Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1304 5650238 5620804 2026-10-26T16:16:01Z Gurther 105215 5650238 wikitext text/x-wiki ''За истоимената населба, видете [[Јане Сандански (населба)]].'' {{Инфокутија Воено лице | име = Јане Сандански | живеел = [[18 мај]] [[1872]] — [[22 април]] [[1915]] | слика = [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|250п]] | опис = македонски револуционер | прекар = ''Сандан-паша'' {{•}} ''Пиринскиот цар'' {{•}} ''Старикот'' | роден-место = [[Влахи]], [[Горноџумајско]], [[Османлиско Царство]] | починал-место = [[Попови Ливади]], [[Неврокопско]], [[Царство Бугарија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1895]] — [[1915]] | чин = војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] | единици = [[Четнички институт на ТМОРО|Четнички институт]] | командувал = [[Македонска револуционерна организација]] | битки = [[Борба за Македонија]] {{•}}[[Илинденско востание]] {{•}} [[Прва балканска војна]] {{•}} [[Втора балканска војна]] | одличја = | занимања = чирак {{•}} молбописец {{•}} управник на затвор }}{{Јане}} [[Податотека:Yane Sandanski Signature (vectorized).svg|300px|мини|десно|Потпис на Сандански]] [[Податотека:Yane Sandanski dead place.JPG|300px|мини|десно|Местото на кое починал Сандански]] '''Јане Сандански''', познат како '''''Пиринскиот Цар''''', '''''Сандан-паша''''' и '''''Старикот'''''<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd|title=Јане Сандански|last=[[Павел Делирадев|Делирадев, Павел]]|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1946|pages=}}</ref>{{Rp|2-3}} ([[18 мај]] [[1872]] — [[22 април]] [[1915]]) — македонски национален херој, војвода и водач на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Роден е во селото [[Влахи]], [[Пиринска Македонија]], во семејството на Иван Сандански. Во текот [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877 година неговите родители и соселани биле принудени да избегаат во [[Горна Џумаја]]. Неговиот татко бил знаменосец на една од македонските чети во [[Кресненско востание|Кресненското востание]]. По задушувањето на востанието, семејството Сандански се засолнало во [[Дупница]], каде Јане го минал детството. Таму, тој завршил основно училиште и два класа од прогимназијата, а подоцна станал кондураџиски чирак и му помагал на својот татко во полските работи. Во 1892 година бил регрутиран во бугарската армија. По завршувањето на воената служба станал молбописец кај својот чичко Спас Харизанов, адвокат и поранешен македонски учител. Во 1895 година дошло до раздвижување на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емиграција во Бугарија]] и, под налет на настаните, Сандански како четник активно учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Во текот на [[Грчко-турска војна (1897)|Грчко-турската војна]] од 1897 година, [[ВМОК|Врховниот комитет]] режирал втора прошетка по Македонија. Притоа била формирана чета под водство на [[Крсто Захариев]], а Сандански бил еден од четниците кои требале да навлезат во Македонија. По враќањето во Бугарија, тој влегол во друштвото ''Младост'' кое имало за цел самообразование на своите членови и будење на регионот. Во февруари 1899 година бил назначен за управник на дупничкиот затвор. Истата година, [[Никола Малешевски]] го детално го информирал за дејноста на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и ја организирал првата негова средба со [[Гоце Делчев]]. Малешевски и Гоце успеале да го привлечат Сандански кон Внатрешната организација и нејзините цели. Заедно со [[Димо Хаџи Димов]], тој го реорганизирал дупничкото македонско друштво на [[ВМОК|Врховниот комитет]] од Софија и започнал активност за приближување кон Внатрешната организација. Во април 1901 година, за првпат, со осумчлена чета, Сандански агитирал во името на Организацијата. Истата година, тој и [[Христо Чернопеев]] во околината на [[Разлог]] решиле да го грабнат д-р Хаус, [[Протестантство|протестантски]] мисионер од [[Солун]]. Меѓутоа, д-р Хаус го одложил патувањето, па затоа се решиле да ја киднапираат протестантската мисионерка [[Мис Стон]], која се наоѓала во Банско. Целата акција се усложнила и траела шест месеци. На 31 јануари 1902 година бил платен откупот, а на 23 февруари грабнатите биле ослободени од [[Андон Ќосето]] во селото [[Градошорци]]. Внатрешната организација презела енергични мерки против врховистичката агитација. Од левата страна на [[Струма]], околу Пирин, борбата против врховизмот ја предводел Сандански. Во [[Делвино (Пиринско)|Делвино]], тој пред селаните кристално јасно ги претставил идејните разлики помеѓу двете организации. Истата агитација Сандански ја повторил и во селата [[Марлево]] и [[Хрсово]]. Но, и покрај силниот отпор на Внатрешната организација, на 22 септември (стар стил) 1902 година започнало т.н. [[Горноџумајско востание]]. Подготовките за востанието во [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] ги започнал [[Гоце Делчев]], а по неговата смрт тие продолжиле под раководство на Сандански. На Крстовден, 27 септември, здружените сили на Јане Сандански и Цончев се нашле пред [[Сандански|Свети Врач]] со намера да го нападнат турскиот гарнизон. Меѓутоа, тие биле следени од аскер и башибозук од 2.000 души и затоа се утврдиле за да започнат битка. Одредот на Сандански и Цончев бил обиколен од сите страни и затоа ноќта се повлекле. Планот за напад на гарнизонот во Свети Врач пропаднал, а Сандански се повлекол кон [[Кресна]]. По востанието, во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на Организацијата. