературна критика == Терминот се користи и во литературната критика. Таканаречениот „мандарински стил“ „е омилен кај литературните стручњаци, кај оние кои сакаат пишаниот збор да го направат што е можно поинаков од говорниот“.<ref>[[Cyril Connolly]], ''[[Enemies of Promise]]'' (1938), ch. 20</ref> Критичарите, исто така, опишуваат манирен „кинески“ стил на пишување, како оној што го користи Ернест Брама во неговите раскази „Каи Лунг“, Бери Хјуарт во неговите романи ''„Мајстор Ли“ и „Број десет вол“'' и Стивен Марли во неговата серија ''„Чија црн змеј“''.<ref>Marley rejects the chinoiserie label in favour of his own term, "Chinese Gothic".</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Извори == * Чанг, Шенг-Чинг (張省卿)，《東方啓蒙西方 -十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang – shiba shiji Deguo Wolizhlitizi) јуансу) 》 (Истокот го просветлува Западот - кинески елементи во пејзажните градини на Ворлиц од 18 век во Германија), 台北 (Тајпеј)：輔仁大學出版社 (Furendaxue chubanshe; Универзитетска книжарница Фу Џен), 2015 година. * Канг, Ангела. ''Музичка киноасерија'', теза на Универзитетот во Нотингем, септември 2011 година == Надворешни врски == * [http://www.encyclopedia.com/html/c1/chinoise.asp Киноазери] во Колумбиската енциклопедија * [http://www.getty.edu/art/exhibitions/orient/ (Музеј Гети) Изложба „Замислувајќи го Ориентот“], 2004–05. * [https://web.archive.org/web/20090306175715/http://harpsichordphoto.org/myers/ Пример за кинеска чембало во француски стил] [[Категорија:Рококо-архитектура]] [[Категорија:Рококо]] [[Категорија:Европска уметност]] [[Категорија:Украсна уметност]] [[Категорија:Статии со текст на упростен кинески]] [[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] ftqwvtqsiz02w5k5n3szwy9e6rvg4vv 0 1405590 5649846 5648115 2026-10-25T22:59:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649846 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | image = Abutilon theophrasti 2015-08-29 5732.JPG | image_caption = ''[[Abutilon theophrasti]]'' | display_parents = 2 | taxon = Abutilon | authority = [[Mill.]]<ref name="Tropicos">{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/40003039 |title=''Abutilon'' Mill. |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=2017-04-18}}</ref> | diversity = околу 180 видови | diversity_link = List of Abutilon species | synonyms = *''Abortopetalum'' {{small|O.Deg.}} *''Abutilaea'' {{small|F.Muell.}} *''Abutilothamnus'' {{small|Ulbr.}} *''Bastardia'' {{small|Kunth}} *''Bastardiopsis'' {{small|(K.Schum.) Hassl.}} *''Beloere'' {{small|Shuttlew.}} | synonyms_ref = <ref name=powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000557-2 ''Abutilon'' Mill.] ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 18 June 2023.</ref> }} '''''Abutilon''''' или голем слез ''—'' голем [[Род (биологија)|род]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[слезови]] (''Malvaceae'').<ref name="Nomenclator">{{Наведено списание|last=Fryxell|first=Paul|date=November 2002|title=An ''Abutilon'' nomenclator (Malvaceae)|url=https://repositories.lib.utexas.edu/bitstream/handle/2152/32757/Fryxell_Lundellia05.pdf?sequence=2&isAllowed=y|journal=Lundellia|volume=5|issue=5|pages=79–118|doi=10.25224/1097-993X-5.1.79}}</ref> Природно е распространет низ [[Тропски појас|тропските]] и [[Суптропски појас|суптропските предели]] на [[Америка]], [[Африка]], [[Азија]] и [[Австралија]].<ref>{{Наведено списание|last=Esteves|first=G. L.|last2=Krapovickas|first2=A.|year=2002|title=New Species of Abutilon (Malvaceae) from Sao Paulo State, Brazil|url=https://archive.org/details/kew-bulletin_2002_57_2/page/479|journal=Kew Bulletin|volume=57|issue=2|page=479|bibcode=2002KewBu..57..479E|doi=10.2307/4111131|jstor=4111131}}</ref> Името на родот претставува неолатински термин од 18 век<ref>{{OED|abutilon}}</ref> кој потекнува од арапското име абу-тилун ({{Јаз|ar|أبو طيلون}}).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Arabic_index_new.html|title=Sorting plant names: Arabic index|last=Porcher|first=Michel H.|year=2006|work=Multilingual, Multiscript Plant Name Database|publisher=University of Melbourne}} <br /><br /> </ref> Називот бил употребуван уште од познатиот научник [[Авицена]] за да го означи овој или некој близок растителен род. Типичен [[Вид (биологија)|вид]] е ''Abutilon theophrasti''. Неколку видови кои во минатото биле класифицирани во родот ''Abutilon'', вклучувајќи го и култивираниот вид ''Abutilon pictum'' и хибридите општо познати како „цветни јавори“, биле префрлени во новиот род ''Callianthe'' во 2012 година. == Опис == Родот ''Abutilon'' го сочинуваат [[Тревесто растение|тревести]] и [[Грмушка|грмушести]] растенија или ниски [[Дрво (растение)|дрвја]]. Чашката им е без епикаликс. Венчето најчесто е жолто. Столпчињата имаат топчести жигови. Плодникот е составен од повеќе карпели наредени во круг. Карпелите во долниот дел се сраснати помеѓу себе и со цветната ложа. Во секоја карпела се развиваат по неколку [[Семе|семки]], а распукнуваат во терминалниот дел.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=838}}</ref> == Избрани видови == * ''[[Abutilon bivalve]]'' {{Мали|(Cav.) Dorr}} * ''[[Abutilon cryptopetalum]]'' {{Мали|(F.Muell.) Benth.}} * ''[[Abutilon eremitopetalum]]'' <small>[[Caum]]</small> * ''[[Abutilon fraseri]]'' <small>([[Џозеф Далтон Хукер|Hook.f.]]) [[Walp.]]</small> * ''[[Abutilon fruticosum]]'' <small>Guill. </small><small>& Perr.</small> * ''[[Abutilon grandifolium]]'' <small>([[Willd.]]) Sweet</small> * ''[[Abutilon guineense]]'' <small>([[Schumach.]]) [[Baker]] f. & Exell</small> * ''[[Abutilon halophilum]]'' <small>F.Muell. </small><small>ex Schltdl.</small> * ''[[Abutilon hulseanum]]'' <small>Torr. </small><small>ex A.Gray</small> * ''[[Abutilon incanum]]'' <small>(Link) Sweet</small> * ''[[Abutilon indicum]]'' <small>([[Карл Линеј|L.]]) Sweet</small> * ''[[Abutilon julianae]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Abutilon lepidum]]'' {{Мали|(F.Muell.) A.S.Mitch.}} * ''[[Abutilon leucopetalum]]'' <small>(F.Muell.) F.Muell. </small><small>ex [[Benth.]]</small> * ''[[Abutilon listeri]]'' <small>[[Baker f.]]</small> * ''[[Abutilon menziesii]]'' <small>[[Seem.]]</small> * ''[[Abutilon otocarpum]]'' {{Мали|F.Muell.}} * ''[[Abutilon oxycarpum]]'' {{Мали|(F.Muell.) F.Muell. ex Benth.}} * ''[[Abutilon palmeri]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Abutilon pannosum]]'' <small>(G.Forst.) Schltdl.</small> * ''[[Abutilon parishii]]'' <small>A.Watson</small> * ''[[Abutilon parvulum]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Abutilon persicum]]'' {{Мали|(Burm.f.) Merr.}} * ''[[Abutilon pitcairnense]]'' <small>Fosberg</small> * ''[[Abutilon sachetianum]]'' <small>Fosberg</small> * ''[[Abutilon sandwicense]]'' <small>([[O.Deg.]]) Christoph.</small> * ''[[Abutilon theophrasti]]'' <small>Medik.</small> Во [[Македонија]] се среќава видот ''[[Abutilon theophrasti]]'' на влажни рудерални места и покрај нивите.<ref name=":1" /> === Хибриди === * ''Abutilon'' × ''hybridum'' === Порано сместени тука === * ''Corynabutilon vitifolium'' <small>(Cav.) Kearney</small> (како ''A. vitifolium'' <small>(Cav.) C.Presl</small>) * ''Pseudabutilon thurberi'' {{Мали|(A.Gray) Fryxell}} (како ''A. thurberi'' <small>A.Gray</small>) * ''Callianthe megapotamica'' {{Мали|(A.Spreng.) Dorr}} (како ''A. megapotamicum'' {{Мали|(A.Spreng.) A.St.-Hil. & Naudin}}) * ''Callianthe miller'' {{Мали|(Anon.) J.C.David}} (како ''A.'' × ''milleri'' {{Мали|Anon.}} ; ''A. megapotamicum'' × ''A. pictum'') * ''Callianthe picta'' {{Мали|(Gillies ex Hook. & Arn.) Donnell}} (како ''A. pictum'' {{Мали|(Gillies ex Hook. & Arn.) Walp.}}) * ''Callianthe striata'' {{Мали|(G.F.Dicks. ex Lindl.)}} Donnell (како ''A. striatum'' {{Мали|G.F.Dicks. ex Lindl.}}) == Одгледување == Некои видови ''Abutilon'' се одгледуваат како градинарски растенија. Развиени се неколку хибриди и сорти. Видовите од овој род се размножуваат со [[семе]] или резници. Собното растение ''Abutilon'' ''megapotamicum'' бара многу светлина, умерена температура (16–23 °C) и растресито земјиште кое се полева кога е суво. Преку зима (од ноември до март) наводнувањето се намалува, а напролет растението се крои за една третина. Поради големата подложност на штитнести вошки, најдобро е да се заменува со ново на секои две до три години.<ref>{{Наведена книга|title=Simon & Schuster's guide to houseplants|last=Chiusoli|first=Alessandro|last2=Boriani|first2=Luisa Maria|date=1986|publisher=Simon and Schuster|isbn=0671631314|location=New York}}</ref> == Галерија == <gallery> File:Abutilon_theophrasti_002.jpg| ''Abutilon theophrasti'' File:Starr_021209-0009_Abutilon_incanum.jpg| ''Abutilon incanum'' File:Abutilonmenziesii2web.jpg| ''Abutilon menziesii'' File:Abutilon_pictum_02.jpg|алт=Abutilon pictum| ''Abutilon pictum'' File:Abutilon_Kentish_Belle.JPG| ''Abutilon 'Kentish Belle''' File:Abutilon_megapotamicum2500604731.jpg| ''Abutilon megapotamicum'' File:Abutilon_Indicum_7288.JPG| ''[[Abutilon indicum]]'' File:Starr_031210-0131_Abutilon_grandifolium.jpg| ''[[Abutilon grandifolium]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20201201112010/https://homevgarden.com/abutilon-plant-info-and-care-from-a-to-z/ Информации и грижа за растението Абутилон] Archived {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слезови]] nac1d9md5tgcngpfa4zt0szs5si7v1s 0 1405667 5649767 5647950 2026-10-25T17:17:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649767 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Romero's_papel_picado.jpg|десно|мини|275x275пкс| Пример за маестралното папел пикадо на Херминија Албаран Ромеро.]] '''Уметничкото движење Чикано''' ги претставува движењата на мексиканско-американските уметници кои успеале да воспостават уникатен уметнички идентитет во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]. Голем дел од уметноста и уметниците што ја создаваат уметноста биле силно под влијание на Чиканското движење (''El Movimiento''), кое започнало во 1960-тите. Чикано уметноста била под влијание на идеологиите по [[Мексиканска револуција|Мексиканската револуција]], претколумбовската уметност, европските техники на сликање и мексиканско-американските социјални, политички и културни прашања. <ref>{{Наведена книга|url=https://icaa.mfah.org/s/en/item/809688#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-249%2C210%2C1481%2C829|title=Mexican American Artists|last=Quirarte|first=Jacinto|publisher=University of Texas Press|year=1973|location=Austin, Texas|access-date=9 April 2015}}</ref> Движењето работело на спротивставување и предизвикување на доминантните општествени норми и стереотипи за културна автономија и [[самоопределување]]. Некои прашања на кои се фокусирало движењето биле свеста за колективната историја и култура, враќањето на земјишните грантови и еднаквите можности за [[општествена подвижност]]. Жените користеле идеологии од [[Женско движење|женското движење]] за да ги истакнат борбите на жените во рамките на уметничкото движење Чикано. == Движење == [[File:Chicano_Park_Mural.JPG|лево|мини|250x250пкс| Чикано Парк]] Почнувајќи од раните 1960-ти, движењето започнало како социополитичко движење на мексиканско-американци кои се организирале во обединет глас за да создадат промени за својот народ. Движењето било фокусирано на борба за граѓански и политички права на својот народ и се стремело да го привлече вниманието кон нивните борби за еднаквост низ југозападна Америка и да се прошири низ [[Соединети Американски Држави]]. <ref name=":0">{{Наведена книга|title=Chicano Art: Resistance and Affirmation|last=Goldman|first=Shifra M.|last2=Ybarro-Frausto|first2=Tomas|publisher=Wight Art Gallery, University of California Los Angeles|year=1991|isbn=0943739152|editor-last=Griswold del Castillo|editor-first=Richard|location=Los Angeles, California|pages=83–108|chapter=The Political and Social Contexts of Chicano Art|author-link=Shifra Goldman|editor-last2=McKenna|editor-first2=Teresa|editor-last3=Yarbro-Bejarano|editor-first3=Yvonne}}</ref> Движењето Чикано се занимавало со справување со полициската бруталност, кршењата на граѓанските права, недостатокот на социјални услуги за мексиканските Американци, [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]], образовните прашања и други социјални прашања. Движењето Чикано ги вклучувало сите мексиканско-американци од сите возрасти, што овозможило движење за граѓански права на малцинствата кое не само што ќе ги претставува генерациските грижи, туку ќе се стреми да употребува симболи што ги отелотворуваат нивните минати и тековни борби. Младите уметници формирале колективи, како што е „Аско“ во [[Лос Анџелес]] во текот на 1970-тите, составени од ученици кои штотуку завршиле средно образование. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-gronk-13586|title=Oral history interview with Gronk, 1997 Jan. 20-23|last=Rangel|first=Jeffrey|date=1997|work=Archives of American Art|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=8 April 2015}}</ref> Движењето се одновало на заедницата, како обид да се обедини групата и да се задржи нивната заедница во средината на општествениот напредок, за да можат и тие да ги следат стапките на другите и да постигнат еднаквост. Од самиот почеток, припадниците на движењето се бореле да го потврдат своето место во американското општество преку нивната борба за грантови за заедничко земјиште што им ги дала мексиканската влада, а кои не биле почитувани од американската влада откако САД го стекнале земјиштето од Мексико. Зацврстувањето на борбите за рамноправност во движењето се случило по [[Втората светска војна]], кога била доведена во прашање дискриминацијата кон вратените мексиканско-американски војници. Во најголем дел, ова било обично случаи на расна сегрегација или дискриминација кое опфаќало од едноставни проблеми со јадењето до правата на погреб на вратените починати војници. [[File:Sunset_on_the_Sacramento_River.JPG|десно|мини| ''Зајдисонце на реката Сакраменто'' од Фортунато Ариола, 1869, Канторски центар за уметност, [[Стенфордски универзитет]]]] Формирањето на Националното здружение на земјоделски работници (НЗЗР), ко-основано од Сезар Чавес, Долорес Уерта и Гил Падиља, со цел синдикално обединување на мексиканско-американските работнички сили за борба за подобрени плати и работни услови преку форми како што се штрајкови, маршеви и бојкоти, претставувал значаен скок во националната свест на движењето. Користењето симболи, како што е црниот орел и создавањето уникатен постер и синдикална уметност, помогнало да се подигне свеста за општествените проблеми со кои се соочувало НЗЗР, дури и додека самите работници биле во голема мера невидливи. <ref name=":2">{{Наведено списание|last=Hutchinson|first=Sharla|date=October 2013|title=Recoding Consumer Culture: Ester Hernandez, Helena Maria Viramontes, and the Farmworker Cause|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-popular-culture_2013-10_46_5/page/973|journal=Journal of Popular Culture|volume=46|issue=5|pages=973–990|doi=10.1111/jpcu.12063|issn=0022-3840}}</ref> [[Ацтлан]] е исто така уште еден конзистентен симбол што го користи движењето Чикано. Терминот ги обединило мексиканските Американци под терминот на наследство на земја и култура. Заедно со оваа вообичаена реторика за барања за земјиште и граѓански права, како алтернатива на мирните протести на Цезар Чавес, Рејес Лопез Тихерина се обидел да ги реши проблемите со доделувањето на заедничко земјиште во [[Ново Мексико]] преку создавање на Сојузна федерација, што на крајот резултирало со обиди за отцепување од Унијата и формирање на сопствена територија, Република Чама. {{Цитат во кутија|quote=Не може да се прецени трајното значење на Чикано-движењето за современите чикано-писатели и уметници.|source=Шарла Хачинсон<ref name=":2">{{Cite journal|title = Recoding Consumer Culture: Ester Hernandez, Helena Maria Viramontes, and the Farmworker Cause|url = https://archive.org/details/sim_journal-of-popular-culture_2013-10_46_5/page/973|last = Hutchinson|first = Sharla|date = October 2013|journal = Journal of Popular Culture|doi = 10.1111/jpcu.12063|issn = 0022-3840|volume = 46|issue = 5|pages = 973–990}}</ref>}} == Уметноста како активизам == [[File:Orozco_-_Dartmouth_c.JPG|лево|мини|250x250пкс| Дел од муралот на Хозе Клементе Ороско во Бејкерската библиотека на Дартмутскиот колеџ, Хановер, Њу Хемпшир. Претставен е околу 1/4 од вкупниот мурал.]] „Духовниот план на Ацтлан ја разбираше уметноста како средство на движењето и на револуционерната култура“. <ref>{{Наведена книга|title=The road to Aztlan : art from a mythic homeland : [publ.... with the exhibition "The road to Aztlan", Los Angeles County Museum of Art, May 13 - August 26, 2001...]|last=Zamudio-Taylor|first=Virginia Fields, Victor|publisher=Los Angeles County Museum of Art|year=2001|isbn=978-0-8263-2427-6|edition=1.|location=Los Angeles|pages=348}}</ref> Иако движењето Чикано се распаднало, уметноста продолжила како активистички потфат, предизвикувајќи ги општествените конструкции на расна и етничка дискриминација, државјанство и националност, работна експлоатација и традиционални родови улоги во обид да се создадат општествени промени. Како што Филдс понатаму објаснил, „Поврзано со неговата конститутивна фаза со движењето Чикано, или Мовимиенто, од 1960-тите и 1970-тите, уметноста артикулирала и одразувала широк спектар на теми што имале социјално и политичко значење, особено во однос на културната афирмација. <ref>{{Наведена книга|title=The road to Aztlan : art from a mythic homeland : [publ.... with the exhibition "The road to Aztlan", Los Angeles County Museum of Art, May 13 - August 26, 2001...]|last=Zamudio-Taylor|first=Virginia Fields, Victor|publisher=Los Angeles County Museum of Art|year=2001|isbn=978-0-8263-2427-6|edition=1.|location=Los Angeles|pages=342}}</ref> Активизмот честопати се манифестирал во претставување на алтернативни наративи на доминантните преку развој на историска свест, илустрации за неправди и понижувања со кои се соочуваат мексиканско-американските заедници и развој на чувство на припадност кај Чиканосите во рамките на Соединетите Американски Држави. Географијата, доселувањето и раселувањето се вообичаени теми во уметноста на Чикано. <ref name=":4">{{Наведена книга|title=Ceremony of Spirit: Nature and Memory in Contemporary Latino Art|last=Mesa-Bains|first=Amalia|publisher=The Mexican Museum|year=1993|isbn=1880508028|location=San Francisco, California|pages=9–17}}</ref> Со активистички пристап, уметниците го прикажуваат историското присуство на Мексиканците и домородните народи на Југозападот, злоупотребите на човековите права на недокументираните имигранти, расното профилирање и милитаризацијата на границата. „Голем број на уметници се фокусирале на опасностите од границата, честопати употребувајќи бодликава жица како директна метафорична претстава на болните и контрадикторни искуства на членовите заробени помеѓу две култури“. <ref>{{Наведена книга|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|last=Jackson|first=Carlos Francisco|publisher=University of Arizona Press|year=2009|isbn=978-0-8165-2647-5|edition=[Nachdr.]|location=Tucson|pages=99}}</ref> Уметноста обезбедува простор за оспорување на [[Ксенофобија|ксенофобичните]] стереотипи за мексиканските Американци и за законите и системот за спроведување на доселување, истовремено политизирајќи ја и мобилизирајќи ја својата публика да преземе акција. Друга честа тема е експлоатацијата на трудот во земјоделските, домашните работи и услужната индустрија, особено на недокументираните лица. Црпејќи од движењето, активистите ја барале уметноста како алатка за поддршка на кампањите за социјална правда и за искажување на реалноста на опасните работни услови, недостатокот на работнички права, вистините за нивната улога на пазарот на трудот во САД и експлоатацијата на недокументираните работници. Користејќи ја кампањата „Обединети земјоделски работници“ како насока, уметниците ставиле поголем акцент на борбите на работничката класа како прашање и за работничките и за граѓанските права за многу членови и ја препознале важноста од развивање силни симболи што ги претставуваат напорите на движењето, како што е знамето со орел на Обединетите земјоделски работници, денес истакнат симбол на Ла Раза. <ref>{{Наведена книга|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|last=Jackson|first=Carlos Francisco|publisher=University of Arizona Press|year=2009|isbn=978-0-8165-2647-5|edition=[Nachdr.]|location=Tucson|pages=106}}</ref> Честопати преку распространување на постери со ситопечат, изработени во големи размери, уметниците се во можност да ја политизираат својата заедница и да упатат повик за мобилизација во обид да се спречат имиграциските напади на работното место и да се бојкотираат експлоататорските и угнетувачките корпорации, а воедно да се покажат како пример за достоинство и видливост пред честопати невидливото работно население. Паркот на народот Чикано (Парк Чикано) во [[Сан Диего]] ја истакнува важноста на активизмот за уметноста на Чикано. Со години, Барио Логан Хајтс поднесувал петиција за изградба на парк во нивната заедница, но тој бил игнориран. <ref name=":1">{{Наведена книга|title=Made in Aztlan|last=Brookman|first=Philip|publisher=Centro Cultural de la Raza|year=1986|isbn=0938461001|editor-last=Brookman|editor-first=Philip|location=San Diego, California|pages=19–21|chapter=El Centro Cultural de la Raza, Fifteen Years|editor-last2=Gomez-Pena|editor-first2=Guillermo}}</ref> На почетокот на 1960-тите, градот наместо тоа срушил големи делови од населбата за да изгради раскрсница за меѓудржавниот автопат 5 и влезна рампа за мостот Коронадо, што ја преполовува нивната заедница и расели 5000 жители. Како одговор на тоа, „на 22 април 1970 година, заедницата се мобилизираше со окупирање на земјиштето под мостот и формирање човечки ланцин за да ги запре булдожерите“ кои работеле на претворање на областа во паркинг. Паркот бил окупиран дванаесет дена, во текот на кои луѓето ја обработувале земјата, саделе цвеќиња и дрвја, а уметници, како Виктор Очоа, помагале во сликањето ѕидни слики на бетонските ѕидови. Денес овој парк е полн со мурали и повеќето од нив се однесуваат на историјата на Чиканосите. Некои од нив се Сезар Чавес, Ла Вирген де Гвадалупе и многу други. <ref>{{Наведена книга|title=Postborder city : cultural spaces of Bajalta California|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-94420-5|editor-last=Dear|editor-first=M. J.|location=New York [u.a.]|pages=147|editor-last2=Leclerc|editor-first2=Gustavo|editor-last3=Berelowitz|editor-first3=Jo-Anne}}</ref> Жителите го кренале знамето на Чикано на блиската телефонска бандера и почнале сами да ја обработуваат земјата, садејќи цвеќиња и „прекреирајќи го и преосмислувајќи го доминантниот урбан простор како место кое ја овозможува заедницата“. <ref name="Routledge">{{Наведена книга|title=Postborder city : cultural spaces of Bajalta California|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-94420-5|editor-last=Dear|editor-first=M. J.|location=New York [u.a.]|pages=150|editor-last2=Leclerc|editor-first2=Gustavo|editor-last3=Berelowitz|editor-first3=Jo-Anne}}</ref> По обемни преговори, градот конечно се согласил на развој на заеднички парк во рамките на нивното враќање на нивната територија. Оттука, Салвадор Торес, клучен активист за паркот Чикано, ја развил Програмата за монументални мурали во паркот Чикано, охрабрувајќи ги членовите на заедницата и уметниците да сликаат мурали на подвозникот на мостот, претворајќи го вселенското запустување во убавина и јакнење на заедницата. Сликите на муралите ги артикулирале нивните културни и историски идентитети преку нивните врски со нивното домородно ацтечко наследство, религиозните икони, револуционерните водачи и сегашниот живот во квартовите. Некои иконографски дела ги вклучуваат [[Кецалкоатл]], [[Емилијано Сапата]], [[Коатликуе]], недокументирани работници, Девицата од Гвадалупе, членови на заедницата кои го окупираат паркот и јавачи на ниски коњи. <ref>{{Наведена книга|title=Postborder city : cultural spaces of Bajalta California|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-94420-5|editor-last=Dear|editor-first=M. J.|location=New York [u.a.]|pages=148|editor-last2=Leclerc|editor-first2=Gustavo|editor-last3=Berelowitz|editor-first3=Jo-Anne}}</ref> Како што понатаму објаснува Береловиц, „битката за паркот претавувала борба за територија, за претставување, за воспоставување на експресивен идеолошко-естетски јазик, за повторно создавање на митска татковина, за простор во кој граѓаните од оваа гранична зона би можеле да го артикулираат своето искуство и своето саморазбирање“. Значењето на повторното преземање на нивната територија преку Паркот на народот Чикано е тесно поврзано со искуството, идентитетот и чувството на припадност на нивната заедница. Ова влијание не само што ѝ послужило на местната заедница, туку почнува да инспирира и културна промена во уметничките простори како оние во [[Калифорнија]]. Голем број на различни институции во Сан Диего и соседните делови на Калифорнија почнале да ја вклучуваат уметноста на паркот во своите изложби. Ова растечко признавање не само на културата, туку и на приказните на Чиканосите низ целиот град одразува пошироко ценење на моќта на уметноста водена од заедницата. Архивата на градските службеници ги здружило силите со паркот Чикано и неговите уметници за да ја претстават изложбата насловена како „Раскажување на нашите приказни и зачувување на нашите истории: Движењето Чикано во Сан Диего“. Според статијата за настанот, на неа биле прикажани фотографии од градските записи од Сан Диего и новински статии кои помогнале да се раскаже приказната за чиканските заедници во Логан Хајтс и Барио Логан. На настанот биле претставени и многу различни приказни врежани на столбови што овозможило да се зачува историјата на заедницата.<ref>Fox, Maura. “New Archival Exhibit at City Hall Tells the History of San Diego's Chicano Community and Movement.” San Diego Union-Tribune, 17 Sept. 2024, http://www.sandiegouniontribune.com/2024/09/16/new-archival-exhibit-at-city-hall-tells-the-history-of-san-diegos-chicano-community-and-movement/.</ref> == Уметност == „Од зборовите на поетите, до улиците на Скид Роу...муралите сè уште се раскажувачи со мал залак.“ —Ед Фуентес, 2014 <ref>{{Наведени вести|url=http://www.kcet.org/socal/departures/columns/writing-on-the-wall/monthly-mural-wrap-a-dozen-tags-for-march-2014.html|title=Monthly Mural Wrap: A Dozen Tags for March, 2014|last=Fuentes|first=Ed|date=5 March 2015|work=KCET|access-date=11 April 2015}}</ref> Како што е изразено преку Паркот на народите Чикано, ориентацијата кон заедницата и основањето се уште еден суштински елемент на уметноста на Чикано. Муралите создадени од уметниците ги обновуваат јавните простори, го поттикнуваат учеството на заедницата и помагаат во развојот и разубавувањето на соседството. „Во заедниците од мексиканско потекло во рамките на Соединетите Американски Држави, заедничкиот општествен простор честопати бил јавен простор. Многу семејства биле принудени да го живеат својот приватен живот јавно поради недостаток на соодветно домување и рекреативни површини“. <ref>{{Наведена книга|title=The road to Aztlan : art from a mythic homeland : [publ.... with the exhibition "The road to Aztlan", Los Angeles County Museum of Art, May 13 - August 26, 2001...]|last=Zamudio-Taylor|first=Virginia Fields, Victor|publisher=Los Angeles County Museum of Art|year=2001|isbn=978-0-8263-2427-6|edition=1.|location=Los Angeles|pages=336}}</ref> Уметноста базирана на заедницата се развила во два главни медиуми - мурализам и центри за културна уметност. Чикано уметноста е под големо влијание на истакнати ѕидни сликари од мексиканската ренесанса, како што се Диего Ривера и Хозе Ороско. <ref name=":3">{{Cite web|url = https://tshaonline.org/handbook/online/articles/kjc03|title = Chicano Mural Movement|date = 12 June 2010|access-date = 8 April 2015|website = Handbook of Texas Online|publisher = Texas State Historical Association|last = Acosta|first = Teresa Palomo}}</ref>Чикано уметноста била под влијание и на претколумбовската уметност, каде што историјата и ритуалите биле кодирани на ѕидовите на пирамидите. Сепак, се издвоил од [[Мексикански мурализам|мексиканскиот мурализам]] по тоа што продукцијата се одржува од и за членовите на заедницата Чикано, претставувајќи алтернативни истории на ѕидовите и другите јавни простори, наместо спонзорство од владата за сликање во музеи или владини згради. Покрај тоа, муралот на Чикано не е изложба на уметноста само на една личност, туку е соработка меѓу повеќе уметници и членови на заедницата, давајќи ѝ на целата заедница сопственост на муралот. Неговото значење лежи во неговата пристапност и инклузивност, насликани во јавните простори како форма на културна афирмација и популарно образование за алтернативните истории и структурните нееднаквости.<ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=75|edition=[Nachdr.]}}</ref> Заедницата одлучува за значењето и содржината на делото. „Во обид да се осигурат дека сликите и содржината точно ја одразуваат заедницата, уметниците честопати влегувале во дијалог со членовите на заедницата за нивната култура и општествени услови пред да развијат концепт - дури и кога муралот требало да се наоѓа во сопствениот кварт на муралистот“.<ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=76|edition=[Nachdr.]}}</ref> Пристапноста не само што се однесува на јавната достапност за заедницата, туку вклучува и значајна содржина, секогаш зборувајќи за искуството на Чикано. [[File:Pinches Rinches Series on view.png|thumb|300px|right|Серијата ''Pinches Rinches'' од Наталија Ансисо, како што се гледа од студиото 24 на Галерија де ла Раза, Сан Франциско.]] Културно-уметничките центри се уште еден пример за чикано уметност базирана на заедницата, развиена за време на движењето од потребата за алтернативни структури кои ја поддржуваат уметничката креација, ја зближуваат заедницата и шират информации и едукација за чикано уметноста. Овие центри се вредна алатка што ги охрабрува собирите во заедницата како начин за споделување на културата, но и за запознавање, организирање и дијалог за случувањата во локалната чикано заедница и општеството како целина. „За да се борат против овој недостаток на глас, активистите одлучија дека е од суштинско значење да воспостават културна, политичка и економска контрола врз нивните заедници“. <ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=156|edition=[Nachdr.]}}</ref> За повторно да се обезбеди достапност и релевантност, центрите за културна уметност беа лоцирани во нивната непосредна заедница. Овие простори им дадоа можност на Чиканоси да ја вратат контролата врз тоа како нивната култура и историја се прикажуваат и толкуваат од страна на општеството како целина. Како што објаснува Џексон, овие центри „не го земале јавниот музеј како свој водич; не само што им недостасувале пари и обучен персонал, туку се фокусирале на оние теми што биле негирани од хомогенизираниот наратив и историјата на Соединетите Американски Држави на јавниот музеј“.<ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=157|edition=[Nachdr.]}}</ref> Пример за истакнат културен уметнички центар е „Селф-Хелп Графикас енд Арт Инк.“, центар за [[ситопечат]], изложбено место и простор за разни видови граѓански ангажмани. Почнувајќи од 1970-тите, нивната цел да го поттикнат „чиканизмот“ преку едукација, обука и јакнење на младите возрасни продолжува до ден-денес.<ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=160|edition=[Nachdr.]}}</ref> „Селф-Хелп Графикас“ нудел можности за членување, работа заедно со искусен печатар по ситопечат или „мајстор печатар“, за да развијат сопствен печат по ситопечат во ограничено издание. Центарот, исто така, продолжил со напорите за поддршка на локалната заедница, дозволувајќи им на уметниците да ги изложуваат своите графики и да ги продаваат за да се издржуваат финансиски.<ref>{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|pages=161|edition=[Nachdr.]}}</ref> Како што е вообичаено за успешните центри за културна уметност, „Селф-Хелп Графикас“ го поддржал развојот на чикано уметноста, го охрабрил развојот на заедницата и обезбедил можност за зацврстување на чикано народите. Други напори основани на заедницата вклучуваат проекти за млади, како што се муралите во Дијамантската населба каде што Виктор Очоа и Роке Барос помогнале да се научат младите да сликаат во област која некогаш била преплавена со графити. Околу 150 тинејџери посетувале дневни часови по уметност што ги држел Очоа, а графитите значително се намалиле.<ref name=":change">{{Cite book|title = Change Philanthropy: Candid Stories of Foundations Maximizing Results through Social Justice|last = Korten|first = Alicia Epstein|publisher = Jossey-Bass|year = 2009|isbn = 9780470522110|location = San Francisco, California|pages = 70–72|chapter-url = https://books.google.com/books?id=1KlXVOJY1vQC&q=%22victor%20ochoa%22%20artist&pg=PA70|access-date = 2 April 2015|chapter = Transforming Business Structures for Communities}}</ref> ==Уметност како идентитет== [[Image:McJ World Trade.jpg|left|thumb|1969 година, човек со шапка пред [[Светскиот трговски центар]] во изградба од [[Едгар де Евија]].]] Чикано уметноста го својот културен идентитет преку религиозна иконографија и клучни елементи на нивните мексикански, американски и домородни култури. На пример, Богородица од Гвадалуп, која е важна фигура во мексиканската култура, се користи во социо-политички контекст од страна на чикано уметниците како симбол на надеж во време на страдање и овластување, особено кога отелотворува просечна жена или е прикажана во чин на отпор. Мексиканската и домородната култура се слави преку практиките на нивните предци (светилишта, танц, мурали итн.). Со доаѓањето на новите генерации, уметноста игра улога во едукацијата на младите за основните истории, традиции и вредности на нивниот идентитет. Еден од најславните празници во мексиканската култура е Денот на мртвите. Празникот се фокусира на собири на семејството и пријателите за да се молат и да се сетат на семејството и пријателите кои починале. Националниот празник се слави во врска со католичките празници Денот на сите светци на 1 ноември и Денот на сите души на 2 ноември.<ref name=":8">{{cite book|last=Jackson|first=Carlos Francisco|title=Chicana and Chicano art : ProtestArte|year=2009|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson|isbn=978-0-8165-2647-5|edition=[Nachdr.]}}</ref>Бидејќи е толку централен за мексиканските религиозни и културни традиции, Денот на мртвите станал главна компонента на чиканската уметност. [[File:Daniel_Martin_Diaz.jpg|thumb|right|250px|Космолошки мистерии од [[Даниел Мартин Дијас]].]] Традициите поврзани со празникот вклучуваат градење приватни олтари во чест на починатите со употреба на шеќерни черепи или невен и посета на починатите со подароци од нивната омилена храна или пијалоци.<ref>[http://www.dayofthedeadsf.org “The Day of the Dead”. Día de los Muertos Index. Access Mexico Connect.<!-- Bot generated title -->]</ref>Чиканосите се во можност да ги потврдат своите културни, етнички и религиозни идентитети преку секојдневниот живот во квартот, а уметниците се потпираат на овие традиции, искуства и слики, како што се шеќерните черепи и „Богородица од Гвадалуп“, во своите уметнички дела за да ја одразат важноста на самоопределувањето и културните разлики за Чиканосите. [[Мезоамерика]], регион што се протега јужно и источно од средно [[Мексико]] и вклучува делови од [[Гватемала]], [[Белиз]], [[Хондурас]] и [[Никарагва]], е честа тема во уметноста, изразувајќи ја нивната заедничка, но разновидна култура и идентитет. Враќајќи се во претколумбовските времиња, Мезоамериканците биле населени со високо развиени цивилизации, со сопствена политичка организација, земјоделски систем, митологија, системи на пишување и календари. Од овие корени, се проследила појавата на зрачната чикано уметност. Домородното наследство на Чиканосите доволно помагало во објаснувањето зошто некои активисти за време на движењето и пошироко прикажувале мезоамерикански и ацтлански слики во својата уметност.<ref name="Galindo">{{cite web|last=Galindo|first=Steve|title=Life in the Barrio|url=http://laprensa-sandiego.org/featured/life-in-the-barrio/|access-date=15 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826005245/http://laprensa-sandiego.org/featured/life-in-the-barrio/|archive-date=2016-08-26|url-status=dead}}</ref> „Усвојувањето на домородните мезоамерикански слики им овозможи на Чиканосите/чиканите да го потврдат домородниот идентитет и, што е уште поважно, помогна во градењето на заеднички сензибилитет базиран на духовни и културни концепти“.<ref>{{cite book|last=Zamudio-Taylor|first=Virginia Fields, Victor|title=The road to Aztlan : art from a mythic homeland : [publ.... with the exhibition "The road to Aztlan", Los Angeles County Museum of Art, May 13 - August 26, 2001...]|year=2001|publisher=Los Angeles County Museum of Art|location=Los Angeles|isbn=978-0-8263-2427-6|pages=332|edition=1.}}</ref> [[Ацтлан]], митски регион што се протега од југозападот на САД до Мексико, е честа тема во чиканската уметност како израз на културниот национализам. „Моќната симболика на Ацтлан како татковина на предците произлегува од длабокото чувство на Чикана/о за дислокација и детериторијализација по Мексиканско-американската војна, што резултираше со анексијата на северните територии на Мексико од страна на Соединетите Американски Држави, како и претходната шпанска колонијална инвазија“. Барањата на Чиканосите за еднаквост и социјална правда имаат корени во оваа долга историја на загуба и раселување. Понатаму, Ацтлан и враќањето на нивните домородни корени станале симбол на припадност за многу Чиканоси, во нација која често дискриминира, демонизира и криминализира мексиканско-американци и Латиноамериканци како целина. „Уметници, активисти и културни работници се фокусирале на интеграцијата на домородната мисла преку селекција, рекултивација и зачувување на културните практики што се сметаат за неопходни за борба против угнетувачкиот став на поширокото општество“.<ref>{{cite book|last=Zamudio-Taylor|first=Virginia Fields, Victor|title=The road to Aztlan : art from a mythic homeland : [publ.... with the exhibition "The road to Aztlan", Los Angeles County Museum of Art, May 13 - August 26, 2001...]|year=2001|publisher=Los Angeles County Museum of Art|location=Los Angeles|isbn=978-0-8263-2427-6|pages=333|edition=1.}}</ref> Многу Чиканоси ја зачувуваат својата врска со нивното ацтечко наследство со вклучување на ацтечки слики ([[Кецалкоатл]], божици и богови, средства за живот, храмови итн.) во нивната уметност, од мурали до графики, па сè до изведби на танцување на музика, како начин за историска и културна афирмација. == Жени == Жените-уметнички во движењето ги истакнуваат не само борбите со кои се соочувале Чиканите, туку и борбите што биле специфични за Чиканите. Уметничкото движење претставувало платформа за Чиканите да зборуваат за своите борби дури и кога тоа било тешко, со граници во самото движење и исклучувања од феминистичкото движење. Научниците нагласиле дека сексистичките и патријархалните ставови од 1970-тите имале влијание врз движењето. Членовите морало да се соочат со сексистички идеи од мажите во движењето, означувајќи ја улогата на жените како „подредена“.<ref name=":5">{{Cite book |url=https://muse.jhu.edu/book/82469 |title=Rewriting the Chicano Movement: New Histories of Mexican American Activism in the Civil Rights Era |date=2021 |publisher=University of Arizona Press |isbn=978-0-8165-4297-0 |location=Tucson}}</ref> Борбите на жените биле различни од оние на мажите, тие морале да изберат помеѓу семејство или кариера, а за активистите, тие морало да изберат помеѓу [[Женско движење|женското движење]] и Чикано.<ref name=":6">{{Citation |title=Culture Fix: Judithe Hernandez on the Role of Women in the Chicano Art Movement | date=17 February 2012 |url=https://www.youtube.com/watch?v=6VfWyZnzDDQ |language=en |access-date=2022-10-12}}</ref> Иако женското движење правело големи чекори кон промени, тоа не ги вклучи жените од различни раси во нивната борба за еднаквост меѓу половите. Ова движење ја финансирало уметноста на белите жени уметници, резервирајќи места во галериите и музеите само за бели жени.<ref name=":7">{{Cite journal |last=González |first=Cristina Isabel Castellano |date=2017 |title=Objects and narratives from Mexican roots artists: a Chicana experience |url=https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=513852524037 |journal=Sincronía |issue=72 |pages=509–521 |issn=1562-384X}}</ref> Според Хуан Пабло Меркадо, „етничките уметници“ биле сведени на создавање мурална уметност, давајќи им ја улогата на „улични сликари“. На муралистите во ова движење им била потребна поддршка и ресурси од политичарите и луѓето на власт, па затоа морало да се оддалечат од „претерано политичките теми“, што им отежнувало на жените да создаваат уметност за борбите на жените. Уметници како [[Џудит Хернандес]] и [[Џуди Бака]] направиле чекори за да ги скршат родовите стереотипи и да се вклучат во уметничкото движење. И двете уметници зборувале за предизвикот да се избере да се биде дел од феминистичкото движење или уметничкото движење Чикано. Џуди Бака се сеќава: „Почнав многу долг временски период поминувајќи низ два живота - женскиот информативен живот што го поддржа мојот раст како жена и мојот живот во заедницата, кој беше во латино заедницата додека работев интензивно во соседствата. И тие никогаш навистина не се сретнаа. Тие беа постојано разделени.“<ref name=":5" /> Џуди Бака, заедно со Центарот за социјални и јавни уметнички ресурси (SPARC), создала мурал наречен „Големиот ѕид на Лос Анџелес“, [[мурал]] што ја прикажува [[Историја на Калифорнија|историјата на Калифорнија]] од перспектива на жените и малцинствата. Џуди Бака со текот на годините придобила многу жени уметници да придонесат за овој мурал. <ref name=":6" /> Џудит Хернандес била една од уметниците што создавале уметност фокусирана на жените и станала дел од уметнички колектив, составен од 4 други машки уметници, наречен Лос Фор.<ref name=":7" /> ==Богородица од Гвадалуп== Многу уметници Чикана ја сметале [[Богородица од Гвадалуп]] за доминантна икона и се обидувале да го редефинираат нејзиното значење. Научниците посочуваат колку сеприсутна е [[Богородица|Дева Марија]] во мексиканските домаќинства како културна икона и симбол на женственост. Редефинирањето на нејзиниот имиџ било спорно бидејќи некои во религиозниот и уметничкиот свет биле навредени од ревизиите што уметниците ги презеле на [[Богородица од Гвадалуп]]. На пример, [[Јоланда Лопес]], го преобразува портретот на Богородица од Гвадалуп во слики на жени кои работат. Јоланда ја преобразила Богородица од божество во макотрпна мајка имигрантка која се грижи за своето семејство. Поточно, во уметничкото дело на Јоланда Лопес: „Мајка: Нашата Богородица од Гвадалуп“, таа прикажува жена која заработува како го шие светиот превез. Јоланда Лопес ја отелотворила Богородица како кафеава работничка, што донело спорови во нејзините слики.<ref>LaDuke, Betty. “Yolanda Lopez: Breaking Chicana Stereotypes.” ''Feminist Studies'', vol. 20, no. 1, 1994, pp. 117–30. ''JSTOR'', {{doi|10.2307/3178436}}.</ref> Во друг пример, сликите на Алма Лопес предизвикале спорови поради претставувањето на [[квир]] сексуалноста, оспорувајќи го религиозното значење на [[Богородица од Гвадалуп]]. Алма Лопез, квир чиканска уметница, ја користи [[Богородица од Гвадалуп]] за да создаде серија прикази како сексуална слика во контраст со девствената чистота. Во уметничкото дело на Алма Лопес „Encuentro“, квирноста е прикажана со прикажување на вљубените Девица и Сирена, евоцирајќи прифаќање на нехетеросексуална ориентација, спротивно на нејзиниот хетеросексуален симбол на невиност.<ref>Calvo, Luz. “Art Comes for the Archbishop: The Semiotics of Contemporary Chicana Feminism and the Work of Alma Lopez.” ''Meridians'', vol. 5, no. 1, 2004, pp. 201–24.</ref> Дополнително, Естер Хернандес, ја користи сликата како политички симбол во борбата за правата членовите на движењето. Ернандес во „''Богородица од Гвадалуп ги брани правата на Чиканосите''“ ја облекува Богородица во карате џи и ја поставува во страстен став за клоцање. Естер Хернандес го споредува значењето на Богородица како мирен, ненасилен симбол на мирот во слика што претставува сила и цврстина.<ref>Blackwell, Maylei. “7. Women Who Make Their Own Worlds: The Life and Work of Ester Hernández.” ''7. Women Who Make Their Own Worlds: The Life and Work of Ester Hernández'', University of Texas Press, 2018, pp. 138–58. ''http://www.degruyter.com'', {{doi|10.7560/315583-009}}.</ref> ==Населби== [[File:Martinez_afternoon-in-piedmont500.jpg|thumb|left|250px|''Попладне во Пиемонт'' (Елси Витакер Мартинес) од Ксавиер Мартинес, околу. 1908 година]] Друг израз на чиканскиот идентитет преку нивната уметност се нивните прикази на животот во [[Барио|барио]] - латински населби каде што се зборува [[шпански јазик]] во градот или гратчето. Честопати бариосите, како етнички енклави, имаат долга историја на дислокација, маргинализација, сиромаштија и нееднаквост во пристапот до социјалните услуги. Во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]], населбите може да се однесуваат и на географската „територија“ што ја заземаат латино банди, најчесто ограничена на чиканските банди во [[Калифорнија]]. Сепак, токму во овие населби Чикано заедницата создавала најинтересни [[Улична уметност|форми на уметност]], особено на автомобили и велосипеди, како и графити..<ref name="Galindo"/> Многу популарен стил на автомобил, дури и до ден-денес, се појавил од населбите, познат како [[лоурајдер]]. Тоа е тип на автомобил кој седи пониско до земјата од повеќето други автомобили. Многу лоурајдери имаат систем за потпирање модифицирано со хидраулично потпирање, така што автомобилот може да ја менува висината со притискање на прекинувач..<ref name="Arredondo">{{cite web|last=Arredondo|first=David|title=Lowrider History (The Good Old Lowrider Controversy)|url=http://www.convictedartist.com/lowrider_history.html|access-date=15 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418213519/http://www.convictedartist.com/lowrider_history.html|archive-date=2023-04-18|url-status=dead}}</ref> Лоурајдингот потекнува од 1930-тите и процветал во заедниците на југозападните Чикано за време на повоениот просперитет во 50-тите години од минатиот век. Првично, младите кои биле облечени во стилот „пачуко“ ставале вреќи со песок во багажникот на своите автомобили по мерка за да создадат ефект на спуштање. Сепак, овој метод брзо бил заменет со спуштени блокови, сечење пружински спирали, рамки во облик на z и спуштени вретена. Целта била да се вози што е можно побавно за луѓето да можат да видат какви видови прилагодувања се направени на нивниот автомобил. Прилагодувањата се состојат од штитници за сонце, заштитни перничиња на браниците, дефлектори против инсекти и ладилници. Скапите бои по нарачка се исто така чести, како што се снегулки од метал оксид или бисерни снегулки, проѕирен премаз, метален лист, мурали или ракописи со четка, ситни ленти и пламен. Златни или хромирани тркала или бандажи со краци како што се Astro Supremes, Cragers, Tru spokes, Crowns, Daytons и Zeniths се исто така вообичаени. Многу автомобили имаат модификација да имаат „самоубиствени врати“, или врати што се отвораат во спротивна насока од стандардната врата од автомобил, ножички врати што се отвораат вертикално или врати што се отвораат кон покривот, занишани нагоре. Од почетокот на 1990-тите, лоурајдерите станале вообичаени во урбаната младинска култура воопшто, првенствено во хип-хопот на Западниот брег. Сцената на возење низок рајдинг е разновидна, вклучувајќи многу различни култури, марки на возила и визуелни стилови; сепак, таа останува важен дел од заедницата и идентитетот на Чикано. [[File:Solo s 48 Fleetline.jpg|[[Лоурајдер]]|thumb|right]] Чикано уметноста дури и ги прифатила вандалските изрази на графитите. Уметноста во населбите, исто така, ги вклучува графитите како форма на уметничко изразување, честопати поврзани со субкултури кои се бунтуваат против авторитетот. [[Графити|Графитите]] имаат потекло од почетоците на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] културата во 1970-тите во [[Њујорк (град)|Њујорк]], заедно со римувањето, б-бојингот и ритмите. Се користеле за јавно прикажување на нивните уметнички изрази со нивните социјални и политички мислења како одговор на нивниот недостаток на пристап до музеи и уметнички институции, како и континуираните борби, дискриминација и борба за живеење во градот. Бидејќи графитите се нелегални во повеќето случаи, оваа форма на уметност цветала во подземјето, барајќи малку пари и обезбедувајќи можност да се искаже гласот на она што често е исклучено од доминантните истории и медиуми. Оттука, иако графитите остануваат главна форма на улична уметност, се развиле и други медиуми - вклучувајќи модели или налепници. Графитите честопати имаат негативни асоцијации со тоа што служат за територијални цели на бандите, прикажувајќи етикети и логоа што ги разликуваат одредени групи од другите, со што го означуваат нивниот „терен“. Во рамките на населбите, бандите користат свој вид графити или етикетирање за да ја обележат територијата или да послужат како показател за активности поврзани со бандата.<ref>{{cite web|last=Stowers|first=George|title=Graffiti Art|url=http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp|access-date=15 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111031157/http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp|archive-date=11 January 2010|url-status=dead}}</ref> Членовите на бандите честопати користат графити за да го означат членството, да ги разликуваат ривалите и сојузите и да ги обележат идеолошките граници. Сликите на графити поврзани со банди честопати се состојат од криптични симболи и иницијали со уникатни калиграфиски стилови. Графитите веројатно се перцепираат како неприфатливи, бидејќи се тврди дека го деградираат „изгледот“ или вредноста на ѕидовите или зградите на имотите на начин што не е презентабилен. Од друга страна, чикано уметниците исто така ги користат графитите како алатка, за да ги изразат своите политички мислења, домородното наследство, културните и религиозните слики и контранаративи на доминантните прикази на животот на чиканите во квартовите. Слично на другите форми на уметност во рамките на движењето (печатење со ситопечат, мурали итн.), графитите станале уште една алатка за отпор, рекултивација и јакнење, бидејќи членовите создаваат свој простор за изразување и популарно образование. Графитите денес се општо признати како форма на јавна уметност, прифатена од музеи, уметнички критичари и уметнички институции. Но, неговото значење за многу Чиканоси останува во населбите, повторувајќи ја важноста на пристапноста и вклученоста во однос на нивниот идентитет и заедница во нивните уметнички дела. Во време на судир, ваквите мурали нуделе јавни начини на комуникација и самоизразување за членовите на овие социјално, етнички и расно маргинализирани заедници и станале ефикасни алатки за олеснување на дијалогот, предизвикување на неправдите и стереотипите што влијаат врз нивните соседства и луѓе, и на крајот, издигнување на нивната заедница. [[Расквачизам|Расквачизмот]] е многу важен дел од чиканската уметност. Вклучува правење повеќе со помалку и е одраз на социоекономската и политичката ситуација со која пораснале многу чикано луѓе. <ref name=":4" /> Користењето секојдневни материјали, како што се хартиени чинии, и нивното претворање во уметност, е еден вид расквацизам. Други примери ги споредуваат темите од ниска и висока уметност. <ref name=":4" /> ==Изложби и колекции== * Колекција Чич Марин: една од најголемите приватни колекции на чикано уметност, собрана од [[Чич Марин]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cheechmarin.com/chicano-art/|title=Chicano Art|last=Marin|first=Cheech|work=Cheech|accessdate=8 April 2015}}</ref> Од јуни 2022 година, изложбата е сместена во Центарот за чикано уметност, култура и индустрија „Чич Марин“ во Риверсајд, Калифорнија. * Чикано уметност: Отпор и афирмација (CARA): патувачка изложба што посетила десет градови во САД од 1990 до 1993 година. * ''Чикано Визии: Американски сликари на работ'', курирана од Рене Јањезс: патувачка изложба која посетила дванаесет градови во Соединетите Американски Држави од 2001 до 2007 година. === Чикано културни центри === * Акција Латина во [[Сан Франциско]], Калифорнија. * Галерија „Авенија 50“, Хајленд Парк, Калифорнија * Културен центар де ла Раза, во паркот Балбоа во [[Сан Диего]] во Калифорнија * Centro de Arte Público во Лос Анџелес, Калифорнија * Паркот Чикано во Сан Диего, Калифорнија * Галерија де ла Раза, во Сан Франциско, Калифорнија * Мексикански плоштад на наследството, [[Сан Хосе (Калифорнија)|Сан Хосе]], Калифорнија * Културен центар за латино уметности „Мисија“ во Сан Франциско, Калифорнија * Галерија Плаза де ла Раза, Лос Анџелес, Калифорнија * Културни уметности во Сан Антонио, Тексас * „Self-Help Graphics and Art Inc“, во Лос Анџелес, Калифорнија * Центар за социјални и јавни уметнички ресурси (SPARC), во Венеција, Калифорнија === Уметнички колективи === * Фронт за мексиканско-американска ослободителна уметност (MALAF) (1968–1970) <ref>{{Наведена книга|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctv1qwwk05|title=Chicana and Chicano Art: ProtestArte|last=Jackson|first=Carlos Francisco|date=2009-02-14|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-4604-6|doi=10.2307/j.ctv1qwwk05|jstor=j.ctv1qwwk05}}</ref> * АСКО (1971–1987) * Кралски воздухопловни сили на Чикано (RCAF) (1972) * Мухереш Муралистас (1973–1977) * Кон Сафос и Лос Кемадос <ref name=":8"/> * Лос Фор (1973–1983) === Музеи и галерии === * Галерија де ла Раза во Сан Франциско, Калифорнија * Мексико-ар музеј во [[Остин (Тексас)|Остин]], Тексас * Музеј Едуардо Кариљо, онлајн музеј * Центар за чикано уметност и култура „Чич Марин“ во Риверсајд, Калифорнија * [https://www.nepantlaculturalarts.com/ Галерија за културна уметност „Непантла“] во [[Сиетл]], држава Вашингтон == Цитати == „Чикано уметноста е модерен, континуиран израз на долгорочната културна, економска и политичка борба на мексиканскиот народ во рамките на Соединетите Американски Држави. Таа е потврда за сложениот идентитет и виталност на народот Чикано. Чикано уметноста произлегува од и е обликувана од нашите искуства во Америка.“ —Основачка изјава на Националниот советодавен комитет на CARA, јули 1987 година <ref>{{Наведена книга|title=Chicano Art, Resistance and Affirmation, 1965-1985|publisher=Wight Art Gallery, University of California Los Angeles|year=1991|isbn=0943739152|editor-last=Griswold del Castillo|editor-first=Richard|location=Los Angeles, California|pages=27|editor-last2=McKenna|editor-first2=Teresa|editor-last3=Yarbro-Bejarano|editor-first3=Yvonne}}</ref> „Арте Чикано често е стереотипизирано како екстремно политичко. Вистина е дека дел од него ја одразува социо-политичката борба на Чиканосите, но тоа не е исклучиво она со што се занимава или за што е. Тоа не е уметничка гранка на која било посебна политичка идеологија. Тоа е уметност на еден народ, на Чиканосите како културен ентитет.“ —Лос Кемадос, 1975 <ref>{{Наведена книга|url=http://icaadocs.mfah.org/icaadocs/THEARCHIVE/FullRecord/tabid/88/doc/847390/language/en-US/Default.aspx|title=Artistas Chicanos Los Quemados|publisher=Instituto Cultural Mexicano|year=1975|location=San Antonio, Texas|access-date=9 April 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{cite book | last1 = Goldman | first1 = Shifra M. | first2 = Tomás | last2 = Ybarra-Frausto | title = Introduction | work = Arte Chicano: A comprehensive annotated bibliography of Chicano art, 1965-1981 | publisher= UC Berkeley, Chicano Studies Library Publication Unit | location = Berkeley | year = 1985 | pages = 3–59 | oclc = 13804303}} * {{cite news | url = https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-this-l-a-delivery-man-amassed-one-of | title = This L.A. Delivery Man Amassed One of the World's Largest Collections of Chicano Art | last = Rappaport | first = Emily | date = 2015-09-30 | work = Artsy}} {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Американски уметнички правци]] [[Category:Чикано (уметничко движење)|*]] n7kg4t2otizv3rw1flu69i0o0fn7wvy 0 1405701 5649858 5644885 2026-10-26T00:01:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649858 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Bistorta officinalis 01.JPG|taxon=Bistorta officinalis|authority=[[Delarbre]]|synonyms={{Species list |Bistorta abbreviata|Kom. |Bistorta carnea|(K.Koch) Kom. ex Tzvelev |Bistorta confusa|(Meisn.) Greene |Bistorta ensigera|(Juz.) Tzvelev |Bistorta lapidosa|Kitag. |Bistorta major|Gray |Bistorta subauriculata|Kom. |Persicaria bistorta (L.)|Samp. |Polygonum abbreviatum|Kom. |Polygonum bistorta|L. |Polygonum carneum|K.Koch |Polygonum confusum|Meisn. |Polygonum ensigerum|Juz. |Polygonum lapidosum|(Kitag.) Kitag. }}}} [[File:Polygonum_bistorta_-_Berlin_Botanical_Garden_-_IMG_8490.JPG|десно|мини| ''Bistorta officinalis'']] '''''Bistorta officinalis''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним]] '''''Persicaria bistorta''''') е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од фамилијата [[Подворки|Polygonaceae,]] [[домороден вид]] на Европа и северна и западна Азија. == Опис == Многугодишно растение со крупен, змиовидно извиткан ризом препокриен со остатоци од распаднати листови. Стеблото високо 20 до 80 цм, неразгрането, со неколку листа по него и истите се на големо растојание еден од друг. Приосновните листови овални, 5-15 цм долги, 1,5-3 пати подолги отколку широки, на врвот тапи, во основата срцевидни или потсечени, со долги дршки, кои се делумно крилести. Горната страна зелена и гола, долната страна сива, гола или со многубројни куси влакненца по жилките. Стеблените листови ланцетни, на врвот заострени и со покуси дршки, најгорните приседнати. Охреите многу долги, кожести, кафеави, на врвот ланцетовидно заострени, надолжно не се раскинуваат. Цветовите собрани на врвот на стеблото во еден густ клас долг 3-5 цм и околу 1 цм дебел, на врвот тап. Ливчињата на перијантот 5, светлорозе или темнорозе, поретко бели, околу 3 мм долги. Прашниците 8, подолги од перијантот. Столпчиња 3, слободни, долги, на врвот слабо задебелени. Оревчињата 4-5 мм долги, триаглести, темнокафеави, светликави, подолги од цветната обвивка која останува на плодот и го обвива.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=448}}</ref> == Таксономија == Генеричкото поставување на овој вид историски било во промена, откако бил сместен во ''[[Подворка|Polygonum]]'' или ''[[Persicaria]]'', но сега е прифатен како ''Bistorta.''{{Sfn|Schuster et al|2015}} == Распространетост и живеалиште == ''Bistorta officinalis'' е домороден во Европа, но често се одгледува и е натурализиран во други делови од светот, како што се Соединетите Американски Држави во [[Нова Англија]]. Типично се наоѓа во влажни ливади, богати со хранливи материи шумски мочуришта, шумски рабови, мочуришта, паркови, градини и нарушено земјиште. == Распространетост во Македонија == По влажни високопланински пасишта и мочуришта од 1.600 до 2.300 м надморска височина. Познат за [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Маврово]] и планината [[Ниџе]]. Се посочува уште за [[Скопска Црна Гора]] и падините на [[Беласица]] - село [[Габрово (Струмичко)|Габрово]].<ref name=":1" /> == Одгледување == Овој вид се одгледува како украсно градинарско растение, особено формата „Суперба“ која има поголеми, повпечатливи цветови и ја добила наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3789 {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Мртва врска|date=February 2022}}</ref> == Употреба == ''Bistorta officinalis'' традиционално се користи за медицински цели. Корените се богати со танинска и [[гална киселина]] и заедно со листовите се користат за лекување на рани.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/bistort|title=Bistort: ''Bistorta officinalis''|publisher=NatureGate|accessdate=2013-12-30}}</ref> Во Северна Англија, растението се користело за правење горчлив пудинг за време на Великиот пост заедно со овесна каша, јајце и други билки. Тоа е главната состојка на пудингот од Велигден. Коренот на ''Bistorta officinalis'' може да се користи за производство на адстрингентно средство кое се користело во медицината. Корените се јадат и во Русија и северна Азија.<ref name="pieroni">{{Наведена книга|title=The Cultural History of Plants|last=Pieroni|first=Andrea|date=2005|publisher=Routledge|isbn=0415927463|editor-last=Prance|editor-first=Ghillean|page=35|author-link=Andrea Pieroni (ethnobotanist)|editor-last2=Nesbitt|editor-first2=Mark}}</ref> == Галерија == <gallery> File:Bistorta_officinalis.jpg|алт=Common bistorta, in Valais, Switzerland| Цвет во [[Вале]], Швајцарија File:Bistort_at_Kilmaurs.JPG|алт=Bistort or Easter Ledges in the spring in Scotland| ''Bistorta officinalis'' или Велигденски полиња напролет во Шкотска File:Buberel_unknown_flower_6.jpg|алт=Common bistort stem| Стебло File:PersicariaBistortaSuperba.jpg|алт=The large-flowered cultivar Bistorta officinalis 'Superba' is grown as an ornamental plant.| Сортата ''Bistorta officinalis'' „Superba“ со големи цветови се одгледува како [[украсно растение]]. File:PolygonumBistortaBulgaria1.jpg|алт=In Vitosha, Bulgaria| Во [[Витоша]], Бугарија File:PersicariaBistorta.jpg|алт=Seeds| [[Семе|Семиња]] </gallery> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Библиографија ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9r49zwya6hu2q72yk9ini29s3t8b8oq 0 1406280 5649872 5648583 2026-10-26T00:55:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649872 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Cytisus agnipilus'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Fabales | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Cytisus]] | species_sv = | species = '''Cytisus agnipilus''' | taxon = Cytisus agnipilus | taxon_authority = [[Velen.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Cytisus agnipilus''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Cytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae'').<ref name="source">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ildis.org/ |title=ILDIS World Database of Legumes |accessdate=2014-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517100307/http://www.ildis.org/ |archive-date=2014-05-17 |url-status=bot: unknown}}</ref> За првпат е опишано од чешкиот ботаничар [[Јозеф Веленовски]]. == Опис и распространетост == ''Cytisus agnipilus'' е мало [[Грмушка|грмушесто]] растение, 10-20 см високо, од основата силно разгрането. Неговите гранчиња се вертикални, округли, со 5 надолжни ребра. Површината на ребрата има долги криви и гргурави расперени влакна, а во вдлабнатината помеѓу ребрата влакната се куси и гргурави. Младите гранчиња по површината имаат густи расперени гргурави влакна кои обично се кремови. [[Лист|Листовите]] се ланцетни со долгнавесто-ланцетни 10-12 мм долги, на врвот заострени, од двете страни со густи расперени искривени или гргурави долги влакна. Кај цветните гранчиња ливчињата се помали, обратно-јајцевидни, на горната страна со ретки гргурави или криви влакна или голи, а на долната страна со густи расперени гргурави или криви влакна. [[Цвет|Цветовите]] по 1-2 или 3, сместени во пазувите на листовите и групирани во ретко гроздовидно [[соцветие]] по врвовите на гранчињата. [[Цветна дршка|Цветната дршка]] е подолга од чашката, со густи гргурави влакна и со 1 или 2 мали брактеоли. Чашката е околу 5 мм долга и ѕвонеста. По површината има густи расперени влакна, двоусна, насечена скоро до половината; горната усна со 2, а долната со 3 мали запчиња. Венчето е жолто. Барјачето е долго 10-11 мм, скоро округло, одеднаш стеснето во клиновиден дел долг околу 2 мм. Крилцата се елиптични, 11 мм долги, со кус кончест клиновиден дел долг околу 2 мм. Лаѓичката е малку покуса од крилцата и на врвот тапа. Мешунката е волнеста, со густи расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1132}}</ref> Во [[Македонија]] расте по грмушестите состоини и проретчените шуми до 1700 метри надморска височина и обично врз варовник. Се среќава во [[Скопје]] - с. [[Долно Соње]] и [[Водно]]; [[Прилеп]] - [[Козјак (Мариово)|Козјак]] и [[Бабуна (планина)|Дабничка Планина]]; околината на [[Штип]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] g1t4tfas4n6sl6bxlra8zm005eh7l7z 0 1406290 5649878 5648613 2026-10-26T01:36:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5649878 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Epilobium (14783507140).jpg |genus = Epilobium |species = montanum |authority = [[L.]] }}'''''Epilobium montanum''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревесто растение|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]]. == Опис == ''Epilobium montanum'' е повеќегодишно тревесто растение со тенок [[ризом]], од кој наесен се развиваат лисни розети. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, високо 20–60 см, неразгрането или разгрането во горниот дел, со цилиндричен напречен пресек. По површината има ситни, лакесто свиткани, прилегнати влакна, а кај некои примероци во пределот на соцветието се јавуваат и жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни речиси до соцветието, јајцевидно-копјести или елиптично-јајцевидни, долги 4–10 см и широки 1–3,5 см. Основата им е заоблена до слабо срцевидна, а се приседнати или со многу кратка дршка, долга 1–2 мм. Врвот им е заострен, а работ неправилно назабен, со многу ситни запци што завршуваат со по една жлезда. По жилките од двете страни и по работ имаат куси влакненца. [[Цвет|Цветовите]] се долги 6–9 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести, долги 3,5–5 мм, голи или со многу ретки влакненца и со заострен врв. Венечните ливчиња се светлорозови до пурпурнорозови, долги 7–9 мм, со всечен, срцевиден врв. Столпчето е покусо од венчето, а жигот е четириделен. Кутијката е долга 4–8 cm, со ретки куси влакненца и жлездести влакна по површината.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1403-1404}}</ref>'' == Распространетост и екологија == Вообичаено се среќава низ цела Британија и Ирска.<ref>Beesley, S. and Wilde, J. 1997. ''Urban Flora of Belfast''. The Institute of Irish Studies. The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0 85389 695 X}}</ref><ref>Scannell, M.J.P. and Synott, D.M. 1972. ''Census Catalogue of the Flora of Ireland''. Dublin Stationery Office.</ref> како и во поголемиот дел од Европа. Видот е присутен во [[Панонска Низина|Панонската Низина]], потврдено со примероци од хербариум.<ref>{{Наведено списание|last=Strgulc Krajšek|first=Sumona|last2=Šegedin|first2=Tamara|last3=Jogan|first3=Nejc|date=2009-06-30|title=Revision of Epilobium and Chamerion in the Croatian herbaria ZA and ZAHO|url=https://hrcak.srce.hr/38479|journal=Natura Croatica|volume=18|issue=1|pages=155–167}}</ref> Исто така е присутен во централна и источна Азија и е воведен во Северна Америка, Јапонија и Нов Зеланд.<ref name="OABIF2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/epilobium-montanum|title=Epilobium montanum|work=Online atlas of the British and Irish Flora|accessdate=26 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805041313/https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/epilobium-montanum|archive-date=2021-08-05|url-status=dead}}</ref> Обично се среќава вонарушени почви, почви богати со подлога, живи огради и како градинарски плевел.<ref name="Clapham_Tutin_Warburg1968">Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles''. Cambridge University Press. {{ISBN|0 521 04656 4}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Epilobium montanum'' расте по проретчени шуми и сечишта, покрај потоци и други влажни станишта. Растението се среќава во [[Скопска Црна Гора]]; пл. [[Јакупица]]; пл. [[Караџица]]; [[Шар Планина]]; [[Маврово]] - [[Маврови Анови]]; пл. [[Бистра]]; пл. [[Кораб]]; клисура на [[Мавровска Река]] и [[Радика]]; пл. [[Добра Вода]] (Кичевско); пл. [[Јабланица]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Баба]] со [[Пелистер]]; пл. [[Ниџе]]; пл. [[Дудица]]; пл. [[Кожуф]]; [[Прилеп]] - [[Плетвар]] и манастир [[Трескавец]] и [[Дабничка Планина]]; [[Крушево]]; пл. [[Осогово]]; пл. Буковиќ.''<ref name=":13" />'' == Медицинска употреба == ''Epilobium montanum'' е билка која се користи во традиционалната австриска медицина внатрешно како чај за третман на нарушувања на простатата, бубрезите и уринарниот тракт. Студии за употребата на екстракти од видовите ''Epolobium'' покажале дека постојат одредени докази за традиционална употреба кај дигестивни нарушувања. Екстрактите содржат мешавини од флавоноиди, фенолни киселини и танини, при што танинот оенотеин Б е веројатно главен придонесувач за биолошката активност. Немало доволно докази за ефикасност кај нарушувања на простатата.<ref name="Granica_etal2014">{{Наведено списание|last=Granica|first=Sebastian|last2=Piwowarski|first2=Jakub P|last3=Czerwińska|first3=Monika E|last4=Kiss|first4=Anna K|date=2014|title=Phytochemistry, pharmacology and traditional uses of different Epilobium species (Onagraceae): A review|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=156|pages=316–46|doi=10.1016/j.jep.2014.08.036|pmid=25196824}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Epilobium montanum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врбовка]] nkykacfsp6n9tawbg7w0cz5blcpr92n 0 1406444 5649994 5649414 2026-10-26T10:01:50Z Jtasevski123 69538 поп 5649994 wikitext text/x-wiki '''''Индиго''''' — роман напишан од [[Алис Хофман]] и објавен од издавачката куќа „Сколастик“ во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/9780439256353|title=INDIGO by Alice Hoffman|date=March 11, 2002|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=2024-04-01}}</ref><ref>{{Наведени вести|title=Indigo By Alice Hoffman|last=Russell|first=Mary Harris|date=2002-08-11|work=[[Chicago Tribune]]|page=14.4|issn=10856706|id={{ProQuest|419763315}}}}</ref> == Заплет == ''Индиго'' е приказна за самооткривањето на три деца: тринаесетгодишната Марта Глимер и нејзините пријатели, браќата „Пастрмка“ (13) и „Јагула“ (11) Мекгил. Момчињата се необични аутсајдери кои имаат пловни кожички меѓу прстите на рацете и нозете и се опседнати со морето. Сите тројца сакаат да го напуштат градот Оук Гроув. Марта копнее да побегне од тагата на својот татко по смртта на нејзината мајка, како и од Хилди Свун — жената која се преселила во нивниот дом и го превзела, воедно и не ги поднесува децата. По една голема поплава, градот изградил брана, го испразниле езерото и вовеле ограничувања во потрошувачката на вода. Еден ден откако децата бегаат од градот, силна бура крши гранка што ја повредува Марта и ѝ ја крши раката. Поради тоа, децата се принудени да се вратат за да ѝ биде укажана медицинска помош. Кога пристигнуваат, откриваат дека поројните дождови предизвикале прелевање на браната и дека градот е речиси целосно поплавен. Додека спасуваат едно момче кое претходно ги малтретирало, браќата откриваат дека благодарение на пловните кожички меѓу прстите можат да пливаат исклучително брзо и лесно, иако никогаш не учеле да пливаат. Откако го откриваат овој свој необичен дар, тие се упатуваат кон браната за да ја испуштат насобраната вода. Сфаќајќи каде отишле неговите синови, нивниот татко, г-дин Мекгил, ја открива вистината за нивното потекло: тој и сопругата ги посвоиле момчињата за време на еден одмор во Оушн Сити. За време на силна бура, тие слушнале повик за помош од океанот. Г-дин Мекгил допливал до една жена со темно сина опашка и синкава кожа, која била тешко повредена од бродски пропелер. Таа се борела да ги спаси своите две получовечки бебиња. Откако тој ги изнесол бебињата на безбедно, се вратил по мајката, но таа веќе немала сила и се удавила, оставајќи зад себе само два прстени направени од школки. Плашејќи се дека момчињата ќе побегнат во морето доколку се приближат до вода, родителите со години ги држеле подалеку од неа. На крајот, браќата ја уништуваат браната, а градот одлучува повеќе да не ја обновува и дозволува езерото повторно да се наполни. По завршувањето на учебната година, семејството Мекгил се преселува поблиску до океанот за момчињата да бидат во своето природно опкружување. Таткото на Марта Конечно се разбудува од депресијата, додека Хилди Свун заминува да живее со својата мајка во планините. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Американски фантастични романи]] r8xhz3vz5gez9h130zfu2fca6xom4ek 5650006 5649994 2026-10-26T10:15:09Z Jtasevski123 69538 5650006 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Индиго''''' — роман напишан од [[Алис Хофман]] и објавен од издавачката куќа „Сколастик“ во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/9780439256353|title=INDIGO by Alice Hoffman|date=March 11, 2002|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=2024-04-01}}</ref><ref>{{Наведени вести|title=Indigo By Alice Hoffman|last=Russell|first=Mary Harris|date=2002-08-11|work=[[Chicago Tribune]]|page=14.4|issn=10856706|id={{ProQuest|419763315}}}}</ref> == Заплет == ''Индиго'' е приказна за самооткривањето на три деца: тринаесетгодишната Марта Глимер и нејзините пријатели, браќата „Пастрмка“ (13) и „Јагула“ (11) Мекгил. Момчињата се необични аутсајдери кои имаат пловни кожички меѓу прстите на рацете и нозете и се опседнати со морето. Сите тројца сакаат да го напуштат градот Оук Гроув. Марта копнее да побегне од тагата на својот татко по смртта на нејзината мајка, како и од Хилди Свун — жената која се преселила во нивниот дом и го превзела, воедно и не ги поднесува децата. По една голема поплава, градот изградил брана, го испразниле езерото и вовеле ограничувања во потрошувачката на вода. Еден ден откако децата бегаат од градот, силна бура крши гранка што ја повредува Марта и ѝ ја крши раката. Поради тоа, децата се принудени да се вратат за да ѝ биде укажана медицинска помош. Кога пристигнуваат, откриваат дека поројните дождови предизвикале прелевање на браната и дека градот е речиси целосно поплавен. Додека спасуваат едно момче кое претходно ги малтретирало, браќата откриваат дека благодарение на пловните кожички меѓу прстите можат да пливаат исклучително брзо и лесно, иако никогаш не учеле да пливаат. Откако го откриваат овој свој необичен дар, тие се упатуваат кон браната за да ја испуштат насобраната вода. Сфаќајќи каде отишле неговите синови, нивниот татко, г-дин Мекгил, ја открива вистината за нивното потекло: тој и сопругата ги посвоиле момчињата за време на еден одмор во Оушн Сити. За време на силна бура, тие слушнале повик за помош од океанот. Г-дин Мекгил допливал до една жена со темно сина опашка и синкава кожа, која била тешко повредена од бродски пропелер. Таа се борела да ги спаси своите две получовечки бебиња. Откако тој ги изнесол бебињата на безбедно, се вратил по мајката, но таа веќе немала сила и се удавила, оставајќи зад себе само два прстени направени од школки. Плашејќи се дека момчињата ќе побегнат во морето доколку се приближат до вода, родителите со години ги држеле подалеку од неа. На крајот, браќата ја уништуваат браната, а градот одлучува повеќе да не ја обновува и дозволува езерото повторно да се наполни. По завршувањето на учебната година, семејството Мекгил се преселува поблиску до океанот за момчињата да бидат во своето природно опкружување. Таткото на Марта Конечно се разбудува од депресијата, додека Хилди Свун заминува да живее со својата мајка во планините. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Американски фантастични романи]] 42e01qrx65rrogj8k5svh0mgv4nipsj 0 1406445 5650001 5649418 2026-10-26T10:13:39Z Jtasevski123 69538 с. поп 5650001 wikitext text/x-wiki '''''Кралот''''' — роман од 1990 година од американскиот писател [[Доналд Бартелм]], во кој разни ликови од легендите за [[Артурски легенди|Артур]] се сè уште живи во периодот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ebsco.com/|title=The King by Donald Barthelme {{!}} History {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|work=EBSCO|language=en|accessdate=2026-07-21}}</ref> == Критики == Книгата добила неколку критики: * Осврт од Фарен Милер (1990) во ''Локус'', #356 септември 1990 * Осврт од Орсон Скот Кард (1990) во ''Списанието за фантазија и научна фантастика'', декември 1990 година * Осврт од Дорота Џаченко (1997) во ''Тализан'' #2-3 1997, стр. 112 (на полски) * Осврт во ''„Њујоркер“''<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newyorker.com/magazine/1990/07/09/1990-07-09-092-tny-cards-000142257|title=Briefly Noted|last=Yorker|first=The New|date=1990-07-02|work=The New Yorker|access-date=2026-07-21|language=en-US|issn=0028-792X}}</ref> * Осврт во ''[[The New York Times|„Њујорк тајмс“]]''<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1990/05/27/books/king-arthur-in-the-blitz.html|title=KING ARTHUR IN THE BLITZ|last=Parini|first=Jay|date=1990-05-27|work=The New York Times|access-date=2026-07-21|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Исто така овој роман бил предмет и на научна анализа. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Книги со корица што недостасува]] [[Категорија:Фантастични романи]] drmgcm1jw5k9l06z60dnfb8w704q4a1 5650004 5650001 2026-10-26T10:14:04Z Jtasevski123 69538 5650004 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Кралот''''' — роман од 1990 година од американскиот писател [[Доналд Бартелм]], во кој разни ликови од легендите за [[Артурски легенди|Артур]] се сè уште живи во периодот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ebsco.com/|title=The King by Donald Barthelme {{!}} History {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|work=EBSCO|language=en|accessdate=2026-07-21}}</ref> == Критики == Книгата добила неколку критики: * Осврт од Фарен Милер (1990) во ''Локус'', #356 септември 1990 * Осврт од Орсон Скот Кард (1990) во ''Списанието за фантазија и научна фантастика'', декември 1990 година * Осврт од Дорота Џаченко (1997) во ''Тализан'' #2-3 1997, стр. 112 (на полски) * Осврт во ''„Њујоркер“''<ref>{{Наведени вести|url=https://www.newyorker.com/magazine/1990/07/09/1990-07-09-092-tny-cards-000142257|title=Briefly Noted|last=Yorker|first=The New|date=1990-07-02|work=The New Yorker|access-date=2026-07-21|language=en-US|issn=0028-792X}}</ref> * Осврт во ''[[The New York Times|„Њујорк тајмс“]]''<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1990/05/27/books/king-arthur-in-the-blitz.html|title=KING ARTHUR IN THE BLITZ|last=Parini|first=Jay|date=1990-05-27|work=The New York Times|access-date=2026-07-21|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Исто така овој роман бил предмет и на научна анализа. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Книги со корица што недостасува]] [[Категорија:Фантастични романи]] 7rppt2ymwp1tf5kycqm8jcvgd1wttpq 0 1406446 5650008 5649424 2026-10-26T10:27:51Z Jtasevski123 69538 поп 5650008 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Иницијаторско судење|title_orig=|translator=|image=|caption=|author=[[Џени Вурц]]|cover_artist=|country=[[Велика Британија]]|language=[[Англиски јазик|англиски]]|series=<i>[[Војни на светлина и сенка]]</i>|genre=[[епска фантастика]]|publisher=[http://www.voyager-books.co.uk/ HarperCollins Voyager]|release_date=27 октомври 2011 г. (Обединето Кралство)|media_type=|pages=|isbn=9780007384471|preceded_by=<i>[[Освоена тврдина]]</i>|followed_by=<i>[[Судирот на судбината]]</i>}}'''''Иницијаторско судење''''' — деветти том од ''[[Војни на светлина и сенка]]'' од [[Џени Вурц]]. Тоа е првиот том од четвртиот дел на приказни, ''Меч на канонот'', во епската серија ''Војни на светлина и сенка''. ''„Конфликтот на судбината“'' е вториот и последен роман во овој серијал. == Заплет == Аритон е ослободен од затвор, но има амнезија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/9780007362127|title=Initiate's Trial: The Wars of Light and Shadow, Vol. 9|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=February 4, 2024}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://paravia.com/JannyWurts/books/wolas-09-initiatesTrial.php ''Иницијаторско судење''] на официјалната страница на [[Џени Вурц]] * [https://paravia.com/JannyWurts/books/wolas-09-initiatesTrial-excerpt.php Извадок] од ''Иницијаторско судење'' [[Категорија:Фантастични романи]] 8nem4oesgvzx8bv9rg26rdu0mgh8qog 0 1406447 5650017 5649426 2026-10-26T10:42:37Z Jtasevski123 69538 поп 5650017 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Кинг-конг против Тарзан''''' — роман од 2016 година од [[Вил Мареј]], во кој ликовите создадени од [[Едгар Рајс Бароуз]] се спојуваат со ликовите создадени од Мериан Ц. Купер за новелата на [[Кинг-Конг|„Кинг-конг“]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.altuspress.com/altus-press-king-kong-vs-tarzan/|title=Altus Press to Release King Kong Vs. Tarzan - Altus Press|date=8 March 2016}}</ref> == Заплет == Откако е заробен [[Кинг-Конг|Кинг-конг]] на ''[[Островот на черепите (Кинг-конг)|Островот на Черепите]]'', Карл Денам го пренесува со чамец преку [[Индиски Океан|Индискиот Океан]], планирајќи на крајот да го однесе во Њујорк Сити. Проблеми го снаоѓаат трговскиот пароброд „Вандерер“, и се принудени да се симнат на копно во [[Африка]], домот на [[Тарзан]], кого Денам го сретнал еднаш пред неколку години. Конг бега и талка низ џунглите, ненамерно предизвикувајќи хаос меѓу нејзиното население, додека убива бројни африкански диви животни и ги оскрнавува [[Слонови гробишта|слоновите гробишта]]. Слушајќи извештаи за џиновска [[горила]] на слобода, Тарзан истражува. Во средината на силна олуја доаѓа до конечен, драматичен судир: Господарот на џунглата, кој ја предводи глутницата слонови, се соочува со владетелот на Островот на Черепите. За тоа време, Карл Денам очајнички се обидува да го врати Конг и истовремено прави план да го зароби и Тарзан на ист начин. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 00fa7llup6cocx03gos9qb0b92z0hw1 5650018 5650017 2026-10-26T10:42:48Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Кинг Конг против Тарзан]] на [[Кинг-конг против Тарзан]] 5650017 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Кинг-конг против Тарзан''''' — роман од 2016 година од [[Вил Мареј]], во кој ликовите создадени од [[Едгар Рајс Бароуз]] се спојуваат со ликовите создадени од Мериан Ц. Купер за новелата на [[Кинг-Конг|„Кинг-конг“]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.altuspress.com/altus-press-king-kong-vs-tarzan/|title=Altus Press to Release King Kong Vs. Tarzan - Altus Press|date=8 March 2016}}</ref> == Заплет == Откако е заробен [[Кинг-Конг|Кинг-конг]] на ''[[Островот на черепите (Кинг-конг)|Островот на Черепите]]'', Карл Денам го пренесува со чамец преку [[Индиски Океан|Индискиот Океан]], планирајќи на крајот да го однесе во Њујорк Сити. Проблеми го снаоѓаат трговскиот пароброд „Вандерер“, и се принудени да се симнат на копно во [[Африка]], домот на [[Тарзан]], кого Денам го сретнал еднаш пред неколку години. Конг бега и талка низ џунглите, ненамерно предизвикувајќи хаос меѓу нејзиното население, додека убива бројни африкански диви животни и ги оскрнавува [[Слонови гробишта|слоновите гробишта]]. Слушајќи извештаи за џиновска [[горила]] на слобода, Тарзан истражува. Во средината на силна олуја доаѓа до конечен, драматичен судир: Господарот на џунглата, кој ја предводи глутницата слонови, се соочува со владетелот на Островот на Черепите. За тоа време, Карл Денам очајнички се обидува да го врати Конг и истовремено прави план да го зароби и Тарзан на ист начин. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 00fa7llup6cocx03gos9qb0b92z0hw1 0 1406448 5650032 5649430 2026-10-26T11:06:09Z Jtasevski123 69538 поп 5650032 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Руини''''' — шпекулативно фантастичен [[роман]] од 2026 година од американската писателка [[Лили Брукс-Далтон]], објавен од „Гранд Централ Паблишинг“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishersweekly.com/9781538770528|title=Ruins by Lily Brooks-Dalton|work=[[Publishers Weekly]]|accessdate=2026-07-18}}</ref> Ова е четвртата книга и трет роман на Брукс-Далтон, по ''„[[Добро утро, полноќ]]''“ (2016) и ''„[[Светлосниот пират]]“'' (2022). == Заплет == Романот ја следи професорката Ембер Агни, археолог која живее во општество наречено Комонвелт, град сместен на [[фјорд]] во близина на [[Северен Пол|Северниот Пол]]. И покрај неговата далечна северна локација, снегот е редок, а градот работи на [[хидроелектрична енергија]]. Нема компјутери, автомобили или авионски превоз.<ref name="bookreporter" /><ref name="bookpage" /> Ембер е академик која тврди дека постоела една древна, заборавена цивилизација — идеа што нејзините колеги ја сметаат за чиста фантазија. По цели десет години безуспешни обиди да обезбеди пари за експедиција, конечно добива абер од свој поранешен студент од странство, кој тврди дека наишол на фасцинантен артефакт. Опремена со потребните финансии и тим од дванаесет истражувачи, Ембер конечно тргнува на патување во опасна и неистражена територија за да ги пронајде необорливите докази. Како што напредува експедицијата, Ембер мора да се соочи и со опасностите од дивината и со распаѓањето на нејзиниот личен живот, вклучувајќи го и распаѓачкиот брак. Романот истражува теми за тоа како културите ја конструираат и контролираат историјата, кршливоста на колективната меморија и цената на опсесивната амбиција.<ref name="bookreporter" /><ref name="lapl" /> == Позадина == Во интервју за [[Јавна библиотека (Лос Анџелес)|Јавната библиотека во Лос Анџелес]], Брукс-Далтон го опишал потеклото на романот: таа размислувала за тоа како сегашната ера ќе биде запишана од идните генерации и како физичките и дигиталните записи би можеле да бидат толкувани од потомците.<ref name="lapl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lapl.org/collections-resources/blogs/lapl/interview-author-lily-brooks-dalton|title=Interview With an Author: Lily Brooks-Dalton|date=April 9, 2026|work=[[Los Angeles Public Library]]|accessdate=July 18, 2026}}</ref> == Рецепција == ''„БукПејџ“'' го опишал романот како умно конструирана мистерија која наградува внимателно читање.<ref name="bookpage">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bookpage.com/reviews/ruins-lily-brooks-dalton-book-review/|title=Ruins by Lily Brooks-Dalton|last=McKanic|first=Arlene|date=March 30, 2026|work=[[BookPage]]|accessdate=July 18, 2026}}</ref> ''[[Bookreporter.com]]'' го нарекле длабоко фасцинантен и го пофалиле начинот на кој Брукс-Далтон ги обработила темите на знаење и откривање.<ref name="bookreporter">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bookreporter.com/reviews/ruins-by-lily-brooks-dalton|title=Ruins review|last=McKanic|first=Arlene|date=March 31, 2026|work=Bookreporter.com|accessdate=July 18, 2026}}</ref> Литературниот подкаст „''Between the Covers“'' на ''[[Милквид едишнс|Милквид]]'' ''[[Милквид едишнс|едишнс]]'' го опишал романот како дело кое ќе ве фасцинира и како дело што се одликува со длабоко разработени ликови и незаборавен главен лик.<ref name="milkweed">{{Наведена мрежна страница|url=https://milkweed.org/between-the-covers/lily-brooks-dalton-ruins|title=Lily Brooks-Dalton: Ruins|date=April 8, 2026|work=Milkweed Editions|accessdate=July 18, 2026}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.hachettebookgroup.com/titles/lily-brooks-dalton/ruins/9781538770542/ ''Руини''] во книжевната група „Хашет“ [[Категорија:Фантастични романи]] l155v85f6zgefxk6drhsk6fd3l5mfjr 0 1406451 5650037 5649440 2026-10-26T11:10:10Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Рајски фолк]] на [[Небесен народ]] 5649440 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Небесен народ|image=Bonsels Himmelsvolk.jpg|image_size=|border=|alt=|caption=Корица на германско издание од 1920 година|author=[[Валдемар Бонзелс]]|title_orig=Небесен народ|orig_lang_code=de|translator=Адел Золд-Селцер|illustrator=|cover_artist=|country=Германија|language=Германски|subject=|genre=|publisher=Schuster & Löffler|pub_date=1915|english_pub_date=1924|media_type=|pages=215}} '''''Рајски народ''''' ({{Langx|de|Himmelsvolk. Ein Märchen von Blumen, Tieren und Gott}}) е роман од германскиот писател Валдемар Бонзелс објавен во 1915 година. Го прикажува животот на шумска ливада во текот на една година, опишувајќи како животните, растенијата и [[Виленик|џуџињата]] комуницираат меѓу себе. Тоа е продолжение на детската книга на Бонселс „''Авантурите на пчелката Маја“'' од 1912 година и е наменета за малку постари читатели.<ref>{{Наведена книга|title=Der Honigsammler. Waldemar Bonsels, Vater der Biene Maja|last=Viel|first=Bernhard|publisher=Matthes & Seitz|year=2015|isbn=978-3957571489|location=Berlin|language=de}}</ref> Англискиот превод од Адел Солд-Селцер бил објавен во 1924 година.<ref>{{Наведена книга|title=[[The Nation]]|publisher=J.H. Richards|year=1924|volume=119|page=634|chapter=Heaven Folk by Waldemar Bonsels}}</ref> Во Германија, книгата била критикувана од христијаните за вклучување на приказната за љубовта и жртвата на [[Исус Христос|Исус]] во приказна за драмата на природата и прикажување на тоа како цел на природните настани.<ref>{{Наведена книга|title=Waldemar Bonsels im Spiegel der Kritik|last=Hübsch|first=Lini|publisher=[[Harrassowitz Verlag]]|year=1986|isbn=3447026154|location=Wiesbaden|page=22|language=de}}</ref> За разлика од ''„Авантурите на пчелката Маја“'', ''„Небесните луѓе“'' не останаа популарни во Германија во повоениот период.<ref>{{Наведена книга|title=The Oxford Companion to Fairy Tales|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780199689828|page=70|chapter=Bonsels, Waldemar|chapter-url=https://books.google.com/books?id=okEFCgAAQBAJ&pg=PA70}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Статии со текст на германски]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 3tonjz48mf5reiuhv0ks8gbezoqw4x5 5650043 5650037 2026-10-26T11:15:14Z Jtasevski123 69538 поп 5650043 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|name=Небесен народ|image=Bonsels Himmelsvolk.jpg|image_size=|border=|alt=|caption=Корица на германско издание од 1920 година|author=[[Валдемар Бонзелс]]|title_orig=Небесен народ|orig_lang_code=de|translator=Адел Золд-Селцер|illustrator=|cover_artist=|country=Германија|language=Германски|subject=|genre=|publisher=<i>Schuster & Löffler<i>|pub_date=1915|english_pub_date=1924|media_type=|pages=215}} '''''Небесен народ''''' ({{Langx|de|Himmelsvolk. Ein Märchen von Blumen, Tieren und Gott}}) — роман од германскиот писател [[Валдемар Бонзелс]] објавен во 1915 година. Го прикажува животот на шумска ливада во текот на една година, опишувајќи како животните, растенијата и [[Виленик|вилениците]] комуницираат меѓу себе. Тоа е продолжение на детската книга на Бонселс „''Авантурите на Пчеличката Маја“'' од 1912 година и е наменета за малку постари читатели.<ref>{{Наведена книга|title=Der Honigsammler. Waldemar Bonsels, Vater der Biene Maja|last=Viel|first=Bernhard|publisher=Matthes & Seitz|year=2015|isbn=978-3957571489|location=Berlin|language=de}}</ref> Англискиот превод од Адел Солд-Селцер бил објавен во 1924 година.<ref>{{Наведена книга|title=[[The Nation]]|publisher=J.H. Richards|year=1924|volume=119|page=634|chapter=Heaven Folk by Waldemar Bonsels}}</ref> Во Германија, книгата била критикувана од христијаните за вклучување на приказната за љубовта и жртвата на [[Исус Христос|Исус]] во приказна за драмата на природата и прикажување на тоа како цел на природните настани.<ref>{{Наведена книга|title=Waldemar Bonsels im Spiegel der Kritik|last=Hübsch|first=Lini|publisher=[[Harrassowitz Verlag]]|year=1986|isbn=3447026154|location=Wiesbaden|page=22|language=de}}</ref> За разлика од ''„Авантурите на Пчеличката Маја“'', ''„Небесен народ“'' не останало популарно во Германија во повоениот период.<ref>{{Наведена книга|title=The Oxford Companion to Fairy Tales|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780199689828|page=70|chapter=Bonsels, Waldemar|chapter-url=https://books.google.com/books?id=okEFCgAAQBAJ&pg=PA70}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со текст на германски]] [[Категорија:Фантастични романи]] 909mmghojv2v6n3p7ee9slb1ixunc88 0 1406452 5650051 5649441 2026-10-26T11:32:38Z Jtasevski123 69538 поп 5650051 wikitext text/x-wiki '''''Бегство на Венера''''' — научно-фантастичен роман, напишан од американскиот писател [[Едгар Рајс Бароуз]], четвртата книга од серијалот ''[[Амтор|Венера]]'' (понекогаш наречена „Серијата „Карсон Нејпиер од Венера“).Овој роман се состои од четири меѓусебно поврзани приказни објавени во ''Фантастични авантури'' помеѓу 1941 и 1942 година: „Робови на луѓето-риби“, „Божица на огнот“, „Живите мртовци“ и „Војна на Венера“. Збирното издание на овие раскази било објавено во 1946 година. == Авторски права == [[Авторско право|Авторските права]] за оваа приказна се истечени во Австралија, и затоа сега се во [[јавна сопственост]] таму. Текстот е достапен преку Проектот Гутенберг Австралија. == Оригинални приказни == * „Робови на луѓето-риби“, март 1941 година * „Божица на огнот“, јули 1941 година * „Живите мртовци“, ноември 1941 година * „Војна на Венера“, март 1942 година == Надворешни врски == * Escape on Venus at Faded Page (Canada) * [http://www.erbzine.com/mag7/0751.html ERBzine C.H.A.S.E.R ENCYCLOPEDIA entry for ''Escape on Venus''] * [http://gutenberg.net.au/ebooks03/0300191h.html Free Ebook from Project Gutenberg of Australia] * [http://www.erblist.com/erblist/escapesum.html Edgar Rice Burroughs Summary Project page for ''Escape on Venus''] * Escape on Venus title listing at the Internet Speculative Fiction Database [[Категорија:Фантастични романи]] myeng6fbs5co1y2yn8x4075arv2gg7r 5650053 5650051 2026-10-26T11:34:34Z Jtasevski123 69538 5650053 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Бегство на Венера''''' — научно-фантастичен роман, напишан од американскиот писател [[Едгар Рајс Бароуз]], четвртата книга од серијалот ''[[Амтор|Венера]]'' (понекогаш наречена „Серијата „Карсон Нејпиер од Венера“).Овој роман се состои од четири меѓусебно поврзани приказни објавени во ''Фантастични авантури'' помеѓу 1941 и 1942 година: „Робови на луѓето-риби“, „Божица на огнот“, „Живите мртовци“ и „Војна на Венера“. Збирното издание на овие раскази било објавено во 1946 година. == Авторски права == [[Авторско право|Авторските права]] за оваа приказна се истечени во Австралија, и затоа сега се во [[јавна сопственост]] таму. Текстот е достапен преку Проектот Гутенберг Австралија. == Оригинални приказни == * „Робови на луѓето-риби“, март 1941 година * „Божица на огнот“, јули 1941 година * „Живите мртовци“, ноември 1941 година * „Војна на Венера“, март 1942 година == Надворешни врски == * [http://gutenberg.net.au/ebooks03/0300191h.html Е-книга на Проектот Гутенберг Австралија] * [http://www.erblist.com/erblist/escapesum.html Страница за проектот „Резимеа на делата на Едгар Рајс Бароуз“ за „Бегство на Венера“] [[Категорија:Фантастични романи]] 57bzsfe0nnkku68ssbm1wtoa86ov7dj 0 1406453 5650054 5649442 2026-10-26T11:38:40Z Jtasevski123 69538 поп 5650054 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Гоблински тајни|title_orig=|translator=|image=|image_size=|caption=|author=[[Вилијам Александар (автор)|Вилијам Александар]]|illustrator=|cover_artist=|country=Соединети Држави|language=англиски|pub_date=2012|series=|genre=[[детска фантастика]]|publisher=<i>[[Simon & Schuster|Сајмон и Шустер]]</i>|media_type=|pages=256|isbn=9781442427266|oclc=|preceded_by=|followed_by=}} '''''Гоблински тајни''''' — дебитантскиот роман на авторот [[Вилијам Александар (автор)|Вилијам Александар]] од 2012 година. Случките во романот се одвиваат во [[Стимпанк|измислениот]] град Зомбај, приказната следи едно момче кое го бара својот исчезнат брат додека бега од послушниците на вештерката Граба. == Заплет == Роуни е сираче кое живее во градот Зомбеј — место поделено на два дела од свесна, жива река. Со богатот север управува градоначалникот, додека со сиромашниот југ владее Граба, вештерско суштество кое ги користи сирачите како свои робови. Неговиот постар брат, Роуан, исчезнува откако одлучува да стане актер — професија која во Зомбеј им е дозволена само на гоблините. Во обид да дознае нешто повеќе, Роуни краде пари од Граба за да гледа театарска претстава на гоблините. Бегајќи од нејзините луѓе, тој паѓа во рацете на самата гоблинска дружина, каде што ја дознава страшната вистина: реката ќе го потопи целиот град доколку Роуан не изведе посебен ритуал за да ја спречи катастрофата. == Рецепција == Оваа книга ја освоила [[Национална награда за книга за литература за млади|Националната награда за книга за литература за млади]] во 2012 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalbook.org/books/goblin-secrets/|title=Goblin Secrets|work=National Book Foundation}}</ref> И покрај наградата, критиките ги критикувале плитките ликови во книгата, лошото темпо и недостатокот на резолуција за воспоставените елементи на заплетот.