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта од кои подоцна ќе произлезат две струи. Кризата и поделбите кои се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во април 1905 година, здружените врховистички чети под команда на капетанот го започнале походот во [[мелничко]]. Врховистите биле начекани во заседа од Сандански. Во престрелката загинале седум врховисти, а шест биле ранети. За време на [[Рилски конгрес|Рилскиот конгрес]], истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување. Во летото 1906 година започнале подготовките за вториот редовен конгрес, меѓутоа тој пропаднал. На 28 ноември 1907 година, по наредба на Сандански, [[Тодор Паница]] ги убил [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]]. По ликвидацијата, бугарските судови ги осудиле на смрт Сандански и Паница, откако ги прогласиле за разбојници. Во втората половина на мај 1908 година се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] каде било решено да се формира нова организација под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]]. Во јулските денови на 1908 година, приврзаниците на Јане се легализирале и влегле во градовите каде што биле пречекани од младотурските комитети со свечени собири и масовно учество на населението. Јане најпрво влегол во Неврокоп, каде што од балконот на општинската заграда одржал револуционерен говор пред околу 15.000 луѓе. На 15 јули 1908 година, Јане со воз пристигнал во Солун. На железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од [[Енвер Беј]], а на 18 јули 1908 година, Јане излегол со познатиот манифест до сите народности во империјата. Во последните денови од октомври 1912 година, уште пред доаѓањето на силите на Седмата бугарска дивизија, четата на Сандански, во содејство со востанатите селани, организирани и вооружени како селска милиција под раководство на Сандански, по кратка борба со османлискиот аскер, на 27 октомври 1912 година го ослободиле [[Мелник]]. Триста четници од одредот на Јане Сандански, во содејство со бугарската коњичка група на мајорот Цонев, на 8 ноември 1912 година, влегле во [[Солун]], пред влегувањето на главнината на бугарската војска. По [[Балкански војни|Балканските војни]], Сандански се вклучил во политичкиот живот на [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]]. Во јули 1914 година, по иницијатива на Демократската партија, Народното собрание го изгласал т.н. ''Закон за простување на македонските револуционери''. Во есента 1914 година, во полниот разгор на австриско-српскиот судир, Сандански и неговите соборци решиле да се организираат преку собирање на свои приврзаници и евентуални сојузници за борба против политиката на [[Фердинанд I|Фердинанд]], меѓутоа заговорот пропаднал. По неуспешната акција, Сандански западнал во разочараност и се вратил во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] кај [[Мелник]]. На 10 април, кај месноста ''Блатата'' била поставена заседа во која Сандански бил убиен. Неговото тело било пронајдено од еден караван, по што било пренесено во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]]. Неговите останки се наоѓаат во црквата ''Св. Св. Кирил и Методиј''. Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му оддал видно признание на својот голем син. Јаневата личност и дело редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име. ==Потекло== {{quote|'''''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.'''''|''Христо Андонов-Полјански''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} [[Податотека:Ilio voivoda.jpg|200px|мини|лево|Иљо Малешевски]] [[Податотека:Bashlijski chukar.jpg|343x343px|мини|десно|Поглед на врвот Башлиски Чукар во северниот дел на Пирин]] Во западните падини на [[Пирин]], околу бујните и пенести води на [[Влахина Река]] (Кркиица) се наоѓа селото [[Влахи]]. [[Павел Делирадев|Делирадев]] истакнува дека еден дел од селото се нарекувало ''Санданското маало'', зошто така се викала така никој не можел да објасни, ниту народот, ниту научната етимологија.<ref name=":0" />{{Rp|1}} Другите маала во Влахи се нарекувале: Вачковци, Дебел Даб, Дранолово, Клегиште, Косовец, Ново Село (порано се сметало за посебно село), Полена (исто како Ново село) и Шемето.<ref name=":0" />{{Rp|1}} Над Влахи се издигаат снежни врвови, а под него се наоѓа проломот на [[Струма]] - [[Кресненска Клисура|Кресненската Клисура]]. Меѓу населението биле раширени приказни и песни за вили од сините езера, а речиси сите раскажувале за подвизите на [[Дедо Иљо Малешевски]], прочуениот ајдутин. Во таа сиромашна несреќа и поетичен мир на [[18 мај]] 1872 година во семејството на Иван Сандански се родило момченце кое го крстиле Јане.<ref name=":0" />{{Rp|2}} Ова име е видоизменица на Иван или Јоан. Кога малиот Јане имал четири или пет години, започнала [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877 година, а неговите родители и соселани биле принуден да избегаат во [[Горна Џумаја]]. Малиот Јане бил пренесен во мајчините раце, а семејната бедна покуќнина од облека, ќебиња и постелнина - натоварени на коњ биле пренесени во градот. [[Горна Џумаја]], испразнета од [[Османлии]]те под налетите на руската армија, му давала бедно гостопримство на Јане, а неговиот татко Иван, исто како и на [[Пирин]], се мачел да го прехрани своето семејство. Јане растел сред бегалската несреќа.<ref name=":0" />{{Rp|3}} На [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] било решено Македонија да остане во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] спротивно на надежите на македонскиот народ за слобода, без разлика на политичката и административна форма, под која таа требало да биде дадена.<ref name=":0" />{{Rp|4}} Македонците, жестоко излажани во своите надежи, на [[5 октомври (настани)|5 октомври]] (стар стил) 1878 година го кренале [[Кресненско востание|Кресненското востание]], познато уште како и ''Македонско востание''. Главните подготовки за подигнување на востанието биле водени од повеќемина видни [[Македонци]] - учители, трговци, свештеници итн. Најангажирани во подготовките биле охридскиот митрополит [[Натанаил Охридски]] и познатиот македонски револуционер учителот [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]] кој две години претходно бил главен водач на [[Разловечко востание|Разловечкото востание]], познатиот македонски војвода од тој период [[Стефо Николов]], познатиот македонски револуционер од тоа време [[Коста Буфски|поп Коста Буфски]] од с. [[Буф]]-[[Лерин]]ско и неколкумина македонски војводи. Голема улога во подготовките и одвивањето на востанието ќе имаат и штотуку формираните т.н. благотворителни комитети Единство, кои ги организирале мирните но и вооружените протести и акции против решенијата на Берлинскиот конгрес кои имале главно негативен карактер во однос на [[Санстефански мировен договор|Санстефанскиот мировен договор]] кој во целост бил во корист на [[Бугарија]]. Најважни од нив биле Софискиот и Џумајскиот комитет кои всушност играле и раководна улога во востанието. Знаменосец на една од македонските чети кои учествувале во востанието, бил таткото на Јане, Иван Сандански.<ref name=":0" />{{Rp|5}} По задушувањето на востанието и приближувањето на османлиските сили во Џумајската област, семејството Сандански се засолнало во [[Дупница]], Бугарија.<ref name=":0" />{{Rp|5}} == Младост == {{quote|''''' Уште од малечок, кога маало со маало се тепавме со камења, секогаш ја земав ролјата на комита. '''''|''Јане Сандански'' <ref>''[https://www.strumski.com/books/jane_sandanski_spomeni_1995.pdf Спомени на Јане Сандански]'' (1995) од [[Љубомир Милетич]], страна 201. Издадено од [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]</ref>}} [[Податотека:Vasil Levski portrait.jpg|150px|мини|лево|Портрет на [[Васил Левски]]]] [[Податотека:Dupnitsa izgled ot segashnia lovnia dom 1908god.png|350px|мини|десно|[[Дупница]] во почетокот на XX век]] Во [[Дупница]], пограничен град и преполн со бегалци, Јане го минал детството. Судбината на неговото семсјтво, не се разликувала од останатите бегалски семејства, а Иван Сандански започнал да се занимава со земјоделство за да ги прехрани своите блиски.<ref name="PavelDel2">[http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd Павел Делирадев, Јане Сандански, Македонски научен институт], Софија, 1946.</ref> Јане завршил основно училиште и два класа од прогимназијата. Потоа станал кондураџиски чирак, околу 2-3 години. Истовремено му помагал на својот татко во полските работи. Уште како мал, Јане читал сè што му било на дофат на неговите раце, но претпочитал револуционерна литература: ''Под ропство'' на [[Иван Вазов]], ''Записите на бугарските востанија'' на [[Захариј Стојанов]], биографиите на [[Васил Левски]] и [[Христо Ботев]]. Во своите спомени, Јане истакнува дека биографијата на Левски му оставила најсилен впечаток <ref name="PavelDel2" /><ref name="SpomeniJane">[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs01.html Спомени на Јане Сандански]</ref>. Во 1892 година, Јане бил регрутиран во бугарската армија, а својот воен рок го отслужил во 13-от пешадиски полк во Ќустендил. Во касарната, како бугарски граѓанин исполнил еден долг кон државата во која живеел <ref name="PavelDel2" />, меѓутоа уште позначајно било стекнатото воено искуство за неговата идна дејност како четник и војвода за слободата на Македонија. Во 1894 година, бил ослободен од воената служба и се вратил во [[Дупница]], каде што кај својот чичко [[Спас Харизанов]], адвокат и поранешен македонски учител, станал молбописец - работа која ја извршувал во следните две и пол години, а по завршувањето на стажот станал самостоен молбописец. Во овој период се одржувал контакти со дупничката градска интелигенција - учителите, чиновниците и адвокати, кај кои бил омилен соговорник <ref name="PavelDel2" />. ==Идеологија, погледи и организациски способности== {{Главна|Идеологија, погледи и организациски способности на Јане Сандански}} {{quote|'''''Сандански, по потекло од Пиринска Македонија, им припаѓаше на таканаречените словеногласни Македонци. Тој тврдеше дека како што се ослободија од турскиот јарем грчката нација, српската и бугарската, дојде часот да се ослободи и македонската нација. За да Македонија стане цела и сосем независна држава, Сандански проповедаше дека сите жители, без исклучок, не се ниту Бугари, ниту Грци ниту Куцовласи, макар и да зборуваат на македонски славјански дијалект како и самиот тој, или на грчки или на куцовлашки идиом, сите жители на Македонија се чисти Македонци, потомци на античките Македонци на Филип II и на Александар... Бугарските шовинисти решија да го ликвидираат бидејќи неговите проповеди не им одеа во прилог, зошто тој се противеше на присоединувањето на Македонија кон Бугарија. Тој го спречуваше славофонското население на Македонија да се смета себеси за бугарско и култивираше македонска национална свест. Сандански заедно со Делчев, протагонисти и двајцата за време на Илинденското востание, стана опасен за Бугарија и бугарските шовинисти решија да го ликвидираат, бидејќи неговата агитација не одеше во прилог на присоединувањето на Македонија кон Бугарија, зашто тој култивираше кај Словеномакедонците македонска национална свест. И неговото убиство, всушност, беше извршено од самите Бугари.'''''