<ref>{{Наведено списание|last=Gray|first=B. Allison|year=2013|title=Goblin Secrets|url=https://link.gale.com/apps/doc/A328418477/BIC?u=ucsantabarbara&sid=summon&xid=83ddd9f5|journal=School Library Journal|volume=59|issue=5|pages=53|access-date=15 December 2025}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Quealy-Gainer|first=Kate|year=2012|title=Goblin Secrets (review)|journal=Bulletin of the Center for Children's Books|publisher=Johns Hopkins University Press|volume=65|issue=8|pages=388|doi=10.1353/bcc.2012.0267}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=LaRocco|first=D. M.|year=2012|title=Goblin Secrets|journal=School Library Journal|volume=58|issue=3|pages=149}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] h4uljgr3rahb8kz5ijxfhdxu6493y8t 5650055 5650054 2026-10-26T11:39:01Z Jtasevski123 69538 5650055 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|name=Гоблински тајни|title_orig=|translator=|image=|image_size=|caption=|author=[[Вилијам Александар (автор)|Вилијам Александар]]|illustrator=|cover_artist=|country=Соединети Држави|language=англиски|pub_date=2012|series=|genre=[[детска фантастика]]|publisher=<i>[[Simon & Schuster|Сајмон и Шустер]]</i>|media_type=|pages=256|isbn=9781442427266|oclc=|preceded_by=|followed_by=}}'''''Гоблински тајни''''' — дебитантскиот роман на авторот [[Вилијам Александар (автор)|Вилијам Александар]] од 2012 година. Случките во романот се одвиваат во [[Стимпанк|измислениот]] град Зомбај, приказната следи едно момче кое го бара својот исчезнат брат додека бега од послушниците на вештерката Граба. == Заплет == Роуни е сираче кое живее во градот Зомбеј — место поделено на два дела од свесна, жива река. Со богатот север управува градоначалникот, додека со сиромашниот југ владее Граба, вештерско суштество кое ги користи сирачите како свои робови. Неговиот постар брат, Роуан, исчезнува откако одлучува да стане актер — професија која во Зомбеј им е дозволена само на гоблините. Во обид да дознае нешто повеќе, Роуни краде пари од Граба за да гледа театарска претстава на гоблините. Бегајќи од нејзините луѓе, тој паѓа во рацете на самата гоблинска дружина, каде што ја дознава страшната вистина: реката ќе го потопи целиот град доколку Роуан не изведе посебен ритуал за да ја спречи катастрофата. == Рецепција == Оваа книга ја освоила [[Национална награда за книга за литература за млади|Националната награда за книга за литература за млади]] во 2012 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalbook.org/books/goblin-secrets/|title=Goblin Secrets|work=National Book Foundation}}</ref> И покрај наградата, критиките ги критикувале плитките ликови во книгата, лошото темпо и недостатокот на резолуција за воспоставените елементи на заплетот.<ref>{{Наведено списание|last=Gray|first=B. Allison|year=2013|title=Goblin Secrets|url=https://link.gale.com/apps/doc/A328418477/BIC?u=ucsantabarbara&sid=summon&xid=83ddd9f5|journal=School Library Journal|volume=59|issue=5|pages=53|access-date=15 December 2025}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Quealy-Gainer|first=Kate|year=2012|title=Goblin Secrets (review)|journal=Bulletin of the Center for Children's Books|publisher=Johns Hopkins University Press|volume=65|issue=8|pages=388|doi=10.1353/bcc.2012.0267}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=LaRocco|first=D. M.|year=2012|title=Goblin Secrets|journal=School Library Journal|volume=58|issue=3|pages=149}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 9ds28nfb4sim6u8vt1ybrym1umvs8i9 0 1406463 5650061 5649530 2026-10-26T11:51:38Z Jtasevski123 69538 поп 5650061 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Сребрениот сон''''' — фантастичен и научнофантастичен роман од Нил Гејман, Мајкл Ривс и Малори Ривс. Оваа книга е продолжение на романот ''„[[Интерсвет]]“'' од 2007 година, а бил објавен во 2013 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vewTRGqIM44C|title=The Silver Dream|last=Gaiman|first=Neil|last2=Reaves|first2=Michael|last3=Reaves|first3=Mallory|date=2013-04-23|publisher=Harper Collins|isbn=978-0-06-206798-2|language=en}}</ref> == Резиме == ''Сребрениот сон'' ја продолжува приказната за Џои Харкер, навидум обичен тинејџер кој открил дека има способност да патува помеѓу паралелни димензии. Заедно со група други Џои од различни Земји во други [[Мултиверзум|паралелни универзуми]], Џои и тимот на ИнтерВолд се обидуваат да ги спречат силите на магијата (познати како ХЕКС) и науката (позната како Бинарни) кои имаат цел насилно ги преземат сите Земји во различни универзуми. Во овој роман, Џои продолжува да се бори да го најде своето место во организацијата ИнтерВорлд, бидејќи сè уште е обвинет за смртта на популарен член на тимот. Додека тимот почнува да губи сè повеќе и повеќе територија во корист на ХЕКС и Бинари, Џои среќава мистериозна млада жена по име Акаша Џонс, чија моќ за скокање помеѓу димензии се чини дека се мери со неговата, па дури и ја надминува - и која можеби не работи за истите цели како него. == Позадина == Во книгата приказната им се припишува на Нил Гејман и Мајкл Ривс, а заслугата „напишана од“ им се припишува на Мајкл Ривс и Малори Ривс. Во објава на YouTube од април 2013 година, Гејман објаснил дека веќе некое време сакал да напише продолжение на ''„Интерсвет“'', но бил посветен на премногу други проекти. Првично, Гејман и Мајкл Ривс ја испланирале приказната за ''„Сребрениот сон“'', а Ривс отишол да го направи самото пишување. Сепак, Ривс, кој има [[паркинсонова болест]], не можел да изврши многу (ако воопшто ништо) работа на книгата; наместо тоа, тој ѝ го предвидел пишувањето на својата ќерка Малори, која го завршила романот врз основа на планот што го разработиле Гејман и постариот Ривс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=npdHx4cnWJM|title=THE SILVER DREAM by Neil Gaiman, Michael Reaves, and Mallory Reaves|date=2013-04-15|publisher=YouTube|accessdate=2014-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://enchantedinkpot.blogspot.ca/2013/06/an-interview-with-mallory-reaves-author.html|title=The Enchanted Inkpot: An Interview with Mallory Reaves, author of THE SILVER DREAM|last=Holder|first=Nancy|date=2013-06-05|publisher=Enchantedinkpot.blogspot.ca|accessdate=2014-03-13}}</ref> Според прегледот на ''„Сребрениот сон“'' на мрежната страница на Гејман, „Мелори ќе пишува, Мајкл ќе уредува, Нил ќе ги поканува на суши и ќе воведува голем пресврт во заплетот како „Ајде да го заробиме во иднина!“ или „Има предавник меѓу нив!“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mousecircus.com/bookdetails.aspx?BookID=22|title=Neil Gaiman's MouseCircus.com &#124; the Silver Dream – Description Details|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413144910/http://mousecircus.com/bookdetails.aspx?BookID=22|archive-date=2014-04-13|accessdate=2014-04-12}}</ref> Во истото видео од април 2013 година, Гејман открил и дека сите тројца писатели веќе се сретнале за да испланираат трет роман од ''„Интерсвет“'' и дека авантурите на Џои ќе продолжат. Третата книга, ''„Тркалото на вечноста''“, била објавена во пролетта 2015 година. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.neilgaiman.com/ Лична мрежна страница на Нил Гејман] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 0droce99v257fqakgybw1m5kcxur8gz 5650062 5650061 2026-10-26T11:51:48Z Jtasevski123 69538 5650062 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}'''''Сребрениот сон''''' — фантастичен и научнофантастичен роман од Нил Гејман, Мајкл Ривс и Малори Ривс. Оваа книга е продолжение на романот ''„[[Интерсвет]]“'' од 2007 година, а бил објавен во 2013 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vewTRGqIM44C|title=The Silver Dream|last=Gaiman|first=Neil|last2=Reaves|first2=Michael|last3=Reaves|first3=Mallory|date=2013-04-23|publisher=Harper Collins|isbn=978-0-06-206798-2|language=en}}</ref> == Резиме == ''Сребрениот сон'' ја продолжува приказната за Џои Харкер, навидум обичен тинејџер кој открил дека има способност да патува помеѓу паралелни димензии. Заедно со група други Џои од различни Земји во други [[Мултиверзум|паралелни универзуми]], Џои и тимот на ИнтерВолд се обидуваат да ги спречат силите на магијата (познати како ХЕКС) и науката (позната како Бинарни) кои имаат цел насилно ги преземат сите Земји во различни универзуми. Во овој роман, Џои продолжува да се бори да го најде своето место во организацијата ИнтерВорлд, бидејќи сè уште е обвинет за смртта на популарен член на тимот. Додека тимот почнува да губи сè повеќе и повеќе територија во корист на ХЕКС и Бинари, Џои среќава мистериозна млада жена по име Акаша Џонс, чија моќ за скокање помеѓу димензии се чини дека се мери со неговата, па дури и ја надминува - и која можеби не работи за истите цели како него. == Позадина == Во книгата приказната им се припишува на Нил Гејман и Мајкл Ривс, а заслугата „напишана од“ им се припишува на Мајкл Ривс и Малори Ривс. Во објава на YouTube од април 2013 година, Гејман објаснил дека веќе некое време сакал да напише продолжение на ''„Интерсвет“'', но бил посветен на премногу други проекти. Првично, Гејман и Мајкл Ривс ја испланирале приказната за ''„Сребрениот сон“'', а Ривс отишол да го направи самото пишување. Сепак, Ривс, кој има [[паркинсонова болест]], не можел да изврши многу (ако воопшто ништо) работа на книгата; наместо тоа, тој ѝ го предвидел пишувањето на својата ќерка Малори, која го завршила романот врз основа на планот што го разработиле Гејман и постариот Ривс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=npdHx4cnWJM|title=THE SILVER DREAM by Neil Gaiman, Michael Reaves, and Mallory Reaves|date=2013-04-15|publisher=YouTube|accessdate=2014-03-13}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://enchantedinkpot.blogspot.ca/2013/06/an-interview-with-mallory-reaves-author.html|title=The Enchanted Inkpot: An Interview with Mallory Reaves, author of THE SILVER DREAM|last=Holder|first=Nancy|date=2013-06-05|publisher=Enchantedinkpot.blogspot.ca|accessdate=2014-03-13}}</ref> Според прегледот на ''„Сребрениот сон“'' на мрежната страница на Гејман, „Мелори ќе пишува, Мајкл ќе уредува, Нил ќе ги поканува на суши и ќе воведува голем пресврт во заплетот како „Ајде да го заробиме во иднина!“ или „Има предавник меѓу нив!“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mousecircus.com/bookdetails.aspx?BookID=22|title=Neil Gaiman's MouseCircus.com &#124; the Silver Dream – Description Details|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413144910/http://mousecircus.com/bookdetails.aspx?BookID=22|archive-date=2014-04-13|accessdate=2014-04-12}}</ref> Во истото видео од април 2013 година, Гејман открил и дека сите тројца писатели веќе се сретнале за да испланираат трет роман од ''„Интерсвет“'' и дека авантурите на Џои ќе продолжат. Третата книга, ''„Тркалото на вечноста''“, била објавена во пролетта 2015 година. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.neilgaiman.com/ Лична мрежна страница на Нил Гејман] [[Категорија:Фантастични романи]] 465j8so0ppltml5a0r1oym70zmhsvig 0 1406468 5649960 5649634 2026-10-26T08:39:19Z Виолетова 1975 /* Заплет */ 5649960 wikitext text/x-wiki '''''Беснило''''' ― роман од српскиот писател [[Борислав Пекиќ]], објавен во [[1983|1983 година]].<ref>{{Cite web |title=Besnilo {{!}} ISBNdb |url=https://isbndb.com/book/9788675600046 |access-date=2025-04-21 |website=isbndb.com}}</ref> Жанрот е дефиниран како [[Трилер (жанр)|трилер]] и [[хорор]]. Заплетот на романот е фокусиран на лондонскиот аеродром Хитроу, кој е погоден од епидемија на вештачки мутант вирус на [[беснило]] кој пристигнува на Хитроу со авион за време на линијата Рим-Лондон-Њујорк на авиокомпанијата „Алиталија“. Романот се занимава со теми многу подлабоки од обична инфекција, како што се шпионажа, предавство, но и жестокиот конфликт меѓу Палестина и Израел. == Заплет == Романот следи неколку различни паралелни заплети. За време на Студената војна, во 1980-ти години, СССР и Обединетото Кралство се обидуваат да склучат договор за делумно разоружување, што треба да предизвика голем одѕив во светската јавност и напредок во односите Москва-Лондон. По преговорите, делегацијата на Советскиот Сојуз треба да биде испратена од Хитроу со сите почести. Полковниците Донован и Расимов играат валкана шпионска игра во која секој од нив е предавник. Даниел Леверкин, писател со луда имагинација, се впушта во обид да ја искористи својата имагинација во реалниот живот за да предизвика немири на аеродромот и егзекуција на Советите во т.н. „Операција Диоскури“. Негов соучесник е ќерката на норвешкиот амбасадор, Луис Соренсен, еврејско сираче и заробеник на темната тајна на неговото изгубено потекло. Тој дури и не е свесен дека ќе стане она што никогаш не го ценел - хроничар на настани. Д-р Лук Комаровски, Полјак по потекло и лекар по професија, ги одбројува своите последни денови како раководител на аеродромската клиника. Исто како што избегал од сопругата и синот, ќе избега и од колешката Тамаран, која ја сака. Тој некогаш бил почитуван научник, микробиолог кој работел со својот ментор Либерман и „евангелистите“ на проект кој неславно завршил со прогонството на Либерман. Низ сурова игра на судбината, Лук Комаровски бележи пораз по пораз, сè до неговата смрт. Габриел не знае кој е. Ниту пак знае што бара на Хитроу. Неговите соништа за Сенката што се надвиснува над човештвото се остварува токму денес, и токму тука. Тој знае дека Сју Џенкинс ќе му помогне во тоа. Таа ќе биде неговата [[Аријадна]], а тој ќе биде [[Тезеј]] на целото човештво. Откако пилотот бара право на премин за слетување на Хитроу, авионот на „Алиталија“ слетува на лондонскиот аеродром. Калуѓерката Тереза покажува знаци на мистериозна болест. Комаровски се сомнева на некаков вид тропска болест, треска или маларија, со оглед на тоа што Тереза доаѓа од нигериски манастир. Со калуѓерката, носителот на инфекцијата слетува во истиот авион на Хитроу. Шерон е куче, посвоено милениче на момчето од летот, и тоа е првото заразено со вирус што го пренело диво куче на израелско-палестинската граница, жртва на лабораториски синтетизиран вирус, чиј творец е д-р Либерман. Докторот е познат и како озлогласениот д-р Штадлер, кој бил пионер на биоинженерството и масовен убиец од Аушвиц. Бидејќи вирусот се шири неконтролирано, повеќе од четвртина милион луѓе на Хитроу ќе полудат целосно. Некои од беснило, некои од сопствените демони. Нема да има преживеани. Во вечната битка помеѓу доброто и злото, длабоко во канализацијата на Хитроу, кога целиот Хитроу е во урнатини, а сите маски одамна се срушени на земја, двајцата актери ќе бидат задоволни од постигнатото: Шенон ќе избега, а Габриел ќе преживее. == Наводи == {{Наводи}} ==Надворешни врски== * [https://www.borislavpekic.com/2009/06/besnilo.html Борислав Пекиќ, официјална страница] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Хорор романи]] [[Категорија:Фантастични романи]] c7153nrjl618anm1iukv04zib4e044u 0 1406470 5649672 2026-10-25T12:28:08Z Buli 2648 Создадена страница со: **Јоаким I Пани** (грчки: *Ιωακείμ Α΄ ὁ Πάνυ*; околу 1448 – 1567) — православен свештеник и [[Александриска патријаршија|александриски патријарх]] од 1487 до 1567 година, со едно од најдолгите патријаршувања во историјата на Александриската црква. Роден е во ... 5649672 wikitext text/x-wiki **Јоаким I Пани** (грчки: *Ιωακείμ Α΄ ὁ Πάνυ*; околу 1448 – 1567) — православен свештеник и [[Александриска патријаршија|александриски патријарх]] од 1487 до 1567 година, со едно од најдолгите патријаршувања во историјата на Александриската црква. Роден е во [[Атина]], а во младоста се замонашил во [[Манастир Света Катерина|манастирот „Св. Катерина“]] на [[Синајски Полуостров|Синај]]. Подоцна престојувал во [[Ерусалим]] и во [[Манастир Мар Саба|манастирот „Св. Сава“]] во Палестина. За александриски патријарх бил избран во 1486 или 1487 година. За време на неговото патријаршување, Египет бил освоен од [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] во 1517 година. Јоаким успеал да обезбеди потврда на привилегиите на Александриската патријаршија од османлиските власти и работел на нејзиното црковно и организациско зацврстување. Одржувал блиски односи со другите источни патријаршии и со руските владетели, од кои добивал финансиска помош. Учествувал во решавањето на црковните спорови околу јурисдикцијата над Синај и се спротивставувал на обидите за црковно обединување со [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Починал во 1567 година. Александриската патријаршија го прогласила за светец во 2002 година, а неговиот спомен се празнува на [[17 септември]]. cbn1fvmq8g3nlpt0fuxzjc93hammz9b 5649673 5649672 2026-10-25T12:28:29Z Buli 2648 5649673 wikitext text/x-wiki '''Јоаким I Пани''' (грчки: *Ιωακείμ Α΄ ὁ Πάνυ*; околу 1448 – 1567) — православен свештеник и [[Александриска патријаршија|александриски патријарх]] од 1487 до 1567 година, со едно од најдолгите патријаршувања во историјата на Александриската црква. Роден е во [[Атина]], а во младоста се замонашил во [[Манастир Света Катерина|манастирот „Св. Катерина“]] на [[Синајски Полуостров|Синај]]. Подоцна престојувал во [[Ерусалим]] и во [[Манастир Мар Саба|манастирот „Св. Сава“]] во Палестина. За александриски патријарх бил избран во 1486 или 1487 година. За време на неговото патријаршување, Египет бил освоен од [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] во 1517 година. Јоаким успеал да обезбеди потврда на привилегиите на Александриската патријаршија од османлиските власти и работел на нејзиното црковно и организациско зацврстување. Одржувал блиски односи со другите источни патријаршии и со руските владетели, од кои добивал финансиска помош. Учествувал во решавањето на црковните спорови околу јурисдикцијата над Синај и се спротивставувал на обидите за црковно обединување со [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Починал во 1567 година. Александриската патријаршија го прогласила за светец во 2002 година, а неговиот спомен се празнува на [[17 септември]]. 7spjp89kfzmyxtayq7sx150vso4i6f8 5649674 5649673 2026-10-25T12:29:43Z Buli 2648 5649674 wikitext text/x-wiki '''Јоаким I Пани''' ({{langx|el|Ιωακείμ Α΄ ὁ Πάνυ}}; околу 1448 – 1567) — православен свештеник и [[Александриска патријаршија|александриски патријарх]] од 1487 до 1567 година, со едно од најдолгите патријаршувања во историјата на Александриската црква. Роден е во [[Атина]], а во младоста се замонашил во [[Манастир Света Катерина|манастирот „Св. Катерина“]] на [[Синајски Полуостров|Синај]]. Подоцна престојувал во [[Ерусалим]] и во [[Манастир Мар Саба|манастирот „Св. Сава“]] во Палестина. За александриски патријарх бил избран во 1486 или 1487 година. За време на неговото патријаршување, Египет бил освоен од [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] во 1517 година. Јоаким успеал да обезбеди потврда на привилегиите на Александриската патријаршија од османлиските власти и работел на нејзиното црковно и организациско зацврстување. Одржувал блиски односи со другите источни патријаршии и со руските владетели, од кои добивал финансиска помош. Учествувал во решавањето на црковните спорови околу јурисдикцијата над Синај и се спротивставувал на обидите за црковно обединување со [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Починал во 1567 година. Александриската патријаршија го прогласила за светец во 2002 година, а неговиот спомен се празнува на [[17 септември]]. p90r6k5gsezb4n14tatilhe71cud4ao 5649675 5649674 2026-10-25T12:30:38Z Buli 2648 5649675 wikitext text/x-wiki '''Јоаким I Пани''' ({{langx|el|Ιωακείμ Α΄ ὁ Πάνυ}}; околу 1448 – 1567) — православен свештеник и [[Александриска патријаршија|александриски патријарх]] од 1487 до 1567 година, со едно од најдолгите патријаршувања во историјата на Александриската црква. Роден е во [[Атина]], а во младоста се замонашил во [[Манастир Света Катерина|манастирот „Св. Катерина“]] на [[Синајски Полуостров|Синај]]. Подоцна престојувал во [[Ерусалим]] и во [[Манастир Мар Саба|манастирот „Св. Сава“]] во Палестина. За александриски патријарх бил избран во 1486 или 1487 година. За време на неговото патријаршување, Египет бил освоен од [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] во 1517 година. Јоаким успеал да обезбеди потврда на привилегиите на Александриската патријаршија од османлиските власти и работел на нејзиното црковно и организациско зацврстување. Одржувал блиски односи со другите источни патријаршии и со руските владетели, од кои добивал финансиска помош. Учествувал во решавањето на црковните спорови околу јурисдикцијата над Синај и се спротивставувал на обидите за црковно обединување со [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Починал во 1567 година. Александриската патријаршија го прогласила за светец во 2002 година, а неговиот спомен се празнува на [[17 септември]]. [[Категорија:Грчки православни Александриски патријарси]] rv3adjdb1i9n9v2abrmi559kxpneadt 0 1406471 5649678 2026-10-25T12:41:48Z Buli 2648 Пренасочување кон [[Дохијар]] 5649678 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Дохијар]] 5se5ny3l5snroru2ocz6nhn22ok2wwj 0 1406472 5649681 2026-10-25T12:59:22Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Ана Костовска]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Гораст Цветковски]] }}... 5649681 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Ана Костовска]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма / мистерија / романса | музика = | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = | студио = {{Plainlist| * Веда филм <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Хрватска}}<br>{{знаме|Бугарија}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = 19 милиони денари | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски игран филм од 2026 г., кој претставува долгометражно режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот сопроизводство помеѓу [[Македонија]], [[Хрватска]] и [[Бугарија]]. Светската премиера ја имал на 17 ноември 2026 г. во рамките на натпреварувачката програма на 30. издание на престижниот Филмски фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|title=ДЕБИТО НА АНДРЕЈ ВОЛКАШИН „СЛАДОСТА НА ГОРЧЛИВИТЕ НЕШТА“ ЌЕ ИМА СВЕТСКА ПРЕМИЕРА НА ФИЛМСКИОТ ФЕСТИВАЛ ВО ТАЛИН|last=Конев|first=Горан|date=2026-10-09|work=Сакам да кажам|language=mk-MK|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=2026-10-25|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Содржина == Филмот ја следи приказната за Дора, жена, чиј живот е посветен на семејството, сѐ додека грижата за една ранета и непозната жена не ја соочи со љубовта што долго време ја потиснувала. Преку оваа приказна, филмот ги отвора прашањата за внатрешните борби, потиснатите чувства и соочувањето со сопствената природа. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || — |- | [[Ана Костовска]] || — |- | [[Јана Никодиновска]] || — |- | [[Гораст Цветковски]] || — |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалното мрежно место на фестивало во Талин (PÖFF)] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] nd86qh9nx9damc1wdk2lgm67hddkugk 5649683 5649681 2026-10-25T13:00:25Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Слаткоста на горчливите нешта]] на [[Сладоста на горчливите нешта]] 5649681 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Ана Костовска]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма / мистерија / романса | музика = | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = | студио = {{Plainlist| * Веда филм <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Хрватска}}<br>{{знаме|Бугарија}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = 19 милиони денари | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски игран филм од 2026 г., кој претставува долгометражно режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот сопроизводство помеѓу [[Македонија]], [[Хрватска]] и [[Бугарија]]. Светската премиера ја имал на 17 ноември 2026 г. во рамките на натпреварувачката програма на 30. издание на престижниот Филмски фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|title=ДЕБИТО НА АНДРЕЈ ВОЛКАШИН „СЛАДОСТА НА ГОРЧЛИВИТЕ НЕШТА“ ЌЕ ИМА СВЕТСКА ПРЕМИЕРА НА ФИЛМСКИОТ ФЕСТИВАЛ ВО ТАЛИН|last=Конев|first=Горан|date=2026-10-09|work=Сакам да кажам|language=mk-MK|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=2026-10-25|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Содржина == Филмот ја следи приказната за Дора, жена, чиј живот е посветен на семејството, сѐ додека грижата за една ранета и непозната жена не ја соочи со љубовта што долго време ја потиснувала. Преку оваа приказна, филмот ги отвора прашањата за внатрешните борби, потиснатите чувства и соочувањето со сопствената природа. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || — |- | [[Ана Костовска]] || — |- | [[Јана Никодиновска]] || — |- | [[Гораст Цветковски]] || — |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалното мрежно место на фестивало во Талин (PÖFF)] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] nd86qh9nx9damc1wdk2lgm67hddkugk 5649692 5649683 2026-10-25T13:05:03Z Andrew012p 85224 5649692 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Ана Костовска]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма / мистерија / романса | музика = | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = | студио = {{Plainlist| * Веда филм <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Хрватска}}<br>{{знаме|Бугарија}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = 19 милиони денари | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски игран филм од 2026 г., кој претставува долгометражно режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот сопроизводство помеѓу [[Македонија]], [[Хрватска]] и [[Бугарија]]. Светската премиера ја имал на 17 ноември 2026 г. во рамките на натпреварувачката програма на 30. издание на престижниот Филмски фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|title=ДЕБИТО НА АНДРЕЈ ВОЛКАШИН „СЛАДОСТА НА ГОРЧЛИВИТЕ НЕШТА“ ЌЕ ИМА СВЕТСКА ПРЕМИЕРА НА ФИЛМСКИОТ ФЕСТИВАЛ ВО ТАЛИН|last=Конев|first=Горан|date=2026-10-09|work=Сакам да кажам|language=mk-MK|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=2026-10-25|accessdate=2026-10-25}}</ref> == Содржина == Филмот ја следи приказната за Дора, жена, чиј живот е посветен на семејството, сѐ додека грижата за една ранета и непозната жена не ја соочи со љубовта што долго време ја потиснувала. Преку оваа приказна, филмот ги отвора прашањата за внатрешните борби, потиснатите чувства и соочувањето со сопствената природа. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || — |- | [[Ана Костовска]] || — |- | [[Јана Никодиновска]] || — |- | [[Гораст Цветковски]] || — |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалното мрежно место на фестивало во Талин (PÖFF)] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] olyinndzmomd7zx71v9eue4uu2odcyp 5649696 5649692 2026-10-25T13:13:33Z Andrew012p 85224 5649696 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = [[Андреј Волкашин]] | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Ана Костовска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма<br>мистерија<br>романтика | музика = Ален Синкауз и Ненад Синкауз | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = Невелин Вулчев | студио = {{Plainlist| * Veda Film Productions <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Бугарија}}<br>{{знаме|Хрватска}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски долгометражен [[игран филм]] од 2026 г. и режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот е меѓународно сопроизводство меѓу [[Македонија]], [[Бугарија]] и [[Хрватска]]. Светската премиера ќе ја има на 17 ноември 2026 г., во натпреварувачката програма First Feature Competition на 30. издание на Филмскиот фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://filmagency.gov.mk/ |title=Светска премиера во Талин за „Сладоста на горчливите нешта“ на Андреј Волкашин |work=Агенција за филм |date=10 октомври 2026 |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> Филмот е во производство на македонската продукциска куќа Veda Film Productions, со продуцентката Елена Станишева, а во сопроизводство со бугарската Screening Emotions и хрватската Studio Corvus. Проектот е поддржан од Агенцијата за филм на Македонија, Бугарскиот национален филмски центар, Хрватскиот аудиовизуелен центар и фондот Еуримаж. Агенцијата за филм го поддржала проектот со 19 милиони денари во 2020 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Veda Film Productions |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/ |title=Дебито на Андреј Волкашин „Сладоста на горчливите нешта“ ќе има светска премиера на Филмскиот фестивал во Талин |last=Конев |first=Горан |date=9 октомври 2026 |work=Сакам да кажам |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Содржина == Дејството го следи животот на Дора, средовечна лекарка од мало гратче во Југозападна Македонија, чиј живот е посветен на семејството. Нејзиното секојдневие се менува кога во нејзиниот дом ќе биде згрижена ранета млада жена. Грижата за непознатата жена кај Дора ги буди чувствата и љубовта што ги потиснувала со децении. Нивната блискост постепено прераснува во тајна врска што го нарушува дотогашниот живот на Дора.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || Бендида |- | [[Јана Никодиновска]] || Дијана |- | [[Ана Костовска]] || Цвета |- | [[Гораст Цветковски]] || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалната страница на Филмскиот фестивал во Талин] * [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things Профил на филмот на страницата на Veda Film Productions] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] suokut2vidnc9s03844gtsnpfqmz2ab 5649697 5649696 2026-10-25T13:14:17Z Andrew012p 85224 5649697 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = [[Андреј Волкашин]] | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Ана Костовска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма<br>мистерија<br>романтика | музика = Ален Синкауз и Ненад Синкауз | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = Невелин Вулчев | студио = {{Plainlist| * Veda Film Productions <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Бугарија}}<br>{{знаме|Хрватска}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things матична страница] | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски долгометражен [[игран филм]] од 2026 г. и режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот е меѓународно сопроизводство меѓу [[Македонија]], [[Бугарија]] и [[Хрватска]]. Светската премиера ќе ја има на 17 ноември 2026 г., во натпреварувачката програма First Feature Competition на 30. издание на Филмскиот фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://filmagency.gov.mk/ |title=Светска премиера во Талин за „Сладоста на горчливите нешта“ на Андреј Волкашин |work=Агенција за филм |date=10 октомври 2026 |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> Филмот е во производство на македонската продукциска куќа Veda Film Productions, со продуцентката Елена Станишева, а во сопроизводство со бугарската Screening Emotions и хрватската Studio Corvus. Проектот е поддржан од Агенцијата за филм на Македонија, Бугарскиот национален филмски центар, Хрватскиот аудиовизуелен центар и фондот Еуримаж. Агенцијата за филм го поддржала проектот со 19 милиони денари во 2020 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Veda Film Productions |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/ |title=Дебито на Андреј Волкашин „Сладоста на горчливите нешта“ ќе има светска премиера на Филмскиот фестивал во Талин |last=Конев |first=Горан |date=9 октомври 2026 |work=Сакам да кажам |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Содржина == Дејството го следи животот на Дора, средовечна лекарка од мало гратче во Југозападна Македонија, чиј живот е посветен на семејството. Нејзиното секојдневие се менува кога во нејзиниот дом ќе биде згрижена ранета млада жена. Грижата за непознатата жена кај Дора ги буди чувствата и љубовта што ги потиснувала со децении. Нивната блискост постепено прераснува во тајна врска што го нарушува дотогашниот живот на Дора.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || Бендида |- | [[Јана Никодиновска]] || Дијана |- | [[Ана Костовска]] || Цвета |- | [[Гораст Цветковски]] || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалната страница на Филмскиот фестивал во Талин] * [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things Профил на филмот на страницата на Veda Film Productions] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] qqjbpv3nx496pxw9o0rokz1dds6tmf7 5649698 5649697 2026-10-25T13:17:10Z Andrew012p 85224 5649698 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = [[Андреј Волкашин]] | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Ана Костовска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма<br>мистерија<br>романтика | музика = Ален Синкауз и Ненад Синкауз | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = Невелин Вулчев | студио = {{Plainlist| * Veda Film Productions <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Бугарија}}<br>{{знаме|Хрватска}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things матична страница] | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски долгометражен [[игран филм]] од 2026 г. и режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот е меѓународно сопроизводство меѓу [[Македонија]], [[Бугарија]] и [[Хрватска]]. Светската премиера ќе ја има на 17 ноември 2026 г., во натпреварувачката програма First Feature Competition на 30. издание на Филмскиот фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://filmagency.gov.mk/ |title=Светска премиера во Талин за „Сладоста на горчливите нешта“ на Андреј Волкашин |work=Агенција за филм |date=10 октомври 2026 |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> Филмот е во производство на македонската продукциска куќа Veda Film Productions, со продуцентката Елена Станишева, а во сопроизводство со бугарската Screening Emotions и хрватската Studio Corvus. Проектот е поддржан од Агенцијата за филм на Македонија, Бугарскиот национален филмски центар, Хрватскиот аудиовизуелен центар и фондот Еуримаж. Агенцијата за филм го поддржала проектот со 19 милиони денари во 2020 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Veda Film Productions |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/ |title=Дебито на Андреј Волкашин „Сладоста на горчливите нешта“ ќе има светска премиера на Филмскиот фестивал во Талин |last=Конев |first=Горан |date=9 октомври 2026 |work=Сакам да кажам |accessdate=25 октомври 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=25 октомври 2026}}</ref> == Содржина == Дејството го следи животот на Дора, средовечна лекарка од мало гратче во Југозападна Македонија, чиј живот е посветен на семејството. Нејзиното секојдневие се менува кога во нејзиниот дом ќе биде згрижена ранета млада жена. Грижата за непознатата жена кај Дора ги буди чувствата и љубовта што ги потиснувала со децении. Нивната блискост постепено прераснува во тајна врска што го нарушува дотогашниот живот на Дора.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || Бендида |- | [[Јана Никодиновска]] || Дијана |- | [[Ана Костовска]] || Цвета |- | [[Гораст Цветковски]] || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалната страница на Филмскиот фестивал во Талин] * [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things Профил на филмот на страницата на Veda Film Productions] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] ql3x343bmxiobx4z3noiefn8wk8pl0w 5649699 5649698 2026-10-25T13:17:45Z Andrew012p 85224 5649699 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Ана Костовска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма<br>мистерија<br>романтика | музика = Ален Синкауз и Ненад Синкауз | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = Невелин Вулчев | студио = {{Plainlist| * Veda Film Productions <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Бугарија}}<br>{{знаме|Хрватска}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things матична страница] | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски долгометражен [[игран филм]] од 2026 г. и режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот е меѓународно сопроизводство меѓу [[Македонија]], [[Бугарија]] и [[Хрватска]]. Светската премиера ќе ја има на 17 ноември 2026 г., во натпреварувачката програма First Feature Competition на 30. издание на Филмскиот фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://filmagency.gov.mk/ |title=Светска премиера во Талин за „Сладоста на горчливите нешта“ на Андреј Волкашин |work=Агенција за филм |date=10 октомври 2026 |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> Филмот е во производство на македонската продукциска куќа Veda Film Productions, со продуцентката Елена Станишева, а во сопроизводство со бугарската Screening Emotions и хрватската Studio Corvus. Проектот е поддржан од Агенцијата за филм на Македонија, Бугарскиот национален филмски центар, Хрватскиот аудиовизуелен центар и фондот Еуримаж. Агенцијата за филм го поддржала проектот со 19 милиони денари во 2020 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Veda Film Productions |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/ |title=Дебито на Андреј Волкашин „Сладоста на горчливите нешта“ ќе има светска премиера на Филмскиот фестивал во Талин |last=Конев |first=Горан |date=9 октомври 2026 |work=Сакам да кажам |accessdate=25 октомври 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=25 октомври 2026}}</ref> == Содржина == Дејството го следи животот на Дора, средовечна лекарка од мало гратче во Југозападна Македонија, чиј живот е посветен на семејството. Нејзиното секојдневие се менува кога во нејзиниот дом ќе биде згрижена ранета млада жена. Грижата за непознатата жена кај Дора ги буди чувствата и љубовта што ги потиснувала со децении. Нивната блискост постепено прераснува во тајна врска што го нарушува дотогашниот живот на Дора.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || Бендида |- | [[Јана Никодиновска]] || Дијана |- | [[Ана Костовска]] || Цвета |- | [[Гораст Цветковски]] || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалната страница на Филмскиот фестивал во Талин] * [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things Профил на филмот на страницата на Veda Film Productions] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] 3s6zc8kz18odqp5l4vltvsfn25xg41q 5649704 5649699 2026-10-25T13:24:23Z Andrew012p 85224 5649704 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Сладоста на горчливите нешта | изворен_наслов = | режисер = [[Андреј Волкашин]] | сценарист = Андреј Волкашин | улоги = {{Plainlist| * [[Зорица Нушева]] * [[Лео Долорес Поповиќ]] * [[Јана Никодиновска]] * [[Ана Костовска]] * [[Гораст Цветковски]] }} | жанр = драма<br>мистерија<br>романтика | музика = Ален Синкауз и Ненад Синкауз | кинематографија = Кирил Проданов | монтажа = Невелин Вулчев | студио = {{Plainlist| * Veda Film Productions <small>(Македонија)</small> * Screening Emotions <small>(Бугарија)</small> * Studio Corvus <small>(Хрватска)</small> }} | дистрибутер = | премиера = 17 ноември 2026 (Талин) | времетраење = 104 минути | земја = {{МКД}}<br>{{знаме|Бугарија}}<br>{{знаме|Хрватска}} | јазик = [[македонски јазик|македонски]] | буџет = | заработка = | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things матична страница] | слика = Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg | опис = Плакатот на филмот }} '''''Сладоста на горчливите нешта''''' — македонски долгометражен [[игран филм]] од 2026 г. и режисерско деби на [[Андреј Волкашин]]. Филмот е меѓународно сопроизводство меѓу [[Македонија]], [[Бугарија]] и [[Хрватска]]. Светската премиера ќе ја има на 17 ноември 2026 г., во натпреварувачката програма First Feature Competition на 30. издание на Филмскиот фестивал во Талин, [[Естонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://filmagency.gov.mk/ |title=Светска премиера во Талин за „Сладоста на горчливите нешта“ на Андреј Волкашин |work=Агенција за филм |date=10 октомври 2026 |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> Филмот е во производство на македонската продукциска куќа Veda Film Productions, со продуцентката Елена Станишева, а во сопроизводство со бугарската Screening Emotions и хрватската Studio Corvus. Проектот е поддржан од Агенцијата за филм на Македонија, Бугарскиот национален филмски центар, Хрватскиот аудиовизуелен центар и фондот Еуримаж. Агенцијата за филм го поддржала проектот со 19 милиони денари во 2020 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Veda Film Productions |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/ |title=Дебито на Андреј Волкашин „Сладоста на горчливите нешта“ ќе има светска премиера на Филмскиот фестивал во Талин |last=Конев |first=Горан |date=9 октомври 2026 |work=Сакам да кажам |accessdate=25 октомври 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025125813/https://sdk.mk/index.php/kultura/debito-na-andrej-volkashin-sladosta-na-gorchlivite-neshta-ke-ima-svetska-premiera-na-filmskiot-festival-vo-talin/|archive-date=25 октомври 2026}}</ref> Филмот е драмска приказна за потиснатите желби и забранетата љубов меѓу жена во средни години и млада жена. == Содржина == Дејството го следи животот на Дора, средовечна лекарка од мало гратче во Југозападна Македонија, чиј живот е посветен на семејството. Нејзиното секојдневие се менува кога во нејзиниот дом ќе биде згрижена ранета млада жена. Грижата за непознатата жена кај Дора ги буди чувствата и љубовта што ги потиснувала со децении. Нивната блискост постепено прераснува во тајна врска што го нарушува дотогашниот живот на Дора.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ |title=The Sweetness of Bitter Things |work=Tallinn Black Nights Film Festival |accessdate=25 октомври 2026 }}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Зорица Нушева]] || Дора |- | [[Лео Долорес Поповиќ]] || Бендида |- | [[Јана Никодиновска]] || Дијана |- | [[Ана Костовска]] || Цвета |- | [[Гораст Цветковски]] || Димитри |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://poff.ee/en/film/the-sweetness-of-bitter-things/ Профил на филмот на официјалната страница на Филмскиот фестивал во Талин] * [https://www.vedafilmproductions.com/sweetness-of-bitter-things Профил на филмот на страницата на Veda Film Productions] [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Филмови на македонски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Македонија]] cq6d4v7d2dz09ghyjlg90obh6mdmky5 1 1406473 5649682 2026-10-25T12:59:36Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649682 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5649685 5649682 2026-10-25T13:00:25Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Слаткоста на горчливите нешта]] на [[Разговор:Сладоста на горчливите нешта]] 5649682 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406474 5649684 2026-10-25T13:00:25Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Слаткоста на горчливите нешта]] на [[Сладоста на горчливите нешта]] 5649684 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Сладоста на горчливите нешта]] 3iufhrs98e9gkz4zgqd5udr7fi9ne5y 1 1406475 5649686 2026-10-25T13:00:25Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Слаткоста на горчливите нешта]] на [[Разговор:Сладоста на горчливите нешта]] 5649686 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Сладоста на горчливите нешта]] 0eqcw6ma39jgcyigkd9px4razfj9nbv 6 1406476 5649689 2026-10-25T13:04:33Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://filmplus.mk/%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%98-%D0%B2/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Сладоста на горчливите нешта |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} 5649689 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://filmplus.mk/%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%98-%D0%B2/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Сладоста на горчливите нешта |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Филмски плакат}} 6ec4nmze3hl84on1pf5cy69137xkm6k 5649694 5649689 2026-10-25T13:07:24Z Andrew012p 85224 Andrew012p подигна нова верзија на [[Податотека:Сладоста на горчливите нешта плакат 2026.jpg]] 5649689 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://filmplus.mk/%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%98-%D0%B2/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Сладоста на горчливите нешта |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Филмски плакат}} 6ec4nmze3hl84on1pf5cy69137xkm6k 0 1406477 5649752 2026-10-25T16:29:54Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: '''Вулгата''' ({{langx|la|Biblia Vulgata}} — „Општоприфатена Библија“) — латински превод на [[Библија|Библијата]], заснован на делото на свети [[Јероним Стридонски]]. На претходните (пред Вулгатата) латински преводи на Библијата им е доделен називот ''[[Vetus Latina]]'' („... 5649752 wikitext text/x-wiki '''Вулгата''' ({{langx|la|Biblia Vulgata}} — „Општоприфатена Библија“) — латински превод на [[Библија|Библијата]], заснован на делото на свети [[Јероним Стридонски]]. На претходните (пред Вулгатата) латински преводи на Библијата им е доделен називот ''[[Vetus Latina]]'' („Старолатински“ преводи, познати и како ''Itala''). Од XVI век, Вулгатата е официјална латинска Библија на [[Католичка црква|Католичката црква]]. Поради огромниот број меѓусебно неусогласени ракописи на Библијата, папата [[Папа Дамас I|Дамас I]] во 380-тите години наредил да се среди латинскиот превод, чија работа траела најмалку до смртта на Јероним во 420 г. Иако овој превод станал нормативен во Римската црква, старолатинските верзии активно се користеле и препишувале сѐ до XII—XIII век.{{sfn|Мецгер|2004|с=354}} Терминот „Вулгата“ се појавил во доцниот [[среден век]]; по сѐ изгледа, за првпат го употребил Јакоб Фабер.{{sfn|Мецгер|2004|с=355}} Уште во IX век текстот на Вулгатата претрпел изопачувања ([[Скрипториум|скрипториумите]] не успевале да произведат доволен број копии од авторитетните ракописи), па се јавила потреба од создавање еднообразна редакција, со која се зафатиле [[Алкуин]] и [[Теодулф]]. Како и да е, Алкуин решавал практична задача за создавање стандарден текст за манастирите и училиштата во [[Франкија|Франкската Држава]], додека Теодулф станал претходник на современите методи на критичкото библиско издание.{{sfn|Мецгер|2004|с=369}} Во XIII век повторно се појавила потреба од целосно и систематично очистување на латинската Вулгата од грешки и изопачувања, за што се зафатиле цели заедници научници, особено од [[Париски универзитет|Парискиот универзитет]]. Вкупно во периодот од V до XV век се зачувани повеќе од 10.000 ракописи на Вулгатата, во кои се претставени околу 300 варијанти на распоредот на библиските книги и мноштво други разлики. Текстот на Вулгатата бил отпечатен од германскиот печатар [[Јоханес Гутенберг]] во неговата прва [[Гутенбергова Библија|печатена книга]] во 1456 г. Првото критичко издание на Вулгатата било објавено во 1528 г. во Франција од Робер Етјен. Во 1546 г., на Тридентскиот собор официјално бил признаен авторитетот на Вулгатата и била донесена одлука за изданија ''quam datissime'' (односно, колку што е можно поблиску до оригиналот, без грешки). Дотогаш биле објавени повеќе од 150 изданија на Вулгатата со најразличен квалитет. Папата [[Папа Сикст V|Сикст V]] во 1585 г. назначил авторитетна комисија за примерно издание и самиот учествувал во неа. Сикстинското издание на Вулгатата излегло во 1590 г., но по смртта на папата било повлечено. Официјална латинска Библија на Римокатоличката црква станала „Климентовата Вулгата“, првпат објавена во 1592 г. Најцелосното критичко издание на Новиот завет на Вулгатата, кое ги зема предвид сите познати ракописи до тој миг, е Оксфордското издание, започнато од Џон Вордсворт, епископ на Солсбери, кој се обидел да го обнови првобитниот текст на преводот на Јероним. Неговата публикација траела 65 години (од 1889 до 1954 г.). Во 1969 г., Виртембершкото библиско општество го објавило критичкото издание на Вулгатата (т.н. Штутгартско издание), спроведено од католички и протестантски научници. Интерпункцијата во него е изоставена, а соодветно на тоа и издвојувањето на стиховите со големи букви. Папата [[Папа Пиј X|Пиј X]] во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да преземе ново истражување на древните ракописи на Вулгатата и да го обнови текстот на Јероним во колку што е можно поподрагоцен и почесен облик, за да се замени Климентовото издание, кое било прогласено за недоволно задоволително. За таа цел, во 1914 г. била создадена Комисијата за Вулгатата. Во периодот 1926–1995 г. бил објавен целосниот [[Стар завет]], но практичната потреба од ова издание исчезнала уште во средината на векот. По Вториот ватикански собор започнало издавањето на „Новата Вулгата“ (''Nova vulgata bibliorum sacrorum editio''),{{Премин|Нова Вулгата}} наменета за употреба во реформираниот литургиски ред и за пресликување на достигнувањата на современата [[Текстологија|текстологија]]. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно (''editio typica'') од папата [[Јован Павле II]] во 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло од печат второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени измени заради постигнување поголема јасност и поголема усогласеност на текстот.{{sfn|Clifford|2001|p=197—202}} [[Податотека:Prologus Ioanni - Vulgata Clementina (Verlag Friedrich Pustet, 1922, p. 197).jpg|мини|[[Евангелие по Јован]] во Климентовото издание под уредништво на Михаел Хетценауер, том 5, Регенсбург, 1922 г.]] == Нова Вулгата == === Бенедиктинско издание === На преминот од XIX кон XX век, брзиот развој на методите на научната критика на текстот, откривањето нови [[Ракопис|ракописи]] и успесите на протестантските [[Богословие|богослови]] и текстолози довеле до тоа и во Католичката црква да се јави свест за потребата од создавање нов библиски превод на латински јазик, а не само од ревидирање на Климентината.<ref>{{cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |title=Revision of Vulgate |publisher=New Advent |access-date=2015-01-27 |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216033826/http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |url-status=live }}</ref> Во оваа ситуација, папата [[Папа Пиј X|Пиј X]], официјално осудувајќи го модернизмот, во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да ги бара неистражените ракописи и да го воспостави првобитниот текст на Свети Јероним во колку што е можно почист облик. Со ''[[Motu proprio]]'' од 23 ноември 1914 г. била создадена меѓународна комисија за реализација на ова издание — ''Pontifica Commissio Vulgatae Bibliorum editione''.<ref>{{cite web |url=http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |title=Consilium a Decessore, Motu Proprio, De Pontificia Commissione Vulgatae versioni Bibliorum emendandae, d. 23 m. Novembris a. 1914, Benedictus PP. XV |publisher=Libreria Editrice Vaticana |access-date=2015-01-31 |lang=la |archive-date=2015-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150131151538/http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |url-status=live }}</ref> Комисијата започнала со фотокопирање и издавање на најавторитетните италијански и шпански ракописи. Од 1933 г., Комисијата била сместена во новоосновата Опатија на Св. Јероним во Рим; нејзин прв старешина и раководител на комисијата бил Анри Кентен (1872 — 1935). Во периодот од 1926 до 1969 г. биле објавени неколку старозаветни книги. Бидејќи од 1960-тите години ова издание повеќе не било потребно како официјално, во 1984 г. дејноста на комисијата била згасната, меѓутоа мал состав од монаси истражувачи целосно го завршил изданието на Стариот завет до 1995 г.<ref>{{cite web|url=http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|title=Epistula Ioannis Pauli PP. II Vincentio Truijen O. S. B. Abbati Claravallensi De Pontificia Commissione Vulgatae editioni recognoscendae atque emendandae|publisher=Libreria Editrice Vaticana|access-date=2015-01-31|lang=la|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131131953/http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|url-status=live}}</ref> Посебна практична важност во XX век добило прашањето за новиот превод на Псалтирот — се менувал циклусот на богослужението, а многу од текстовите што се користеле во него не се одликувале со јасност и пристапност. Папата [[Папа Пиј XII|Пиј XII]], земајќи ги предвид бројните желби на епископите од целиот свет, им наложил на професорите од Понтификалниот библиски институт да подготват нов превод на Псалтирот што ќе одговара на современото ниво на развој на науката. Со апостолското писмо ''motu proprio'' ''in cotidanis precibus'' („по сопствена иницијатива на папата“) од 24 март 1945 г., новиот превод ја заменил галиканската Псалтир во Римскиот бревијар. === ''Nova Vulgata'' === Вториот ватикански собор му посветил внимание на усовршувањето на новиот превод на Псалтирот на латински јазик. Папата Павле VI уште за време на работата на соборот создал совет на стручњаци од пет члена за да ја изврши соборната конституција ''[[Sacrosanctum Concilium]]'' за светите литургии во врска со поправањето на преводот на Псалтирот. Подоцна тој донел одлука за ревидирање на целата Вулгата, па на 29 ноември 1965 г., девет дена пред затворањето на соборот, создал посебна понтификална комисија за подготовка на изданието на Новата Вулгата под претседателство на кардиналот Августин Беа, тогашен ректор на Библискиот институт во Рим. Во Комисијата бил вклучен и советот за ревизија на Псалтирот. Пред комисијата била поставена исклучително тешка задача: од една страна — да не создава принципиелно нов превод, туку со максимална грижа да се однесува кон текстот на Св. Јероним, не заборавајќи дека овој текст е осветен од светоотечката традиција и вековната литургиска практика. Од друга страна, Новата Вулгата морала да одговара на барањата на современата текстологија и соодветните авторитетни ракописи, задржувајќи го притоа јазикот во духот на библиската христијанска латиница. Новата верзија на Вулгатата се создавала 14 години, а резултатите од работата се издавале во посебни книги. Ревидираниот Псалтир излегол на 10 август 1969 г., а во 1970 г. влегол во реформираниот Бревијар ([[Литургија на часовите]]), заменувајќи ја верзијата од 1945 г. Целосниот Нов завет бил објавен во три тома во 1970–1971 г. Целиот текст на Библијата излегол во еден том во 1979 г. и го добил името „Нова Вулгата“. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно од папата [[Јован Павле II]] во истата 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени промени со цел да се постигне поголема јасност и усогласеност на текстот. Овој текст бил високо оценет од специјалистите во областа на библиската текстологија; имено, К. Аланд ја ставил токму Новата Вулгата како основа за грчко-латинското издание на Новиот завет бидејќи таа е максимално приближена до буквата на грчкиот текст. Касо основа за преводот на Стариот завет било земено критичкото издание на масоретскиот текст, како и критичкото издание на [[Септуагинта|Септуагинтата]]. Покрај тоа, биле користени арамејскиот и сирискиот превод, како и преводите на Аквила, Симах и Теодулф. Како основа за Книгата на Премудроста на Исуса, синот Сирахов бил земен старолатинскиот текст како најблизок до првобитниот, кој не можел да се возобнови. Книгата на пророкот Исаија била дотерана во согласност со два [[Свитоци од Мртвото Море|кумрански ракописи]] (1QIsa и 1QIsb), бидејќи било признато дека Септуагинтата во оваа книга премногу слободно ги пренесува пророчките текстови. Како еталон за морфологијата, синтаксата и стилот за Новата Вулгата била прифатена ранохристијанската латиница. Како и кај Јероним, преводот не се стреми кон целосно усогласување со нормите на [[Класичен латински јазик|класичниот латински јазик]]; во него се дозволени синтаксички конструкции што авторите од класичната епоха ги избегнувале. На пример, ова се однесува на употребата на ''quod'' (или ''quia/quoniam'') по ''verba sentiendi et dicendi'' наместо акузатив со инфинитив, како и посебната употреба на личните заменки, предлози и сврзници својствени за христијанската латиница. Евангелијата биле ревидирани за да се постигне максимално приближување кон грчкиот оригинал. Комисијата се откажала од методот на Св. Јероним, кој во текстот на Евангелијата оставал зборови и изрази својствени за латинскиот јазик, иако тие отстапувале од буквата и стилот на грчкиот оригинал. Напротив, комисијата сакала да постигне латинскиот текст да претставува одраз на грчкиот, со пренесување на историските и теолошките одлики на стилот на секој евангелист. Било одлучено да се задржи вообичаената орфографија во црковната латиница, додека интерпункцијата требало да помага во читањето и преводот. Во официјалното издание на Новата Вулгата, заедно со главниот текст, приложен е и критички апарат што ги посочува најважните разлики во читањата и можностите за превод на грчките зборови. Претходно таквата можност била исклучена со [[Була|булата]] на Сикст V од 1592 г. На тој начин, Католичката црква не се стреми да воспостави канонски текст „отсега па навек“, оставајќи си го правото да изнесува авторитетно судбено мислење и да ја утврдува автентичноста и усогласеноста на различните варијанти на преводот со [[Свето предание|Светото предание]]. Во 2001 г., Дикастеријата за богослужба и дисциплина на тајните издала инструкција ''Liturgiam authenticam'', во која било потврдено дека латинските литургиски текстови и понатаму остануваат нормативни за целата Католичка црква, и токму кон нив треба да се ориентираат сите преводи на националните јазици.<ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |title=Liturgiam authenticam |publisher=Congregation for Divine Worship and The Discipline of the Sacraments |access-date=2015-01-27 |lang=en |archive-date=2017-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226043134/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |url-status=live }}</ref> Новата Вулгата содржи 46 книги од Стариот завет и 27 книги од Новиот завет. Во неа влегуваат сите книги од Синодалниот превод на Библијата, освен Втората и Третата книга на Езра, како и Третата книга Макавејска. Посланието на Еремија влегува како шесто поглавје во Книгата на Варух.<ref>{{Cite web |url=http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |title=Nova Vulgata. Vetus Testamentum. Bibleorum Sacrorum Editio. |access-date=2022-06-26 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207161616/http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == 0e3nkn1yna1z14qrhgnuccvm63sc8q7 5649756 5649752 2026-10-25T16:42:35Z Andrew012p 85224 5649756 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга | name = Вулгата | title_orig = Biblia Vulgata | orig_lang_code = la | image = Gutenberg bible Old Testament Epistle of St Jerome.jpg | caption = Посланието на Св. Јероним што ја отвора [[Гутенбергова Библија|Гутенберговата библија]] — првото печатено издание на Вулгата. Од збирката на Центарот „Хари Ренсом“, Тексашки универзитет во Остин | language = [[Латински јазик|латински]] | translator = [[Јероним Стридонски|Свети Јероним]] | preceded_by = [[Vetus Latina]] }} '''Вулгата''' ({{langx|la|Biblia Vulgata}} — „Општоприфатена Библија“) — латински превод на [[Библија|Библијата]], заснован на делото на свети [[Јероним Стридонски]]. На претходните (пред Вулгатата) латински преводи на Библијата им е доделен називот ''[[Vetus Latina]]'' („Старолатински“ преводи, познати и како ''Itala''). Од XVI век, Вулгатата е официјална латинска Библија на [[Католичка црква|Католичката црква]]. Поради огромниот број меѓусебно неусогласени ракописи на Библијата, папата [[Папа Дамас I|Дамас I]] во 380-тите години наредил да се среди латинскиот превод, чија работа траела најмалку до смртта на Јероним во 420 г. Иако овој превод станал нормативен во Римската црква, старолатинските верзии активно се користеле и препишувале сѐ до XII—XIII век.{{sfn|Мецгер|2004|с=354}} Терминот „Вулгата“ се појавил во доцниот [[среден век]]; по сѐ изгледа, за првпат го употребил Јакоб Фабер.{{sfn|Мецгер|2004|с=355}} Уште во IX век текстот на Вулгатата претрпел изопачувања ([[Скрипториум|скрипториумите]] не успевале да произведат доволен број копии од авторитетните ракописи), па се јавила потреба од создавање еднообразна редакција, со која се зафатиле [[Алкуин]] и [[Теодулф]]. Како и да е, Алкуин решавал практична задача за создавање стандарден текст за манастирите и училиштата во [[Франкија|Франкската Држава]], додека Теодулф станал претходник на современите методи на критичкото библиско издание.{{sfn|Мецгер|2004|с=369}} Во XIII век повторно се појавила потреба од целосно и систематично очистување на латинската Вулгата од грешки и изопачувања, за што се зафатиле цели заедници научници, особено од [[Париски универзитет|Парискиот универзитет]]. Вкупно во периодот од V до XV век се зачувани повеќе од 10.000 ракописи на Вулгатата, во кои се претставени околу 300 варијанти на распоредот на библиските книги и мноштво други разлики. Текстот на Вулгатата бил отпечатен од германскиот печатар [[Јоханес Гутенберг]] во неговата прва [[Гутенбергова Библија|печатена книга]] во 1456 г. Првото критичко издание на Вулгатата било објавено во 1528 г. во Франција од Робер Етјен. Во 1546 г., на Тридентскиот собор официјално бил признаен авторитетот на Вулгатата и била донесена одлука за изданија ''quam datissime'' (односно, колку што е можно поблиску до оригиналот, без грешки). Дотогаш биле објавени повеќе од 150 изданија на Вулгатата со најразличен квалитет. Папата [[Папа Сикст V|Сикст V]] во 1585 г. назначил авторитетна комисија за примерно издание и самиот учествувал во неа. Сикстинското издание на Вулгатата излегло во 1590 г., но по смртта на папата било повлечено. Официјална латинска Библија на Римокатоличката црква станала „Климентовата Вулгата“, првпат објавена во 1592 г. Најцелосното критичко издание на Новиот завет на Вулгатата, кое ги зема предвид сите познати ракописи до тој миг, е Оксфордското издание, започнато од Џон Вордсворт, епископ на Солсбери, кој се обидел да го обнови првобитниот текст на преводот на Јероним. Неговата публикација траела 65 години (од 1889 до 1954 г.). Во 1969 г., Виртембершкото библиско општество го објавило критичкото издание на Вулгатата (т.н. Штутгартско издание), спроведено од католички и протестантски научници. Интерпункцијата во него е изоставена, а соодветно на тоа и издвојувањето на стиховите со големи букви. Папата [[Папа Пиј X|Пиј X]] во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да преземе ново истражување на древните ракописи на Вулгатата и да го обнови текстот на Јероним во колку што е можно поподрагоцен и почесен облик, за да се замени Климентовото издание, кое било прогласено за недоволно задоволително. За таа цел, во 1914 г. била создадена Комисијата за Вулгатата. Во периодот 1926–1995 г. бил објавен целосниот [[Стар завет]], но практичната потреба од ова издание исчезнала уште во средината на векот. По Вториот ватикански собор започнало издавањето на „Новата Вулгата“ (''Nova vulgata bibliorum sacrorum editio''),{{Премин|Нова Вулгата}} наменета за употреба во реформираниот литургиски ред и за пресликување на достигнувањата на современата [[Текстологија|текстологија]]. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно (''editio typica'') од папата [[Јован Павле II]] во 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло од печат второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени измени заради постигнување поголема јасност и поголема усогласеност на текстот.{{sfn|Clifford|2001|p=197—202}} == Нова Вулгата == === Бенедиктинско издание === [[Податотека:Prologus Ioanni - Vulgata Clementina (Verlag Friedrich Pustet, 1922, p. 197).jpg|мини|[[Евангелие по Јован]] во Климентовото издание под уредништво на Михаел Хетценауер, том 5, Регенсбург, 1922 г.]]На преминот од XIX кон XX век, брзиот развој на методите на научната критика на текстот, откривањето нови [[Ракопис|ракописи]] и успесите на протестантските [[Богословие|богослови]] и текстолози довеле до тоа и во Католичката црква да се јави свест за потребата од создавање нов библиски превод на латински јазик, а не само од ревидирање на Климентината.<ref>{{cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |title=Revision of Vulgate |publisher=New Advent |access-date=2015-01-27 |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216033826/http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |url-status=live }}</ref> Во оваа ситуација, папата [[Папа Пиј X|Пиј X]], официјално осудувајќи го модернизмот, во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да ги бара неистражените ракописи и да го воспостави првобитниот текст на Свети Јероним во колку што е можно почист облик. Со ''[[Motu proprio]]'' од 23 ноември 1914 г. била создадена меѓународна комисија за реализација на ова издание — ''Pontifica Commissio Vulgatae Bibliorum editione''.<ref>{{cite web |url=http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |title=Consilium a Decessore, Motu Proprio, De Pontificia Commissione Vulgatae versioni Bibliorum emendandae, d. 23 m. Novembris a. 1914, Benedictus PP. XV |publisher=Libreria Editrice Vaticana |access-date=2015-01-31 |lang=la |archive-date=2015-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150131151538/http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |url-status=live }}</ref> Комисијата започнала со фотокопирање и издавање на најавторитетните италијански и шпански ракописи. Од 1933 г., Комисијата била сместена во новоосновата Опатија на Св. Јероним во Рим; нејзин прв старешина и раководител на комисијата бил Анри Кентен (1872 — 1935). Во периодот од 1926 до 1969 г. биле објавени неколку старозаветни книги. Бидејќи од 1960-тите години ова издание повеќе не било потребно како официјално, во 1984 г. дејноста на комисијата била згасната, меѓутоа мал состав од монаси истражувачи целосно го завршил изданието на Стариот завет до 1995 г.<ref>{{cite web|url=http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|title=Epistula Ioannis Pauli PP. II Vincentio Truijen O. S. B. Abbati Claravallensi De Pontificia Commissione Vulgatae editioni recognoscendae atque emendandae|publisher=Libreria Editrice Vaticana|access-date=2015-01-31|lang=la|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131131953/http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|url-status=live}}</ref> Посебна практична важност во XX век добило прашањето за новиот превод на Псалтирот — се менувал циклусот на богослужението, а многу од текстовите што се користеле во него не се одликувале со јасност и пристапност. Папата [[Папа Пиј XII|Пиј XII]], земајќи ги предвид бројните желби на епископите од целиот свет, им наложил на професорите од Понтификалниот библиски институт да подготват нов превод на Псалтирот што ќе одговара на современото ниво на развој на науката. Со апостолското писмо ''motu proprio'' ''in cotidanis precibus'' („по сопствена иницијатива на папата“) од 24 март 1945 г., новиот превод ја заменил галиканската Псалтир во Римскиот бревијар. === ''Nova Vulgata'' === Вториот ватикански собор му посветил внимание на усовршувањето на новиот превод на Псалтирот на латински јазик. Папата Павле VI уште за време на работата на соборот создал совет на стручњаци од пет члена за да ја изврши соборната конституција ''[[Sacrosanctum Concilium]]'' за светите литургии во врска со поправањето на преводот на Псалтирот. Подоцна тој донел одлука за ревидирање на целата Вулгата, па на 29 ноември 1965 г., девет дена пред затворањето на соборот, создал посебна понтификална комисија за подготовка на изданието на Новата Вулгата под претседателство на кардиналот Августин Беа, тогашен ректор на Библискиот институт во Рим. Во Комисијата бил вклучен и советот за ревизија на Псалтирот. Пред комисијата била поставена исклучително тешка задача: од една страна — да не создава принципиелно нов превод, туку со максимална грижа да се однесува кон текстот на Св. Јероним, не заборавајќи дека овој текст е осветен од светоотечката традиција и вековната литургиска практика. Од друга страна, Новата Вулгата морала да одговара на барањата на современата текстологија и соодветните авторитетни ракописи, задржувајќи го притоа јазикот во духот на библиската христијанска латиница. [[Податотека:Nova Vulgata 2.jpg|мини|Насловна страница на второто меродавно издание, 1986 г.|лево]]Новата верзија на Вулгатата се создавала 14 години, а резултатите од работата се издавале во посебни книги. Ревидираниот Псалтир излегол на 10 август 1969 г., а во 1970 г. влегол во реформираниот Бревијар ([[Литургија на часовите]]), заменувајќи ја верзијата од 1945 г. Целосниот Нов завет бил објавен во три тома во 1970–1971 г. Целиот текст на Библијата излегол во еден том во 1979 г. и го добил името „Нова Вулгата“. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно од папата [[Јован Павле II]] во истата 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени промени со цел да се постигне поголема јасност и усогласеност на текстот. Овој текст бил високо оценет од специјалистите во областа на библиската текстологија; имено, К. Аланд ја ставил токму Новата Вулгата како основа за грчко-латинското издание на Новиот завет бидејќи таа е максимално приближена до буквата на грчкиот текст. Касо основа за преводот на Стариот завет било земено критичкото издание на масоретскиот текст, како и критичкото издание на [[Септуагинта|Септуагинтата]]. Покрај тоа, биле користени арамејскиот и сирискиот превод, како и преводите на Аквила, Симах и Теодулф. Како основа за Книгата на Премудроста на Исуса, синот Сирахов бил земен старолатинскиот текст како најблизок до првобитниот, кој не можел да се возобнови. Книгата на пророкот Исаија била дотерана во согласност со два [[Свитоци од Мртвото Море|кумрански ракописи]] (1QIsa и 1QIsb), бидејќи било признато дека Септуагинтата во оваа книга премногу слободно ги пренесува пророчките текстови. Како еталон за морфологијата, синтаксата и стилот за Новата Вулгата била прифатена ранохристијанската латиница. Како и кај Јероним, преводот не се стреми кон целосно усогласување со нормите на [[Класичен латински јазик|класичниот латински јазик]]; во него се дозволени синтаксички конструкции што авторите од класичната епоха ги избегнувале. На пример, ова се однесува на употребата на ''quod'' (или ''quia/quoniam'') по ''verba sentiendi et dicendi'' наместо акузатив со инфинитив, како и посебната употреба на личните заменки, предлози и сврзници својствени за христијанската латиница. Евангелијата биле ревидирани за да се постигне максимално приближување кон грчкиот оригинал. Комисијата се откажала од методот на Св. Јероним, кој во текстот на Евангелијата оставал зборови и изрази својствени за латинскиот јазик, иако тие отстапувале од буквата и стилот на грчкиот оригинал. Напротив, комисијата сакала да постигне латинскиот текст да претставува одраз на грчкиот, со пренесување на историските и теолошките одлики на стилот на секој евангелист. Било одлучено да се задржи вообичаената орфографија во црковната латиница, додека интерпункцијата требало да помага во читањето и преводот. Во официјалното издание на Новата Вулгата, заедно со главниот текст, приложен е и критички апарат што ги посочува најважните разлики во читањата и можностите за превод на грчките зборови. Претходно таквата можност била исклучена со [[Була|булата]] на Сикст V од 1592 г. На тој начин, Католичката црква не се стреми да воспостави канонски текст „отсега па навек“, оставајќи си го правото да изнесува авторитетно судбено мислење и да ја утврдува автентичноста и усогласеноста на различните варијанти на преводот со [[Свето предание|Светото предание]]. Во 2001 г., Дикастеријата за богослужба и дисциплина на тајните издала инструкција ''Liturgiam authenticam'', во која било потврдено дека латинските литургиски текстови и понатаму остануваат нормативни за целата Католичка црква, и токму кон нив треба да се ориентираат сите преводи на националните јазици.<ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |title=Liturgiam authenticam |publisher=Congregation for Divine Worship and The Discipline of the Sacraments |access-date=2015-01-27 |lang=en |archive-date=2017-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226043134/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |url-status=live }}</ref> Новата Вулгата содржи 46 книги од Стариот завет и 27 книги од Новиот завет. Во неа влегуваат сите книги од Синодалниот превод на Библијата, освен Втората и Третата книга на Езра, како и Третата книга Макавејска. Посланието на Еремија влегува како шесто поглавје во Книгата на Варух.<ref>{{Cite web |url=http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |title=Nova Vulgata. Vetus Testamentum. Bibleorum Sacrorum Editio. |access-date=2022-06-26 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207161616/http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.thelatinlibrary.com/bible.html Целосниот текст на Вулгатата, со предговор од Јероним] (латински) * [https://www.vatican.va/latin/latin_bible.html Biblia Sacra. Nova Vulgata] [[Категорија:Јероним Стридонски]] [[Категорија:Западно христијанство]] hws1brqkgg3auifgh3ejo9ae15i6m40 5649763 5649756 2026-10-25T16:51:39Z Andrew012p 85224 5649763 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга | name = Вулгата | title_orig = Biblia Vulgata | orig_lang_code = la | image = Gutenberg bible Old Testament Epistle of St Jerome.jpg | caption = Посланието на Св. Јероним што ја отвора [[Гутенбергова Библија|Гутенберговата библија]] — првото печатено издание на Вулгата. Од збирката на Центарот „Хари Ренсом“, Тексашки универзитет во Остин | language = [[Латински јазик|латински]] | translator = [[Јероним Стридонски|Свети Јероним]] | preceded_by = [[Vetus Latina]] }} '''Вулгата''' ({{langx|la|Biblia Vulgata}} — „Општоприфатена Библија“) — латински превод на [[Библија|Библијата]], заснован на делото на Свети [[Јероним Стридонски]]. На претходните (пред Вулгатата) латински преводи на Библијата им е доделен називот ''[[Vetus Latina]]'' („Старолатински“ преводи, познати и како ''Itala''). Од XVI век, Вулгатата е официјална латинска Библија на [[Католичка црква|Католичката црква]]. Поради огромниот број меѓусебно неусогласени ракописи на Библијата, папата [[Папа Дамас I|Дамас I]] во 380-тите години наредил да се среди латинскиот превод, чија работа траела најмалку до смртта на Јероним во 420 г. Иако овој превод станал нормативен во Римската црква, старолатинските верзии активно се користеле и препишувале сѐ до XII—XIII век.{{sfn|Мецгер|2004|с=354}} Терминот „Вулгата“ се појавил во доцниот [[среден век]]; по сѐ изгледа, за првпат го употребил Јакоб Фабер.{{sfn|Мецгер|2004|с=355}} Уште во IX век текстот на Вулгатата претрпел изопачувања ([[Скрипториум|скрипториумите]] не успевале да произведат доволен број копии од авторитетните ракописи), па се јавила потреба од создавање еднообразна редакција, со која се зафатиле [[Алкуин]] и [[Теодулф]]. Како и да е, Алкуин решавал практична задача за создавање стандарден текст за манастирите и училиштата во [[Франкија|Франкската Држава]], додека Теодулф станал претходник на современите методи на критичкото библиско издание.{{sfn|Мецгер|2004|с=369}} Во XIII век повторно се појавила потреба од целосно и систематично очистување на латинската Вулгата од грешки и изопачувања, за што се зафатиле цели заедници научници, особено од [[Париски универзитет|Парискиот универзитет]]. Вкупно во периодот од V до XV век се зачувани повеќе од 10.000 ракописи на Вулгатата, во кои се претставени околу 300 варијанти на распоредот на библиските книги и мноштво други разлики. Текстот на Вулгатата бил отпечатен од германскиот печатар [[Јоханес Гутенберг]] во неговата прва [[Гутенбергова Библија|печатена книга]] во 1456 г. Првото критичко издание на Вулгатата било објавено во 1528 г. во Франција од Робер Етјен. Во 1546 г., на Тридентскиот собор официјално бил признаен авторитетот на Вулгатата и била донесена одлука за изданија ''quam datissime'' (односно, колку што е можно поблиску до оригиналот, без грешки). Дотогаш биле објавени повеќе од 150 изданија на Вулгатата со најразличен квалитет. Папата [[Папа Сикст V|Сикст V]] во 1585 г. назначил авторитетна комисија за примерно издание и самиот учествувал во неа. Сикстинското издание на Вулгатата излегло во 1590 г., но по смртта на папата било повлечено. Официјална латинска Библија на Римокатоличката црква станала „Климентовата Вулгата“, првпат објавена во 1592 г. Најцелосното критичко издание на Новиот завет на Вулгатата, кое ги зема предвид сите познати ракописи до тој миг, е Оксфордското издание, започнато од Џон Вордсворт, епископ на Солсбери, кој се обидел да го обнови првобитниот текст на преводот на Јероним. Неговата публикација траела 65 години (од 1889 до 1954 г.). Во 1969 г., Виртембершкото библиско општество го објавило критичкото издание на Вулгатата (т.н. Штутгартско издание), спроведено од католички и протестантски научници. Интерпункцијата во него е изоставена, а соодветно на тоа и издвојувањето на стиховите со големи букви. Папата [[Папа Пиј X|Пиј X]] во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да преземе ново истражување на древните ракописи на Вулгатата и да го обнови текстот на Јероним во колку што е можно поподрагоцен и почесен облик, за да се замени Климентовото издание, кое било прогласено за недоволно задоволително. За таа цел, во 1914 г. била создадена Комисијата за Вулгатата. Во периодот 1926–1995 г. бил објавен целосниот [[Стар завет]], но практичната потреба од ова издание исчезнала уште во средината на векот. По Вториот ватикански собор започнало издавањето на „Новата Вулгата“ (''Nova vulgata bibliorum sacrorum editio''),{{Премин|Нова Вулгата}} наменета за употреба во реформираниот литургиски ред и за пресликување на достигнувањата на современата [[Текстологија|текстологија]]. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно (''editio typica'') од папата [[Јован Павле II]] во 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло од печат второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени измени заради постигнување поголема јасност и поголема усогласеност на текстот.{{sfn|Clifford|2001|p=197—202}} == Нова Вулгата == === Бенедиктинско издание === [[Податотека:Prologus Ioanni - Vulgata Clementina (Verlag Friedrich Pustet, 1922, p. 197).jpg|мини|[[Евангелие по Јован]] во Климентовото издание под уредништво на Михаел Хетценауер, том 5, Регенсбург, 1922 г.]]На преминот од XIX кон XX век, брзиот развој на методите на научната критика на текстот, откривањето нови [[Ракопис|ракописи]] и успесите на протестантските [[Богословие|богослови]] и текстолози довеле до тоа и во Католичката црква да се јави свест за потребата од создавање нов библиски превод на латински јазик, а не само од ревидирање на Климентината.<ref>{{cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |title=Revision of Vulgate |publisher=New Advent |access-date=2015-01-27 |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216033826/http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |url-status=live }}</ref> Во оваа ситуација, папата [[Папа Пиј X|Пиј X]], официјално осудувајќи го модернизмот, во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да ги бара неистражените ракописи и да го воспостави првобитниот текст на Свети Јероним во колку што е можно почист облик. Со ''[[Motu proprio]]'' од 23 ноември 1914 г. била создадена меѓународна комисија за реализација на ова издание — ''Pontifica Commissio Vulgatae Bibliorum editione''.<ref>{{cite web |url=http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |title=Consilium a Decessore, Motu Proprio, De Pontificia Commissione Vulgatae versioni Bibliorum emendandae, d. 23 m. Novembris a. 1914, Benedictus PP. XV |publisher=Libreria Editrice Vaticana |access-date=2015-01-31 |lang=la |archive-date=2015-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150131151538/http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |url-status=live }}</ref> Комисијата започнала со фотокопирање и издавање на најавторитетните италијански и шпански ракописи. Од 1933 г., Комисијата била сместена во новоосновата Опатија на Св. Јероним во Рим; нејзин прв старешина и раководител на комисијата бил Анри Кентен (1872 — 1935). Во периодот од 1926 до 1969 г. биле објавени неколку старозаветни книги. Бидејќи од 1960-тите години ова издание повеќе не било потребно како официјално, во 1984 г. дејноста на комисијата била згасната, меѓутоа мал состав од монаси истражувачи целосно го завршил изданието на Стариот завет до 1995 г.<ref>{{cite web|url=http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|title=Epistula Ioannis Pauli PP. II Vincentio Truijen O. S. B. Abbati Claravallensi De Pontificia Commissione Vulgatae editioni recognoscendae atque emendandae|publisher=Libreria Editrice Vaticana|access-date=2015-01-31|lang=la|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131131953/http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|url-status=live}}</ref> Посебна практична важност во XX век добило прашањето за новиот превод на Псалтирот — се менувал циклусот на богослужението, а многу од текстовите што се користеле во него не се одликувале со јасност и пристапност. Папата [[Папа Пиј XII|Пиј XII]], земајќи ги предвид бројните желби на епископите од целиот свет, им наложил на професорите од Понтификалниот библиски институт да подготват нов превод на Псалтирот што ќе одговара на современото ниво на развој на науката. Со апостолското писмо ''motu proprio'' ''in cotidanis precibus'' („по сопствена иницијатива на папата“) од 24 март 1945 г., новиот превод ја заменил галиканската Псалтир во Римскиот бревијар. === ''Nova Vulgata'' === Вториот ватикански собор му посветил внимание на усовршувањето на новиот превод на Псалтирот на латински јазик. Папата Павле VI уште за време на работата на соборот создал совет на стручњаци од пет члена за да ја изврши соборната конституција ''[[Sacrosanctum Concilium]]'' за светите литургии во врска со поправањето на преводот на Псалтирот. Подоцна тој донел одлука за ревидирање на целата Вулгата, па на 29 ноември 1965 г., девет дена пред затворањето на соборот, создал посебна понтификална комисија за подготовка на изданието на Новата Вулгата под претседателство на кардиналот Августин Беа, тогашен ректор на Библискиот институт во Рим. Во Комисијата бил вклучен и советот за ревизија на Псалтирот. Пред комисијата била поставена исклучително тешка задача: од една страна — да не создава принципиелно нов превод, туку со максимална грижа да се однесува кон текстот на Св. Јероним, не заборавајќи дека овој текст е осветен од светоотечката традиција и вековната литургиска практика. Од друга страна, Новата Вулгата морала да одговара на барањата на современата текстологија и соодветните авторитетни ракописи, задржувајќи го притоа јазикот во духот на библиската христијанска латиница. [[Податотека:Nova Vulgata 2.jpg|мини|Насловна страница на второто меродавно издание, 1986 г.|лево]]Новата верзија на Вулгатата се создавала 14 години, а резултатите од работата се издавале во посебни книги. Ревидираниот Псалтир излегол на 10 август 1969 г., а во 1970 г. влегол во реформираниот Бревијар ([[Литургија на часовите]]), заменувајќи ја верзијата од 1945 г. Целосниот Нов завет бил објавен во три тома во 1970–1971 г. Целиот текст на Библијата излегол во еден том во 1979 г. и го добил името „Нова Вулгата“. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно од папата [[Јован Павле II]] во истата 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени промени со цел да се постигне поголема јасност и усогласеност на текстот. Овој текст бил високо оценет од специјалистите во областа на библиската текстологија; имено, К. Аланд ја ставил токму Новата Вулгата како основа за грчко-латинското издание на Новиот завет бидејќи таа е максимално приближена до буквата на грчкиот текст. Касо основа за преводот на Стариот завет било земено критичкото издание на масоретскиот текст, како и критичкото издание на [[Септуагинта|Септуагинтата]]. Покрај тоа, биле користени арамејскиот и сирискиот превод, како и преводите на Аквила, Симах и Теодулф. Како основа за Книгата на Премудроста на Исуса, синот Сирахов бил земен старолатинскиот текст како најблизок до првобитниот, кој не можел да се возобнови. Книгата на пророкот Исаија била дотерана во согласност со два [[Свитоци од Мртвото Море|кумрански ракописи]] (1QIsa и 1QIsb), бидејќи било признато дека Септуагинтата во оваа книга премногу слободно ги пренесува пророчките текстови. Како еталон за морфологијата, синтаксата и стилот за Новата Вулгата била прифатена ранохристијанската латиница. Како и кај Јероним, преводот не се стреми кон целосно усогласување со нормите на [[Класичен латински јазик|класичниот латински јазик]]; во него се дозволени синтаксички конструкции што авторите од класичната епоха ги избегнувале. На пример, ова се однесува на употребата на ''quod'' (или ''quia/quoniam'') по ''verba sentiendi et dicendi'' наместо акузатив со инфинитив, како и посебната употреба на личните заменки, предлози и сврзници својствени за христијанската латиница. Евангелијата биле ревидирани за да се постигне максимално приближување кон грчкиот оригинал. Комисијата се откажала од методот на Св. Јероним, кој во текстот на Евангелијата оставал зборови и изрази својствени за латинскиот јазик, иако тие отстапувале од буквата и стилот на грчкиот оригинал. Напротив, комисијата сакала да постигне латинскиот текст да претставува одраз на грчкиот, со пренесување на историските и теолошките одлики на стилот на секој евангелист. Било одлучено да се задржи вообичаената орфографија во црковната латиница, додека интерпункцијата требало да помага во читањето и преводот. Во официјалното издание на Новата Вулгата, заедно со главниот текст, приложен е и критички апарат што ги посочува најважните разлики во читањата и можностите за превод на грчките зборови. Претходно таквата можност била исклучена со [[Була|булата]] на Сикст V од 1592 г. На тој начин, Католичката црква не се стреми да воспостави канонски текст „отсега па навек“, оставајќи си го правото да изнесува авторитетно судбено мислење и да ја утврдува автентичноста и усогласеноста на различните варијанти на преводот со [[Свето предание|Светото предание]]. Во 2001 г., Дикастеријата за богослужба и дисциплина на тајните издала инструкција ''Liturgiam authenticam'', во која било потврдено дека латинските литургиски текстови и понатаму остануваат нормативни за целата Католичка црква, и токму кон нив треба да се ориентираат сите преводи на националните јазици.<ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |title=Liturgiam authenticam |publisher=Congregation for Divine Worship and The Discipline of the Sacraments |access-date=2015-01-27 |lang=en |archive-date=2017-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226043134/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |url-status=live }}</ref> Новата Вулгата содржи 46 книги од Стариот завет и 27 книги од Новиот завет. Во неа влегуваат сите книги од Синодалниот превод на Библијата, освен Втората и Третата книга на Езра, како и Третата книга Макавејска. Посланието на Еремија влегува како шесто поглавје во Книгата на Варух.<ref>{{Cite web |url=http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |title=Nova Vulgata. Vetus Testamentum. Bibleorum Sacrorum Editio. |access-date=2022-06-26 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207161616/http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.thelatinlibrary.com/bible.html Целосниот текст на Вулгатата, со предговор од Јероним] (латински) * [https://www.vatican.va/latin/latin_bible.html Biblia Sacra. Nova Vulgata] [[Категорија:Јероним Стридонски]] [[Категорија:Западно христијанство]] sz8e82jf7hrjs9zvpsot526r6fwrwlx 5649766 5649763 2026-10-25T17:03:13Z Andrew012p 85224 /* Нова Вулгата */ 5649766 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга | name = Вулгата | title_orig = Biblia Vulgata | orig_lang_code = la | image = Gutenberg bible Old Testament Epistle of St Jerome.jpg | caption = Посланието на Св. Јероним што ја отвора [[Гутенбергова Библија|Гутенберговата библија]] — првото печатено издание на Вулгата. Од збирката на Центарот „Хари Ренсом“, Тексашки универзитет во Остин | language = [[Латински јазик|латински]] | translator = [[Јероним Стридонски|Свети Јероним]] | preceded_by = [[Vetus Latina]] }} '''Вулгата''' ({{langx|la|Biblia Vulgata}} — „Општоприфатена Библија“) — латински превод на [[Библија|Библијата]], заснован на делото на Свети [[Јероним Стридонски]]. На претходните (пред Вулгатата) латински преводи на Библијата им е доделен називот ''[[Vetus Latina]]'' („Старолатински“ преводи, познати и како ''Itala''). Од XVI век, Вулгатата е официјална латинска Библија на [[Католичка црква|Католичката црква]]. Поради огромниот број меѓусебно неусогласени ракописи на Библијата, папата [[Папа Дамас I|Дамас I]] во 380-тите години наредил да се среди латинскиот превод, чија работа траела најмалку до смртта на Јероним во 420 г. Иако овој превод станал нормативен во Римската црква, старолатинските верзии активно се користеле и препишувале сѐ до XII—XIII век.{{sfn|Мецгер|2004|с=354}} Терминот „Вулгата“ се појавил во доцниот [[среден век]]; по сѐ изгледа, за првпат го употребил Јакоб Фабер.{{sfn|Мецгер|2004|с=355}} Уште во IX век текстот на Вулгатата претрпел изопачувања ([[Скрипториум|скрипториумите]] не успевале да произведат доволен број копии од авторитетните ракописи), па се јавила потреба од создавање еднообразна редакција, со која се зафатиле [[Алкуин]] и [[Теодулф]]. Како и да е, Алкуин решавал практична задача за создавање стандарден текст за манастирите и училиштата во [[Франкија|Франкската Држава]], додека Теодулф станал претходник на современите методи на критичкото библиско издание.{{sfn|Мецгер|2004|с=369}} Во XIII век повторно се појавила потреба од целосно и систематично очистување на латинската Вулгата од грешки и изопачувања, за што се зафатиле цели заедници научници, особено од [[Париски универзитет|Парискиот универзитет]]. Вкупно во периодот од V до XV век се зачувани повеќе од 10.000 ракописи на Вулгатата, во кои се претставени околу 300 варијанти на распоредот на библиските книги и мноштво други разлики. Текстот на Вулгатата бил отпечатен од германскиот печатар [[Јоханес Гутенберг]] во неговата прва [[Гутенбергова Библија|печатена книга]] во 1456 г. Првото критичко издание на Вулгатата било објавено во 1528 г. во Франција од Робер Етјен. Во 1546 г., на Тридентскиот собор официјално бил признаен авторитетот на Вулгатата и била донесена одлука за изданија ''quam datissime'' (односно, колку што е можно поблиску до оригиналот, без грешки). Дотогаш биле објавени повеќе од 150 изданија на Вулгатата со најразличен квалитет. Папата [[Папа Сикст V|Сикст V]] во 1585 г. назначил авторитетна комисија за примерно издание и самиот учествувал во неа. Сикстинското издание на Вулгатата излегло во 1590 г., но по смртта на папата било повлечено. Официјална латинска Библија на Римокатоличката црква станала „Климентовата Вулгата“, првпат објавена во 1592 г. Најцелосното критичко издание на Новиот завет на Вулгатата, кое ги зема предвид сите познати ракописи до тој миг, е Оксфордското издание, започнато од Џон Вордсворт, епископ на Солсбери, кој се обидел да го обнови првобитниот текст на преводот на Јероним. Неговата публикација траела 65 години (од 1889 до 1954 г.). Во 1969 г., Виртембершкото библиско општество го објавило критичкото издание на Вулгатата (т.н. Штутгартско издание), спроведено од католички и протестантски научници. Интерпункцијата во него е изоставена, а соодветно на тоа и издвојувањето на стиховите со големи букви. Папата [[Папа Пиј X|Пиј X]] во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да преземе ново истражување на древните ракописи на Вулгатата и да го обнови текстот на Јероним во колку што е можно поподрагоцен и почесен облик, за да се замени Климентовото издание, кое било прогласено за недоволно задоволително. За таа цел, во 1914 г. била создадена Комисијата за Вулгатата. Во периодот 1926–1995 г. бил објавен целосниот [[Стар завет]], но практичната потреба од ова издание исчезнала уште во средината на векот. По Вториот ватикански собор започнало издавањето на „Новата Вулгата“ (''Nova vulgata bibliorum sacrorum editio''),{{Премин|Нова Вулгата}} наменета за употреба во реформираниот литургиски ред и за пресликување на достигнувањата на современата [[Текстологија|текстологија]]. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно (''editio typica'') од папата [[Јован Павле II]] во 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло од печат второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени измени заради постигнување поголема јасност и поголема усогласеност на текстот.{{sfn|Clifford|2001|p=197—202}} == Нова Вулгата == === Бенедиктинско издание === [[Податотека:Prologus Ioanni - Vulgata Clementina (Verlag Friedrich Pustet, 1922, p. 197).jpg|мини|[[Евангелие по Јован]] во Климентовото издание под уредништво на Михаел Хетценауер, том 5, Регенсбург, 1922 г.]]На преминот од XIX кон XX век, брзиот развој на методите на научната критика на текстот, откривањето нови [[Ракопис|ракописи]] и успесите на протестантските [[Богословие|богослови]] и текстолози довеле до тоа и во Католичката црква да се јави свест за потребата од создавање нов библиски превод на латински јазик, а не само од ревидирање на Климентовата.<ref>{{cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |title=Revision of Vulgate |publisher=New Advent |access-date=2015-01-27 |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216033826/http://www.newadvent.org/cathen/15515b.htm |url-status=live }}</ref> Во оваа ситуација, папата [[Папа Пиј X|Пиј X]], официјално осудувајќи го модернизмот, во 1907 г. му наложил на [[Бенедиктинци|Бенедиктинскиот ред]] да ги бара неистражените ракописи и да го воспостави првобитниот текст на Свети Јероним во колку што е можно почист облик. Со ''[[Motu proprio]]'' од 23 ноември 1914 г. била создадена меѓународна комисија за реализација на ова издание — ''Pontifica Commissio Vulgatae Bibliorum editione''.<ref>{{cite web |url=http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |title=Consilium a Decessore, Motu Proprio, De Pontificia Commissione Vulgatae versioni Bibliorum emendandae, d. 23 m. Novembris a. 1914, Benedictus PP. XV |publisher=Libreria Editrice Vaticana |access-date=2015-01-31 |lang=la |archive-date=2015-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150131151538/http://w2.vatican.va/content/benedict-xv/la/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19141123_consilium-a-decessore.html |url-status=live }}</ref> Комисијата започнала со фотокопирање и издавање на најавторитетните италијански и шпански ракописи. Од 1933 г., Комисијата била сместена во новоосновата Опатија на Св. Јероним во Рим; нејзин прв старешина и раководител на комисијата бил Анри Кентен (1872 — 1935). Во периодот од 1926 до 1969 г. биле објавени неколку старозаветни книги. Бидејќи од 1960-тите години ова издание повеќе не било потребно како официјално, во 1984 г. дејноста на комисијата била згасната, меѓутоа мал состав од монаси истражувачи целосно го завршил изданието на Стариот завет до 1995 г.<ref>{{cite web|url=http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|title=Epistula Ioannis Pauli PP. II Vincentio Truijen O. S. B. Abbati Claravallensi De Pontificia Commissione Vulgatae editioni recognoscendae atque emendandae|publisher=Libreria Editrice Vaticana|access-date=2015-01-31|lang=la|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131131953/http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/letters/1984/documents/hf_jp-ii_let_19840115_truijen.html|url-status=live}}</ref> Посебна практична важност во XX век добило прашањето за новиот превод на Псалтирот — се менувал циклусот на богослужението, а многу од текстовите што се користеле во него не се одликувале со јасност и пристапност. Папата [[Папа Пиј XII|Пиј XII]], земајќи ги предвид бројните желби на епископите од целиот свет, им наложил на професорите од Понтификалниот библиски институт да подготват нов превод на Псалтирот што ќе одговара на современото ниво на развој на науката. Со апостолското писмо ''motu proprio'' ''in cotidanis precibus'' („по сопствена иницијатива на папата“) од 24 март 1945 г., новиот превод ја заменил галиканската Псалтир во Римскиот бревијар. === ''Nova Vulgata'' === Вториот ватикански собор му посветил внимание на усовршувањето на новиот превод на Псалтирот на латински јазик. Папата Павле VI уште за време на работата на соборот создал совет на стручњаци од пет члена за да ја изврши соборната конституција ''[[Sacrosanctum Concilium]]'' за светите литургии во врска со поправањето на преводот на Псалтирот. Подоцна тој донел одлука за ревидирање на целата Вулгата, па на 29 ноември 1965 г., девет дена пред затворањето на соборот, создал посебна понтификална комисија за подготовка на изданието на Новата Вулгата под претседателство на кардиналот Августин Беа, тогашен ректор на Библискиот институт во Рим. Во Комисијата бил вклучен и советот за ревизија на Псалтирот. Пред комисијата била поставена исклучително тешка задача: од една страна — да не создава принципиелно нов превод, туку со максимална грижа да се однесува кон текстот на Св. Јероним, не заборавајќи дека овој текст е осветен од светоотечката традиција и вековната литургиска практика. Од друга страна, Новата Вулгата морала да одговара на барањата на современата текстологија и соодветните авторитетни ракописи, задржувајќи го притоа јазикот во духот на библиската христијанска латиница. [[Податотека:Nova Vulgata 2.jpg|мини|Насловна страница на второто меродавно издание, 1986 г.