|''Елефтериос Ставридис'' <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://macedonianspark.com/mk/istorijaideologija/makedonskaistorija/666-2011-11-11-18-45-49 |title=Елефтериос Ставридис |accessdate=2013-04-08 |archive-date=2012-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120820032013/http://macedonianspark.com/mk/istorijaideologija/makedonskaistorija/666-2011-11-11-18-45-49 |url-status=dead }}</ref><ref>Елефтериос Ставридис, Завесата на КПГ, 1953</ref>}} [[Податотека:Jane Sandanski 2.jpg|200px|мини|лево]] [[Податотека:Sandanski&chernopeev.JPG|350px|мини|десно|Сава Михајлов, Јане Сандански, Крсто Асенов и Христо Чернопеев]] Јане немал широко образование, поради сиромаштијата одвај завршил прогимназија. Но по природа бил надарен со ум, снаодливост и впечатливост. Со својот ум, правилно ги проценувал случувањата и донесувал правилни одлуки. Еден дел од старите војводи имал одбивен однос кон учителите и воопшто кон интелигенцијата, меѓутоа Сандански се опкружил со великолепни интелектуалци кои ги виделе неговите дарби на водач и му помогнале во неговата револуционерна дејност. Меѓу нив биле: [[Чудомир Кантарџиев]], [[Александар Бујнов]], [[Стојо Хаџиев]], [[Таската Серски]], [[Димо Хаџи Димов]] и други, а имал блиски контакти и со [[Никола Харлаков]], иако не бил негов четник <ref name="HristoK">[http://www.scribd.com/fullscreen/59185920?access_key=key-8z1c4aeyfwmqil91anw Биографија на Јане Сандански од Христо Константинов, Софија, 1939]</ref>. Јане Сандански не бил основоположник на главните идеолошки и политички линии на македонското револуционерно ослободително движење. Такви биле [[Ѓорче Петров]] и [[Гоце Делчев]], кои ги поставиле основните принципи на македонската борба: ''1) зачувување на внатрешниот карактер на борбата: самостојност 2) државна обособеност на Македонија'' <ref name="HristoK" />. Меѓутоа, тој се пројавил како најфанатичен приврзаник и најдоследен спроведувач на таа внатрешна идеологија <ref name="HristoK" />. Јане не бил социјалист, туку национален револуционер со радикални разбирања <ref name="HristoK" />, какви што биле насекаде сите национални револуционери. Поголемиот дел од неговите соработници од интелигенцијата биле под влијание на социјализмот, меѓутоа тоа не влијаело врз неговата дејност. Ставовите на Јане многу јасно се определени од [[Христо Силјанов]], учесник и историчар на македонското револуционерно движење. Меѓу останатото тој напишал: ''Јане ја разви тезата дека е погубно за македонското население и за самата Бугарија, македонското прашање да се третира во смисла на национално обединување со Бугарите... Сите кои агитираат било во Македонија, било надвор од неа на база: ослободување и обединување со Бугарија, треба непријателски да бидат пречекани од ВМОРО, така како што се пресретнуваат од Организацијата српските и грчките агитации и чети'' <ref name="HristoS">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>. Според истиот автор, Јане објаснувал дека: треба да се работи за пробудување на сознанието кај масите, ''дека тие се самостоен народ'', дека имаат право на самостоен живот и треба да се борат за извојување на своја слобода, без да се потпираат на туѓа помош, зашто тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги поробат <ref name="HristoS" />. Овие погледи на Јане се потврдуваат од голем број на различни извори. Оттука, Родолофо Фоа во весникот ''Л'Италија ал'Естро (L’Italia all’Estro)'', пишува дека Јане проповедал дека: {{Цитат|'''''Македонците ќе ја ослободат Македонија без мешање на соседните држави: во Македонија не треба да има ниту Бугари, ниту Грци, ниту Срби, ниту Романци, ниту Турци, туку само Македонци'''''<ref>Марко Дого, Динамитот и полумесецот - Јазикот на националноста во Македонија. (Избор и редакција: Цветан Станоевски), Скопје, 1990, 189</ref>}} Јане ја бранел и ја афирмирал политичката и националната посебност на Македонија и Македонците <ref name="VancoG" />. Овие констатации на научниците се изведени од сведоштвата пред сè на идејните противници Јане и од други независни извори од различна провиниенција. Низ нив може да се проследат ставовите на Јане за политичката и за националната посебност на Македонија и Македонците во однос на Бугарија. Меѓутоа, борбата на Јане против врховизмот треба да се толкува како борба на две спротивни поимања за решавање на македонското прашање, ''од кои во она на врховизмот значајно влијание имала бугарската политика, додека спротивставеноста со бугарската политика била политички и национално принципиелна'' <ref name="VancoG" />. Во сите објаснувања со врховистите, Јане потенцирал разликата помеѓу врховниот комитет и Внатрешната организација. Тој истакнувал дека врховистите се орудие на бугарскиот кнез и заробеници на бугарската политика. Ставовите на Јане не биле насочени против Бугарија и бугарскиот народ, туку против бугарската политика кон Македонија <ref name="VancoG" />. Сред македонската борба, Јане се пројавил и како организатор од голем ков <ref name="HristoK" />. Таа негова особина блеснала со [[Афера мис Стон|аферата Стон]]. Но тој не бил само организатор во тесна смисла на зборот: на конспирации и атентати. Подоцна се пројавил како одличен организатор на народните маси. Во времето на [[Гоце Делчев]], Внатрешната организација брзо растела и земала масовен карактер, меѓутоа најмасовна, најдисциплинирана и најборбената организација имало во [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]], под водството на Јане <ref name="HristoK" />. Според доктор [[Зоран Тодоровски]], тезата дека Сандански сметал што треба да се работи меѓу Македонците и да им се објаснува дека тие се посебна нација е наводна. Тој имал исти погледи и ставови како и другите македонски дејци од левицата и десницата, т.е. се сметал себеси за Бугарин.<ref>Уште робуваме на старите поделби, Разговор со д-р Зоран Тодоровски, директор на Државниот архив на Република Македонија, 27.06.2005.</ref> Истото го потврдува и академикот [[Иван Катарџиев]] кој смета дека ни левицата ни десницата на ВМОРО не ја доведувала во прашање својата бугарска провениенција.<ref>Академик Иван Катарџиев, „Верувам во националниот имунитет на Македонецот“, интервју, "Форум": "форум - Дали навистина Делчев се изјаснувал како Бугарин и зошто? Катарџиев - Ваквите прашања стојат. Сите наши луѓе се именувале како „Бугари“...".</ref> Постојат и броjни податоци, кои ги потврдуваат овие ставови.<ref>"''Сите сме Бугари Тасо, а се тепаме непотребно. Тежи ми таа бескорисна крвнина.''" Овие зборови се цитирани во спомените на неговиот соработник Атанас Јанев и се објавени во списанието „Ехо“, бр. 5 од 26.05.1972 година.</ref><ref>"''За да се бориме за слободата со успех, ние тука секогаш го разбираме ова, дека треба да работиме и како националисти, и како Бугари да организираме и подигаме бугарскиот елемент - најдобре погодниот за организација и работа.''" Из интервју со Јане Сандански за весникот "Камбана", бр. № 325, 16 септември 1908 година.</ref><ref>"''Ако не се задоволат интересите на Бугарите во Македонија, јас ќе ја бранам Екзархията со оружје во рака.''" Зборови на Јане Сандански, изречени пред дописникот на весникот "Дневник", за време на формирањето на "Народно-федеративна партија (Бугарска секција)", во Солун и објавени на страниците на весникот на 11 август 1909 година.</ref><ref>Објаснувајки го својот идеал за слободна Македонија по повод окупацијата на Вардарска и Егејска Македонија од Србија и Грција, Јане Сандански рекол во 1913 година пред италијанскиот весник “Секуло“ во Тирана: Македонските револуционери, кои по долга и жестока борба со турската тиранија доживеаја да го видат својот копнеж-извојување слобода на Татковината, не можат да допуштат таа да попадне под српско и грчко владение. Тие нема да се повлечат и пред најстрашните терористички средства,за да го реализираат најдлабок копнеж - слободна бугарска Македонија.</ref> ==Кон македонскиот пантеон== {{quote|'''''Вмешувањето на врховистите во македонското ослободително дело дало повод да се мисли дека тоа се поттикнува и раководи од надвор, Кнезот Фердинанд и бугарската влада преку врховистичките чети сакаат да ја обезличат Организацијата и да ја искористат за свои цели. Ние решително се спротивставивме на Вашите офицери зашто го знаевме нивното воспитание, нивните интимни замисли. Тие се луѓе кои дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, затоа тие не можат да бидат друго, освен нивни слепи и послушни орудија. А, пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија и турските султани со други такви, дури ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез. Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците... вие ја сакате слободата на Македонија... како средство, како етапа за идно завојување и присоединување, а кај нас слободата, автономијата на Македонија е легална во основа како цел. Ете каде е големата разлика меѓу Нас - внатрешните и Вас - врховистите'''''|''Јане Сандански'' <ref name="GIB">[https://www.scribd.com/doc/311012844/%D0%9D%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D1%98-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%98%D0%B7-%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%9D%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D1%83-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8 Г. Ив. Белевъ, На гости у Сандански, Из живота на четите, Ил. Илинденъ, V/6 (46), София, 1933, 5-6.]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} === Мелничко востание === {{Главна|Мелничко востание}} {{quote|''Тогаш од Рилскиот манастир дојде една организирана чета, што ја водеше Стојо од с. Скрижево (Драмско), што порано девет години едноподруго бил ајдук во Македонија, та во 1892 г. дошол во Бугарија и во Дупница се зафатил со трговија. Кога решиле во 1895 г. да се кренат на востание, му доверија една чета, во која влегов и јас. Четата набројуваше околу двестемина, со 12-мина офицери, меѓу кои беа Давидов, Жостов, Атанасов, Димитров. Имаше и студенти - Прличев, Мирасчиев и др.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Sandanski 3.jpg|мини|150п|лево|Сандански, како војник во бугарската армија, 1892 година]] {{Македонски Пантеон на бессмртните предводници на македонската револуционерна епопеа}} Во 1895 година, дошло до раздвижување на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емиграција во Бугарија]], под налет на настаните, Јане зел активно учество. Првата провокација била направена околу година дена по основањето на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и затоа таа сѐ уште не можела сериозно да се спротивстави. Организатор на првите чети во [[Македонија]] бил [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] подоцна познат како ''Врховен комитет'' од [[Софија]] на чело со [[Трајко Китанчев]]. Овој Комитет бил организација на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонска емиграција]] која се залагала автономија за Македонија и тие сакале да го привлечат вниманието на Големите сили за решавање на [[Македонското прашање]] но целата акција била злоупотребена од бугарскиот двор и влада <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref>. За акцијата биле ангажирани 40 офицери од Бугарската армија, меѓу нив се нашле: [[Стојчо Гаруфалов]], [[Антон Бозуков]], [[Петар Начев]], [[Васил Мутафов]], [[Борис Сарафов]], [[Димитар Атанасов]], [[Димитар Жостов]], [[Јордан Венедиков]] и други. Офицерите биле поставени за командири на одредите. Како водачи на теренот, кој го познавале, биле поставени старите арамиски војводи, како: [[Кочо Љутата]], [[Дедо Димо]]то, [[Никола Геројот]], [[Кочо Мустракот]], [[Дончо Златков]], Дедо [[Анго Константинов]] и други <ref>Г.