|лево]]Новата верзија на Вулгатата се создавала 14 години, а резултатите од работата се издавале во посебни книги. Ревидираниот Псалтир излегол на 10 август 1969 г., а во 1970 г. влегол во реформираниот Бревијар ([[Литургија на часовите]]), заменувајќи ја верзијата од 1945 г. Целосниот Нов завет бил објавен во три тома во 1970–1971 г. Целиот текст на Библијата излегол во еден том во 1979 г. и го добил името „Нова Вулгата“. Изданието било одобрено и прогласено за меродавно од папата [[Јован Павле II]] во истата 1979 г. и станало нов официјален текст на Библијата прифатен во Католичката црква. Во 1986 г. излегло второто меродавно издание на Новата Вулгата, во кое биле внесени одредени промени со цел да се постигне поголема јасност и усогласеност на текстот. Овој текст бил високо оценет од специјалистите во областа на библиската текстологија; имено, К. Аланд ја ставил токму Новата Вулгата како основа за грчко-латинското издание на Новиот завет бидејќи таа е максимално приближена до буквата на грчкиот текст. Касо основа за преводот на Стариот завет било земено критичкото издание на масоретскиот текст, како и критичкото издание на [[Септуагинта|Септуагинтата]]. Покрај тоа, биле користени арамејскиот и сирискиот превод, како и преводите на Аквила, Симах и Теодулф. Како основа за Книгата на Премудроста на Исуса, синот Сирахов бил земен старолатинскиот текст како најблизок до првобитниот, кој не можел да се возобнови. Книгата на пророкот Исаија била дотерана во согласност со два [[Свитоци од Мртвото Море|кумрански ракописи]] (1QIsa и 1QIsb), бидејќи било признато дека Септуагинтата во оваа книга премногу слободно ги пренесува пророчките текстови. Како еталон за морфологијата, синтаксата и стилот за Новата Вулгата била прифатена ранохристијанската латиница. Како и кај Јероним, преводот не се стреми кон целосно усогласување со нормите на [[Класичен латински јазик|класичниот латински јазик]]; во него се дозволени синтаксички конструкции што авторите од класичната епоха ги избегнувале. На пример, ова се однесува на употребата на ''quod'' (или ''quia/quoniam'') по ''verba sentiendi et dicendi'' наместо акузатив со инфинитив, како и посебната употреба на личните заменки, предлози и сврзници својствени за христијанската латиница. Евангелијата биле ревидирани за да се постигне максимално приближување кон грчкиот оригинал. Комисијата се откажала од методот на Св. Јероним, кој во текстот на Евангелијата оставал зборови и изрази својствени за латинскиот јазик, иако тие отстапувале од буквата и стилот на грчкиот оригинал. Напротив, комисијата сакала да постигне латинскиот текст да претставува одраз на грчкиот, со пренесување на историските и теолошките одлики на стилот на секој евангелист. Било одлучено да се задржи вообичаената орфографија во црковната латиница, додека интерпункцијата требало да помага во читањето и преводот. Во официјалното издание на Новата Вулгата, заедно со главниот текст, приложен е и критички апарат што ги посочува најважните разлики во читањата и можностите за превод на грчките зборови. Претходно таквата можност била исклучена со [[Була|булата]] на Сикст V од 1592 г. На тој начин, Католичката црква не се стреми да воспостави канонски текст „отсега па навек“, оставајќи си го правото да изнесува авторитетно судбено мислење и да ја утврдува автентичноста и усогласеноста на различните варијанти на преводот со [[Свето предание|Светото предание]]. Во 2001 г., Дикастеријата за богослужба и дисциплина на тајните издала инструкција ''Liturgiam authenticam'', во која било потврдено дека латинските литургиски текстови и понатаму остануваат нормативни за целата Католичка црква, и токму кон нив треба да се ориентираат сите преводи на националните јазици.<ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |title=Liturgiam authenticam |publisher=Congregation for Divine Worship and The Discipline of the Sacraments |access-date=2015-01-27 |lang=en |archive-date=2017-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226043134/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20010507_liturgiam-authenticam_en.html |url-status=live }}</ref> Новата Вулгата содржи 46 книги од Стариот завет и 27 книги од Новиот завет. Во неа влегуваат сите книги од Синодалниот превод на Библијата, освен Втората и Третата книга на Езра, како и Третата книга Макавејска. Посланието на Еремија влегува како шесто поглавје во Книгата на Варух.<ref>{{Cite web |url=http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |title=Nova Vulgata. Vetus Testamentum. Bibleorum Sacrorum Editio. |access-date=2022-06-26 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207161616/http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vetus-testamentum_lt.html |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.thelatinlibrary.com/bible.html Целосниот текст на Вулгатата, со предговор од Јероним] (латински) * [https://www.vatican.va/latin/latin_bible.html Biblia Sacra. Nova Vulgata] [[Категорија:Јероним Стридонски]] [[Категорија:Западно христијанство]] hicj76dowu3auekt7aad46wl9utoobg 1 1406478 5649753 2026-10-25T16:30:10Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649753 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 6 1406479 5649754 2026-10-25T16:31:20Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = Nova Vulgata Bibliorum Sacrorum Editio Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II ratione habita, iussu Pauli PP. VI recognita, auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgata |Извор = http://sanctus.com.pl/okno/7746/10077 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Вулгата |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5649754 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = Nova Vulgata Bibliorum Sacrorum Editio Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II ratione habita, iussu Pauli PP. VI recognita, auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgata |Извор = http://sanctus.com.pl/okno/7746/10077 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Вулгата |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Праведна употреба во}} 5039aaotg9msdsokb155hi8h63rx85w 5649755 5649754 2026-10-25T16:31:29Z Andrew012p 85224 /* Опис */ 5649755 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = Nova Vulgata Bibliorum Sacrorum Editio Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II ratione habita, iussu Pauli PP. VI recognita, auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgata |Извор = http://sanctus.com.pl/okno/7746/10077 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Вулгата |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Праведна употреба во|Вулгата}} mz3bsxvqggdbeziihi9wnopsdj2unnz 0 1406480 5649768 2026-10-25T17:23:24Z ForestShutter 126802 Нова статија 5649768 wikitext text/x-wiki {{Short description|Роман од 1990 година на Тери Прачет и Нил Гејман}} {{Инфокутија за книга | name = Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер | image = [[Податотека:Goodomenscover.jpg|200px]] | caption = Корица на првото издание | author = [[Тери Прачет]]<br />[[Нил Гејман]] | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = хорор, фантастика, комедија, апокалиптична фикција, натприродна фикција, темна фантастика | publisher = [[Голанц]] (Обединето Кралство)<br />[[Воркман]] (САД) | release_date = 10 мај 1990 | pages = 288 | isbn = 0-575-04800-X }} '''„Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер“''' е роман од 1990 година, напишан од англиските автори [[Тери Прачет]] и [[Нил Гејман]].<ref name="WWE-1991">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1991|access-date=19 October 2018|work=Worlds Without End|title=1991 Award Winners & Nominees}}</ref><ref name="FantLab2012">{{Наведена книга|url=https://fantlab.ru/award86|access-date=19 October 2018|publisher=FantLab|title=Книга года по версии Фантлаба|trans-title=2012 FantLab's Book of the Year}}</ref> Книгата е комедија за раѓањето на синот на Сатаната и за доаѓањето на Судниот ден. Основната замисла е слична на онаа во натприродниот хорор-филм „Предзнак“ (1976) на [[Ричард Донер]], при што главниот лик, Адам Јанг, е комична верзија на Дејмиен, злобното дете Антихрист од филмот. [[Ангел]]от Азирафел и демонот Кроули се обидуваат да го саботираат доаѓањето на крајот на светот, бидејќи се навикнале на својот удобен живот во Англија. Едно од споредните дејства вклучува замена на бебињата во малата селска болница на денот на раѓањето и растењето на [[Антихрист]]от Адам, кој по грешка израснува со погрешно семејство, во село во погрешна земја. Друга споредна приказна го опфаќа повикувањето на [[Четирите јавачи на Апокалипсата]]. Во 2003 година романот бил на 68. место во анкетата „[[Големото читање]]“ на [[Би-би-си]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100_2.shtml|publisher=BBC|date=April 2003|access-date=19 October 2018|title=The Big Read Top 100}}</ref> == Содржина == Азирафел, ангел (првично чувар на Источната порта на [[Едем]]), и Кроули, демон (првично [[змија во Библијата|змијата]] што ја ставила [[Ева]] во искушение), живеат на Земјата уште од нејзиното создавање. Низ милениумите, тие развиле необично пријателство и го засакале човештвото. Една ноќ, силите на [[пекол]]от му го предаваат новороденото бебе Антихрист на Кроули, со упатство да го замени со синот на еден американски дипломат кој е на служба во Британија. Кроули сфаќа дека ова значи доаѓање на [[Апокалипса]]та и го убедува Азирафел да му помогне да ја спречат. Заедно одлучуваат да влијаат врз воспитувањето на Антихристот, преправајќи се дека се дадилка и градинар, со цел детето никогаш да не може вистински да се одлучи помеѓу Доброто и Злото. Меѓутоа, поради неколку недоразбирања во болницата, вистинскиот Антихрист е друго момче, Адам Јанг, кое незабележано расте во идиличното Лоуер Тадфилд во [[Оксфордшир]], заедно со тројцата блиски пријатели – Пепер, Венслидејл и Брајан. Како што се приближува претскажаниот крај на светот, Адам почнува несвесно да ги користи своите моќи за менување на реалноста, прекројувајќи го светот според неговата визија за тоа како треба да изгледаат нештата. На пример, ја издигнува изгубената копнена маса [[Атлантида]] откако за неа прочитал во списание за теории на заговор, повикува [[НЛО]] по еден разговор за вонземјани со пријателите и прави Амазонската прашума да ја поврати земјата изгубена поради урбаниот развој. Во меѓувреме, се собираат Четирите јавачи на Апокалипсата: Војна (воена дописничка), Глад (нутриционист и тајкун за брза храна), Загадување (бидејќи Чума заминал во пензија по откривањето на [[пеницилин|пеницилинот]]) и Смрт (мотоциклист). Азирафел и Кроули ја сфаќаат својата грешка и почнуваат очајничка потрага по Антихристот. Момчето го бара и Анатема Дивајс, вештерка која се обидува да ја спречи Апокалипсата, предвидена од нејзиниот предок, вештерката Агнес Натер. Пророштвата на Агнес се совршено точни, но многу од нив се толку загатливи и конкретни што се речиси бескорисни, освен за времето, местото и личноста за кои биле наменети. На Анатема ѝ се придружува Њутн Пулсифер, единствениот нов регрут во [[ловење вештерки|Армијата на ловците на вештерки]] (и потомок на Не-Прави-Прељуба Пулсифер, ловецот на вештерки кој ја запалил Агнес Натер на клада), кој е испратен да ги истражи чудните феномени околу Тадфилд од страна на наредникот Шадвел, единствениот преостанат член на Армијата. Сите, вклучително и [[медиум (спиритизам)|медиумката]] Мадам Трејси, соседка на Шедвел, се собираат во воената база Тадфилд, каде Четирите јавачи, манипулирајќи со компјутерските системи, започнуваат нуклеарна војна што ќе го уништи светот. Сред сè поголемиот хаос, Адам е совладан од визии за величина и се обидува да го подели светот меѓу своите другари. Кога пријателите со ужас реагираат на тоа во што се претвора, Адам се освестува и одлучува да ја спречи Апокалипсата. Тој и неговите пријатели стигнуваат до воената база и совладуваат тројца од Четирите јавачи, а Смртта го прифаќа поразот и исчезнува. Разбеснетиот Сатана почнува да се искачува на Земјата, но Адам, кога слуша дека „доаѓа неговиот татко“, ја искривува реалноста така што пристигнува неговиот човечки татко, а потоа им ги менува сеќавањата на сите присутни за неодамнешните настани. Откако [[Армагедон]]от е спречен, Кроули и Азирафел размислуваат дека тоа можеби било Божјиот план од самиот почеток и претпоставуваат дека вистинскиот апокалиптичен судир ќе биде меѓу човештвото и здружените сили на [[рај]]от и [[Пекол|пеколот]]. Мадам Трејси се мажи за наредникот Шедвел, со што Армијата на ловците на вештерки практично се расформира. Анатема започнува врска со Њутн и добива втора книга со пророштва од Агнес, но одлучува да не ја отвори и наместо тоа ја пали. На крајот, Адам ги користи своите моќи за да ја избегне забраната за излегување од татко му и да украде џеб полн со јаболка од едно старо, искривено дрво. == Ликови == === Натприродни суштества === * Бог – творецот на универзумот и на сè во него. Неизречивото Битие. * Метатрон – Божјиот глас, но и суштество со сопствен идентитет. * Азирафел – еден од двата главни лика во романот, заедно со Кроули. Тој е и трговец со ретки книги. * Кроули – еден од двата главни лика во романот, заедно со Азирафел. Тој е ангел што не толку „паднал“, колку што „лежерно се спуштил надолу“. * Сатана – првобитниот Паднат ангел; го предводел бунтот против рајот и бил одговорен за создавањето на пеколот (како организација, ако не и како место) кога бунтовните ангели биле протерани. * Велзевул – принц на пеколот и водач на неговите сили. * Хастур – војвода на пеколот и многу традиционален демон кој поминува многу малку време на Земјата. * Лигур – друг војвода на пеколот. Лигур е уништен од кофа света вода, поставена над вратата на Кроули како одбрана од него и од Хастур. * Дагон – господар на датотеките и мајстор на мачењата. Дагон стапува во контакт со Кроули преку неговото радио. * Адам Јанг – Антихристот. Противникот, Уништувачот на кралеви, Ангелот на бездната, Големиот ѕвер наречен Змеј, Принцот на овој свет, Таткото на лагите, Потомокот на Сатаната, Господарот на темнината. Водачот на дружината „Тие“. === Луѓе === * Агнес Натер – вештерка од 17 век. Ја напишала книгата „Точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер“. * Анатема Дивајс – практична окултистка, потомство на Агнес. * Њутн Пулсифер – службеник за плати што станува редов во Армијата на ловците на вештерки. * Шедвел – последниот преостанат наредник на Армијата на ловците на вештерки, кој го ангажира Њутн. * Мадам Трејси – нашминкана Језавела и медиумка. * Пепер (Пипин Галадриел Мунчајлд) – член на групата „Тие“. * Брајан – член на групата „Тие“. * Венслидејл – член на групата „Тие“. * Ворлок Даулинг – момче за кое Азирафел и Кроули мислат дека е Антихристот, поради недоразбирањето. * Не-Прави-Прељуба Пулсифер – предок на Њутн и ловец на вештерки што ја запалил Агнес. * Сестра Мери Брборлива – сатанистичка калуѓерка од Брборливиот ред на света Берил. Таа не успева правилно да ја изврши замената на Антихристот со човечко бебе. * Господин Јанг – „татко“ на Адам. * Господин Тајлер – претседател на Здружението на жителите. * Курир на „Интернешнал експрес“ – доставувач на „Интернешнал експрес“, кој им носи пратки и пораки на Четирите јавачи. Умира додека му доставува порака на Смрт. === Јавачите на Апокалипсата === * Смрт – водач на Четирите јавачи и единствениот што не е совладан. Тој е насекаде. * Војна (Кармин Цујгибер) – Нејзиниот предмет на моќ е пламениот меч што Бог некогаш му го дал на Азирафел. * Глад (д-р Рејвен Сејбл) – Неговиот моќен предмет е вага. * Чума – поранешен јавач. Се повлекол во 1936 година, мрморејќи нешто за пеницилинот. * Загадување (Креден) – замена за Чумата. Нивниот моќен предмет е сребрена круна што од допирот потемнува. == Развој == === Потекло и авторство === [[File:DreamHaven Good Omens signing.jpg|мини|десно|[[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] потпишуваат книги на првото американско издание на „Добри предзнаци“ во книжарницата „Дримхејвен букс“ во Минеаполис, во септември 1990 година.]] [[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] се познавале од 1985 година. Гејман, охрабрен од успехот со пишувањето на биографијата за [[Даглас Адамс]] („Не паничи: Даглас Адамс и „Автостоперски водич низ галаксијата““) и набљудувајќи ја работата на Адамс одблизу, одлучил да се обиде да напише роман и испратил текст на неколку пријатели, меѓу нив и на Прачет, за мислење. Прачет позитивно одговорил осум месеци подоцна.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=D8UU-F1Yorg Douglas Adams and Immortality]." 13th Douglas Adams Memorial Lecture delivered by Neil Gaiman to the Royal Geographical Society. 3 March 2015.</ref> Според Гејман, книгата ја почнал како пародија на книгите за „Вилијам“ од [[Ричмал Кромптон]], со наслов „Вилијам Антихристот“, но таа ја надминала првобитната замисла.<ref>An afterword to the book; e.g., in the Harper paperback edition, {{ISBN|0-06-085397-2}}, p. 377.</ref> Идејата за заеднички роман била нивна, а не на издавачот.<ref name=words-from-the-master>{{Наведена мрежна страница|website=The Annotated Pratchett File|access-date=19 October 2018|first=Leo|last=Breebaart|title=Words from the Master|url=https://www.lspace.org/books/apf/words-from-the-master.html}}</ref> Гејман изјавил: <blockquote>Двајцата живеевме во Англија кога ја пишувавме. Колку што можам да претпоставам, иако ниту еден од нас никогаш точно не изброја, Тери веројатно напиша околу 60.000 „сурови“ зборови, а јас околу 45.000 зборови од „Добри предзнаци“. Главно, Тери презеде повеќе од дејството со Адам и дружината „Тие“, а јас пишував делови што беа малку попериферни за приказната. Но, тоа брзо се промени и при крајот ги разменивме ликовите така што до крајот и двајцата пишувавме за сите. Покрај тоа, си ги преправавме и дополнувавме деловите со фусноти еден на друг додека работевме, ги засукавме ракавите за да ја претвориме првата верзија во втора (што беше прилично многу текст) и, на крајот, ниту еден од нас не беше сосема сигурен кој што напишал. Дејството го смислувавме во долги секојдневни телефонски разговори и си праќавме [[дискета|дискети]] преку пошта (во 1988 година, кога дискетите навистина беа прилично флексибилни).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/2006/05/several-days-of-unposted-mailbag.html|website=NeilGaiman.com|date=4 May 2006|access-date=19 October 2018|title=Several days of unposted mailbag...}}</ref></blockquote> Прачет изјавил: <blockquote>Беше прилично лесно да се следи поради начинот на кој си праќавме дискети еден на друг, а бидејќи јас бев чувар на Официјалната главна копија, можам да кажам дека напишав малку повеќе од две третини од книгата. Сепак, се слушавме по телефон секој ден, барем по еднаш. Ако добиеш идеја за време на заеднички разговор, чија е идејата? Ако едниот отиде и напише 2.000 зборови по 30 минути разговор на телефон, каков точно процес се случува? Јас го завршив поголемиот дел од физичкото пишување бидејќи: # Морав. Нил мораше да го продолжи со „[[Песочниот човек]]“, а јас можев да се одморам од „[[Свет на дискот|Светот на дискот]]“; # Некој мора да биде главен уредник и да го направи целото спојување, пополнување и кратење, и како што реков претходно, тоа бев јас по заеднички договор — да беше ова графички роман, Нил ќе ја имаше таа улога од истите причини; # Себичен сум и се обидував да пишувам побрзо за да стигнам до добрите делови пред Нил. На почетокот јас го пишував поголемиот дел од Адам и „Тие“, а Нил поголемиот дел од Четирите јавачи, а сè друго го правеше кој ќе стигнеше – до крајот големи делови беа напишани од хибридно суштество наречено Тери-и-Нил, без оглед кој всушност удираше по копчињата на тастатурата. Со договор ми е дозволено да кажам дека Агнес Натер, нејзиниот живот и смрт, беа целосно и сосема мои. А Нил гордо ја презема одговорноста за црвите. Нил имаше големо влијание врз почетните сцени, а јас врз завршницата. На крајот, ова беше книга направена од двајца, кои подеднакво ги поделија парите, ја направија за забава и и не би го повториле тоа ни за сите пари на светот.<ref name=words-from-the-master/></blockquote> === Меѓународни изданија === Американското издание на „Добри предзнаци“ содржело бројни измени на текстот. Најзначајната промена е додавање на дополнителен дел од 700 зборови непосредно пред крајот, што опишува што се случило со ликот Ворлок, синот на американскиот дипломат, кој бил заменет со Адам.<ref name="lspace annotations">{{Наведена мрежна страница|access-date=19 October 2018|website=The Annotated Pratchett File|title=Good Omens|url=http://www.au.lspace.org/books/apf/good-omens.html|last1=Breebaart|last2=Kew|first1=Leo|first2=Mike}}</ref> Американското издание додава и бројни фусноти што ги нема во британските изданија. Холандскиот превод на „Добри предзнаци“ содржи предговор од преведувачот, во кој тој тврди дека не се додадени дополнителни фусноти за да се објаснат работи што можеби не се јасни за современата публика, а сепак предговорот е придружен со фусноти што ги објаснуваат зборовите „предзнак“ и „Кроули“. Во францускиот превод некои ликови добиле имиња што звучат француски. Агнес Натер станала Ањес Барж („барж“ на француски значи „луда“), а Анатема Дивајс станала Анатем Бидил („бидил“ значи „направа“). Кроули станал Рампа (како што англиското ''„Crawly“'' премина во ''„Crowley“'', така француското ''„Rampant“'' стана ''„Rampa“''), по познатиот автор на „Третото око“, [[Лобсанг Рампа|Т. Л. Рампа]]. Францускиот издавач на „Добри предзнаци“ (''J'ai Lu'') бил и францускиот издавач на книгите на Т. Л. Рампа. Во чешката верзија се преведени и имињата на Агнес, Анатема, сатанистичките калуѓерки, Пепер и некои споредни ликови. Книгата содржи многу дополнителни фусноти што објаснуваат изрази преведени побуквално од вообичаеното и додаваат нови шеги. На пример, јазичната шега која се заснова на фонетската сличност меѓу зборовите окултист — лице што се занимава со [[окултизам]] и окулист — [[Офталмологија|очен лекар]]. Кога Анатема се среќава со Адам и му кажува дека е окултистка, таа додава: „Си помисли: ‚Со очите ми е сè во ред, не треба да се прегледуваат‘, нели?“, придружено со фуснота: „На оние што ја разбраа поентата, честитки. На оние на кои им требаше колку и на мене: според речникот, ‚окулист‘ е прилично застарен збор за офталмолог.“ === Историски и книжевни инспирации === Имињата на Агнес Натер и нејзиниот потомок Анатема Дивајс се инспирирани од две жртви на [[Судења на вештерките од Пендл|судењата на вештерките од Пендл]] од 1612 година, [[Алис Натер (наводна вештерка)|Алис Натер]] и Елизабет Дивајс. Гејман го потврди ова оддавање почит во објава на Твитер во 2016 година.<ref name=GaimanTweet2016>{{cite tweet|last=Gaiman|first=Neil|author-link=Neil Gaiman|user=neilhimself|number=760904314680438784|date=2016-08-03|title=Oddly, no. It (and Agnes's surname) come from the names of Pendle witches. https://en.wikipedia.org/wiki/Pendle_witches|access-date=2020-09-04}}</ref><ref name=Telegraph2020>{{Наведени вести|last=Chivers|first=Tom|date=2020-01-15|title=Good Omens: How Terry Pratchett and Neil Gaiman's friendship inspired their comic masterpiece|url=https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/good-omens-terry-pratchett-neil-gaimans-friendship-inspired/|work=The Daily Telegraph|location=London|access-date=2020-09-01}}</ref> Книгата е инспирирана и од делови од „[[Откровение на Јован]]“.<ref>{{Наведено списание|last=Clemons|first=Amy Lea|date=2017|title=Adapting Revelation: Good Omens as Comic Corrective|url=https://www.jstor.org/stable/26390195?seq=2|journal=Journal of the Fantastic in the Arts|volume=28|issue=1 (98)|pages=86–101|jstor=26390195|issn=0897-0521}}</ref> == Прием кај публиката и критиката == Според Гејман, никој не се појавил на едно од првите потпишувања книги во Менхетен.<ref>{{Наведени вести|author=<!--not stated-->|date=7 December 2022|title='Join the club': Stephen King, Margaret Atwood and more reassure debut author after lonely book launch|url=https://www.theguardian.com/books/2022/dec/07/join-the-club-stephen-king-margaret-atwood-and-more-reassure-debut-author-after-lonely-book-launch|access-date=7 December 2022}}</ref><ref>{{cite tweet||user=neilhimself|number=1599776707392679936|title=Terry Pratchett and I did a signing in Manhattan for Good Omens that nobody came to at all. So you are two up on us.}}</ref> Списанието „Киркус ривјуз“ го нарекол романот „хумористично дрзок“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=GOOD OMENS {{!}} Kirkus Reviews|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/neil-gaiman/good-omens/|website=Kirkus Reviews|access-date=17 June 2024|language=en|date=29 September 1990}}</ref> Добил позитивна рецензија од „Лајбрери џурнал“, кој го нарекол „некултурно смешен и неочекувано мудар“.<ref>{{Наведено списание|last1=Cassada|first1=Jackie|title=Good Omens: The Nice and Accurate Prophecies of Agnes Nutter Witch. Review|journal=Library Journal|date=15 September 1990}}</ref> [[Џо Квинан (автор)|Џо Квинан]], во негативна рецензија за „[[Њујорк тајмс]]“, напишал дека „Добри предзнаци“ е „искуство што ќе го убеди дури и најголемиот англофил дека британската читачка публика е исто толку интелектуално мрзлива колку и американската“, критикувајќи го хуморот во романот.<ref>{{Наведени вести|last1=Queenan|first1=Joe|title=The Four Bikers of the Apocalypse|url=https://www.nytimes.com/1990/10/07/books/the-four-bikers-of-the-apocalypse.html|access-date=17 June 2024|work=The New York Times|date=7 October 1990}}</ref> Книгата ги добила следните номинации и награди: * Номинација за [[Светска награда за фантастика]] за најдобар роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Номинација за [[Награда Локус]] за најдобар фантастичен роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Специјална награда на „[[Мир фантастики]]“ за „најочекувана книга“, 2012 * Победа во анкетата на „[[ФантЛаб]]“ за „најдобар преведен роман“, 2012<ref name="FantLab2012"/> == План за продолжение == Во 1989 година, една година пред да биде објавен завршениот роман, Гејман и Прачет го посетиле САД на Светската конвенција за фантастика во Сиетл и делеле хотелска соба за да заштедат. Не можејќи да спијат ноќе поради временската разлика и без друга тема за разговор, почнале да го осмислуваат продолжението на „Добри предзнаци“.<ref>[https://journal.neilgaiman.com/2021/06/really-bloody-excellent-omens.html Really bloody excellent omens... – Neil Gaiman's Journal]</ref> Наслов на продолжението требало да биде „668 – Соседот на ѕверот“, но откако Гејман се преселил во САД, Прачет изразил сомнеж дека продолжението ќе биде напишано.<ref name="lspace annotations"/> Гејман подоцна го потврдил тоа во едно од своите есеи, „Тери Прачет: ода“. [[Ријана Прачет]] посочила дека нејзиниот татко повторно разговарал со Гејман за идејата за продолжение во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Rhianna Pratchett (@rhi.bsky.social)|url=https://bsky.app/profile/rhi.bsky.social/post/3lhf6bq4bcr2h|website=Bluesky Social|date=4 February 2025}}</ref> Тери Прачет починал во 2015 година. Во 2017 година, како дел од снимањето на [[Добри предзнаци (телевизиска серија)|телевизиската серија заснована на книгата]], Гејман открил дека тој и Прачет направиле одредено планирање за продолжението, меѓу другото и дека „во продолжението би имало многу ангели“, меѓу нив [[Гаврил]], кој во „Добри предзнаци“ е само накратко споменат, но во телевизиската серија е позабележлив.<ref name="radiotimes">{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|last=Allen|language=en|title=Jon Hamm joins David Tennant and Michael Sheen in Neil Gaiman's Good Omens|url=https://www.radiotimes.com/news/tv/2017-10-02/jon-hamm-joins-david-tennant-and-michael-sheen-in-neil-gaimans-good-omens/|work=Radio Times|date=2 December 2017|first=Ben}}</ref> На прашањето дали има планови да издаде продолжение или да го задржи делото како самостојно, Гејман открил дека постои готова приказна што Прачет сакал да ја види објавена, но нејзиното реализирање зависи од одредени фактори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://neil-gaiman.tumblr.com/post/187820251316/hello-mr-gaiman-i-have-two-questions-to-ask-of|title=speakingtothecosmos asked: Hello Mr. Gaiman! I have two questions to ask of you: 1. What's the show playing on the TV when Crowley meets up with Mr Shadwell to talk about finding Adam for the first time? 2. Do you plan on releasing a sequel for Good Omens or are you going to keep it as it is in Terry Pratchetts honour?|last=Gaiman|first=Neil|date=2019-09-19|website=Neil Gaiman Tumblr|language=en|access-date=2019-09-21}}</ref> == Во други медиуми == === Филм === Бил планиран филм во режија на [[Тери Гилијам]]. Во 2002 година Гилијам сè уште се надевал дека ќе го снима филмот според веќе завршеното сценарио,<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Dreams: the Terry Gilliam Fanzine|access-date=19 October 2018|editor-last=Stubbs|title=Good Omens, by Terry Gilliam|url=http://www.smart.co.uk/dreams/gofact.htm|editor-first=Phil}}</ref> но до 2006 година се чинело дека проектот пропаднал. Финансирањето доцнело, а Гилијам се префрлил на други проекти. Имало гласина дека [[Џони Деп]] првично бил избран за Кроули, а [[Робин Вилијамс]] за Азирафел. Сепак, Гејман на својата страница рекол: „Робин работел со Тери Гилијам и порано, се разбира, најпознато во „[[Кралот рибар]]“. Но немам поим за изборот на актерите за „Добри предзнаци“ (освен за Шедвел. Тери ми кажа кого сака за Шедвел. Веднаш го заборавив името, но можам да ве уверам дека не беше Робин Вилијамс).“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.neilgaiman.com/p/FAQs|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman – FAQs}}</ref> Според интервју од мај 2006 година на фестивалот „Хеј“ на „[[Гардијан]]“, Гилијам сè уште се надевал дека филмот ќе се реализира. Гејман во интервју за „[[Емпајр (филмско списание)|Емпајр]]“ во 2013 година потврдил дека поголемиот дел од средствата за филмот биле обезбедени во 2002 година, но проектот не можел да ги привлече почетните средства за да започне продукцијата. Дури и во 2008 година Гилијам сè уште бил со надеж за проектот. „[[Ѕвездена прашина (филм од 2007)|Ѕвездена прашина]]“ (според неговиот роман со истиот наслов) и „[[Беовулф (филм од 2007)|Беовулф]]“ на Гејман биле успешни како филмови во 2007 година, што дало подобра шанса на адаптацијата на „Добри предзнаци“. Цитат од Гилијам од интервју за „Емпајр“ гласи: „И си помислив, со Нил, со „Ѕвездена прашина“ и со „Беовулф“, а има и уште еден – анимиран филм, дело на [[Хенри Селик]] по негово сценарио, „[[Коралина (филм)|Коралина]]“ – мислев, тој е навистина популарен сега, па можеби има шанса. Ова е толку прекрасна книга. И мислам дека и нашето сценарио е прилично добро. Направивме неколку промени. Не бевме толку почитливи кон оригиналниот текст колку што требаше да бидеме. Но, Нил е задоволен од тоа!“<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|first=Olly|last=Richards|title=Gilliam Says He Will Make Don Quixote|url=https://www.empireonline.com/movies/news/gilliam-says-will-make-don-quixote/|magazine=Empire|date=4 January 2008}}</ref> Историјата на овој проект и слични искуства со други дела на Гејман (вклучително и серијата „Песочен човек“) довеле до неговиот циничен поглед кон холивудскиот процес, поглед што повремено излегува на површина на неговиот [[веблог]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman's Journal}}</ref> и во дел од неговата кратка проза. Прачет имал слично мислење и бил цитиран: „Разликата меѓу мене и Нил во ставот кон филмските проекти е што тој не верува дека ќе се случат додека не седне на своето место и не јаде пуканки, а јас воопшто не верувам дека ќе се случат.“<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title="Time is running out": Neil Gaiman on why Radio 4's Good Omens is really for Terry Pratchett|url=https://www.radiotimes.com/news/2014-12-22/time-is-running-out-neil-gaiman-on-why-radio-4s-good-omens-is-really-for-terry-pratchett/|work=RadioTimes.com|date=22 December 2014|first=Stephen|last=Kelly}}</ref> Прачет имал многу слични проблеми со холивудските шефови,<ref name="words-from-the-master" /> но и тој би сакал да го види филмот снимен.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|last=Cain|first=Sian|date=2016-04-15|work=The Guardian|access-date=2019-02-24|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> === Телевизија === {{Главна статија|Добри предзнаци (телевизиска серија)}} Во февруари 2011 година било објавено дека може да се продуцира телевизиска адаптација, а [[Тери Џонс]] и [[Гевин Скот]] биле „во преговори“ за пишување на серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|publisher=Digital Spy|access-date=19 October 2018|last=Jeffery|url-status=dead|title='Good Omens' TV series in development?|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714214053/http://www.digitalspy.com/british-tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|date=8 February 2011|archive-date=14 July 2011|first=Morgan}}</ref> На 19 март 2011 година, Гејман на својата страница објавил дека телевизиска адаптација на неговиот роман „е во подготовка од Тери Џонс“, со врска до страницата на Прачет што ја потврдува веста.<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Neil Gaiman.com|access-date=19 October 2018|first=Neil|last=Gaiman|url-status=dead|title=Points of Departure|url=http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506040746/http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-date=6 May 2011}}</ref> Во август 2012 година, ќерката на Прачет, Ријана Прачет, го објавила основањето на новата продукциска куќа „Наративија“, со планови за проекти меѓу кои и телевизиски филм заснован на „Добри предзнаци“.<ref>{{cite tweet|number=240076457597083648|user=rhipratchett|title=Announcing the birth of Narrativia...|first=Rhianna|last=Pratchett|date=27 August 2012|access-date=9 September 2012}}</ref><ref>{{cite tweet|number=240889587013136384|user=rhipratchett|title=Good Omens will be a TV movie & The Watch is planned as a 13-part TV series|first=Rhianna|last=Pratchett|date=29 August 2012|access-date=19 October 2018}}</ref> Во април 2016 година, Гејман објавил дека ги пишува сценаријата за шестделна телевизиска серија по желба на Прачет, побарана кратко пред неговата смрт.<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|date=15 April 2016|first=Sian|last=Cain|newspaper=The Guardian}}</ref> Во јануари 2017 година, „[[Амазон (компанија)|Амазон]]“ објавил дека Гејман ќе го адаптира романот во „комична апокалиптична“ минисерија, која ќе излезе на „Прајм видео“ во 2019 година. Адаптацијата е шестделна ограничена комична серија за „Амазон“ и [[Би-би-си]], со Гејман како главен продуцент.<ref>{{Наведено списание|journal=Wired.com|access-date=19 October 2018|first=Charley|last=Locke|title=Neil Gaiman's 'Good Omens' Will Bring the Apocalypse to Amazon|url=https://www.wired.com/2017/01/neil-gaimans-necessary-apocalypse-comedy-good-omens-coming-amazon/}}</ref> На 14 август 2017 година, било објавено дека [[Мајкл Шин]] и [[Дејвид Тенант]] ќе ги играат главните улоги на Азирафел и Кроули.<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|last=Otterson|title=Michael Sheen, David Tennant to Star in Neil Gaiman's 'Good Omens' at Amazon|url=https://variety.com/2017/tv/news/neil-gaiman-good-omens-michael-sheen-amazon-1202522663/|magazine=Variety|date=14 August 2017|first=Joe}}</ref> Селото [[Хамблден]] во Бакингемшир е локација за снимање на „Тадфилд“, а „Џасмин котиџ“ се наоѓа северно од селото, на фармата Колстроп. Адаптацијата ја продуцирал [[Би-би-си студиос]] во соработка со „Наративија“ и „Блеик корпорејшн“ на Гејман. Дистрибуцијата ја вршел [[Би-би-си ворлдвајд]]. Сите шест епизоди излегле на 31 мај 2019 година на „Амазон прајм“.<ref name="ReleaseDate">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/02/good-omens-may-31-2019-1202556603/|title='Good Omens' To Launch on Amazon Prime Video on May 31 – TCA|last=White|first=Peter|date=13 February 2019|website=Deadline|language=en|access-date=14 February 2019}}</ref> Во јуни 2021 година „Амазон“ ги обновил „Добри предзнаци“ за втора сезона, со враќање на Шин и Тенант и поголемиот дел од оригиналната екипа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2021/06/good-omens-neil-gaiman-season-2-amazon-renewed-1234783163/|title='Good Omens' Renewed for Season 2 at Amazon|date=29 June 2021}}</ref> а трета и последна сезона била објавена во декември 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2023/tv/news/good-omens-season-3-renewed-final-season-amazon-1235837682/|title='Good Omens' Renewed for Third and Final Season at Amazon|date=14 December 2023}}</ref> Во јули 2024 година, Гејман поднел оставка од својата позиција во серијата по масовните обвинувања за злоупотреба врз жени.<ref name="Departure">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/tv/david-tennant-talks-neil-gaimans-good-omens-departure-following-abuse-allegations-3859322|title=David Tennant talks Neil Gaiman's 'Good Omens' departure following abuse allegations|website=nme.com|date=2025-04-29|access-date=2026-01-11}}</ref> === Радио === На 5 септември 2014 година, било потврдено дека Би-би-си ќе произведе радио-адаптација на романот, која ќе се емитува на [[Би-би-си радио 4]] од 22 декември истата година. Главните улоги ги имале [[Марк Хип]] и [[Питер Серафиновиц]], а во екипата биле и [[Луиз Бриили]], [[Фил Дејвис (актер)|Фил Дејвис]], [[Марк Бентон]], [[Колин Морган]], [[Патерсон Џозеф]], [[Џози Лоренс]], [[Џим Нортон (ирски актер)|Џим Нортон]], Адам Томас Рајт и Холи Бургес.<ref>{{Наведени вести|last=Hemley|title=BBC lines up adaptation of Neil Gaiman and Terry Pratchett's Good Omens|url=https://www.thestage.co.uk/news/bbc-lines-up-adaptation-of-neil-gaiman-and-terry-pratchetts-good-omens|date=5 September 2014|newspaper=The Stage|first=Matthew}}</ref> Нил Гејман и Тери Прачет имале мали гостински улоги како пар сообраќајни полицајци по име „Нил“ и „Тери“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p02cv5cn|date=26 November 2014|website=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Terry Pratchett and Neil Gaiman – Good Omens cameo}}</ref> Серијата била емитувана во шест епизоди, почнувајќи од декември 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd|publisher=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Episode 1 of 6, Good Omens}}</ref> === Театар === Во март 2013 година, „Калт класик театар“ од [[Глазгов]], [[Шкотска]], ја извел адаптацијата на „Добри предзнаци“ од [[Ејми Хоф]], со дозвола од Прачет и Гејман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|date=1 March 2013|author=Lucy|website=TerryPratchett.co.uk|access-date=19 October 2018|title=GOOD OMENS To Be Performed by the Cult Classic Theatre in Glasgow|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235258/http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://glasgowcomedy.blogspot.com/2013/02/amy-hoff-good-omens.html|website=Glasgow Comedy|access-date=19 October 2018|title=Amy Hoff: Good Omens|date=22 February 2013}}</ref> Во ноември 2017 година, „Сквабалоџик“ поставил специјално развојно читање на „Добри предзнаци: мјузиклот“ во [[Сиднеј]], [[Австралија]], со [[Ненси Хејс]], [[Бари Квин]] и [[Пол Капсис]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seymourcentre.com/events/event/good-omens-the-musical/|website=The Seymour Centre|access-date=19 October 2018|date=13 November 2017|title=Good Omens: The Musical}}</ref> === Графички роман === Во мај 2023 година, било објавено дека [[Колин Доран]] ќе го адаптира романот во графички роман.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Schreur|first=Brandon|url=https://www.cbr.com/good-omens-graphic-novel-neil-gaiman-colleen-doran/|title=Good Omens Finally Comes to Comics Via Frequent Gaiman Collaborator Colleen Doran|website=CBR|date=24 May 2023|access-date=7 August 2023}}</ref> Во август 2023 година, имотот на Прачет започнал кампања на „[[Кикстартер]]“ за финансирање на графичкиот роман. Кампањата успешно завршила на 30 август со над 36.000 поддржувачи и над 2,4 милиони фунти собрани средства.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Myrick|first1=Joe|title=Good Omens Ends Record-Breaking Kickstarter with Almost 10 Times Its Goal|url=https://screenrant.com/good-omens-ends-record-breaking-kickstarter-reason-fans/|website=ScreenRant|date=12 September 2023|access-date=4 December 2023}}</ref> == Види и ова == * [[Грешки во Библијата]] * [[Луцифер (ДЦ комикс)]] – друг демонски лик со сложена личност, создаден од Нил Гејман * [[Николас Барбон]] * [[Вештерките од Пендл]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens „Добри предзнаци“ на „Л-спејс“, викито за Дискворлд] ([https://web.archive.org/web/20190220062948/https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens архива]) * [http://goodomenslexicon.org/ Лексикон на „Добри предзнаци“] * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd „Добри предзнаци“ на Би-би-си радио 4] * [https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?ID=745 „Добри предзнаци“ на „Ворлдс визаут енд“] {{DEFAULTSORT:Добри предзнаци}} [[Категорија:Романи на Тери Прачет]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хумористични романи]] [[Категорија:Романи за ангели]] [[Категорија:Романи за демони]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи за Антихристот]] [[Категорија:Романи адаптирани во телевизиски серии]] ari1e8payrym6764qxx5n41st7iz6ob 5649769 5649768 2026-10-25T17:24:46Z ForestShutter 126802 /* Види и ова */ 5649769 wikitext text/x-wiki {{Short description|Роман од 1990 година на Тери Прачет и Нил Гејман}} {{Инфокутија за книга | name = Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер | image = [[Податотека:Goodomenscover.jpg|200px]] | caption = Корица на првото издание | author = [[Тери Прачет]]<br />[[Нил Гејман]] | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = хорор, фантастика, комедија, апокалиптична фикција, натприродна фикција, темна фантастика | publisher = [[Голанц]] (Обединето Кралство)<br />[[Воркман]] (САД) | release_date = 10 мај 1990 | pages = 288 | isbn = 0-575-04800-X }} '''„Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер“''' е роман од 1990 година, напишан од англиските автори [[Тери Прачет]] и [[Нил Гејман]].<ref name="WWE-1991">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1991|access-date=19 October 2018|work=Worlds Without End|title=1991 Award Winners & Nominees}}</ref><ref name="FantLab2012">{{Наведена книга|url=https://fantlab.ru/award86|access-date=19 October 2018|publisher=FantLab|title=Книга года по версии Фантлаба|trans-title=2012 FantLab's Book of the Year}}</ref> Книгата е комедија за раѓањето на синот на Сатаната и за доаѓањето на Судниот ден. Основната замисла е слична на онаа во натприродниот хорор-филм „Предзнак“ (1976) на [[Ричард Донер]], при што главниот лик, Адам Јанг, е комична верзија на Дејмиен, злобното дете Антихрист од филмот. [[Ангел]]от Азирафел и демонот Кроули се обидуваат да го саботираат доаѓањето на крајот на светот, бидејќи се навикнале на својот удобен живот во Англија. Едно од споредните дејства вклучува замена на бебињата во малата селска болница на денот на раѓањето и растењето на [[Антихрист]]от Адам, кој по грешка израснува со погрешно семејство, во село во погрешна земја. Друга споредна приказна го опфаќа повикувањето на [[Четирите јавачи на Апокалипсата]]. Во 2003 година романот бил на 68. место во анкетата „[[Големото читање]]“ на [[Би-би-си]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100_2.shtml|publisher=BBC|date=April 2003|access-date=19 October 2018|title=The Big Read Top 100}}</ref> == Содржина == Азирафел, ангел (првично чувар на Источната порта на [[Едем]]), и Кроули, демон (првично [[змија во Библијата|змијата]] што ја ставила [[Ева]] во искушение), живеат на Земјата уште од нејзиното создавање. Низ милениумите, тие развиле необично пријателство и го засакале човештвото. Една ноќ, силите на [[пекол]]от му го предаваат новороденото бебе Антихрист на Кроули, со упатство да го замени со синот на еден американски дипломат кој е на служба во Британија. Кроули сфаќа дека ова значи доаѓање на [[Апокалипса]]та и го убедува Азирафел да му помогне да ја спречат. Заедно одлучуваат да влијаат врз воспитувањето на Антихристот, преправајќи се дека се дадилка и градинар, со цел детето никогаш да не може вистински да се одлучи помеѓу Доброто и Злото. Меѓутоа, поради неколку недоразбирања во болницата, вистинскиот Антихрист е друго момче, Адам Јанг, кое незабележано расте во идиличното Лоуер Тадфилд во [[Оксфордшир]], заедно со тројцата блиски пријатели – Пепер, Венслидејл и Брајан. Како што се приближува претскажаниот крај на светот, Адам почнува несвесно да ги користи своите моќи за менување на реалноста, прекројувајќи го светот според неговата визија за тоа како треба да изгледаат нештата. На пример, ја издигнува изгубената копнена маса [[Атлантида]] откако за неа прочитал во списание за теории на заговор, повикува [[НЛО]] по еден разговор за вонземјани со пријателите и прави Амазонската прашума да ја поврати земјата изгубена поради урбаниот развој. Во меѓувреме, се собираат Четирите јавачи на Апокалипсата: Војна (воена дописничка), Глад (нутриционист и тајкун за брза храна), Загадување (бидејќи Чума заминал во пензија по откривањето на [[пеницилин|пеницилинот]]) и Смрт (мотоциклист). Азирафел и Кроули ја сфаќаат својата грешка и почнуваат очајничка потрага по Антихристот. Момчето го бара и Анатема Дивајс, вештерка која се обидува да ја спречи Апокалипсата, предвидена од нејзиниот предок, вештерката Агнес Натер. Пророштвата на Агнес се совршено точни, но многу од нив се толку загатливи и конкретни што се речиси бескорисни, освен за времето, местото и личноста за кои биле наменети. На Анатема ѝ се придружува Њутн Пулсифер, единствениот нов регрут во [[ловење вештерки|Армијата на ловците на вештерки]] (и потомок на Не-Прави-Прељуба Пулсифер, ловецот на вештерки кој ја запалил Агнес Натер на клада), кој е испратен да ги истражи чудните феномени околу Тадфилд од страна на наредникот Шадвел, единствениот преостанат член на Армијата. Сите, вклучително и [[медиум (спиритизам)|медиумката]] Мадам Трејси, соседка на Шедвел, се собираат во воената база Тадфилд, каде Четирите јавачи, манипулирајќи со компјутерските системи, започнуваат нуклеарна војна што ќе го уништи светот. Сред сè поголемиот хаос, Адам е совладан од визии за величина и се обидува да го подели светот меѓу своите другари. Кога пријателите со ужас реагираат на тоа во што се претвора, Адам се освестува и одлучува да ја спречи Апокалипсата. Тој и неговите пријатели стигнуваат до воената база и совладуваат тројца од Четирите јавачи, а Смртта го прифаќа поразот и исчезнува. Разбеснетиот Сатана почнува да се искачува на Земјата, но Адам, кога слуша дека „доаѓа неговиот татко“, ја искривува реалноста така што пристигнува неговиот човечки татко, а потоа им ги менува сеќавањата на сите присутни за неодамнешните настани. Откако [[Армагедон]]от е спречен, Кроули и Азирафел размислуваат дека тоа можеби било Божјиот план од самиот почеток и претпоставуваат дека вистинскиот апокалиптичен судир ќе биде меѓу човештвото и здружените сили на [[рај]]от и [[Пекол|пеколот]]. Мадам Трејси се мажи за наредникот Шедвел, со што Армијата на ловците на вештерки практично се расформира. Анатема започнува врска со Њутн и добива втора книга со пророштва од Агнес, но одлучува да не ја отвори и наместо тоа ја пали. На крајот, Адам ги користи своите моќи за да ја избегне забраната за излегување од татко му и да украде џеб полн со јаболка од едно старо, искривено дрво. == Ликови == === Натприродни суштества === * Бог – творецот на универзумот и на сè во него. Неизречивото Битие. * Метатрон – Божјиот глас, но и суштество со сопствен идентитет. * Азирафел – еден од двата главни лика во романот, заедно со Кроули. Тој е и трговец со ретки книги. * Кроули – еден од двата главни лика во романот, заедно со Азирафел. Тој е ангел што не толку „паднал“, колку што „лежерно се спуштил надолу“. * Сатана – првобитниот Паднат ангел; го предводел бунтот против рајот и бил одговорен за создавањето на пеколот (како организација, ако не и како место) кога бунтовните ангели биле протерани. * Велзевул – принц на пеколот и водач на неговите сили. * Хастур – војвода на пеколот и многу традиционален демон кој поминува многу малку време на Земјата. * Лигур – друг војвода на пеколот. Лигур е уништен од кофа света вода, поставена над вратата на Кроули како одбрана од него и од Хастур. * Дагон – господар на датотеките и мајстор на мачењата. Дагон стапува во контакт со Кроули преку неговото радио. * Адам Јанг – Антихристот. Противникот, Уништувачот на кралеви, Ангелот на бездната, Големиот ѕвер наречен Змеј, Принцот на овој свет, Таткото на лагите, Потомокот на Сатаната, Господарот на темнината. Водачот на дружината „Тие“. === Луѓе === * Агнес Натер – вештерка од 17 век. Ја напишала книгата „Точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер“. * Анатема Дивајс – практична окултистка, потомство на Агнес. * Њутн Пулсифер – службеник за плати што станува редов во Армијата на ловците на вештерки. * Шедвел – последниот преостанат наредник на Армијата на ловците на вештерки, кој го ангажира Њутн. * Мадам Трејси – нашминкана Језавела и медиумка. * Пепер (Пипин Галадриел Мунчајлд) – член на групата „Тие“. * Брајан – член на групата „Тие“. * Венслидејл – член на групата „Тие“. * Ворлок Даулинг – момче за кое Азирафел и Кроули мислат дека е Антихристот, поради недоразбирањето. * Не-Прави-Прељуба Пулсифер – предок на Њутн и ловец на вештерки што ја запалил Агнес. * Сестра Мери Брборлива – сатанистичка калуѓерка од Брборливиот ред на света Берил. Таа не успева правилно да ја изврши замената на Антихристот со човечко бебе. * Господин Јанг – „татко“ на Адам. * Господин Тајлер – претседател на Здружението на жителите. * Курир на „Интернешнал експрес“ – доставувач на „Интернешнал експрес“, кој им носи пратки и пораки на Четирите јавачи. Умира додека му доставува порака на Смрт. === Јавачите на Апокалипсата === * Смрт – водач на Четирите јавачи и единствениот што не е совладан. Тој е насекаде. * Војна (Кармин Цујгибер) – Нејзиниот предмет на моќ е пламениот меч што Бог некогаш му го дал на Азирафел. * Глад (д-р Рејвен Сејбл) – Неговиот моќен предмет е вага. * Чума – поранешен јавач. Се повлекол во 1936 година, мрморејќи нешто за пеницилинот. * Загадување (Креден) – замена за Чумата. Нивниот моќен предмет е сребрена круна што од допирот потемнува. == Развој == === Потекло и авторство === [[File:DreamHaven Good Omens signing.jpg|мини|десно|[[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] потпишуваат книги на првото американско издание на „Добри предзнаци“ во книжарницата „Дримхејвен букс“ во Минеаполис, во септември 1990 година.]] [[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] се познавале од 1985 година. Гејман, охрабрен од успехот со пишувањето на биографијата за [[Даглас Адамс]] („Не паничи: Даглас Адамс и „Автостоперски водич низ галаксијата““) и набљудувајќи ја работата на Адамс одблизу, одлучил да се обиде да напише роман и испратил текст на неколку пријатели, меѓу нив и на Прачет, за мислење. Прачет позитивно одговорил осум месеци подоцна.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=D8UU-F1Yorg Douglas Adams and Immortality]." 13th Douglas Adams Memorial Lecture delivered by Neil Gaiman to the Royal Geographical Society. 3 March 2015.</ref> Според Гејман, книгата ја почнал како пародија на книгите за „Вилијам“ од [[Ричмал Кромптон]], со наслов „Вилијам Антихристот“, но таа ја надминала првобитната замисла.<ref>An afterword to the book; e.g., in the Harper paperback edition, {{ISBN|0-06-085397-2}}, p. 377.</ref> Идејата за заеднички роман била нивна, а не на издавачот.<ref name=words-from-the-master>{{Наведена мрежна страница|website=The Annotated Pratchett File|access-date=19 October 2018|first=Leo|last=Breebaart|title=Words from the Master|url=https://www.lspace.org/books/apf/words-from-the-master.html}}</ref> Гејман изјавил: <blockquote>Двајцата живеевме во Англија кога ја пишувавме. Колку што можам да претпоставам, иако ниту еден од нас никогаш точно не изброја, Тери веројатно напиша околу 60.000 „сурови“ зборови, а јас околу 45.000 зборови од „Добри предзнаци“. Главно, Тери презеде повеќе од дејството со Адам и дружината „Тие“, а јас пишував делови што беа малку попериферни за приказната. Но, тоа брзо се промени и при крајот ги разменивме ликовите така што до крајот и двајцата пишувавме за сите. Покрај тоа, си ги преправавме и дополнувавме деловите со фусноти еден на друг додека работевме, ги засукавме ракавите за да ја претвориме првата верзија во втора (што беше прилично многу текст) и, на крајот, ниту еден од нас не беше сосема сигурен кој што напишал. Дејството го смислувавме во долги секојдневни телефонски разговори и си праќавме [[дискета|дискети]] преку пошта (во 1988 година, кога дискетите навистина беа прилично флексибилни).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/2006/05/several-days-of-unposted-mailbag.html|website=NeilGaiman.com|date=4 May 2006|access-date=19 October 2018|title=Several days of unposted mailbag...}}</ref></blockquote> Прачет изјавил: <blockquote>Беше прилично лесно да се следи поради начинот на кој си праќавме дискети еден на друг, а бидејќи јас бев чувар на Официјалната главна копија, можам да кажам дека напишав малку повеќе од две третини од книгата. Сепак, се слушавме по телефон секој ден, барем по еднаш. Ако добиеш идеја за време на заеднички разговор, чија е идејата? Ако едниот отиде и напише 2.000 зборови по 30 минути разговор на телефон, каков точно процес се случува? Јас го завршив поголемиот дел од физичкото пишување бидејќи: # Морав. Нил мораше да го продолжи со „[[Песочниот човек]]“, а јас можев да се одморам од „[[Свет на дискот|Светот на дискот]]“; # Некој мора да биде главен уредник и да го направи целото спојување, пополнување и кратење, и како што реков претходно, тоа бев јас по заеднички договор — да беше ова графички роман, Нил ќе ја имаше таа улога од истите причини; # Себичен сум и се обидував да пишувам побрзо за да стигнам до добрите делови пред Нил. На почетокот јас го пишував поголемиот дел од Адам и „Тие“, а Нил поголемиот дел од Четирите јавачи, а сè друго го правеше кој ќе стигнеше – до крајот големи делови беа напишани од хибридно суштество наречено Тери-и-Нил, без оглед кој всушност удираше по копчињата на тастатурата. Со договор ми е дозволено да кажам дека Агнес Натер, нејзиниот живот и смрт, беа целосно и сосема мои. А Нил гордо ја презема одговорноста за црвите. Нил имаше големо влијание врз почетните сцени, а јас врз завршницата. На крајот, ова беше книга направена од двајца, кои подеднакво ги поделија парите, ја направија за забава и и не би го повториле тоа ни за сите пари на светот.<ref name=words-from-the-master/></blockquote> === Меѓународни изданија === Американското издание на „Добри предзнаци“ содржело бројни измени на текстот. Најзначајната промена е додавање на дополнителен дел од 700 зборови непосредно пред крајот, што опишува што се случило со ликот Ворлок, синот на американскиот дипломат, кој бил заменет со Адам.<ref name="lspace annotations">{{Наведена мрежна страница|access-date=19 October 2018|website=The Annotated Pratchett File|title=Good Omens|url=http://www.au.lspace.org/books/apf/good-omens.html|last1=Breebaart|last2=Kew|first1=Leo|first2=Mike}}</ref> Американското издание додава и бројни фусноти што ги нема во британските изданија. Холандскиот превод на „Добри предзнаци“ содржи предговор од преведувачот, во кој тој тврди дека не се додадени дополнителни фусноти за да се објаснат работи што можеби не се јасни за современата публика, а сепак предговорот е придружен со фусноти што ги објаснуваат зборовите „предзнак“ и „Кроули“. Во францускиот превод некои ликови добиле имиња што звучат француски. Агнес Натер станала Ањес Барж („барж“ на француски значи „луда“), а Анатема Дивајс станала Анатем Бидил („бидил“ значи „направа“). Кроули станал Рампа (како што англиското ''„Crawly“'' премина во ''„Crowley“'', така француското ''„Rampant“'' стана ''„Rampa“''), по познатиот автор на „Третото око“, [[Лобсанг Рампа|Т. Л. Рампа]]. Францускиот издавач на „Добри предзнаци“ (''J'ai Lu'') бил и францускиот издавач на книгите на Т. Л. Рампа. Во чешката верзија се преведени и имињата на Агнес, Анатема, сатанистичките калуѓерки, Пепер и некои споредни ликови. Книгата содржи многу дополнителни фусноти што објаснуваат изрази преведени побуквално од вообичаеното и додаваат нови шеги. На пример, јазичната шега која се заснова на фонетската сличност меѓу зборовите окултист — лице што се занимава со [[окултизам]] и окулист — [[Офталмологија|очен лекар]]. Кога Анатема се среќава со Адам и му кажува дека е окултистка, таа додава: „Си помисли: ‚Со очите ми е сè во ред, не треба да се прегледуваат‘, нели?“, придружено со фуснота: „На оние што ја разбраа поентата, честитки. На оние на кои им требаше колку и на мене: според речникот, ‚окулист‘ е прилично застарен збор за офталмолог.“ === Историски и книжевни инспирации === Имињата на Агнес Натер и нејзиниот потомок Анатема Дивајс се инспирирани од две жртви на [[Судења на вештерките од Пендл|судењата на вештерките од Пендл]] од 1612 година, [[Алис Натер (наводна вештерка)|Алис Натер]] и Елизабет Дивајс. Гејман го потврди ова оддавање почит во објава на Твитер во 2016 година.<ref name=GaimanTweet2016>{{cite tweet|last=Gaiman|first=Neil|author-link=Neil Gaiman|user=neilhimself|number=760904314680438784|date=2016-08-03|title=Oddly, no. It (and Agnes's surname) come from the names of Pendle witches. https://en.wikipedia.org/wiki/Pendle_witches|access-date=2020-09-04}}</ref><ref name=Telegraph2020>{{Наведени вести|last=Chivers|first=Tom|date=2020-01-15|title=Good Omens: How Terry Pratchett and Neil Gaiman's friendship inspired their comic masterpiece|url=https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/good-omens-terry-pratchett-neil-gaimans-friendship-inspired/|work=The Daily Telegraph|location=London|access-date=2020-09-01}}</ref> Книгата е инспирирана и од делови од „[[Откровение на Јован]]“.<ref>{{Наведено списание|last=Clemons|first=Amy Lea|date=2017|title=Adapting Revelation: Good Omens as Comic Corrective|url=https://www.jstor.org/stable/26390195?seq=2|journal=Journal of the Fantastic in the Arts|volume=28|issue=1 (98)|pages=86–101|jstor=26390195|issn=0897-0521}}</ref> == Прием кај публиката и критиката == Според Гејман, никој не се појавил на едно од првите потпишувања книги во Менхетен.<ref>{{Наведени вести|author=<!--not stated-->|date=7 December 2022|title='Join the club': Stephen King, Margaret Atwood and more reassure debut author after lonely book launch|url=https://www.theguardian.com/books/2022/dec/07/join-the-club-stephen-king-margaret-atwood-and-more-reassure-debut-author-after-lonely-book-launch|access-date=7 December 2022}}</ref><ref>{{cite tweet||user=neilhimself|number=1599776707392679936|title=Terry Pratchett and I did a signing in Manhattan for Good Omens that nobody came to at all. So you are two up on us.}}</ref> Списанието „Киркус ривјуз“ го нарекол романот „хумористично дрзок“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=GOOD OMENS {{!}} Kirkus Reviews|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/neil-gaiman/good-omens/|website=Kirkus Reviews|access-date=17 June 2024|language=en|date=29 September 1990}}</ref> Добил позитивна рецензија од „Лајбрери џурнал“, кој го нарекол „некултурно смешен и неочекувано мудар“.<ref>{{Наведено списание|last1=Cassada|first1=Jackie|title=Good Omens: The Nice and Accurate Prophecies of Agnes Nutter Witch. Review|journal=Library Journal|date=15 September 1990}}</ref> [[Џо Квинан (автор)|Џо Квинан]], во негативна рецензија за „[[Њујорк тајмс]]“, напишал дека „Добри предзнаци“ е „искуство што ќе го убеди дури и најголемиот англофил дека британската читачка публика е исто толку интелектуално мрзлива колку и американската“, критикувајќи го хуморот во романот.<ref>{{Наведени вести|last1=Queenan|first1=Joe|title=The Four Bikers of the Apocalypse|url=https://www.nytimes.com/1990/10/07/books/the-four-bikers-of-the-apocalypse.html|access-date=17 June 2024|work=The New York Times|date=7 October 1990}}</ref> Книгата ги добила следните номинации и награди: * Номинација за [[Светска награда за фантастика]] за најдобар роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Номинација за [[Награда Локус]] за најдобар фантастичен роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Специјална награда на „[[Мир фантастики]]“ за „најочекувана книга“, 2012 * Победа во анкетата на „[[ФантЛаб]]“ за „најдобар преведен роман“, 2012<ref name="FantLab2012"/> == План за продолжение == Во 1989 година, една година пред да биде објавен завршениот роман, Гејман и Прачет го посетиле САД на Светската конвенција за фантастика во Сиетл и делеле хотелска соба за да заштедат. Не можејќи да спијат ноќе поради временската разлика и без друга тема за разговор, почнале да го осмислуваат продолжението на „Добри предзнаци“.<ref>[https://journal.neilgaiman.com/2021/06/really-bloody-excellent-omens.html Really bloody excellent omens... – Neil Gaiman's Journal]</ref> Наслов на продолжението требало да биде „668 – Соседот на ѕверот“, но откако Гејман се преселил во САД, Прачет изразил сомнеж дека продолжението ќе биде напишано.<ref name="lspace annotations"/> Гејман подоцна го потврдил тоа во едно од своите есеи, „Тери Прачет: ода“. [[Ријана Прачет]] посочила дека нејзиниот татко повторно разговарал со Гејман за идејата за продолжение во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Rhianna Pratchett (@rhi.bsky.social)|url=https://bsky.app/profile/rhi.bsky.social/post/3lhf6bq4bcr2h|website=Bluesky Social|date=4 February 2025}}</ref> Тери Прачет починал во 2015 година. Во 2017 година, како дел од снимањето на [[Добри предзнаци (телевизиска серија)|телевизиската серија заснована на книгата]], Гејман открил дека тој и Прачет направиле одредено планирање за продолжението, меѓу другото и дека „во продолжението би имало многу ангели“, меѓу нив [[Гаврил]], кој во „Добри предзнаци“ е само накратко споменат, но во телевизиската серија е позабележлив.<ref name="radiotimes">{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|last=Allen|language=en|title=Jon Hamm joins David Tennant and Michael Sheen in Neil Gaiman's Good Omens|url=https://www.radiotimes.com/news/tv/2017-10-02/jon-hamm-joins-david-tennant-and-michael-sheen-in-neil-gaimans-good-omens/|work=Radio Times|date=2 December 2017|first=Ben}}</ref> На прашањето дали има планови да издаде продолжение или да го задржи делото како самостојно, Гејман открил дека постои готова приказна што Прачет сакал да ја види објавена, но нејзиното реализирање зависи од одредени фактори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://neil-gaiman.tumblr.com/post/187820251316/hello-mr-gaiman-i-have-two-questions-to-ask-of|title=speakingtothecosmos asked: Hello Mr. Gaiman! I have two questions to ask of you: 1. What's the show playing on the TV when Crowley meets up with Mr Shadwell to talk about finding Adam for the first time? 2. Do you plan on releasing a sequel for Good Omens or are you going to keep it as it is in Terry Pratchetts honour?|last=Gaiman|first=Neil|date=2019-09-19|website=Neil Gaiman Tumblr|language=en|access-date=2019-09-21}}</ref> == Во други медиуми == === Филм === Бил планиран филм во режија на [[Тери Гилијам]]. Во 2002 година Гилијам сè уште се надевал дека ќе го снима филмот според веќе завршеното сценарио,<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Dreams: the Terry Gilliam Fanzine|access-date=19 October 2018|editor-last=Stubbs|title=Good Omens, by Terry Gilliam|url=http://www.smart.co.uk/dreams/gofact.htm|editor-first=Phil}}</ref> но до 2006 година се чинело дека проектот пропаднал. Финансирањето доцнело, а Гилијам се префрлил на други проекти. Имало гласина дека [[Џони Деп]] првично бил избран за Кроули, а [[Робин Вилијамс]] за Азирафел. Сепак, Гејман на својата страница рекол: „Робин работел со Тери Гилијам и порано, се разбира, најпознато во „[[Кралот рибар]]“. Но немам поим за изборот на актерите за „Добри предзнаци“ (освен за Шедвел. Тери ми кажа кого сака за Шедвел. Веднаш го заборавив името, но можам да ве уверам дека не беше Робин Вилијамс).“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.neilgaiman.com/p/FAQs|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman – FAQs}}</ref> Според интервју од мај 2006 година на фестивалот „Хеј“ на „[[Гардијан]]“, Гилијам сè уште се надевал дека филмот ќе се реализира. Гејман во интервју за „[[Емпајр (филмско списание)|Емпајр]]“ во 2013 година потврдил дека поголемиот дел од средствата за филмот биле обезбедени во 2002 година, но проектот не можел да ги привлече почетните средства за да започне продукцијата. Дури и во 2008 година Гилијам сè уште бил со надеж за проектот. „[[Ѕвездена прашина (филм од 2007)|Ѕвездена прашина]]“ (според неговиот роман со истиот наслов) и „[[Беовулф (филм од 2007)|Беовулф]]“ на Гејман биле успешни како филмови во 2007 година, што дало подобра шанса на адаптацијата на „Добри предзнаци“. Цитат од Гилијам од интервју за „Емпајр“ гласи: „И си помислив, со Нил, со „Ѕвездена прашина“ и со „Беовулф“, а има и уште еден – анимиран филм, дело на [[Хенри Селик]] по негово сценарио, „[[Коралина (филм)|Коралина]]“ – мислев, тој е навистина популарен сега, па можеби има шанса. Ова е толку прекрасна книга. И мислам дека и нашето сценарио е прилично добро. Направивме неколку промени. Не бевме толку почитливи кон оригиналниот текст колку што требаше да бидеме. Но, Нил е задоволен од тоа!“<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|first=Olly|last=Richards|title=Gilliam Says He Will Make Don Quixote|url=https://www.empireonline.com/movies/news/gilliam-says-will-make-don-quixote/|magazine=Empire|date=4 January 2008}}</ref> Историјата на овој проект и слични искуства со други дела на Гејман (вклучително и серијата „Песочен човек“) довеле до неговиот циничен поглед кон холивудскиот процес, поглед што повремено излегува на површина на неговиот [[веблог]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman's Journal}}</ref> и во дел од неговата кратка проза. Прачет имал слично мислење и бил цитиран: „Разликата меѓу мене и Нил во ставот кон филмските проекти е што тој не верува дека ќе се случат додека не седне на своето место и не јаде пуканки, а јас воопшто не верувам дека ќе се случат.“<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title="Time is running out": Neil Gaiman on why Radio 4's Good Omens is really for Terry Pratchett|url=https://www.radiotimes.com/news/2014-12-22/time-is-running-out-neil-gaiman-on-why-radio-4s-good-omens-is-really-for-terry-pratchett/|work=RadioTimes.com|date=22 December 2014|first=Stephen|last=Kelly}}</ref> Прачет имал многу слични проблеми со холивудските шефови,<ref name="words-from-the-master" /> но и тој би сакал да го види филмот снимен.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|last=Cain|first=Sian|date=2016-04-15|work=The Guardian|access-date=2019-02-24|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> === Телевизија === {{Главна статија|Добри предзнаци (телевизиска серија)}} Во февруари 2011 година било објавено дека може да се продуцира телевизиска адаптација, а [[Тери Џонс]] и [[Гевин Скот]] биле „во преговори“ за пишување на серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|publisher=Digital Spy|access-date=19 October 2018|last=Jeffery|url-status=dead|title='Good Omens' TV series in development?|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714214053/http://www.digitalspy.com/british-tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|date=8 February 2011|archive-date=14 July 2011|first=Morgan}}</ref> На 19 март 2011 година, Гејман на својата страница објавил дека телевизиска адаптација на неговиот роман „е во подготовка од Тери Џонс“, со врска до страницата на Прачет што ја потврдува веста.<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Neil Gaiman.com|access-date=19 October 2018|first=Neil|last=Gaiman|url-status=dead|title=Points of Departure|url=http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506040746/http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-date=6 May 2011}}</ref> Во август 2012 година, ќерката на Прачет, Ријана Прачет, го објавила основањето на новата продукциска куќа „Наративија“, со планови за проекти меѓу кои и телевизиски филм заснован на „Добри предзнаци“.<ref>{{cite tweet|number=240076457597083648|user=rhipratchett|title=Announcing the birth of Narrativia...|first=Rhianna|last=Pratchett|date=27 August 2012|access-date=9 September 2012}}</ref><ref>{{cite tweet|number=240889587013136384|user=rhipratchett|title=Good Omens will be a TV movie & The Watch is planned as a 13-part TV series|first=Rhianna|last=Pratchett|date=29 August 2012|access-date=19 October 2018}}</ref> Во април 2016 година, Гејман објавил дека ги пишува сценаријата за шестделна телевизиска серија по желба на Прачет, побарана кратко пред неговата смрт.<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|date=15 April 2016|first=Sian|last=Cain|newspaper=The Guardian}}</ref> Во јануари 2017 година, „[[Амазон (компанија)|Амазон]]“ објавил дека Гејман ќе го адаптира романот во „комична апокалиптична“ минисерија, која ќе излезе на „Прајм видео“ во 2019 година. Адаптацијата е шестделна ограничена комична серија за „Амазон“ и [[Би-би-си]], со Гејман како главен продуцент.<ref>{{Наведено списание|journal=Wired.com|access-date=19 October 2018|first=Charley|last=Locke|title=Neil Gaiman's 'Good Omens' Will Bring the Apocalypse to Amazon|url=https://www.wired.com/2017/01/neil-gaimans-necessary-apocalypse-comedy-good-omens-coming-amazon/}}</ref> На 14 август 2017 година, било објавено дека [[Мајкл Шин]] и [[Дејвид Тенант]] ќе ги играат главните улоги на Азирафел и Кроули.<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|last=Otterson|title=Michael Sheen, David Tennant to Star in Neil Gaiman's 'Good Omens' at Amazon|url=https://variety.com/2017/tv/news/neil-gaiman-good-omens-michael-sheen-amazon-1202522663/|magazine=Variety|date=14 August 2017|first=Joe}}</ref> Селото [[Хамблден]] во Бакингемшир е локација за снимање на „Тадфилд“, а „Џасмин котиџ“ се наоѓа северно од селото, на фармата Колстроп. Адаптацијата ја продуцирал [[Би-би-си студиос]] во соработка со „Наративија“ и „Блеик корпорејшн“ на Гејман. Дистрибуцијата ја вршел [[Би-би-си ворлдвајд]]. Сите шест епизоди излегле на 31 мај 2019 година на „Амазон прајм“.<ref name="ReleaseDate">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/02/good-omens-may-31-2019-1202556603/|title='Good Omens' To Launch on Amazon Prime Video on May 31 – TCA|last=White|first=Peter|date=13 February 2019|website=Deadline|language=en|access-date=14 February 2019}}</ref> Во јуни 2021 година „Амазон“ ги обновил „Добри предзнаци“ за втора сезона, со враќање на Шин и Тенант и поголемиот дел од оригиналната екипа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2021/06/good-omens-neil-gaiman-season-2-amazon-renewed-1234783163/|title='Good Omens' Renewed for Season 2 at Amazon|date=29 June 2021}}</ref> а трета и последна сезона била објавена во декември 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2023/tv/news/good-omens-season-3-renewed-final-season-amazon-1235837682/|title='Good Omens' Renewed for Third and Final Season at Amazon|date=14 December 2023}}</ref> Во јули 2024 година, Гејман поднел оставка од својата позиција во серијата по масовните обвинувања за злоупотреба врз жени.<ref name="Departure">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/tv/david-tennant-talks-neil-gaimans-good-omens-departure-following-abuse-allegations-3859322|title=David Tennant talks Neil Gaiman's 'Good Omens' departure following abuse allegations|website=nme.com|date=2025-04-29|access-date=2026-01-11}}</ref> === Радио === На 5 септември 2014 година, било потврдено дека Би-би-си ќе произведе радио-адаптација на романот, која ќе се емитува на [[Би-би-си радио 4]] од 22 декември истата година. Главните улоги ги имале [[Марк Хип]] и [[Питер Серафиновиц]], а во екипата биле и [[Луиз Бриили]], [[Фил Дејвис (актер)|Фил Дејвис]], [[Марк Бентон]], [[Колин Морган]], [[Патерсон Џозеф]], [[Џози Лоренс]], [[Џим Нортон (ирски актер)|Џим Нортон]], Адам Томас Рајт и Холи Бургес.<ref>{{Наведени вести|last=Hemley|title=BBC lines up adaptation of Neil Gaiman and Terry Pratchett's Good Omens|url=https://www.thestage.co.uk/news/bbc-lines-up-adaptation-of-neil-gaiman-and-terry-pratchetts-good-omens|date=5 September 2014|newspaper=The Stage|first=Matthew}}</ref> Нил Гејман и Тери Прачет имале мали гостински улоги како пар сообраќајни полицајци по име „Нил“ и „Тери“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p02cv5cn|date=26 November 2014|website=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Terry Pratchett and Neil Gaiman – Good Omens cameo}}</ref> Серијата била емитувана во шест епизоди, почнувајќи од декември 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd|publisher=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Episode 1 of 6, Good Omens}}</ref> === Театар === Во март 2013 година, „Калт класик театар“ од [[Глазгов]], [[Шкотска]], ја извел адаптацијата на „Добри предзнаци“ од [[Ејми Хоф]], со дозвола од Прачет и Гејман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|date=1 March 2013|author=Lucy|website=TerryPratchett.co.uk|access-date=19 October 2018|title=GOOD OMENS To Be Performed by the Cult Classic Theatre in Glasgow|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235258/http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://glasgowcomedy.blogspot.com/2013/02/amy-hoff-good-omens.html|website=Glasgow Comedy|access-date=19 October 2018|title=Amy Hoff: Good Omens|date=22 February 2013}}</ref> Во ноември 2017 година, „Сквабалоџик“ поставил специјално развојно читање на „Добри предзнаци: мјузиклот“ во [[Сиднеј]], [[Австралија]], со [[Ненси Хејс]], [[Бари Квин]] и [[Пол Капсис]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seymourcentre.com/events/event/good-omens-the-musical/|website=The Seymour Centre|access-date=19 October 2018|date=13 November 2017|title=Good Omens: The Musical}}</ref> === Графички роман === Во мај 2023 година, било објавено дека [[Колин Доран]] ќе го адаптира романот во графички роман.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Schreur|first=Brandon|url=https://www.cbr.com/good-omens-graphic-novel-neil-gaiman-colleen-doran/|title=Good Omens Finally Comes to Comics Via Frequent Gaiman Collaborator Colleen Doran|website=CBR|date=24 May 2023|access-date=7 August 2023}}</ref> Во август 2023 година, имотот на Прачет започнал кампања на „[[Кикстартер]]“ за финансирање на графичкиот роман. Кампањата успешно завршила на 30 август со над 36.000 поддржувачи и над 2,4 милиони фунти собрани средства.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Myrick|first1=Joe|title=Good Omens Ends Record-Breaking Kickstarter with Almost 10 Times Its Goal|url=https://screenrant.com/good-omens-ends-record-breaking-kickstarter-reason-fans/|website=ScreenRant|date=12 September 2023|access-date=4 December 2023}}</ref> == Поврзано == * [[Грешки во Библијата]] * [[Луцифер (ДЦ комикс)]] – друг демонски лик со сложена личност, создаден од Нил Гејман * [[Николас Барбон]] * [[Вештерките од Пендл]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens „Добри предзнаци“ на „Л-спејс“, викито за Дискворлд] ([https://web.archive.org/web/20190220062948/https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens архива]) * [http://goodomenslexicon.org/ Лексикон на „Добри предзнаци“] * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd „Добри предзнаци“ на Би-би-си радио 4] * [https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?ID=745 „Добри предзнаци“ на „Ворлдс визаут енд“] {{DEFAULTSORT:Добри предзнаци}} [[Категорија:Романи на Тери Прачет]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хумористични романи]] [[Категорија:Романи за ангели]] [[Категорија:Романи за демони]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи за Антихристот]] [[Категорија:Романи адаптирани во телевизиски серии]] ibqapk6n7jv2pjyw4ixxqyj7qelz7ct 0 1406481 5649773 2026-10-25T17:48:11Z Ehrlich91 24281 нс 5649773 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Рождество на Пресвета Богородица |слика = Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Крушевско-демирхисарска |намесништво = Демирхисарско |парохија = Слепчанска |координати = {{coord|41|15|3|N|21|13|34|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Бараково |општина = Демир Хисар |држава = Македонија |патрон = [[Пресвета Богородица]] |изградба = 1942 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = еднокорабна |архитектонски стил= }} '''Рождество на Пресвета Богородица''' — главна селска црква во [[демирхисарско]]то село [[Бараково]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, покрај некогашната железничка пруга Бакарно Гумно-Сопотница, во непосредна близина на селските гробишта. == Историја == Црквата била подигната околу 1942 година на стари темели од некогашен храм.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12}}</ref> == Архитектура == Црквата претставува еднокорабна градба покриена со низок дрвен свод. На западната страна има полукружна апсида. Покривот е на две води и е покриена со ќерамиди. Фасадите на црквата се фугирани, освен јужниот ѕид, кој е малтерисан. Венецот на црквата е од камени плочи. На западната страна во продолжение на црквата има трем.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Бараково.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Рождествона Пресвета Богородица“ - Бараково 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 5.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 6.jpg|Камбанаријата </gallery> == Поврзано == * [[Демирхисарско архијерејско намесништво]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бараково]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nativity of the Theotokos Church (Barakovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рождество, Бараково}} [[Категорија:Храмови посветени на Раѓањето на Пресвета Богородица во Македонија|Бараково]] bkk819gn250p7pyhwx2udiyhg8aw4o4 5649774 5649773 2026-10-25T17:48:44Z Ehrlich91 24281 5649774 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Рождество на Пресвета Богородица |слика = Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Крушевско-демирхисарска |намесништво = Крушевско-демирхисарско |парохија = Слепчанска |координати = {{coord|41|15|3|N|21|13|34|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Бараково |општина = Демир Хисар |држава = Македонија |патрон = [[Пресвета Богородица]] |изградба = 1942 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = еднокорабна |архитектонски стил= }} '''Рождество на Пресвета Богородица''' — главна селска црква во [[демирхисарско]]то село [[Бараково]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, покрај некогашната железничка пруга Бакарно Гумно-Сопотница, во непосредна близина на селските гробишта. == Историја == Црквата била подигната околу 1942 година на стари темели од некогашен храм.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12}}</ref> == Архитектура == Црквата претставува еднокорабна градба покриена со низок дрвен свод. На западната страна има полукружна апсида. Покривот е на две води и е покриена со ќерамиди. Фасадите на црквата се фугирани, освен јужниот ѕид, кој е малтерисан. Венецот на црквата е од камени плочи. На западната страна во продолжение на црквата има трем.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Бараково.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Рождествона Пресвета Богородица“ - Бараково 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 5.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 6.jpg|Камбанаријата </gallery> == Поврзано == * [[Демирхисарско архијерејско намесништво]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бараково]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nativity of the Theotokos Church (Barakovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рождество, Бараково}} [[Категорија:Храмови посветени на Раѓањето на Пресвета Богородица во Македонија|Бараково]] eoxo3yn0na2kogzthcxbszs8ma1dll0 5649775 5649774 2026-10-25T17:50:38Z Ehrlich91 24281 5649775 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Рождество на Пресвета Богородица |слика = Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Крушевско-демирхисарска |намесништво = Крушевско-демирхисарско |парохија = Слепчанска |координати = {{coord|41|15|3|N|21|13|34|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Бараково |општина = Демир Хисар |држава = Македонија |патрон = [[Пресвета Богородица]] |изградба = 1942 |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = еднокорабна |архитектонски стил= }} '''Рождество на Пресвета Богородица''' — главна селска црква во [[демирхисарско]]то село [[Бараково]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа над селото, покрај некогашната железничка пруга Бакарно Гумно-Сопотница, во непосредна близина на селските гробишта. == Историја == Црквата била подигната околу 1942 година на стари темели од некогашен храм.<ref name="ГеоНасДХ">{{ГеоНасДХ|страница=12}}</ref> == Архитектура == Црквата претставува еднокорабна градба покриена со низок дрвен свод. На западната страна има полукружна апсида. Покривот е на две води и е покриена со ќерамиди. Фасадите на црквата се фугирани, освен јужниот ѕид, кој е малтерисан. Венецот на црквата е од камени плочи. На западната страна во продолжение на црквата има трем.<ref name="ГеоНасДХ"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Бараково.jpg|Селските гробишта Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Рождествона Пресвета Богородица“ - Бараково 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 4.jpg|Влезот Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 5.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бараково 6.jpg|Камбанаријата </gallery> == Поврзано == * [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бараково]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nativity of the Theotokos Church (Barakovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рождество, Бараково}} [[Категорија:Храмови посветени на Раѓањето на Пресвета Богородица во Македонија|Бараково]] hltl6x42fbs8geulhbafsez7y6vlfw9 1 1406482 5649776 2026-10-25T17:51:55Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5649776 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1406483 5649804 2026-10-25T19:39:56Z ForestShutter 126802 Нова статија 5649804 wikitext text/x-wiki {{Short description|Детска новела од 2002 година на Нил Гејман}} {{Инфокутија за книга | name = Коралина | image = [[Податотека:Coraline.jpg|200px]] | caption = Корица од Дејв Мекин | author = [[Нил Гејман]] | illustrator = [[Дејв Мекин]] | cover_artist = Дејв Мекин | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = [[темна фантастика]] | publisher = [[Блумсбери]] (Обединето Кралство)<br />[[ХарперКолинс]] (САД) | release_date = 2 јули 2002 | pages = 210 | isbn = 0-06-113937-8 }} '''„Коралина“''' е британска детска [[новела]] од жанрот [[Темна фантастика|фантастичен хорор]] од 2002 година, од авторот [[Нил Гејман]]. Гејман почнал да ја пишува „Коралина“ во 1990 година, а ја објавиле „[[Блумсбери]]“ и „[[ХарперКолинс]]“ во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Gaiman|first1=Neil|title=Journal: Tuesday, July 02, 2002|url=http://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|website=neilgaiman.com|access-date=15 May 2020|archive-date=15 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115190208/https://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|url-status=live}}</ref> Ја добила [[Награда Хуго за најдобра новела|наградата „Хуго“ за најдобра новела]] за 2003 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|title=The Hugo Awards : 2003 Hugo Awards|publisher=World Science Fiction Society|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110507164758/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|archive-date=7 May 2011}}</ref> [[Награда Небјула за најдобра новела|наградата „Небјула“ за најдобра новела]] за 2003 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|title=The Nebula Awards|publisher=Science Fiction and Fantasy Writers of America|access-date=25 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828201538/http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|archive-date=28 August 2008|url-status=dead}}</ref> и [[Награда Брем Стокер за најдобро дело за млади читатели|наградата „Брем Стокер“ за најдобро дело за млади читатели]] за 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|title=Past Stoker Nominees & Winners|publisher=Horror Writers Association|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120154048/http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|archive-date=20 November 2011}}</ref> „[[Гардијан]]“ ја рангирал „Коралина“ на 82. место на својата листа со 100-те најдобри книги на 21 век.<ref name="100 Best Books of the 21st Century">{{Наведена мрежна страница|title=100 Best Books of the 21st Century|website=TheGuardian.com|date=21 September 2019|url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|access-date=8 December 2019|archive-date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135810/https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|url-status=live}}</ref> Била адаптирана во [[Коралина (филм)|анимиран филм од 2009 година]] со истото име, во режија на [[Хенри Селик]]. == Содржина == Девојчето Коралина Џонс и нејзините родители се вселуваат во стара куќа поделена на станови. Меѓу другите станари се поранешните актерки Ејприл Спинк и Миријам Форсибл и господинот Бобо (кого обично го нарекуваат „Лудиот старец од горниот кат“), кој тврди дека тренира циркус со [[глушец|глувци]]. Станот до оној на Коралина, зад големата кафеава врата, е празен. Еден дождлив ден, таа ја открива заклучената врата во дневната соба, заѕидана со тули. Кога следниот ден оди да ги посети соседите, господинот Бобо ѝ пренесува порака од глувците, кои ја предупредуваат да не минува низ вратата. Спинк и Форсибл ѝ ја читаат судбината на листови чај и се согласуваат дека ѝ се заканува опасност, па ѝ даваат среќен продупчен камен што е „добар против лоши нешта“. И покрај овие предупредувања, следниот ден, кога останува сама дома, Коралина решава да ја отклучи вратата. Открива дека ѕидот од тули зад неа исчезнал. На негово место се наоѓа долг премин што води до стан идентичен со нејзиниот. Во него живеат Другата Мајка и Другиот Татко, [[двојник|двојниц]]и на нејзините родители со преувеличени црти и [[копче|копчиња]] наместо очи. Во овој „Друг свет“ сè ѝ изгледа подобро отколку кај неа: Другите Родители ѝ посветуваат внимание, нејзината кутија со играчки е полна со живи играчки, двојникот на господинот Бобо тренира стаорци, а двојниците на Спинк и Форсибл изведуваат кабаре во својот стан. Открива дека и дивиот [[црна мачка|црн мачор]] што талка околу куќата во вистинскиот свет може да зборува, но дознава дека таа не потекнува од Другиот свет и само патува меѓу световите. Мачорот ја предупредува Коралина за опасноста што ѝ се заканува, но таа не му обрнува внимание. Другата Мајка ѝ нуди на Коралина можност да остане во Другиот свет засекогаш, под услов да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина се ужаснува и се враќа дома низ вратата. Кога ќе пристигне во својот стан, открива дека нејзините вистински родители исчезнале и на крај дознава дека Другата Мајка ги киднапирала. Иако се плаши да се врати, Коралина повторно влегува во Другиот свет за да се соочи со Другата Мајка и да ги спаси родителите. Додека размислува за ситуацијата во дворот, мачорот ја советува да ја предизвика Другата Мајка, бидејќи „таквите како неа сакаат игри и предизвици“. Другата Мајка се обидува да ја убеди Коралина да остане, но таа одбива, па како казна ја затвораат зад [[огледало]]. Во темнината, Коралина среќава три духови на деца, од кои секое потекнува од различен период. Тие ѝ дозволиле на Другата Мајка, всушност злобно суштество познато како „[[Белдам]]“, да ги намами во својот свет и да им зашие копчиња наместо очи. Духовите раскажуваат како Белдам на крајот престанала да ги сака и ги отфрлила нивните духови. Тие ја молат Коралина да ја избегне нивната судбина и да им помогне да ги пронајде суштините на нивните души, за конечно да можат да избегаат од Другиот свет и да преминат во [[задгробен живот|задгробниот живот]]. Откако Белдам ја ослободува од огледалото, Коралина предлага игра во која мора да ги пронајде суштините на душите на децата-духови и на своите родители, скриени низ Другиот свет. Ако Коралина победи, таа, нејзините родители и децата-духови ќе бидат слободни; ако изгуби, ќе остане и конечно ќе ја прифати понудата на Белдам да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина го истражува Другиот свет и ги совладува сите пречки што ѝ ги поставува Белдам, користејќи ја својата досетливост и каменот за да ги пронајде суштините на душите. Кога играта привршува, духовите на децата ја предупредуваат дека, дури и ако победи, Белдам нема да ги пушти. Откако заклучува дека нејзините родители се заробени во [[снежна топка]] во близина, Коралина ја измамува Белдам, велејќи ѝ дека родителите се зад вратата на салонот. Кога волшебничката ја отвора вратата, Коралина го фрла мачорот врз неа, ја грабнува снежната топка и со мачорот бега во вистинскиот свет, носејќи го клучот со себе. Притоа, успева да ја затвори вратата врз едната рака на Белдам и да ѝ ја отсече. Кога се враќа дома, Коралина открива дека нејзините родители се безбедни и дека, на необјаснив начин, го заборавиле своето заробеништво. Истата ноќ, Коралина сонува дека ги среќава духовите на децата, кои конечно добиваат можност да почиваат во мир. Тие ја предупредуваат дека нејзината задача сè уште не е завршена, бидејќи отсечената рака на Белдам се наоѓа во вистинскиот свет и се обидува да го украде клучот потребен за отклучување на вратата што ги поврзува двата света. Коралина оди до стар, безднен [[бунар]] во шумата крај нејзиниот дом. Со помош на клучот ја намамува раката до бунарот, а потоа ги фрла и раката и клучот во него. Коралина се враќа дома како победничка и се подготвува повторно да го живее обичниот живот што научила да го прифаќа и сака. == Ликови == * '''Коралина Џонс''' е насловната главна [[протагонист]]ка во новелата. Таа е љубопитно, интелигентно, снаодливо и храбро девојче. Коралина често се нервира од дождот, од своите „луди“ возрасни соседи и од тоа што не ја сфаќаат сериозно поради нејзината мала возраст. Опишана е како „ситна за своите години“. * '''Мел Џонс''' е мајката на Коралина. Поголемиот дел од времето е многу зафатена и понекогаш невнимателна, но ја сака ќерка си и се грижи за неа. * '''Чарли Џонс''' е таткото на Коралина. Многу ја сака ќерка си и е љубезен, храбар и услужлив. Приготвува „креативни“ јадења што Коралина не ги сака. Обично е на компјутерот во куќата. Како и неговата сопруга, госпоѓа Џонс, и тој е обично премногу зафатен за да поминува време со Коралина. * '''Мачорот''' е црн мачор од вистинскиот свет, кој служи како ментор на Коралина и ја води низ нејзиното патување. Нема име, бидејќи објаснува дека на мачките не им требаат имиња за да се разликуваат една од друга, но Белдам го нарекува „Штетник“. За разлика од многу други ликови во новелата, нема двојник во „Другиот свет“, бидејќи тврди дека мачките, за разлика од другите суштества, умеат „да се држат заедно“. Се движи слободно од еден свет во друг и може да зборува во Другиот свет. Има [[Сарказам (стилистика)|саркастична]] природа и постојано ја понижува Коралина, но се спријателува со неа и ѝ помага да избега од Белдам. Се противи на волшебничката, но трепери при помислата дека би останал заглавен во Другиот свет засекогаш. * '''Белдам''', позната и како '''Другата Мајка''', е главниот [[антагонист]] во новелата. Таа е злобна и нечовечка волшебничка и владетелка на Другиот свет. Во својот прв облик личи на госпоѓа Џонс, но е повисока и послаба, со долга црна коса што изгледа како да се движи сама, црни очи во облик на копчиња, кожа бела како хартија и исклучително долги, нервозно подвижни прсти со долги темноцрвени нокти. Во текот на новелата станува повисока, послаба и побледа и до крајот малку личи на госпоѓа Џонс, што укажува дека може да го менува обликот. Не може да создава, туку само да копира, извртува и менува работи од вистинскиот свет кога ја гради својата верзија на светот. Ги собира децата така што ги намамува во својот свет и ги опсипува со претерано внимание и љубов, а потоа ги убедува да ѝ дозволат да им сошие копчиња во очите, со што може да им ги присвои животите и, по нивната смрт, да им ги зароби душите. * '''Другиот Татко''' е креација на Белдам, создаден според ликот на г. Џонс. Белдам го користи за да ја измами Коралина и да ја натера да остане во Другиот свет. Како и нејзиниот вистински татко, тој има работна соба и преку ден седи во неа, а не сака долго да разговара со Коралина. Тој не работи; само престојува во работната соба и не му е дозволено да разговара со Коралина без влијанието на Белдам. Изгледа многу попријатен од вистинскиот татко на Коралина и секогаш се обидува да биде весел и забавен пред неа. Во реалноста, Другиот Татко е тажен и донекаде нервозен. Белдам на крајот го казнува затоа што ѝ открил премногу на Коралина, претворајќи го во меко, тестесто суштество налик на [[ларва]], а потоа му наредува да ја зароби Коралина за да не може да го исполни предизвикот. Тој изразува неподготвеност да ѝ наштети, но не може да ги одбие наредбите на Белдам. * '''Ејприл Спинк и Миријам Форсибл''' се две пензионирани актерки што живеат во станот под оној на Коралина. Имаат многу стари [[шкотски териер]]и и зборуваат со театарски жаргон, често спомнувајќи ги своите славни денови како актерки. Во Другиот свет, тие се млади и постојано настапуваат пред [[антропоморфизам|антропоморфни]] кучиња. Подоцна во новелата, се чини дека Другите Спинк и Форсибл се споени близначки во кожурец налик на вреќа, каде што ја чуваат втората душа. Нивните кучиња, пак, изгледаат како да се претвориле во суштества налик на [[лилјак|лилјаци]]. * '''Господинот Бобо''' е пензиониран циркуски изведувач што живее во станот над оној на Коралина и во новелата обично се споменува како „Лудиот старец“. Во текот на книгата тврди дека тренира глувци за да настапуваат во глувчешки циркус и често ѝ пренесува пораки од нив на Коралина. Неговиот двојник од Другиот свет тренира [[стаорец|стаорци]] и е практично направен од нив. * '''Децата-духови''' се духовите на три деца, две девојчиња и едно момче, кои биле претходни жртви на Белдам. Момчето е опишано со валкано лице и црвени панталони. Едното девојче има руса коса украсена со круг од блескаво сребро, фустан со шара од пајажини и пар сребрени крилја на пеперутка што му излегуваат од грбот (што навестува дека можеби е [[самовила]]). Другото носи кафеава капа и кафеав фустан. Белдам ги заробила во различно време пред Коралина и тие престојуваат во темниот простор зад огледалото. Откако ќе им се вратат душите, дозволено им е да влезат во задгробниот живот. == Алузии == Гејман признал дека „[[Алиса во Земјата на чудата]]“ од [[Луис Керол]] и „Новата мајка“ од [[Луси Клифорд]] имале големо влијание врз новелата.<ref>{{Наведено списание|last=Goss|first=Jax|date=2009|title=The Mother With the Button Eyes: An Exploration of the Story Construct of the 'Other-Mother'|url=http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|location=University of Canberra, Canberra, Australia|publisher=Australasian Children's Literature Association for Research|volume=19|pages=69–72|journal=Papers: Explorations into Children's Literature|number=1|issn=1034-9243|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227073458/http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|accessdate=January 13, 2018|archive-date=2015-02-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|date=2002-09-12|title=The Booklist Interview: Neil Gaiman.|url=http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|access-date=2023-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20020912045005/http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|archive-date=2002-09-12}}</ref> Во својата студија за новелата, [[Дејвид Рад]] тврди дека делото плодно си игра со концептот Unheimlich (чудното или морничавото) на [[Зигмунд Фројд]].<ref>{{Наведено списание|url=http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|title=An Eye for an 'I': Neil Gaiman's Coraline and the Question of Identity|last=Rudd|first=David|journal=Children's Literature in Education|volume=39|number=3|year=2008|pages=159–168|doi=10.1007/s10583-008-9067-7|s2cid=144285798|access-date=28 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928032720/http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|archive-date=28 September 2008|url-access=subscription}}</ref> == Адаптации == === Графички роман === Адаптација како [[графички роман]] од [[П. Крејг Расел]], со текст од [[Тод Клајн]] и бои од [[Ловерн Киндзерски]], била објавена во 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Smith|first=Zack|title=P. Craig Russell – Adapting Coraline and More|url=http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121161803/http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|url-status=dead|archive-date=21 November 2008|date=19 August 2008|work=Newsarama|access-date=27 October 2011}}</ref> === Филм === {{Главна статија|Коралина (филм)}} Со помош на анимациското студио „[[Лајка (студио)|Лајка]]“, режисерот [[Хенри Селик]] во 2009 година објавил анимирана филмска адаптација што добила големо критичко признание и умерен комерцијален успех. На [[82. доделување на наградите Оскар|82. доделување на Оскарите]] филмот бил номиниран за [[Оскар за најдобар анимиран филм|најдобар анимиран филм]], но изгубил од „[[Нагоре (филм од 2009)|Нагоре]]“ на „[[Пиксар]]“. Иако филмот од 2009 година има неколку разлики (на пример, Белдам го претвора Другиот Татко во [[тиква]]), прилично цврсто се држи до оригиналниот заплет. Во филмот, Коралина е прикажана со кратка сина коса и пеги. Додаден е и нов лик, Вајборн „Вајби“ Ловат, момче на возраст блиска до онаа на Коралинa. Во новелата е спомнато само како момчето што живеело во куќата пред Коралина. На почетокот често ѝ оди на нерви, но со текот на времето тие се зближуваат.Во Другиот свет, неговиот двојник не може да зборува, но ѝ помага на Коралина, а Другата Мајка го казнува кога ѝ помага на Коралина да избега од Другиот свет. На крајот од филмот, Коралина му помага на Вајби да ѝ објасни на својата баба што се наоѓа зад малата врата. Сестрата на бабата на Вајби била едно од децата што Белдам ги заробила. === Театар === ==== Мјузикл од 2009 година ==== {{Главна статија|Коралина (мјузикл)}} Театарска адаптација, со музика и текстови од [[Стефин Мерит]] и либрето од [[Дејвид Гринспен]], имала премиера на 6 мај 2009 година, во продукција на „[[МЦЦ театар]]“ и „Тру лав продакшнс“, на [[Офф-Бродвеј]] во театарот „Лусил Лортел“.<ref name="thescoreandthestory">{{Наведени вести|last=Blankenship|first=Mark|author-link=Mark Blankenship|title=The Score and the Story, Inseparable|newspaper=New York Times|pages=AR4|date=7 June 2009|url=https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|archive-date=12 September 2018|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204453/https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|url-status=live}}</ref> Деветгодишната Коралина ја играла возрасна актерка, [[Џејн Хаудишел]], а Другата Мајка ја играл Дејвид Гринспен.<ref name="thescoreandthestory"/> ==== Опера од 2018 година ==== {{Главна статија|Коралина (опера)}} Друга театарска адаптација, сценска опера од [[Марк-Ентони Тарнеџ]] заснована на новелата, имала светска премиера во [[Барбикан центар|Барбикан центарот]] во [[Лондон]] на 27 март 2018 година. ==== Откажан мјузикл од 2025 година ==== На 22 мај 2024 година било објавено дека нова мјузикл-адаптација, со музика и текстови од Луис Барабас и либрето од [[Зини Харис]], ќе има премиера во [[Лидс плејхаус]] на 11 април 2025 година, а потоа ќе гостува во „[[ХОУМ (Манчестер)|ХОУМ]]“ во [[Манчестер]], во „[[Бирмингем репертори театар]]“ и во „[[Ројал лицеум театар]]“ во [[Единбург]].<ref>{{Наведени вести|last=Wood|first=Alex|author-link=|title=Coraline musical to have world premiere tour next year|newspaper=WhatsOnStage|date=22 May 2024|url=https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|archive-date=22 May 2024|access-date=22 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522123924/https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|url-status=live}}</ref> На 29 јануари 2025 година новата адаптација била откажана,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|title=Coraline play cancelled after Gaiman allegations|work=bbc.co.uk/news|publisher=BBC News|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025|archive-date=29 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129233213/https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|url-status=live}}</ref> а како причина биле наведени тековните обвинувања против [[Нил Гејман]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/books/2025/jan/29/stage-adaptation-of-coraline-cancelled-after-allegations-against-neil-gaiman|title=Stage adaptation of Coraline cancelled after allegations against Neil Gaiman|work=The Guardian|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025}}</ref> Претставата требало да ја режира [[Џејмс Брајнинг]], сценографијата и костимите да ги изработи Колин Ричмонд, куклите да ги проектира и да ја режира нивната изведба Рејчел Канинг, а кореографијата да ја изработи Еј-Џеј Бојл.<ref>{{Наведени вести|last=Fisher|first=Mark|date=2024-05-21|title=Neil Gaiman's Coraline to become 'dark, spangly' stage musical|url=https://www.theguardian.com/stage/article/2024/may/22/neil-gaiman-coraline-to-become-dark-spangly-stage-musical|access-date=2024-05-27|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=World premiere of CORALINE - A MUSICAL to be staged at Leeds Playhouse ahead of UK tour for Spring 2025|url=https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|access-date=2024-05-27|website=West End Best Friend|language=en-US|archive-date=10 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210163235/https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|url-status=live}}</ref> === Видео игри === {{Главна статија|Коралина (видеоигра)}} Видео игра од 2009 година, заснована на филмот, била објавена и развиена од „Ди-три паблишер оф Америка“. Играта излегла на 27 јануари 2009 година за [[Плејстејшн 2]], [[Нинтендо ДС]] и [[Вии]] и содржи елементи како играње како Коралина, комуникација со другите ликови и играње миниигри. Добила претежно негативни критики и имала мал успех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://m.ign.com/articles/2009/01/29/coraline-review-2|title=Coraline Review - IGN|date=29 January 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/game/coraline/critic-reviews/?platform=playstation-2|title=Coraline|website=Metacritic|access-date=1 November 2023|archive-date=14 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214175612/https://www.metacritic.com/game/playstation-2/coraline|url-status=live}}</ref> === Пародии === Новелата „Коралина“ послужила како инспирација за сегментот „Коралиса“ во епизодата „{{ill|Куќичка на дрво на ужасот 28|en|Treehouse of Horror XXVIII}}“ од анимираната серија „[[Симпсонови]]“, емитувана на 22 октомври 2017 година. Нил Гејман го позајмил гласот за мачорот на Симпсонови, [[Сноубол Петти]].<ref>{{Наведено списание|last1=Schwartz|first1=Dana|title=Neil Gaiman would love to see a Sandman parody on The Simpsons|url=http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|access-date=29 October 2017|magazine=Entertainment Weekly|date=18 October 2017|archive-date=30 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030150512/http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|url-status=live}}</ref> == Поврзано == * [[Коралина (име)]] * [[Љубопитниот мачор на Коралина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.harpercollins.com/products/coraline-neil-gaiman Официјална страница од издавачот] {{DEFAULTSORT:Коралина}} [[Категорија:Коралина| ]] [[Категорија:Романи од 2002 година]] [[Категорија:Британски романи од 2002 година]] [[Категорија:Детски романи]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хорор романи]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Романи за духови]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи адаптирани во филмови]] [[Категорија:Романи адаптирани во видеоигри]] 9ejqianra75inp7d2t0s23k2itz0qti 5649814 5649804 2026-10-25T20:11:11Z ForestShutter 126802 /* Алузии */ корекција на термин 5649814 wikitext text/x-wiki {{Short description|Детска новела од 2002 година на Нил Гејман}} {{Инфокутија за книга | name = Коралина | image = [[Податотека:Coraline.jpg|200px]] | caption = Корица од Дејв Мекин | author = [[Нил Гејман]] | illustrator = [[Дејв Мекин]] | cover_artist = Дејв Мекин | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = [[темна фантастика]] | publisher = [[Блумсбери]] (Обединето Кралство)<br />[[ХарперКолинс]] (САД) | release_date = 2 јули 2002 | pages = 210 | isbn = 0-06-113937-8 }} '''„Коралина“''' е британска детска [[новела]] од жанрот [[Темна фантастика|фантастичен хорор]] од 2002 година, од авторот [[Нил Гејман]]. Гејман почнал да ја пишува „Коралина“ во 1990 година, а ја објавиле „[[Блумсбери]]“ и „[[ХарперКолинс]]“ во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Gaiman|first1=Neil|title=Journal: Tuesday, July 02, 2002|url=http://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|website=neilgaiman.com|access-date=15 May 2020|archive-date=15 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115190208/https://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|url-status=live}}</ref> Ја добила [[Награда Хуго за најдобра новела|наградата „Хуго“ за најдобра новела]] за 2003 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|title=The Hugo Awards : 2003 Hugo Awards|publisher=World Science Fiction Society|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110507164758/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|archive-date=7 May 2011}}</ref> [[Награда Небјула за најдобра новела|наградата „Небјула“ за најдобра новела]] за 2003 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|title=The Nebula Awards|publisher=Science Fiction and Fantasy Writers of America|access-date=25 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828201538/http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|archive-date=28 August 2008|url-status=dead}}</ref> и [[Награда Брем Стокер за најдобро дело за млади читатели|наградата „Брем Стокер“ за најдобро дело за млади читатели]] за 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|title=Past Stoker Nominees & Winners|publisher=Horror Writers Association|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120154048/http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|archive-date=20 November 2011}}</ref> „[[Гардијан]]“ ја рангирал „Коралина“ на 82. место на својата листа со 100-те најдобри книги на 21 век.<ref name="100 Best Books of the 21st Century">{{Наведена мрежна страница|title=100 Best Books of the 21st Century|website=TheGuardian.com|date=21 September 2019|url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|access-date=8 December 2019|archive-date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135810/https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|url-status=live}}</ref> Била адаптирана во [[Коралина (филм)|анимиран филм од 2009 година]] со истото име, во режија на [[Хенри Селик]]. == Содржина == Девојчето Коралина Џонс и нејзините родители се вселуваат во стара куќа поделена на станови. Меѓу другите станари се поранешните актерки Ејприл Спинк и Миријам Форсибл и господинот Бобо (кого обично го нарекуваат „Лудиот старец од горниот кат“), кој тврди дека тренира циркус со [[глушец|глувци]]. Станот до оној на Коралина, зад големата кафеава врата, е празен. Еден дождлив ден, таа ја открива заклучената врата во дневната соба, заѕидана со тули. Кога следниот ден оди да ги посети соседите, господинот Бобо ѝ пренесува порака од глувците, кои ја предупредуваат да не минува низ вратата. Спинк и Форсибл ѝ ја читаат судбината на листови чај и се согласуваат дека ѝ се заканува опасност, па ѝ даваат среќен продупчен камен што е „добар против лоши нешта“. И покрај овие предупредувања, следниот ден, кога останува сама дома, Коралина решава да ја отклучи вратата. Открива дека ѕидот од тули зад неа исчезнал. На негово место се наоѓа долг премин што води до стан идентичен со нејзиниот. Во него живеат Другата Мајка и Другиот Татко, [[двојник|двојниц]]и на нејзините родители со преувеличени црти и [[копче|копчиња]] наместо очи. Во овој „Друг свет“ сè ѝ изгледа подобро отколку кај неа: Другите Родители ѝ посветуваат внимание, нејзината кутија со играчки е полна со живи играчки, двојникот на господинот Бобо тренира стаорци, а двојниците на Спинк и Форсибл изведуваат кабаре во својот стан. Открива дека и дивиот [[црна мачка|црн мачор]] што талка околу куќата во вистинскиот свет може да зборува, но дознава дека таа не потекнува од Другиот свет и само патува меѓу световите. Мачорот ја предупредува Коралина за опасноста што ѝ се заканува, но таа не му обрнува внимание. Другата Мајка ѝ нуди на Коралина можност да остане во Другиот свет засекогаш, под услов да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина се ужаснува и се враќа дома низ вратата. Кога ќе пристигне во својот стан, открива дека нејзините вистински родители исчезнале и на крај дознава дека Другата Мајка ги киднапирала. Иако се плаши да се врати, Коралина повторно влегува во Другиот свет за да се соочи со Другата Мајка и да ги спаси родителите. Додека размислува за ситуацијата во дворот, мачорот ја советува да ја предизвика Другата Мајка, бидејќи „таквите како неа сакаат игри и предизвици“. Другата Мајка се обидува да ја убеди Коралина да остане, но таа одбива, па како казна ја затвораат зад [[огледало]]. Во темнината, Коралина среќава три духови на деца, од кои секое потекнува од различен период. Тие ѝ дозволиле на Другата Мајка, всушност злобно суштество познато како „[[Белдам]]“, да ги намами во својот свет и да им зашие копчиња наместо очи. Духовите раскажуваат како Белдам на крајот престанала да ги сака и ги отфрлила нивните духови. Тие ја молат Коралина да ја избегне нивната судбина и да им помогне да ги пронајде суштините на нивните души, за конечно да можат да избегаат од Другиот свет и да преминат во [[задгробен живот|задгробниот живот]]. Откако Белдам ја ослободува од огледалото, Коралина предлага игра во која мора да ги пронајде суштините на душите на децата-духови и на своите родители, скриени низ Другиот свет. Ако Коралина победи, таа, нејзините родители и децата-духови ќе бидат слободни; ако изгуби, ќе остане и конечно ќе ја прифати понудата на Белдам да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина го истражува Другиот свет и ги совладува сите пречки што ѝ ги поставува Белдам, користејќи ја својата досетливост и каменот за да ги пронајде суштините на душите. Кога играта привршува, духовите на децата ја предупредуваат дека, дури и ако победи, Белдам нема да ги пушти. Откако заклучува дека нејзините родители се заробени во [[снежна топка]] во близина, Коралина ја измамува Белдам, велејќи ѝ дека родителите се зад вратата на салонот. Кога волшебничката ја отвора вратата, Коралина го фрла мачорот врз неа, ја грабнува снежната топка и со мачорот бега во вистинскиот свет, носејќи го клучот со себе. Притоа, успева да ја затвори вратата врз едната рака на Белдам и да ѝ ја отсече. Кога се враќа дома, Коралина открива дека нејзините родители се безбедни и дека, на необјаснив начин, го заборавиле своето заробеништво. Истата ноќ, Коралина сонува дека ги среќава духовите на децата, кои конечно добиваат можност да почиваат во мир. Тие ја предупредуваат дека нејзината задача сè уште не е завршена, бидејќи отсечената рака на Белдам се наоѓа во вистинскиот свет и се обидува да го украде клучот потребен за отклучување на вратата што ги поврзува двата света. Коралина оди до стар, безднен [[бунар]] во шумата крај нејзиниот дом. Со помош на клучот ја намамува раката до бунарот, а потоа ги фрла и раката и клучот во него. Коралина се враќа дома како победничка и се подготвува повторно да го живее обичниот живот што научила да го прифаќа и сака. == Ликови == * '''Коралина Џонс''' е насловната главна [[протагонист]]ка во новелата. Таа е љубопитно, интелигентно, снаодливо и храбро девојче. Коралина често се нервира од дождот, од своите „луди“ возрасни соседи и од тоа што не ја сфаќаат сериозно поради нејзината мала возраст. Опишана е како „ситна за своите години“. * '''Мел Џонс''' е мајката на Коралина. Поголемиот дел од времето е многу зафатена и понекогаш невнимателна, но ја сака ќерка си и се грижи за неа. * '''Чарли Џонс''' е таткото на Коралина. Многу ја сака ќерка си и е љубезен, храбар и услужлив. Приготвува „креативни“ јадења што Коралина не ги сака. Обично е на компјутерот во куќата. Како и неговата сопруга, госпоѓа Џонс, и тој е обично премногу зафатен за да поминува време со Коралина. * '''Мачорот''' е црн мачор од вистинскиот свет, кој служи како ментор на Коралина и ја води низ нејзиното патување. Нема име, бидејќи објаснува дека на мачките не им требаат имиња за да се разликуваат една од друга, но Белдам го нарекува „Штетник“. За разлика од многу други ликови во новелата, нема двојник во „Другиот свет“, бидејќи тврди дека мачките, за разлика од другите суштества, умеат „да се држат заедно“. Се движи слободно од еден свет во друг и може да зборува во Другиот свет. Има [[Сарказам (стилистика)|саркастична]] природа и постојано ја понижува Коралина, но се спријателува со неа и ѝ помага да избега од Белдам. Се противи на волшебничката, но трепери при помислата дека би останал заглавен во Другиот свет засекогаш. * '''Белдам''', позната и како '''Другата Мајка''', е главниот [[антагонист]] во новелата. Таа е злобна и нечовечка волшебничка и владетелка на Другиот свет. Во својот прв облик личи на госпоѓа Џонс, но е повисока и послаба, со долга црна коса што изгледа како да се движи сама, црни очи во облик на копчиња, кожа бела како хартија и исклучително долги, нервозно подвижни прсти со долги темноцрвени нокти. Во текот на новелата станува повисока, послаба и побледа и до крајот малку личи на госпоѓа Џонс, што укажува дека може да го менува обликот. Не може да создава, туку само да копира, извртува и менува работи од вистинскиот свет кога ја гради својата верзија на светот. Ги собира децата така што ги намамува во својот свет и ги опсипува со претерано внимание и љубов, а потоа ги убедува да ѝ дозволат да им сошие копчиња во очите, со што може да им ги присвои животите и, по нивната смрт, да им ги зароби душите. * '''Другиот Татко''' е креација на Белдам, создаден според ликот на г. Џонс. Белдам го користи за да ја измами Коралина и да ја натера да остане во Другиот свет. Како и нејзиниот вистински татко, тој има работна соба и преку ден седи во неа, а не сака долго да разговара со Коралина. Тој не работи; само престојува во работната соба и не му е дозволено да разговара со Коралина без влијанието на Белдам. Изгледа многу попријатен од вистинскиот татко на Коралина и секогаш се обидува да биде весел и забавен пред неа. Во реалноста, Другиот Татко е тажен и донекаде нервозен. Белдам на крајот го казнува затоа што ѝ открил премногу на Коралина, претворајќи го во меко, тестесто суштество налик на [[ларва]], а потоа му наредува да ја зароби Коралина за да не може да го исполни предизвикот. Тој изразува неподготвеност да ѝ наштети, но не може да ги одбие наредбите на Белдам. * '''Ејприл Спинк и Миријам Форсибл''' се две пензионирани актерки што живеат во станот под оној на Коралина. Имаат многу стари [[шкотски териер]]и и зборуваат со театарски жаргон, често спомнувајќи ги своите славни денови како актерки. Во Другиот свет, тие се млади и постојано настапуваат пред [[антропоморфизам|антропоморфни]] кучиња. Подоцна во новелата, се чини дека Другите Спинк и Форсибл се споени близначки во кожурец налик на вреќа, каде што ја чуваат втората душа. Нивните кучиња, пак, изгледаат како да се претвориле во суштества налик на [[лилјак|лилјаци]]. * '''Господинот Бобо''' е пензиониран циркуски изведувач што живее во станот над оној на Коралина и во новелата обично се споменува како „Лудиот старец“. Во текот на книгата тврди дека тренира глувци за да настапуваат во глувчешки циркус и често ѝ пренесува пораки од нив на Коралина. Неговиот двојник од Другиот свет тренира [[стаорец|стаорци]] и е практично направен од нив. * '''Децата-духови''' се духовите на три деца, две девојчиња и едно момче, кои биле претходни жртви на Белдам. Момчето е опишано со валкано лице и црвени панталони. Едното девојче има руса коса украсена со круг од блескаво сребро, фустан со шара од пајажини и пар сребрени крилја на пеперутка што му излегуваат од грбот (што навестува дека можеби е [[самовила]]). Другото носи кафеава капа и кафеав фустан. Белдам ги заробила во различно време пред Коралина и тие престојуваат во темниот простор зад огледалото. Откако ќе им се вратат душите, дозволено им е да влезат во задгробниот живот. == Алузии == Гејман признал дека „[[Алиса во Земјата на чудата]]“ од [[Луис Керол]] и „Новата мајка“ од [[Луси Клифорд]] имале големо влијание врз новелата.<ref>{{Наведено списание|last=Goss|first=Jax|date=2009|title=The Mother With the Button Eyes: An Exploration of the Story Construct of the 'Other-Mother'|url=http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|location=University of Canberra, Canberra, Australia|publisher=Australasian Children's Literature Association for Research|volume=19|pages=69–72|journal=Papers: Explorations into Children's Literature|number=1|issn=1034-9243|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227073458/http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|accessdate=January 13, 2018|archive-date=2015-02-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|date=2002-09-12|title=The Booklist Interview: Neil Gaiman.|url=http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|access-date=2023-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20020912045005/http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|archive-date=2002-09-12}}</ref> Во својата студија за новелата, [[Дејвид Рад]] тврди дека делото плодно си игра со концептот „Unheimlich“ (непријатно непознатото) на [[Зигмунд Фројд]].<ref>{{Наведено списание|url=http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|title=An Eye for an 'I': Neil Gaiman's Coraline and the Question of Identity|last=Rudd|first=David|journal=Children's Literature in Education|volume=39|number=3|year=2008|pages=159–168|doi=10.1007/s10583-008-9067-7|s2cid=144285798|access-date=28 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928032720/http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|archive-date=28 September 2008|url-access=subscription}}</ref> == Адаптации == === Графички роман === Адаптација како [[графички роман]] од [[П. Крејг Расел]], со текст од [[Тод Клајн]] и бои од [[Ловерн Киндзерски]], била објавена во 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Smith|first=Zack|title=P. Craig Russell – Adapting Coraline and More|url=http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121161803/http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|url-status=dead|archive-date=21 November 2008|date=19 August 2008|work=Newsarama|access-date=27 October 2011}}</ref> === Филм === {{Главна статија|Коралина (филм)}} Со помош на анимациското студио „[[Лајка (студио)|Лајка]]“, режисерот [[Хенри Селик]] во 2009 година објавил анимирана филмска адаптација што добила големо критичко признание и умерен комерцијален успех. На [[82. доделување на наградите Оскар|82. доделување на Оскарите]] филмот бил номиниран за [[Оскар за најдобар анимиран филм|најдобар анимиран филм]], но изгубил од „[[Нагоре (филм од 2009)|Нагоре]]“ на „[[Пиксар]]“. Иако филмот од 2009 година има неколку разлики (на пример, Белдам го претвора Другиот Татко во [[тиква]]), прилично цврсто се држи до оригиналниот заплет. Во филмот, Коралина е прикажана со кратка сина коса и пеги. Додаден е и нов лик, Вајборн „Вајби“ Ловат, момче на возраст блиска до онаа на Коралинa. Во новелата е спомнато само како момчето што живеело во куќата пред Коралина. На почетокот често ѝ оди на нерви, но со текот на времето тие се зближуваат.Во Другиот свет, неговиот двојник не може да зборува, но ѝ помага на Коралина, а Другата Мајка го казнува кога ѝ помага на Коралина да избега од Другиот свет. На крајот од филмот, Коралина му помага на Вајби да ѝ објасни на својата баба што се наоѓа зад малата врата. Сестрата на бабата на Вајби била едно од децата што Белдам ги заробила. === Театар === ==== Мјузикл од 2009 година ==== {{Главна статија|Коралина (мјузикл)}} Театарска адаптација, со музика и текстови од [[Стефин Мерит]] и либрето од [[Дејвид Гринспен]], имала премиера на 6 мај 2009 година, во продукција на „[[МЦЦ театар]]“ и „Тру лав продакшнс“, на [[Офф-Бродвеј]] во театарот „Лусил Лортел“.<ref name="thescoreandthestory">{{Наведени вести|last=Blankenship|first=Mark|author-link=Mark Blankenship|title=The Score and the Story, Inseparable|newspaper=New York Times|pages=AR4|date=7 June 2009|url=https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|archive-date=12 September 2018|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204453/https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|url-status=live}}</ref> Деветгодишната Коралина ја играла возрасна актерка, [[Џејн Хаудишел]], а Другата Мајка ја играл Дејвид Гринспен.<ref name="thescoreandthestory"/> ==== Опера од 2018 година ==== {{Главна статија|Коралина (опера)}} Друга театарска адаптација, сценска опера од [[Марк-Ентони Тарнеџ]] заснована на новелата, имала светска премиера во [[Барбикан центар|Барбикан центарот]] во [[Лондон]] на 27 март 2018 година. ==== Откажан мјузикл од 2025 година ==== На 22 мај 2024 година било објавено дека нова мјузикл-адаптација, со музика и текстови од Луис Барабас и либрето од [[Зини Харис]], ќе има премиера во [[Лидс плејхаус]] на 11 април 2025 година, а потоа ќе гостува во „[[ХОУМ (Манчестер)|ХОУМ]]“ во [[Манчестер]], во „[[Бирмингем репертори театар]]“ и во „[[Ројал лицеум театар]]“ во [[Единбург]].<ref>{{Наведени вести|last=Wood|first=Alex|author-link=|title=Coraline musical to have world premiere tour next year|newspaper=WhatsOnStage|date=22 May 2024|url=https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|archive-date=22 May 2024|access-date=22 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522123924/https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|url-status=live}}</ref> На 29 јануари 2025 година новата адаптација била откажана,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|title=Coraline play cancelled after Gaiman allegations|work=bbc.co.uk/news|publisher=BBC News|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025|archive-date=29 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129233213/https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|url-status=live}}</ref> а како причина биле наведени тековните обвинувања против [[Нил Гејман]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/books/2025/jan/29/stage-adaptation-of-coraline-cancelled-after-allegations-against-neil-gaiman|title=Stage adaptation of Coraline cancelled after allegations against Neil Gaiman|work=The Guardian|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025}}</ref> Претставата требало да ја режира [[Џејмс Брајнинг]], сценографијата и костимите да ги изработи Колин Ричмонд, куклите да ги проектира и да ја режира нивната изведба Рејчел Канинг, а кореографијата да ја изработи Еј-Џеј Бојл.<ref>{{Наведени вести|last=Fisher|first=Mark|date=2024-05-21|title=Neil Gaiman's Coraline to become 'dark, spangly' stage musical|url=https://www.theguardian.com/stage/article/2024/may/22/neil-gaiman-coraline-to-become-dark-spangly-stage-musical|access-date=2024-05-27|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=World premiere of CORALINE - A MUSICAL to be staged at Leeds Playhouse ahead of UK tour for Spring 2025|url=https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|access-date=2024-05-27|website=West End Best Friend|language=en-US|archive-date=10 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210163235/https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|url-status=live}}</ref> === Видео игри === {{Главна статија|Коралина (видеоигра)}} Видео игра од 2009 година, заснована на филмот, била објавена и развиена од „Ди-три паблишер оф Америка“. Играта излегла на 27 јануари 2009 година за [[Плејстејшн 2]], [[Нинтендо ДС]] и [[Вии]] и содржи елементи како играње како Коралина, комуникација со другите ликови и играње миниигри. Добила претежно негативни критики и имала мал успех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://m.ign.com/articles/2009/01/29/coraline-review-2|title=Coraline Review - IGN|date=29 January 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/game/coraline/critic-reviews/?platform=playstation-2|title=Coraline|website=Metacritic|access-date=1 November 2023|archive-date=14 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214175612/https://www.metacritic.com/game/playstation-2/coraline|url-status=live}}</ref> === Пародии === Новелата „Коралина“ послужила како инспирација за сегментот „Коралиса“ во епизодата „{{ill|Куќичка на дрво на ужасот 28|en|Treehouse of Horror XXVIII}}“ од анимираната серија „[[Симпсонови]]“, емитувана на 22 октомври 2017 година. Нил Гејман го позајмил гласот за мачорот на Симпсонови, [[Сноубол Петти]].<ref>{{Наведено списание|last1=Schwartz|first1=Dana|title=Neil Gaiman would love to see a Sandman parody on The Simpsons|url=http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|access-date=29 October 2017|magazine=Entertainment Weekly|date=18 October 2017|archive-date=30 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030150512/http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|url-status=live}}</ref> == Поврзано == * [[Коралина (име)]] * [[Љубопитниот мачор на Коралина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.harpercollins.com/products/coraline-neil-gaiman Официјална страница од издавачот] {{DEFAULTSORT:Коралина}} [[Категорија:Коралина| ]] [[Категорија:Романи од 2002 година]] [[Категорија:Британски романи од 2002 година]] [[Категорија:Детски романи]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хорор романи]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Романи за духови]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи адаптирани во филмови]] [[Категорија:Романи адаптирани во видеоигри]] 3ltt10jb1qu0lpgd4ot3yk7hv9bryae 0 1406484 5649807 2026-10-25T19:47:33Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1381463517|From the Earth to the Moon]]“ 5649807 wikitext text/x-wiki '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] rcp3qrwjqfadg5pw70orafond7xev9h 5649808 5649807 2026-10-25T19:52:39Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649808 wikitext text/x-wiki '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] hb3x2k5qj1d1nj1tuli9sgpillmg5d0 5649810 5649808 2026-10-25T20:00:10Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649810 wikitext text/x-wiki '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] nc7861vev9blapwn1iih6wb87j2db6p 5649815 5649810 2026-10-25T20:13:47Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649815 wikitext text/x-wiki '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. == Влијание во популарната култура == Романот послужил како вдахновение за операта „[[Патување на Месечината (опера)|Патување на Месечината]]“ (''Le voyage dans la lune'') од 1875 година, со музика на [[Жак Офенбах]], создадена без дозвола од авторот. Во 1880 година, весникот „Пал мал газет“ (''The Pall Mall Gazette'') го опишал Верновиот „Колумбијад“ како „вселенски брод“ (''space-ship'') – што претставува прва забележана употреба на овој поим во историјата.<ref>{{Cite web|url=https://howthingsfly.si.edu/ask-an-explainer/what-year-was-word-spaceship-first-used|title=Во која година за првпат е употребен зборот „вселенски брод“? | How Things Fly}}</ref> Во романот „Првите луѓе на Месечината“ (''The First Men in the Moon'') од 1901 година, дело на [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] (кој исто така се занимава со темата за првите патници на Месечината), главниот лик, г. Бедфорд, му го споменува романот на Верн на својот придружник, професорот Кавор; притоа се напоменува дека Кавор „не чита белетристика“. Романот (заедно со делото „Првите луѓе на Месечината“ на Велс) послужил како вдахновение за првиот научно-фантастичен филм, „[[Патување до Месечината (филм од 1902)|Патување на Месечината]]“ (''A Trip to the Moon''), снимен во 1902 година од Жорж Мелиес. Во 1958 година била објавена уште една филмска адаптација на приказната, насловена „Од Земјата до Месечината“ (''From the Earth to the Moon''), а во 1967 година романот станал основа за една многу слободна адаптација – британската комедија „Ракетата на Жил Верн до Месечината“ (''Jules Verne's Rocket to the Moon''), во која главните улоги ги толкуваат Берл Ајвс и Тери-Томас. Чехословачкиот филм од 1961 година, „Неверојатниот барон Минхаузен“ (''The Fabulous Baron Munchausen''), комбинира ликови и елементи од дејството на романот на Верн со оние од приказните за [[Барон Минхаузен|баронот Минхаузен]] и [[Сирано де Бержерак]]. Во март 1953 година, издавачката куќа „Гилбертон“ (Gilberton Company) објавила стрип-адаптација на „Од Земјата до Месечината“ како издание бр. 105 во својата серија „Илустрирани класици“ (Classics Illustrated). Неидентификуван сценарист го споил делото на Верн „Од Земјата до Месечината“ со неговото продолжение, „Околу Месечината“. Уметничкиот директор на „Гилбертон“, Алекс А. Блум, ги изработил и илустрацијата за насловната страница и 44-те страници со внатрешни цртежи. Ова издание доживеало дванаесет печатења во периодот меѓу 1953 и 1971 година.<ref>{{Citation | first = William B Jr | last = Jones | title = Classics Illustrated: A Cultural History | edition = 2 | publisher = McFarland | date = 2011 | page = 329}}.</ref> За време на враќањето од Месечината, екипажот на „Аполо 11“ се осврнал на книгата на Жил Верн во текот на телевизиски пренос на 23 јули 1969 година.<ref>{{Citation | url = http://www.jsc.nasa.gov/history/mission_trans/AS11_TEC.PDF | publisher = [[НАСА|NASA]] | place = САД | title = JSC | date = 11 February 2015 | contribution = History}}.</ref> Командантот на мисијата, астронаутот [[Нил Армстронг]], изјавил: „Пред сто години, Жил Верн напиша книга за патување до Месечината. Неговиот вселенски брод, „Колумбијад“, полета од Флорида и слета во Тихиот Океан откако го заврши патувањето до Месечината. Сметаме дека е соодветно да споделиме со вас некои од размислувањата на екипажот, додека современиот „Колумбијад“ утре се среќава со планетата Земја и со истиот тој Тихи Океан“. Во 1991 година, компанијата „Ориџин системс“ (Origin Systems) ја издала играта „Ultima: Worlds of Adventure 2: Martian Dreams“. Дејството на играта се одвива за време на Светската колумбовска изложба во 1893 година, а во неа се појавува вселенски топ сличен на оној опишан во книгата, иако е насочен кон Марс, а не кон Месечината. Во трилогијата „Квантниот крадец“ (''The Quantum Thief'', 2010), главниот лик склучува несигурен сојуз со групата „Ган клаб зоку“ (Gun Club zoku), која е специјализирана за воено оружје. Во романот „Каузалниот ангел“ (''The Causal Angel'', 2014), откако ќе избега од Земјата користејќи вселенски топ на нуклеарен погон, тој им го продава „куршумот од топот на Верн“ као единствен колекционерски предмет; авторот Хану Рајаниеми е вљубеник во делата на Жил Верн.<ref>[https://scifinow.co.uk „Interview: Hannu Rajaniemi: SciFiNow talks to a rising star in sci-fi.“]</ref><ref>[https://iop.org „Once a physicist: Hannu Rajaniemi; Hannu Rajaniemi is an Edinburgh-based science-fiction writer whose first novel, The Quantum Thief, is published in paperback this month by Gollancz.“]</ref> Во јапонската аниме-адаптација на „Вселенски браќа“ (''Space Brothers'', 2012–2014), воведната шпица за епизодите 39–51 (песната „Small World“ од групата „Fujifabric“) претставува хумористичен осврт на приказната, а на крајот дури се појавува и насловната страница на едно од раните изданија на англиски јазик.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org Ghostarchive] and the [https://archive.org Wayback Machine]: {{cite web| url = https://youtube.com| title = Uchuu Kyoudai (Space Brothers) Opening 4 – Small World by Fujifabric | date = February 8, 2016 | via=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првата верзија на забавниот воз [[Space Mountain]] во [[Дизниленд Париз]], отворена во 1995 година под името „Space Mountain: De la Terre à la Lune“, била делумно вдахновена од овој роман. Надворешноста на оваа забавно-тематска целина се одликувала со ретрофутуристички стил карактеристичен за ерата на Верн, со изглед на занитени челични плочи, како и со топот „Колумбијад“ (Columbiad). При поминувањето на возот, топот испушта силен звук и чад, создавајќи кај патниците чувство дека се истрелани во вселената. На настанот D23 во 2026 година, „Дизни“ (Disney) објави дека сегашната верзија посветена на „Војна на ѕвездите“ (''Star Wars'') ќе биде затворена во 2027 година, а возењето ќе се врати на својата првична тема и приказна. Во 2026 година, по враќањето на мисијата [[Артемида 2]] — која вклучувала историски прелет околу Месечината — и првиот пробен лет на вселенското летало [[Орион (вселенско летало)|Орион]] со екипаж, службеникот за односи со јавноста на НАСА и коментатор Роб Навијас (познат и како „Гласот на НАСА“)<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = Meet Rob Navias: Public Affairs Officer and Mission Commentator | date = 25 June 2025 | place = US | contribution = History}}</ref> направил алузија на Жил Верн, изјавувајќи: „Потврдено е слетување во вода во 19:07 часот по централно време (17:07 часот по тихоокеанско време). Од страниците на Жил Верн до модерна мисија до Месечината — завршено е ново поглавје во истражувањето на нашиот небесен сосед“. Ова било кажано за време на официјалниот пренос во живо на слетувањето, емитуван од НАСА на YouTube.<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = NASA's Artemis II Crew Comes Home (Official Broadcast) | date = April 10, 2026 | place = US | contribution = History}}</ref> Use code with caution. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] agn72g3cep3ml14htvxetvb425rcbhd 5649816 5649815 2026-10-25T20:16:46Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5649816 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox book | name = Од Земјата до Месечината | title_orig = {{lang|fr|De la terre à la lune}} | translator = | image = File:From the Earth to the Moon Jules Verne.jpg | caption = Насловна страница на едно од раните изданија на англиски јазик | author = [[Жил Верн]] | illustrator = [[Емил Антоан Бајар]] и [[Алфонс де Невил]] | country = Франција | language = француски | series = [[Воодушевувачки патувања]] бр. 4<br>„[[Клубот на топовите од Балтимор]]“ бр. 1 | genre = [[Научна фантастика]] | publisher = [[Пјер-Жил Ецел]] | release_date = 1865 | english_pub_date = | media_type = Печатено ([[Тврд повез]]) | pages = | preceded_by = [[Патување во центарот на Земјата]] | followed_by = [[Околу Месечината]] | film adaptations = | wikisource = From the Earth to the Moon }} '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. == Влијание во популарната култура == Романот послужил како вдахновение за операта „[[Патување на Месечината (опера)|Патување на Месечината]]“ (''Le voyage dans la lune'') од 1875 година, со музика на [[Жак Офенбах]], создадена без дозвола од авторот. Во 1880 година, весникот „Пал мал газет“ (''The Pall Mall Gazette'') го опишал Верновиот „Колумбијад“ како „вселенски брод“ (''space-ship'') – што претставува прва забележана употреба на овој поим во историјата.<ref>{{Cite web|url=https://howthingsfly.si.edu/ask-an-explainer/what-year-was-word-spaceship-first-used|title=Во која година за првпат е употребен зборот „вселенски брод“? | How Things Fly}}</ref> Во романот „Првите луѓе на Месечината“ (''The First Men in the Moon'') од 1901 година, дело на [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] (кој исто така се занимава со темата за првите патници на Месечината), главниот лик, г. Бедфорд, му го споменува романот на Верн на својот придружник, професорот Кавор; притоа се напоменува дека Кавор „не чита белетристика“. Романот (заедно со делото „Првите луѓе на Месечината“ на Велс) послужил како вдахновение за првиот научно-фантастичен филм, „[[Патување до Месечината (филм од 1902)|Патување на Месечината]]“ (''A Trip to the Moon''), снимен во 1902 година од Жорж Мелиес. Во 1958 година била објавена уште една филмска адаптација на приказната, насловена „Од Земјата до Месечината“ (''From the Earth to the Moon''), а во 1967 година романот станал основа за една многу слободна адаптација – британската комедија „Ракетата на Жил Верн до Месечината“ (''Jules Verne's Rocket to the Moon''), во која главните улоги ги толкуваат Берл Ајвс и Тери-Томас. Чехословачкиот филм од 1961 година, „Неверојатниот барон Минхаузен“ (''The Fabulous Baron Munchausen''), комбинира ликови и елементи од дејството на романот на Верн со оние од приказните за [[Барон Минхаузен|баронот Минхаузен]] и [[Сирано де Бержерак]]. Во март 1953 година, издавачката куќа „Гилбертон“ (Gilberton Company) објавила стрип-адаптација на „Од Земјата до Месечината“ како издание бр. 105 во својата серија „Илустрирани класици“ (Classics Illustrated). Неидентификуван сценарист го споил делото на Верн „Од Земјата до Месечината“ со неговото продолжение, „Околу Месечината“. Уметничкиот директор на „Гилбертон“, Алекс А. Блум, ги изработил и илустрацијата за насловната страница и 44-те страници со внатрешни цртежи. Ова издание доживеало дванаесет печатења во периодот меѓу 1953 и 1971 година.<ref>{{Citation | first = William B Jr | last = Jones | title = Classics Illustrated: A Cultural History | edition = 2 | publisher = McFarland | date = 2011 | page = 329}}.</ref> За време на враќањето од Месечината, екипажот на „Аполо 11“ се осврнал на книгата на Жил Верн во текот на телевизиски пренос на 23 јули 1969 година.<ref>{{Citation | url = http://www.jsc.nasa.gov/history/mission_trans/AS11_TEC.PDF | publisher = [[НАСА|NASA]] | place = САД | title = JSC | date = 11 February 2015 | contribution = History}}.</ref> Командантот на мисијата, астронаутот [[Нил Армстронг]], изјавил: „Пред сто години, Жил Верн напиша книга за патување до Месечината. Неговиот вселенски брод, „Колумбијад“, полета од Флорида и слета во Тихиот Океан откако го заврши патувањето до Месечината. Сметаме дека е соодветно да споделиме со вас некои од размислувањата на екипажот, додека современиот „Колумбијад“ утре се среќава со планетата Земја и со истиот тој Тихи Океан“. Во 1991 година, компанијата „Ориџин системс“ (Origin Systems) ја издала играта „Ultima: Worlds of Adventure 2: Martian Dreams“. Дејството на играта се одвива за време на Светската колумбовска изложба во 1893 година, а во неа се појавува вселенски топ сличен на оној опишан во книгата, иако е насочен кон Марс, а не кон Месечината. Во трилогијата „Квантниот крадец“ (''The Quantum Thief'', 2010), главниот лик склучува несигурен сојуз со групата „Ган клаб зоку“ (Gun Club zoku), која е специјализирана за воено оружје. Во романот „Каузалниот ангел“ (''The Causal Angel'', 2014), откако ќе избега од Земјата користејќи вселенски топ на нуклеарен погон, тој им го продава „куршумот од топот на Верн“ као единствен колекционерски предмет; авторот Хану Рајаниеми е вљубеник во делата на Жил Верн.<ref>[https://scifinow.co.uk „Interview: Hannu Rajaniemi: SciFiNow talks to a rising star in sci-fi.“]</ref><ref>[https://iop.org „Once a physicist: Hannu Rajaniemi; Hannu Rajaniemi is an Edinburgh-based science-fiction writer whose first novel, The Quantum Thief, is published in paperback this month by Gollancz.“]</ref> Во јапонската аниме-адаптација на „Вселенски браќа“ (''Space Brothers'', 2012–2014), воведната шпица за епизодите 39–51 (песната „Small World“ од групата „Fujifabric“) претставува хумористичен осврт на приказната, а на крајот дури се појавува и насловната страница на едно од раните изданија на англиски јазик.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org Ghostarchive] and the [https://archive.org Wayback Machine]: {{cite web| url = https://youtube.com| title = Uchuu Kyoudai (Space Brothers) Opening 4 – Small World by Fujifabric | date = February 8, 2016 | via=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првата верзија на забавниот воз [[Space Mountain]] во [[Дизниленд Париз]], отворена во 1995 година под името „Space Mountain: De la Terre à la Lune“, била делумно вдахновена од овој роман. Надворешноста на оваа забавно-тематска целина се одликувала со ретрофутуристички стил карактеристичен за ерата на Верн, со изглед на занитени челични плочи, како и со топот „Колумбијад“ (Columbiad). При поминувањето на возот, топот испушта силен звук и чад, создавајќи кај патниците чувство дека се истрелани во вселената. На настанот D23 во 2026 година, „Дизни“ (Disney) објави дека сегашната верзија посветена на „Војна на ѕвездите“ (''Star Wars'') ќе биде затворена во 2027 година, а возењето ќе се врати на својата првична тема и приказна. Во 2026 година, по враќањето на мисијата [[Артемида 2]] — која вклучувала историски прелет околу Месечината — и првиот пробен лет на вселенското летало [[Орион (вселенско летало)|Орион]] со екипаж, службеникот за односи со јавноста на НАСА и коментатор Роб Навијас (познат и како „Гласот на НАСА“)<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = Meet Rob Navias: Public Affairs Officer and Mission Commentator | date = 25 June 2025 | place = US | contribution = History}}</ref> направил алузија на Жил Верн, изјавувајќи: „Потврдено е слетување во вода во 19:07 часот по централно време (17:07 часот по тихоокеанско време). Од страниците на Жил Верн до модерна мисија до Месечината — завршено е ново поглавје во истражувањето на нашиот небесен сосед“. Ова било кажано за време на официјалниот пренос во живо на слетувањето, емитуван од НАСА на YouTube.<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = NASA's Artemis II Crew Comes Home (Official Broadcast) | date = April 10, 2026 | place = US | contribution = History}}</ref> Use code with caution. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] 6uaoihoce5curlir68qoh8a3e9tr2xm 5649817 5649816 2026-10-25T20:18:06Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Научнофантастични романи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649817 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox book | name = Од Земјата до Месечината | title_orig = {{lang|fr|De la terre à la lune}} | translator = | image = File:From the Earth to the Moon Jules Verne.jpg | caption = Насловна страница на едно од раните изданија на англиски јазик | author = [[Жил Верн]] | illustrator = [[Емил Антоан Бајар]] и [[Алфонс де Невил]] | country = Франција | language = француски | series = [[Воодушевувачки патувања]] бр. 4<br>„[[Клубот на топовите од Балтимор]]“ бр. 1 | genre = [[Научна фантастика]] | publisher = [[Пјер-Жил Ецел]] | release_date = 1865 | english_pub_date = | media_type = Печатено ([[Тврд повез]]) | pages = | preceded_by = [[Патување во центарот на Земјата]] | followed_by = [[Околу Месечината]] | film adaptations = | wikisource = From the Earth to the Moon }} '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. == Влијание во популарната култура == Романот послужил како вдахновение за операта „[[Патување на Месечината (опера)|Патување на Месечината]]“ (''Le voyage dans la lune'') од 1875 година, со музика на [[Жак Офенбах]], создадена без дозвола од авторот. Во 1880 година, весникот „Пал мал газет“ (''The Pall Mall Gazette'') го опишал Верновиот „Колумбијад“ како „вселенски брод“ (''space-ship'') – што претставува прва забележана употреба на овој поим во историјата.<ref>{{Cite web|url=https://howthingsfly.si.edu/ask-an-explainer/what-year-was-word-spaceship-first-used|title=Во која година за првпат е употребен зборот „вселенски брод“? | How Things Fly}}</ref> Во романот „Првите луѓе на Месечината“ (''The First Men in the Moon'') од 1901 година, дело на [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] (кој исто така се занимава со темата за првите патници на Месечината), главниот лик, г. Бедфорд, му го споменува романот на Верн на својот придружник, професорот Кавор; притоа се напоменува дека Кавор „не чита белетристика“. Романот (заедно со делото „Првите луѓе на Месечината“ на Велс) послужил како вдахновение за првиот научно-фантастичен филм, „[[Патување до Месечината (филм од 1902)|Патување на Месечината]]“ (''A Trip to the Moon''), снимен во 1902 година од Жорж Мелиес. Во 1958 година била објавена уште една филмска адаптација на приказната, насловена „Од Земјата до Месечината“ (''From the Earth to the Moon''), а во 1967 година романот станал основа за една многу слободна адаптација – британската комедија „Ракетата на Жил Верн до Месечината“ (''Jules Verne's Rocket to the Moon''), во која главните улоги ги толкуваат Берл Ајвс и Тери-Томас. Чехословачкиот филм од 1961 година, „Неверојатниот барон Минхаузен“ (''The Fabulous Baron Munchausen''), комбинира ликови и елементи од дејството на романот на Верн со оние од приказните за [[Барон Минхаузен|баронот Минхаузен]] и [[Сирано де Бержерак]]. Во март 1953 година, издавачката куќа „Гилбертон“ (Gilberton Company) објавила стрип-адаптација на „Од Земјата до Месечината“ како издание бр. 105 во својата серија „Илустрирани класици“ (Classics Illustrated). Неидентификуван сценарист го споил делото на Верн „Од Земјата до Месечината“ со неговото продолжение, „Околу Месечината“. Уметничкиот директор на „Гилбертон“, Алекс А. Блум, ги изработил и илустрацијата за насловната страница и 44-те страници со внатрешни цртежи. Ова издание доживеало дванаесет печатења во периодот меѓу 1953 и 1971 година.<ref>{{Citation | first = William B Jr | last = Jones | title = Classics Illustrated: A Cultural History | edition = 2 | publisher = McFarland | date = 2011 | page = 329}}.</ref> За време на враќањето од Месечината, екипажот на „Аполо 11“ се осврнал на книгата на Жил Верн во текот на телевизиски пренос на 23 јули 1969 година.<ref>{{Citation | url = http://www.jsc.nasa.gov/history/mission_trans/AS11_TEC.PDF | publisher = [[НАСА|NASA]] | place = САД | title = JSC | date = 11 February 2015 | contribution = History}}.</ref> Командантот на мисијата, астронаутот [[Нил Армстронг]], изјавил: „Пред сто години, Жил Верн напиша книга за патување до Месечината. Неговиот вселенски брод, „Колумбијад“, полета од Флорида и слета во Тихиот Океан откако го заврши патувањето до Месечината. Сметаме дека е соодветно да споделиме со вас некои од размислувањата на екипажот, додека современиот „Колумбијад“ утре се среќава со планетата Земја и со истиот тој Тихи Океан“. Во 1991 година, компанијата „Ориџин системс“ (Origin Systems) ја издала играта „Ultima: Worlds of Adventure 2: Martian Dreams“. Дејството на играта се одвива за време на Светската колумбовска изложба во 1893 година, а во неа се појавува вселенски топ сличен на оној опишан во книгата, иако е насочен кон Марс, а не кон Месечината. Во трилогијата „Квантниот крадец“ (''The Quantum Thief'', 2010), главниот лик склучува несигурен сојуз со групата „Ган клаб зоку“ (Gun Club zoku), која е специјализирана за воено оружје. Во романот „Каузалниот ангел“ (''The Causal Angel'', 2014), откако ќе избега од Земјата користејќи вселенски топ на нуклеарен погон, тој им го продава „куршумот од топот на Верн“ као единствен колекционерски предмет; авторот Хану Рајаниеми е вљубеник во делата на Жил Верн.<ref>[https://scifinow.co.uk „Interview: Hannu Rajaniemi: SciFiNow talks to a rising star in sci-fi.“]</ref><ref>[https://iop.org „Once a physicist: Hannu Rajaniemi; Hannu Rajaniemi is an Edinburgh-based science-fiction writer whose first novel, The Quantum Thief, is published in paperback this month by Gollancz.“]</ref> Во јапонската аниме-адаптација на „Вселенски браќа“ (''Space Brothers'', 2012–2014), воведната шпица за епизодите 39–51 (песната „Small World“ од групата „Fujifabric“) претставува хумористичен осврт на приказната, а на крајот дури се појавува и насловната страница на едно од раните изданија на англиски јазик.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org Ghostarchive] and the [https://archive.org Wayback Machine]: {{cite web| url = https://youtube.com| title = Uchuu Kyoudai (Space Brothers) Opening 4 – Small World by Fujifabric | date = February 8, 2016 | via=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првата верзија на забавниот воз [[Space Mountain]] во [[Дизниленд Париз]], отворена во 1995 година под името „Space Mountain: De la Terre à la Lune“, била делумно вдахновена од овој роман. Надворешноста на оваа забавно-тематска целина се одликувала со ретрофутуристички стил карактеристичен за ерата на Верн, со изглед на занитени челични плочи, како и со топот „Колумбијад“ (Columbiad). При поминувањето на возот, топот испушта силен звук и чад, создавајќи кај патниците чувство дека се истрелани во вселената. На настанот D23 во 2026 година, „Дизни“ (Disney) објави дека сегашната верзија посветена на „Војна на ѕвездите“ (''Star Wars'') ќе биде затворена во 2027 година, а возењето ќе се врати на својата првична тема и приказна. Во 2026 година, по враќањето на мисијата [[Артемида 2]] — која вклучувала историски прелет околу Месечината — и првиот пробен лет на вселенското летало [[Орион (вселенско летало)|Орион]] со екипаж, службеникот за односи со јавноста на НАСА и коментатор Роб Навијас (познат и како „Гласот на НАСА“)<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = Meet Rob Navias: Public Affairs Officer and Mission Commentator | date = 25 June 2025 | place = US | contribution = History}}</ref> направил алузија на Жил Верн, изјавувајќи: „Потврдено е слетување во вода во 19:07 часот по централно време (17:07 часот по тихоокеанско време). Од страниците на Жил Верн до модерна мисија до Месечината — завршено е ново поглавје во истражувањето на нашиот небесен сосед“. Ова било кажано за време на официјалниот пренос во живо на слетувањето, емитуван од НАСА на YouTube.<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = NASA's Artemis II Crew Comes Home (Official Broadcast) | date = April 10, 2026 | place = US | contribution = History}}</ref> Use code with caution. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] 40z1xuzglrhdpj9ulay6e1ojcwpfely 5649818 5649817 2026-10-25T20:18:34Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Романи од 1865 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649818 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox book | name = Од Земјата до Месечината | title_orig = {{lang|fr|De la terre à la lune}} | translator = | image = File:From the Earth to the Moon Jules Verne.jpg | caption = Насловна страница на едно од раните изданија на англиски јазик | author = [[Жил Верн]] | illustrator = [[Емил Антоан Бајар]] и [[Алфонс де Невил]] | country = Франција | language = француски | series = [[Воодушевувачки патувања]] бр. 4<br>„[[Клубот на топовите од Балтимор]]“ бр. 1 | genre = [[Научна фантастика]] | publisher = [[Пјер-Жил Ецел]] | release_date = 1865 | english_pub_date = | media_type = Печатено ([[Тврд повез]]) | pages = | preceded_by = [[Патување во центарот на Земјата]] | followed_by = [[Околу Месечината]] | film adaptations = | wikisource = From the Earth to the Moon }} '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) - роман од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. == Влијание во популарната култура == Романот послужил како вдахновение за операта „[[Патување на Месечината (опера)|Патување на Месечината]]“ (''Le voyage dans la lune'') од 1875 година, со музика на [[Жак Офенбах]], создадена без дозвола од авторот. Во 1880 година, весникот „Пал мал газет“ (''The Pall Mall Gazette'') го опишал Верновиот „Колумбијад“ како „вселенски брод“ (''space-ship'') – што претставува прва забележана употреба на овој поим во историјата.<ref>{{Cite web|url=https://howthingsfly.si.edu/ask-an-explainer/what-year-was-word-spaceship-first-used|title=Во која година за првпат е употребен зборот „вселенски брод“? | How Things Fly}}</ref> Во романот „Првите луѓе на Месечината“ (''The First Men in the Moon'') од 1901 година, дело на [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] (кој исто така се занимава со темата за првите патници на Месечината), главниот лик, г. Бедфорд, му го споменува романот на Верн на својот придружник, професорот Кавор; притоа се напоменува дека Кавор „не чита белетристика“. Романот (заедно со делото „Првите луѓе на Месечината“ на Велс) послужил како вдахновение за првиот научно-фантастичен филм, „[[Патување до Месечината (филм од 1902)|Патување на Месечината]]“ (''A Trip to the Moon''), снимен во 1902 година од Жорж Мелиес. Во 1958 година била објавена уште една филмска адаптација на приказната, насловена „Од Земјата до Месечината“ (''From the Earth to the Moon''), а во 1967 година романот станал основа за една многу слободна адаптација – британската комедија „Ракетата на Жил Верн до Месечината“ (''Jules Verne's Rocket to the Moon''), во која главните улоги ги толкуваат Берл Ајвс и Тери-Томас. Чехословачкиот филм од 1961 година, „Неверојатниот барон Минхаузен“ (''The Fabulous Baron Munchausen''), комбинира ликови и елементи од дејството на романот на Верн со оние од приказните за [[Барон Минхаузен|баронот Минхаузен]] и [[Сирано де Бержерак]]. Во март 1953 година, издавачката куќа „Гилбертон“ (Gilberton Company) објавила стрип-адаптација на „Од Земјата до Месечината“ како издание бр. 105 во својата серија „Илустрирани класици“ (Classics Illustrated). Неидентификуван сценарист го споил делото на Верн „Од Земјата до Месечината“ со неговото продолжение, „Околу Месечината“. Уметничкиот директор на „Гилбертон“, Алекс А. Блум, ги изработил и илустрацијата за насловната страница и 44-те страници со внатрешни цртежи. Ова издание доживеало дванаесет печатења во периодот меѓу 1953 и 1971 година.<ref>{{Citation | first = William B Jr | last = Jones | title = Classics Illustrated: A Cultural History | edition = 2 | publisher = McFarland | date = 2011 | page = 329}}.</ref> За време на враќањето од Месечината, екипажот на „Аполо 11“ се осврнал на книгата на Жил Верн во текот на телевизиски пренос на 23 јули 1969 година.<ref>{{Citation | url = http://www.jsc.nasa.gov/history/mission_trans/AS11_TEC.PDF | publisher = [[НАСА|NASA]] | place = САД | title = JSC | date = 11 February 2015 | contribution = History}}.</ref> Командантот на мисијата, астронаутот [[Нил Армстронг]], изјавил: „Пред сто години, Жил Верн напиша книга за патување до Месечината. Неговиот вселенски брод, „Колумбијад“, полета од Флорида и слета во Тихиот Океан откако го заврши патувањето до Месечината. Сметаме дека е соодветно да споделиме со вас некои од размислувањата на екипажот, додека современиот „Колумбијад“ утре се среќава со планетата Земја и со истиот тој Тихи Океан“. Во 1991 година, компанијата „Ориџин системс“ (Origin Systems) ја издала играта „Ultima: Worlds of Adventure 2: Martian Dreams“. Дејството на играта се одвива за време на Светската колумбовска изложба во 1893 година, а во неа се појавува вселенски топ сличен на оној опишан во книгата, иако е насочен кон Марс, а не кон Месечината. Во трилогијата „Квантниот крадец“ (''The Quantum Thief'', 2010), главниот лик склучува несигурен сојуз со групата „Ган клаб зоку“ (Gun Club zoku), која е специјализирана за воено оружје. Во романот „Каузалниот ангел“ (''The Causal Angel'', 2014), откако ќе избега од Земјата користејќи вселенски топ на нуклеарен погон, тој им го продава „куршумот од топот на Верн“ као единствен колекционерски предмет; авторот Хану Рајаниеми е вљубеник во делата на Жил Верн.<ref>[https://scifinow.co.uk „Interview: Hannu Rajaniemi: SciFiNow talks to a rising star in sci-fi.“]</ref><ref>[https://iop.org „Once a physicist: Hannu Rajaniemi; Hannu Rajaniemi is an Edinburgh-based science-fiction writer whose first novel, The Quantum Thief, is published in paperback this month by Gollancz.“]</ref> Во јапонската аниме-адаптација на „Вселенски браќа“ (''Space Brothers'', 2012–2014), воведната шпица за епизодите 39–51 (песната „Small World“ од групата „Fujifabric“) претставува хумористичен осврт на приказната, а на крајот дури се појавува и насловната страница на едно од раните изданија на англиски јазик.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org Ghostarchive] and the [https://archive.org Wayback Machine]: {{cite web| url = https://youtube.com| title = Uchuu Kyoudai (Space Brothers) Opening 4 – Small World by Fujifabric | date = February 8, 2016 | via=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првата верзија на забавниот воз [[Space Mountain]] во [[Дизниленд Париз]], отворена во 1995 година под името „Space Mountain: De la Terre à la Lune“, била делумно вдахновена од овој роман. Надворешноста на оваа забавно-тематска целина се одликувала со ретрофутуристички стил карактеристичен за ерата на Верн, со изглед на занитени челични плочи, како и со топот „Колумбијад“ (Columbiad). При поминувањето на возот, топот испушта силен звук и чад, создавајќи кај патниците чувство дека се истрелани во вселената. На настанот D23 во 2026 година, „Дизни“ (Disney) објави дека сегашната верзија посветена на „Војна на ѕвездите“ (''Star Wars'') ќе биде затворена во 2027 година, а возењето ќе се врати на својата првична тема и приказна. Во 2026 година, по враќањето на мисијата [[Артемида 2]] — која вклучувала историски прелет околу Месечината — и првиот пробен лет на вселенското летало [[Орион (вселенско летало)|Орион]] со екипаж, службеникот за односи со јавноста на НАСА и коментатор Роб Навијас (познат и како „Гласот на НАСА“)<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = Meet Rob Navias: Public Affairs Officer and Mission Commentator | date = 25 June 2025 | place = US | contribution = History}}</ref> направил алузија на Жил Верн, изјавувајќи: „Потврдено е слетување во вода во 19:07 часот по централно време (17:07 часот по тихоокеанско време). Од страниците на Жил Верн до модерна мисија до Месечината — завршено е ново поглавје во истражувањето на нашиот небесен сосед“. Ова било кажано за време на официјалниот пренос во живо на слетувањето, емитуван од НАСА на YouTube.<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = NASA's Artemis II Crew Comes Home (Official Broadcast) | date = April 10, 2026 | place = US | contribution = History}}</ref> Use code with caution. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Романи од 1865 година]] 4wymoodzvjxwidxa9icfhpas461rjvw 5649819 5649818 2026-10-25T20:19:04Z P.Nedelkovski 47736 5649819 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox book | name = Од Земјата до Месечината | title_orig = {{lang|fr|De la terre à la lune}} | translator = | image = File:From the Earth to the Moon Jules Verne.jpg | caption = Насловна страница на едно од раните изданија на англиски јазик | author = [[Жил Верн]] | illustrator = [[Емил Антоан Бајар]] и [[Алфонс де Невил]] | country = Франција | language = француски | series = [[Воодушевувачки патувања]] бр. 4<br>„[[Клубот на топовите од Балтимор]]“ бр. 1 | genre = [[Научна фантастика]] | publisher = [[Пјер-Жил Ецел]] | release_date = 1865 | english_pub_date = | media_type = Печатено ([[Тврд повез]]) | pages = | preceded_by = [[Патување во центарот на Земјата]] | followed_by = [[Околу Месечината]] | film adaptations = | wikisource = From the Earth to the Moon }} '''''Од Земјата до Месечината: Директен пат за 97 часа, 20 минути''''' ({{Langx|fr|'''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'''}}) — [[роман]] од [[Жил Верн]] од 1865 година. Романот ја раскажува приказната за Балтиморскиот клуб за оружје, здружение на ентузијасти за оружје по [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]], и нивните обиди да изградат огромен вселенски топ „Колумбијад“ и да лансираат тројца луѓе - претседателот на Клубот за оружје, неговиот ривал од Филаделфија кој произведува оклопи и еден француски поет - во проектил со цел слетување на Месечината. Пет години подоцна, Верн напишал продолжение наречено „''[[Околу Месечината|Околу Месечината“]]''. == Заднина == Романот на Верн не бил првото книжевно дело што опишува патување до Месечината; во оваа група спаѓаат „Вистинска приказна“ од [[Лукијан од Самосата|Лукијан]] (II век н. е.), „Човекот на Месечината“ од [[Френсис Годвин]] (1638), „Комична историја на државите и царствата на Месечината“ (1657) од [[Сирано де Бержерак]], романот „Откривање на еден свет на Месечината“ од [[Џон Вилкинс]] (1638), како и делото „Патувањето на лорд Сетон низ седумте планети, или Новиот Ментор“ од Мари-Ан Робер, објавено во [[Париз]] во 1756 година. Приказната е значајна по тоа што Верн се обидел да направи груби пресметки за потребните одлики на топот, при што, со оглед на сразмерниот недостиг на искуствени податоци за оваа тема во тоа време, некои од неговите бројки се изненадувачки точни. Сепак, неговата замисла за „вселенски топ“ (наменет за лансирање во вселената без употреба на ракети) се покажала како непрактична за безбедно патување на луѓе, бидејќи би била потребна многу подолга цевка за да се постигне [[Втора космичка брзина|втора космичка брзина]], притоа одржувајќи го забрзувањето во граници што се подносливи за патниците. Ликот на Мишел Ардан, францускиот член на походот во романот, бил вдахновен од вистинска личност – фотографот [[Феликс Надар]]. Во 1889 година, Верн напишал второ продолжение на романот, насловено „[[Купување на Северниот Пол]]“, во кое членовите на „Клубут на топовите“ (предводени од Џ. Т. Мастон) планираат да го искористат „Колумбијад“ за да го променат наклонот на Земјата, со цел минералните богатства на арктичкиот предел да станат достапни за искористување. == Содржина == [[Податотека:'From the Earth to the Moon' by Henri de Montaut 39.jpg|мини|лево|Проектилот, како што е прикажан на гравура од илустрираното издание од 1872 година]] [[Слика:From the Earth to the Moon (151481126).jpg|мини|лево|Истрелувањето на „[[Колумбијад#во фикција|Колумбијад“]]]] Приказната започнува некое време по завршувањето на [[Американската граѓанска војна]]. „Клубот на топовите“ од [[Балтимор]], здружение посветено на осмислување оружје од секаков вид (особено топови), се собира откако претседателот Импеј Барбикан ги повикува да ја поддржат неговата најнова замисла. Тој направил пресметки и верува дека тие би можеле да изградат топ способен да истрела проектил кон Месечината. По добивањето поддршка од неговите соработници, се одржува уште еден состанок на кој се одлучува за местото од каде што ќе се испука проектилот, за димензиите и материјалите и на топот и на проектилот, како и за тоа каков вид барут ќе се користи. Еден стар непријател на Барбикан, капетанот Никол од Филаделфија, конструктор на [[челичен оклоп]], изјавува дека целиот потфат е бесмислен и се обложува со Барбикан во низа облози со сè поголеми износи дека таквиот подвиг е невозможен. Првата пречка, обезбедувањето доволно пари за изградба на џиновскиот топ (за што Никол се обложил во 1.000 долари), се надминува со собирање средства од голем број земји во Америка и Европа. Имено, САД донираат четири милиони [[долари]], додека Англија, на почетокот, не дава ништо. На крајот се собираат близу пет и пол милиони долари, со што се обезбедува финансиската остварливост на проектот. Ридот Стоун во близина на Тампа на [[Флорида]] е избран како место за изградба на топот. „Клубот на топовите“ патува таму и ја започнува изградбата на топот Колумбијад, за што е потребно ископување кружна дупка длабока {{convert|900|ft|m|adj=mid|-deep}} и широка {{convert|60|ft|m|adj=mid|-wide}}. Ископувањето завршува набргу, но Барбикан го дочекува изненадување: Мишел Ардан, француски авантурист, планира да отпатува на Месечината со проектилот. За време на собирот помеѓу Ардан, членовите на клубот и жителите на Флорида, се појавува Никол и го предизвикува Барбикан на дуел. Дуелот е прекинат бидејќи Ардан — претходно предупреден од Џеј Т. Мастон, секретарот на Клубот — ги пресретнува ривалите во шумата каде што требало да се пресметаат. Во меѓувреме, Барбикан наоѓа решение за проблемот со преживувањето на огромното забрзување што би го предизвикала експлозијата. Ардан предлага Барбикан и Никол да патуваат со него во проектилот, а неговиот предлог е прифатен. == Влијание во популарната култура == Романот послужил како вдахновение за операта „[[Патување на Месечината (опера)|Патување на Месечината]]“ (''Le voyage dans la lune'') од 1875 година, со музика на [[Жак Офенбах]], создадена без дозвола од авторот. Во 1880 година, весникот „Пал мал газет“ (''The Pall Mall Gazette'') го опишал Верновиот „Колумбијад“ како „вселенски брод“ (''space-ship'') – што претставува прва забележана употреба на овој поим во историјата.<ref>{{Cite web|url=https://howthingsfly.si.edu/ask-an-explainer/what-year-was-word-spaceship-first-used|title=Во која година за првпат е употребен зборот „вселенски брод“? | How Things Fly}}</ref> Во романот „Првите луѓе на Месечината“ (''The First Men in the Moon'') од 1901 година, дело на [[Херберт Џорџ Велс|Х. Џ. Велс]] (кој исто така се занимава со темата за првите патници на Месечината), главниот лик, г. Бедфорд, му го споменува романот на Верн на својот придружник, професорот Кавор; притоа се напоменува дека Кавор „не чита белетристика“. Романот (заедно со делото „Првите луѓе на Месечината“ на Велс) послужил како вдахновение за првиот научно-фантастичен филм, „[[Патување до Месечината (филм од 1902)|Патување на Месечината]]“ (''A Trip to the Moon''), снимен во 1902 година од Жорж Мелиес. Во 1958 година била објавена уште една филмска адаптација на приказната, насловена „Од Земјата до Месечината“ (''From the Earth to the Moon''), а во 1967 година романот станал основа за една многу слободна адаптација – британската комедија „Ракетата на Жил Верн до Месечината“ (''Jules Verne's Rocket to the Moon''), во која главните улоги ги толкуваат Берл Ајвс и Тери-Томас. Чехословачкиот филм од 1961 година, „Неверојатниот барон Минхаузен“ (''The Fabulous Baron Munchausen''), комбинира ликови и елементи од дејството на романот на Верн со оние од приказните за [[Барон Минхаузен|баронот Минхаузен]] и [[Сирано де Бержерак]]. Во март 1953 година, издавачката куќа „Гилбертон“ (Gilberton Company) објавила стрип-адаптација на „Од Земјата до Месечината“ како издание бр. 105 во својата серија „Илустрирани класици“ (Classics Illustrated). Неидентификуван сценарист го споил делото на Верн „Од Земјата до Месечината“ со неговото продолжение, „Околу Месечината“. Уметничкиот директор на „Гилбертон“, Алекс А. Блум, ги изработил и илустрацијата за насловната страница и 44-те страници со внатрешни цртежи. Ова издание доживеало дванаесет печатења во периодот меѓу 1953 и 1971 година.<ref>{{Citation | first = William B Jr | last = Jones | title = Classics Illustrated: A Cultural History | edition = 2 | publisher = McFarland | date = 2011 | page = 329}}.</ref> За време на враќањето од Месечината, екипажот на „Аполо 11“ се осврнал на книгата на Жил Верн во текот на телевизиски пренос на 23 јули 1969 година.<ref>{{Citation | url = http://www.jsc.nasa.gov/history/mission_trans/AS11_TEC.PDF | publisher = [[НАСА|NASA]] | place = САД | title = JSC | date = 11 February 2015 | contribution = History}}.</ref> Командантот на мисијата, астронаутот [[Нил Армстронг]], изјавил: „Пред сто години, Жил Верн напиша книга за патување до Месечината. Неговиот вселенски брод, „Колумбијад“, полета од Флорида и слета во Тихиот Океан откако го заврши патувањето до Месечината. Сметаме дека е соодветно да споделиме со вас некои од размислувањата на екипажот, додека современиот „Колумбијад“ утре се среќава со планетата Земја и со истиот тој Тихи Океан“. Во 1991 година, компанијата „Ориџин системс“ (Origin Systems) ја издала играта „Ultima: Worlds of Adventure 2: Martian Dreams“. Дејството на играта се одвива за време на Светската колумбовска изложба во 1893 година, а во неа се појавува вселенски топ сличен на оној опишан во книгата, иако е насочен кон Марс, а не кон Месечината. Во трилогијата „Квантниот крадец“ (''The Quantum Thief'', 2010), главниот лик склучува несигурен сојуз со групата „Ган клаб зоку“ (Gun Club zoku), која е специјализирана за воено оружје. Во романот „Каузалниот ангел“ (''The Causal Angel'', 2014), откако ќе избега од Земјата користејќи вселенски топ на нуклеарен погон, тој им го продава „куршумот од топот на Верн“ као единствен колекционерски предмет; авторот Хану Рајаниеми е вљубеник во делата на Жил Верн.<ref>[https://scifinow.co.uk „Interview: Hannu Rajaniemi: SciFiNow talks to a rising star in sci-fi.“]</ref><ref>[https://iop.org „Once a physicist: Hannu Rajaniemi; Hannu Rajaniemi is an Edinburgh-based science-fiction writer whose first novel, The Quantum Thief, is published in paperback this month by Gollancz.“]</ref> Во јапонската аниме-адаптација на „Вселенски браќа“ (''Space Brothers'', 2012–2014), воведната шпица за епизодите 39–51 (песната „Small World“ од групата „Fujifabric“) претставува хумористичен осврт на приказната, а на крајот дури се појавува и насловната страница на едно од раните изданија на англиски јазик.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org Ghostarchive] and the [https://archive.org Wayback Machine]: {{cite web| url = https://youtube.com| title = Uchuu Kyoudai (Space Brothers) Opening 4 – Small World by Fujifabric | date = February 8, 2016 | via=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Првата верзија на забавниот воз [[Space Mountain]] во [[Дизниленд Париз]], отворена во 1995 година под името „Space Mountain: De la Terre à la Lune“, била делумно вдахновена од овој роман. Надворешноста на оваа забавно-тематска целина се одликувала со ретрофутуристички стил карактеристичен за ерата на Верн, со изглед на занитени челични плочи, како и со топот „Колумбијад“ (Columbiad). При поминувањето на возот, топот испушта силен звук и чад, создавајќи кај патниците чувство дека се истрелани во вселената. На настанот D23 во 2026 година, „Дизни“ (Disney) објави дека сегашната верзија посветена на „Војна на ѕвездите“ (''Star Wars'') ќе биде затворена во 2027 година, а возењето ќе се врати на својата првична тема и приказна. Во 2026 година, по враќањето на мисијата [[Артемида 2]] — која вклучувала историски прелет околу Месечината — и првиот пробен лет на вселенското летало [[Орион (вселенско летало)|Орион]] со екипаж, службеникот за односи со јавноста на НАСА и коментатор Роб Навијас (познат и како „Гласот на НАСА“)<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = Meet Rob Navias: Public Affairs Officer and Mission Commentator | date = 25 June 2025 | place = US | contribution = History}}</ref> направил алузија на Жил Верн, изјавувајќи: „Потврдено е слетување во вода во 19:07 часот по централно време (17:07 часот по тихоокеанско време). Од страниците на Жил Верн до модерна мисија до Месечината — завршено е ново поглавје во истражувањето на нашиот небесен сосед“. Ова било кажано за време на официјалниот пренос во живо на слетувањето, емитуван од НАСА на YouTube.<ref>{{Citation | url = https://nasa.gov| title = NASA's Artemis II Crew Comes Home (Official Broadcast) | date = April 10, 2026 | place = US | contribution = History}}</ref> Use code with caution. ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Романи на Жил Верн]] [[Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“]] [[Категорија:Страници кои имаат врска до Викиизвор]] [[Категорија:Статии со текст на француски]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Романи од 1865 година]] q0bvz5l6sd4yyfgglux1f1378468vj5 1 1406485 5649820 2026-10-25T20:19:19Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649820 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406486 5649826 2026-10-25T21:33:46Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:ru:Special:Redirect/revision/153168384|Икра (зоология)]]“ 5649826 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ancistrus_sp._--_NOT_dolichopterus_--_eggs.jpg|мини|300x300пкс| Икра на ''Ancistrus'']] '''Икра -''' [[Јајце|јајца]] што ги положуваат во вода женките [[Риби|рибите]], [[Водоземци|водоземците]], [[Мекотели|мекотелите]], [[Иглокожи|ехинодермите]] и некои други животни. Рибните јајца обично имаат сферичен облик, но се среќаваат и елипсоидни (на пример, кај инчуните). Големината на рибните јајца варира од 0,6 мм, особено кај шпицот, камбалата<ref name="бсэ" />, песочната копја, до 7 мм кај лососот, лососот чум, волчјата риба итн.<ref name="брэ" /> Бројот на јајца положени истовремено варира во голема мера: од неколку кај [[Гренландска ајкула|гренландската ајкула]]<ref name="брэ" /> и неколку десетици кај некои арктички рогати ајкули<ref name="био" /> до 300 милиони кај океанската сончева рипка.<ref name="брэ" /> Групи јајца, поврзани едни со други со слуз, можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодените јајца се користат како прехранбен производ. 3c1sp6ic1soddtmfv1tkp2zfdicnq2j 5649828 5649826 2026-10-25T21:44:01Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649828 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра''' — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се мрестат во водата.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсоидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите, овие органи вообичаено се нарекуваат и јастици.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] ==Наводи== {{наводи}} pc27uwa5fknhtvre6clvj75qsi718jr 5649829 5649828 2026-10-25T21:45:34Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Икра]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649829 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра''' — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се мрестат во водата.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсоидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите, овие органи вообичаено се нарекуваат и јастици.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] 0mi7jym6aj5hdpzail67cwzt7wigwi0 5649830 5649829 2026-10-25T21:46:48Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5649830 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра''' — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се [[Мрестење|мрестат]] во вода.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсовидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите, овие органи вообичаено се нарекуваат и јастици.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] 6kiutjid068cgbr36g0dqrwbwnnxzb6 5649831 5649830 2026-10-25T21:49:41Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649831 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра''' — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се [[Мрестење|мрестат]] во вода.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсовидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] == Видови == Постојат два главни вида икра (рибини јајца) што се исфрлаат во водата: * ''[[Пелагична икра|Лебдечка (пелагична) икра]]'' — лебди во [[пелагична зона|пелагичната зона]], како во близина на површината, така и во подолбоките слоеви на водниот столб.<ref name="bio">{{Книга:Биолошки енциклопедиски речник|1|дел=Кавијар|s=|линк дел=http://bioword.ru/I/I039.htm}}</ref> Овој вид икра ја положуваат, на пример, калканите, бакаларот, сабјарката, касписко-волшката херинга и сардините.<ref name="бсэ" /> Пловноста на лебдечката икра е обезбедена од малата густина на самите јајца, присуството на масни капки, зголемениот перивителински простор исполнет со вода, како и од посебните израстоци на лушпата.<ref name="bio" /> Овие јајца се многу ситни, имаат низок удел на белковини и се со светла боја. * ''[[Бентична икра|Днинска (бентична) икра]]'' — се положува на самото [[дно]]. Днинската нелеплива икра едноставно паѓа на дното, додека лепливата икра се прицврстува за разни предмети на дното (на пример, кај мурманската херинга и капеланот), за камења или школки (кај есетрите, главочите итн.) или за водените растенија (карактеристично за црвеноперката и крапот).<ref name="bse" /> Одредени видови риби ја закопуваат својата икра во подлогата на дното.<ref name="bio" /> По мрестењето, женките на северната козица (ракче) ги носат оплодените јајца прикачени на своите стомачни нозе (плеоподи). ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] 24ysefodolxb1qihpjnvv7p7qn9x8f3 5649832 5649831 2026-10-25T21:55:07Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5649832 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра'''<ref>{{ДРМЈ|}}</ref> — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се [[Мрестење|мрестат]] во вода.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсовидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] == Видови == Постојат два главни вида икра (рибини јајца) што се исфрлаат во водата: * ''[[Пелагична икра|Лебдечка (пелагична) икра]]'' — лебди во [[пелагична зона|пелагичната зона]], како во близина на површината, така и во подолбоките слоеви на водниот столб.<ref name="bio">{{Книга:Биолошки енциклопедиски речник|1|дел=Кавијар|s=|линк дел=http://bioword.ru/I/I039.htm}}</ref> Овој вид икра ја положуваат, на пример, калканите, бакаларот, сабјарката, касписко-волшката херинга и сардините.<ref name="бсэ" /> Пловноста на лебдечката икра е обезбедена од малата густина на самите јајца, присуството на масни капки, зголемениот перивителински простор исполнет со вода, како и од посебните израстоци на лушпата.<ref name="bio" /> Овие јајца се многу ситни, имаат низок удел на белковини и се со светла боја. * ''[[Бентична икра|Днинска (бентична) икра]]'' — се положува на самото [[дно]]. Днинската нелеплива икра едноставно паѓа на дното, додека лепливата икра се прицврстува за разни предмети на дното (на пример, кај мурманската харинга и капеланот), за камења или школки (кај есетрите, главочите итн.) или за водените растенија (карактеристично за [[Црвеноперка|црвеноперката]] и [[крап|крапот]]).<ref name="bse" /> Одредени видови риби ја закопуваат својата икра во подлогата на дното.<ref name="bio" /> По мрестењето, женките на северната козица (ракче) ги носат оплодените јајца прикачени на своите стомачни нозе (плеоподи). ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] 6f9d4y3crcfxuwhcbbe56d7030dba41 5649833 5649832 2026-10-25T21:55:39Z P.Nedelkovski 47736 навод 5649833 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра'''<ref>{{ДРМЈ|}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|}}</ref> — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се [[Мрестење|мрестат]] во вода.<ref name="брэ">{{БРЕ|статья=Икра |том=11 | страницы=90|ссылка=https://bigenc.ru |архив=https://archive.org }}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсовидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]])<ref name="бсэ">{{БСЭ3|заглавие=Икра (биологическая)}}</ref>. Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала)<ref name="бсэ" />, преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите.<ref name="бсэ" /> Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] == Видови == Постојат два главни вида икра (рибини јајца) што се исфрлаат во водата: * ''[[Пелагична икра|Лебдечка (пелагична) икра]]'' — лебди во [[пелагична зона|пелагичната зона]], како во близина на површината, така и во подолбоките слоеви на водниот столб.<ref name="bio">{{Книга:Биолошки енциклопедиски речник|1|дел=Кавијар|s=|линк дел=http://bioword.ru/I/I039.htm}}</ref> Овој вид икра ја положуваат, на пример, калканите, бакаларот, сабјарката, касписко-волшката херинга и сардините.<ref name="бсэ" /> Пловноста на лебдечката икра е обезбедена од малата густина на самите јајца, присуството на масни капки, зголемениот перивителински простор исполнет со вода, како и од посебните израстоци на лушпата.<ref name="bio" /> Овие јајца се многу ситни, имаат низок удел на белковини и се со светла боја. * ''[[Бентична икра|Днинска (бентична) икра]]'' — се положува на самото [[дно]]. Днинската нелеплива икра едноставно паѓа на дното, додека лепливата икра се прицврстува за разни предмети на дното (на пример, кај мурманската харинга и капеланот), за камења или школки (кај есетрите, главочите итн.) или за водените растенија (карактеристично за [[Црвеноперка|црвеноперката]] и [[крап|крапот]]).<ref name="bse" /> Одредени видови риби ја закопуваат својата икра во подлогата на дното.<ref name="bio" /> По мрестењето, женките на северната козица (ракче) ги носат оплодените јајца прикачени на своите стомачни нозе (плеоподи). ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] b15w00nyv0lhuztxy3g5tt2nnxd5fs1 5649839 5649833 2026-10-25T22:10:15Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5649839 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ancistrus sp. -- NOT dolichopterus -- eggs.jpg|мини|300px|Јајца од анциструс (''[[Ancistrus]]'' sp.)]] '''Икра'''<ref>{{ДРМЈ|}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|}}</ref> — [[јајце|јајца]] на женските [[риби]], [[водоземци]], [[мекотели]], [[иглокожи]] (ехинодерми), како и на некои други животни кои се [[Мрестење|мрестат]] во вода.<ref name="брэ">{{Cite web |url=https://bigenc.ru |title=Икра |publisher=Большая российская энциклопедия |access-date=25 октомври 2026 |archive-url=https://archive.org |archive-date=18 октомври 2022 |language=ru}}</ref> Рибините јајца обично имаат топчест облик, но се среќаваат и елипсовидни (на пример, кај [[аншоа|аншоата]]). Големината на икрите варира од 0,6 мм, особено кај [[папалина|папалината]] и калканските риби (камбала), преку [[песочна јагула]]<ref name="bio" />, па сè до 7 мм кај [[атлантски лосос|атлантскиот лосос]], [[кета|кучешкиот лосос]] (чум) и волчјата риба.<ref name="брэ" /> Бројот на положени јајца истовремено значително варира: од само неколку кај [[гренландска ајкула|поларната ајкула]]<ref name="брэ" /> and неколку десетици кај некои арктички главочи<ref name="bio" />, па сè до 300 милиони кај [[обична океанска сончева риба|буквенот (сончевата риба)]].<ref name="брэ" /> Групите јајца кои се меѓусебно поврзани со слуз можат да бидат во облик на грутки, ленти или врвки.<ref name="брэ" /> Неоплодената икра [[Кавијар|се користи како прехранбен произвoд]]. == Физиологија == Јајцата се развиваат во парните [[јајници]] на женките; кај рибите. Оплодувањето на икрата кај повеќето риби е надворешно и се случува директно во водата, но постојат и исклучоци. Внатрешното оплодување значително го намалува случајното губење на јајцата и сперматозоидите. Рибите што ја исфрлаат икрата неоплoдена се нарекуваат овипарни (животни што несат јајца). Развојот на јајцата кај овипарните [[коскени риби|коскени риби]], од моментот на мрестење па сè до изведувањето на ларвите, може да трае од неколку часа (на пример, кај абрауската папалина: 10–12 часа{{sfn|Живот на животните|1983|с=114}}), неколку недели (на пример, кај [[атлантски калкан|атлантскиот голем калкан]] — 16 дена{{sfn|Живот на животните|1983|с=499}}), па сè до неколку месеци (на пример, кај северната навага од [[бакалар|семејството на бакаларите]] — до 4 месеци{{sfn|Живот на животните|1983|с=315}}). Кај [[европска лисичарка|европската лисичарка]], овој процес може да достигне и до една година.{{sfn|Живот на животните|1983|с=62}} [[Податотека:Toad-spawn Mike-Krüger.jpg|мини|Икра од [[Обична крастава жаба|обична крастава жаба]] во облик на врвци]] == Видови == Постојат два главни вида икра (рибини јајца) што се исфрлаат во водата: * ''[[Пелагична икра|Лебдечка (пелагична) икра]]'' — лебди во [[пелагична зона|пелагичната зона]], како во близина на површината, така и во подолбоките слоеви на водниот столб.<ref name="bio">{{Cite web |url=http://bioword.ru |title=Икра |publisher=Биологический энциклопедический словарь |access-date=25 октомври 2026 |language=ru}}</ref> Овој вид икра ја положуваат, на пример, калканите, бакаларот, сабјарката, касписко-волшката херинга и сардините. Пловноста на лебдечката икра е обезбедена од малата густина на самите јајца, присуството на масни капки, зголемениот перивителински простор исполнет со вода, како и од посебните израстоци на лушпата.<ref name="bio" /> Овие јајца се многу ситни, имаат низок удел на белковини и се со светла боја. * ''[[Бентична икра|Днинска (бентична) икра]]'' — се положува на самото [[дно]]. Днинската нелеплива икра едноставно паѓа на дното, додека лепливата икра се прицврстува за разни предмети на дното (на пример, кај мурманската харинга и капеланот), за камења или школки (кај есетрите, главочите итн.) или за водените растенија (карактеристично за [[Црвеноперка|црвеноперката]] и [[крап|крапот]]). Одредени видови риби ја закопуваат својата икра во подлогата на дното.<ref name="bio" /> По мрестењето, женките на северната козица (ракче) ги носат оплодените јајца прикачени на своите стомачни нозе (плеоподи). ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Икра]] qm3bjgg68f52dj7undkk7pnalwzpv4b 0 1406487 5649827 2026-10-25T21:41:11Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title... 5649827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref>BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] 7chv5ke2h3uvt06346lsr5c65b5uqf5 5649837 5649827 2026-10-25T22:04:14Z Carshalton 30527 5649837 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref>BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] kl7vt8w0bd9qf2pc7h9a87cs19uy9f5 5649844 5649837 2026-10-25T22:56:30Z Carshalton 30527 5649844 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] bw084l6xlhzhd47k388pf4nl7ccakxw 1 1406488 5649834 2026-10-25T21:56:29Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649834 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406489 5649853 2026-10-25T23:49:39Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Макариј Соколовиќ''' (српски: ''Макарије Соколовић''; почеток на XVI век — [[1574]]) — православен свештеник, [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година и прв поглавар на обновената Пеќска патријаршија. Неговото патријаршува... 5649853 wikitext text/x-wiki '''Макариј Соколовиќ''' (српски: ''Макарије Соколовић''; почеток на XVI век — [[1574]]) — православен свештеник, [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година и прв поглавар на обновената Пеќска патријаршија. Неговото патријаршување било обележано со обновување на црковната организација, проширување на патријаршиската јурисдикција и значителна градежна и уметничка дејност. Обновувањето на патријаршијата довело и до територијално намалување на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]].<ref name="Slijepcevic1979"/> == Животопис == За раниот живот на Макариј се зачувани малку сигурни податоци. Потекнувал од влијателното семејство Соколовиќ, од кое произлегол и османлискиот државник [[Мехмед-паша Соколовиќ]]. Нивната точна роднинска поврзаност не е утврдена, бидејќи во историската литература Макариј се наведува како негов брат или братучед.<ref name="Slijepcevic1979"/> Се претпоставува дека пред изборот за патријарх бил монах во [[Хиландар]] на [[Света Гора]], а подоцна бил ракоположен за епископ. Неговото издигнување на патријаршискиот престол било тесно поврзано со политичкото влијание на семејството Соколовиќ во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]].<ref name="Slijepcevic1979"/> == Обновување на Пеќската патријаршија == По османлиското освојување на српските земји, црковната организација на Пеќската патријаршија постепено ослабнала. По смртта на патријархот Арсениј II во 1463 година, положбата на патријаршискиот престол станала неизвесна, а значителен дел од неговите поранешни епархии преминал под јурисдикција на Охридската архиепископија.<ref name="Miljkovic2019"/> Во [[1557]] година, за време на владеењето на султанот [[Сулејман I]], Пеќската патријаршија била обновена со одобрение на османлиските власти, а Макариј бил поставен за нејзин прв патријарх. Во обновувањето значајна улога одиграл неговиот роднина Мехмед-паша Соколовиќ, кој имал големо влијание во османлиската државна управа.<ref name="Slijepcevic1979"/> Обновената патријаршија добила широка црковна јурисдикција, која опфаќала делови од Балканскиот Полуостров и територии во тогашна Османлиска Унгарија. Во рамките на новата организација биле обновени постојните и основани нови епархии. Патријаршијата имала околу четириесет епархии, а нејзиниот поглавар располагал со црковно-административни и определени судски овластувања, во согласност со османлискиот правен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> === Односи со Охридската архиепископија === Обновувањето на Пеќската патријаршија имало значајни последици за положбата на Охридската архиепископија. Во претходниот период, особено во првата половина на XVI век, охридските архиепископи ја остварувале својата јурисдикција над голем дел од српските епархии. Во времето на охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], обидите на смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]] да воспостави независна српска црковна организација биле осудени на црковните собори во 1529 и 1532 година. Сепак, со обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, поголем дел од спорните епархии преминал под јурисдикција на пеќкиот патријарх.<ref name="Matic2018"/> Кон Пеќската патријаршија биле присоединети и епархии на територијата на денешна Северна Македонија, особено во северните и источните области, вклучувајќи ги Скопје, Кратово, Крива Паланка и Штип. Со ова започнал период на територијално стеснување на Охридската архиепископија, чија јурисдикција претходно се проширувала на значителен дел од српските црковни области.<ref name="Miljkovic2019"/> == Црковна и културна дејност == За време на патријаршувањето на Макариј биле обновени повеќе цркви и манастири, а особено внимание било посветено на манастирскиот комплекс на Пеќската патријаршија. Под негово покровителство бил обновен и живописан заедничкиот надворешен нартекс на трите патријаршиски цркви. Според зачуваниот натпис, сликарските работи започнале во 1564 година и завршиле на 8 септември 1565 година. Во нив учествувала група зографи предводени од Андреја, меѓу кои бил и познатиот сликар Лонгин.<ref name="Mikicevic2023"/> Макариј учествувал и во обновувањето на манастирите [[Грачаница]] и Будисавци. Во овие манастири се зачувани негови ктиторски портрети, кои претставуваат значајни извори за историјата на српското поствизантиско сликарство. Неговите портрети биле насликани во Пеќ во 1565 година, во Будисавци во 1568 година и во Грачаница во 1570 година.<ref name="Matic2018"/> Во овој период биле поттикнати и препишувањето и печатењето богослужбени книги, со што биле зајакнати книжевната и образовната дејност на манастирските средишта.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Повлекување и смрт == Кон крајот на своето патријаршување, Макариј се повлекол од активното управување со црквата и го отстапил патријаршискиот престол на својот внук, херцеговачкиот митрополит [[Антониј Соколовиќ]]. Во историската литература како година на неговото повлекување најчесто се наведува 1571, но се среќава и 1572 година.<ref name="Matic2018"/> Предавањето на патријаршискиот престол било прикажано на фреска во црквата „Св. Никола“ во манастирот Бања кај Прибој, насликана во 1573–1574 година. Композицијата ги претставува Макариј, неговиот наследник Антониј и митрополитот Дионисиј и претставува значајно историско сведоштво за пренесувањето на патријаршиската власт.<ref name="Matic2018"/> Макариј починал во есента 1574 година. Неговата дејност придонела за организациското зацврстување на обновената Пеќска патријаршија, која продолжила да постои до нејзиното укинување во 1766 година.