Ив.Белев, Въстанието в Североизточна България през 1895&nbsp;г.Софија 1935,12</ref>. Војводите добиле строги упатства да не го напаѓаат мирното турско население, да не преземаат самоволни акции, да не вршат грабежи и да си ја плаќаат храната. Биле формирани четири поголеми одреди и неколку помали чети. Акција станала позната како [[Мелничко востание]], на воен план завршила катастрофално имало голем број на загинати, ранети и заробени. Во текот на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] бил во третиот одред, познат како Серска дружина и се состоел од 200 души. Негов командир бил резервниот капетан Ст. Димитров, а војвода бил Стоју Костов Скрижовски познат како Дедо Стоју. Во одредот се нашле и Георги Иванов Геројски (подоцна познат како [[Марко Лерински]]), [[Кирил Прличев]] и [[Димитар Мирасчиев]]. Одредот немал конкретна задача, според Јане Сандански во одредот имало 13 офицери кои не сакале да навлезат длабоко во османската територија и затоа се движеле по границата.<ref>Спомени на Јане Сандански...,12.</ref> По акцијата бугарската влада ја откажала поддршката за [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и почнала да ги собира плодовите од оваа авантура. Имено во почетокот на [[1896]] година кнезот [[Фердинанд I]] бил признат за законски владетел на [[Бугарија]] од [[Русија]], западноевропските држави како и од [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], а [[Бугарија]] себеси се претставила како фактор од кој зависи безбедноста и мирот на [[Балканскиот Полуостров]] <ref name="KiBv">''За некој, Кнезот и владата биле измамници, а Македонците измамени, Фердинанд и владата си подиграле со патриотските чувства на Македонците... Ванчо Ѓорѓиев,Слобода или Смрт... 202''</ref>. Меѓутоа таа авантура била преседан за идните акции или како што истакнал Крум Христов: {{Цитат|'''''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети'''''</ref>}} ===Втора врховистичка провокација=== {{quote|''Јас пак си се вратив во писарницата кај вујко ми во Дупница. Оттогаш се заинтересирав посериозно да навлезам во делото, но беше тешко, не знаев ништо поодредено. Знаев само за Комитетот во Софија. Дури во 1896 година разбрав дека и внатре во Македонија има револуционерна организација. Во 1897 година, во текот на грчко-турската војна, некои офицери - капетан Венедиков и Морфов, не подлагаа, велејќи ни: „Одете сега во Македонија, а потем ќе дојдеме и ние" (разбравме дека тоа се однесува за бугарската армија).''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Yordan Venedikov.JPG|150px|мини|лево|Јордан Венедиков]] [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|350px|мини|десно|Потпоручник Јордан Венедиков (1), поручник Петар Начев (2), потпоручник Борис Сарафов (3), поручник Хараламби Луков (4), поручник Васил Мутафов (5), поручник Стоjчо Гаруфалов (6).]] Во текот на [[Грчко-турска војна (1897)|Грчко-турската војна]] од 1897 година, [[ВМОК|Врховниот комитет]] режирал втора прошетка по Македонија. Офицерите [[Јордан Венедиков]] и Морфов во Бугарија успеале да заведат повеќе Македонци и да ги наговорат да влезат во Македонија. Била формирана чета под водството на [[Крсто Захариев]] од село [[Ореховец]]-Серско. Најголемиот дел од четниците кои биле врбувани за акцијата, своите пушки ги добиле од офицерите. Јане Сандански бил еден од четниците кои требало да навлезат во Македонија, тој својата пушка ја купил од браќата Иванови. Венедиков и Морфов, пред заминувањето на четниците им се обратил со следните зборови: ''Одете сега во Македонија, а по вас и ние ќе тргнеме'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Тие алудирале на бугарската армија. Врховистичката чета најпрво поминала низ [[Кресна]], а над селото [[Пирин (село)|Пирин]] имала судир со аскерот. Без жртви успеала да се повлечат кон [[Неврокопско]] и [[Банска Река]], каде што имале уште еден судир, повторно без жртви. Четата својот последен судир го имала кај селото [[Љапово]]. Во овој судир Јане Сандански бил ранет во левата рака, а четникот Никола од [[Петрич]]ко загинал. По оваа борба, четата се вратила во Бугарија. Целата акција била отрезнувачка за Сандански, кој се зарекол дека додека не дознае како стојат работите со македонското дело, нема да станува никому орудие <ref name="Sloboda ili smrt" />. Акцијата на офицерите немале реална шанса за успех. Бугарската влада во тој период не го поддржувала Врховниот комитет, а во текот на војната прокламирала неутралност. Овој обид за реприза на мелничката авантура ги освестил заведените Македонци. Оваа акција била пресвртница во животот на Јане, кој својата револуционерна дејност ја започнал како активист на Врховниот комитет. Впрочем, Јане подоцна се пројавил како најголем непријател на врховистите и бескомпромисен борец против големобугаризмот. === Освестување === {{quote|''Во тоа време мене веќе работите во Македонија ми беа прилично ујаснети; многу работи узнав од Малешевски, а од друга страна и од Делчев, со кого за првпат се сретнав во 1899&nbsp;г. во Дупница, дома кај мене. Делчев убаво ми ги објасни целите на внатрешната организација. Тој беше дојден во Дупница како претставник на внатрешната организација. Веднаш разбрав дека Делчев е навистина човек што потенко и подробно знае за Организацијата и сè за неа и каква цел си поставува таа.