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite book |last=Slijepčević |first=Đoko |chapter=Makariie (Sokolović) |title=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |volume=3 |editor1=Mathias Bernath |editor2=Felix von Schroeder |year=1979 |publisher=Oldenbourg |location=München |pages=79–80 |url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1284 |ref=harv}} * {{cite journal |last=Miljković |first=Ema |title=Položaj i status Pećke patrijaršije od pada Despotovine Srbije pod osmansku vlast do kraja 16. veka |journal=LIK |volume=5 |issue=7 |year=2019 |pages=51–60 |doi=10.18485/ai_lik.2019.5.7.1 |ref=harv}} * {{cite journal |last=Matić |first=Miljana M. |title=Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one) |journal=Zograf |issue=42 |year=2018 |pages=181–208 |doi=10.2298/ZOG1842181M |ref=harv}} * {{cite journal |last=Mikićević |first=Jelena |title=Obnovljeno slikarstvo Pećke priprate |journal=Šumadijski anali |issue=13 |year=2023 |pages=204–212 |doi=10.46793/SAnali19.13.204M |ref=harv}} s2bgqik0lovl8ix6lhg5d1mm4jtejwt 5649854 5649853 2026-10-25T23:50:33Z Buli 2648 5649854 wikitext text/x-wiki '''Макариј Соколовиќ''' ({{langx|sr|Макарије Соколовић}}; почеток на XVI век — [[1574]]) — православен свештеник, [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година и прв поглавар на обновената Пеќска патријаршија. Неговото патријаршување било обележано со обновување на црковната организација, проширување на патријаршиската јурисдикција и значителна градежна и уметничка дејност. Обновувањето на патријаршијата довело и до територијално намалување на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]].<ref name="Slijepcevic1979"/> == Животопис == За раниот живот на Макариј се зачувани малку сигурни податоци. Потекнувал од влијателното семејство Соколовиќ, од кое произлегол и османлискиот државник [[Мехмед-паша Соколовиќ]]. Нивната точна роднинска поврзаност не е утврдена, бидејќи во историската литература Макариј се наведува како негов брат или братучед.<ref name="Slijepcevic1979"/> Се претпоставува дека пред изборот за патријарх бил монах во [[Хиландар]] на [[Света Гора]], а подоцна бил ракоположен за епископ. Неговото издигнување на патријаршискиот престол било тесно поврзано со политичкото влијание на семејството Соколовиќ во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]].<ref name="Slijepcevic1979"/> == Обновување на Пеќската патријаршија == По османлиското освојување на српските земји, црковната организација на Пеќската патријаршија постепено ослабнала. По смртта на патријархот Арсениј II во 1463 година, положбата на патријаршискиот престол станала неизвесна, а значителен дел од неговите поранешни епархии преминал под јурисдикција на Охридската архиепископија.<ref name="Miljkovic2019"/> Во [[1557]] година, за време на владеењето на султанот [[Сулејман I]], Пеќската патријаршија била обновена со одобрение на османлиските власти, а Макариј бил поставен за нејзин прв патријарх. Во обновувањето значајна улога одиграл неговиот роднина Мехмед-паша Соколовиќ, кој имал големо влијание во османлиската државна управа.<ref name="Slijepcevic1979"/> Обновената патријаршија добила широка црковна јурисдикција, која опфаќала делови од Балканскиот Полуостров и територии во тогашна Османлиска Унгарија. Во рамките на новата организација биле обновени постојните и основани нови епархии. Патријаршијата имала околу четириесет епархии, а нејзиниот поглавар располагал со црковно-административни и определени судски овластувања, во согласност со османлискиот правен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> === Односи со Охридската архиепископија === Обновувањето на Пеќската патријаршија имало значајни последици за положбата на Охридската архиепископија. Во претходниот период, особено во првата половина на XVI век, охридските архиепископи ја остварувале својата јурисдикција над голем дел од српските епархии. Во времето на охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], обидите на смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]] да воспостави независна српска црковна организација биле осудени на црковните собори во 1529 и 1532 година. Сепак, со обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, поголем дел од спорните епархии преминал под јурисдикција на пеќкиот патријарх.<ref name="Matic2018"/> Кон Пеќската патријаршија биле присоединети и епархии на територијата на денешна Северна Македонија, особено во северните и источните области, вклучувајќи ги Скопје, Кратово, Крива Паланка и Штип. Со ова започнал период на територијално стеснување на Охридската архиепископија, чија јурисдикција претходно се проширувала на значителен дел од српските црковни области.<ref name="Miljkovic2019"/> == Црковна и културна дејност == За време на патријаршувањето на Макариј биле обновени повеќе цркви и манастири, а особено внимание било посветено на манастирскиот комплекс на Пеќската патријаршија. Под негово покровителство бил обновен и живописан заедничкиот надворешен нартекс на трите патријаршиски цркви. Според зачуваниот натпис, сликарските работи започнале во 1564 година и завршиле на 8 септември 1565 година. Во нив учествувала група зографи предводени од Андреја, меѓу кои бил и познатиот сликар Лонгин.<ref name="Mikicevic2023"/> Макариј учествувал и во обновувањето на манастирите [[Грачаница]] и Будисавци. Во овие манастири се зачувани негови ктиторски портрети, кои претставуваат значајни извори за историјата на српското поствизантиско сликарство. Неговите портрети биле насликани во Пеќ во 1565 година, во Будисавци во 1568 година и во Грачаница во 1570 година.<ref name="Matic2018"/> Во овој период биле поттикнати и препишувањето и печатењето богослужбени книги, со што биле зајакнати книжевната и образовната дејност на манастирските средишта.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Повлекување и смрт == Кон крајот на своето патријаршување, Макариј се повлекол од активното управување со црквата и го отстапил патријаршискиот престол на својот внук, херцеговачкиот митрополит [[Антониј Соколовиќ]]. Во историската литература како година на неговото повлекување најчесто се наведува 1571, но се среќава и 1572 година.<ref name="Matic2018"/> Предавањето на патријаршискиот престол било прикажано на фреска во црквата „Св. Никола“ во манастирот Бања кај Прибој, насликана во 1573–1574 година. Композицијата ги претставува Макариј, неговиот наследник Антониј и митрополитот Дионисиј и претставува значајно историско сведоштво за пренесувањето на патријаршиската власт.<ref name="Matic2018"/> Макариј починал во есента 1574 година. Неговата дејност придонела за организациското зацврстување на обновената Пеќска патријаршија, која продолжила да постои до нејзиното укинување во 1766 година.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite book |last=Slijepčević |first=Đoko |chapter=Makariie (Sokolović) |title=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |volume=3 |editor1=Mathias Bernath |editor2=Felix von Schroeder |year=1979 |publisher=Oldenbourg |location=München |pages=79–80 |url=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1284 |ref=harv}} * {{cite journal |last=Miljković |first=Ema |title=Položaj i status Pećke patrijaršije od pada Despotovine Srbije pod osmansku vlast do kraja 16. veka |journal=LIK |volume=5 |issue=7 |year=2019 |pages=51–60 |doi=10.18485/ai_lik.2019.5.7.1 |ref=harv}} * {{cite journal |last=Matić |first=Miljana M. |title=Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one) |journal=Zograf |issue=42 |year=2018 |pages=181–208 |doi=10.2298/ZOG1842181M |ref=harv}} * {{cite journal |last=Mikićević |first=Jelena |title=Obnovljeno slikarstvo Pećke priprate |journal=Šumadijski anali |issue=13 |year=2023 |pages=204–212 |doi=10.46793/SAnali19.13.204M |ref=harv}} 191n3myvjchw1xqn8od32lwp409nf2d 5649856 5649854 2026-10-25T23:59:09Z Buli 2648 5649856 wikitext text/x-wiki '''Макариј Соколовиќ''' (српски: ''Макарије Соколовић''; почеток на [[16 век]] — [[1574]]) — православен свештеник и [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година. Бил првиот поглавар на обновената Пеќска патријаршија, чие повторно воспоставување претставувало значаен настан во црковната историја на Балканскиот Полуостров за време на османлиското владеење. Неговото патријаршување било обележано со обновување на црковната организација, проширување на патријаршиската јурисдикција и значителна културна и градежна дејност.<ref name="Slijepcevic1979">Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. [https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1284 Онлајн издание].</ref> == Животопис == За раниот живот на Макариј се зачувани малку сигурни историски податоци. Потекнувал од влијателното семејство Соколовиќ, од кое произлегол и познатиот османлиски државник [[Мехмед-паша Соколовиќ]]. Нивната точна роднинска поврзаност не е утврдена, бидејќи во историската литература Макариј се наведува како негов брат или братучед. Се претпоставува дека пред изборот за патријарх бил монах во [[Хиландар]] на [[Света Гора]], а подоцна бил ракоположен за епископ. Неговото издигнување на патријаршискиот престол било тесно поврзано со влијанието на семејството Соколовиќ во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Особено значајна била поддршката на Мехмед-паша, кој благодарение на својата положба во османлиската државна управа можел да влијае врз одлуките на султанскиот двор.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Обновување на Пеќската патријаршија == По османлиското освојување на српските земји, положбата на Пеќската патријаршија постепено ослабнала. По смртта на патријархот Арсениј II во 1463 година настапил период на неизвесност во нејзиното институционално функционирање. Значителен дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Меѓутоа, поради недостигот од извори и отсуството на зачуван документ за формално укинување на патријаршијата, точниот правен статус на пеќкиот престол во овој период останува предмет на историски истражувања.<ref name="Miljkovic2019">Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. [https://doi.org/10.18485/ai_lik.2019.5.7.1 DOI: 10.18485/ai_lik.2019.5.7.1].</ref> Во [[1557]] година, за време на владеењето на султанот [[Сулејман I]], Пеќската патријаршија била обновена со одобрение на османлиските власти, а Макариј бил поставен за нејзин прв патријарх. Во обновувањето значајна улога одиграл неговиот роднина Мехмед-паша Соколовиќ. Овој настан имал и политичко значење, бидејќи овозможил воспоставување на посебна црковна организација во рамките на османлискиот државен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> Обновената патријаршија добила широка јурисдикција, која опфаќала големи области на Балканскиот Полуостров и делови од тогашна Османлиска Унгарија. Во рамките на новата организација биле обновени постојните и основани нови епархии. Според историската литература, Пеќската патријаршија имала околу четириесет епархии. Нејзиниот поглавар располагал со црковно-административни и определени судски овластувања, кои ги извршувал во согласност со османлискиот правен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> === Односи со Охридската архиепископија === Обновувањето на Пеќската патријаршија имало значајни последици за положбата и територијалната јурисдикција на Охридската архиепископија. Во претходниот период, особено во првата половина на XVI век, охридските архиепископи ја остварувале својата власт над голем дел од српските епархии. Во времето на охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]] се обидел да воспостави независна српска црковна организација и да ја отстрани јурисдикцијата на Охридската архиепископија над српските епархии. Неговите постапки биле осудени на црковните собори во 1529 и 1532 година. Сепак, обидите за обновување на самостојната црковна организација продолжиле да претставуваат значајно прашање во односите меѓу српското свештенство и Охридската архиепископија.<ref name="Matic2018">Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. [https://doi.org/10.2298/ZOG1842181M DOI: 10.2298/ZOG1842181M].</ref> Со обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, поголем дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на Макариј. Кон обновената патријаршија биле присоединети и црковни области во северните и источните делови на денешна Македонија, вклучувајќи ги областите околу Скопје, Кратово, Крива Паланка и Штип. Ова претставувало значително територијално стеснување на Охридската архиепископија, која во претходниот период ја проширила својата јурисдикција на голем дел од српските црковни области.<ref name="UKIM2020">[https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/9135/1/jspahiu2020.pdf Труд достапен преку репозиториумот на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје], стр. 7.</ref> == Црковна и културна дејност == За време на патријаршувањето на Макариј биле обновени бројни цркви и манастири, а особено внимание било посветено на обновувањето на комплексот на [[Пеќска патријаршија (манастир)|Пеќката патријаршија]]. Под негово покровителство бил обновен заедничкиот надворешен нартекс на трите патријаршиски цркви, кој бил украсен со нови фрески. Според зачуваниот натпис, живописувањето започнало во 1564 година и завршило на 8 септември 1565 година. Работите ги извршила група зографи предводени од Андреја, меѓу кои бил и познатиот сликар Лонгин.<ref name="Mikicevic2023">Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. [https://doi.org/10.46793/SAnali19.13.204M DOI: 10.46793/SAnali19.13.204M].</ref> Макариј учествувал и во обновувањето на манастирите [[Грачаница]] и Будисавци. Во овие манастири се зачувани негови ктиторски портрети, кои претставуваат значајни извори за историјата на поствизантиското сликарство. Неговите портрети биле насликани во Пеќ во 1565 година, во Будисавци во 1568 година и во Грачаница во 1570 година. На нив Макариј бил претставен како обновител и покровител на црковните установи.<ref name="Matic2018"/> Во овој период биле поттикнати и препишувањето и печатењето богослужбени книги, со што биле зајакнати книжевната и образовната дејност на манастирските средишта. Меѓу изданијата од времето на неговото патријаршување се вбројуваат богослужбени книги печатени во Венеција, Скадар и во печатницата при Мркшина Црква.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Повлекување и смрт == Кон крајот на своето патријаршување Макариј се повлекол од активното управување со црквата и го отстапил патријаршискиот престол на својот внук, херцеговачкиот митрополит [[Антониј Соколовиќ]]. Во историската литература како година на неговото повлекување најчесто се наведува 1571, иако одредени истражувачи го датираат овој настан во 1572 година.<ref name="Matic2018"/> Предавањето на патријаршискиот престол било прикажано на фреска во црквата „Св. Никола“ во манастирот Бања кај Прибој, насликана во 1573–1574 година. На композицијата се претставени Макариј, неговиот наследник Антониј и митрополитот Дионисиј. Фреската и придружните натписи претставуваат значајно историско сведоштво за пренесувањето на патријаршиската власт.<ref name="Matic2018"/> Макариј починал во есента [[1574]] година. Неговата дејност придонела за организациското зацврстување на обновената Пеќска патријаршија, која продолжила да постои до нејзиното укинување во [[1766]] година.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. * Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. * Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. * Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Пеќски патријарси]] [[Категорија:Православни свештеници]] [[Категорија:Починати во 1574 година]] 43zy8ionzbmkfsos0bjsfdfsjvjfl5u 5649857 5649856 2026-10-26T00:00:59Z Buli 2648 5649857 wikitext text/x-wiki {{Infobox Saint | honorific_prefix = [[Светец|Свети]] | name = Макариј Соколовиќ | titles = [[Список на поглавари на Српската православна црква|Пеќски архиепископ и српски патријарх]] | image = Patriarch Makarije, Budisavci, late 17th century.jpg | image_size = 200 | alt = | caption = Фреска на Макариј во [[манастир Будисавци|манастирот Будисавци]] | misc = {{Infobox Christian leader | embed = yes | type = | honorific_prefix = Свети | name = | honorific_suffix = | title = | image = | image_size = 300 | alt = | caption = | church = [[Пеќска патријаршија]] | archdiocese = | province = | metropolis = | diocese = | see = | term_start = [[1557]] | term_end = [[1571]] | predecessor = [[Арсениј II]] | opposed = | successor = [[Антониј I]] | ordination = | consecration = | cardinal = | rank = [[Патријарх]] | other_post = | motto = <!---------- Лични податоци ----------> | birth_name = Макариј Соколовиќ | birth_date = | birth_place = [[Вишеград]] | death_date = [[1574]] | death_place = | buried = | denomination = [[Православие]] | residence = | parents = | spouse = | children = | occupation = | profession = | alma_mater = | signature = <!---------- Светителство ----------> | feast_day = 30 август (јулијански календар)<br />12 септември (грегоријански календар) | venerated = | saint_title = | beatified_date = | beatified_place = | beatified_by = | canonized_date = | canonized_place = | canonized_by = [[Српска православна црква]] | attributes = | patronage = | shrine = | suppressed_date = <!---------- Други податоци ----------> | other = }} }} '''Макариј Соколовиќ''' (српски: ''Макарије Соколовић''; почеток на [[16 век]] — [[1574]]) — православен свештеник и [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година. Бил првиот поглавар на обновената Пеќска патријаршија, чие повторно воспоставување претставувало значаен настан во црковната историја на Балканскиот Полуостров за време на османлиското владеење. Неговото патријаршување било обележано со обновување на црковната организација, проширување на патријаршиската јурисдикција и значителна културна и градежна дејност.<ref name="Slijepcevic1979">Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. [https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1284 Онлајн издание].</ref> == Животопис == За раниот живот на Макариј се зачувани малку сигурни историски податоци. Потекнувал од влијателното семејство Соколовиќ, од кое произлегол и познатиот османлиски државник [[Мехмед-паша Соколовиќ]]. Нивната точна роднинска поврзаност не е утврдена, бидејќи во историската литература Макариј се наведува како негов брат или братучед. Се претпоставува дека пред изборот за патријарх бил монах во [[Хиландар]] на [[Света Гора]], а подоцна бил ракоположен за епископ. Неговото издигнување на патријаршискиот престол било тесно поврзано со влијанието на семејството Соколовиќ во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Особено значајна била поддршката на Мехмед-паша, кој благодарение на својата положба во османлиската државна управа можел да влијае врз одлуките на султанскиот двор.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Обновување на Пеќската патријаршија == По османлиското освојување на српските земји, положбата на Пеќската патријаршија постепено ослабнала. По смртта на патријархот Арсениј II во 1463 година настапил период на неизвесност во нејзиното институционално функционирање. Значителен дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Меѓутоа, поради недостигот од извори и отсуството на зачуван документ за формално укинување на патријаршијата, точниот правен статус на пеќкиот престол во овој период останува предмет на историски истражувања.<ref name="Miljkovic2019">Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. [https://doi.org/10.18485/ai_lik.2019.5.7.1 DOI: 10.18485/ai_lik.2019.5.7.1].</ref> Во [[1557]] година, за време на владеењето на султанот [[Сулејман I]], Пеќската патријаршија била обновена со одобрение на османлиските власти, а Макариј бил поставен за нејзин прв патријарх. Во обновувањето значајна улога одиграл неговиот роднина Мехмед-паша Соколовиќ. Овој настан имал и политичко значење, бидејќи овозможил воспоставување на посебна црковна организација во рамките на османлискиот државен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> Обновената патријаршија добила широка јурисдикција, која опфаќала големи области на Балканскиот Полуостров и делови од тогашна Османлиска Унгарија. Во рамките на новата организација биле обновени постојните и основани нови епархии. Според историската литература, Пеќската патријаршија имала околу четириесет епархии. Нејзиниот поглавар располагал со црковно-административни и определени судски овластувања, кои ги извршувал во согласност со османлискиот правен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> === Односи со Охридската архиепископија === Обновувањето на Пеќската патријаршија имало значајни последици за положбата и територијалната јурисдикција на Охридската архиепископија. Во претходниот период, особено во првата половина на XVI век, охридските архиепископи ја остварувале својата власт над голем дел од српските епархии. Во времето на охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]] се обидел да воспостави независна српска црковна организација и да ја отстрани јурисдикцијата на Охридската архиепископија над српските епархии. Неговите постапки биле осудени на црковните собори во 1529 и 1532 година. Сепак, обидите за обновување на самостојната црковна организација продолжиле да претставуваат значајно прашање во односите меѓу српското свештенство и Охридската архиепископија.<ref name="Matic2018">Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. [https://doi.org/10.2298/ZOG1842181M DOI: 10.2298/ZOG1842181M].</ref> Со обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, поголем дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на Макариј. Кон обновената патријаршија биле присоединети и црковни области во северните и источните делови на денешна Македонија, вклучувајќи ги областите околу Скопје, Кратово, Крива Паланка и Штип. Ова претставувало значително територијално стеснување на Охридската архиепископија, која во претходниот период ја проширила својата јурисдикција на голем дел од српските црковни области.<ref name="UKIM2020">[https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/9135/1/jspahiu2020.pdf Труд достапен преку репозиториумот на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје], стр. 7.</ref> == Црковна и културна дејност == За време на патријаршувањето на Макариј биле обновени бројни цркви и манастири, а особено внимание било посветено на обновувањето на комплексот на [[Пеќска патријаршија (манастир)|Пеќката патријаршија]]. Под негово покровителство бил обновен заедничкиот надворешен нартекс на трите патријаршиски цркви, кој бил украсен со нови фрески. Според зачуваниот натпис, живописувањето започнало во 1564 година и завршило на 8 септември 1565 година. Работите ги извршила група зографи предводени од Андреја, меѓу кои бил и познатиот сликар Лонгин.<ref name="Mikicevic2023">Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. [https://doi.org/10.46793/SAnali19.13.204M DOI: 10.46793/SAnali19.13.204M].</ref> Макариј учествувал и во обновувањето на манастирите [[Грачаница]] и Будисавци. Во овие манастири се зачувани негови ктиторски портрети, кои претставуваат значајни извори за историјата на поствизантиското сликарство. Неговите портрети биле насликани во Пеќ во 1565 година, во Будисавци во 1568 година и во Грачаница во 1570 година. На нив Макариј бил претставен како обновител и покровител на црковните установи.<ref name="Matic2018"/> Во овој период биле поттикнати и препишувањето и печатењето богослужбени книги, со што биле зајакнати книжевната и образовната дејност на манастирските средишта. Меѓу изданијата од времето на неговото патријаршување се вбројуваат богослужбени книги печатени во Венеција, Скадар и во печатницата при Мркшина Црква.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Повлекување и смрт == Кон крајот на своето патријаршување Макариј се повлекол од активното управување со црквата и го отстапил патријаршискиот престол на својот внук, херцеговачкиот митрополит [[Антониј Соколовиќ]]. Во историската литература како година на неговото повлекување најчесто се наведува 1571, иако одредени истражувачи го датираат овој настан во 1572 година.<ref name="Matic2018"/> Предавањето на патријаршискиот престол било прикажано на фреска во црквата „Св. Никола“ во манастирот Бања кај Прибој, насликана во 1573–1574 година. На композицијата се претставени Макариј, неговиот наследник Антониј и митрополитот Дионисиј. Фреската и придружните натписи претставуваат значајно историско сведоштво за пренесувањето на патријаршиската власт.<ref name="Matic2018"/> Макариј починал во есента [[1574]] година. Неговата дејност придонела за организациското зацврстување на обновената Пеќска патријаршија, која продолжила да постои до нејзиното укинување во [[1766]] година.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. * Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. * Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. * Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Пеќски патријарси]] [[Категорија:Православни свештеници]] [[Категорија:Починати во 1574 година]] m3ne4dznalylwm5kfsldtt6q6lqqs44 5649875 5649857 2026-10-26T01:13:34Z Buli 2648 5649875 wikitext text/x-wiki {{Infobox Saint | honorific_prefix = [[Светец|Свети]] | name = Макариј Соколовиќ | titles = [[Список на поглавари на Српската православна црква|Пеќски архиепископ и српски патријарх]] | image = Patriarch Makarije, Budisavci, late 17th century.jpg | image_size = 200 | alt = | caption = Фреска на Макариј во [[манастир Будисавци|манастирот Будисавци]] | misc = {{Infobox Christian leader | embed = yes | type = | honorific_prefix = Свети | name = | honorific_suffix = | title = | image = | image_size = 300 | alt = | caption = | church = [[Пеќска патријаршија]] | archdiocese = | province = | metropolis = | diocese = | see = | term_start = [[1557]] | term_end = [[1571]] | predecessor = [[Арсениј II]] | opposed = | successor = [[Антониј I]] | ordination = | consecration = | cardinal = | rank = [[Патријарх]] | other_post = | motto = <!---------- Лични податоци ----------> | birth_name = Макариј Соколовиќ | birth_date = | birth_place = [[Вишеград]] | death_date = [[1574]] | death_place = | buried = | denomination = [[Православие]] | residence = | parents = | spouse = | children = | occupation = | profession = | alma_mater = | signature = <!---------- Светителство ----------> | feast_day = 30 август (јулијански календар)<br />12 септември (грегоријански календар) | venerated = | saint_title = | beatified_date = | beatified_place = | beatified_by = | canonized_date = | canonized_place = | canonized_by = [[Српска православна црква]] | attributes = | patronage = | shrine = | suppressed_date = <!---------- Други податоци ----------> | other = }} }} '''Макариј Соколовиќ''' (српски: ''Макарије Соколовић''; почеток на [[16 век]] — [[1574]]) — православен свештеник и [[Пеќска патријаршија|пеќски патријарх]] од [[1557]] до [[1571]] или [[1572]] година. Бил првиот поглавар на обновената Пеќска патријаршија, чие повторно воспоставување претставувало значаен настан во црковната историја на Балканскиот Полуостров за време на османлиското владеење. Неговото патријаршување било обележано со обновување на црковната организација, проширување на патријаршиската јурисдикција и значителна културна и градежна дејност.<ref name="Slijepcevic1979">Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. [https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=1284 Онлајн издание].</ref> == Животопис == За раниот живот на Макариј се зачувани малку сигурни историски податоци. Потекнувал од влијателното семејство Соколовиќ, од кое произлегол и познатиот османлиски државник [[Мехмед-паша Соколовиќ]]. Нивната точна роднинска поврзаност не е утврдена, бидејќи во историската литература Макариј се наведува како негов брат или братучед. Се претпоставува дека пред изборот за патријарх бил монах во [[Хиландар]] на [[Света Гора]], а подоцна бил ракоположен за епископ. Неговото издигнување на патријаршискиот престол било тесно поврзано со влијанието на семејството Соколовиќ во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Особено значајна била поддршката на Мехмед-паша, кој благодарение на својата положба во османлиската државна управа можел да влијае врз одлуките на султанскиот двор.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Обновување на Пеќската патријаршија == По османлиското освојување на српските земји, положбата на Пеќската патријаршија постепено ослабнала. По смртта на патријархот Арсениј II во 1463 година настапил период на неизвесност во нејзиното институционално функционирање. Значителен дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Меѓутоа, поради недостигот од извори и отсуството на зачуван документ за формално укинување на патријаршијата, точниот правен статус на пеќкиот престол во овој период останува предмет на историски истражувања.<ref name="Miljkovic2019">Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. [https://doi.org/10.18485/ai_lik.2019.5.7.1 DOI: 10.18485/ai_lik.2019.5.7.1].</ref> Во [[1557]] година, за време на владеењето на султанот [[Сулејман I]], Пеќската патријаршија била обновена со одобрение на османлиските власти, а Макариј бил поставен за нејзин прв патријарх. Во обновувањето значајна улога одиграл неговиот роднина Мехмед-паша Соколовиќ. Овој настан имал и политичко значење, бидејќи овозможил воспоставување на посебна црковна организација во рамките на османлискиот државен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> Обновената патријаршија добила широка јурисдикција, која опфаќала големи области на Балканскиот Полуостров и делови од тогашна Османлиска Унгарија. Во рамките на новата организација биле обновени постојните и основани нови епархии. Според историската литература, Пеќската патријаршија имала околу четириесет епархии. Нејзиниот поглавар располагал со црковно-административни и определени судски овластувања, кои ги извршувал во согласност со османлискиот правен поредок.<ref name="Slijepcevic1979"/> === Односи со Охридската архиепископија === Обновувањето на Пеќската патријаршија имало значајни последици за положбата и територијалната јурисдикција на Охридската архиепископија. Во претходниот период, особено во првата половина на XVI век, охридските архиепископи ја остварувале својата власт над голем дел од српските епархии. Во времето на охридскиот архиепископ [[Прохор (охридски архиепископ)|Прохор]], смедеревскиот митрополит [[Павле Смедеревски|Павле]] се обидел да воспостави независна српска црковна организација и да ја отстрани јурисдикцијата на Охридската архиепископија над српските епархии. Неговите постапки биле осудени на црковните собори во 1529 и 1532 година. Сепак, обидите за обновување на самостојната црковна организација продолжиле да претставуваат значајно прашање во односите меѓу српското свештенство и Охридската архиепископија.<ref name="Matic2018">Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. [https://doi.org/10.2298/ZOG1842181M DOI: 10.2298/ZOG1842181M].</ref> Со обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, поголем дел од поранешните српски епархии преминал под јурисдикција на Макариј. Кон обновената патријаршија биле присоединети и црковни области во северните и источните делови на денешна Македонија, вклучувајќи ги областите околу Скопје, Кратово, Крива Паланка и Штип. Ова претставувало значително територијално стеснување на Охридската архиепископија, која во претходниот период ја проширила својата јурисдикција на голем дел од српските црковни области.<ref name="Spahiu2020">Спахиу Јанчевска, Јехона (2020). ''Творештвото на зографот Јован од Грамоста и неговата работилница''. Докторска дисертација. Скопје: Филозофски факултет, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, стр. 7. [https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/9135 Достапно онлајн].</ref> == Црковна и културна дејност == За време на патријаршувањето на Макариј биле обновени бројни цркви и манастири, а особено внимание било посветено на обновувањето на комплексот на [[Пеќска патријаршија (манастир)|Пеќката патријаршија]]. Под негово покровителство бил обновен заедничкиот надворешен нартекс на трите патријаршиски цркви, кој бил украсен со нови фрески. Според зачуваниот натпис, живописувањето започнало во 1564 година и завршило на 8 септември 1565 година. Работите ги извршила група зографи предводени од Андреја, меѓу кои бил и познатиот сликар Лонгин.<ref name="Mikicevic2023">Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. [https://doi.org/10.46793/SAnali19.13.204M DOI: 10.46793/SAnali19.13.204M].</ref> Макариј учествувал и во обновувањето на манастирите [[Грачаница]] и Будисавци. Во овие манастири се зачувани негови ктиторски портрети, кои претставуваат значајни извори за историјата на поствизантиското сликарство. Неговите портрети биле насликани во Пеќ во 1565 година, во Будисавци во 1568 година и во Грачаница во 1570 година. На нив Макариј бил претставен како обновител и покровител на црковните установи.<ref name="Matic2018"/> Во овој период биле поттикнати и препишувањето и печатењето богослужбени книги, со што биле зајакнати книжевната и образовната дејност на манастирските средишта. Меѓу изданијата од времето на неговото патријаршување се вбројуваат богослужбени книги печатени во Венеција, Скадар и во печатницата при Мркшина Црква.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Повлекување и смрт == Кон крајот на своето патријаршување Макариј се повлекол од активното управување со црквата и го отстапил патријаршискиот престол на својот внук, херцеговачкиот митрополит [[Антониј Соколовиќ]]. Во историската литература како година на неговото повлекување најчесто се наведува 1571, иако одредени истражувачи го датираат овој настан во 1572 година.<ref name="Matic2018"/> Предавањето на патријаршискиот престол било прикажано на фреска во црквата „Св. Никола“ во манастирот Бања кај Прибој, насликана во 1573–1574 година. На композицијата се претставени Макариј, неговиот наследник Антониј и митрополитот Дионисиј. Фреската и придружните натписи претставуваат значајно историско сведоштво за пренесувањето на патријаршиската власт.<ref name="Matic2018"/> Макариј починал во есента [[1574]] година. Неговата дејност придонела за организациското зацврстување на обновената Пеќска патријаршија, која продолжила да постои до нејзиното укинување во [[1766]] година.<ref name="Slijepcevic1979"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Slijepčević, Đoko (1979). „Makariie (Sokolović)“. Во: Bernath, Mathias и Schroeder, Felix von (уред.). ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', том 3. München: Oldenbourg, стр. 79–80. * Миљковић, Ема (2019). „Положај и статус Пећке патријаршије од пада Деспотовине Србије под османску власт до краја 16. века“. ''ЛИК'', том 5, бр. 7, стр. 51–60. * Matić, Miljana M. (2018). „Ktetor portraits of church dignitaries in Serbian post-Byzantine painting (part one)“. ''Zograf'', бр. 42, стр. 181–208. * Микићевић, Јелена (2023). „Обновљено сликарство Пећке припрате“. ''Шумадијски анали'', бр. 13, стр. 204–212. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Пеќски патријарси]] [[Категорија:Православни свештеници]] [[Категорија:Починати во 1574 година]] tvlkase9fqb05h1q39u6t5s991lbihx 0 1406490 5649873 2026-10-26T01:03:37Z A.NancevskiJr 138060 Создадена страница со: '''Ангел Нанчевски - Панче''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер, раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Исто та... 5649873 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски - Панче''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер, раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Исто така бил и ко-раководител на ансамблот '''Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> oykvfzyt9tvlsy41wxlpc4hnq93g0b9 5649885 5649873 2026-10-26T02:14:28Z A.NancevskiJr 138060 5649885 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се Скопско оро<nowiki>''</nowiki><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро<nowiki>''</nowiki>,Црничко оро<nowiki>''</nowiki>, Пауново оро<nowiki>''</nowiki>, Карпошко оро<nowiki>''</nowiki>, Дојранско оро<nowiki>''</nowiki>, Сестринско оро <nowiki>''</nowiki>, Љубанско оро<nowiki>''</nowiki>, Моминско оро<nowiki>''</nowiki>, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1764155-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>[https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/koncert-na-tanec-od-arhivite-na-mrt/ https://www.mrt.com.mk/node/107367] 48kwhxqrc7dwpiw91i7nutv74p28na4 0 1406491 5649898 2026-10-26T05:05:30Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1309743368|Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus]]“ 5649898 wikitext text/x-wiki '''''Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] '''''Chamaecytisus polytrichus''''') — [[подвид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]] — од [[Франција]] и [[Италија]], па сè до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], со исклучок на [[Албанија]] и [[Источна Тракија]]. Се среќава и во регионот на [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Северен Кавказ]].<ref name="POWO_884957-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:884957-1|title=''Chamaecytisus hirsutus'' subsp. ''polytrichus'' (M.Bieb.) Ponert {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-08-07}}</ref> Опис '''''Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus''''' е мало разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо 10-25 см, со прилегнати или придигнати гранчиња. Неговите млади гранчиња имаат густи расперени долги влакна, подолги од пречникот на гранчето. [[Лист|Листовите]] имаат 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] кај подолните листови е подолга од ливчињата, а кај погорните листови таа е покуса од нив. Таа по површината има долги расперени влакна. Ливчињата се елиптични, долги 5-10 мм, широки 4-6 мм, на врвот кусо заострени, на обете страни со расперени влакна или на горната страна со ретки расперени влакна, а на долната страна и по работ со многу погусти расперени влакна. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или по 2-3 во пазувите на листовите и обично формираат едно кусо гроздовидно [[соцветие]]. Цветовите се долги 20-25 мм. [[Цветна дршка|Дршката на цветовите]] е долга 5-6 мм и има расперени влакна. Чашката е долга 10-14 мм, со густи расперени влакна, до 1/3 всечена, двоусна; горната усна со 2 триаглести заба, а долната со нејасни запчиња. Венчето е жолто. Барјачето е широко елиптично, долго 20-25 мм, широко 12-14 мм, на врвот плитко всечено, кон основата постепено се стеснува во тесен и долг клиновиден дел; грбната страна гола или со влакна по средината и со темна дамка во основата; крилата со долг и тенок клиновиден дел. Лаѓичката е покуса од крилцата. Мешунката е долга 25-30 мм, широка 5-6 мм, права, по површината влакнеста.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1135-1136}}</ref> Во [[Македонија]] расте по камењарите до 1700 метри надморска височина. Се среќава на пл. [[Дудица]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] t9blr2rn7v0zdi0yzn81kbefbomiwy8 5649899 5649898 2026-10-26T05:14:25Z Orce Wiki 121850 5649899 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Chamaecytisus polytrichus.jpg | genus = Chamaecytisus | species = hirsutus | subspecies = polytrichus | authority = ([[M.Bieb.]]) [[Ponert]] | synonyms = {{Species list|hidden=yes |Chamaecytisus polytrichus|([[M.Bieb.]]) [[Rothm.]] |Chamaecytisus polytrichus var. demissus|([[Boiss.]]) [[Kuzmanov]] |Cytisus demissus|[[Boiss.]] |Cytisus hirsutus var. demissus|([[Boiss.]]) [[Halácsy]] |Cytisus hirsutus subsp. polytrichus|([[M.Bieb.]]) [[Hayek]] |Cytisus hirsutus var. polytrichus|([[M.Bieb.]]) [[Briq.]] |Cytisus leucotrichus var. polytrichus|([[M.Bieb.]]) [[Stoj.]] & [[Stef.]] |Cytisus polytrichus|[[M.Bieb.]] |Cytisus polytrichus var. subglabratus|[[Val.N.Tikhom.]] & [[Sennikov]] |Genista hirta|[[Rouy]] }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_884957-1/> }} '''''Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] '''''Chamaecytisus polytrichus''''') — [[подвид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]] — од [[Франција]] и [[Италија]], па сè до [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], со исклучок на [[Албанија]] и [[Источна Тракија]]. Се среќава и во регионот на [[Крим (полуостров)|Крим]] и [[Северен Кавказ]].<ref name="POWO_884957-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:884957-1|title=''Chamaecytisus hirsutus'' subsp. ''polytrichus'' (M.Bieb.) Ponert {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|accessdate=2025-08-07}}</ref> == Опис == '''''Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus''''' е мало разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо 10-25 см, со прилегнати или придигнати гранчиња. Неговите млади гранчиња имаат густи расперени долги влакна, подолги од пречникот на гранчето. [[Лист|Листовите]] имаат 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] кај подолните листови е подолга од ливчињата, а кај погорните листови таа е покуса од нив. Таа по површината има долги расперени влакна. Ливчињата се елиптични, долги 5-10 мм, широки 4-6 мм, на врвот кусо заострени, на обете страни со расперени влакна или на горната страна со ретки расперени влакна, а на долната страна и по работ со многу погусти расперени влакна. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или по 2-3 во пазувите на листовите и обично формираат едно кусо гроздовидно [[соцветие]]. Цветовите се долги 20-25 мм. [[Цветна дршка|Дршката на цветовите]] е долга 5-6 мм и има расперени влакна. Чашката е долга 10-14 мм, со густи расперени влакна, до 1/3 всечена, двоусна; горната усна со 2 триаглести заба, а долната со нејасни запчиња. Венчето е жолто. Барјачето е широко елиптично, долго 20-25 мм, широко 12-14 мм, на врвот плитко всечено, кон основата постепено се стеснува во тесен и долг клиновиден дел; грбната страна гола или со влакна по средината и со темна дамка во основата; крилата со долг и тенок клиновиден дел. Лаѓичката е покуса од крилцата. Мешунката е долга 25-30 мм, широка 5-6 мм, права, по површината влакнеста.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1135-1136}}</ref> Во [[Македонија]] расте по камењарите до 1700 метри надморска височина. Се среќава на пл. [[Дудица]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from1=Q109949756|from2=Q2948033}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] aj98k1yxhlt668qdm6jijkbdbt5etqy 1 1406492 5649900 2026-10-26T05:14:43Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5649900 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406493 5649909 2026-10-26T06:12:28Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |name=|image=|image_width=270px |status= |status_system=iucn3.1 |taxon=Chamaecytisus falcatus|authority=([[Waldst.]] & [[Kit.]]) [[Holub.]], 1983 }} ''Chamaecytisus falcatus'' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од Семејство (био... 5649909 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |name=|image=|image_width=270px |status= |status_system=iucn3.1 |taxon=Chamaecytisus falcatus|authority=([[Waldst.]] & [[Kit.]]) [[Holub.]], 1983 }} ''Chamaecytisus falcatus'' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). == Опис == ''Chamaecytisus falcatus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение со височина до 100 см. Неговите гранчиња се вертикални, придигнати или поретко прилегнати, со кафеава до темно - кафеава кора и со густи долги и куси искривени влакна. [[Лист|Листовите]] имаат 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] е подолга од ливчињата и со искривени долги влакна по површината. Ливчињата се обратнојајцевидно-елиптични до елиптични, долги 10-25 мм, широки 10-15 мм, на врвот заокруглени, во основата клиновидни, на горната страна со ретки влакна или голи, а на долната со полурасперени или скоро прилегнати, а поретко со расперени влакна. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или по 2-3, ретко во поголем број, во пазувите на листовите и обично формираат едно долго гроздовидно [[соцветие]]. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 3-5 мм, со густи расперени криви влакна. Чашката е долга 13-17 мм, цилиндрична, со расперени влакна долги околу 1 мм, двоусна; усните скоро 1/3 од должината на чашката; горната усна со 2 тапи заба, а долната скоро целокрајна. Венчето е жолто, долго 25-30 мм. Барјачето е скоро округло, долго 25-30 мм, широко 18 мм, одеднаш стеснето и продолжува во долг клиновиден дел кој постепено се стеснува кон основата, а по средината на барјачето се присутни ретки влакна. Крилцата се долги околу 22 мм, со 10 мм долг клиновиден дел, а лаѓичката е долга околу 18 мм, на врвот тапа, а клиновидниот дел околу 10 мм долг. Мешунката е долга 20-40 мм, широка 5-6 мм, права или малку лачно искривена, по страните гола, а само рабовите со долги влакна. Во поретки случаи по површината на мешунката се присутни ретки влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1136-1137}}</ref> Во [[Македонија]] расте по грмушести состоини и разретчени шуми до 1300 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Chamaecytisus falcatus'' ''var. falcatus -'' Горната страна на ливчињата е гола или со ретки скоро четинести влакна. Чашката има ретки влакна. Се среќава во [[Скопска Црна Гора]]; [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]] - с. [[Дворце]]; [[Гостивар]] - пл. [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]] кај с. [[Сретково]]; [[Неготино]] - [[Криволак|Криволачко]]; [[Демир Капија]]; пл. [[Кожуф]] - [[Смрдлива Вода]] и помеѓу с. [[Милетково]] и [[Висока Чука (Гевгелиско)|Висока Чука]]; пл. [[Беласица]].<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus falcatus'' ''var. grisebachii ([[Briq.]]) [[Кирил Мицевски|Micevski]] comb. nov. -'' Горната страна на ливчињата е со погусти, потенки, односно понежни влакна. Чашката е со густи влакна. Се среќава единствено во [[Кичево]] - пл. [[Баба Сач|Баба-Сач]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lqzp75uzi53a3v713465n756abfex3a 5649911 5649909 2026-10-26T06:16:39Z Orce Wiki 121850 5649911 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |name=|image=|image_width=270px |status= |status_system=iucn3.1 |taxon=Chamaecytisus falcatus|authority=([[Waldst.]] & [[Kit.]]) [[Holub.]], 1983 }} '''''Chamaecytisus falcatus''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). == Опис == ''Chamaecytisus falcatus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение со височина до 100 см. Неговите гранчиња се вертикални, придигнати или поретко прилегнати, со кафеава до темно - кафеава кора и со густи долги и куси искривени влакна. [[Лист|Листовите]] имаат 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] е подолга од ливчињата и со искривени долги влакна по површината. Ливчињата се обратнојајцевидно-елиптични до елиптични, долги 10-25 мм, широки 10-15 мм, на врвот заокруглени, во основата клиновидни, на горната страна со ретки влакна или голи, а на долната со полурасперени или скоро прилегнати, а поретко со расперени влакна. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или по 2-3, ретко во поголем број, во пазувите на листовите и обично формираат едно долго гроздовидно [[соцветие]]. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 3-5 мм, со густи расперени криви влакна. Чашката е долга 13-17 мм, цилиндрична, со расперени влакна долги околу 1 мм, двоусна; усните скоро 1/3 од должината на чашката; горната усна со 2 тапи заба, а долната скоро целокрајна. Венчето е жолто, долго 25-30 мм. Барјачето е скоро округло, долго 25-30 мм, широко 18 мм, одеднаш стеснето и продолжува во долг клиновиден дел кој постепено се стеснува кон основата, а по средината на барјачето се присутни ретки влакна. Крилцата се долги околу 22 мм, со 10 мм долг клиновиден дел, а лаѓичката е долга околу 18 мм, на врвот тапа, а клиновидниот дел околу 10 мм долг. Мешунката е долга 20-40 мм, широка 5-6 мм, права или малку лачно искривена, по страните гола, а само рабовите со долги влакна. Во поретки случаи по површината на мешунката се присутни ретки влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1136-1137}}</ref> Во [[Македонија]] расте по грмушести состоини и разретчени шуми до 1300 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Chamaecytisus falcatus'' ''var. falcatus -'' Горната страна на ливчињата е гола или со ретки скоро четинести влакна. Чашката има ретки влакна. Се среќава во [[Скопска Црна Гора]]; [[Дервенска Клисура|Жеденска Клисура]] - с. [[Дворце]]; [[Гостивар]] - пл. [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]] кај с. [[Сретково]]; [[Неготино]] - [[Криволак|Криволачко]]; [[Демир Капија]]; пл. [[Кожуф]] - [[Смрдлива Вода]] и помеѓу с. [[Милетково]] и [[Висока Чука (Гевгелиско)|Висока Чука]]; пл. [[Беласица]].<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus falcatus'' ''var. grisebachii ([[Briq.]]) [[Кирил Мицевски|Micevski]] comb. nov. -'' Горната страна на ливчињата е со погусти, потенки, односно понежни влакна. Чашката е со густи влакна. Се среќава единствено во [[Кичево]] - пл. [[Баба Сач|Баба-Сач]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6pcscgdmvw07j8b5v0xili6zh0vot2b 1 1406494 5649910 2026-10-26T06:16:09Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5649910 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1406495 5649913 2026-10-26T06:37:47Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5649913 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 5649916 5649913 2026-10-26T06:38:46Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Македонски глаголски листови]] на [[Разговор:Македонски глаголички листови]]: глаголички како придавка од глаголица 5649913 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 0 1406496 5649915 2026-10-26T06:38:46Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Македонски глаголски листови]] на [[Македонски глаголички листови]]: глаголички како придавка од глаголица 5649915 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Македонски глаголички листови]] 6g2t4pdj9038z9oil1oc3f6t6mi7thj 1 1406497 5649917 2026-10-26T06:38:46Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Македонски глаголски листови]] на [[Разговор:Македонски глаголички листови]]: глаголички како придавка од глаголица 5649917 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Македонски глаголички листови]] bbt6i0f682nsdkgo0ieta6as192yixa 0 1406498 5649929 2026-10-26T07:43:14Z P.Nedelkovski 47736 нова страница 5649929 wikitext text/x-wiki '''Паренеза''' (од [[старогрчки јазик|грчки]]: ''παраίνεσις'') — говор со кој се бодри, советува, опоменува, препорачува и се поттикнува на добродетелен живот.<ref>{{наведена книга |last=Таковски |first=Јован |title=Терминологија од областа на теологија |date=1999 |publisher=Македонска православна црква |location=Скопје |page=П-11}}</ref> Во средновековната [[хомилетика|хомилетска (проповедничка) литература]], овој поим означува посебен жанр на зборници со морално-дидактички поуки и духовни совети за христијанскиот живот и подвижништво. Во словенската книжевна традиција, паренезата примарно се однесува на збирката поучни зборови на познатиот сириски христијански теолог и поет од [[IV век]], [[Ефрем Сирин]]. == Историјат и значење == Преводот на паренезата на Ефрем Сирин од грчки на [[старословенски јазик]] бил направен уште во најраната фаза на словенската писменост во [[IX век]], а препишувањето и ширењето продолжило со векови низ сите словенски православни земји. Ова дело имало огромно влијание врз образувањето на средновековниот монашки и лаички етос кај Словените. == Паренезата во македонското книжевно наследство == Во македонската палеографска наука, делови или цели преписи од ова дело се сочувани во неколку исклучително значајни ракописи: * [[Македонски глаголички листови]] (XI век) — каде што се сочувани најстарите фрагменти од ова дело напишани на [[глаголица]]. * [[Лесновски паренезис]] (1353 година) — целосен кирилски препис на книгата, преведен и напишан од македонскиот средновековен писател [[Тахота]] во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. == Поврзано == * [[Ефрем Сирин]] * [[Лесновски паренезис]] * [[Македонски глаголички листови]] * [[Хомилетика]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Христијанска литература]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] nedwqhffpqrcv150anpox7ch80wpvnk 5649930 5649929 2026-10-26T07:43:32Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Христијанска литература]]; додадена [[Категорија:Христијанска книжевност]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649930 wikitext text/x-wiki '''Паренеза''' (од [[старогрчки јазик|грчки]]: ''παраίνεσις'') — говор со кој се бодри, советува, опоменува, препорачува и се поттикнува на добродетелен живот.<ref>{{наведена книга |last=Таковски |first=Јован |title=Терминологија од областа на теологија |date=1999 |publisher=Македонска православна црква |location=Скопје |page=П-11}}</ref> Во средновековната [[хомилетика|хомилетска (проповедничка) литература]], овој поим означува посебен жанр на зборници со морално-дидактички поуки и духовни совети за христијанскиот живот и подвижништво. Во словенската книжевна традиција, паренезата примарно се однесува на збирката поучни зборови на познатиот сириски христијански теолог и поет од [[IV век]], [[Ефрем Сирин]]. == Историјат и значење == Преводот на паренезата на Ефрем Сирин од грчки на [[старословенски јазик]] бил направен уште во најраната фаза на словенската писменост во [[IX век]], а препишувањето и ширењето продолжило со векови низ сите словенски православни земји. Ова дело имало огромно влијание врз образувањето на средновековниот монашки и лаички етос кај Словените. == Паренезата во македонското книжевно наследство == Во македонската палеографска наука, делови или цели преписи од ова дело се сочувани во неколку исклучително значајни ракописи: * [[Македонски глаголички листови]] (XI век) — каде што се сочувани најстарите фрагменти од ова дело напишани на [[глаголица]]. * [[Лесновски паренезис]] (1353 година) — целосен кирилски препис на книгата, преведен и напишан од македонскиот средновековен писател [[Тахота]] во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. == Поврзано == * [[Ефрем Сирин]] * [[Лесновски паренезис]] * [[Македонски глаголички листови]] * [[Хомилетика]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Христијанска книжевност]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] ci6arluqun7yere03myioijxelg91z9 5649933 5649930 2026-10-26T07:44:07Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5649933 wikitext text/x-wiki '''Паренеза''' (од [[старогрчки јазик|грчки]]: ''παраίνεσις'') — говор со кој се бодри, советува, опоменува, препорачува и се поттикнува на добродетелен живот.<ref>{{наведена книга |last=Таковски |first=Јован |title=Терминологија од областа на теологија |date=1999 |publisher=Македонска православна црква |location=Скопје |page=П-11}}</ref> Во средновековната [[хомилетика|хомилетска (проповедничка) литература]], овој поим означува посебен жанр на зборници со морално-дидактички поуки и духовни совети за христијанскиот живот и подвижништво. Во словенската книжевна традиција, паренезата примарно се однесува на збирката поучни зборови на познатиот сириски христијански теолог и поет од [[IV век]], [[Ефрем Сирин]]. == Историјат и значење == Преводот на паренезата на Ефрем Сирин од грчки на [[старословенски јазик]] бил направен уште во најраната фаза на словенската писменост во [[IX век]], а препишувањето и ширењето продолжило со векови низ сите словенски православни земји. Ова дело имало огромно влијание врз образувањето на средновековниот монашки и лаички етос кај Словените. == Паренезата во македонското книжевно наследство == Во македонската палеографска наука, делови или цели преписи од ова дело се сочувани во неколку исклучително значајни ракописи: * [[Македонски глаголички листови]] (XI век) — каде што се сочувани најстарите фрагменти од ова дело напишани на [[глаголица]]. * [[Лесновски паренезис]] (1353 година) — целосен кирилски препис на книгата, преведен и напишан од македонскиот средновековен писател [[Тахота]] во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. == Поврзано == * [[Ефрем Сирин]] * [[Лесновски паренезис]] * [[Македонски глаголички листови]] * [[Хомилетика]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Христијанска книжевност]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] [[Категорија:Грцизми]] ps09g3y0muo4dzr9mmhb1dmlpnyd8wd 5649951 5649933 2026-10-26T07:57:35Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5649951 wikitext text/x-wiki [[Image:Lesnovo-Parenesis.jpg|thumb|220px|Фрагмент од [[Лесновски паренезис|Лесновскиот паренезис]]]] '''Паренеза''' (од [[старогрчки јазик|грчки]]: ''παраίνεσις'') — говор со кој се бодри, советува, опоменува, препорачува и се поттикнува на добродетелен живот.<ref>{{наведена книга |last=Таковски |first=Јован |title=Терминологија од областа на теологија |date=1999 |publisher=Македонска православна црква |location=Скопје |page=П-11}}</ref> Во средновековната [[хомилетика|хомилетска (проповедничка) литература]], овој поим означува посебен жанр на зборници со морално-дидактички поуки и духовни совети за христијанскиот живот и подвижништво. Во словенската книжевна традиција, паренезата примарно се однесува на збирката поучни зборови на познатиот сириски христијански теолог и поет од [[IV век]], [[Ефрем Сирин]]. == Историјат и значење == Преводот на паренезата на Ефрем Сирин од грчки на [[старословенски јазик]] бил направен уште во најраната фаза на словенската писменост во [[IX век]], а препишувањето и ширењето продолжило со векови низ сите словенски православни земји. Ова дело имало огромно влијание врз образувањето на средновековниот монашки и лаички етос кај Словените. == Паренезата во македонското книжевно наследство == Во македонската палеографска наука, делови или цели преписи од ова дело се сочувани во неколку исклучително значајни ракописи: * [[Македонски глаголички листови]] (XI век) — каде што се сочувани најстарите фрагменти од ова дело напишани на [[глаголица]]. * [[Лесновски паренезис]] (1353 година) — целосен кирилски препис на книгата, преведен и напишан од македонскиот средновековен писател [[Тахота]] во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. == Поврзано == * [[Ефрем Сирин]] * [[Лесновски паренезис]] * [[Македонски глаголички листови]] * [[Хомилетика]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Христијанска книжевност]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] [[Категорија:Грцизми]] 3g09azn6rte9f5u78uuk7lxjylhjgo3 5649954 5649951 2026-10-26T08:00:38Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5649954 wikitext text/x-wiki [[Image:Lesnovo-Parenesis.jpg|thumb|220px|Фрагмент од [[Лесновски паренезис|Лесновскиот паренезис]]]] '''Паренеза''' (од [[старогрчки јазик|грчки]]: ''παраίνεσις'') — говор со кој се бодри, советува, опоменува, препорачува и се поттикнува на добродетелен живот.<ref>{{наведена книга |last=Таковски |first=Јован |author-link=Јован Таковски|title=[[Терминологија од областа на теологијата|Терминологија од областа на теологија]] |date=1999 |publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите|МАНУ]] |location=Скопје |page=71}}</ref> Во средновековната [[хомилетика|хомилетска (проповедничка) литература]], овој поим означува посебен жанр на зборници со морално-дидактички поуки и духовни совети за христијанскиот живот и подвижништво. Во словенската книжевна традиција, паренезата примарно се однесува на збирката поучни зборови на познатиот сириски христијански теолог и поет од [[IV век]], [[Ефрем Сирин]]. == Историјат и значење == Преводот на паренезата на Ефрем Сирин од грчки на [[старословенски јазик]] бил направен уште во најраната фаза на словенската писменост во [[IX век]], а препишувањето и ширењето продолжило со векови низ сите словенски православни земји. Ова дело имало огромно влијание врз образувањето на средновековниот монашки и лаички етос кај Словените. == Паренезата во македонското книжевно наследство == Во македонската палеографска наука, делови или цели преписи од ова дело се сочувани во неколку исклучително значајни ракописи: * [[Македонски глаголички листови]] (XI век) — каде што се сочувани најстарите фрагменти од ова дело напишани на [[глаголица]]. * [[Лесновски паренезис]] (1353 година) — целосен кирилски препис на книгата, преведен и напишан од македонскиот средновековен писател [[Тахота]] во [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. == Поврзано == * [[Ефрем Сирин]] * [[Лесновски паренезис]] * [[Македонски глаголички листови]] * [[Хомилетика]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Христијанска книжевност]] [[Категорија:Средновековна книжевност]] [[Категорија:Грцизми]] d88sfa509nh38qwdcdjnqca5ueqognd 0 1406499 5649931 2026-10-26T07:43:48Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1189404013|Limonium gmelini]]“ 5649931 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Limonium gmelinii - slatinski cvet.jpg|image_caption=Живеалиште|image2=Limonium gmelinii - cvast 2.jpg|image2_caption=Цветови|genus=Limonium|species=gmelini|authority=([[Willd.]]) [[Kuntze]]|synonyms_ref=<ref name="POWO_686792-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Limonium gmelinii'' {{small|(Willd.) Kuntze}} [[orth. var.]]<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results" /> *''Limonium pycnanthum'' {{small|Kuntze}} *''Statice balansae'' {{small|Boiss.}} *''Statice emarginata'' {{small|Schur}} *''Statice glauca'' {{small|Willd. ex Schult.}} *''Statice gmelini'' {{small|Willd.}} *''Statice pycnantha'' {{small|K.Koch}} *''Taxanthema gmelinii'' {{small|Sweet}} *''Taxanthema scoparium'' {{small|Sweet}} }}}} '''''Limonium gmelini''''' е вид цветно растение од семејството [[Plumbaginaceae]], по потекло од источно-централна и југоисточна Европа, Русија, Северен Кавказ, Турција, Иран, Казахстан, Киргистан, делови од Сибир, Синџијанг и Монголија.<ref name="1_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Dalla Guda|first=C.|last2=Scordo|first2=E.|last3=Allera|first3=C.|last4=Farina|first4=E.|year=2000|title=Effects of Low Temperatures and Gibberellic Acid on Flowering of ''Limonium gmelinii''|journal=Acta Horticulturae|issue=541|pages=323–326|doi=10.17660/ActaHortic.2000.541.50}}</ref> Распространет халофитски вид, се среќава во потоци, ливади, степи, покрај патишта и пустелии, сè додека се солени.<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Malekmohammadi|first=Maryam|last2=Lack|first2=H. Walter|last3=Lomonosova|first3=Maria|last4=Akhani|first4=Hossein|year=2017|title=The discovery, naming and typification of ''Limonium gmelini'' (Plumbaginaceae)|journal=Willdenowia|volume=47|issue=2|pages=99–106|doi=10.3372/wi.47.47201|quote=...therefore refrain from changing the orthography of the epithet to "gmelinii"|doi-access=free}}</ref><ref name="FoC_200017512">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200017512|title=大叶补血草 da ye bu xue cao|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Flora of China|publisher=efloras.org|accessdate=13 January 2023}}</ref> Според к[[Кралско хортикултурно друштво|ралското хортикултурно друштво]] „загасито-сините, долготрајни цветови“ на ова повеќегодишно растение кое формира групи се „многу привлечни“ за опрашувачите.<ref name="RHS_10284">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/10284/limonium-gmelinii/details|title=''Limonium gmelinii''|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> Опис Повеќегодишно тревесто растение, 20-60 цм високо, голо. Листовите 50-120 мм долги, 20-30 мм широки, голи, лопатовидни, целокрајни, со переста нерватура. Цветовите собрани во 1-2 цветни класчиња, групирани во метличесто соцветие. Надворешното прицветно ливче широко-јајцевидно со кусо врвче, внатрешното во врвниот дел заокруглено. Чашката 4 мм долга, вдолж двете ребра влакнеста, во горниот дел ципеста и инчесто проширена. Венчето виолетово, подолго од чашката, а по прецветувањето скриено во чашката. Плодот кутијка со мазни, кафеави семки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=480}}</ref> Распространетост во Македонија Познат за [[Овче Поле]] - по засолените почви кај железничката станица и с. [[Делисинци]]. Се посочува за [[Скопје]] - [[Катланово|Катлановско]], с. Марино, с. Кадино, с. Белимбегово, Скопско Поле, [[Штип]], помеѓу [[Свети Николе]] и с. [[Врсаково]], [[Штип]], [[Гевгелија]] - помеѓу с. [[Стојаково]] и [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]].<ref name=":02" /> {{Галерија|L. gmelinii (Willd.) O. Kuntze ( К. Гмеліна).JPG|Limonium gmelini|Limonium gmelinii - slatinski cvet - listovi 2.jpg|Група цветови|Limonium gmelinii, Lalinačka slatina, Srbija (12).jpg|Limonium gmelini на ливада}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Халофити]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qz8qs9xfctg3o5r1v4or10hjfw1lyo3 5649934 5649931 2026-10-26T07:44:15Z BosaFi 115936 5649934 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Limonium gmelinii - slatinski cvet.jpg|image_caption=Живеалиште|image2=Limonium gmelinii - cvast 2.jpg|image2_caption=Цветови|genus=Limonium|species=gmelini|authority=([[Willd.]]) [[Kuntze]]|synonyms_ref=<ref name="POWO_686792-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Limonium gmelinii'' {{small|(Willd.) Kuntze}} [[orth. var.]]<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results" /> *''Limonium pycnanthum'' {{small|Kuntze}} *''Statice balansae'' {{small|Boiss.}} *''Statice emarginata'' {{small|Schur}} *''Statice glauca'' {{small|Willd. ex Schult.}} *''Statice gmelini'' {{small|Willd.}} *''Statice pycnantha'' {{small|K.Koch}} *''Taxanthema gmelinii'' {{small|Sweet}} *''Taxanthema scoparium'' {{small|Sweet}} }}}} '''''Limonium gmelini''''' е вид цветно растение од семејството [[Plumbaginaceae]], по потекло од источно-централна и југоисточна Европа, Русија, Северен Кавказ, Турција, Иран, Казахстан, Киргистан, делови од Сибир, Синџијанг и Монголија.<ref name="1_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Dalla Guda|first=C.|last2=Scordo|first2=E.|last3=Allera|first3=C.|last4=Farina|first4=E.|year=2000|title=Effects of Low Temperatures and Gibberellic Acid on Flowering of ''Limonium gmelinii''|journal=Acta Horticulturae|issue=541|pages=323–326|doi=10.17660/ActaHortic.2000.541.50}}</ref> Распространет халофитски вид, се среќава во потоци, ливади, степи, покрај патишта и пустелии, сè додека се солени.<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Malekmohammadi|first=Maryam|last2=Lack|first2=H. Walter|last3=Lomonosova|first3=Maria|last4=Akhani|first4=Hossein|year=2017|title=The discovery, naming and typification of ''Limonium gmelini'' (Plumbaginaceae)|journal=Willdenowia|volume=47|issue=2|pages=99–106|doi=10.3372/wi.47.47201|quote=...therefore refrain from changing the orthography of the epithet to "gmelinii"|doi-access=free}}</ref><ref name="FoC_200017512">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200017512|title=大叶补血草 da ye bu xue cao|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Flora of China|publisher=efloras.org|accessdate=13 January 2023}}</ref> Според к[[Кралско хортикултурно друштво|ралското хортикултурно друштво]] „загасито-сините, долготрајни цветови“ на ова повеќегодишно растение кое формира групи се „многу привлечни“ за опрашувачите.<ref name="RHS_10284">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/10284/limonium-gmelinii/details|title=''Limonium gmelinii''|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, 20-60 цм високо, голо. Листовите 50-120 мм долги, 20-30 мм широки, голи, лопатовидни, целокрајни, со переста нерватура. Цветовите собрани во 1-2 цветни класчиња, групирани во метличесто соцветие. Надворешното прицветно ливче широко-јајцевидно со кусо врвче, внатрешното во врвниот дел заокруглено. Чашката 4 мм долга, вдолж двете ребра влакнеста, во горниот дел ципеста и инчесто проширена. Венчето виолетово, подолго од чашката, а по прецветувањето скриено во чашката. Плодот кутијка со мазни, кафеави семки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=480}}</ref> == Распространетост во Македонија == Познат за [[Овче Поле]] - по засолените почви кај железничката станица и с. [[Делисинци]]. Се посочува за [[Скопје]] - [[Катланово|Катлановско]], с. Марино, с. Кадино, с. Белимбегово, Скопско Поле, [[Штип]], помеѓу [[Свети Николе]] и с. [[Врсаково]], [[Штип]], [[Гевгелија]] - помеѓу с. [[Стојаково]] и [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]].<ref name=":02" /> {{Галерија|L. gmelinii (Willd.) O. Kuntze ( К. Гмеліна).JPG|Limonium gmelini|Limonium gmelinii - slatinski cvet - listovi 2.jpg|Група цветови|Limonium gmelinii, Lalinačka slatina, Srbija (12).jpg|Limonium gmelini на ливада}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Халофити]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] he3dfddlrrhuqi6zt4gabawazltxhf6 5649936 5649934 2026-10-26T07:44:38Z BosaFi 115936 5649936 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Limonium gmelinii - slatinski cvet.jpg|image_caption=Живеалиште|image2=Limonium gmelinii - cvast 2.jpg|image2_caption=Цветови|genus=Limonium|species=gmelini|authority=([[Willd.]]) [[Kuntze]]|synonyms={{Collapsible list| *''Limonium gmelinii'' {{small|(Willd.) Kuntze}} [[orth. var.]]<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results" /> *''Limonium pycnanthum'' {{small|Kuntze}} *''Statice balansae'' {{small|Boiss.}} *''Statice emarginata'' {{small|Schur}} *''Statice glauca'' {{small|Willd. ex Schult.}} *''Statice gmelini'' {{small|Willd.}} *''Statice pycnantha'' {{small|K.Koch}} *''Taxanthema gmelinii'' {{small|Sweet}} *''Taxanthema scoparium'' {{small|Sweet}} }}}} '''''Limonium gmelini''''' е вид цветно растение од семејството [[Plumbaginaceae]], по потекло од источно-централна и југоисточна Европа, Русија, Северен Кавказ, Турција, Иран, Казахстан, Киргистан, делови од Сибир, Синџијанг и Монголија.<ref name="1_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Dalla Guda|first=C.|last2=Scordo|first2=E.|last3=Allera|first3=C.|last4=Farina|first4=E.|year=2000|title=Effects of Low Temperatures and Gibberellic Acid on Flowering of ''Limonium gmelinii''|journal=Acta Horticulturae|issue=541|pages=323–326|doi=10.17660/ActaHortic.2000.541.50}}</ref> Распространет халофитски вид, се среќава во потоци, ливади, степи, покрај патишта и пустелии, сè додека се солени.<ref name="2_of_477_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Malekmohammadi|first=Maryam|last2=Lack|first2=H. Walter|last3=Lomonosova|first3=Maria|last4=Akhani|first4=Hossein|year=2017|title=The discovery, naming and typification of ''Limonium gmelini'' (Plumbaginaceae)|journal=Willdenowia|volume=47|issue=2|pages=99–106|doi=10.3372/wi.47.47201|quote=...therefore refrain from changing the orthography of the epithet to "gmelinii"|doi-access=free}}</ref><ref name="FoC_200017512">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200017512|title=大叶补血草 da ye bu xue cao|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Flora of China|publisher=efloras.org|accessdate=13 January 2023}}</ref> Според к[[Кралско хортикултурно друштво|ралското хортикултурно друштво]] „загасито-сините, долготрајни цветови“ на ова повеќегодишно растение кое формира групи се „многу привлечни“ за опрашувачите.<ref name="RHS_10284">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/10284/limonium-gmelinii/details|title=''Limonium gmelinii''|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, 20-60 цм високо, голо. Листовите 50-120 мм долги, 20-30 мм широки, голи, лопатовидни, целокрајни, со переста нерватура. Цветовите собрани во 1-2 цветни класчиња, групирани во метличесто соцветие. Надворешното прицветно ливче широко-јајцевидно со кусо врвче, внатрешното во врвниот дел заокруглено. Чашката 4 мм долга, вдолж двете ребра влакнеста, во горниот дел ципеста и инчесто проширена. Венчето виолетово, подолго од чашката, а по прецветувањето скриено во чашката. Плодот кутијка со мазни, кафеави семки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=480}}</ref> == Распространетост во Македонија == Познат за [[Овче Поле]] - по засолените почви кај железничката станица и с. [[Делисинци]]. Се посочува за [[Скопје]] - [[Катланово|Катлановско]], с. Марино, с. Кадино, с. Белимбегово, Скопско Поле, [[Штип]], помеѓу [[Свети Николе]] и с. [[Врсаково]], [[Штип]], [[Гевгелија]] - помеѓу с. [[Стојаково]] и [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]].<ref name=":02" /> {{Галерија|L. gmelinii (Willd.) O. Kuntze ( К. Гмеліна).JPG|Limonium gmelini|Limonium gmelinii - slatinski cvet - listovi 2.jpg|Група цветови|Limonium gmelinii, Lalinačka slatina, Srbija (12).jpg|Limonium gmelini на ливада}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Монголија]] [[Категорија:Флора на Киргистан]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Иран]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Унгарија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Халофити]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 1ukej5d2qiuwql18roueosboqz6klu5 0 1406500 5649932 2026-10-26T07:44:01Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1331120540|Chamaecytisus elongatus]]“ 5649932 wikitext text/x-wiki '''''Chamaecytisus elongatus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Cytisus elongatus'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], а се среќава во земји како [[Македонија]], [[Франција]], [[Бугарија]], [[Романија]] и земјите од северозападниот [[Балкански Полуостров]]. Одомаќинето е во [[Балтички држави|балтичките држави]], [[Белорусија]], [[Украина]], [[Чешка]] и [[Словачка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485955-1|title=Chamaecytisus elongatus (Waldst. & Kit.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-30}}</ref> Опис ''Chamaecytisus elongatus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, со височина од 50 до 100 см. Неговите стебленца се вертикални, во основата обично лачно искривени, препокриени со густи прилегнати влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од ливчињата и имаат густи прилегнати и поретки полурасперени влакна. Ливчињата се ланцетни, долги 10-20 мм, широки 3-6 мм, на двата краја заострени и од двете страни со прилегнати влакна, но погусти на долната страна. [[Цвет|Цветовите]] по 2-4 во пазувите на листовите и формираат долго гроздовидно [[соцветие]]. Тие се големи, околу 20-25 мм долги; [[Цветна дршка|цветните дршки]] 5-6 мм долги, со густи прилегнати и ретки полурасперени влакна. Чашката е цилиндрична, 10-12 мм долга, со прилегнати и полурасперени влакна, двоусна, насечена помалку од половината; горната усна плитко всечена, со 2 триаглести тапи заба, а долната усна целокрајна и со заострен врв. Венчето е жолто, долго 20-25 мм. Барјачето е округло, широко до 15 мм, на врвот плитко всечено, по средината влакнесто, со кафеава дамка во основата, одеднаш стеснето во покус клиновиден дел. Крилцата се долги околу 20 мм, со клиновиден дел долг околу 8 мм. Лаѓичката за 3 мм покуса од крилцата и потесна. Мешунката е долга 20-25 мм, со густи долги влакна по површината.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1137-1138}}</ref> Во [[Македонија]] расте по варовничките камењари. Се среќава единствено на пл. [[Галичица]], и тоа кај местото Градиште (Охридско).<ref name=":1" /> ''Chamaecytisus elongatus'' се смета за калцифилно растение (успева на почви богати со [[калциум]] и [[варовник]]), меѓутоа посебно е интересно што Стојанов (1921) го посочува за подножјето на пл. [[Беласица]] - кај с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]], а Урумов (1923) за [[Крива Паланка]] - [[Деве Баир]], а тоа се подрачја со силикатна подлога.<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] d98fyzxwsvlj4v5kukamo17uzh0u1qk 5649941 5649932 2026-10-26T07:49:07Z Orce Wiki 121850 5649941 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Chamaecytisus elongatus syn. Cytisus elongatus 2023-04-23 08.jpg | taxon = Chamaecytisus elongatus | authority = ([[Waldst.]] & [[Kit.]]) [[Link]] | synonyms = *''Cytisus elongatus'' <small>[[Waldst.]] & [[Kit.]]</small> }} '''''Chamaecytisus elongatus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Cytisus elongatus'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]], а се среќава во земји како [[Македонија]], [[Франција]], [[Бугарија]], [[Романија]] и земјите од северозападниот [[Балкански Полуостров]]. Одомаќинето е во [[Балтички држави|балтичките држави]], [[Белорусија]], [[Украина]], [[Чешка]] и [[Словачка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485955-1|title=Chamaecytisus elongatus (Waldst. & Kit.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-30}}</ref> == Опис == ''Chamaecytisus elongatus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, со височина од 50 до 100 см. Неговите стебленца се вертикални, во основата обично лачно искривени, препокриени со густи прилегнати влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] се покуси од ливчињата и имаат густи прилегнати и поретки полурасперени влакна. Ливчињата се ланцетни, долги 10-20 мм, широки 3-6 мм, на двата краја заострени и од двете страни со прилегнати влакна, но погусти на долната страна. [[Цвет|Цветовите]] по 2-4 во пазувите на листовите и формираат долго гроздовидно [[соцветие]]. Тие се големи, околу 20-25 мм долги; [[Цветна дршка|цветните дршки]] 5-6 мм долги, со густи прилегнати и ретки полурасперени влакна. Чашката е цилиндрична, 10-12 мм долга, со прилегнати и полурасперени влакна, двоусна, насечена помалку од половината; горната усна плитко всечена, со 2 триаглести тапи заба, а долната усна целокрајна и со заострен врв. Венчето е жолто, долго 20-25 мм. Барјачето е округло, широко до 15 мм, на врвот плитко всечено, по средината влакнесто, со кафеава дамка во основата, одеднаш стеснето во покус клиновиден дел. Крилцата се долги околу 20 мм, со клиновиден дел долг околу 8 мм. Лаѓичката за 3 мм покуса од крилцата и потесна. Мешунката е долга 20-25 мм, со густи долги влакна по површината.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1137-1138}}</ref> Во [[Македонија]] расте по варовничките камењари. Се среќава единствено на пл. [[Галичица]], и тоа кај местото Градиште (Охридско).<ref name=":1" /> ''Chamaecytisus elongatus'' се смета за калцифилно растение (успева на почви богати со [[калциум]] и [[варовник]]), меѓутоа посебно е интересно што Стојанов (1921) го посочува за подножјето на пл. [[Беласица]] - кај с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]], а Урумов (1923) за [[Крива Паланка]] - [[Деве Баир]], а тоа се подрачја со силикатна подлога.<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Chamaecytisus elongatus syn. Cytisus elongatus 2023-04-23 01.jpg|Chamaecytisus elongatus (syn. Cytisus elongatus) </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from=Q109882186}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t4sw0mzqnagkwlcnrivvatjly1yh1hp 1 1406501 5649935 2026-10-26T07:44:24Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649935 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406502 5649938 2026-10-26T07:46:38Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Паренеза]] 5649938 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Паренеза]] 8ptibnhdwb0wbo3cdrmhion70lkwjdh 1 1406503 5649942 2026-10-26T07:49:26Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5649942 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 14 1406504 5649949 2026-10-26T07:56:34Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Македонска православна црква - Охридска архиепископија]] 5649949 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Словенска култура]] [[Категорија:Македонска православна црква - Охридска архиепископија]] c8z106djm9zlll3lyh7jucmjopxk82c 0 1406505 5649953 2026-10-26T08:00:27Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1377077928|Goniolimon]]“ 5649953 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Goniolimon tataricum.jpg|image_caption=''Goniolimon tataricum''|parent_authority=|taxon=Goniolimon|authority=[[Boiss.]]<ref>A.P.de Candolle, Prodr. 12: 632 (1848)</ref>|subdivision_ranks=Вид|synonyms=*''Ikonnikovia'' <small>Lincz.</small>}} '''''Goniolimon''''' е род на цветни растенија од семејството [[Plumbaginaceae]], по потекло од северна Африка, јужна Европа, западна и централна Азија, [[Сибир]], [[Монголија]] и [[Народна Република Кина|Кина]].<ref name="NotAustralia">{{Наведено списание|last=Koutroumpa|first=Konstantina|last2=Theodoridis|first2=Spyros|last3=Warren|first3=Ben H.|last4=Jiménez|first4=Ares|last5=Celep|first5=Ferhat|last6=Doğan|first6=Musa|last7=Romeiras|first7=Maria M.|last8=Santos-Guerra|first8=Arnoldo|last9=Fernández-Palacios|first9=Jóse María|year=2018|title=An expanded molecular phylogeny of Plumbaginaceae, with emphasis on ''Limonium'' (Sea lavenders): Taxonomic implications and biogeographic considerations|journal=Ecology and Evolution|volume=8|issue=24|pages=12397–12424|bibcode=2018EcoEv...812397K|doi=10.1002/ece3.4553|pmc=6308857|pmid=30619554|doi-access=free}}</ref> Ниско поставени повеќегодишни грмушки, некои видови се одгледуваат како покривки на земјиштето.<ref>{{Наведена книга|title=Flowering Plants: Dicotyledons: Magnoliid, Hamamelid and Caryophyllid Families|last=Kubitzki|first=Klaus|last2=Rohwer|first2=Jens G.|last3=Bittrich|first3=Volker|date=29 June 2013|publisher=Springer|isbn=9783662028995|page=529}}</ref> Опис Повеќегодишни тревести растенија. Листовите во приосновна розетка, кожести, прости, целокрајни. Цветовите по 1-2 или повеќе, приседнати, групирани во класчиња а тие во густи или ретки класови. Чашката петделна со 5 жили, инчеста, ципеста. Венечните ливчиња 5, со долг клинест дел, при основата сраснати. Прашници 5. Плодникот со столпчиња слободни до основата, со главичести жигови. Плодот семена кутијка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=480-481}}</ref> == Видови == Моментално прифатените видови вклучуваат: <ref>{{Наведен таксон|powo}}</ref>   Поранешни видови; ''Goniolimon salicorniaceum'' <small>(F.Muell.) Christenh.</small> <small>&</small> <small>Byng</small> сега се нарекува ''[[Muellerolimon salicorniaceum]]'' <small>(F. Muell.) Lincz.</small> <ref name="NotAustralia" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Оловници]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 7j7o13ds6drt347xu48m58dadipbb4i 5649955 5649953 2026-10-26T08:01:29Z BosaFi 115936 5649955 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Goniolimon tataricum.jpg|image_caption=''Goniolimon tataricum''|parent_authority=|taxon=Goniolimon|authority=[[Boiss.]]<ref>A.P.de Candolle, Prodr. 12: 632 (1848)</ref>|subdivision_ranks=Вид|synonyms=*''Ikonnikovia'' <small>Lincz.</small>}} '''''Goniolimon''''' е род на цветни растенија од семејството [[Plumbaginaceae]], по потекло од северна Африка, јужна Европа, западна и централна Азија, [[Сибир]], [[Монголија]] и [[Народна Република Кина|Кина]].<ref name="NotAustralia">{{Наведено списание|last=Koutroumpa|first=Konstantina|last2=Theodoridis|first2=Spyros|last3=Warren|first3=Ben H.|last4=Jiménez|first4=Ares|last5=Celep|first5=Ferhat|last6=Doğan|first6=Musa|last7=Romeiras|first7=Maria M.|last8=Santos-Guerra|first8=Arnoldo|last9=Fernández-Palacios|first9=Jóse María|year=2018|title=An expanded molecular phylogeny of Plumbaginaceae, with emphasis on ''Limonium'' (Sea lavenders): Taxonomic implications and biogeographic considerations|journal=Ecology and Evolution|volume=8|issue=24|pages=12397–12424|bibcode=2018EcoEv...812397K|doi=10.1002/ece3.4553|pmc=6308857|pmid=30619554|doi-access=free}}</ref> Ниско поставени повеќегодишни грмушки, некои видови се одгледуваат како покривки на земјиштето.<ref>{{Наведена книга|title=Flowering Plants: Dicotyledons: Magnoliid, Hamamelid and Caryophyllid Families|last=Kubitzki|first=Klaus|last2=Rohwer|first2=Jens G.|last3=Bittrich|first3=Volker|date=29 June 2013|publisher=Springer|isbn=9783662028995|page=529}}</ref> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија. Листовите во приосновна розетка, кожести, прости, целокрајни. Цветовите по 1-2 или повеќе, приседнати, групирани во класчиња а тие во густи или ретки класови. Чашката петделна со 5 жили, инчеста, ципеста. Венечните ливчиња 5, со долг клинест дел, при основата сраснати. Прашници 5. Плодникот со столпчиња слободни до основата, со главичести жигови. Плодот семена кутијка.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=480-481}}</ref> == Видови == Моментално прифатените видови вклучуваат: <ref>{{Наведен таксон|powo}}</ref> {{div col}} *''[[Goniolimon africanum]]'' <small>Buzurovic, Bogdanovic & Brullo</small> *''[[Goniolimon besserianum]]'' <small>(Schult. ex Rchb.) Kusn.</small> *''[[Goniolimon callicomum]]'' <small>(C.A.Mey.) Boiss.</small> *''[[Goniolimon caucasicum]]'' <small>Klokov</small> *''[[Goniolimon dalmaticum]]'' <small>(C.Presl) Rchb.</small> *''[[Goniolimon dshungaricum]]'' <small>(Regel) O.Fedtsch. & B.Fedtsch.</small> *''[[Goniolimon elatum]]'' <small>(Fisch. ex Spreng.) Boiss.</small> *''[[Goniolimon eximium]]'' <small>(Schrenk) Boiss.</small> *''[[Goniolimon graminifolium]]'' <small>(Aiton) Boiss.</small> *''[[Goniolimon heldreichii]]'' <small>Halácsy</small> *''[[Goniolimon incanum]]'' <small>(L.) Hepper</small> *''[[Goniolimon kaufmannianus]]'' <small>(Regel) Voss</small> *''[[Goniolimon krylovii]]'' <small>A.V.Grebenjuk</small> *''[[Goniolimon orthocladum]]'' <small>Rupr.</small> *''[[Goniolimon rubellum]]'' <small>(S.G.Gmel.) Klokov</small> *''[[Goniolimon sartorii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Goniolimon sewerzowii]]'' <small>Herder</small> *''[[Goniolimon speciosum]]'' <small>(L.) Boiss.</small> *''[[Goniolimon tataricum]]'' <small>(L.) Boiss.</small> *''[[Goniolimon tauricum]]'' {{small|Klokov}} {{div col end}} Поранешни видови; ''Goniolimon salicorniaceum'' <small>(F.Muell.) Christenh.</small> <small>&</small> <small>Byng</small> сега се нарекува ''[[Muellerolimon salicorniaceum]]'' <small>(F. Muell.) Lincz.</small> <ref name="NotAustralia" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Оловници]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ikk9dsqi68tw0oj1o860pr9uk3y11ay 0 1406506 5649958 2026-10-26T08:31:54Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1321499105|Goniolimon tataricum]]“ 5649958 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Goniolimon tataricum.jpg|image_caption=|genus=Goniolimon|species=tataricum|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Boiss.]]<ref>A.P.de Candolle, Prodr. 12: 632 (1848)</ref>|synonyms_ref=<ref name="686600-1" />|synonyms={{collapsible list| *''Goniolimon beckerianum'' <small>Janka</small> *''Goniolimon tataricum'' var. ''kluchoricum'' <small>Tzvelev</small> *''Limonium latifolium'' <small>Moench</small> *''Limonium tataricum'' <small>(L.) Mill.</small> *''Statice tatarica'' <small>L.</small> *''Statice terekiensis'' <small>Gueldenst.</small> *''Statice trigona'' <small>Pall.</small> *''Statice triquetra'' <small>Boeber</small> *''Taxanthema tatarica'' <small>Sw.</small><ref>{{cite web |title=''Taxanthema tatarica'' Sw. |url=https://www.gbif.org/species/4088423 |website=gbif.org |publisher=GBIF Secretariat |author=GBIF Backbone Taxonomy |access-date=4 September 2020 }}</ref> *''Taxanthema tataricum'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Sweet</small> }}}} '''''Goniolimon tataricum''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од родот ''[[Goniolimon]]'', семејство [[Plumbaginaceae]].<ref name="WFoL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000706416|title=Goniolimon tataricum (L.) Boiss.|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=World Flora Online|publisher=The World Flora Online Consortium|accessdate=September 19, 2020}}</ref> Потекнува од Албанија, Алжир, Бугарија, Грција, Казахстан, [[Северен Кавказ]], Романија, Јужна Русија, Тунис, Украина и поранешна [[Југославија]].<ref name="686600-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:686600-1|title=''Goniolimon tataricum'' (L.) Boiss.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=4 September 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/33618/Goniolimon-tataricum/Details|title=''Goniolimon tataricum'' statice|last=<!--Not stated-->|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=4 September 2020}}</ref> Се сади во градините како граничник и покривка на земја, а се користи и во цвеќарство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c473|title=''Goniolimon tataricum''|last=<!--Not stated-->|date=|work=missouribotanicalgarden.org|publisher=Missouri Botanical Garden|accessdate=4 September 2020|quote=}}</ref> Опис Повеќегодишно тревесто растение високо до 30 цм. Стебленцето слабо разгрането. Листовите собрани во приосновна розета, 140 мм долги, 5-25 мм широки, со 10-50 мм долга дршка, издолжено-панцетни, лопатовидни, целокрајни, голи или ретко по рабовите и по средната жилка со ретки четинки. Цветоносните гранчиња нејасно триаглести или ретко заоблени. Во основата на разгранетите делови од гранчињата се развиваат лушпести ливчиња, долги 8-10 мм, голи. Цветовите групирани во 1-3 цветни класчиња, собрани во густи класови. Прицветните ливчиња со густи или ретки четинки или влакненца. Надворешното прицветно ливче 4-6 мм долго, широко-ланцетно до ромбично, со зашилен врв, со широки ципести рабови. Внатрешното прицветно ливче 4,5-5,5 мм долго, во врвниот дел триделно, со тесен ципест раб. Чашката 7-9 мм долга, трубеста, во горниот дел инчесто проширена, со густи влакненца или четинки, ципеста. Венчето пурпурно-црвено подолго од чашката, по прецветувањето скриено во чашката. Плодот кутијка, 3,5-4,5 мм долга, конусовидна, гола.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=481-482}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по брдските пасишта, на суви, припекливи места, на варовничка и силикатна подлога, од 60-1.400 м надморска височина. Познат за [[Скопје]] - с. [[Рашче]]; [[Таорска Клисура]] - помеѓу жел. ст. Пчиња и с. [[Зелениково]]; [[Велес]]; [[Куманово]] - с. [[Орашац|Орашец]]; [[Овче Поле]] - с. [[Делисинци]], [[Богословец (село)|Богословец]]; [[Градско]] - с. [[Јаношево|Јанешево]]; [[Гевгелија]] - с. [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]]; [[Прилеп]] - [[Сивец]]; [[Кичево]] - [[Баба Сач]].<ref name=":02" /> == Сорти == Моментално се прифаќаат две варијанти: <ref name="686600-1" /> * ''Goniolimon tataricum'' var. ''platypterum'' <small>(Klokov) Tzvelev</small> * ''Goniolimon tataricum'' var. ''tauricum'' * == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Русија]] [[Категорија:Флора на Романија]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1848 година]] [[Категорија:Оловници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 1rllyli7qbijb873blknmvwadtai6dn 0 1406507 5649959 2026-10-26T08:37:56Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369060343|Chamaecytisus supinus]]“ 5649959 wikitext text/x-wiki '''''Chamaecytisus supinus''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485988-1|title=Chamaecytisus supinus (L.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-06}}</ref> од [[Шпанија]], преку [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], па сè до [[Источна Тракија]] во [[Турција]]. Одомаќинето е и на териториите на [[Балтички држави|балтичките држави]]. Опис ''Chamaecytisus supinus'' е [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо од 20 до 60 см, со вертикални и хоризонтално расперени гранчиња. Неговите гранчиња по површината имаат густи куси гргурави прилегнати влакна и долги густи криви влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] е обично долга колку ливчињата или покуса (кај погорните листови), по површината со долги расперени и куси при- легнати гргурави влакна. Ливчињата се обратно-јајцевидни, обратно-јајцевидно-ланцетни, елиптични до ланцетни, 10-30 мм долги, 7-12 мм широки, на горната страна со поретки или погусти расперени влакна, на долната страна со погусти расперени или полурасперени влакна, а кај некои примери се присутни и прилегнати влакна. [[Цвет|Цветовите]] се по 2-8 групирани во терминални главичести [[Соцветие|соцветија]] обвиени од најгорните листови [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги околу 3 мм, а секој цвет е со еден поголем прицветен лист и 2 мали брактеоли. Чашката е долга околу 10 мм, со расперени влакна и двоусна; горната усна со 2 триаглести заба со заострени врвови, а долната усна со 3 мали и скоро незабележливи запчиња. Венчето е жолто, долго околу 18 мм. Барјачето е долго 16-18 мм, околу 10 мм широко, круглесто-обратнојајцевидно на врвот плитко всечено, кон основата постепено се стеснува во клиновиден дел. Крилцата се широко-елиптични, 2-3 мм покуси од барјачето, а лаѓичката е малку покуса од крилцата. Мешунките се долгнавести, долги 20-35 мм, широки 5-6 мм, густо влакнести, скоро волнести, со расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1138-1139}}</ref> Варијабилност * ''Chamaecytisus supinus var. supinus'' - Листовите се со 3 ливчиња. Се среќава на [[Скопска Црна Гора]]; [[Ресен]] - помеѓу с. [[Крани]] и с. [[Брајчино]]; пл. [[Плачковица]] - покрај [[Блатечка Река]] и Винички мандри.<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus supinus var. lupinifolius (Herzog) [[Кирил Мицевски|Micevski]] & Matevski stat. nov. -'' (''син. Cytisus lupini - var. lupinifolius'') - Листовите на вегетативните гранчиња се со 3, 4 и 5 ливчиња. Се среќава единствено во [[Мариово]] - с. [[Бешиште]] во клисурата на р. [[Сатока]].<ref name=":1" /> == Живеалишта == ''Chamaecytisus supinus'' најчесто го населува умерениот појас, во ретки шуми, тревни или карпести рамнини и планини. Забележано е дека успева на надморски височини од 0 до околу 1000 метри. Во [[Македонија]] расте по грмушести состоини, разретчени шуми, покрај шуми и камењари до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Поврзано == • ''Chamaecytisus albus'' == Наводи == <references /> {{Таксонска лента}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 9465q0uqkxmae2ctvob5gtotzunxszx 5649965 5649959 2026-10-26T08:48:26Z Orce Wiki 121850 5649965 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Chamaecytisus supinus sl1.jpg | taxon = Chamaecytisus supinus | authority = ([[L.]]) [[Link]] | synonyms = *''Cytisus hirsutus var. supinus'' <small>([[L.]]) [[Fiori]]</small> *''Cytisus supinus'' <small>[[L.]]</small> *''Cytisus capitatus subsp. supinus'' <small>([[L.]]) [[Bonnier]] & [[Layens]]</small> }} '''''Chamaecytisus supinus''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето во [[Европа]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485988-1|title=Chamaecytisus supinus (L.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-06}}</ref> од [[Шпанија]], преку [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], па сè до [[Источна Тракија]] во [[Турција]]. Одомаќинето е и на териториите на [[Балтички држави|балтичките држави]]. == Опис == ''Chamaecytisus supinus'' е [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо од 20 до 60 см, со вертикални и хоризонтално расперени гранчиња. Неговите гранчиња по површината имаат густи куси гргурави прилегнати влакна и долги густи криви влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] е обично долга колку ливчињата или покуса (кај погорните листови), по површината со долги расперени и куси при- легнати гргурави влакна. Ливчињата се обратно-јајцевидни, обратно-јајцевидно-ланцетни, елиптични до ланцетни, 10-30 мм долги, 7-12 мм широки, на горната страна со поретки или погусти расперени влакна, на долната страна со погусти расперени или полурасперени влакна, а кај некои примери се присутни и прилегнати влакна. [[Цвет|Цветовите]] се по 2-8 групирани во терминални главичести [[Соцветие|соцветија]] обвиени од најгорните листови [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги околу 3 мм, а секој цвет е со еден поголем прицветен лист и 2 мали брактеоли. Чашката е долга околу 10 мм, со расперени влакна и двоусна; горната усна со 2 триаглести заба со заострени врвови, а долната усна со 3 мали и скоро незабележливи запчиња. Венчето е жолто, долго околу 18 мм. Барјачето е долго 16-18 мм, околу 10 мм широко, круглесто-обратнојајцевидно на врвот плитко всечено, кон основата постепено се стеснува во клиновиден дел. Крилцата се широко-елиптични, 2-3 мм покуси од барјачето, а лаѓичката е малку покуса од крилцата. Мешунките се долгнавести, долги 20-35 мм, широки 5-6 мм, густо влакнести, скоро волнести, со расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1138-1139}}</ref> === Варијабилност === * ''Chamaecytisus supinus var. supinus'' - Листовите се со 3 ливчиња. Се среќава на [[Скопска Црна Гора]]; [[Ресен]] - помеѓу с. [[Крани]] и с. [[Брајчино]]; пл. [[Плачковица]] - покрај [[Блатечка Река]] и Винички мандри.<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus supinus var. lupinifolius (Herzog) [[Кирил Мицевски|Micevski]] & Matevski stat. nov. -'' (''син. Cytisus lupini - var. lupinifolius'') - Листовите на вегетативните гранчиња се со 3, 4 и 5 ливчиња. Се среќава единствено во [[Мариово]] - с. [[Бешиште]] во клисурата на р. [[Сатока]].