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:G Delchev.jpg|150px|мини|лево|Гоце Делчев]] [[Податотека:Petrov, maleshevski, delchev.jpg|350px|мини|десно|Ѓорче Петров, Никола Малешевски и Гоце Делчев]] По враќањето во [[Бугарија]], Сандански бил разочаран од својата дотогашна дејност . Тој веќе знаел повеќе за постоењето на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Сандански бил убеден дека треба целосно да ја испита состојбата во македонската ослободителна борби и само потоа повторно да се вклучи во македонското дело. Во овој период, Сандански влегол во друштвото ''Младост'' околу учителот [[Иван Димитров]], кое се спротивставило на конзервативниот круг на [[Димитар Радев]]. Друштвото имало за цел самообразование на своите членови и будење на регионот. Друштвото имало читална и библиотека, а во еден период Сандански бил одговорен за нив. Во ноември 1897 година, друштвото со облека, храна и домување им помага на бегалците од [[Виничка афера|Виничката афера]] и организира протестен митинг против посетата на премиерот [[Константин Стоилов]] во [[Цариград]]. По штрајкот на дупничките наставници во декември 1899 година, шестмина наставници биле отпуштени и протерани од [[Дупница]], а претседателското место во ''Младост'' го презел Сандански. Како раководител на ''Младост'', Сандански одржувал контакти со [[Димо Хаџи Димов]] <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 41-44.</ref>. Во февруари 1899 година Јане Сандански бил назначен за управник на дупничкиот затвор. Истата година, [[Никола Малешевски]] го детално го информирал за дејност на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и ја организирал првата Јанева средба со [[Гоце Делчев]]. Малешевски и Гоце успеале да го привлечат кон Внатрешната организација и нејзините цели. Заедно со [[Димо Хаџи Димов]] го реорганизирал дупничкото македонско друштво на [[Врховен македонски комитет]] од Софија и започнал активност за приближување кон Внатрешната организација. Во почетокот, Сандански бил потпретседател, Георги Паничаревски - претседател, а Хаџи Димов секретар, меѓутоа по отпуштањето на учителите, раководењето со друштвото го презел Сандански <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 46-49.</ref>. Во јули 1900 година, Сандански заедно со Малешевски бил делегат на дупничкото друштво на [[VІІ македонски конгрес]] во Софија <ref>Билярски, Цочо. Княжество България и македонският въпрос, т.1. Върховен македоно-одрински комитет 1895 - 1905 (Протоколи от конгресите), Българска историческа библиотека, 5, Иврай, София, 2002, стр. 169.</ref>. На Конгресот, Сандански бил против промената на членот четири од Статутот на [[Врховен македонски комитет|Врховниот македонски комитет]], според кој македонското прашање требало да се реши со дипломатија, а не со револуција. Набргу потоа дошло до заладување на [[односите помеѓу ТМОРО И ВМК]], а во редовите на самиот [[Врховен македонски комитет]] дошло до судир и расцеп на две крила [[сарафисти]] и [[цончевисти]]. Во текот на судирот помеѓу приврзаниците на Борис Сарафов и Иван Цончев, Сандански имал иста позиција како и Внатрешната организација <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 54-56.</ref>. На [[VІІІ македонски конгрес]], повторно со Малешевски бил делегат и ја поддржал резолуцијата на [[Никола Габровски]] за соработка помеѓу двете организации <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 59-60.</ref>, меѓутоа без мешање на Врховниот комитет во работите на Внатрешната организација. Во своите спомени, Јане за овие настани истакнува: {{Цитат|'''''Со Ѓорче Петров се запознав во 1899&nbsp;г. во Софија. Во 1900&nbsp;г., кога почна борбата против Сарафов, тогаш веќе застанав на страна на внатрешната организација. Врховниот комитет имаше купено тогаш 500 долги и 75 куси манлихерки. Нив ги испратија до мене, како претседател на друштвото, за да ги скријам. Јас ги сокрив. Потем се скаравме, бидејќи Врховниот комитет тогаш си правеше собрание со Цончев и др.''''' <ref name="SpomeniJane" />}} Во април 1901 година, [[Христо Чернопеев]] со својата чета влегол во Горноџумајско. Тој требало да им се спротивстави на сарафистите и да го подготви населението да не се подава никому освен на внатрешните и Гоце Делчев. Во истиот период, Јане Сандански, за првпат, со 8-члена чета агитирал во името на Организацијата. Јане со својата чета навлегол на исток од Струма и во текот на три месеци ги обиколил селата: [[Бистрица]], [[Хрсово]], [[Марлево]], [[Градлево]], [[Србиново]], [[Мечково]] и други. === Аферата Мис Стон === {{Главна|Афера Мис Стон }} {{quote|''Веќе обземени од мислата да грабнеме некого, намислив да отидеме во Разлог, па некако да ги натераме протестантите од Организацијата, без да се сетат зошто, да сторат така, што од Солун да дојде мисионерот доктор Хаус. Отидовме двајцата во Банско, момчињата ги оставивме во планината, едно поради тоа што во селото имаше војска, а пак второ и поради тоа што во селото имаше малцина членови на Организацијата. Од разговорите со протестантите разбравме дека би било тешко да се доведе Хаус во Банско, но узнавме дека токму во тоа време дошла некоја Американка, на име мис Стон. Јас се пораспрашав и разбрав дека таа е важна личност. Му кажав на Чернопеева, и тој се согласи да ја грабнеме.