<ref name=":1" /> == Живеалишта == ''Chamaecytisus supinus'' најчесто го населува умерениот појас, во ретки шуми, тревни или карпести рамнини и планини. Забележано е дека успева на надморски височини од 0 до околу 1000 метри. Во [[Македонија]] расте по грмушести состоини, разретчени шуми, покрај шуми и камењари до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Chamaecytisus supinus 2006.07.01 11.02.49-p7010287.jpg|Chamaecytisus supinus Податотека:Chamaecytisus supinus sl9.jpg|Влакнеста лисна дршка на Chamaecytisus supinus Податотека:Chamaecytisus supinus sl12.jpg|Стеблата и листовите се покриени со разбушавени влакна. Податотека:Chamaecytisus supinus sl11.jpg|Чашката на цветот е влакнеста со раширени влакна, а знаменцето нема влакна. Податотека:Chamaecytisus supinus sl10.jpg|Гранките го губат листот и стануваат голи по првата година. </gallery> == Наводи == <references /> {{Taxonbar|from=Q585557}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] nhyi2whv7vlopbr0ypt5r86e4stcpob 0 1406508 5649961 2026-10-26T08:41:32Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Limonium gmelini]] 5649961 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Limonium gmelini]] ibdj4ra8ga181oybel4xazedomqmzf4 0 1406509 5649962 2026-10-26T08:43:04Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus]] 5649962 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Chamaecytisus hirsutus subsp. polytrichus]] fhblaqpgnlc8mzfc70i1qchmkvcisd8 0 1406510 5649963 2026-10-26T08:44:16Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Chamaecytisus elongatus]] 5649963 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Chamaecytisus elongatus]] 2vxwup31apuzxpofmeg9hule71bnek0 0 1406511 5649964 2026-10-26T08:45:08Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Chamaecytisus supinus]] 5649964 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Chamaecytisus supinus]] 9l5jwtriuzrj4cw272bzhsfw8z9tdav 1 1406512 5649966 2026-10-26T08:48:42Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5649966 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406513 5649974 2026-10-26T09:24:38Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1358631193|Paeonia peregrina]]“ 5649974 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Paeonia peregrina 144-8742.jpg|image_caption=''P. peregrina'' илустрација|genus=Paeonia|species=peregrina|authority=[[Mill.]]}} '''''Paeonia peregrina''''' е вид [[Скриеносеменици|скиеносемено растение]] од семејството [[Божур|божури]], [[Домороден вид|по потекло]] од [[Југоисточна Европа]] и [[Турција]]. == Опис == Многугодишно растение, 50-70 цм високо, со грутчесто задебелени корења. Стеблото обично само со еден цвет на врвот. Долните листови перести, поделени на 17-30 сегменти, крајните сегменти широко-триаголни, на врвот еднаш или двапати насечени, горната страна темнозелена и гола, долната страна светлозелена, гола или со кратки влакна. Цветот 7-13 цм во пречник. Чашкините ливчиња најчесто нееднакви помеѓу себе и со преоди се поврзуваат со стеблените цветови. Венчето најчесто пурпурно-црвено. Прашниците со црвени филаменти. Карпелите 2-3. Плодот најчесто од 2-3 влакнести хоризонтално расперени мешунки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=483}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по голи ридишта и проретчени дабови шуми. Доста широко распространето растение.<ref name=":02" /> == Распространетост и живеалиште == ''Paeonia peregrina'' е балкански вид кој потекнува од југоисточна Европа, распространет во [[Италија]], [[Албанија]], [[Грција]], [[Македонија]], [[Србија]], [[Бугарија]], [[Романија]] до [[Турција]] ( [[Мала Азија|Анадолија]] ) и [[Молдавија]].<ref name="bujor">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sor.ro/bujorul-romanesc-cel-mai-cunoscut-bujor-de-la-noi/|title=Bujorul românesc, cel mai cunoscut bujor de la noi|last=Nora de Angelli|date=20 May 2023|work=sor.ro|language=ro}}</ref> Чест вид кој расте во суви, карпести области, на работ на [[Шума|шумите]] или [[Ливада|ливадите]] и, поретко, во треви. Обично може да се најде во сенката на широколисни [[Листопадни растенија|листопадни]], борови или мешани шуми.<ref name="bujor" /> == Галерија == <gallery> File:SeedsPaeoniaperegrina.jpg|алт=Seeds| Семиња File:Paeonia_peregrina_Piwonia_obca_2015-05-17_08.jpg|алт=Flower| Цвет File:Paeonia_peregrina,_kosovski_božur.jpg|алт=Mature plant| Зрело растение File:Paeonia_peregrina_Piwonia_obca_2009-07-20_04.jpg|алт=Fruits| Овошје File:Stamps_of_Romania,_2011-47.jpg|алт=Paeonia peregrina on a Romanian stamp| ''Пајонија перегрина'' на романска поштенска марка </gallery> == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Национални симболи на Романија]] [[Категорија:Национални симболи на Косово]] [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0yqtvjxhw6fr5vooa2h2i8osslsaatq 5649975 5649974 2026-10-26T09:24:57Z BosaFi 115936 5649975 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Paeonia peregrina 144-8742.jpg|image_caption=''P. peregrina'' илустрација|genus=Paeonia|species=peregrina|authority=[[Mill.]]}} '''''Paeonia peregrina''''' е вид [[Скриеносеменици|скиеносемено растение]] од семејството [[Божур|божури]], [[Домороден вид|по потекло]] од [[Југоисточна Европа]] и [[Турција]]. == Опис == Многугодишно растение, 50-70 цм високо, со грутчесто задебелени корења. Стеблото обично само со еден цвет на врвот. Долните листови перести, поделени на 17-30 сегменти, крајните сегменти широко-триаголни, на врвот еднаш или двапати насечени, горната страна темнозелена и гола, долната страна светлозелена, гола или со кратки влакна. Цветот 7-13 цм во пречник. Чашкините ливчиња најчесто нееднакви помеѓу себе и со преоди се поврзуваат со стеблените цветови. Венчето најчесто пурпурно-црвено. Прашниците со црвени филаменти. Карпелите 2-3. Плодот најчесто од 2-3 влакнести хоризонтално расперени мешунки.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=483}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по голи ридишта и проретчени дабови шуми. Доста широко распространето растение.<ref name=":02" /> == Распространетост и живеалиште == ''Paeonia peregrina'' е балкански вид кој потекнува од југоисточна Европа, распространет во [[Италија]], [[Албанија]], [[Грција]], [[Македонија]], [[Србија]], [[Бугарија]], [[Романија]] до [[Турција]] ( [[Мала Азија|Анадолија]] ) и [[Молдавија]].<ref name="bujor">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sor.ro/bujorul-romanesc-cel-mai-cunoscut-bujor-de-la-noi/|title=Bujorul românesc, cel mai cunoscut bujor de la noi|last=Nora de Angelli|date=20 May 2023|work=sor.ro|language=ro}}</ref> Чест вид кој расте во суви, карпести области, на работ на [[Шума|шумите]] или [[Ливада|ливадите]] и, поретко, во треви. Обично може да се најде во сенката на широколисни [[Листопадни растенија|листопадни]], борови или мешани шуми.<ref name="bujor" /> == Галерија == <gallery> File:SeedsPaeoniaperegrina.jpg|алт=Seeds| Семиња File:Paeonia_peregrina_Piwonia_obca_2015-05-17_08.jpg|алт=Flower| Цвет File:Paeonia_peregrina,_kosovski_božur.jpg|алт=Mature plant| Зрело растение File:Paeonia_peregrina_Piwonia_obca_2009-07-20_04.jpg|алт=Fruits| Овошје File:Stamps_of_Romania,_2011-47.jpg|алт=Paeonia peregrina on a Romanian stamp| ''Пајонија перегрина'' на романска поштенска марка </gallery> == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Национални симболи на Романија]] [[Категорија:Национални симболи на Косово]] [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lb41bygtozf1vrusxf94lcgevj9rnzp 0 1406514 5649979 2026-10-26T09:30:55Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1380963682|Impatiens]]“ 5649979 wikitext text/x-wiki '''''Impatiens''''' или '''воденика''' ― [[Род (биологија)|род]] на над 1000 [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]], широко распространети низ [[Северна полутопка|северната хемисфера]] и [[Тропски појас|тропските предели]]. Заедно со родот ''[[Hydrocera]]'' (род со еден вид), ''Impatiens'' го сочинуваат [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == [[File:Impatiens_glandulifera.ogg|мини| ''[[Impatiens glandulifera]]'']] Повеќето видови ''Impatiens'' се [[Тревесто растение|тревни]] [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] со [[Сочник|сукулентни]] стебла. Постојат само неколку дрвенести видови. Големината на растението варира, од пет сантиметри до 2,5 метри, во зависност од видот. Стеблата често формираат корени кога ќе дојдат во контакт со почвата. Листовите се цели, често назабени со екстрацветни нектари. Во зависност од видот, листовите можат да бидат од тенки до сочни. На долната страна од листовите заробени се ситни воздушни меурчиња над и под површината на листот, давајќи им сребрен сјај кој станува изразен кога се држат под вода. Зрелите капсули пукнаат, испраќајќи семиња на растојание од неколку метри. Научното име е ''Impatiens'' што на [[Латински јазик|латински]] значи „нетрпелив“. == Распространетост == Родот ''Impatiens'' се јавува во Африка, Евроазија и Северна Америка. Два вида (''[[Impatiens turrialbana]]'' и ''[[Impatiens mexicana]]'') се среќаваат во изолирани области во Централна Америка (јужно Мексико и Костарика). Повеќето видови од овој род се среќаваат во тропските и суптропските планински шуми во Африка, Мадагаскар, Хималаите, Западните Гати (југозападна Индија) и југоисточна Азија. <ref>{{Наведена книга|title=Impatiens of Africa|last=Grey-Wilson|first=Christopher|publisher=A.A.Balkema, Rotterdam|year=1980|isbn=9789061910411}}</ref> Во Европа само еден вид ''[[Impatiens noli-tangere]]'' се јавува природно. Сепак, постојат неколку неофитски видови. Во [[Македонија]] се познати два вида од овој род: ''[[Impatiens noli-tangere]]'' и ''[[Impatiens balfourii]].'' == Медицинска употреба и фитохемија == ''Impatiens'' содржи 2-метокси-1,4-нафтохинон, антиинфламаторно и фунгицидно средство за нафтохинон кое е активна состојка во некои формулации на препаратот Х. Северноамериканските видови се користат како билни лекови за третман на убоди од пчели, убоди од инсекти и осип од [[Обична коприва|коприва]] (''Urtica dioica''). Тие исто така се користат по контакт со отровен бршлен (''[[Toxicodendron radicans]]'') за да се спречи развој на осип. Ефикасноста на [[Impatiens capensis|''Impatiens'' ''capensis'']] и [[Impatiens pallida|''Impatiens'' ''pallida'']] во спречувањето на контактен дерматитис предизвикан од отровен бршлен е проучена, со спротивставени резултати. Студија од 1958 година покажа дека ''[[Impatiens biflora]]'' е ефикасна алтернатива на стандардниот третман за дерматитис предизвикан од контакт со [[гроздести руеви]],<ref>{{Наведено списание|last=Lipton|first=R. A.|date=Sep–Oct 1958|title=The use of ''Impatiens biflora'' (jewelweed) in the treatment of rhus dermatitis.|journal=Annals of Allergy|volume=16|issue=5|pages=526–7|pmid=13583762}}</ref> додека подоцнежните студии<ref>{{Наведено списание|last=Long|first=D.|displayauthors=etal|year=1997|title=Treatment of poison ivy/oak allergic contact dermatitis with an extract of jewelweed|journal=Am. J. Contact. Dermat.|volume=8|issue=3|pages=150–3|doi=10.1016/s1046-199x(97)90095-6|pmid=9249283}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gibson|first=M. R.|last2=Maher|first2=F. T.|year=1950|title=Activity of jewelweed and its enzymes in the treatment of Rhus dermatitis|journal=J. Am. Pharm. Assoc.|volume=39|issue=5|pages=294–6|doi=10.1002/jps.3030390516|pmid=15421925}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zink|first=B. J.|displayauthors=etal|year=1991|title=The effect of jewel weed in preventing poison ivy dermatitis|journal=Journal of Wilderness Medicine|volume=2|issue=3|pages=178–182|doi=10.1580/0953-9859-2.3.178}}</ref> открија дека видот немал антипруритични ефекти откако ќе се развие осипот. Истражувачите кои ги разгледуваат овие противречности<ref name="crc" /> наведуваат дека потенцијалната причина за овие конфликти вклучува метод на подготовка и време на примена. Студија од 2012 година покажа дека иако екстрактот од [[Impatiens balsamina|''Impatiens'' ''balsamina'']] не е ефикасен во намалувањето на контактниот дерматитис, мешавина од растенијата применета локално го намалува.<ref>{{Наведено списание|last=Motz|first=V. A.|displayauthors=etal|year=2012|title=The effectiveness of jewelweed, ''Impatiens capensis'', the related cultivar ''I. balsamina'' and the component, lawsone in preventing post poison ivy exposure contact dermatitis|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=143|issue=1|pages=314–18|doi=10.1016/j.jep.2012.06.038|pmid=22766473}}</ref> ''[[Impatiens glandulifera]]'' е еден од Баховите цветни лекови, екстракти од цветови што се користат како хербални лекови за физички и емоционални проблеми. Вклучено е напивка која се рекламира како третман за акутна [[Беспокојство|анксиозност]] и за која се претпоставува дека делува заштитно во стресни ситуации. Студиите не пронајдоа разлика помеѓу ефектот на напивката и оној на [[плацебо]].<ref name="thaler">{{Наведено списание|last=Thaler|first=K.|displayauthors=etal|year=2009|title=Bach Flower Remedies for psychological problems and pain: a systematic review|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=9|issue=1|page=16|doi=10.1186/1472-6882-9-16|pmc=2695424|pmid=19470153|doi-access=free}}</ref> Сите видови имаат горчлив вкус и се чини дека се малку токсични по голтање, предизвикуваат цревни заболувања како [[повраќање]] и [[пролив]]. Токсичните соединенија не се идентификувани, но веројатно се исти како оние што се одговорни за горчливиот вкус, веројатно може да бидат [[Гликозид|гликозиди]] или [[Алкалоид|алкалоиди]]. [[File:Alpha-parinaric_acid.svg|десно|мини| α-паринарна киселина]] Алфа-паринарната киселина, полинезаситена масна киселина откриена во семето на дрвото ''[[Atuna racemosa subsp. racemosa]]'', заедно со линоленската киселина е доминантна компонента на семенската маст на ''[[Impatiens balsamina]]'', а можеби и на други видови на ''Impatiens''. Ова е интересно од [[Филогенија|филогенетска]] перспектива, бидејќи дрвото е член на ''[[Chrysobalanaceae]]'' во лоза на [[Евдикоти|еудикоти]] сосема различна од ''Impatiens''. == Одгледување == [[File:Double_impatiens.jpg|десно|мини| Сорта со двоен цвет]] ''Impatiens'' се популарни градинарски едногодишни растенија. Хибридите обично се добиени од [[Impatiens walleriana|''Impatiens'' ''walleriana'']] и [[Impatiens hawkeri|''Impatiens'' ''hawkeri'']], имаат комерцијално значење како градинарски растенија. Исто така, постојат и сорти со двоен цвет. [[File:Impatiens.niamniamensis.7082.jpg|десно|мини| [[Impatiens niamniamensis|''Impatiens'' ''niamniamensis'']]]] == Видови == == Наводи == {{Наводи|3}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Воденика]] 8a3iu1rkshopsjdy09vdl4gjos7c5m9 5649981 5649979 2026-10-26T09:35:38Z Виолетова 1975 5649981 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Impatiens scapiflora.jpg |image_caption = ''[[Impatiens scapiflora]]'', Јужна Индија |taxon = Impatiens |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Над 1.000; види [[Список на видови од родот воденика]] |synonyms = *''Balsamina'' <small>Tourn. ex Scop.</small> *''Chrysaea'' <small>Nieuwl. & Lunell</small> *''Impatientella'' <small>H.Perrier</small> *''Petalonema'' <small>Peter</small> *''Semeiocardium'' <small>Zoll.</small> *''Trimorphopetalum'' <small>Baker</small> |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2 |title=''Impatiens'' Riv. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 August 2020 }}</ref> }} '''''Impatiens''''' или '''воденика''' ― [[Род (биологија)|род]] на над 1000 [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]], широко распространети низ [[Северна полутопка|северната хемисфера]] и [[Тропски појас|тропските предели]]. Заедно со родот ''[[Hydrocera]]'' (род со еден вид), ''Impatiens'' го сочинуваат [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == [[File:Impatiens_glandulifera.ogg|мини| ''[[Impatiens glandulifera]]'']] Повеќето видови ''Impatiens'' се [[Тревесто растение|тревни]] [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] со [[Сочник|сукулентни]] стебла. Постојат само неколку дрвенести видови. Големината на растението варира, од пет сантиметри до 2,5 метри, во зависност од видот. Стеблата често формираат корени кога ќе дојдат во контакт со почвата. Листовите се цели, често назабени со екстрацветни нектари. Во зависност од видот, листовите можат да бидат од тенки до сочни. На долната страна од листовите заробени се ситни воздушни меурчиња над и под површината на листот, давајќи им сребрен сјај кој станува изразен кога се држат под вода. Зрелите капсули пукнаат, испраќајќи семиња на растојание од неколку метри. Научното име е ''Impatiens'' што на [[Латински јазик|латински]] значи „нетрпелив“. == Распространетост == Родот ''Impatiens'' се јавува во Африка, Евроазија и Северна Америка. Два вида (''[[Impatiens turrialbana]]'' и ''[[Impatiens mexicana]]'') се среќаваат во изолирани области во Централна Америка (јужно Мексико и Костарика). Повеќето видови од овој род се среќаваат во тропските и суптропските планински шуми во Африка, Мадагаскар, Хималаите, Западните Гати (југозападна Индија) и југоисточна Азија. <ref>{{Наведена книга|title=Impatiens of Africa|last=Grey-Wilson|first=Christopher|publisher=A.A.Balkema, Rotterdam|year=1980|isbn=9789061910411}}</ref> Во Европа само еден вид ''[[Impatiens noli-tangere]]'' се јавува природно. Сепак, постојат неколку неофитски видови. Во [[Македонија]] се познати два вида од овој род: ''[[Impatiens noli-tangere]]'' и ''[[Impatiens balfourii]].'' == Медицинска употреба и фитохемија == ''Impatiens'' содржи 2-метокси-1,4-нафтохинон, антиинфламаторно и фунгицидно средство за нафтохинон кое е активна состојка во некои формулации на препаратот Х. Северноамериканските видови се користат како билни лекови за третман на убоди од пчели, убоди од инсекти и осип од [[Обична коприва|коприва]] (''Urtica dioica''). Тие исто така се користат по контакт со отровен бршлен (''[[Toxicodendron radicans]]'') за да се спречи развој на осип. Ефикасноста на [[Impatiens capensis|''Impatiens'' ''capensis'']] и [[Impatiens pallida|''Impatiens'' ''pallida'']] во спречувањето на контактен дерматитис предизвикан од отровен бршлен е проучена, со спротивставени резултати. Студија од 1958 година покажа дека ''[[Impatiens biflora]]'' е ефикасна алтернатива на стандардниот третман за дерматитис предизвикан од контакт со [[гроздести руеви]],<ref>{{Наведено списание|last=Lipton|first=R. A.|date=Sep–Oct 1958|title=The use of ''Impatiens biflora'' (jewelweed) in the treatment of rhus dermatitis.|journal=Annals of Allergy|volume=16|issue=5|pages=526–7|pmid=13583762}}</ref> додека подоцнежните студии<ref>{{Наведено списание|last=Long|first=D.|displayauthors=etal|year=1997|title=Treatment of poison ivy/oak allergic contact dermatitis with an extract of jewelweed|journal=Am. J. Contact. Dermat.|volume=8|issue=3|pages=150–3|doi=10.1016/s1046-199x(97)90095-6|pmid=9249283}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gibson|first=M. R.|last2=Maher|first2=F. T.|year=1950|title=Activity of jewelweed and its enzymes in the treatment of Rhus dermatitis|journal=J. Am. Pharm. Assoc.|volume=39|issue=5|pages=294–6|doi=10.1002/jps.3030390516|pmid=15421925}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zink|first=B. J.|displayauthors=etal|year=1991|title=The effect of jewel weed in preventing poison ivy dermatitis|journal=Journal of Wilderness Medicine|volume=2|issue=3|pages=178–182|doi=10.1580/0953-9859-2.3.178}}</ref> открија дека видот немал антипруритични ефекти откако ќе се развие осипот. Истражувачите кои ги разгледуваат овие противречности<ref name="crc" /> наведуваат дека потенцијалната причина за овие конфликти вклучува метод на подготовка и време на примена. Студија од 2012 година покажа дека иако екстрактот од [[Impatiens balsamina|''Impatiens'' ''balsamina'']] не е ефикасен во намалувањето на контактниот дерматитис, мешавина од растенијата применета локално го намалува.<ref>{{Наведено списание|last=Motz|first=V. A.|displayauthors=etal|year=2012|title=The effectiveness of jewelweed, ''Impatiens capensis'', the related cultivar ''I. balsamina'' and the component, lawsone in preventing post poison ivy exposure contact dermatitis|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=143|issue=1|pages=314–18|doi=10.1016/j.jep.2012.06.038|pmid=22766473}}</ref> ''[[Impatiens glandulifera]]'' е еден од Баховите цветни лекови, екстракти од цветови што се користат како хербални лекови за физички и емоционални проблеми. Вклучено е напивка која се рекламира како третман за акутна [[Беспокојство|анксиозност]] и за која се претпоставува дека делува заштитно во стресни ситуации. Студиите не пронајдоа разлика помеѓу ефектот на напивката и оној на [[плацебо]].<ref name="thaler">{{Наведено списание|last=Thaler|first=K.|displayauthors=etal|year=2009|title=Bach Flower Remedies for psychological problems and pain: a systematic review|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=9|issue=1|page=16|doi=10.1186/1472-6882-9-16|pmc=2695424|pmid=19470153|doi-access=free}}</ref> Сите видови имаат горчлив вкус и се чини дека се малку токсични по голтање, предизвикуваат цревни заболувања како [[повраќање]] и [[пролив]]. Токсичните соединенија не се идентификувани, но веројатно се исти како оние што се одговорни за горчливиот вкус, веројатно може да бидат [[Гликозид|гликозиди]] или [[Алкалоид|алкалоиди]]. [[File:Alpha-parinaric_acid.svg|десно|мини| α-паринарна киселина]] Алфа-паринарната киселина, полинезаситена масна киселина откриена во семето на дрвото ''[[Atuna racemosa subsp. racemosa]]'', заедно со линоленската киселина е доминантна компонента на семенската маст на ''[[Impatiens balsamina]]'', а можеби и на други видови на ''Impatiens''. Ова е интересно од [[Филогенија|филогенетска]] перспектива, бидејќи дрвото е член на ''[[Chrysobalanaceae]]'' во лоза на [[Евдикоти|еудикоти]] сосема различна од ''Impatiens''. == Одгледување == [[File:Double_impatiens.jpg|десно|мини| Сорта со двоен цвет]] ''Impatiens'' се популарни градинарски едногодишни растенија. Хибридите обично се добиени од [[Impatiens walleriana|''Impatiens'' ''walleriana'']] и [[Impatiens hawkeri|''Impatiens'' ''hawkeri'']], имаат комерцијално значење како градинарски растенија. Исто така, постојат и сорти со двоен цвет. [[File:Impatiens.niamniamensis.7082.jpg|десно|мини| [[Impatiens niamniamensis|''Impatiens'' ''niamniamensis'']]]] == Видови == {{Main|Список на видови од родот воденика}} [[File:Impatiens balfourii95905799.jpg|thumb|right|[[impatiens balfourii|Kashmir balsam]] (''Impatiens balfourii'')]] [[File:Impatiens pseudoviola flores et folia.jpg|thumb|right|''[[Impatiens pseudoviola]]'']] [[File:Rosulata.JPG|thumb|right|''[[Impatiens rosulata]]'']] [[File:Impatiens paucidentata (BG Zurich)-01.JPG|thumb|right|''[[Impatiens paucidentata]]'']] [[File:Impatiens tinctoria1b.UME.jpg|thumb|right|''[[Impatiens tinctoria]]'']] [[File:Impatiens marianae, Jardín Botánico de Múnich, Alemania, 2013-01-28, DD 01.jpg|thumb|right|''[[Impatiens marianae]]'']] {{Columns-list|colwidth=35em| * ''[[Impatiens acaulis]]'' * ''[[Impatiens acehensis]]'' * ''[[Impatiens adenioides]]'' * ''[[Impatiens arguta]]'' * ''[[Impatiens arriensii]]'' {{small|(Zoll.) T.Shimizu}} * ''[[Impatiens aurella]]'' * ''[[Impatiens auricoma]]'' * ''[[Impatiens balfourii]]'' * ''[[Impatiens balsamina]]'' * ''[[Impatiens bicornuta]]'' * ''[[Impatiens bokorensis]]'' * ''[[Impatiens calcicola]]'' * ''[[Impatiens campanulata]]'' * ''[[Impatiens capensis]]'' * ''[[Impatiens celebica]]'' * ''[[Impatiens chinensis]]'' * ''[[Impatiens charisma]]'' <small>Suksathan & Keerat</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens chumphonensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000">{{cite journal|author=Shimizu, T. |year=2000|title=New species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae) |journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo|volume=26|pages=35–42}}</ref> * ''[[Impatiens columbaria]] [[Bos]]'' * ''[[Impatiens cristata]]'' * ''[[Impatiens daraneenae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens dempoana]]'' * ''[[Impatiens denisonii]]'' * ''[[Impatiens dewildeana]]'' * ''[[Impatiens diepenhorstii]]'' * ''[[Impatiens doitungensis]]'' <small>Triboun & Sonsupab</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens ecornuta]]''<ref name=ecornuta>{{cite journal |last1=Moore |first1=G. |last2=Zika |first2=P. F. |last3=Rushworth |first3=C. A. |year=2012 |title=''Impatiens ecornuta'', a new name for ''Impatiens ecalcarata'' (Balsaminaceae), a jewelweed from the United States and Canada |journal=Novon: A Journal for Botanical Nomenclature |volume=22 |issue=1|pages=60–1 |doi=10.3417/2011088|bibcode=2012Novon..22...60M |s2cid=85817310 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/218534 }}</ref> &ndash; spurless touch-me-not, spurless jewelweed * ''Impatiens edgeworthii'' *''Impatiens elianae''<ref>{{Cite journal|last=Abrahamczyk, S. Fischer, E.|date=2015|title=Impatiens elianae (Balsaminaceae), a new species from central Madagascar, with notes on the taxonomic relationship of I. lyallii and I. trichoceras|journal=Phytotaxa|volume=226|issue=1 |pages=83–91|doi=10.11646/phytotaxa.226.1.8|bibcode=2015Phytx.226...83A |url=http://publication.plazi.org/id/2B7B1958FF90517AFF806D36E328736C }}</ref> &ndash; Eliane's balsam * ''[[Impatiens etindensis]]''<ref name=etinde>{{cite journal |last1=Cheek |first1=M. |last2=Fischer |first2=E. |year=1999 |title=A tuberous and epiphytic new species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from southwest Cameroon |journal=Kew Bulletin |volume=54 |issue=2|pages=471–75 |doi=10.2307/4115828|jstor=4115828 |bibcode=1999KewBu..54..471C }}</ref> * ''[[Impatiens eubotrya]]'' * ''[[Impatiens flaccida]]'' * ''[[Impatiens forbesii]]'' * ''[[Impatiens frithii]]'' * ''[[Impatiens glandulifera]]'' * ''[[Impatiens gordonii]]'' * ''[[Impatiens grandis]]'' * ''[[Impatiens grandisepala]]'' * ''[[Impatiens halongensis]]'' * ''[[Impatiens hawkeri]]'' <small>W.Bull</small> * ''[[Impatiens heterosepala]]'' * ''[[Impatiens hians]]'' * ''[[Impatiens holstii]]'' * ''[[Impatiens hongkongensis]]'' * ''[[Impatiens horizontalis]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan>{{cite journal | last1=Latt | first1=Myo Min | last2=Tanaka | first2=Nobuyuki | last3=Park | first3=Byung Bae | title=Two New species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from Myanmar | journal=Phytotaxa | volume=583 | issue=2 | year=2023 | doi=10.11646/phytotaxa.583.2.2 | bibcode=2023Phytx.5833.2.2L }}</ref> * ''[[Impatiens irvingii]]'' * ''[[Impatiens javensis]]'' * ''[[Impatiens jerdoniae]]'' * ''[[Impatiens jiewhoei]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens johnsiana]]'' * ''[[Impatiens kawttyana]]'' <small>Chhabra 2016</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens kilimanjari]]'' * ''[[Impatiens kinabaluensis]]'' * ''[[Impatiens korthalsiana]]'' * ''[[Impatiens laticornis]]'' * ''[[Impatiens lawsonii]]'' * ''[[Impatiens letouzeyi]]'' * ''[[Impatiens levingei]]'' * ''[[Impatiens linearifolia]]'' * ''[[Impatiens malabarica]]'' * ''[[Impatiens marianae]]'' * ''[[Impatiens meruensis]]'' * ''[[Impatiens mirabilis]]'' * ''[[Impatiens morsei]]'' * ''[[Impatiens msisimwanensis]]''<ref name=msisi>{{cite journal |last1=Janssens |first1=S. B. |display-authors=etal |year=2009 |title=''Impatiens msisimwanensis'' (Balsaminaceae): Description, pollen morphology and phylogenetic position of a new East African species |url=http://bio.kuleuven.be/sys/site/Publicaties/2009/Steven%20Janssens/Impatiens%20msisimwanensis%20%28Balsaminaceae%29-%20Description,%20pollen%20morphology%20%20and%20phylogenetic%20position%20of%20a%20new%20East%20African%20species%20%20.pdf |journal=South African Journal of Botany |volume=75 |issue=1|pages=104–09 |doi=10.1016/j.sajb.2008.08.003|doi-access=free |bibcode=2009SAJB...75..104J }}</ref> * ''[[Impatiens namchabarwensis]]'' &ndash; blue diamond impatiens * ''[[Impatiens namkatensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens neo-barnesii]]'' * ''[[Impatiens niamniamensis]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens nilagirica]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens noli-tangere]]'' * ''[[Impatiens obesa]]'' * ''[[Impatiens omeiana]]'' * ''[[Impatiens oppositifolia]]'' * ''[[Impatiens orchioides]]'' * ''[[Impatiens oreophila]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens pallida]]'' * ''[[Impatiens parviflora]]'' * ''[[Impatiens paucidentata]]'' * ''[[Impatiens petersiana]]'' * ''[[Impatiens phahompokensis]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens phengklaii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens platypetala]]'' * ''[[Impatiens pritzelii]]'' * ''[[Impatiens pseudoviola]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens psittacina]]'' * ''[[Impatiens pyrrhotricha]]'' * ''[[Impatiens raktakesara]]'' <small>M.Vishnu & Nampy</small><ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Vishnu |last2=Francis |first2=Dani |last3=Nampy |first3=Santhosh |last4=Venugopal |first4=Divya K |title=Impatiens raktakesara (Balsaminaceae), a new species from the southern Western Ghats, India |url=https://link.springer.com/10.1007/s12228-021-09676-7 |journal=Brittonia |language=en |volume=73 |issue=3 |pages=316–322 |doi=10.1007/s12228-021-09676-7 |issn=0007-196X}}</ref> * ''[[Impatiens repens]]'' * ''[[Impatiens rosulata]]'' * ''[[Impatiens rufescens]]'' * ''[[Impatiens ruthiae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sakeriana]]'' * ''[[Impatiens salpinx]]'' <small>Schulze & Launert</small><!-- CurtisBotMag23:163. --> * ''[[Impatiens santisukii]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens scabrida]]'' <small>DC.</small> * ''[[Impatiens scapiflora]]''<ref name=scapiflora>{{GRIN |''Impatiens scapiflora'' |431394 |access-date=12 December 2017}}</ref> (Nilgiri Hills endemic) * ''[[Impatiens sidikalangensis]]'' * ''[[Impatiens singgalangensis]]'' * ''[[Impatiens sirindhorniae]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sivarajanii]]'' * ''[[Impatiens sodenii]]'' <small>Engl. & Warb.</small> &ndash; poor man's rhododendron * ''[[Impatiens spectabilis]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sulcata]]'' * ''[[Impatiens sumatrana]]'' * ''[[Impatiens taihmushkulni]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens tapanuliensis]]'' * ''[[Impatiens tenella]]'' (Nilgiri Hills endemic) * ''[[Impatiens textorii]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens teysmanni]]'' * ''[[Impatiens thomassetii]]'' * ''[[Impatiens tigrina]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens tinctoria]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Impatiens tribounii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004">{{cite journal|author=Shimizu, T. |author2= P. Suksathan|year= 2004|title= Three new species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae). Part 3|journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo |volume= 30|issue=4|pages=165–71}}</ref> * ''[[Impatiens walleriana]]'' &ndash; busy lizzie * ''[[Impatiens wibkeae]]''<ref name=fischer>{{cite journal |last1=Fischer |first1=E. |last2=Rahelivololona |first2=M. E. |year=2004 |title=A new epiphytic species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from the Comoro Islands |url=http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |journal=Adansonia |volume=25 |pages=93–95 |access-date=2013-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422202744/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |archive-date=2013-04-22 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Impatiens wilsoni]]'' * ''[[Impatiens yinyinkyii]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan/> * ''[[Impatiens zombensis]]'' <small>Baker</small> }} == Наводи == {{Наводи|3}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Воденика]] r9va01wi1h4lvywpfffwrh03shnjn3d 5649987 5649981 2026-10-26T09:44:08Z Виолетова 1975 /* Видови */ 5649987 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Impatiens scapiflora.jpg |image_caption = ''[[Impatiens scapiflora]]'', Јужна Индија |taxon = Impatiens |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Над 1.000; види [[Список на видови од родот воденика]] |synonyms = *''Balsamina'' <small>Tourn. ex Scop.</small> *''Chrysaea'' <small>Nieuwl. & Lunell</small> *''Impatientella'' <small>H.Perrier</small> *''Petalonema'' <small>Peter</small> *''Semeiocardium'' <small>Zoll.</small> *''Trimorphopetalum'' <small>Baker</small> |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2 |title=''Impatiens'' Riv. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 August 2020 }}</ref> }} '''''Impatiens''''' или '''воденика''' ― [[Род (биологија)|род]] на над 1000 [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]], широко распространети низ [[Северна полутопка|северната хемисфера]] и [[Тропски појас|тропските предели]]. Заедно со родот ''[[Hydrocera]]'' (род со еден вид), ''Impatiens'' го сочинуваат [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == [[File:Impatiens_glandulifera.ogg|мини| ''[[Impatiens glandulifera]]'']] Повеќето видови ''Impatiens'' се [[Тревесто растение|тревни]] [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] со [[Сочник|сукулентни]] стебла. Постојат само неколку дрвенести видови. Големината на растението варира, од пет сантиметри до 2,5 метри, во зависност од видот. Стеблата често формираат корени кога ќе дојдат во контакт со почвата. Листовите се цели, често назабени со екстрацветни нектари. Во зависност од видот, листовите можат да бидат од тенки до сочни. На долната страна од листовите заробени се ситни воздушни меурчиња над и под површината на листот, давајќи им сребрен сјај кој станува изразен кога се држат под вода. Зрелите капсули пукнаат, испраќајќи семиња на растојание од неколку метри. Научното име е ''Impatiens'' што на [[Латински јазик|латински]] значи „нетрпелив“. == Распространетост == Родот ''Impatiens'' се јавува во Африка, Евроазија и Северна Америка. Два вида (''[[Impatiens turrialbana]]'' и ''[[Impatiens mexicana]]'') се среќаваат во изолирани области во Централна Америка (јужно Мексико и Костарика). Повеќето видови од овој род се среќаваат во тропските и суптропските планински шуми во Африка, Мадагаскар, Хималаите, Западните Гати (југозападна Индија) и југоисточна Азија. <ref>{{Наведена книга|title=Impatiens of Africa|last=Grey-Wilson|first=Christopher|publisher=A.A.Balkema, Rotterdam|year=1980|isbn=9789061910411}}</ref> Во Европа само еден вид ''[[Impatiens noli-tangere]]'' се јавува природно. Сепак, постојат неколку неофитски видови. Во [[Македонија]] се познати два вида од овој род: ''[[Impatiens noli-tangere]]'' и ''[[Impatiens balfourii]].'' == Медицинска употреба и фитохемија == ''Impatiens'' содржи 2-метокси-1,4-нафтохинон, антиинфламаторно и фунгицидно средство за нафтохинон кое е активна состојка во некои формулации на препаратот Х. Северноамериканските видови се користат како билни лекови за третман на убоди од пчели, убоди од инсекти и осип од [[Обична коприва|коприва]] (''Urtica dioica''). Тие исто така се користат по контакт со отровен бршлен (''[[Toxicodendron radicans]]'') за да се спречи развој на осип. Ефикасноста на [[Impatiens capensis|''Impatiens'' ''capensis'']] и [[Impatiens pallida|''Impatiens'' ''pallida'']] во спречувањето на контактен дерматитис предизвикан од отровен бршлен е проучена, со спротивставени резултати. Студија од 1958 година покажа дека ''[[Impatiens biflora]]'' е ефикасна алтернатива на стандардниот третман за дерматитис предизвикан од контакт со [[гроздести руеви]],<ref>{{Наведено списание|last=Lipton|first=R. A.|date=Sep–Oct 1958|title=The use of ''Impatiens biflora'' (jewelweed) in the treatment of rhus dermatitis.|journal=Annals of Allergy|volume=16|issue=5|pages=526–7|pmid=13583762}}</ref> додека подоцнежните студии<ref>{{Наведено списание|last=Long|first=D.|displayauthors=etal|year=1997|title=Treatment of poison ivy/oak allergic contact dermatitis with an extract of jewelweed|journal=Am. J. Contact. Dermat.|volume=8|issue=3|pages=150–3|doi=10.1016/s1046-199x(97)90095-6|pmid=9249283}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gibson|first=M. R.|last2=Maher|first2=F. T.|year=1950|title=Activity of jewelweed and its enzymes in the treatment of Rhus dermatitis|journal=J. Am. Pharm. Assoc.|volume=39|issue=5|pages=294–6|doi=10.1002/jps.3030390516|pmid=15421925}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zink|first=B. J.|displayauthors=etal|year=1991|title=The effect of jewel weed in preventing poison ivy dermatitis|journal=Journal of Wilderness Medicine|volume=2|issue=3|pages=178–182|doi=10.1580/0953-9859-2.3.178}}</ref> открија дека видот немал антипруритични ефекти откако ќе се развие осипот. Истражувачите кои ги разгледуваат овие противречности<ref name="crc" /> наведуваат дека потенцијалната причина за овие конфликти вклучува метод на подготовка и време на примена. Студија од 2012 година покажа дека иако екстрактот од [[Impatiens balsamina|''Impatiens'' ''balsamina'']] не е ефикасен во намалувањето на контактниот дерматитис, мешавина од растенијата применета локално го намалува.<ref>{{Наведено списание|last=Motz|first=V. A.|displayauthors=etal|year=2012|title=The effectiveness of jewelweed, ''Impatiens capensis'', the related cultivar ''I. balsamina'' and the component, lawsone in preventing post poison ivy exposure contact dermatitis|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=143|issue=1|pages=314–18|doi=10.1016/j.jep.2012.06.038|pmid=22766473}}</ref> ''[[Impatiens glandulifera]]'' е еден од Баховите цветни лекови, екстракти од цветови што се користат како хербални лекови за физички и емоционални проблеми. Вклучено е напивка која се рекламира како третман за акутна [[Беспокојство|анксиозност]] и за која се претпоставува дека делува заштитно во стресни ситуации. Студиите не пронајдоа разлика помеѓу ефектот на напивката и оној на [[плацебо]].<ref name="thaler">{{Наведено списание|last=Thaler|first=K.|displayauthors=etal|year=2009|title=Bach Flower Remedies for psychological problems and pain: a systematic review|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=9|issue=1|page=16|doi=10.1186/1472-6882-9-16|pmc=2695424|pmid=19470153|doi-access=free}}</ref> Сите видови имаат горчлив вкус и се чини дека се малку токсични по голтање, предизвикуваат цревни заболувања како [[повраќање]] и [[пролив]]. Токсичните соединенија не се идентификувани, но веројатно се исти како оние што се одговорни за горчливиот вкус, веројатно може да бидат [[Гликозид|гликозиди]] или [[Алкалоид|алкалоиди]]. [[File:Alpha-parinaric_acid.svg|десно|мини| α-паринарна киселина]] Алфа-паринарната киселина, полинезаситена масна киселина откриена во семето на дрвото ''[[Atuna racemosa subsp. racemosa]]'', заедно со линоленската киселина е доминантна компонента на семенската маст на ''[[Impatiens balsamina]]'', а можеби и на други видови на ''Impatiens''. Ова е интересно од [[Филогенија|филогенетска]] перспектива, бидејќи дрвото е член на ''[[Chrysobalanaceae]]'' во лоза на [[Евдикоти|еудикоти]] сосема различна од ''Impatiens''. == Одгледување == [[File:Double_impatiens.jpg|десно|мини| Сорта со двоен цвет]] ''Impatiens'' се популарни градинарски едногодишни растенија. Хибридите обично се добиени од [[Impatiens walleriana|''Impatiens'' ''walleriana'']] и [[Impatiens hawkeri|''Impatiens'' ''hawkeri'']], имаат комерцијално значење како градинарски растенија. Исто така, постојат и сорти со двоен цвет. [[File:Impatiens.niamniamensis.7082.jpg|десно|мини| [[Impatiens niamniamensis|''Impatiens'' ''niamniamensis'']]]] == Видови == {{Main|Список на видови од родот воденика}} [[File:Impatiens balfourii95905799.jpg|thumb|right|[[impatiens balfourii|Kashmir balsam]] (''Impatiens balfourii'')]] [[File:Impatiens pseudoviola flores et folia.jpg|thumb|right|''[[Impatiens pseudoviola]]'']] [[File:Rosulata.JPG|thumb|right|''[[Impatiens rosulata]]'']] [[File:Impatiens paucidentata (BG Zurich)-01.JPG|thumb|right|''[[Impatiens paucidentata]]'']] [[File:Impatiens tinctoria1b.UME.jpg|thumb|right|''[[Impatiens tinctoria]]'']] [[File:Impatiens marianae, Jardín Botánico de Múnich, Alemania, 2013-01-28, DD 01.jpg|thumb|right|''[[Impatiens marianae]]'']] {{Columns-list|colwidth=35em| * ''[[Impatiens acaulis]]'' * ''[[Impatiens acehensis]]'' * ''[[Impatiens adenioides]]'' * ''[[Impatiens arguta]]'' * ''[[Impatiens arriensii]]'' {{small|(Zoll.) T.Shimizu}} * ''[[Impatiens aurella]]'' * ''[[Impatiens auricoma]]'' * ''[[Impatiens balfourii]]'' * ''[[Impatiens balsamina]]'' * ''[[Impatiens bicornuta]]'' * ''[[Impatiens bokorensis]]'' * ''[[Impatiens calcicola]]'' * ''[[Impatiens campanulata]]'' * ''[[Impatiens capensis]]'' * ''[[Impatiens celebica]]'' * ''[[Impatiens chinensis]]'' * ''[[Impatiens charisma]]'' <small>Suksathan & Keerat</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens chumphonensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000">{{cite journal|author=Shimizu, T. |year=2000|title=New species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae) |journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo|volume=26|pages=35–42}}</ref> * ''[[Impatiens columbaria]] [[Bos]]'' * ''[[Impatiens cristata]]'' * ''[[Impatiens daraneenae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens dempoana]]'' * ''[[Impatiens denisonii]]'' * ''[[Impatiens dewildeana]]'' * ''[[Impatiens diepenhorstii]]'' * ''[[Impatiens doitungensis]]'' <small>Triboun & Sonsupab</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens ecornuta]]''<ref name=ecornuta>{{cite journal |last1=Moore |first1=G. |last2=Zika |first2=P. F. |last3=Rushworth |first3=C. A. |year=2012 |title=''Impatiens ecornuta'', a new name for ''Impatiens ecalcarata'' (Balsaminaceae), a jewelweed from the United States and Canada |journal=Novon: A Journal for Botanical Nomenclature |volume=22 |issue=1|pages=60–1 |doi=10.3417/2011088|bibcode=2012Novon..22...60M |s2cid=85817310 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/218534 }}</ref> &ndash; spurless touch-me-not, spurless jewelweed * ''Impatiens edgeworthii'' *''Impatiens elianae''<ref>{{Cite journal|last=Abrahamczyk, S. Fischer, E.|date=2015|title=Impatiens elianae (Balsaminaceae), a new species from central Madagascar, with notes on the taxonomic relationship of I. lyallii and I. trichoceras|journal=Phytotaxa|volume=226|issue=1 |pages=83–91|doi=10.11646/phytotaxa.226.1.8|bibcode=2015Phytx.226...83A |url=http://publication.plazi.org/id/2B7B1958FF90517AFF806D36E328736C }}</ref> &ndash; Eliane's balsam * ''[[Impatiens etindensis]]''<ref name=etinde>{{cite journal |last1=Cheek |first1=M. |last2=Fischer |first2=E. |year=1999 |title=A tuberous and epiphytic new species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from southwest Cameroon |journal=Kew Bulletin |volume=54 |issue=2|pages=471–75 |doi=10.2307/4115828|jstor=4115828 |bibcode=1999KewBu..54..471C }}</ref> * ''[[Impatiens eubotrya]]'' * ''[[Impatiens flaccida]]'' * ''[[Impatiens forbesii]]'' * ''[[Impatiens frithii]]'' * ''[[Impatiens glandulifera]]'' * ''[[Impatiens gordonii]]'' * ''[[Impatiens grandis]]'' * ''[[Impatiens grandisepala]]'' * ''[[Impatiens halongensis]]'' * ''[[Impatiens hawkeri]]'' <small>W.Bull</small> * ''[[Impatiens heterosepala]]'' * ''[[Impatiens hians]]'' * ''[[Impatiens holstii]]'' * ''[[Impatiens hongkongensis]]'' * ''[[Impatiens horizontalis]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan>{{cite journal | last1=Latt | first1=Myo Min | last2=Tanaka | first2=Nobuyuki | last3=Park | first3=Byung Bae | title=Two New species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from Myanmar | journal=Phytotaxa | volume=583 | issue=2 | year=2023 | doi=10.11646/phytotaxa.583.2.2 | bibcode=2023Phytx.5833.2.2L }}</ref> * ''[[Impatiens irvingii]]'' * ''[[Impatiens javensis]]'' * ''[[Impatiens jerdoniae]]'' * ''[[Impatiens jiewhoei]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens johnsiana]]'' * ''[[Impatiens kawttyana]]'' <small>Chhabra 2016</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens kilimanjari]]'' * ''[[Impatiens kinabaluensis]]'' * ''[[Impatiens korthalsiana]]'' * ''[[Impatiens laticornis]]'' * ''[[Impatiens lawsonii]]'' * ''[[Impatiens letouzeyi]]'' * ''[[Impatiens levingei]]'' * ''[[Impatiens linearifolia]]'' * ''[[Impatiens malabarica]]'' * ''[[Impatiens marianae]]'' * ''[[Impatiens meruensis]]'' * ''[[Impatiens mirabilis]]'' * ''[[Impatiens morsei]]'' * ''[[Impatiens msisimwanensis]]''<ref name=msisi>{{cite journal |last1=Janssens |first1=S. B. |display-authors=etal |year=2009 |title=''Impatiens msisimwanensis'' (Balsaminaceae): Description, pollen morphology and phylogenetic position of a new East African species |url=http://bio.kuleuven.be/sys/site/Publicaties/2009/Steven%20Janssens/Impatiens%20msisimwanensis%20%28Balsaminaceae%29-%20Description,%20pollen%20morphology%20%20and%20phylogenetic%20position%20of%20a%20new%20East%20African%20species%20%20.pdf |journal=South African Journal of Botany |volume=75 |issue=1|pages=104–09 |doi=10.1016/j.sajb.2008.08.003|doi-access=free |bibcode=2009SAJB...75..104J }}</ref> * ''[[Impatiens namchabarwensis]]'' &ndash; blue diamond impatiens * ''[[Impatiens namkatensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens neo-barnesii]]'' * ''[[Impatiens niamniamensis]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens nilagirica]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens noli-tangere]]'' * ''[[Impatiens obesa]]'' * ''[[Impatiens omeiana]]'' * ''[[Impatiens oppositifolia]]'' * ''[[Impatiens orchioides]]'' * ''[[Impatiens oreophila]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens pallida]]'' * ''[[Impatiens parviflora]]'' * ''[[Impatiens paucidentata]]'' * ''[[Impatiens petersiana]]'' * ''[[Impatiens phahompokensis]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens phengklaii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens platypetala]]'' * ''[[Impatiens pritzelii]]'' * ''[[Impatiens pseudoviola]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens psittacina]]'' * ''[[Impatiens pyrrhotricha]]'' * ''[[Impatiens raktakesara]]'' <small>M.Vishnu & Nampy</small><ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Vishnu |last2=Francis |first2=Dani |last3=Nampy |first3=Santhosh |last4=Venugopal |first4=Divya K |title=Impatiens raktakesara (Balsaminaceae), a new species from the southern Western Ghats, India |url=https://link.springer.com/10.1007/s12228-021-09676-7 |journal=Brittonia |language=en |volume=73 |issue=3 |pages=316–322 |doi=10.1007/s12228-021-09676-7 |issn=0007-196X}}</ref> * ''[[Impatiens repens]]'' * ''[[Impatiens rosulata]]'' * ''[[Impatiens rufescens]]'' * ''[[Impatiens ruthiae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sakeriana]]'' * ''[[Impatiens salpinx]]'' <small>Schulze & Launert</small> * ''[[Impatiens santisukii]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens scabrida]]'' <small>DC.</small> * ''[[Impatiens scapiflora]]'' * ''[[Impatiens sidikalangensis]]'' * ''[[Impatiens singgalangensis]]'' * ''[[Impatiens sirindhorniae]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sivarajanii]]'' * ''[[Impatiens sodenii]]'' <small>Engl. & Warb.</small> * ''[[Impatiens spectabilis]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sulcata]]'' * ''[[Impatiens sumatrana]]'' * ''[[Impatiens taihmushkulni]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens tapanuliensis]]'' * ''[[Impatiens tenella]]'' * ''[[Impatiens textorii]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens teysmanni]]'' * ''[[Impatiens thomassetii]]'' * ''[[Impatiens tigrina]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens tinctoria]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Impatiens tribounii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004">{{cite journal|author=Shimizu, T. |author2= P. Suksathan|year= 2004|title= Three new species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae). Part 3|journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo |volume= 30|issue=4|pages=165–71}}</ref> * ''[[Impatiens walleriana]]'' * ''[[Impatiens wibkeae]]''<ref name=fischer>{{cite journal |last1=Fischer |first1=E. |last2=Rahelivololona |first2=M. E. |year=2004 |title=A new epiphytic species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from the Comoro Islands |url=http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |journal=Adansonia |volume=25 |pages=93–95 |access-date=2013-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422202744/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |archive-date=2013-04-22 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Impatiens wilsoni]]'' * ''[[Impatiens yinyinkyii]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan/> * ''[[Impatiens zombensis]]'' <small>Baker</small> }} == Наводи == {{Наводи|3}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Воденика]] tvwi12jzoiljwsjf49qyhq76h8pit49 5649992 5649987 2026-10-26T09:50:35Z Виолетова 1975 /* Распространетост */ 5649992 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Impatiens scapiflora.jpg |image_caption = ''[[Impatiens scapiflora]]'', Јужна Индија |taxon = Impatiens |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Над 1.000; види [[Список на видови од родот воденика]] |synonyms = *''Balsamina'' <small>Tourn. ex Scop.</small> *''Chrysaea'' <small>Nieuwl. & Lunell</small> *''Impatientella'' <small>H.Perrier</small> *''Petalonema'' <small>Peter</small> *''Semeiocardium'' <small>Zoll.</small> *''Trimorphopetalum'' <small>Baker</small> |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2 |title=''Impatiens'' Riv. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 August 2020 }}</ref> }} '''''Impatiens''''' или '''воденика''' ― [[Род (биологија)|род]] на над 1000 [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]], широко распространети низ [[Северна полутопка|северната хемисфера]] и [[Тропски појас|тропските предели]]. Заедно со родот ''[[Hydrocera]]'' (род со еден вид), ''Impatiens'' го сочинуваат [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == [[File:Impatiens_glandulifera.ogg|мини| ''[[Impatiens glandulifera]]'']] Повеќето видови ''Impatiens'' се [[Тревесто растение|тревни]] [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] со [[Сочник|сукулентни]] стебла. Постојат само неколку дрвенести видови. Големината на растението варира, од пет сантиметри до 2,5 метри, во зависност од видот. Стеблата често формираат корени кога ќе дојдат во контакт со почвата. Листовите се цели, често назабени со екстрацветни нектари. Во зависност од видот, листовите можат да бидат од тенки до сочни. На долната страна од листовите заробени се ситни воздушни меурчиња над и под површината на листот, давајќи им сребрен сјај кој станува изразен кога се држат под вода. Зрелите капсули пукнаат, испраќајќи семиња на растојание од неколку метри. Научното име е ''Impatiens'' што на [[Латински јазик|латински]] значи „нетрпелив“. == Распространетост == Родот ''Impatiens'' се јавува во Африка, Евроазија и Северна Америка. Два вида (''[[Impatiens turrialbana]]'' и ''[[Impatiens mexicana]]'') се среќаваат во изолирани области во Централна Америка (јужно Мексико и Костарика). Повеќето видови од овој род се среќаваат во тропските и суптропските планински шуми во Африка, Мадагаскар, Хималаите, Западните Гати (југозападна Индија) и југоисточна Азија. <ref>{{Наведена книга|title=Impatiens of Africa|last=Grey-Wilson|first=Christopher|publisher=A.A.Balkema, Rotterdam|year=1980|isbn=9789061910411}}</ref> Во Европа само еден вид ''[[Impatiens noli-tangere]]'' се јавува природно. Сепак, постојат неколку неофитски видови. Во [[Македонија]] се познати два вида од овој род: ''[[Impatiens noli-tangere]]'' и ''[[Impatiens balfourii]].<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1482}}</ref>'' == Медицинска употреба и фитохемија == ''Impatiens'' содржи 2-метокси-1,4-нафтохинон, антиинфламаторно и фунгицидно средство за нафтохинон кое е активна состојка во некои формулации на препаратот Х. Северноамериканските видови се користат како билни лекови за третман на убоди од пчели, убоди од инсекти и осип од [[Обична коприва|коприва]] (''Urtica dioica''). Тие исто така се користат по контакт со отровен бршлен (''[[Toxicodendron radicans]]'') за да се спречи развој на осип. Ефикасноста на [[Impatiens capensis|''Impatiens'' ''capensis'']] и [[Impatiens pallida|''Impatiens'' ''pallida'']] во спречувањето на контактен дерматитис предизвикан од отровен бршлен е проучена, со спротивставени резултати. Студија од 1958 година покажа дека ''[[Impatiens biflora]]'' е ефикасна алтернатива на стандардниот третман за дерматитис предизвикан од контакт со [[гроздести руеви]],<ref>{{Наведено списание|last=Lipton|first=R. A.|date=Sep–Oct 1958|title=The use of ''Impatiens biflora'' (jewelweed) in the treatment of rhus dermatitis.|journal=Annals of Allergy|volume=16|issue=5|pages=526–7|pmid=13583762}}</ref> додека подоцнежните студии<ref>{{Наведено списание|last=Long|first=D.|displayauthors=etal|year=1997|title=Treatment of poison ivy/oak allergic contact dermatitis with an extract of jewelweed|journal=Am. J. Contact. Dermat.|volume=8|issue=3|pages=150–3|doi=10.1016/s1046-199x(97)90095-6|pmid=9249283}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gibson|first=M. R.|last2=Maher|first2=F. T.|year=1950|title=Activity of jewelweed and its enzymes in the treatment of Rhus dermatitis|journal=J. Am. Pharm. Assoc.|volume=39|issue=5|pages=294–6|doi=10.1002/jps.3030390516|pmid=15421925}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zink|first=B. J.|displayauthors=etal|year=1991|title=The effect of jewel weed in preventing poison ivy dermatitis|journal=Journal of Wilderness Medicine|volume=2|issue=3|pages=178–182|doi=10.1580/0953-9859-2.3.178}}</ref> открија дека видот немал антипруритични ефекти откако ќе се развие осипот. Истражувачите кои ги разгледуваат овие противречности<ref name="crc" /> наведуваат дека потенцијалната причина за овие конфликти вклучува метод на подготовка и време на примена. Студија од 2012 година покажа дека иако екстрактот од [[Impatiens balsamina|''Impatiens'' ''balsamina'']] не е ефикасен во намалувањето на контактниот дерматитис, мешавина од растенијата применета локално го намалува.<ref>{{Наведено списание|last=Motz|first=V. A.|displayauthors=etal|year=2012|title=The effectiveness of jewelweed, ''Impatiens capensis'', the related cultivar ''I. balsamina'' and the component, lawsone in preventing post poison ivy exposure contact dermatitis|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=143|issue=1|pages=314–18|doi=10.1016/j.jep.2012.06.038|pmid=22766473}}</ref> ''[[Impatiens glandulifera]]'' е еден од Баховите цветни лекови, екстракти од цветови што се користат како хербални лекови за физички и емоционални проблеми. Вклучено е напивка која се рекламира како третман за акутна [[Беспокојство|анксиозност]] и за која се претпоставува дека делува заштитно во стресни ситуации. Студиите не пронајдоа разлика помеѓу ефектот на напивката и оној на [[плацебо]].<ref name="thaler">{{Наведено списание|last=Thaler|first=K.|displayauthors=etal|year=2009|title=Bach Flower Remedies for psychological problems and pain: a systematic review|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine|volume=9|issue=1|page=16|doi=10.1186/1472-6882-9-16|pmc=2695424|pmid=19470153|doi-access=free}}</ref> Сите видови имаат горчлив вкус и се чини дека се малку токсични по голтање, предизвикуваат цревни заболувања како [[повраќање]] и [[пролив]]. Токсичните соединенија не се идентификувани, но веројатно се исти како оние што се одговорни за горчливиот вкус, веројатно може да бидат [[Гликозид|гликозиди]] или [[Алкалоид|алкалоиди]]. [[File:Alpha-parinaric_acid.svg|десно|мини| α-паринарна киселина]] Алфа-паринарната киселина, полинезаситена масна киселина откриена во семето на дрвото ''[[Atuna racemosa subsp. racemosa]]'', заедно со линоленската киселина е доминантна компонента на семенската маст на ''[[Impatiens balsamina]]'', а можеби и на други видови на ''Impatiens''. Ова е интересно од [[Филогенија|филогенетска]] перспектива, бидејќи дрвото е член на ''[[Chrysobalanaceae]]'' во лоза на [[Евдикоти|еудикоти]] сосема различна од ''Impatiens''. == Одгледување == [[File:Double_impatiens.jpg|десно|мини| Сорта со двоен цвет]] ''Impatiens'' се популарни градинарски едногодишни растенија. Хибридите обично се добиени од [[Impatiens walleriana|''Impatiens'' ''walleriana'']] и [[Impatiens hawkeri|''Impatiens'' ''hawkeri'']], имаат комерцијално значење како градинарски растенија. Исто така, постојат и сорти со двоен цвет. [[File:Impatiens.niamniamensis.7082.jpg|десно|мини| [[Impatiens niamniamensis|''Impatiens'' ''niamniamensis'']]]] == Видови == {{Main|Список на видови од родот воденика}} [[File:Impatiens balfourii95905799.jpg|thumb|right|[[impatiens balfourii|Kashmir balsam]] (''Impatiens balfourii'')]] [[File:Impatiens pseudoviola flores et folia.jpg|thumb|right|''[[Impatiens pseudoviola]]'']] [[File:Rosulata.JPG|thumb|right|''[[Impatiens rosulata]]'']] [[File:Impatiens paucidentata (BG Zurich)-01.JPG|thumb|right|''[[Impatiens paucidentata]]'']] [[File:Impatiens tinctoria1b.UME.jpg|thumb|right|''[[Impatiens tinctoria]]'']] [[File:Impatiens marianae, Jardín Botánico de Múnich, Alemania, 2013-01-28, DD 01.jpg|thumb|right|''[[Impatiens marianae]]'']] {{Columns-list|colwidth=35em| * ''[[Impatiens acaulis]]'' * ''[[Impatiens acehensis]]'' * ''[[Impatiens adenioides]]'' * ''[[Impatiens arguta]]'' * ''[[Impatiens arriensii]]'' {{small|(Zoll.) T.Shimizu}} * ''[[Impatiens aurella]]'' * ''[[Impatiens auricoma]]'' * ''[[Impatiens balfourii]]'' * ''[[Impatiens balsamina]]'' * ''[[Impatiens bicornuta]]'' * ''[[Impatiens bokorensis]]'' * ''[[Impatiens calcicola]]'' * ''[[Impatiens campanulata]]'' * ''[[Impatiens capensis]]'' * ''[[Impatiens celebica]]'' * ''[[Impatiens chinensis]]'' * ''[[Impatiens charisma]]'' <small>Suksathan & Keerat</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens chumphonensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000">{{cite journal|author=Shimizu, T. |year=2000|title=New species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae) |journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo|volume=26|pages=35–42}}</ref> * ''[[Impatiens columbaria]] [[Bos]]'' * ''[[Impatiens cristata]]'' * ''[[Impatiens daraneenae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens dempoana]]'' * ''[[Impatiens denisonii]]'' * ''[[Impatiens dewildeana]]'' * ''[[Impatiens diepenhorstii]]'' * ''[[Impatiens doitungensis]]'' <small>Triboun & Sonsupab</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens ecornuta]]''<ref name=ecornuta>{{cite journal |last1=Moore |first1=G. |last2=Zika |first2=P. F. |last3=Rushworth |first3=C. A. |year=2012 |title=''Impatiens ecornuta'', a new name for ''Impatiens ecalcarata'' (Balsaminaceae), a jewelweed from the United States and Canada |journal=Novon: A Journal for Botanical Nomenclature |volume=22 |issue=1|pages=60–1 |doi=10.3417/2011088|bibcode=2012Novon..22...60M |s2cid=85817310 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/218534 }}</ref> &ndash; spurless touch-me-not, spurless jewelweed * ''Impatiens edgeworthii'' *''Impatiens elianae''<ref>{{Cite journal|last=Abrahamczyk, S. Fischer, E.|date=2015|title=Impatiens elianae (Balsaminaceae), a new species from central Madagascar, with notes on the taxonomic relationship of I. lyallii and I. trichoceras|journal=Phytotaxa|volume=226|issue=1 |pages=83–91|doi=10.11646/phytotaxa.226.1.8|bibcode=2015Phytx.226...83A |url=http://publication.plazi.org/id/2B7B1958FF90517AFF806D36E328736C }}</ref> &ndash; Eliane's balsam * ''[[Impatiens etindensis]]''<ref name=etinde>{{cite journal |last1=Cheek |first1=M. |last2=Fischer |first2=E. |year=1999 |title=A tuberous and epiphytic new species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from southwest Cameroon |journal=Kew Bulletin |volume=54 |issue=2|pages=471–75 |doi=10.2307/4115828|jstor=4115828 |bibcode=1999KewBu..54..471C }}</ref> * ''[[Impatiens eubotrya]]'' * ''[[Impatiens flaccida]]'' * ''[[Impatiens forbesii]]'' * ''[[Impatiens frithii]]'' * ''[[Impatiens glandulifera]]'' * ''[[Impatiens gordonii]]'' * ''[[Impatiens grandis]]'' * ''[[Impatiens grandisepala]]'' * ''[[Impatiens halongensis]]'' * ''[[Impatiens hawkeri]]'' <small>W.Bull</small> * ''[[Impatiens heterosepala]]'' * ''[[Impatiens hians]]'' * ''[[Impatiens holstii]]'' * ''[[Impatiens hongkongensis]]'' * ''[[Impatiens horizontalis]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan>{{cite journal | last1=Latt | first1=Myo Min | last2=Tanaka | first2=Nobuyuki | last3=Park | first3=Byung Bae | title=Two New species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from Myanmar | journal=Phytotaxa | volume=583 | issue=2 | year=2023 | doi=10.11646/phytotaxa.583.2.2 | bibcode=2023Phytx.5833.2.2L }}</ref> * ''[[Impatiens irvingii]]'' * ''[[Impatiens javensis]]'' * ''[[Impatiens jerdoniae]]'' * ''[[Impatiens jiewhoei]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens johnsiana]]'' * ''[[Impatiens kawttyana]]'' <small>Chhabra 2016</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens kilimanjari]]'' * ''[[Impatiens kinabaluensis]]'' * ''[[Impatiens korthalsiana]]'' * ''[[Impatiens laticornis]]'' * ''[[Impatiens lawsonii]]'' * ''[[Impatiens letouzeyi]]'' * ''[[Impatiens levingei]]'' * ''[[Impatiens linearifolia]]'' * ''[[Impatiens malabarica]]'' * ''[[Impatiens marianae]]'' * ''[[Impatiens meruensis]]'' * ''[[Impatiens mirabilis]]'' * ''[[Impatiens morsei]]'' * ''[[Impatiens msisimwanensis]]''<ref name=msisi>{{cite journal |last1=Janssens |first1=S. B. |display-authors=etal |year=2009 |title=''Impatiens msisimwanensis'' (Balsaminaceae): Description, pollen morphology and phylogenetic position of a new East African species |url=http://bio.kuleuven.be/sys/site/Publicaties/2009/Steven%20Janssens/Impatiens%20msisimwanensis%20%28Balsaminaceae%29-%20Description,%20pollen%20morphology%20%20and%20phylogenetic%20position%20of%20a%20new%20East%20African%20species%20%20.pdf |journal=South African Journal of Botany |volume=75 |issue=1|pages=104–09 |doi=10.1016/j.sajb.2008.08.003|doi-access=free |bibcode=2009SAJB...75..104J }}</ref> * ''[[Impatiens namchabarwensis]]'' &ndash; blue diamond impatiens * ''[[Impatiens namkatensis]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens neo-barnesii]]'' * ''[[Impatiens niamniamensis]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens nilagirica]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens noli-tangere]]'' * ''[[Impatiens obesa]]'' * ''[[Impatiens omeiana]]'' * ''[[Impatiens oppositifolia]]'' * ''[[Impatiens orchioides]]'' * ''[[Impatiens oreophila]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens pallida]]'' * ''[[Impatiens parviflora]]'' * ''[[Impatiens paucidentata]]'' * ''[[Impatiens petersiana]]'' * ''[[Impatiens phahompokensis]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens phengklaii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004"/> * ''[[Impatiens platypetala]]'' * ''[[Impatiens pritzelii]]'' * ''[[Impatiens pseudoviola]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Impatiens psittacina]]'' * ''[[Impatiens pyrrhotricha]]'' * ''[[Impatiens raktakesara]]'' <small>M.Vishnu & Nampy</small><ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Vishnu |last2=Francis |first2=Dani |last3=Nampy |first3=Santhosh |last4=Venugopal |first4=Divya K |title=Impatiens raktakesara (Balsaminaceae), a new species from the southern Western Ghats, India |url=https://link.springer.com/10.1007/s12228-021-09676-7 |journal=Brittonia |language=en |volume=73 |issue=3 |pages=316–322 |doi=10.1007/s12228-021-09676-7 |issn=0007-196X}}</ref> * ''[[Impatiens repens]]'' * ''[[Impatiens rosulata]]'' * ''[[Impatiens rufescens]]'' * ''[[Impatiens ruthiae]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sakeriana]]'' * ''[[Impatiens salpinx]]'' <small>Schulze & Launert</small> * ''[[Impatiens santisukii]]'' <small>T. Shimizu</small><ref name="Shimizu2000"/> * ''[[Impatiens scabrida]]'' <small>DC.</small> * ''[[Impatiens scapiflora]]'' * ''[[Impatiens sidikalangensis]]'' * ''[[Impatiens singgalangensis]]'' * ''[[Impatiens sirindhorniae]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sivarajanii]]'' * ''[[Impatiens sodenii]]'' <small>Engl. & Warb.</small> * ''[[Impatiens spectabilis]]'' <small>Triboun & Suksathan</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens sulcata]]'' * ''[[Impatiens sumatrana]]'' * ''[[Impatiens taihmushkulni]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens tapanuliensis]]'' * ''[[Impatiens tenella]]'' * ''[[Impatiens textorii]]'' <small>Chhabra 2016</small> * ''[[Impatiens teysmanni]]'' * ''[[Impatiens thomassetii]]'' * ''[[Impatiens tigrina]]'' <small>Suksathan & Triboun</small><ref name="ShimizuetTriboun2009"/> * ''[[Impatiens tinctoria]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Impatiens tribounii]]'' <small>T. Shimizu & P. Suksathan</small><ref name="ShimizuetP2004">{{cite journal|author=Shimizu, T. |author2= P. Suksathan|year= 2004|title= Three new species of the Thai ''Impatiens'' (Balsaminaceae). Part 3|journal=Bulletin of the National Science Museum, Ser. B (Botany)|location= Tokyo |volume= 30|issue=4|pages=165–71}}</ref> * ''[[Impatiens walleriana]]'' * ''[[Impatiens wibkeae]]''<ref name=fischer>{{cite journal |last1=Fischer |first1=E. |last2=Rahelivololona |first2=M. E. |year=2004 |title=A new epiphytic species of ''Impatiens'' (Balsaminaceae) from the Comoro Islands |url=http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |journal=Adansonia |volume=25 |pages=93–95 |access-date=2013-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422202744/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/2140_a04n1a7.pdf |archive-date=2013-04-22 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Impatiens wilsoni]]'' * ''[[Impatiens yinyinkyii]]'' <small>M.M.Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka</small><ref name=mtan/> * ''[[Impatiens zombensis]]'' <small>Baker</small> }} == Наводи == {{Наводи|3}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Воденика]] d0zc2u2sbxix642k4gcz1g211l0lkx3 0 1406515 5649982 2026-10-26T09:36:06Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Воденика]] 5649982 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Воденика]] 1gv1zve1xkgfac0ar8l3y9vobo2cake 1 1406516 5649983 2026-10-26T09:36:25Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649983 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406517 5649988 2026-10-26T09:46:24Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1326281069|List of Impatiens species]]“ 5649988 wikitext text/x-wiki [[Воденика]] ([[науч.]] ''Impaiens'') е голем, широко распространет род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството [[Balsaminaceae]]. {{На|2025|11}} , [[Plants of the World Online]] (POWO) препознава 1.167 видови и 4 хибриди, и тоа:<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2|title=''Impatiens'' Riv. ex L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|accessdate=20 November 2025}}</ref>{{DISPLAYTITLE:List of ''Impatiens'' species}} == Хибриди == == Новоопишани видови == Следните видови се опишани неодамна и сè уште не се наведени на POWO {{На|2025|11|lc=y}} : == Референци == [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 593liohy6bv7efvv1groccr5c80jxvo 5649989 5649988 2026-10-26T09:48:27Z Виолетова 1975 5649989 wikitext text/x-wiki [[Воденика]] ([[науч.]] ''Impaiens'') е голем, широко распространет род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството [[Balsaminaceae]]. {{На|2025|11}} , [[Plants of the World Online]] (POWO) препознава 1.167 видови и 4 хибриди, и тоа:<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2|title=''Impatiens'' Riv. ex L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|accessdate=20 November 2025}}</ref>{{DISPLAYTITLE:List of ''Impatiens'' species}} ==A== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens aadishankarii]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens abbatis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens academiae-moguntiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens acaulis]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens acehensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens achudanandanii]]'' {{small|V.S.A.Kumar, M.G.Govind & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens aconitoides]]'' {{small|Y.M.Shui & W.H.Chen}} *''[[Impatiens acuminata]]'' {{small|Benth. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens adamowskiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens adenioides]]'' {{small|Suksathan & Keerat.}} *''[[Impatiens agastyamalayensis]]'' {{small|(Bhaskar) A.Joe, Bhaskar & M.Sabu}} *''[[Impatiens agumbeana]]'' {{small|Bhaskar & Razi}} *''[[Impatiens ahernii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens akomensis]]'' {{small|S.B.Janssens, Sonké & O.Lachenaud}} *''[[Impatiens alboarenicola]]'' {{small|Y.Fujimoto, Rabarison & Tagane}} *''[[Impatiens albocolumba]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens alboflava]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens albopetala]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens albopurpurea]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens albopustulosa]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens alborosea]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens alborubra]]'' {{small|Hook.f. ex Baker f.}} *''[[Impatiens aliciae]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens allanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens alpicola]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens alveolata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amabilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ambahatrensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens ambanizanensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens amoena]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amphibia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amphorata]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens amplexicaulis]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens ampokafoensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens anaimudica]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens analavelensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens andapensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens andersonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens andohahelae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens andringitrensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens angulata]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens angustiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens anhuiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens anjawensis]]'' {{small|Borah, Kandwal, Chhetri & Gogoi}} *''[[Impatiens ankaizinensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ankaranensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens annamensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens anovensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens antongiliana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens apalophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens apiculata]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens appendiculata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens apsotis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens aquatica]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens aquatilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens arachnoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens arctosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens arguta]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens armeniaca]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens arnottii]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens arriensii]]'' {{small|(Zoll.) T.Shimizu}} *''[[Impatiens arunachalensis]]'' {{small|Hareesh, A.Joe, M.Sabu & Gogoi}} *''[[Impatiens ashihoi]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens asperipes]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens asperipetala]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens assamensis]]'' {{small|Griff.}} *''[[Impatiens assurgens]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens atrolineata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens atrorubra]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens attopeuensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens aureiflora]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens aurella]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Impatiens auricoma]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens auriculata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens austrotanzanica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens austroyunnanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} }} ==B== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens bababudenensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bachii]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens bahanensis]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens bajurensis]]'' {{small|Shinobu Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens bakeri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens bakthangensis]]'' {{small|Chhetri, Sherpa & Gogoi}} *''[[Impatiens balansae]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens balfourii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens balsamina]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens banen]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens bannaensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens baokangensis]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens barbata]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens barberi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens barbulata]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens bardotiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens barnesii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens baroniana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens baronii]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens barthlottii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens batanggadisensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens bathiei]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens beccarii]]'' {{small|Hook.f. ex Dunn}} *''[[Impatiens befiananensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens begoniifolia]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens begonioides]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens beipanjiangensis]]'' {{small|Jian Xu & H.F.Hu}} *''[[Impatiens bellula]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bemarahensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens benitae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens benthamii]]'' {{small|Steenis}} *''[[Impatiens bequaertii]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens betsomangae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens bhaskarii]]'' {{small|J.R.N.Dessai, L.Joseph & Janarth.}} *''[[Impatiens bhimgadensis]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens bicaudata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bicolor]]'' {{small|Royle}} *''[[Impatiens bicornis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens bicornuta]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens bidentata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bijieensis]]'' {{small|X.X.Bai & L.Y.Ren}} *''[[Impatiens biluoxueshanensis]]'' {{small|S.Akiyama & S.K.Wu}} *''[[Impatiens biophytoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bisaccata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens blepharosepala]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens blinii]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens bodenii]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens bodinieri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens boinensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bokorensis]]'' {{small|S.H.Cho & B.Y.Kim}} *''[[Impatiens bolovenensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens bomiensis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.C.Peng}} *''[[Impatiens bonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens brachycentra]]'' {{small|Kar. & Kir.}} *''[[Impatiens bracteata]]'' {{small|Colebr. ex Wall.}} *''[[Impatiens bracteolata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens brahmagiriana]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens brevipes]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens briartii]]'' {{small|De Wild. & T.Durand}} *''[[Impatiens brittoi]]'' {{small|B.Mani & S.Thomas}} *''[[Impatiens buccinalis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens buennemeijeri]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens bullata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bullatisepala]]'' {{small|G.W.Hu, Y.Y.Cong & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens bungeilang]]'' {{small|Mustaqim}} *''[[Impatiens bungeusing]]'' {{small|Mustaqim & Ruchis.}} *''[[Impatiens burtonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bururiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens butu]]'' {{small|Gavin-Smyth}} }} ==C== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens calcicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens calendulina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens callmanderi]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens campanulata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens capensis]]'' {{small|Meerb.}} *''[[Impatiens capillipes]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens cardiophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens carlsoniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens casseabriae]]'' {{small|Y.H.Tan, S.S.Zhou & B.Yang}} *''[[Impatiens catati]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens cathcartii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cavaleriei]]'' {{small|X.X.Bai & R.X.Huang}} *''[[Impatiens cecilii]]'' {{small|N.E.Br.}} *''[[Impatiens celatiflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens celligera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens centralis]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens ceratophora]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens chamchumroonii]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens chanburiensis]]'' {{small|Suksathan & Wongnak}} *''[[Impatiens chandrasekharanii]]'' {{small|Chandrab.}} *''[[Impatiens chapaensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens charanii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens charisma]]'' {{small|Suksathan & Keerat.}} *''[[Impatiens chashanensis]]'' {{small|H.Y.Bi & S.X.Yu}} *''[[Impatiens chekiangensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chenmoui]]'' {{small|Zheng W.Wang, Xiao C.Li & Q.Wang ter}} *''[[Impatiens cheruthoniensis]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens chevalieri]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens chiangdaoensis]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens chikuensis]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens chimiliensis]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens chinensis]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens chishuiensis]]'' {{small|Y.X.Xiong}} *''[[Impatiens chiulungensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chlorosepala]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens chloroxantha]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens choneceras]]'' {{small|Hassk.}} *''[[Impatiens chumphonensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens chungtienensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chunkaoi]]'' {{small|Suksathan & Panitvong}} *''[[Impatiens ciliifolia]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens cinnabarina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens circaeoides]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens cirrhipetala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens citrina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens clavata]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens clavicalcar]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens clavicornu]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens clavicuspis]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens clavigera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens coelotropis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens columbaria]]'' {{small|Bos}} *''[[Impatiens commelinoides]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens comorensis]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens compta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens conaensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens conchibracteata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens concinna]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens confusa]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens congolensis]]'' {{small|G.M.Schulze & R.Wilczek}} *''[[Impatiens corchorifolia]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens cordata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens cornigera]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens cornucopia]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens cornutisepala]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens cothurnoides]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens coursiana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens courtallensis]]'' {{small|Ramas. & Pandur.}} *''[[Impatiens crassicaudex]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens crassisepala]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens crenata]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens crenulata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cribbii]]'' {{small|(Grey-Wilson) Grey-Wilson}} *''[[Impatiens cryptoneura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens curtisii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens curvipes]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cuspidata]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Impatiens cyanantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cyathiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cyclosepala]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens cymbifera]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==D-E== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens daguanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens dairiensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens dalaiensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens dalzellii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens damingensis]]'' {{small|S.X.Yu, Chang Y.Xia & H.P.Deng}} *''[[Impatiens damrongii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens danguyana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens danii]]'' {{small|Sindhu Arya, V.Suresh & V.S.A.Kumar}} *''[[Impatiens darachuensis]]'' {{small|P.Gyeltshen, W.Adamowski & Phuntsho}} *''[[Impatiens daraneeae]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens dasysperma]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens dasyvexilla]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens davidi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens debilis]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens decaryana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens decipiens]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens decurva]]'' {{small|Ruchis. & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens delabathiana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens delectans]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens delicata]]'' {{small|Toppin}} *''[[Impatiens delicatula]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens dempoana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dendricola]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens denisonii]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens densifolia]]'' {{small|(G.M.Schulze & R.Wilczek) Grey-Wilson}} *''[[Impatiens depauperata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens deqinensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens desmantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens devolii]]'' {{small|T.C.Huang}} *''[[Impatiens dewildeana]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens diaphana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dibangensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens dicentra]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens dichroa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dichroocarpa]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens diepenhorstii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens digitata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens dimorphophylla]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens discolor]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens disotis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens distracta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens divaricata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens diversifolia]]'' {{small|Wall. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens doitungensis]]'' {{small|Triboun & Sonsupab}} *''[[Impatiens doiwaoensis]]'' {{small|Suksathan & Wongnak}} *''[[Impatiens dolichoceras]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens dorjeekhandui]]'' {{small|Chowlu, S.S.Dash & Gogoi}} *''[[Impatiens dorstenioides]]'' {{small|(Baker) Warb.}} *''[[Impatiens drepanophora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens druartii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens duclouxii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens eberhardtii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens ecalcarata]]'' {{small|Collett & Hemsl.}} *''[[Impatiens echinosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ecornuta]]'' {{small|Gerry Moore, Zika & Rushworth}} *''[[Impatiens edgeworthii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ekapaksiana]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens elachistocentra]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens elatostemmoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens elegans]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens elephanticeps]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens elianae]]'' {{small|Abrah. & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens elisettae]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens elongata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens elwiraurzulae]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens emiliae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens engleri]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens epilobioides]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens erecticornis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens eriospenna]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ernstii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens erubescens]]'' {{small|Dunn}} *''[[Impatiens eryaleia]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens ethiopica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens etindensis]]'' {{small|Cheek & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens etugei]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens evelinae]]'' {{small|Simonsson}} *''[[Impatiens evrardii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens exiguiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens exilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens extensifolia]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==F-G== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens faberi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens falcifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fanjingshanica]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens fargesii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fasciculata]]'' {{small|Lam.}} *''[[Impatiens fenghwaiana]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens fianarantsoae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens filicaulis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens filicornu]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens finetii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens firmula]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens fischeri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens fissicornis]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens flaccida]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens flammea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens flanaganiae]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Impatiens flava]]'' {{small|Charit.}} *''[[Impatiens flavescens]]'' {{small|Karupp. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens flemingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens floretii]]'' {{small|N.Hallé & A.M.Louis}} *''[[Impatiens floribunda]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens florigera]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens florulenta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fontinalis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens forbesii]]'' {{small|Hook.f. ex Baker f.}} *''[[Impatiens formosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens forrestii]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens foxworthyi]]'' {{small|M.R.Hend.}} *''[[Impatiens fragicolor]]'' {{small|C.Marquand & Airy Shaw}} *''[[Impatiens frithii]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens fruticosa]]'' {{small|Lesch. ex DC.}} *''[[Impatiens fuchsioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens fugongensis]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens fujianensis]]'' {{small|Liang Ma, Xin Y.Chen & S.P.Chen}} *''[[Impatiens fulgens]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens furcata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens furcillata]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Impatiens furfuracea]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens gadellae]]'' {{small|Souvann. & Suksathan}} *''[[Impatiens gagnepainiana]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens galactica]]'' {{small|Eb.Fisch., Raheliv. & Abrah.}} *''[[Impatiens gamblei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gammiei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gardneriana]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens gasterocheila]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gautieri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens geniculata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens geniorum]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens georgei-schatzii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens gesneroidea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens gibbisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens glabrata]]'' {{small|K.M.P.Kumar, Hareesh & Bhaskar}} *''[[Impatiens glandulifera]]'' {{small|Royle}} *''[[Impatiens glandulisepala]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens glaricola]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens glauca]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens gomphophylla]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens gongchengensis]]'' {{small|Z.C.Lu, B.Pan & Yan Liu}} *''[[Impatiens gongolana]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens gongshanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens gordonii]]'' {{small|Horne ex Baker}} *''[[Impatiens gossweileri]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens goughii]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens graciliflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens grandis]]'' {{small|B.Heyne}} *''[[Impatiens grandisepala]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens grandispora]]'' {{small|Nampy & M.Vishnu}} *''[[Impatiens granulifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens grey-wilsonii]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens griersonii]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & M.Suzuki}} *''[[Impatiens guillaumetii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens guiqingensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens guizhouensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} }} ==H-K== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens hainanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens haingosonii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens halongensis]]'' {{small|Kiew & T.H.Nguyên}} *''[[Impatiens hamata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens hambaeksanensis]]'' {{small|B.U.Oh}} *''[[Impatiens hancockii]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Impatiens harae]]'' {{small|H.Ohba & S.Akiyama}} *''[[Impatiens haridasanii]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens harmandii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hartnolliae]]'' {{small|Hook.f. ex Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens hawkeri]]'' {{small|W.Bull}} *''[[Impatiens hedbergiae]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens helferi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens henanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens hendrikii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens hengduanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens henryi]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens henslowiana]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens herbicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens herzogii]]'' {{small|K.Schum.}} *''[[Impatiens heterosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hians]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hildebrandtii]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens hirsuta]]'' {{small|(Blume) Steud.}} *''[[Impatiens hirta]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens hobsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hochstetteri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens hoehnelii]]'' {{small|T.C.E.Fr.}} *''[[Impatiens holocentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens hongkongensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens hongsonensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens hookeriana]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens horizontalis]]'' {{small|Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka}} *''[[Impatiens huangyanensis]]'' {{small|X.F.Jin & B.Y.Ding}} *''[[Impatiens humbertii]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens humblotiana]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens humifusa]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens humilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hunanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens hydrogetonoides]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens hypophylla]]'' {{small|Makino}} *''[[Impatiens idukkiana]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens idumishmiensis]]'' {{small|Gogoi, W.Adamowski, Borah & Chhetri}} *''[[Impatiens imbecilla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens imbricata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens inaperta]]'' {{small|(H.Perrier) H.Perrier}} *''[[Impatiens inayatii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens inconspicua]]'' {{small|Benth. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens infirma]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens infundibularis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens insignis]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens ioides]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens irangiensis]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens irvingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens issembei]]'' {{small|S.B.Janssens, Stévart & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens iteberoensis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens ivohibensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens jacobdevlasii]]'' {{small|Herath, C.Bandara & Gopallawa}} *''[[Impatiens jaeschkei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens jangjeonensis]]'' {{small|B.U.Oh}} *''[[Impatiens janthina]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens javensis]]'' {{small|(Blume) Steud.}} *''[[Impatiens jenjittikuliae]]'' {{small|Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens jerdoniae]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens jiewhoei]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens jinggangensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens jinpingensis]]'' {{small|Y.M.Shui & G.F.Li}} *''[[Impatiens jiulongshanica]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens joachimii]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens johnii]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens johnsiana]]'' {{small|Ratheesh, Sunil & Anil Kumar}} *''[[Impatiens josephia]]'' {{small|Sinj.Thomas, B.Mani & Britto}} *''[[Impatiens junghuhnii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens jurpia]]'' {{small|Buch.-Ham.}} *''[[Impatiens justicioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens kachinensis]]'' {{small|Hook.f. ex Toppin}} *''[[Impatiens kagamei]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens kamerunensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens kamrupana]]'' {{small|Gogoi, J.Sarma & Borah}} *''[[Impatiens kanburiensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens kanchigandhiana]]'' {{small|Rasingam, Karthig. & Gogoi}} *''[[Impatiens karenensis]]'' {{small|Paing & Ruchis.}} *''[[Impatiens karuppusamyi]]'' {{small|P.S.S.Rich. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens kathmanduensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens katjae]]'' {{small|Nob.Tanaka & J.J.Verm.}} *''[[Impatiens kaweesakii]]'' {{small|Suksathan}} *''[[Impatiens kawttyana]]'' {{small|Chhabra & Ramneek}} *''[[Impatiens keilii]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens kentrodonta]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens keralensis]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens kerinciensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens kerriae]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens kharensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & Wakab.}} *''[[Impatiens khasiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens kilimanjari]]'' {{small|Oliv.}} *''[[Impatiens kinabaluensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens kingdon-wardii]]'' {{small|Nob.Tanaka & T.Sugaw.}} *''[[Impatiens kingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens kivuensis]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens kleiniformis]]'' {{small|Sedgw.}} *''[[Impatiens klemmeana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens klossii]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens kodachadriensis]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens kotebettii]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens kraftii]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens kuepferi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens kulamavuensis]]'' {{small|A.G.Pandurangan & V.J.Nair}} *''[[Impatiens kunyitensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens kurichiarmalayana]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens kwengeensis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} }} ==L== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens labordei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lacei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lachnosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens lacinulifera]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens laevigata]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lampungensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lancisepala]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens lanessanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens langbianensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens langeana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lantziana]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens laojunshanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens laotica]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens larsenii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens lasiophyton]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens latebracteata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lateristachys]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens laticornis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens latiflora]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens latifolia]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens latipetala]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens laumonieri]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens laurentii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lawii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lawsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens laxiflora]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens lecomtei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leedalii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lemannii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lemeei]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens lemuriana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lenta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lepida]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptocaulon]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptoceras]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens leptopoda]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens leptura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leschenaultii]]'' {{small|(DC.) Wall.}} *''[[Impatiens letestuana]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens letouzeyi]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens leucantha]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens leveillei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens levingei]]'' {{small|Gamble ex Hook.f.}} *''[[Impatiens lhunzeensis]]'' {{small|J.Tian, G.W.Hu & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens liangshanensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens liboensis]]'' {{small|K.M.Liu & R.P.Kuang}} *''[[Impatiens ligulata]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens lilacina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens limnophila]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens linearifolia]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens linearis]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens linearisepala]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens linghziensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens linocentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens liupanshuiensis]]'' {{small|X.X.Bai & T.H.Yuan}} *''[[Impatiens lixianensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens lizipingensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens lobbiana]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens lobulifera]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens loheri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lohitensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens loki-schmidtiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lokohensis]]'' {{small|Humbert & H.Perrier}} *''[[Impatiens longecauda]]'' {{small|Harsh Singh & Aashish Kumar}} *''[[Impatiens longepedunculata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens longialata]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens longicalcarata]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens longicornuta]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens longiloba]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens longipes]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens longirostris]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens longlinensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens longyangensis]]'' {{small|Y.Y.Cong, G.W.Hu & S.Peng}} *''[[Impatiens lotteri]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens loulanensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens luchunensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens lucorum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ludewigii]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens lugubris]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens luisae-echterae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lukwangulensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lushiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens luteola]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens luteoviridis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens lutzii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lutzmanniae]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens lyallii]]'' {{small|Baker}} }} ==M== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens maackii]]'' {{small|Hook. ex Kom.}} *''[[Impatiens mackeyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrantha]]'' {{small|S.X.Yu & Ying Qin}} *''[[Impatiens macrocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrophylla]]'' {{small|Gardner ex Hook.}} *''[[Impatiens macroptera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrovexilla]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens maculata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens maculifera]]'' {{small|S.X.Yu & Chang Y.Xia}} *''[[Impatiens madagascariensis]]'' {{small|(G.Don) Wight & Arn.}} *''[[Impatiens madapurae]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens maevae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens maguanensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens mahalevonensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mahengeensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens mairei]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens majumdarii]]'' {{small|Ghara & Ghora}} *''[[Impatiens majungensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens malcomberi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens malipoensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens mamasensis]]'' {{small|Utami & Wiriad.}} *''[[Impatiens mamyi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens manaharensis]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens mananteninae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mandrakae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mandrarensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens manillensis]]'' {{small|Walp.}} *''[[Impatiens mankulamensis]]'' {{small|K.M.P.Kumar, R.Jagad. & Nagaraj}} *''[[Impatiens mannii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens manongarivensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens manteroana]]'' {{small|Exell}} *''[[Impatiens margaritifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens marianae]]'' {{small|Van Geert}} *''[[Impatiens marivorahonensis]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens marojejyensis]]'' {{small|Humbert & H.Perrier}} *''[[Impatiens marronina]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens martini]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens masisiensis]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens masoalensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens masonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens matthewiana]]'' {{small|Ramas. & Pandur.}} *''[[Impatiens max-huberi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mayae-valeriae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mazumbaiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens medogensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens meeboldii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens meeuseiana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens megacalyx]]'' {{small|Y.H.Tan & H.B.Ding}} *''[[Impatiens megamalayana]]'' {{small|Ramas.}} *''[[Impatiens membranifolia]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens mendoncae]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens menghuochengensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens meruensis]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens messmerae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens messumbaensis]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens mexicana]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Impatiens meyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens microcentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens microceras]]'' {{small|Backer}} *''[[Impatiens micromeris]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens micropsitta]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens microstachys]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mildbraedii]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens minae]]'' {{small|Ratheesh, Anil Kumar & Sivad.}} *''[[Impatiens mindiae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens miniata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens minimisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens minnamparaensis]]'' {{small|Sindhu Arya, Ambika, Alen Alex, V.Suresh, Sojan & V.S.A.Kuma}} *''[[Impatiens minor]]'' {{small|(DC.) Bennet}} *''[[Impatiens mirabilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens modesta]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens mogangensis]]'' {{small|Y.M.Shui & W.H.Chen}} *''[[Impatiens mohana]]'' {{small|Ratheesh, Sujana & Anil Kumar}} *''[[Impatiens mokimi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mooreana]]'' {{small|Schltr.}} *''[[Impatiens morsei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens msisimwanensis]]'' {{small|S.B.Janssens & E.B.Knox}} *''[[Impatiens muelleri]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens muliensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens mullaingiriensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens multiramea]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens munnarensis]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens munroi]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens munronii]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens muscicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens mussotii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens musyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mysorensis]]'' {{small|Roth}} }} ==N-O== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens nagorum]]'' {{small|Gogoi, Moaakum & S.Dey}} *''[[Impatiens nakhonsiensis]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens nalampoonii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens namchabarwensis]]'' {{small|R.J.Morgan, Y.M.Yuan & X.J.Ge}} *''[[Impatiens namkatensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens nana]]'' {{small|Engl. & Warb.}} *''[[Impatiens nanatonanensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nanensis]]'' {{small|Suksathan & Srisanga}} *''[[Impatiens nanlingensis]]'' {{small|A.Q.Dong & F.W.Xing}} *''[[Impatiens napoensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens nasuta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens navicula]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens ndovu]]'' {{small|Gavin-Smyth}} *''[[Impatiens neglecta]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens neo-orchioides]]'' {{small|V.Ravich., Murug., B.Karthik, Tharani & Premk.}} *''[[Impatiens neobarnesii]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens neomodesta]]'' {{small|Hareesh, K.M.P.Kumar & V.B.Sreek.}} *''[[Impatiens neomunronii]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens neouncinata]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens nguruensis]]'' {{small|Pócs}} *''[[Impatiens niamniamensis]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens nicolliae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nicolsoniana]]'' {{small|Gogoi & Arisdason}} *''[[Impatiens nidholapathra]]'' {{small|M.Vishnu & Nampy}} *''[[Impatiens nidus-apis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nigeriensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens nigrescens]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens nilalohitae]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens nilgirica]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens nimspurjae]]'' {{small|Raskoti}} *''[[Impatiens nivea]]'' {{small|Schltr.}} *''[[Impatiens nobilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens noei]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens noli-tangere]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens nomenyae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nosymangabensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens notolopha]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens nubigena]]'' {{small|W.W.Sm.}} *''[[Impatiens nurae]]'' {{small|Souvann. & Suksathan}} *''[[Impatiens nuristanica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens nusbaumeri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nushanensis]]'' {{small|Zi Wang, P.P.Wu & S.X.Yu}} *''[[Impatiens nyimana]]'' {{small|C.Marquand & Airy Shaw}} *''[[Impatiens nyungwensis]]'' {{small|Eb.Fisch., J.-B.Dhetchuvi & Ntaganda}} *''[[Impatiens nzabiana]]'' {{small|S.B.Janssens & Dessein}} *''[[Impatiens nzoana]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Impatiens obcordifolia]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens obesa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens oblongata]]'' {{small|Ruchis. & Niet}} *''[[Impatiens oblongipetala]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens obscura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens occultans]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens odontopetala]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens odontophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens odontosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ohwadae]]'' {{small|Mikio Watan. & Seriz.}} *''[[Impatiens oligoneura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens omeiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens omissa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens oncidioides]]'' {{small|Ridl. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens oniveensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens opinata]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens oppositifolia]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens orchioides]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens oreocallis]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens oreophila]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens otto-eleonorae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens oumina]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens oxyanthera]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==P== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens pachycaulon]]'' {{small|M.F.Newman}} *''[[Impatiens pahalgamensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pallida]]'' {{small|Nutt.}} *''[[Impatiens pallide-rosea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens pallidiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pallidissima]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens palpebrata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens paludicola]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens paludosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pandata]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens panduranganii]]'' {{small|K.M.P.Kumar, R.Jagad. & G.Prasad}} *''[[Impatiens pandurata]]'' {{small|Y.H.Tan & S.X.Yu}} *''[[Impatiens paradoxa]]'' {{small|C.S.Zhu & H.W.Yang}} *''[[Impatiens paramjitiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens paranyi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens parasitica]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens parishii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens parkinsonii]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens parviflora]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens parvifolia]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens parvigaleata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens parvisepala]]'' {{small|S.X.Yu & Y.T.Hou}} *''[[Impatiens pasighatensis]]'' {{small|D.Borah, R.Kr.Singh & Taram}} *''[[Impatiens pathakiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens patula]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens paucidentata]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens paucisemina]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens peguana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pellucidinervia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens peltata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pendula]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens peperomioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens percordata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens percrenata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens perezii]]'' {{small|Teijsm. ex Miq.}} *''[[Impatiens perfecunda]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens periyarensis]]'' {{small|B.Mani, Sinj.Thomas & Britto}} *''[[Impatiens perrieri]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens phahompokensis]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens phasiana]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens phayaoensis]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens phengklaii]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens phoenicea]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens phonsenae]]'' {{small|Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens phuluangensis]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens pianmaensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens pierlotii]]'' {{small|R.Wilczek}} *''[[Impatiens pilosissima]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens pilosivittata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pinetorum]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens pinganoensis]]'' {{small|Abrah., S.B.Janssens, Xixima, Ditsch & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens pingxiangensis]]'' {{small|H.Y.Bi & S.X.Yu}} *''[[Impatiens piufanensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens platyadena]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens platyceras]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens platychlaena]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens platypetala]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens platysepala]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens plicatisepala]]'' {{small|C.Y.Zou, Yan Liu & S.X.Yu}} *''[[Impatiens poculifer]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens podocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens poilanei]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens polhillii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens polyactina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens polyantha]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens polyceras]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens polyneura]]'' {{small|K.M.Liu}} *''[[Impatiens polyphylla]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens polysciadia]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens poomae]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens porrecta]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens potaninii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens pradhanii]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Impatiens prainii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens prasiniflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens preussii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens principis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pritzelii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens procumbens]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens prostrata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens protracta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pseudoacaulis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens pseudocitrina]]'' {{small|Hareesh, M.Sabu & Gogoi}} *''[[Impatiens pseudohamata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudokingii]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens pseudolaevigata]]'' {{small|Gogoi, B.B.T.Tham & Lidén}} *''[[Impatiens pseudolongipes]]'' {{small|Gogoi, Sherpa & Borah}} *''[[Impatiens pseudomacroptera]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudoperezii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudoviola]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens pseudozombensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens psittacina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens psittacula]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens psychadelphoides]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens pterocaulis]]'' {{small|S.X.Yu & L.R.Zhang}} *''[[Impatiens pterosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens puberula]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens pudica]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pulcherrima]]'' {{small|Dalzell}} *''[[Impatiens pulchra]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens punaensis]]'' {{small|Wiriad. & Utami}} *''[[Impatiens purpurea]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens purpureifolia]]'' {{small|S.H.Huang & Y.M.Shui}} *''[[Impatiens purpureocoerulea]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens purpureolucida]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens purpureoscorpioides]]'' {{small|Triboun, Tanutong & Ruchis.}} *''[[Impatiens purpureoviolacea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens purroi]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens putii]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens pygmaea]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pyrorhiza]]'' {{small|Lidén & Bharali}} *''[[Impatiens pyrrhotricha]]'' {{small|Miq.}} }} ==Q-R== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens qingchengshanica]]'' {{small|Y.M.Yuan, Y.Song & X.J.Ge}} *''[[Impatiens quadriloba]]'' {{small|K.M.Liu & Y.L.Xiang}} *''[[Impatiens quadrisepala]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens quintadecimacopii]]'' {{small|G.W.Hu & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens quisqualis]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens racemosa]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens racemulosa]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens radiata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens radicans]]'' {{small|Zoll. & Moritzi}} *''[[Impatiens rajibgogoii]]'' {{small|Sherpa, M.Khanal & M.Chettri}} *''[[Impatiens rakotomalazana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raktakesara]]'' {{small|M.Vishnu & Nampy}} *''[[Impatiens ramenensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ramosa]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens ramosi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rangoonensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ranomafanae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens rapanarivoi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raphidothrix]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rapiformis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.X.Song}} *''[[Impatiens rara]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens razanatsoa-charlei]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raziana]]'' {{small|Bhaskar & Razi}} *''[[Impatiens rectangula]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens rectirostrata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens recurvicornis]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens recurvinervia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens reidii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens renae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens repens]]'' {{small|Moon ex Wight}} *''[[Impatiens rhinoceros]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ridleyi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rivularis]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens rivulicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rizaliana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens robusta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rosea]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens rostellata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens rostrata]]'' {{small|Souvann. & Lanors.}} *''[[Impatiens rosulata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens rothii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rubricaulis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens rubricolor]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens rubriflora]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens rubromaculata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rudicaulis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens rufescens]]'' {{small|Benth. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens rugata]]'' {{small|S.H.Huang & Y.M.Shui}} *''[[Impatiens rugosipetala]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens ruiliensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens runssorensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rupestris]]'' {{small|K.M.Liu & X.Z.Cai}} *''[[Impatiens rupicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rutenbergii]]'' {{small|O.Hoffm.}} *''[[Impatiens ruthiae]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} }} ==S== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens sacculata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens sacculifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens sahyadrica]]'' {{small|V.B.Sreek., Hareesh, Dantas & Sujanapal}} *''[[Impatiens sakeriana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens salaengensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens saliensis]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens salifii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens salimii]]'' {{small|K.M.P.Kumar & Reshma}} *''[[Impatiens salpinx]]'' {{small|G.M.Schulze & Launert}} *''[[Impatiens salwinensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens sambiranensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens santisukii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens saolana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sarawakensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens sarissiformis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens sashinborthakurii]]'' {{small|Gogoi, Sherpa & Murug.}} *''[[Impatiens sasidharanii]]'' {{small|K.M.P.Kumar, Omalsree, Hareesh & V.B.Sreek.}} *''[[Impatiens saulierea]]'' {{small|B.Mani, S.Thomas & Britto}} *''[[Impatiens saxicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens scabrida]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens scabriuscula]]'' {{small|B.Heyne ex Wall.}} *''[[Impatiens scapiflora]]'' {{small|B.Heyne ex Wall.}} *''[[Impatiens scenarioi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens schlechteri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens scitula]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens scortechinii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens scripta]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens scutisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens semounensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens serpens]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens serrata]]'' {{small|Benth.}} *''[[Impatiens serratifolia]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens serusiauxii]]'' {{small|Eb.Fisch., Raheliv. & Killmann}} *''[[Impatiens shailajae]]'' {{small|Sindhu Arya & V.S.A.Kumar}} *''[[Impatiens shangjiangensis]]'' {{small|Y.Y.Cong & J.Z.Gu}} *''[[Impatiens shaolinchiana]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Impatiens shenglaniae]]'' {{small|Q.L.Gan & Xin W.Li}} *''[[Impatiens shennongensis]]'' {{small|Qiang Wang & H.P.Deng}} *''[[Impatiens shevaroyensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens shimianensis]]'' {{small|G.C.Zhang & L.B.Zhang}} *''[[Impatiens shimizuana]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens shirensis]]'' {{small|Baker f.}} *''[[Impatiens shiyomiensis]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens sholayarensis]]'' {{small|M.Kumar & Sequiera}} *''[[Impatiens siamensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens siangensis]]'' {{small|Gogoi}} *''[[Impatiens siculifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens sidiformis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sidikalangensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sigmoidea]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens sikaiensis]]'' {{small|Q.Luo & Ying Yuan}} *''[[Impatiens silvestrii]]'' {{small|Pamp.}} *''[[Impatiens silviana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens simbiniensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens singgalangensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sinlumiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sirindhorniae]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens smetsiana]]'' {{small|S.B.Janssens, Taedoumg & Dessein}} *''[[Impatiens smitinandii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens sodenii]]'' {{small|Engl. & Warb.}} *''[[Impatiens sorikensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens soulieana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens spathulata]]'' {{small|Y.X.Xiong}} *''[[Impatiens spathulifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens spectabilis]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens spiralis]]'' {{small|Y.Y.Cong, Gui L.Zhang & Y.Ming Zheng}} *''[[Impatiens spireana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens spirifera]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens spissiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens squiresii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens steenisii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens stefaniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens stenantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens stenosepala]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens sterilis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.X.Song}} *''[[Impatiens stocksii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens stoliczkae]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens stolonifera]]'' {{small|Robi & Manudev}} *''[[Impatiens stricta]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens stuhlmannii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens subabortiva]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens subaequalis]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens subcordata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens subecalcarata]]'' {{small|(Hand.-Mazz.) Y.L.Chen}} *''[[Impatiens subfalcata]]'' {{small|Soulad. & Tagane}} *''[[Impatiens subrubriflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens substerilis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens substipulata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens suichangensis]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens suijiangensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens suksathanii]]'' {{small|Ruchis. & Triboun}} *''[[Impatiens sulcata]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens sunii]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens superglabra]]'' {{small|(Grey-Wilson) Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens susan-nathansoniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sutchuenensis]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens sylvicola]]'' {{small|Burtt Davy & Greenway}} }} ==T== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens tafononensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens taihmushkulni]]'' {{small|Chhabra & Ramneek}} *''[[Impatiens taishunensis]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.L.Xu}} *''[[Impatiens tajoensis]]'' {{small|U.L.Tiwari}} *''[[Impatiens talakmauensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens talbotii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tangachee]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens tanintharyiensis]]'' {{small|Ruchis., Suksathan & Saw-Lwin}} *''[[Impatiens tanyae]]'' {{small|R.Kr.Singh, Arigela & Kabeer}} *''[[Impatiens tapanuliensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens taprobanica]]'' {{small|Hiern}} *''[[Impatiens tatoensis]]'' {{small|Gogoi & W.Adamowski}} *''[[Impatiens tavoyana]]'' {{small|Benth. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens tayemonii]]'' {{small|Hayata}} *''[[Impatiens teitensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens tenella]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens teneriflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tenerrima]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tenuibracteata]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens textorii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens thamnoidea]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens theuerkaufiana]]'' {{small|Ratheesh & Sivad.}} *''[[Impatiens thiochroa]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens thomensis]]'' {{small|Exell}} *''[[Impatiens thomsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens thunbergioides]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens thwaitesii]]'' {{small|Hook.f. ex Grey-Wilson}} *''[[Impatiens tianlinensis]]'' {{small|S.X.Yu & L.J.Zhang}} *''[[Impatiens tienchuanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tienmushanica]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tigrina]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens tinctoria]]'' {{small|A.Rich.}} *''[[Impatiens tingens]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens tipusensis]]'' {{small|M.R.Hend.}} *''[[Impatiens tirbinensis]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens tirunelvelliensis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens tomentella]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tomentosa]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens toppinii]]'' {{small|Dunn}} *''[[Impatiens torenioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tortisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens torulosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens touranensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens toxophora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens translucida]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens travancorica]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens triandra]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tribounii]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens tribuana]]'' {{small|Utami & Nurainas}} *''[[Impatiens tricarinata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tricaudata]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens trichocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trichoceras]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens trichopoda]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trichosepala]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens trichosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tricolor]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens tricornis]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens trigonosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trilobata]]'' {{small|Colebr.}} *''[[Impatiens tripetala]]'' {{small|Roxb. ex DC.}} *''[[Impatiens tropaeolifolia]]'' {{small|Griff. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens truncata]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens truncicola]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tsangshanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tsararavina]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens tsaratananae]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tsingycola]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens tuberculata]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens tuberifera]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens tuberosa]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tubulosa]]'' {{small|F.B.Forbes & Hemsl.}} *''[[Impatiens tujuhensis]]'' {{small|Utami & T.Shimizu}} *''[[Impatiens turrialbana]]'' {{small|Donn.Sm.}} *''[[Impatiens tweedieae]]'' {{small|E.A.Bruce}} }} ==U-Z== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens ukagurensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens uliginosa]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens ulugurensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens umbellata]]'' {{small|B.Heyne}} *''[[Impatiens uncata]]'' {{small|Y.Y.Cong & J.J.Zhou}} *''[[Impatiens uncinata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens uncipetala]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens undulata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens unguiculata]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens uniflora]]'' {{small|Hayata}} *''[[Impatiens uralensis]]'' {{small|A.K.Skvortsov}} *''[[Impatiens urticifolia]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens urticoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens usambarensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens uzungwaensis]]'' {{small|Grey-Wilson & Frim.-Møll.}} *''[[Impatiens vaiyapurii]]'' {{small|Karupp. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens vaniotiana]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens vaughanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vebrowniae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens veerapazhasii]]'' {{small|Ratheesh, Sujanapal & Meera}} *''[[Impatiens velaxata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vellela]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens venusta]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens verecunda]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens verrucifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens versicolor]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens verticillata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens vesiculifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens vexillaria]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vidalii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vidyae]]'' {{small|R.C.Srivast.}} *''[[Impatiens viguieri]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens vilersii]]'' {{small|Costantin & Poiss.}} *''[[Impatiens vinosa]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens violacea]]'' {{small|M.Kumar & Sequiera}} *''[[Impatiens violaceoalba]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens violascens]]'' {{small|B.U.Oh & Y.Y.Kim}} *''[[Impatiens violiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens violoides]]'' {{small|Edgew. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens viridiflora]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens viscida]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens viscosa]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens vitellina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens vittata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens volatianae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens volkensii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens waldheimiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens walkeri]]'' {{small|Hook. ex Arn.}} *''[[Impatiens walleriana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wallichii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens walongensis]]'' {{small|Hareesh, M.Sabu & Borah}} *''[[Impatiens warburgiana]]'' {{small|G.M.Schulze & R.Wilczek}} *''[[Impatiens wattii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wawuensis]]'' {{small|Bo Ding & S.X.Yu}} *''[[Impatiens weihsiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens wibkeae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens wightiana]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens wilksiana]]'' {{small|Stévart, S.B.Janssens & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens williamsii]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Impatiens wilsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens winkleri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wirabraja]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens wohlhauseri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens wolfgangii]]'' {{small|J.Lali & Bhaskar}} *''[[Impatiens wongnakii]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens wuchengyihii]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens wuerstenii]]'' {{small|S.B.Janssens & Dessein}} *''[[Impatiens wutaishanensis]]'' {{small|R.L.Liao & Lei Cai}} *''[[Impatiens wuyiensis]]'' {{small|J.S.Wang, Y.F.Lu & X.F.Jin}} *''[[Impatiens wuyuanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens wynadensis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens xanthina]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens xanthinoides]]'' {{small|G.W.Hu}} *''[[Impatiens xanthocephala]]'' {{small|W.W.Sm.}} *''[[Impatiens yangshanensis]]'' {{small|A.Q.Dong & F.W.Xing}} *''[[Impatiens yaojiapingensis]]'' {{small|Y.Y.Cong, G.W.Hu & T.Hu}} *''[[Impatiens yaoshanensis]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens yercaudensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens yilingiana]]'' {{small|X.F.Jin, Shu Z.Yang & L.Qian}} *''[[Impatiens yingjiangensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens yingjingensis]]'' {{small|Xin Q.Song, B.N.Song & Biao Yang}} *''[[Impatiens yinyinkyii]]'' {{small|Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka}} *''[[Impatiens yongshanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens yunlingensis]]'' {{small|S.X.Yu, Chang Y.Xia & J.H.Yu}} *''[[Impatiens yunnanensis]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens zhaojueensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens zhuxiensis]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens zironiana]]'' {{small|Gogoi, Hareesh & W.Adamowski}} *''[[Impatiens zixishanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens zombensis]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens zygosepala]]'' {{small|Hook.f.}} }} == Хибриди == {{columns-list|colwidth=28em| *''[[Impatiens x kaskazinii]]'' {{small|Grimshaw & Grey-Wilson}} *''[[Impatiens x lateritia]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens x pacifica]]'' {{small|Zika}} *''[[Impatiens x troupinii]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} }} == Новоопишани видови == Следните видови се опишани неодамна: *''[[Impatiens rajibiana]]'' {{small|K. Chowlu, A. Shenoy & S. Borah}}<ref>{{cite journal |last1=Chowlu |first1=K. |last2=Shenoy |first2=A. |last3=Ray |first3=A. |last4=Kabeer |first4=A.A. |last5=Borah |first5=S. |title=''Impatiens rajibiana'' (Balsaminaceae): A new species from Arunachal Pradesh, India |journal=Nelumbo |date=2025 |pages=10–16 |doi=10.20324/nelumbo/v67/2025/173506|doi-access=free }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 5gr2xh3i161dt0m62ntsntpwtd5eufp 5649990 5649989 2026-10-26T09:48:56Z Виолетова 1975 5649990 wikitext text/x-wiki [[Воденика]] ([[науч.]] ''Impaiens'') е голем, широко распространет род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството [[Balsaminaceae]]. До ноември 2025 година, [[Plants of the World Online]] (POWO) препознава 1.167 видови и 4 хибриди, и тоа:<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325983-2|title=''Impatiens'' Riv. ex L.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|accessdate=20 November 2025}}</ref>{{DISPLAYTITLE:List of ''Impatiens'' species}} ==A== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens aadishankarii]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens abbatis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens academiae-moguntiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens acaulis]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens acehensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens achudanandanii]]'' {{small|V.S.A.Kumar, M.G.Govind & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens aconitoides]]'' {{small|Y.M.Shui & W.H.Chen}} *''[[Impatiens acuminata]]'' {{small|Benth. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens adamowskiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens adenioides]]'' {{small|Suksathan & Keerat.}} *''[[Impatiens agastyamalayensis]]'' {{small|(Bhaskar) A.Joe, Bhaskar & M.Sabu}} *''[[Impatiens agumbeana]]'' {{small|Bhaskar & Razi}} *''[[Impatiens ahernii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens akomensis]]'' {{small|S.B.Janssens, Sonké & O.Lachenaud}} *''[[Impatiens alboarenicola]]'' {{small|Y.Fujimoto, Rabarison & Tagane}} *''[[Impatiens albocolumba]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens alboflava]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens albopetala]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens albopurpurea]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens albopustulosa]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens alborosea]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens alborubra]]'' {{small|Hook.f. ex Baker f.}} *''[[Impatiens aliciae]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens allanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens alpicola]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens alveolata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amabilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ambahatrensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens ambanizanensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens amoena]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amphibia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens amphorata]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens amplexicaulis]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens ampokafoensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens anaimudica]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens analavelensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens andapensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens andersonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens andohahelae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens andringitrensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens angulata]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens angustiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens anhuiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens anjawensis]]'' {{small|Borah, Kandwal, Chhetri & Gogoi}} *''[[Impatiens ankaizinensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ankaranensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens annamensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens anovensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens antongiliana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens apalophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens apiculata]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens appendiculata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens apsotis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens aquatica]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens aquatilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens arachnoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens arctosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens arguta]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens armeniaca]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens arnottii]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens arriensii]]'' {{small|(Zoll.) T.Shimizu}} *''[[Impatiens arunachalensis]]'' {{small|Hareesh, A.Joe, M.Sabu & Gogoi}} *''[[Impatiens ashihoi]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens asperipes]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens asperipetala]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens assamensis]]'' {{small|Griff.}} *''[[Impatiens assurgens]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens atrolineata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens atrorubra]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens attopeuensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens aureiflora]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens aurella]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Impatiens auricoma]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens auriculata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens austrotanzanica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens austroyunnanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} }} ==B== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens bababudenensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bachii]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens bahanensis]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens bajurensis]]'' {{small|Shinobu Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens bakeri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens bakthangensis]]'' {{small|Chhetri, Sherpa & Gogoi}} *''[[Impatiens balansae]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens balfourii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens balsamina]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens banen]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens bannaensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens baokangensis]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens barbata]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens barberi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens barbulata]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens bardotiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens barnesii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens baroniana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens baronii]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens barthlottii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens batanggadisensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens bathiei]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens beccarii]]'' {{small|Hook.f. ex Dunn}} *''[[Impatiens befiananensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens begoniifolia]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens begonioides]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens beipanjiangensis]]'' {{small|Jian Xu & H.F.Hu}} *''[[Impatiens bellula]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bemarahensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens benitae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens benthamii]]'' {{small|Steenis}} *''[[Impatiens bequaertii]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens betsomangae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens bhaskarii]]'' {{small|J.R.N.Dessai, L.Joseph & Janarth.}} *''[[Impatiens bhimgadensis]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens bicaudata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bicolor]]'' {{small|Royle}} *''[[Impatiens bicornis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens bicornuta]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens bidentata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bijieensis]]'' {{small|X.X.Bai & L.Y.Ren}} *''[[Impatiens biluoxueshanensis]]'' {{small|S.Akiyama & S.K.Wu}} *''[[Impatiens biophytoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bisaccata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens blepharosepala]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens blinii]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens bodenii]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens bodinieri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens boinensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bokorensis]]'' {{small|S.H.Cho & B.Y.Kim}} *''[[Impatiens bolovenensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens bomiensis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.C.Peng}} *''[[Impatiens bonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens brachycentra]]'' {{small|Kar. & Kir.}} *''[[Impatiens bracteata]]'' {{small|Colebr. ex Wall.}} *''[[Impatiens bracteolata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens brahmagiriana]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens brevipes]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens briartii]]'' {{small|De Wild. & T.Durand}} *''[[Impatiens brittoi]]'' {{small|B.Mani & S.Thomas}} *''[[Impatiens buccinalis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens buennemeijeri]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens bullata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens bullatisepala]]'' {{small|G.W.Hu, Y.Y.Cong & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens bungeilang]]'' {{small|Mustaqim}} *''[[Impatiens bungeusing]]'' {{small|Mustaqim & Ruchis.}} *''[[Impatiens burtonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens bururiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens butu]]'' {{small|Gavin-Smyth}} }} ==C== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens calcicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens calendulina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens callmanderi]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens campanulata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens capensis]]'' {{small|Meerb.}} *''[[Impatiens capillipes]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens cardiophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens carlsoniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens casseabriae]]'' {{small|Y.H.Tan, S.S.Zhou & B.Yang}} *''[[Impatiens catati]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens cathcartii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cavaleriei]]'' {{small|X.X.Bai & R.X.Huang}} *''[[Impatiens cecilii]]'' {{small|N.E.Br.}} *''[[Impatiens celatiflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens celligera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens centralis]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens ceratophora]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens chamchumroonii]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens chanburiensis]]'' {{small|Suksathan & Wongnak}} *''[[Impatiens chandrasekharanii]]'' {{small|Chandrab.}} *''[[Impatiens chapaensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens charanii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens charisma]]'' {{small|Suksathan & Keerat.}} *''[[Impatiens chashanensis]]'' {{small|H.Y.Bi & S.X.Yu}} *''[[Impatiens chekiangensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chenmoui]]'' {{small|Zheng W.Wang, Xiao C.Li & Q.Wang ter}} *''[[Impatiens cheruthoniensis]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens chevalieri]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens chiangdaoensis]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens chikuensis]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens chimiliensis]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens chinensis]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens chishuiensis]]'' {{small|Y.X.Xiong}} *''[[Impatiens chiulungensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chlorosepala]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens chloroxantha]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens choneceras]]'' {{small|Hassk.}} *''[[Impatiens chumphonensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens chungtienensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens chunkaoi]]'' {{small|Suksathan & Panitvong}} *''[[Impatiens ciliifolia]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens cinnabarina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens circaeoides]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens cirrhipetala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens citrina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens clavata]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens clavicalcar]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens clavicornu]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens clavicuspis]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens clavigera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens coelotropis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens columbaria]]'' {{small|Bos}} *''[[Impatiens commelinoides]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens comorensis]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens compta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens conaensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens conchibracteata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens concinna]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens confusa]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens congolensis]]'' {{small|G.M.Schulze & R.Wilczek}} *''[[Impatiens corchorifolia]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens cordata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens cornigera]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens cornucopia]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens cornutisepala]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens cothurnoides]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens coursiana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens courtallensis]]'' {{small|Ramas. & Pandur.}} *''[[Impatiens crassicaudex]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens crassisepala]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens crenata]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens crenulata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cribbii]]'' {{small|(Grey-Wilson) Grey-Wilson}} *''[[Impatiens cryptoneura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens curtisii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens curvipes]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cuspidata]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Impatiens cyanantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cyathiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens cyclosepala]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens cymbifera]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==D-E== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens daguanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens dairiensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens dalaiensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens dalzellii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens damingensis]]'' {{small|S.X.Yu, Chang Y.Xia & H.P.Deng}} *''[[Impatiens damrongii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens danguyana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens danii]]'' {{small|Sindhu Arya, V.Suresh & V.S.A.Kumar}} *''[[Impatiens darachuensis]]'' {{small|P.Gyeltshen, W.Adamowski & Phuntsho}} *''[[Impatiens daraneeae]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens dasysperma]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens dasyvexilla]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens davidi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens debilis]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens decaryana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens decipiens]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens decurva]]'' {{small|Ruchis. & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens delabathiana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens delectans]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens delicata]]'' {{small|Toppin}} *''[[Impatiens delicatula]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens dempoana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dendricola]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens denisonii]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens densifolia]]'' {{small|(G.M.Schulze & R.Wilczek) Grey-Wilson}} *''[[Impatiens depauperata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens deqinensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens desmantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens devolii]]'' {{small|T.C.Huang}} *''[[Impatiens dewildeana]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens diaphana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dibangensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens dicentra]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens dichroa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens dichroocarpa]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens diepenhorstii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens digitata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens dimorphophylla]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens discolor]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens disotis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens distracta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens divaricata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens diversifolia]]'' {{small|Wall. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens doitungensis]]'' {{small|Triboun & Sonsupab}} *''[[Impatiens doiwaoensis]]'' {{small|Suksathan & Wongnak}} *''[[Impatiens dolichoceras]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens dorjeekhandui]]'' {{small|Chowlu, S.S.Dash & Gogoi}} *''[[Impatiens dorstenioides]]'' {{small|(Baker) Warb.}} *''[[Impatiens drepanophora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens druartii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens duclouxii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens eberhardtii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens ecalcarata]]'' {{small|Collett & Hemsl.}} *''[[Impatiens echinosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ecornuta]]'' {{small|Gerry Moore, Zika & Rushworth}} *''[[Impatiens edgeworthii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ekapaksiana]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens elachistocentra]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens elatostemmoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens elegans]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens elephanticeps]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens elianae]]'' {{small|Abrah. & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens elisettae]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens elongata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens elwiraurzulae]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens emiliae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens engleri]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens epilobioides]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens erecticornis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens eriospenna]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ernstii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens erubescens]]'' {{small|Dunn}} *''[[Impatiens eryaleia]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens ethiopica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens etindensis]]'' {{small|Cheek & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens etugei]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens evelinae]]'' {{small|Simonsson}} *''[[Impatiens evrardii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens exiguiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens exilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens extensifolia]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==F-G== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens faberi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens falcifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fanjingshanica]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens fargesii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fasciculata]]'' {{small|Lam.}} *''[[Impatiens fenghwaiana]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens fianarantsoae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens filicaulis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens filicornu]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens finetii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens firmula]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens fischeri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens fissicornis]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens flaccida]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens flammea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens flanaganiae]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Impatiens flava]]'' {{small|Charit.}} *''[[Impatiens flavescens]]'' {{small|Karupp. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens flemingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens floretii]]'' {{small|N.Hallé & A.M.Louis}} *''[[Impatiens floribunda]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens florigera]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens florulenta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens fontinalis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens forbesii]]'' {{small|Hook.f. ex Baker f.}} *''[[Impatiens formosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens forrestii]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens foxworthyi]]'' {{small|M.R.Hend.}} *''[[Impatiens fragicolor]]'' {{small|C.Marquand & Airy Shaw}} *''[[Impatiens frithii]]'' {{small|Cheek}} *''[[Impatiens fruticosa]]'' {{small|Lesch. ex DC.}} *''[[Impatiens fuchsioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens fugongensis]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens fujianensis]]'' {{small|Liang Ma, Xin Y.Chen & S.P.Chen}} *''[[Impatiens fulgens]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens furcata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens furcillata]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Impatiens furfuracea]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens gadellae]]'' {{small|Souvann. & Suksathan}} *''[[Impatiens gagnepainiana]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens galactica]]'' {{small|Eb.Fisch., Raheliv. & Abrah.}} *''[[Impatiens gamblei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gammiei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gardneriana]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens gasterocheila]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens gautieri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens geniculata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens geniorum]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens georgei-schatzii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens gesneroidea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens gibbisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens glabrata]]'' {{small|K.M.P.Kumar, Hareesh & Bhaskar}} *''[[Impatiens glandulifera]]'' {{small|Royle}} *''[[Impatiens glandulisepala]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens glaricola]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens glauca]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens gomphophylla]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens gongchengensis]]'' {{small|Z.C.Lu, B.Pan & Yan Liu}} *''[[Impatiens gongolana]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens gongshanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens gordonii]]'' {{small|Horne ex Baker}} *''[[Impatiens gossweileri]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens goughii]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens graciliflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens grandis]]'' {{small|B.Heyne}} *''[[Impatiens grandisepala]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens grandispora]]'' {{small|Nampy & M.Vishnu}} *''[[Impatiens granulifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens grey-wilsonii]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens griersonii]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & M.Suzuki}} *''[[Impatiens guillaumetii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens guiqingensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens guizhouensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} }} ==H-K== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens hainanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens haingosonii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens halongensis]]'' {{small|Kiew & T.H.Nguyên}} *''[[Impatiens hamata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens hambaeksanensis]]'' {{small|B.U.Oh}} *''[[Impatiens hancockii]]'' {{small|C.H.Wright}} *''[[Impatiens harae]]'' {{small|H.Ohba & S.Akiyama}} *''[[Impatiens haridasanii]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens harmandii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hartnolliae]]'' {{small|Hook.f. ex Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens hawkeri]]'' {{small|W.Bull}} *''[[Impatiens hedbergiae]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens helferi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens henanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens hendrikii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens hengduanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens henryi]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens henslowiana]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens herbicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens herzogii]]'' {{small|K.Schum.}} *''[[Impatiens heterosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hians]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hildebrandtii]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens hirsuta]]'' {{small|(Blume) Steud.}} *''[[Impatiens hirta]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens hobsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hochstetteri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens hoehnelii]]'' {{small|T.C.E.Fr.}} *''[[Impatiens holocentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens hongkongensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens hongsonensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens hookeriana]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens horizontalis]]'' {{small|Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka}} *''[[Impatiens huangyanensis]]'' {{small|X.F.Jin & B.Y.Ding}} *''[[Impatiens humbertii]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens humblotiana]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens humifusa]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens humilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens hunanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens hydrogetonoides]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens hypophylla]]'' {{small|Makino}} *''[[Impatiens idukkiana]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens idumishmiensis]]'' {{small|Gogoi, W.Adamowski, Borah & Chhetri}} *''[[Impatiens imbecilla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens imbricata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens inaperta]]'' {{small|(H.Perrier) H.Perrier}} *''[[Impatiens inayatii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens inconspicua]]'' {{small|Benth. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens infirma]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens infundibularis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens insignis]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens ioides]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens irangiensis]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens irvingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens issembei]]'' {{small|S.B.Janssens, Stévart & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens iteberoensis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens ivohibensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens jacobdevlasii]]'' {{small|Herath, C.Bandara & Gopallawa}} *''[[Impatiens jaeschkei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens jangjeonensis]]'' {{small|B.U.Oh}} *''[[Impatiens janthina]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens javensis]]'' {{small|(Blume) Steud.}} *''[[Impatiens jenjittikuliae]]'' {{small|Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens jerdoniae]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens jiewhoei]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens jinggangensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens jinpingensis]]'' {{small|Y.M.Shui & G.F.Li}} *''[[Impatiens jiulongshanica]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens joachimii]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens johnii]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens johnsiana]]'' {{small|Ratheesh, Sunil & Anil Kumar}} *''[[Impatiens josephia]]'' {{small|Sinj.Thomas, B.Mani & Britto}} *''[[Impatiens junghuhnii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens jurpia]]'' {{small|Buch.-Ham.}} *''[[Impatiens justicioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens kachinensis]]'' {{small|Hook.f. ex Toppin}} *''[[Impatiens kagamei]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens kamerunensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens kamrupana]]'' {{small|Gogoi, J.Sarma & Borah}} *''[[Impatiens kanburiensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens kanchigandhiana]]'' {{small|Rasingam, Karthig. & Gogoi}} *''[[Impatiens karenensis]]'' {{small|Paing & Ruchis.}} *''[[Impatiens karuppusamyi]]'' {{small|P.S.S.Rich. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens kathmanduensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens katjae]]'' {{small|Nob.Tanaka & J.J.Verm.}} *''[[Impatiens kaweesakii]]'' {{small|Suksathan}} *''[[Impatiens kawttyana]]'' {{small|Chhabra & Ramneek}} *''[[Impatiens keilii]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens kentrodonta]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens keralensis]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens kerinciensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens kerriae]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens kharensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & Wakab.}} *''[[Impatiens khasiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens kilimanjari]]'' {{small|Oliv.}} *''[[Impatiens kinabaluensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens kingdon-wardii]]'' {{small|Nob.Tanaka & T.Sugaw.}} *''[[Impatiens kingii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens kivuensis]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens kleiniformis]]'' {{small|Sedgw.}} *''[[Impatiens klemmeana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens klossii]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens kodachadriensis]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens kotebettii]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens kraftii]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens kuepferi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens kulamavuensis]]'' {{small|A.G.Pandurangan & V.J.Nair}} *''[[Impatiens kunyitensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens kurichiarmalayana]]'' {{small|Sarav. & Kaliam.}} *''[[Impatiens kwengeensis]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} }} ==L== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens labordei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lacei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lachnosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens lacinulifera]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens laevigata]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lampungensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lancisepala]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens lanessanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens langbianensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens langeana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lantziana]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens laojunshanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens laotica]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens larsenii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens lasiophyton]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens latebracteata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lateristachys]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens laticornis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens latiflora]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens latifolia]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens latipetala]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens laumonieri]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens laurentii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lawii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lawsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens laxiflora]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens lecomtei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leedalii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lemannii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens lemeei]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens lemuriana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lenta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lepida]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptocaulon]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leptoceras]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens leptopoda]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens leptura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens leschenaultii]]'' {{small|(DC.) Wall.}} *''[[Impatiens letestuana]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens letouzeyi]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens leucantha]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens leveillei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens levingei]]'' {{small|Gamble ex Hook.f.}} *''[[Impatiens lhunzeensis]]'' {{small|J.Tian, G.W.Hu & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens liangshanensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens liboensis]]'' {{small|K.M.Liu & R.P.Kuang}} *''[[Impatiens ligulata]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens lilacina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens limnophila]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens linearifolia]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens linearis]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens linearisepala]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens linghziensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens linocentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens liupanshuiensis]]'' {{small|X.X.Bai & T.H.Yuan}} *''[[Impatiens lixianensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens lizipingensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens lobbiana]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Impatiens lobulifera]]'' {{small|S.X.Yu, Y.L.Chen & H.N.Qin}} *''[[Impatiens loheri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens lohitensis]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens loki-schmidtiae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lokohensis]]'' {{small|Humbert & H.Perrier}} *''[[Impatiens longecauda]]'' {{small|Harsh Singh & Aashish Kumar}} *''[[Impatiens longepedunculata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens longialata]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens longicalcarata]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens longicornuta]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens longiloba]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens longipes]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens longirostris]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens longlinensis]]'' {{small|S.X.Yu}} *''[[Impatiens longyangensis]]'' {{small|Y.Y.Cong, G.W.Hu & S.Peng}} *''[[Impatiens lotteri]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens loulanensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens luchunensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens lucorum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ludewigii]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens lugubris]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens luisae-echterae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lukwangulensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens lushiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens luteola]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens luteoviridis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens lutzii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens lutzmanniae]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens lyallii]]'' {{small|Baker}} }} ==M== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens maackii]]'' {{small|Hook. ex Kom.}} *''[[Impatiens mackeyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrantha]]'' {{small|S.X.Yu & Ying Qin}} *''[[Impatiens macrocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrophylla]]'' {{small|Gardner ex Hook.}} *''[[Impatiens macroptera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens macrovexilla]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens maculata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens maculifera]]'' {{small|S.X.Yu & Chang Y.Xia}} *''[[Impatiens madagascariensis]]'' {{small|(G.Don) Wight & Arn.}} *''[[Impatiens madapurae]]'' {{small|Bhaskar & Sringesw.}} *''[[Impatiens maevae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens maguanensis]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens mahalevonensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mahengeensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens mairei]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens majumdarii]]'' {{small|Ghara & Ghora}} *''[[Impatiens majungensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens malcomberi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens malipoensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens mamasensis]]'' {{small|Utami & Wiriad.}} *''[[Impatiens mamyi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens manaharensis]]'' {{small|Baill.}} *''[[Impatiens mananteninae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mandrakae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mandrarensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens manillensis]]'' {{small|Walp.}} *''[[Impatiens mankulamensis]]'' {{small|K.M.P.Kumar, R.Jagad. & Nagaraj}} *''[[Impatiens mannii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens manongarivensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens manteroana]]'' {{small|Exell}} *''[[Impatiens margaritifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens marianae]]'' {{small|Van Geert}} *''[[Impatiens marivorahonensis]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens marojejyensis]]'' {{small|Humbert & H.Perrier}} *''[[Impatiens marronina]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens martini]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens masisiensis]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens masoalensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens masonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens matthewiana]]'' {{small|Ramas. & Pandur.}} *''[[Impatiens max-huberi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mayae-valeriae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens mazumbaiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens medogensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens meeboldii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens meeuseiana]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens megacalyx]]'' {{small|Y.H.Tan & H.B.Ding}} *''[[Impatiens megamalayana]]'' {{small|Ramas.}} *''[[Impatiens membranifolia]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens mendoncae]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens menghuochengensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens meruensis]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens messmerae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens messumbaensis]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens mexicana]]'' {{small|Rydb.}} *''[[Impatiens meyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens microcentra]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens microceras]]'' {{small|Backer}} *''[[Impatiens micromeris]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens micropsitta]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens microstachys]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mildbraedii]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens minae]]'' {{small|Ratheesh, Anil Kumar & Sivad.}} *''[[Impatiens mindiae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens miniata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens minimisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens minnamparaensis]]'' {{small|Sindhu Arya, Ambika, Alen Alex, V.Suresh, Sojan & V.S.A.Kuma}} *''[[Impatiens minor]]'' {{small|(DC.) Bennet}} *''[[Impatiens mirabilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens modesta]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens mogangensis]]'' {{small|Y.M.Shui & W.H.Chen}} *''[[Impatiens mohana]]'' {{small|Ratheesh, Sujana & Anil Kumar}} *''[[Impatiens mokimi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mooreana]]'' {{small|Schltr.}} *''[[Impatiens morsei]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens msisimwanensis]]'' {{small|S.B.Janssens & E.B.Knox}} *''[[Impatiens muelleri]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens muliensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens mullaingiriensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens multiramea]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens munnarensis]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens munroi]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens munronii]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens muscicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens mussotii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens musyana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens mysorensis]]'' {{small|Roth}} }} ==N-O== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens nagorum]]'' {{small|Gogoi, Moaakum & S.Dey}} *''[[Impatiens nakhonsiensis]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens nalampoonii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens namchabarwensis]]'' {{small|R.J.Morgan, Y.M.Yuan & X.J.Ge}} *''[[Impatiens namkatensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens nana]]'' {{small|Engl. & Warb.}} *''[[Impatiens nanatonanensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nanensis]]'' {{small|Suksathan & Srisanga}} *''[[Impatiens nanlingensis]]'' {{small|A.Q.Dong & F.W.Xing}} *''[[Impatiens napoensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens nasuta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens navicula]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens ndovu]]'' {{small|Gavin-Smyth}} *''[[Impatiens neglecta]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens neo-orchioides]]'' {{small|V.Ravich., Murug., B.Karthik, Tharani & Premk.}} *''[[Impatiens neobarnesii]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens neomodesta]]'' {{small|Hareesh, K.M.P.Kumar & V.B.Sreek.}} *''[[Impatiens neomunronii]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens neouncinata]]'' {{small|V.S.A.Kumar & Sindhu Arya}} *''[[Impatiens nguruensis]]'' {{small|Pócs}} *''[[Impatiens niamniamensis]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens nicolliae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nicolsoniana]]'' {{small|Gogoi & Arisdason}} *''[[Impatiens nidholapathra]]'' {{small|M.Vishnu & Nampy}} *''[[Impatiens nidus-apis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nigeriensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens nigrescens]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens nilalohitae]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens nilgirica]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens nimspurjae]]'' {{small|Raskoti}} *''[[Impatiens nivea]]'' {{small|Schltr.}} *''[[Impatiens nobilis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens noei]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens noli-tangere]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens nomenyae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nosymangabensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens notolopha]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens nubigena]]'' {{small|W.W.Sm.}} *''[[Impatiens nurae]]'' {{small|Souvann. & Suksathan}} *''[[Impatiens nuristanica]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens nusbaumeri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens nushanensis]]'' {{small|Zi Wang, P.P.Wu & S.X.Yu}} *''[[Impatiens nyimana]]'' {{small|C.Marquand & Airy Shaw}} *''[[Impatiens nyungwensis]]'' {{small|Eb.Fisch., J.-B.Dhetchuvi & Ntaganda}} *''[[Impatiens nzabiana]]'' {{small|S.B.Janssens & Dessein}} *''[[Impatiens nzoana]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Impatiens obcordifolia]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens obesa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens oblongata]]'' {{small|Ruchis. & Niet}} *''[[Impatiens oblongipetala]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens obscura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens occultans]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens odontopetala]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens odontophylla]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens odontosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ohwadae]]'' {{small|Mikio Watan. & Seriz.}} *''[[Impatiens oligoneura]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens omeiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens omissa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens oncidioides]]'' {{small|Ridl. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens oniveensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens opinata]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens oppositifolia]]'' {{small|L.}} *''[[Impatiens orchioides]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens oreocallis]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens oreophila]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens otto-eleonorae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens oumina]]'' {{small|N.Hallé}} *''[[Impatiens oxyanthera]]'' {{small|Hook.f.}} }} ==P== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens pachycaulon]]'' {{small|M.F.Newman}} *''[[Impatiens pahalgamensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pallida]]'' {{small|Nutt.}} *''[[Impatiens pallide-rosea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens pallidiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pallidissima]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens palpebrata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens paludicola]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens paludosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pandata]]'' {{small|E.Barnes}} *''[[Impatiens panduranganii]]'' {{small|K.M.P.Kumar, R.Jagad. & G.Prasad}} *''[[Impatiens pandurata]]'' {{small|Y.H.Tan & S.X.Yu}} *''[[Impatiens paradoxa]]'' {{small|C.S.Zhu & H.W.Yang}} *''[[Impatiens paramjitiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens paranyi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens parasitica]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens parishii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens parkinsonii]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens parviflora]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens parvifolia]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens parvigaleata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens parvisepala]]'' {{small|S.X.Yu & Y.T.Hou}} *''[[Impatiens pasighatensis]]'' {{small|D.Borah, R.Kr.Singh & Taram}} *''[[Impatiens pathakiana]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens patula]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens paucidentata]]'' {{small|De Wild.}} *''[[Impatiens paucisemina]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens peguana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pellucidinervia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens peltata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pendula]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens peperomioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens percordata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens percrenata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens perezii]]'' {{small|Teijsm. ex Miq.}} *''[[Impatiens perfecunda]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens periyarensis]]'' {{small|B.Mani, Sinj.Thomas & Britto}} *''[[Impatiens perrieri]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens phahompokensis]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens phasiana]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens phayaoensis]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens phengklaii]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens phoenicea]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens phonsenae]]'' {{small|Ruchis. & Suksathan}} *''[[Impatiens phuluangensis]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens pianmaensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens pierlotii]]'' {{small|R.Wilczek}} *''[[Impatiens pilosissima]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens pilosivittata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pinetorum]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens pinganoensis]]'' {{small|Abrah., S.B.Janssens, Xixima, Ditsch & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens pingxiangensis]]'' {{small|H.Y.Bi & S.X.Yu}} *''[[Impatiens piufanensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens platyadena]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens platyceras]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens platychlaena]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens platypetala]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens platysepala]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens plicatisepala]]'' {{small|C.Y.Zou, Yan Liu & S.X.Yu}} *''[[Impatiens poculifer]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens podocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens poilanei]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens polhillii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens polyactina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens polyantha]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens polyceras]]'' {{small|Hook.f. ex W.W.Sm.}} *''[[Impatiens polyneura]]'' {{small|K.M.Liu}} *''[[Impatiens polyphylla]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens polysciadia]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens poomae]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens porrecta]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens potaninii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens pradhanii]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Impatiens prainii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens prasiniflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens preussii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens principis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pritzelii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens procumbens]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens prostrata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens protracta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pseudoacaulis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens pseudocitrina]]'' {{small|Hareesh, M.Sabu & Gogoi}} *''[[Impatiens pseudohamata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudokingii]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens pseudolaevigata]]'' {{small|Gogoi, B.B.T.Tham & Lidén}} *''[[Impatiens pseudolongipes]]'' {{small|Gogoi, Sherpa & Borah}} *''[[Impatiens pseudomacroptera]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudoperezii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens pseudoviola]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens pseudozombensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens psittacina]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens psittacula]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens psychadelphoides]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens pterocaulis]]'' {{small|S.X.Yu & L.R.Zhang}} *''[[Impatiens pterosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens puberula]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens pudica]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pulcherrima]]'' {{small|Dalzell}} *''[[Impatiens pulchra]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens punaensis]]'' {{small|Wiriad. & Utami}} *''[[Impatiens purpurea]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens purpureifolia]]'' {{small|S.H.Huang & Y.M.Shui}} *''[[Impatiens purpureocoerulea]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens purpureolucida]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens purpureoscorpioides]]'' {{small|Triboun, Tanutong & Ruchis.}} *''[[Impatiens purpureoviolacea]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens purroi]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens putii]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens pygmaea]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens pyrorhiza]]'' {{small|Lidén & Bharali}} *''[[Impatiens pyrrhotricha]]'' {{small|Miq.}} }} ==Q-R== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens qingchengshanica]]'' {{small|Y.M.Yuan, Y.Song & X.J.Ge}} *''[[Impatiens quadriloba]]'' {{small|K.M.Liu & Y.L.Xiang}} *''[[Impatiens quadrisepala]]'' {{small|R.Wilczek & G.M.Schulze}} *''[[Impatiens quintadecimacopii]]'' {{small|G.W.Hu & Q.F.Wang}} *''[[Impatiens quisqualis]]'' {{small|Launert}} *''[[Impatiens racemosa]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens racemulosa]]'' {{small|Wall. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens radiata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens radicans]]'' {{small|Zoll. & Moritzi}} *''[[Impatiens rajibgogoii]]'' {{small|Sherpa, M.Khanal & M.Chettri}} *''[[Impatiens rakotomalazana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raktakesara]]'' {{small|M.Vishnu & Nampy}} *''[[Impatiens ramenensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ramosa]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens ramosi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rangoonensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens ranomafanae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens rapanarivoi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raphidothrix]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rapiformis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.X.Song}} *''[[Impatiens rara]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens razanatsoa-charlei]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens raziana]]'' {{small|Bhaskar & Razi}} *''[[Impatiens rectangula]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens rectirostrata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens recurvicornis]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Impatiens recurvinervia]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens reidii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens renae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens repens]]'' {{small|Moon ex Wight}} *''[[Impatiens rhinoceros]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens ridleyi]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rivularis]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens rivulicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rizaliana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens robusta]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rosea]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens rostellata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens rostrata]]'' {{small|Souvann. & Lanors.}} *''[[Impatiens rosulata]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens rothii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rubricaulis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens rubricolor]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens rubriflora]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens rubromaculata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rudicaulis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens rufescens]]'' {{small|Benth. ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens rugata]]'' {{small|S.H.Huang & Y.M.Shui}} *''[[Impatiens rugosipetala]]'' {{small|Gogoi & Borah}} *''[[Impatiens ruiliensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens runssorensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens rupestris]]'' {{small|K.M.Liu & X.Z.Cai}} *''[[Impatiens rupicola]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens rutenbergii]]'' {{small|O.Hoffm.}} *''[[Impatiens ruthiae]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} }} ==S== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens sacculata]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens sacculifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens sahyadrica]]'' {{small|V.B.Sreek., Hareesh, Dantas & Sujanapal}} *''[[Impatiens sakeriana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens salaengensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens saliensis]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens salifii]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens salimii]]'' {{small|K.M.P.Kumar & Reshma}} *''[[Impatiens salpinx]]'' {{small|G.M.Schulze & Launert}} *''[[Impatiens salwinensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens sambiranensis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens santisukii]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens saolana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sarawakensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens sarissiformis]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Impatiens sashinborthakurii]]'' {{small|Gogoi, Sherpa & Murug.}} *''[[Impatiens sasidharanii]]'' {{small|K.M.P.Kumar, Omalsree, Hareesh & V.B.Sreek.}} *''[[Impatiens saulierea]]'' {{small|B.Mani, S.Thomas & Britto}} *''[[Impatiens saxicola]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens scabrida]]'' {{small|DC.}} *''[[Impatiens scabriuscula]]'' {{small|B.Heyne ex Wall.}} *''[[Impatiens scapiflora]]'' {{small|B.Heyne ex Wall.}} *''[[Impatiens scenarioi]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens schlechteri]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens scitula]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens scortechinii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens scripta]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens scutisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens semounensis]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens serpens]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens serrata]]'' {{small|Benth.}} *''[[Impatiens serratifolia]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens serusiauxii]]'' {{small|Eb.Fisch., Raheliv. & Killmann}} *''[[Impatiens shailajae]]'' {{small|Sindhu Arya & V.S.A.Kumar}} *''[[Impatiens shangjiangensis]]'' {{small|Y.Y.Cong & J.Z.Gu}} *''[[Impatiens shaolinchiana]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Impatiens shenglaniae]]'' {{small|Q.L.Gan & Xin W.Li}} *''[[Impatiens shennongensis]]'' {{small|Qiang Wang & H.P.Deng}} *''[[Impatiens shevaroyensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens shimianensis]]'' {{small|G.C.Zhang & L.B.Zhang}} *''[[Impatiens shimizuana]]'' {{small|Suksathan & Ruchis.}} *''[[Impatiens shirensis]]'' {{small|Baker f.}} *''[[Impatiens shiyomiensis]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens sholayarensis]]'' {{small|M.Kumar & Sequiera}} *''[[Impatiens siamensis]]'' {{small|T.Shimizu}} *''[[Impatiens siangensis]]'' {{small|Gogoi}} *''[[Impatiens siculifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens sidiformis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sidikalangensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sigmoidea]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens sikaiensis]]'' {{small|Q.Luo & Ying Yuan}} *''[[Impatiens silvestrii]]'' {{small|Pamp.}} *''[[Impatiens silviana]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens simbiniensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens singgalangensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sinlumiensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens sirindhorniae]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens smetsiana]]'' {{small|S.B.Janssens, Taedoumg & Dessein}} *''[[Impatiens smitinandii]]'' {{small|Shimizu}} *''[[Impatiens sodenii]]'' {{small|Engl. & Warb.}} *''[[Impatiens sorikensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens soulieana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens spathulata]]'' {{small|Y.X.Xiong}} *''[[Impatiens spathulifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens spectabilis]]'' {{small|Triboun & Suksathan}} *''[[Impatiens spiralis]]'' {{small|Y.Y.Cong, Gui L.Zhang & Y.Ming Zheng}} *''[[Impatiens spireana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens spirifera]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens spissiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens squiresii]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens steenisii]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens stefaniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens stenantha]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens stenosepala]]'' {{small|E.Pritz.}} *''[[Impatiens sterilis]]'' {{small|Y.Y.Cong & Y.X.Song}} *''[[Impatiens stocksii]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens stoliczkae]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens stolonifera]]'' {{small|Robi & Manudev}} *''[[Impatiens stricta]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens stuhlmannii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens subabortiva]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens subaequalis]]'' {{small|Craib}} *''[[Impatiens subcordata]]'' {{small|Arn.}} *''[[Impatiens subecalcarata]]'' {{small|(Hand.-Mazz.) Y.L.Chen}} *''[[Impatiens subfalcata]]'' {{small|Soulad. & Tagane}} *''[[Impatiens subrubriflora]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens substerilis]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens substipulata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens suichangensis]]'' {{small|Y.L.Xu & Y.L.Chen}} *''[[Impatiens suijiangensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens suksathanii]]'' {{small|Ruchis. & Triboun}} *''[[Impatiens sulcata]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens sunii]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens superglabra]]'' {{small|(Grey-Wilson) Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens susan-nathansoniae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens sutchuenensis]]'' {{small|Franch. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens sylvicola]]'' {{small|Burtt Davy & Greenway}} }} ==T== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens tafononensis]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens taihmushkulni]]'' {{small|Chhabra & Ramneek}} *''[[Impatiens taishunensis]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.L.Xu}} *''[[Impatiens tajoensis]]'' {{small|U.L.Tiwari}} *''[[Impatiens talakmauensis]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens talbotii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tangachee]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens tanintharyiensis]]'' {{small|Ruchis., Suksathan & Saw-Lwin}} *''[[Impatiens tanyae]]'' {{small|R.Kr.Singh, Arigela & Kabeer}} *''[[Impatiens tapanuliensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens taprobanica]]'' {{small|Hiern}} *''[[Impatiens tatoensis]]'' {{small|Gogoi & W.Adamowski}} *''[[Impatiens tavoyana]]'' {{small|Benth. ex Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens tayemonii]]'' {{small|Hayata}} *''[[Impatiens teitensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens tenella]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens teneriflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tenerrima]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tenuibracteata]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens textorii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Impatiens thamnoidea]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens theuerkaufiana]]'' {{small|Ratheesh & Sivad.}} *''[[Impatiens thiochroa]]'' {{small|Hand.-Mazz.}} *''[[Impatiens thomensis]]'' {{small|Exell}} *''[[Impatiens thomsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens thunbergioides]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens thwaitesii]]'' {{small|Hook.f. ex Grey-Wilson}} *''[[Impatiens tianlinensis]]'' {{small|S.X.Yu & L.J.Zhang}} *''[[Impatiens tienchuanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tienmushanica]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tigrina]]'' {{small|Suksathan & Triboun}} *''[[Impatiens tinctoria]]'' {{small|A.Rich.}} *''[[Impatiens tingens]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Impatiens tipusensis]]'' {{small|M.R.Hend.}} *''[[Impatiens tirbinensis]]'' {{small|Hareesh & M.Sabu}} *''[[Impatiens tirunelvelliensis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens tomentella]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens tomentosa]]'' {{small|B.Heyne ex Wight & Arn.}} *''[[Impatiens toppinii]]'' {{small|Dunn}} *''[[Impatiens torenioides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tortisepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens torulosa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens touranensis]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens toxophora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens translucida]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens travancorica]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens triandra]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tribounii]]'' {{small|T.Shimizu & Suksathan}} *''[[Impatiens tribuana]]'' {{small|Utami & Nurainas}} *''[[Impatiens tricarinata]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tricaudata]]'' {{small|G.M.Schulze}} *''[[Impatiens trichocarpa]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trichoceras]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens trichopoda]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trichosepala]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens trichosperma]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tricolor]]'' {{small|Ridl.}} *''[[Impatiens tricornis]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Impatiens trigonosepala]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens trilobata]]'' {{small|Colebr.}} *''[[Impatiens tripetala]]'' {{small|Roxb. ex DC.}} *''[[Impatiens tropaeolifolia]]'' {{small|Griff. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens truncata]]'' {{small|Thwaites}} *''[[Impatiens truncicola]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tsangshanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens tsararavina]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens tsaratananae]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tsingycola]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens tuberculata]]'' {{small|Hook.f. & Thomson}} *''[[Impatiens tuberifera]]'' {{small|Humbert}} *''[[Impatiens tuberosa]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens tubulosa]]'' {{small|F.B.Forbes & Hemsl.}} *''[[Impatiens tujuhensis]]'' {{small|Utami & T.Shimizu}} *''[[Impatiens turrialbana]]'' {{small|Donn.Sm.}} *''[[Impatiens tweedieae]]'' {{small|E.A.Bruce}} }} ==U-Z== {{columns-list |colwidth=20em | *''[[Impatiens ukagurensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens uliginosa]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens ulugurensis]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens umbellata]]'' {{small|B.Heyne}} *''[[Impatiens uncata]]'' {{small|Y.Y.Cong & J.J.Zhou}} *''[[Impatiens uncinata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens uncipetala]]'' {{small|C.B.Clarke ex Hook.f.}} *''[[Impatiens undulata]]'' {{small|Y.L.Chen & Y.Q.Lu}} *''[[Impatiens unguiculata]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens uniflora]]'' {{small|Hayata}} *''[[Impatiens uralensis]]'' {{small|A.K.Skvortsov}} *''[[Impatiens urticifolia]]'' {{small|Wall.}} *''[[Impatiens urticoides]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens usambarensis]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens uzungwaensis]]'' {{small|Grey-Wilson & Frim.-Møll.}} *''[[Impatiens vaiyapurii]]'' {{small|Karupp. & V.Ravich.}} *''[[Impatiens vaniotiana]]'' {{small|H.Lév.}} *''[[Impatiens vaughanii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vebrowniae]]'' {{small|Eb.Fisch., Wohlh. & Raheliv.}} *''[[Impatiens veerapazhasii]]'' {{small|Ratheesh, Sujanapal & Meera}} *''[[Impatiens velaxata]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vellela]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens venusta]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens verecunda]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens verrucifera]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens versicolor]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} *''[[Impatiens verticillata]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens vesiculifera]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens vexillaria]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vidalii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens vidyae]]'' {{small|R.C.Srivast.}} *''[[Impatiens viguieri]]'' {{small|H.Perrier}} *''[[Impatiens vilersii]]'' {{small|Costantin & Poiss.}} *''[[Impatiens vinosa]]'' {{small|Kiew}} *''[[Impatiens violacea]]'' {{small|M.Kumar & Sequiera}} *''[[Impatiens violaceoalba]]'' {{small|Tardieu}} *''[[Impatiens violascens]]'' {{small|B.U.Oh & Y.Y.Kim}} *''[[Impatiens violiflora]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens violoides]]'' {{small|Edgew. ex Hook.f.}} *''[[Impatiens viridiflora]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens viscida]]'' {{small|Wight}} *''[[Impatiens viscosa]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens vitellina]]'' {{small|Grey-Wilson}} *''[[Impatiens vittata]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens volatianae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens volkensii]]'' {{small|Warb.}} *''[[Impatiens waldheimiana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens walkeri]]'' {{small|Hook. ex Arn.}} *''[[Impatiens walleriana]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wallichii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens walongensis]]'' {{small|Hareesh, M.Sabu & Borah}} *''[[Impatiens warburgiana]]'' {{small|G.M.Schulze & R.Wilczek}} *''[[Impatiens wattii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wawuensis]]'' {{small|Bo Ding & S.X.Yu}} *''[[Impatiens weihsiensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens wibkeae]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens wightiana]]'' {{small|Bedd.}} *''[[Impatiens wilksiana]]'' {{small|Stévart, S.B.Janssens & Eb.Fisch.}} *''[[Impatiens williamsii]]'' {{small|H.Hara}} *''[[Impatiens wilsonii]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens winkleri]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Impatiens wirabraja]]'' {{small|Utami}} *''[[Impatiens wohlhauseri]]'' {{small|Eb.Fisch. & Raheliv.}} *''[[Impatiens wolfgangii]]'' {{small|J.Lali & Bhaskar}} *''[[Impatiens wongnakii]]'' {{small|Suksathan & La-ongsri}} *''[[Impatiens wuchengyihii]]'' {{small|S.Akiyama, H.Ohba & S.K.Wu}} *''[[Impatiens wuerstenii]]'' {{small|S.B.Janssens & Dessein}} *''[[Impatiens wutaishanensis]]'' {{small|R.L.Liao & Lei Cai}} *''[[Impatiens wuyiensis]]'' {{small|J.S.Wang, Y.F.Lu & X.F.Jin}} *''[[Impatiens wuyuanensis]]'' {{small|Y.L.Chen}} *''[[Impatiens wynadensis]]'' {{small|L.Joseph & Bhaskar}} *''[[Impatiens xanthina]]'' {{small|H.F.Comber}} *''[[Impatiens xanthinoides]]'' {{small|G.W.Hu}} *''[[Impatiens xanthocephala]]'' {{small|W.W.Sm.}} *''[[Impatiens yangshanensis]]'' {{small|A.Q.Dong & F.W.Xing}} *''[[Impatiens yaojiapingensis]]'' {{small|Y.Y.Cong, G.W.Hu & T.Hu}} *''[[Impatiens yaoshanensis]]'' {{small|K.M.Liu & Y.Y.Cong}} *''[[Impatiens yercaudensis]]'' {{small|Bhaskar}} *''[[Impatiens yilingiana]]'' {{small|X.F.Jin, Shu Z.Yang & L.Qian}} *''[[Impatiens yingjiangensis]]'' {{small|S.Akiyama & H.Ohba}} *''[[Impatiens yingjingensis]]'' {{small|Xin Q.Song, B.N.Song & Biao Yang}} *''[[Impatiens yinyinkyii]]'' {{small|Latt, B.B.Park & Nob.Tanaka}} *''[[Impatiens yongshanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens yunlingensis]]'' {{small|S.X.Yu, Chang Y.Xia & J.H.Yu}} *''[[Impatiens yunnanensis]]'' {{small|Franch.}} *''[[Impatiens zhaojueensis]]'' {{small|Q.Luo}} *''[[Impatiens zhuxiensis]]'' {{small|Q.L.Gan & X.W.Li}} *''[[Impatiens zironiana]]'' {{small|Gogoi, Hareesh & W.Adamowski}} *''[[Impatiens zixishanensis]]'' {{small|S.H.Huang}} *''[[Impatiens zombensis]]'' {{small|Baker}} *''[[Impatiens zygosepala]]'' {{small|Hook.f.}} }} == Хибриди == {{columns-list|colwidth=28em| *''[[Impatiens x kaskazinii]]'' {{small|Grimshaw & Grey-Wilson}} *''[[Impatiens x lateritia]]'' {{small|Gilg}} *''[[Impatiens x pacifica]]'' {{small|Zika}} *''[[Impatiens x troupinii]]'' {{small|Eb.Fisch., Abrah., Holstein & S.B.Janssens}} }} == Новоопишани видови == Следните видови се опишани неодамна: *''[[Impatiens rajibiana]]'' {{small|K. Chowlu, A. Shenoy & S. Borah}}<ref>{{cite journal |last1=Chowlu |first1=K. |last2=Shenoy |first2=A. |last3=Ray |first3=A. |last4=Kabeer |first4=A.A. |last5=Borah |first5=S. |title=''Impatiens rajibiana'' (Balsaminaceae): A new species from Arunachal Pradesh, India |journal=Nelumbo |date=2025 |pages=10–16 |doi=10.20324/nelumbo/v67/2025/173506|doi-access=free }}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] j8ewz76udscle7afgy3qelxr7w48t04 1 1406518 5649991 2026-10-26T09:49:23Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649991 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406519 5649993 2026-10-26T09:56:48Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1316582631|Impatiens noli-tangere]]“ 5649993 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=|image=NoliTangere Pflanze.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|taxon=Impatiens noli-tangere|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Balsamina lutea'' <small>Delarbre</small> *''Balsamina noli-tangere'' <small>(L.) [[Scop.]]</small> *''Impatiens komarovii'' <small>[[Pobed.]]</small> *''Impatiens lutea'' <small>[[Lam.]]</small> nom. illeg. }}|synonyms_ref=<ref>{{citation |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2862919 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=3 June 2016}}</ref>}} '''''Impatiens noli-tangere''''' ― [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] растение од семејството [[Balsaminaceae]] кое се среќава на влажни места во [[Европа]], [[Азија]] и [[Северна Америка]]. По жолтите [[Цвет|цветови]] следат мешунки кои силно експлодираат кога ќе созреат, и го исфрлаат [[Семе|семето]] подалеку. <gallery> File:Illustration_Impatiens_noli-tangere0.jpg|алт=Botanical illustration by Otto Wilhelm Thomé, 1885| Ботаничка илустрација од Ото Вилхелм Томе, 1885 година File:Große_Springkraut_(Impatiens_noli-tangere).jpg|алт=Flower closeup| Цвет одблизу </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?1986,1987,1989 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=IMNO Профил на растенија од USDA] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4aeag880cy3r0fr7jcri8545ouhcps6 5649996 5649993 2026-10-26T10:04:58Z Виолетова 1975 5649996 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=|image=NoliTangere Pflanze.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|taxon=Impatiens noli-tangere|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Balsamina lutea'' <small>Delarbre</small> *''Balsamina noli-tangere'' <small>(L.) [[Scop.]]</small> *''Impatiens komarovii'' <small>[[Pobed.]]</small> *''Impatiens lutea'' <small>[[Lam.]]</small> nom. illeg. }}|synonyms_ref=<ref>{{citation |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2862919 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=3 June 2016}}</ref>}} '''''Impatiens noli-tangere''''' ― [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Тревесто растение|тревесто]] растение од семејството [[Balsaminaceae]] кое се среќава на влажни места во [[Европа]], [[Азија]] и [[Северна Америка]]. По жолтите [[Цвет|цветови]] следат мешунки кои силно експлодираат кога ќе созреат, и го исфрлаат [[Семе|семето]] подалеку. == Опис == Ова е едногодишно растение до 100 см високо, голо. Стеблото е сочно, вертикално, во горниот дел многу разгрането. Листовите се последователни, јајцевидно-елиптични до широко-ланцетни, долги 2-10 см, 15-30 см широки. Цветовите се жолти, по неколку во пазувни ретки гроздести соцветија, кои обично висат надолу. Чашкините ливчиња се обично 3, бидејќи двете предни обично отсуствуваат. Венечните ливчиња се 5, од кои страничните ливчиња две по две сраснуваат со своите долни делови, а горните делови се слободни. Прашниците се 5, плодникот е натцветен, а плодот е цилиндрична кутијка долга околу 15-30 мм, зелена, гола.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1483}}</ref>'' == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по влажни места покрај реки, на надморска височина до 1500 метри''.'' Видот е познат за [[Македонска Каменица]], покрај реката над рудникот Саса, [[Пехчево]], покрај реката [[Брегалница]] во близина на мотелот, [[Плачковица]] над селото [[Блатец]], [[Дудица]] покрај [[Стара Река]].''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Галерија == <gallery> File:Illustration_Impatiens_noli-tangere0.jpg|алт=Botanical illustration by Otto Wilhelm Thomé, 1885| Ботаничка илустрација од Ото Вилхелм Томе, 1885 година File:Große_Springkraut_(Impatiens_noli-tangere).jpg|алт=Flower closeup| Цвет одблизу </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?1986,1987,1989 Рачен третман на Џепсон] * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=IMNO Профил на растенија од USDA] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8ua58l0aiuzix7u04c8vyj1637rc12i 1 1406520 5649995 2026-10-26T10:02:00Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5649995 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1406521 5649997 2026-10-26T10:05:42Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5649997 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406522 5649998 2026-10-26T10:13:11Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1280405162|Paeonia mascula]]“ 5649998 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Paeonia Mascula (Ayı Gülü).jpg|image_caption=|genus=Paeonia|species=mascula|authority=([[L.]]) [[Mill.]]|synonyms=* ''Paeonia corallina'' <small>Retz.</small> * ''Paeonia integra'' <small>J.A.Murray</small> * ''Paeonia integrifolia'' <small>Link</small> * ''Paeonia mas'' <small>Garsault nom. illeg.</small> * ''Paeonia mascula'' <small>L. ex Desf. nom. illeg.</small> * ''Paeonia mascula'' <small>L. ex Beck nom. illeg.</small>|synonyms_ref=<ref name=Hong2010>{{citation |author=Hong, D.-Y. |year=2010 |title=Peonies of the World |publisher=Kew Publishing and Missouri Botanical Garden |isbn=978-1-84246-392-5 |pages=181–189 }}</ref>}} '''''Paeonia mascula''''' е вид на [[божур]]. Тоа е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое цвета кон крајот на пролетта и почетокот на летото. По потекло од [[Сирија]], [[Шпанија]], [[Франција]], [[Италија]], [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Србија]], [[Македонија]], [[Кипар]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://e-ecodb.bas.bg/rdb/bg/vol1/Paemascu.html|title=Paeonia mascula|work=Red Book of Bulgaria, vol. I|accessdate=2017-02-21}}</ref> [[Грција]], [[Турција]], [[Ирак]], [[Либан]] и [[Израел]]. Ова растение е натурализирано на два мали острови во Велика Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=node/1537|title=Paeonia mascula|work=Online Atlas of British & Irish Flora|accessdate=2016-08-19}}</ref> Опис Многугодишно растение со добро развиен ризом. Некои од корените грутчесто задебелени. Долните листови најчесто двојно троделни, т.е. изградени од 8-9 широко-елиптични до елиптично-јајцевидни локрајни сегменти. Горните листови се само со неколку сегменти. Горната страна на листовите зелена и гола, а долната сиво-зелена и гола или со ретки влакна. Цветовите 8-14 цм во пречник. Чашкините ливчиња 5, зелени, широко-јајцевидни и остануваат на цветот. Венечните листови светлоцрвени или розово-црвени. Прашниците во голем број и со жолти филаменти. Плодот е од 3-5 мешунки, кои се хоризонтално расперени, влакнести и 2-4 цм долги.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=483-484}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по долчињата во појасот на ретките дабови шумички. Многу ретко растение. Познато за [[Скопје]] - [[Жеден]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Дефинирани се следните подвидови. * ''Paeonia mascula'' subsp. ''mascula'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''bodurii'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''hellenica'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''russoi''. * == Распространетост и живеалиште == [[File:Paeonia_of_Ceohalonia_island.jpg|лево|мини|295x295пкс| ''Паеонија маскула'' ссп ''.'' ''Русои'', [[Кефалонија]]]] ''Paeonia mascula'' е во опасност во својата природна средина поради побарувачката од приватни колекционери, а постои и значителна трговија со дива ''P. mascula'' од Турција. Идеални услови се песочни почви, иако повеќето божури можат да растат и во тешка глинена почва. Претпочита кисели и неутрални почви, може да расте во полусенка и толерира суша.<ref name="ibib">{{Наведување|title=Plants For A Future: ''Paeonia mascula''|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Paeonia+mascula|access-date=2016-07-21}}</ref> == Употреба == Корените на ''P. mascula'' биле мелени и користени за лекување на настинки и болки во грлото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://botanical.com/botanical/mgmh/comindx.html|title=A Modern Herbal|last=M.Grieve|accessdate=2008-04-12}}</ref> [[File:Paeonia_mascula_from_Turkey_bud.jpg|алт=Paeonia mascula from Turkey bud|мини| '''Paeonia mascula од Турција пупка''']] <gallery> File:Wild_Peony_going_to_seed.jpg|алт=Open fruit, showing the seeds| Отворено овошје, на кое се гледаат семките File:Wild_Peony_seed_pods.jpg|алт=The fruit known as jester's hats| Овошје File:Paeonia_mascula_subsp._russoi_62._3431._1835.jpg|алт=Botanical drawing of Paeonia muscula| Ботанички цртеж на ''Paeonia muscula'' File:Paeonia_mascula_3494077714.jpg|алт=Paeonia muscula with pollinator visitor| ''Paeonia muscula'' со посетител на опрашувач </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Растенија опишани во 1768 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2u4s43t7e2tytvib7uphl2bkgv6iqki 5650003 5649998 2026-10-26T10:13:59Z BosaFi 115936 5650003 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Paeonia Mascula (Ayı Gülü).jpg|image_caption=|genus=Paeonia|species=mascula|authority=([[L.]]) [[Mill.]]|synonyms=* ''Paeonia corallina'' <small>Retz.</small> * ''Paeonia integra'' <small>J.A.Murray</small> * ''Paeonia integrifolia'' <small>Link</small> * ''Paeonia mas'' <small>Garsault nom. illeg.</small> * ''Paeonia mascula'' <small>L. ex Desf. nom. illeg.</small> * ''Paeonia mascula'' <small>L. ex Beck nom. illeg.</small>|synonyms_ref=<ref name=Hong2010>{{citation |author=Hong, D.-Y. |year=2010 |title=Peonies of the World |publisher=Kew Publishing and Missouri Botanical Garden |isbn=978-1-84246-392-5 |pages=181–189 }}</ref>}} '''''Paeonia mascula''''' е вид на [[божур]]. Тоа е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое цвета кон крајот на пролетта и почетокот на летото. По потекло од [[Сирија]], [[Шпанија]], [[Франција]], [[Италија]], [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Србија]], [[Македонија]], [[Кипар]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://e-ecodb.bas.bg/rdb/bg/vol1/Paemascu.html|title=Paeonia mascula|work=Red Book of Bulgaria, vol. I|accessdate=2017-02-21}}</ref> [[Грција]], [[Турција]], [[Ирак]], [[Либан]] и [[Израел]]. Ова растение е натурализирано на два мали острови во Велика Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=node/1537|title=Paeonia mascula|work=Online Atlas of British & Irish Flora|accessdate=2016-08-19}}</ref> == Опис == Многугодишно растение со добро развиен ризом. Некои од корените грутчесто задебелени. Долните листови најчесто двојно троделни, т.е. изградени од 8-9 широко-елиптични до елиптично-јајцевидни локрајни сегменти. Горните листови се само со неколку сегменти. Горната страна на листовите зелена и гола, а долната сиво-зелена и гола или со ретки влакна. Цветовите 8-14 цм во пречник. Чашкините ливчиња 5, зелени, широко-јајцевидни и остануваат на цветот. Венечните листови светлоцрвени или розово-црвени. Прашниците во голем број и со жолти филаменти. Плодот е од 3-5 мешунки, кои се хоризонтално расперени, влакнести и 2-4 цм долги.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=483-484}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по долчињата во појасот на ретките дабови шумички. Многу ретко растение. Познато за [[Скопје]] - [[Жеден]].<ref name=":02" /> == Таксономија == Дефинирани се следните подвидови. * ''Paeonia mascula'' subsp. ''mascula'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''bodurii'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''hellenica'' * ''Paeonia mascula'' subsp. ''russoi'' == Распространетост и живеалиште == [[File:Paeonia_of_Ceohalonia_island.jpg|лево|мини|295x295пкс| ''Паеонија маскула'' ссп ''.'' ''Русои'', [[Кефалонија]]]] ''Paeonia mascula'' е во опасност во својата природна средина поради побарувачката од приватни колекционери, а постои и значителна трговија со дива ''P. mascula'' од Турција. Идеални услови се песочни почви, иако повеќето божури можат да растат и во тешка глинена почва. Претпочита кисели и неутрални почви, може да расте во полусенка и толерира суша.<ref name="ibib">{{Наведување|title=Plants For A Future: ''Paeonia mascula''|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Paeonia+mascula|access-date=2016-07-21}}</ref> == Употреба == Корените на ''P. mascula'' биле мелени и користени за лекување на настинки и болки во грлото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://botanical.com/botanical/mgmh/comindx.html|title=A Modern Herbal|last=M.Grieve|accessdate=2008-04-12}}</ref> [[File:Paeonia_mascula_from_Turkey_bud.jpg|алт=Paeonia mascula from Turkey bud|мини| '''Paeonia mascula од Турција пупка''']] <gallery> File:Wild_Peony_going_to_seed.jpg|алт=Open fruit, showing the seeds| Отворено овошје, на кое се гледаат семките File:Wild_Peony_seed_pods.jpg|алт=The fruit known as jester's hats| Овошје File:Paeonia_mascula_subsp._russoi_62._3431._1835.jpg|алт=Botanical drawing of Paeonia muscula| Ботанички цртеж на ''Paeonia muscula'' File:Paeonia_mascula_3494077714.jpg|алт=Paeonia muscula with pollinator visitor| ''Paeonia muscula'' со посетител на опрашувач </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Растенија опишани во 1768 година]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] r28whw1z8kp89043zxuwouae7tpex8q 0 1406523 5649999 2026-10-26T10:13:14Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368121957|Impatiens balfourii]]“ 5649999 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Balsaminaceae - Impatiens balfourii.JPG|taxon=Impatiens balfourii|authority=[[Hook.f.]]|synonyms=* ''Impatiens balfouri'' Hooker fil. * ''Impatiens mathildae'' Chiov. (incl.) * ''Impatiens insignis'' Auct. non DC. * ''Impatiens insubrica'' Beauverd}} '''''Impatiens balfourii''''' е вид од родот воденика (''[[Impatiens]]'') од семејството ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == Ова е [[Едногодишно растение|едногодишна]] [[билка]] која расте 15-20 см во висина. Нејзиното стебло е голо, црвеникаво, обрабено и многу разгрането. Има наизменично распоредени, овални до копјести, забести листови до 4 см долги. [[Соцветие|Соцветието]] генерално носи 4 до 8 цветови. Секој цвет е долг околу 2 см, при што еден од неговите бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] формира долг, тенок израсток. == Размножување == Цветовите се хермафродити, или совршени, и се опрашуваат од инсекти, или, во Америка, од [[колибри]]. Цветниот период трае од јули до септември. Плодовите се голи капсули со дијаметар од околу 20 мм, а семките се распрснуваат кога плодовите пукаат, исфрлајќи ги на далечина до 6 метри. == Распространетост == Потекнува од [[Хималаи|Хималаите]], особено од [[Кашмир]] и околните области. Како [[Украсно растение|градинарско растение]] било донесено во Англија и во многу други европски земји, а потоа станало популарно во областа на заливот Сан Франциско и во други делови од Соединетите Американски Држави.<ref name="pp" /> Сега може да се најде како див вид како градинарски цвет во [[Европа]], на американскиот брег на Пацификот и во [[Висконсин]], каде што е ограничен вид поради неговата инвазивност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/Invasives/fact/BalfoursTouch-me-not.html|title=Balfour's touch-me-not {{!}} Wisconsin DNR|work=dnr.wisconsin.gov|accessdate=2021-08-14}}</ref> Во [[Македонија]] расте по == Галерија == <gallery> File:Impatiens_balfourii_Dordogne.jpg|алт=Form| Форма File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-2.JPG|алт=Flower| Цвет File:(MHNT)_Impatiens_balfourii_-_flower_Lateral_view_-_Les_Martels,_Giroussens.jpg|алт=Showing long spur of flower| Покажување на долг цветен лак File:Balsamine_de_balfour_graine.JPG|алт=Seeds| Семиња File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-3.JPG|алт=Leaf| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?1986,1987,1988 Рачен третман на Џепсон] * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id3590/ Биолиб] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Џозеф Далтон Хукер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] l33484ixzxu4bcj6yudf3q0jwuqnydp 5650005 5649999 2026-10-26T10:14:22Z Виолетова 1975 5650005 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Balsaminaceae - Impatiens balfourii.JPG|taxon=Impatiens balfourii|authority=[[Hook.f.]]|synonyms=* ''Impatiens balfouri'' Hooker fil. * ''Impatiens mathildae'' Chiov. (incl.) * ''Impatiens insignis'' Auct. non DC. * ''Impatiens insubrica'' Beauverd}} '''''Impatiens balfourii''''' е вид од родот воденика (''[[Impatiens]]'') од семејството ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == Ова е [[Едногодишно растение|едногодишна]] [[билка]] која расте 15-20 см во висина. Нејзиното стебло е голо, црвеникаво, обрабено и многу разгрането. Има наизменично распоредени, овални до копјести, забести листови до 4 см долги. [[Соцветие|Соцветието]] генерално носи 4 до 8 цветови. Секој цвет е долг околу 2 см, при што еден од неговите бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] формира долг, тенок израсток. == Размножување == Цветовите се хермафродити, или совршени, и се опрашуваат од инсекти, или, во Америка, од [[колибри]]. Цветниот период трае од јули до септември. Плодовите се голи капсули со дијаметар од околу 20 мм, а семките се распрснуваат кога плодовите пукаат, исфрлајќи ги на далечина до 6 метри. == Распространетост == Потекнува од [[Хималаи|Хималаите]], особено од [[Кашмир]] и околните области. Како [[Украсно растение|градинарско растение]] било донесено во Англија и во многу други европски земји, а потоа станало популарно во областа на заливот Сан Франциско и во други делови од Соединетите Американски Држави. Сега може да се најде како див вид како градинарски цвет во [[Европа]], на американскиот брег на Пацификот и во [[Висконсин]], каде што е ограничен вид поради неговата инвазивност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/Invasives/fact/BalfoursTouch-me-not.html|title=Balfour's touch-me-not {{!}} Wisconsin DNR|work=dnr.wisconsin.gov|accessdate=2021-08-14}}</ref> Во [[Македонија]] расте по == Галерија == <gallery> File:Impatiens_balfourii_Dordogne.jpg|алт=Form| Форма File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-2.JPG|алт=Flower| Цвет File:(MHNT)_Impatiens_balfourii_-_flower_Lateral_view_-_Les_Martels,_Giroussens.jpg|алт=Showing long spur of flower| Покажување на долг цветен лак File:Balsamine_de_balfour_graine.JPG|алт=Seeds| Семиња File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-3.JPG|алт=Leaf| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Wikispecies}} {{commonscat}} * [https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?1986,1987,1988 Рачен третман на Џепсон] * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id3590/ Биолиб] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Џозеф Далтон Хукер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] rqhak1zdb1ea99a5w7ma0oncv7vjqn4 5650007 5650005 2026-10-26T10:16:06Z Виолетова 1975 /* Распространетост */ 5650007 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Balsaminaceae - Impatiens balfourii.JPG|taxon=Impatiens balfourii|authority=[[Hook.f.]]|synonyms=* ''Impatiens balfouri'' Hooker fil. * ''Impatiens mathildae'' Chiov. (incl.) * ''Impatiens insignis'' Auct. non DC. * ''Impatiens insubrica'' Beauverd}} '''''Impatiens balfourii''''' е вид од родот воденика (''[[Impatiens]]'') од семејството ''[[Balsaminaceae]]''. == Опис == Ова е [[Едногодишно растение|едногодишна]] [[билка]] која расте 15-20 см во висина. Нејзиното стебло е голо, црвеникаво, обрабено и многу разгрането. Има наизменично распоредени, овални до копјести, забести листови до 4 см долги. [[Соцветие|Соцветието]] генерално носи 4 до 8 цветови. Секој цвет е долг околу 2 см, при што еден од неговите бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] формира долг, тенок израсток. == Размножување == Цветовите се хермафродити, или совршени, и се опрашуваат од инсекти, или, во Америка, од [[колибри]]. Цветниот период трае од јули до септември. Плодовите се голи капсули со дијаметар од околу 20 мм, а семките се распрснуваат кога плодовите пукаат, исфрлајќи ги на далечина до 6 метри. == Распространетост == Потекнува од [[Хималаи|Хималаите]], особено од [[Кашмир]] и околните области. Како [[Украсно растение|градинарско растение]] било донесено во Англија и во многу други европски земји, а потоа станало популарно во областа на заливот Сан Франциско и во други делови од Соединетите Американски Држави. Сега може да се најде како див вид како градинарски цвет во [[Европа]], на американскиот брег на Пацификот и во [[Висконсин]], каде што е ограничен вид поради неговата инвазивност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/Invasives/fact/BalfoursTouch-me-not.html|title=Balfour's touch-me-not {{!}} Wisconsin DNR|work=dnr.wisconsin.gov|accessdate=2021-08-14}}</ref> Во [[Македонија]] расте по влажни места покрај реки. Видот е познат единствено за [[Скопје]], [[Пехчево]] и покрај реката [[Брегалница]].''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1484}}</ref>'' == Галерија == <gallery> File:Impatiens_balfourii_Dordogne.jpg|алт=Form| Форма File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-2.JPG|алт=Flower| Цвет File:(MHNT)_Impatiens_balfourii_-_flower_Lateral_view_-_Les_Martels,_Giroussens.jpg|алт=Showing long spur of flower| Покажување на долг цветен лак File:Balsamine_de_balfour_graine.JPG|алт=Seeds| Семиња File:Balsaminaceae_-_Impatiens_balfourii-3.JPG|алт=Leaf| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Wikispecies}} {{commonscat}} * [https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?1986,1987,1988 Рачен третман на Џепсон] * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id3590/ Биолиб] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Џозеф Далтон Хукер]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 8b9qtdjbxhhr2ysvhg7e0i85t7mp8g3 1 1406524 5650000 2026-10-26T10:13:31Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650000 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1406525 5650002 2026-10-26T10:13:50Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650002 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1406526 5650009 2026-10-26T10:28:01Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650009 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406527 5650015 2026-10-26T10:40:18Z MarkoKliment 127452 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1324186230|Oskar Eberhard Ulbrich]]“ 5650015 wikitext text/x-wiki '''Оскар Еберхард Улбрих''' (17 септември 1879 - 4 ноември 1952) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]] . Улбрих бил роден во [[Берлин]] . Студирал [[природни науки]] на [[Хумболтов универзитет|Универзитетот во Берлин]], каде што професори му биле Адолф Енглер (1844–1930) и Симон Швенденер (1829–1919). Во 1926 година станал [[кустос]] и професор во Ботаничкиот музеј во Берлин, каде што во 1938 година тој работел како директор на ''Хауптпилцштеле'' . <ref>[http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=5314 UZH - Zürcher Herbarien - Sammler Details] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303205245/http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=5314|date=2016-03-03}} (biographical information)</ref> Познат е по своите интрафамилијарни истражувања на ботаничките семејства [[Amaranthaceae]], [[Amaranthaceae|Chenopodiaceae]] и [[Каранфили|Caryophyllaceae]], а во 1934 година ги поделил Chenopodiaceae на осум подфамилии; Salicornioideae, Polycnemoideae, Chenopodioideae, Salsoloideae и др. <ref>[http://www.amjbot.org/content/84/2/253.full.pdf American Journal of Botany]{{Мртва врска|date=January 2024}} 84(2): 253–273. 1997</ref> Во 1911 година ја разработил и вовел во употреба шема на бои за означување на географските региони на примероците од хербариум и фасцикулите. Родот на растенијата ''Ulbrichia'' од семејството [[Слезови|Malvaceae]] го носи неговото име по иницијатива на Игнац Урбан (1848–1931). == Избрани публикации == * ''Die höheren Pilze: Basidiomycetes'', трето издание 1928 година (со Густав Линдау 1866–1923) - Вишите габи, [[Столпчести габи|базидиомицети]] . * ''Пфланзенкунде'', 1920. * ''Хеноподијацеа'' . - Во: Adolf Engler & Karl Anton Eugen Prantl : Die natürlichen Pflanzenfamilien, второ издание. том 16в: S.379-585, Duncker & Humblot, Берлин 1934. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do;jsessionid=B162E210B3D7CF1C44535B9C0E82B264?find_family=&find_genus=&find_species=&find_infrafamily=&find_infragenus=&find_infraspecies=&find_authorAbbrev=Ulbr.&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=off&find_publicationTitle=&find_isAPNIRecord=on&find_isAPNIRecord=false&find_isGCIRecord=on&find_isGCIRecord=false&find_isIKRecord=on&find_isIKRecord=false&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query&back_page=plantsearch IPNI] (список на таксони опишани од Улбрих) * [http://www.cybertruffle.org.uk/people/0026855_.htm фотографија Cybertruffle.org] (фото) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Починати во 1952 година]] [[Категорија:Родени во 1879 година]] 14xgnzs2gqv8zeg3dvixpd8yfugvrp3 0 1406528 5650019 2026-10-26T10:42:48Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Кинг Конг против Тарзан]] на [[Кинг-конг против Тарзан]] 5650019 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Кинг-конг против Тарзан]] 7y641csq9n96snc9057bliqtcevsiov 5650041 5650019 2026-10-26T11:11:04Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Кинг-конг против Тарзан]] 5650041 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 1 1406529 5650020 2026-10-26T10:42:59Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650020 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406530 5650023 2026-10-26T10:52:09Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox||image=Erodium absinthoides 1.JPG|taxon=Erodium absinthoides|authority=|synonyms= }} '''Erodium absinthoides''' познато и како '''балканско часовниче''' — многугодишно растение од семејството [[здравци]]. ==Опис== Ова е == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''E. a. absinthoides'' * ''E. a. armenum'' * '... 5650023 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Erodium absinthoides 1.JPG|taxon=Erodium absinthoides|authority=|synonyms= }} '''Erodium absinthoides''' познато и како '''балканско часовниче''' — многугодишно растение од семејството [[здравци]]. ==Опис== Ова е == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''E. a. absinthoides'' * ''E. a. armenum'' * ''E. a. balcanicum'' * ''E. a. haradjianii'' ==Во Македонија== Во Македонија расте по == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Erodium absinthoides|''Erodium absinthoides''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] d4hv92peonwtpc3eqmccjc334fmora6 5650024 5650023 2026-10-26T10:54:04Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5650024 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Erodium absinthoides 1.JPG|taxon=Erodium absinthoides|authority=|synonyms= }} '''Erodium absinthoides''' познато и како '''балканско часовниче''' — многугодишно растение од семејството [[здравци]]. ==Опис== Ова е ''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1514}}</ref>'' == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''E. a. absinthoides'' * ''E. a. armenum'' * ''E. a. balcanicum'' * ''E. a. haradjianii'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по ''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Erodium absinthoides|''Erodium absinthoides''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qgmens1u3zn93tf3ukrzan5jbyxtzsm 5650025 5650024 2026-10-26T10:54:21Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Erodium absinthoides]] на [[Балканско часовниче]] 5650024 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Erodium absinthoides 1.JPG|taxon=Erodium absinthoides|authority=|synonyms= }} '''Erodium absinthoides''' познато и како '''балканско часовниче''' — многугодишно растение од семејството [[здравци]]. ==Опис== Ова е ''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1514}}</ref>'' == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''E. a. absinthoides'' * ''E. a. armenum'' * ''E. a. balcanicum'' * ''E. a. haradjianii'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по ''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Erodium absinthoides|''Erodium absinthoides''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qgmens1u3zn93tf3ukrzan5jbyxtzsm 5650027 5650025 2026-10-26T11:00:38Z Виолетова 1975 5650027 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox||image=Erodium absinthoides 1.JPG|taxon=Erodium absinthoides|authority=|synonyms= }} '''Erodium absinthoides''' познато и како '''балканско часовниче''' — многугодишно растение од семејството [[здравци]]. ==Опис== Ова е дводомно многугодишно растение, со едно или неколку цветни гранчиња, високо до 20 см. Стеблото во основата е обвиено со остатоци од прилисниците на изумрените листови. Листовите се сабрани во основата формирајќи една група на листови. Стеблото е зелено или црвеникаво до црвено-кафеаво, по површината со многу ситни лачно искривени прилегнати влакненца, свртени надолу, и со густи куси жлездести влакна. Цветовите се 2-8 групирани во штитесто соцветие. Чашкините ливчиња се 4,5-7 мм долги, кај плодовите тие малку се зголемени. Венчето е розе-виолетово, круглесто, обратно-јајцевидно, долго околу 11 мм, во основата кусо клиновидно. Прашницие се 5.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1514}}</ref>'' == Подвидови == Прифатени се следниве подвидови: * ''E. a. absinthoides'' * ''E. a. armenum'' * ''E. a. balcanicum'' * ''E. a. haradjianii'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по варовнички камењари на надморска височина до 1600 метри.''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Erodium absinthoides|''Erodium absinthoides''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Здрал]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h3nd2ud50shgg7anw3wrc47wgmmajec 0 1406531 5650026 2026-10-26T10:54:22Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Erodium absinthoides]] на [[Балканско часовниче]] 5650026 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Балканско часовниче]] s8dkwonhakqslp63rx4fzuyhm3lizxe 1 1406532 5650028 2026-10-26T11:01:10Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650028 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406533 5650029 2026-10-26T11:05:04Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1340416104|Elatine alsinastrum]]“ 5650029 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fig._10_Elatine_alsinastrum.jpg|genus=Elatine|species=alsinastrum|authority=[[L.]]}} '''''Elatine alsinastrum''''' е член на родот ''[[надводник]]'' во семејството на растенија [[Надводници|Elatinaceae]].<ref>{{Наведено списание|last=Popiela|first=Agnieszka|last2=Łysko|first2=Andrzej|last3=Molnár|first3=Attila|date=2013-10-01|title=Recent distribution of the Euro-Siberian-sub- Mediterranean species Elatine alsinastrum L. (Elatinaceae)|url=https://doi.org/10.2478/v10184-012-0022-8|journal=Acta Botanica Croatica|volume=72|issue=2|pages=375–386|doi=10.2478/v10184-012-0022-8|issn=0365-0588|doi-access=free}}</ref> Опис Едногодишно или повеќегодишно тревесто растение, 2-80 цм високо. Стеблото вертикално или во основата лачно искривено, неразгрането или во основата разгрането; по најдолните јазли се развиваат коренчиња. Листовите собрани во прешлени по 3-20. Тука се среќава хетерофилија. Подводните листови линејни, со 1 жила, свртени надоле и многу нежни. Надводните листови ланцетни до јајцевидни и по 3-6 во прешлен, голи и приседнати. Прилисниците многу нежни, поеди- нечни или по два помеѓу два листа, образувани од еден ред клетки, 1-2,5 мм долги. Цветовите поединечни, приседнати во пазувите на листовите на надводните делови на растението и четиричлени. Чашкините ливчиња 4, јајцевидни, во основата сраснати помеѓу себе, на врвот заострени. Венечните ливчиња 4, зеленикаво-бели, јајцевидни, малку подолги од чашкините ливчиња. Прашниците 8. Плодникот од 4 плодни листа, скоро топчест, сплеснат од горната страна и четириделен. Семките 0,6-0,8 мм долги, скоро прави, валчести, со надолжни ребра и брчки помеѓу нив.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=479-480}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по блатата и други мирни плитки води. Ретко растение. Познато единствено за [[Пелагониско Блато|Пелагониското Блато]]. Не е исклучено дека со исушувањата на блатата ова растение денес е сосема исчезнато од територијата на Македонија.<ref name=":02" /> == Распространетост и живеалиште == Расте во Европа и се смета за загрозен вид. Популации се пронајдени и во турската [[Чанаккале (покраина)|покраина Чанаккале]].<ref>{{Наведено списание|last=Löki|first=Viktor|last2=Molnár V.|first2=Attila|date=2015|title=NEW LOCALITIES OF ELATINE MACROPODA AND E. ALSINASTRUM IN TURKEY (ÇANAKKALE)|url=http://real.mtak.hu/25769/|journal=Studia Botanica Hungarica|language=en|volume=46|issue=1|pages=43–47|doi=10.17110/StudBot.2015.46.1.43|issn=0301-7001}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Надводници]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7r3rp9n92osgac5kswmmefoev5cjxmg 5650030 5650029 2026-10-26T11:05:22Z BosaFi 115936 5650030 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fig._10_Elatine_alsinastrum.jpg|genus=Elatine|species=alsinastrum|authority=[[L.]]}} '''''Elatine alsinastrum''''' е член на родот ''[[надводник]]'' во семејството на растенија [[Надводници|Elatinaceae]].<ref>{{Наведено списание|last=Popiela|first=Agnieszka|last2=Łysko|first2=Andrzej|last3=Molnár|first3=Attila|date=2013-10-01|title=Recent distribution of the Euro-Siberian-sub- Mediterranean species Elatine alsinastrum L. (Elatinaceae)|url=https://doi.org/10.2478/v10184-012-0022-8|journal=Acta Botanica Croatica|volume=72|issue=2|pages=375–386|doi=10.2478/v10184-012-0022-8|issn=0365-0588|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно или повеќегодишно тревесто растение, 2-80 цм високо. Стеблото вертикално или во основата лачно искривено, неразгрането или во основата разгрането; по најдолните јазли се развиваат коренчиња. Листовите собрани во прешлени по 3-20. Тука се среќава хетерофилија. Подводните листови линејни, со 1 жила, свртени надоле и многу нежни. Надводните листови ланцетни до јајцевидни и по 3-6 во прешлен, голи и приседнати. Прилисниците многу нежни, поеди- нечни или по два помеѓу два листа, образувани од еден ред клетки, 1-2,5 мм долги. Цветовите поединечни, приседнати во пазувите на листовите на надводните делови на растението и четиричлени. Чашкините ливчиња 4, јајцевидни, во основата сраснати помеѓу себе, на врвот заострени. Венечните ливчиња 4, зеленикаво-бели, јајцевидни, малку подолги од чашкините ливчиња. Прашниците 8. Плодникот од 4 плодни листа, скоро топчест, сплеснат од горната страна и четириделен. Семките 0,6-0,8 мм долги, скоро прави, валчести, со надолжни ребра и брчки помеѓу нив.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=479-480}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по блатата и други мирни плитки води. Ретко растение. Познато единствено за [[Пелагониско Блато|Пелагониското Блато]]. Не е исклучено дека со исушувањата на блатата ова растение денес е сосема исчезнато од територијата на Македонија.<ref name=":02" /> == Распространетост и живеалиште == Расте во Европа и се смета за загрозен вид. Популации се пронајдени и во турската [[Чанаккале (покраина)|покраина Чанаккале]].<ref>{{Наведено списание|last=Löki|first=Viktor|last2=Molnár V.|first2=Attila|date=2015|title=NEW LOCALITIES OF ELATINE MACROPODA AND E. ALSINASTRUM IN TURKEY (ÇANAKKALE)|url=http://real.mtak.hu/25769/|journal=Studia Botanica Hungarica|language=en|volume=46|issue=1|pages=43–47|doi=10.17110/StudBot.2015.46.1.43|issn=0301-7001}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Надводници]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6kwhkv4dzpkjpjxj1id4op3gfo6xdjb 5650035 5650030 2026-10-26T11:06:34Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5650035 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Fig._10_Elatine_alsinastrum.jpg|genus=Elatine|species=alsinastrum|authority=[[L.]]}} '''''Elatine alsinastrum''''' е член на родот ''[[надводник]]'' во семејството на растенија [[Надводници|Elatinaceae]].<ref>{{Наведено списание|last=Popiela|first=Agnieszka|last2=Łysko|first2=Andrzej|last3=Molnár|first3=Attila|date=2013-10-01|title=Recent distribution of the Euro-Siberian-sub- Mediterranean species Elatine alsinastrum L. (Elatinaceae)|url=https://doi.org/10.2478/v10184-012-0022-8|journal=Acta Botanica Croatica|volume=72|issue=2|pages=375–386|doi=10.2478/v10184-012-0022-8|issn=0365-0588|doi-access=free}}</ref> == Опис == Едногодишно или повеќегодишно тревесто растение, 2-80 цм високо. Стеблото вертикално или во основата лачно искривено, неразгрането или во основата разгрането; по најдолните јазли се развиваат коренчиња. Листовите собрани во прешлени по 3-20. Тука се среќава хетерофилија. Подводните листови линејни, со 1 жила, свртени надоле и многу нежни. Надводните листови ланцетни до јајцевидни и по 3-6 во прешлен, голи и приседнати. Прилисниците многу нежни, поеди- нечни или по два помеѓу два листа, образувани од еден ред клетки, 1-2,5 мм долги. Цветовите поединечни, приседнати во пазувите на листовите на надводните делови на растението и четиричлени. Чашкините ливчиња 4, јајцевидни, во основата сраснати помеѓу себе, на врвот заострени. Венечните ливчиња 4, зеленикаво-бели, јајцевидни, малку подолги од чашкините ливчиња. Прашниците 8. Плодникот од 4 плодни листа, скоро топчест, сплеснат од горната страна и четириделен. Семките 0,6-0,8 мм долги, скоро прави, валчести, со надолжни ребра и брчки помеѓу нив.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=502}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по блатата и други мирни плитки води. Ретко растение. Познато единствено за [[Пелагониско Блато|Пелагониското Блато]]. Не е исклучено дека со исушувањата на блатата ова растение денес е сосема исчезнато од територијата на Македонија.<ref name=":02" /> == Распространетост и живеалиште == Расте во Европа и се смета за загрозен вид. Популации се пронајдени и во турската [[Чанаккале (покраина)|покраина Чанаккале]].<ref>{{Наведено списание|last=Löki|first=Viktor|last2=Molnár V.|first2=Attila|date=2015|title=NEW LOCALITIES OF ELATINE MACROPODA AND E. ALSINASTRUM IN TURKEY (ÇANAKKALE)|url=http://real.mtak.hu/25769/|journal=Studia Botanica Hungarica|language=en|volume=46|issue=1|pages=43–47|doi=10.17110/StudBot.2015.46.1.43|issn=0301-7001}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Надводници]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dlu4y0oz3d9c52b55pw8n6zfudrd4ck 0 1406534 5650031 2026-10-26T11:05:55Z MarkoKliment 127452 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1374508154|Lucien Marcus Underwood]]“ 5650031 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Инфокутија Научник|name=Lucien Marcus Underwood|image=Lucien Underwood.jpg|alt=|birth_date={{birth date|1853|10|26}}|birth_place=[[New Woodstock]], [[New York (state)|New York]], US|death_date={{death date and age|1907|11|16|1853|10|26}}|death_place=[[Redding, Connecticut|Redding]], [[Connecticut]]|fields=[[Botany]], [[Mycology]], [[Pteridology]]|known_for=|workplaces=Syracuse University|thesis_title=The geological formations crossed by the Syracuse and Chenango Valley Railroad|thesis_url=https://en.wikisource.org/wiki/The_geological_formations_crossed_by_the_Syracuse_and_Chenango_Valley_Railroad|thesis_year=1879|doctoral_advisor=[[Alexander Winchell]]|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=Underw.|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|signature=<!--(filename only)-->}}'''Лусиен Маркус Андервуд''' (октомври 26 1853 – ноември 16 1907) бил американски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]] од 19-тиот и почетокот на 20-тиот век. == Ран живот и кариера == Тој бил роден во Њу Вудсток, Њујорк . Тој се запишал на Универзитетот во Сиракуза во 1873 година и се дипломирал во 1877 година. Магистрирал во 1878 година <ref name="Bryologist">{{Наведено списание|last=Haynes|first=Caroline Coventry|date=1908|title=Lucien Marcus Underwood|url=https://www.jstor.org/stable/3238210|journal=[[The Bryologist]]|volume=11|issue=3|pages=40–44|doi=10.1639/0007-2745(1908)11[41:LMU]2.0.CO;2|issn=0007-2745|jstor=3238210|url-access=subscription|access-date=1 October 2022}}</ref> и докторирал во 1879 година кај Александар Винчел . <ref name="Syracuse A&S">{{Наведена мрежна страница|url=https://thecollege.syr.edu/anniversary/timeline/|title=History of the College of Arts and Sciences|publisher=[[Syracuse University College of Arts and Sciences]]|language=en-us|accessdate=30 September 2022}}</ref> <ref name="Syracuse Geology">{{Наведена книга|url=https://ottohmuller.com/nysga2ge/Files/1978/NYSGA%201978%20A%20Brief%20History%20Of%20The%20Department%20Of%20Geology%20At%20Syracuse%20University.pdf|title=A Brief History Of The Department Of Geology At Syracuse University|last=Merriam|first=Daniel Francis|date=1978|publisher=New York State Geological Association|location=Syracuse, N.Y.|page=42|author-link=Daniel Francis Merriam|access-date=30 September 2022}}</ref> За време на постдипломските студии, тој предавал на семинаријата Казеновија две години. <ref name="Bryologist" /> <ref name="Smithsonian">{{Наведена мрежна страница|url=https://siarchives.si.edu/collections/auth_per_fbr_eacp570|title=Underwood, Lucien Marcus, 1853-1907|work=Smithsonian Institution Archives|language=en|accessdate=1 October 2022}}</ref> После една година предавање на Колеџот Хединг, во 1880 година тој бил назначен за професор по геологија и ботаника во Универзитетот Веслијан во Илиноис . Во 1883 година, тој бил назначен за професор по геологија, ботаника и зоологија во Сиракуза. <ref name="Syracuse Geology" /> Во 1890 година, тој ја прифатил стипендијата Морган на Универзитетот Харвард за да ја научи колекцијата на [[Џигерници|хепатици]] на Саливант и Тејлор. <ref name="NYBG">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nybg.org/library/finding_guide/archv/underwood_ppb.html|title=Lucien Marcus Underwood Papers (PP) Underwood, Lucien Marcus, 1853-1907.|work=www.nybg.org|accessdate=1 October 2022}}</ref> Во 1891 година тој станал професор по ботаника во Универзитетот Де Паув . Во 1896 година, после една година како професор по биологија на Политехничкиот институт во Алабама ( ''Оберн'' ), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s20.postimg.org/s1cc63syl/Screenshot_2018-03-29_05.16.08.png|title=Montgomery Advertiser: June 12, 1896|archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184926/https://s20.postimg.org/s1cc63syl/Screenshot_2018-03-29_05.16.08.png|archive-date=March 29, 2018}}</ref> Андервуд станал професор по ботаника на Универзитетот Колумбија и се приклучил на персоналот на Ботаничката градина во Њујорк во 1907 година. <ref name="Curtis 1908">{{Наведено списание|last=Curtis CC.|year=1908|title=A Biographical Sketch of Lucien Marcus Underwood|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101051372744;view=1up;seq=17|journal=[[Journal of the Torrey Botanical Society|Bulletin of the Torrey Botanical Club]]|volume=35|issue=1|pages=1–12|doi=10.2307/2479036|jstor=2479036|url-access=subscription}}</ref> <ref name="Howe 1908">{{Наведено списание|last=Howe|first=Marshall Avery|author-link=Marshall Avery Howe|year=1908|title=Lucien Marcus Underwood: A Memorial Tribute|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101051372744;view=1up;seq=29|journal=[[Journal of the Torrey Botanical Society|Bulletin of the Torrey Botanical Club]]|volume=35|issue=1|pages=13–16|doi=10.2307/2479037|jstor=2479037|url-access=subscription}}</ref> == Дела == Андервуд објавил бројни трудови во ботанички списанија и бил автор на [http://catalog.hathitrust.org/Record/100538512 ''„Нашите домородни папрати и како да ги проучуваме“''] (Блумингтон, Илиноис, 1881; 4-то издание, 1893), ''„Описен каталог на северноамерикански [[Џигерници|хепатици]] “'' (Њујорк, 1884) и „Хепатици“ во Греевиот ''прирачник за ботаника'' . Тој, исто така, го подготвил заедно со ораторот Ф. Кук делот со ексиката ''„Илустриран век на габи“'' со 100 примероци (1889), и серијата слична на ексиката ''„Индијана флора“, дистрибуирана од Биолошкиот институт.'' ''Серија I (1-100) Паразитски габи'' со 100 примероци (1894) и заедно со О.Ф. Кук, делото на exsiccata, ''Hepaticae Americanae'' со 200 примероци (1887–99). <ref name="Curtis 1908" /> <ref name="Howe 1908" /> <ref name="Botanical Gazette">{{Наведено списание|date=1 April 1908|title=Lucien Marcus Underwood|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/329531|journal=[[Botanical Gazette]]|volume=45|issue=4|pages=268–269|doi=10.1086/329531|issn=0006-8071|access-date=1 October 2022}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=180334389|title=An Illustrated Century of Fungi with generic synopses of the Basidiomycetes and Myxomycetes: IndExs ExsiccataID=180334389|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=325745701|title=Indiana Flora Distributed by the Biological Survey. Series I (1-100) Parasitic Fungi: IndExs ExsiccataID=325745701|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=215822080|title=Hepaticae Americanae, prepared by L. M. Underwood and O. F. Cook: IndExs ExsiccataID=215822080|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref> Трудовите на Андервуд се чувале во библиотеката Луестер Т. Мерц во Ботаничката градина во Њујорк . <ref name="NYBG" /> == Личен живот == Откако изгубил големи суми пари на Вол Стрит во Паниката од 1907 година, Андервуд се обидел да ги убие неговата сопруга и ќерка пред да извршил самоубиство во семејниот дом во Рединг, Конектикат . <ref name="nyt SUICIDE">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1907/11/17/archives/prof-urderwood-commits-suicide-famous-botanist-and-columbia.html|title=PROF. UNDERWOOD COMMITS SUICIDE|date=1907-11-17|work=[[The New York Times]]|access-date=2022-10-01|language=en-US|issn=0362-4331|quote=Famous Botanist and Columbia Lecturer Tries to Kill Wife and Daughter. HIS WIFE IS BADLY HURT Losses in Wall Street in the Recent Flurry Had Worried Him for Weeks.}}</ref><templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Underw.|Underwood, Lucien Marcus}} == Видете исто така == * Категорија:Таксон именуван од Лусиен Маркус Андервуд == Наводи == <references> <ref name="Botanical Gazette" /> <ref name="Bryologist" /> <ref name="Curtis 1908" /> <ref name="Howe 1908" /> <ref name="NYBG" /> <ref name="nyt SUICIDE" /> <ref name="Smithsonian" /> <ref name="Syracuse A&S" /> <ref name="Syracuse Geology" /> </references> [[Категорија:Американски миколози]] [[Категорија:Починати во 1907 година]] [[Категорија:Родени во 1853 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] 1o0iug0niin7a4qu7no8kv18jw3yftt 0 1406535 5650033 2026-10-26T11:06:18Z DarijanLKliment 127685 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1318486968|Ernst Heinrich Georg Ule]]“ 5650033 wikitext text/x-wiki '''Ернст Хајнрих Георг Уле''' (12 март 1854 &#x2013; 15 јули 1915) он бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и колектер на растенија. == Биографија == бил роден на 12 март 1854 год во [[Хале (Зале)|Хале ан дер сале,]] он бил научен писател Отто Едуард Винченз Уле (1820–1876). Неговиот брат бил [[Географ|географски професор]] Вилхелм Уле (1861–1940). Започнал со школувањето како [[градинар]] и работел во ботаничките градини во Хале и Берлин. <ref name="Burkhardt">{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> Потоа емигрирал во [[Бразил]] во 1883 година, и таму бил приватен тутор и колекционер на ботанички растенија. Потоа, тој работел како ''naturalista viajante'' (патувачки натуралист) во Националниот музеј во [[Рио де Жанеиро]], и таму бил за заменик-директор во 1895, а подоцна станал и директор на ботаничкото одделение на музејот. Неговата серија ''Herbarium Brasiliense'' со многу нумерирани примероци сега е широко распространета во поголемите хербарии низ целиот свет. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=2147199917|title=Herbarium Brasiliense: IndExs ExsiccataID=2147199917|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=3 September 2024}}</ref> Од 1900 до 1903 година се истражувал со ботанички истражувања во [[Амазон (сојузна држава во Бразил)|регионот Амазон]] во Бразил, а во тој период вршел и ботанички истражувања во соседните области. Во 1905 година, тој издал три екссикати кои дистрибуирале примероци од бриофити и габи од Бразил. По враќањето во Германија, он работел како научен асистент во Ботаничката градина и музеј Берлин-Далем (1913–14). Починал на 15 јули 1915 година. == Наследство == * ''Улеантус'', именуван од Херман Хармс во 1905 година, семејство [[Бобови|Фабацеа]] * ''Улеарум'', именуван од Адолф Енглер во 1905 година, семејство [[Козлеци|Araceae]] * ''Uleiella'', именувана од J.Schröt. во 1894 година, габи во семејството Uleiellaceae * ''Улеиорхис'', именуван од Фредерико Карлос Хоен во 1944 година, семејство [[Орхидеи]] * ''[[Uleobryum|Улеобриум]]'', именуван по Брот. во 1906 година, мов во семејството Pottiaceae * ''Улеодендрон'', именуван од Стефан Раушерт во 1982 година, семејство [[Црници|Моркини]] * ''Улеодотис'', именуван од Теис. и Сид. во 1915 година, габи во семејството Venturiaceae * ''Улеофитум'', именуван од Георг Хиеронимус во 1907 година, семејство [[Главоцветни|Астерацеа]] * ''[[Uleomyces]]'', именуван од Хен. во 1895 година, габи во семејството Cookellaceae * ''[[Uleomycina|Улеомицин]]'', именуван по Петр. во 1954 година, габи во семејството Elsinoaceae * ''Улеотириум'', именуван по Петр. во 1929 година, габи во семејството Asterinaceae == Избрани дела == * ''Kautschukgewinnung und Kautschukhandel am Amazonenstrome'', 1906 &#x2013; Производство и трговија со гума во Амазон . * ''Das Innere von Nordost-Brazilien'', 1908 &#x2013; Внатрешноста на североисточен Бразил. * ''Kautshukgewinnung und Kautschukhandel во Баија'', 1908 година &#x2013; Производство и трговија со гума во [[Баија]] . * ''Biologische Beobachtungen im Amazonasgebiet'', 1915 &#x2013; Биолошки набљудувања во Амазон. <templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Ule|Ule, Ernst Heinrich Georg}} == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Родени во 1854 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] dbfpkzqdo2up3zk33dglk71wavilzuq 5650045 5650033 2026-10-26T11:17:46Z DarijanLKliment 127685 5650045 wikitext text/x-wiki '''Ернст Хајнрих Георг Уле''' (12 март 1854 &#x2013; 15 јули 1915) он бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и колектер на растенија. == Биографија == бил роден на 12 март 1854 год во [[Хале (Зале)|Хале ан дер сале,]] он бил научен писател Отто Едуард Винченз Уле (1820–1876). Неговиот брат бил [[Географ|географски професор]] Вилхелм Уле (1861–1940). Започнал со школувањето како [[градинар]] и работел во ботаничките градини во Хале и Берлин. <ref name="Burkhardt">{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> Потоа емигрирал во [[Бразил]] во 1883 година, и таму бил приватен тутор и колекционер на ботанички растенија. Потоа, тој работел како ''naturalista viajante'' (патувачки натуралист) во Националниот музеј во [[Рио де Жанеиро]], и таму бил за заменик-директор во 1895, а подоцна станал и директор на ботаничкото одделение на музејот. Неговата серија ''Herbarium Brasiliense'' со многу нумерирани примероци сега е широко распространета во поголемите хербарии низ целиот свет. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=2147199917|title=Herbarium Brasiliense: IndExs ExsiccataID=2147199917|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=3 September 2024}}</ref> Од 1900 до 1903 година се истражувал со ботанички истражувања во [[Амазон (сојузна држава во Бразил)|регионот Амазон]] во Бразил, а во тој период вршел и ботанички истражувања во соседните области. Во 1905 година, тој издал три екссикати кои дистрибуирале примероци од бриофити и габи од Бразил. По враќањето во Германија, он работел како научен асистент во Ботаничката градина и музеј Берлин-Далем (1913–14). Починал на 15 јули 1915 година. == Наследство == * ''Улеантус'', именуван од Херман Хармс во 1905 година, семејство [[Бобови|Фабацеа]] * ''Улеарум'', именуван од Адолф Енглер во 1905 година, семејство [[Козлеци|Araceae]] * ''Uleiella'', именувана од J.Schröt. во 1894 година, габи во семејството Uleiellaceae * ''Улеиорхис'', именуван од Фредерико Карлос Хоен во 1944 година, семејство [[Орхидеи]] * ''[[Uleobryum|Улеобриум]]'', именуван по Брот. во 1906 година, мов во семејството Pottiaceae * ''Улеодендрон'', именуван од Стефан Раушерт во 1982 година, семејство [[Црници|Моркини]] * ''Улеодотис'', именуван од Теис. и Сид. во 1915 година, габи во семејството Venturiaceae * ''Улеофитум'', именуван од Георг Хиеронимус во 1907 година, семејство [[Главоцветни|Астерацеа]] * ''[[Uleomyces]]'', именуван од Хен. во 1895 година, габи во семејството Cookellaceae * ''[[Uleomycina|Улеомицин]]'', именуван по Петр. во 1954 година, габи во семејството Elsinoaceae * ''Улеотириум'', именуван по Петр. во 1929 година, габи во семејството Asterinaceae == Избрани дела == * ''Kautschukgewinnung und Kautschukhandel am Amazonenstrome'', 1906 &#x2013; Производство и трговија со гума во Амазон . * ''Das Innere von Nordost-Brazilien'', 1908 &#x2013; Внатрешноста на североисточен Бразил. * ''Kautshukgewinnung und Kautschukhandel во Баија'', 1908 година &#x2013; Производство и трговија со гума во [[Баија]] . * ''Biologische Beobachtungen im Amazonasgebiet'', 1915 &#x2013; Биолошки набљудувања во Амазон. <templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Ule|Ule, Ernst Heinrich Georg}} == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Родени во 1854 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] cx5bzzsijqfw82f5wcg2ayy677zm20j 1 1406536 5650034 2026-10-26T11:06:25Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650034 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1406538 5650044 2026-10-26T11:15:29Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650044 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406539 5650048 2026-10-26T11:23:11Z Angel1kliment 138071 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315930712|Warren Upham]]“ 5650048 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Ворен Апам''' (8 март 1850 – 29 јануари 1934) бил американски геолог, археолог и библиотекар, кои е познат по своите студии за ледничкото езеро Агасиз . == Биографијa == Ворен Апам бил роден во Амхерст, Њу Хемпшир и студирал на колеџот Дартмут . Тој се оженил со Ади М. Биксби во 1885 година и имал една ќерка. <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1934/01/30/95031304.html?zoom=16.16|title=Dr. Warren Upham|date=January 30, 1934|work=timesmachine.nytimes.com|page=19|language=en|url-access=subscription|accessdate=September 24, 2020}}</ref> <ref name="Cyclopaedia">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0XZMAAAAYAAJ&pg=PA127|title=The National Cyclopaedia of American Biography|publisher=James T. White & Company|year=1897|volume=VII|pages=127–128|access-date=2021-02-22|via=Google Books}}</ref> Апам работел како геолог во [[Њу Хемпшир]] во 1879 година во [[Минесота]] за да ги проучува ресурсите и глацијалната геологија на таа држава. Тој работел за [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на САД]] од 1885 до 1895 година. <ref name=":0" /> Првиот голем извештај на Упам за езерото Агасиз бил објавен во 1890 година од страна на Геолошкиот завод на Канада, но главниот резултата на неговото долгогодишно истражување („Ледничкото езеро Агасиз“) бил објавен во 1895 година како ''Монографија 25'' од серијата монографии на Геолошкиот завод на САД. Апам бил дипломец на колеџот Дартмут во 1871 година и работел кај државниот геолог од Минесота , Њутн Х. Винчел . Историското друштво на Минесота го објавило неговиот значаен том од 735 страници за потеклото на имињата на местата, [http://catalog.hathitrust.org/Record/100561023 ''„Географски имиња на Минесота: нивното потекло и историско значење“''] во 1920 година. Ревидирано и проширено трето издание било објавено од Историското друштво на Минесота во 2001 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|title=A Sense Of Place: The Legacy of Names|last=Breining|first=Greg|date=January–February 2001|publisher=Minnesota DNR|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701112352/http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|archive-date=2007-07-01|accessdate=2007-06-03}}</ref> Тој бил член на Геолошкото друштво на Америка, Бостонското друштво за природна историја и [[Archaeological Society of America|Археолошкото друштво на Америка]] . <ref name=":0" /> Ворен Апам починал во [[Сент Пол (Минесота)|Сент Пол, Минесота,]] на 29 јануари 1934 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/71778371/dr-warren-upham/|title=Dr Warren Upham|date=1934-01-30|work=[[The Boston Globe]]|access-date=2021-02-22|agency=AP|location=Saint Paul, Minnesota|page=17|via=Newspapers.com}}</ref><templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Upham}} == Видете исто така == * [[Вилијам Х. Китинг]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} *  Works by or about Warren Upham at Wikisource * {{Викивидови-ред}} * Works by or about Warren Upham at the Internet Archive * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Upham%2c%20Warren%2c%201850%2d1934 Online books by Warren Upham] * {{Наведено списание|last=Upham|first=Warren|date=1896|title=The Glacial Lake Agassiz|url=https://archive.org/details/glaciallakeagass00upha|journal=Monographs of the United States Geological Survey|publisher=Washington, Govt. Print. Off.|volume=XXV|access-date=23 January 2018}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски геолози]] [[Категорија:Починати во 1934 година]] [[Категорија:Родени во 1850 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] eqzkvj8i4q983jov67mc2agzddyzwli 5650049 5650048 2026-10-26T11:24:20Z Angel1kliment 138071 5650049 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Ворен Апхам''' (8 март 1850 – 29 јануари 1934) бил американски геолог, археолог и библиотекар, кои е познат по своите студии за ледничкото езеро Агасиз . == Биографијa == Ворен Апхам бил роден во Амхерст, Њу Хемпшир и студирал на колеџот Дартмут . Тој се оженил со Ади М. Биксби во 1885 година и имал една ќерка. <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1934/01/30/95031304.html?zoom=16.16|title=Dr. Warren Upham|date=January 30, 1934|work=timesmachine.nytimes.com|page=19|language=en|url-access=subscription|accessdate=September 24, 2020}}</ref> <ref name="Cyclopaedia">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0XZMAAAAYAAJ&pg=PA127|title=The National Cyclopaedia of American Biography|publisher=James T. White & Company|year=1897|volume=VII|pages=127–128|access-date=2021-02-22|via=Google Books}}</ref> Апхам работел како геолог во [[Њу Хемпшир]] во 1879 година во [[Минесота]] за да ги проучува ресурсите и глацијалната геологија на таа држава. Тој работел за [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на САД]] од 1885 до 1895 година. <ref name=":0" /> Првиот голем извештај на Упам за езерото Агасиз бил објавен во 1890 година од страна на Геолошкиот завод на Канада, но главниот резултата на неговото долгогодишно истражување („Ледничкото езеро Агасиз“) бил објавен во 1895 година како ''Монографија 25'' од серијата монографии на Геолошкиот завод на САД. Апхам бил дипломец на колеџот Дартмут во 1871 година и работел кај државниот геолог од Минесота , Њутн Х. Винчел . Историското друштво на Минесота го објавило неговиот значаен том од 735 страници за потеклото на имињата на местата, [http://catalog.hathitrust.org/Record/100561023 ''„Географски имиња на Минесота: нивното потекло и историско значење“''] во 1920 година. Ревидирано и проширено трето издание било објавено од Историското друштво на Минесота во 2001 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|title=A Sense Of Place: The Legacy of Names|last=Breining|first=Greg|date=January–February 2001|publisher=Minnesota DNR|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701112352/http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|archive-date=2007-07-01|accessdate=2007-06-03}}</ref> Тој бил член на Геолошкото друштво на Америка, Бостонското друштво за природна историја и [[Archaeological Society of America|Археолошкото друштво на Америка]] . <ref name=":0" /> Ворен Апхам починал во [[Сент Пол (Минесота)|Сент Пол, Минесота,]] на 29 јануари 1934 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/71778371/dr-warren-upham/|title=Dr Warren Upham|date=1934-01-30|work=[[The Boston Globe]]|access-date=2021-02-22|agency=AP|location=Saint Paul, Minnesota|page=17|via=Newspapers.com}}</ref><templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Upham}} == Видете исто така == * [[Вилијам Х. Китинг]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} *  Works by or about Warren Upham at Wikisource * {{Викивидови-ред}} * Works by or about Warren Upham at the Internet Archive * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Upham%2c%20Warren%2c%201850%2d1934 Online books by Warren Upham] * {{Наведено списание|last=Upham|first=Warren|date=1896|title=The Glacial Lake Agassiz|url=https://archive.org/details/glaciallakeagass00upha|journal=Monographs of the United States Geological Survey|publisher=Washington, Govt. Print. Off.|volume=XXV|access-date=23 January 2018}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски геолози]] [[Категорија:Починати во 1934 година]] [[Категорија:Родени во 1850 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] pt3pu3qbj2p1o1jm89jzncys1vscdn1 2 1406540 5650050 2026-10-26T11:25:26Z Angel1kliment 138071 Создадена страница со: здраво 5650050 wikitext text/x-wiki здраво m0bz39od9xu7mosouwrdplz7j108q15 1 1406541 5650052 2026-10-26T11:32:52Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650052 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1406542 5650056 2026-10-26T11:39:10Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650056 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406543 5650059 2026-10-26T11:48:18Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1218426081|Elatine triandra]]“ 5650059 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Elatine_triandra_flower.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|status_ref=<ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Elatine triandra'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.161078/Elatine_triandra |access-date=26 March 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref>|taxon=Elatine triandra|image_alt=Colour picture of Elatine triandra flower|image_caption=цвет|authority=Schkuhr.}} '''''Elatine triandra''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемени растение]] кое припаѓа на семејството [[надводници]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:89520-2|title=''Elatine triandra'' Schkuhr {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег е од [[Умерена клима|умерениот]] и [[Суптропски појас|суптропскиот]] Стар свет до Западна Малезија.<ref name="POWO" /> Во Нова Англија, се смета за воведено и е документирано и во Масачусетс и во Мејн, а се наоѓа првенствено околу реките.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/elatine/triandra/|title=Elatine triandra (Eurasian waterwort): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2024-04-11}}</ref> Опис Едногодишно растение, 2,5-15 цм високо. Стеблото ползечко, ретко вертикално, многу разгрането и со коренчиња по јазлите. Листовите наспрамни, долгнавесто-јајцевидни до линејни, до 14 мм долги и 1-2 мм широки, во основата со куси дршки. Прилисниците безбојни, обично триаглести, образувани од еден слој клетки и со неправилно назабени рабови. Цветовите многу мали, поединечни и приседнати во пазувите на листовите. Чашкините ливчиња 3, поретко 2 или 4, на врвот тапи, најшироки во основата. Венечните ливчиња 3, бели или розеви, подолги од чашкините ливчиња, а кај подводните растенија понекогаш може и да отсуствуваат. Прашниците 3. Плодот е триделна кутијка со тенок ѕид, која останува во пазувата на листот и по созревањето. Семките 0,4-0,6 мм долги, малку лачно искривени, со надолжни ребра и напречни брчки помеѓу нив.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=502-503}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по оризишта, блата, влажни места и плитки мирни води во низините и планините. Позната за [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]]; [[Штип]] – с. [[Крупиште]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Надводници]] pe1nfj99sqnvuj6xt2xqzb5hkcu37bd 5650060 5650059 2026-10-26T11:49:02Z BosaFi 115936 5650060 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Elatine_triandra_flower.jpg|status={{TNCStatus}}|status_system=TNC|status_ref=<ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Elatine triandra'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.161078/Elatine_triandra |access-date=26 March 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref>|taxon=Elatine triandra|image_alt=Colour picture of Elatine triandra flower|image_caption=цвет|authority=Schkuhr.}} '''''Elatine triandra''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемени растение]] кое припаѓа на семејството [[надводници]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:89520-2|title=''Elatine triandra'' Schkuhr {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот роден опсег е од [[Умерена клима|умерениот]] и [[Суптропски појас|суптропскиот]] Стар свет до Западна Малезија.<ref name="POWO" /> Во Нова Англија, се смета за воведено и е документирано и во Масачусетс и во Мејн, а се наоѓа првенствено околу реките.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/elatine/triandra/|title=Elatine triandra (Eurasian waterwort): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2024-04-11}}</ref> == Опис == Едногодишно растение, 2,5-15 цм високо. Стеблото ползечко, ретко вертикално, многу разгрането и со коренчиња по јазлите. Листовите наспрамни, долгнавесто-јајцевидни до линејни, до 14 мм долги и 1-2 мм широки, во основата со куси дршки. Прилисниците безбојни, обично триаглести, образувани од еден слој клетки и со неправилно назабени рабови. Цветовите многу мали, поединечни и приседнати во пазувите на листовите. Чашкините ливчиња 3, поретко 2 или 4, на врвот тапи, најшироки во основата. Венечните ливчиња 3, бели или розеви, подолги од чашкините ливчиња, а кај подводните растенија понекогаш може и да отсуствуваат. Прашниците 3. Плодот е триделна кутијка со тенок ѕид, која останува во пазувата на листот и по созревањето. Семките 0,4-0,6 мм долги, малку лачно искривени, со надолжни ребра и напречни брчки помеѓу нив.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=502-503}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по оризишта, блата, влажни места и плитки мирни води во низините и планините. Позната за [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]]; [[Штип]] – с. [[Крупиште]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Надводници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ehokia5l0c6abtzqfaiy6cv6g8ujwem