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Елена Цилка на 23 месеци.jpg|мини|лево|150п|Елена Цилка на 23 месеци]][[Податотека:Мис Стон по враќањето во Америка.jpg|мини|десно|350п|[[Мис Стон]] по враќањето во Америка]] По [[Солунска афера|Солунската провала]], [[ТМОРО]] се нашла во тешка положба, голем дел од организациската мрежа била разоткриена, комитетите посебно во Солунскиот окружен комитет биле обезглавени, а речиси целиот [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] бил фатен и осуден. Затоа по [[Солунска афера|Солунската провала]] се преземени дејствија за закрепнување на организацијата, а како главно прашање се наметнале финансиските средства. Во [[лето]]то [[1901]] година се одржало советување во [[Ќустендил]] на кое присуствувале [[Гоце Делчев]], Јане Сандански и [[Христо Чернопеев]] и тие заклучиле дека: ''ситните грабежи само го нарушуваат престижот на Организацијата, а не придонесуваат за нејзино финансиско закрепнување'' <ref name="Sloboda ili smrt">[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското револуционерно националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903, Табернакул - Филозофски факултет, Скопје, 2003</ref>. Оттука, Сандански предложил да го киднапира кнезот [[Фердинанд I|Фердинад]] при неговата посета на [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] но оваа иницијатива на Сандански била отфрлена од страна на [[Гоце Делчев]] и предложил војводите да спроведат акции за собирање на пари но надвор од границите на [[Бугарија]]. Во [[1901]] година некаде околу [[Петровден]], Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]] и [[Сава Михајлов]] подготвиле план за киднапирање на Сулејман-бег од [[Горна Џумаја]] но поради болест на бегот таквата акција била откажана. Бидејќи таа акција била одложена Сандански и Чернопеев се нашле во [[Разлог|Разлошко]] и решиле да го грабнат д-р Хаус кој бил протестантски мисионер од [[Солун]]. Меѓутоа тој го одложил патувањето и затоа тие решиле да ја киднапираат протестантската мисионерка [[Мис Стон]] која се наоѓала во [[Банско]]. Грабнувачите биле облечени во турска облека и требало меѓу себе да говорат на [[турски јазик]] за да се остави впечаток дека грабнувањето го направиле [[Турци]]. Во караванот кој бил чекан се наоѓале: [[Мис Стон]], Катерина Ушева, Катерина Цилка со нејзиниот маж Григор, три учителки, две ученички и други <ref name="Sloboda ili smrt" />. Четата од безбедносни причини се движела ноќе и постојано го менувала правецот на движење за да не бидат откриени. Кај селото [[Сушица]] третиот ден на жените им било откриено дека се грабнати за откуп, а Чернопеев ги предупредил дека ако се обидат да избегаат ќе ги убијат. Од своја страна [[Мис Стон]] истакнала дека нема да им даде повод за такво нешто меѓутоа кога дознала колкава сума на пари бараат за неа таа се исплашила, имено станувало збор за 25.000 лири односно 101.000 долари. Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]] и [[Крсто Асенов]] не очекувале дека сета акција ќе се усложни и дека таа ќе трае 6 месеци <ref name="Sloboda ili smrt" />. Како главен проблем се јавило чувањето на заложниците на безбедно место и за тоа бил задолжен Сандански. Опасности доаѓале од османлиските потери во [[Пирин]], дејствијата на бугарските сили во пограничните делови со што престојот на бугарска територија бил оневозможен, а како дополнителна опасност претставувала врховистичката чета на [[Дончо Златков]] . Затоа четата морала постојано и брзо да се движи меѓутоа таквото движење било отежнато од фактот што станувало збор за жени, а [[Мис Стон]] тогаш имала 55 години додека пак Цилка била бремена во петти месец што било откриено по грабнувањето. Дополнителен проблем претставувал врховистичкиот војвода Дончо Златов кој сакал да им ги одземе жените на комитите и притоа се обидел со разни дејствија да го оствари тоа. Во село [[Тросково]], каде Јане Сандански со жените и дел од четата престојувал, дошло до престрелка со Дончо и неговите 78 четници <ref name="Sloboda ili smrt" />. На [[22 декември]] [[1901]] година ([[Јулијански календар|стар календар]]), Цилка се породила, а бебето било крстено Елена во чест на [[Мис Стон]]. Четата се здобила со нов член, а бројот на заложничките се зголемил на три со што положбата станала покомплицирана. На [[20 јануари]] [[1902]] година од [[Цариград]] тргнал специјален вагон со обезбедување во кои се наоѓале парите. Американското дипломатско претставништво вршело притисок да биде прекратено движењето на турската војска во [[Горна Џумаја|Горнаџумајско]], а обезбедувањето да ги остави парите таму каде што Гарџиоло ќе побара. Кога турските власти насетиле дека парите ќе бидат предадени на нејзина територија ја прекратиле соработката со американското претставништво, а по престигнувањето на парите во [[Демир Хисар]] дошло до засилување на турските сили. Од [[Демир Хисар]], Пит и Гарџиоло се упатиле кон [[Горна Џумаја|Горнаџумајско]], обезедувањето ги оставило во [[Разлог]], а тие заминале во [[Банско]]. На [[31 јануари]] [[1902]], во куќата на Константин Петканчин имало средба меѓу Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Асенов]] и преговарачите. На оваа средба Хаус во името на владата на [[САД]] ги прифатиле барањата. Откако биле извршени сите подготовки, 104 килограми на злато биле предадено. На 23 [[февруари]] [[1902]] година грабнатите биле ослободени од [[Андон Ќосето]] во село [[Градошорци]], во непосредна близина на [[Струмица]] <ref name="Sloboda ili smrt" />. Сандански, [[Крсто Асенов]] и [[Сава Михајлов]] со чета преку Разлошко и [[Доспат (планина)|Доспат]], парите ги префрлиле во [[Бугарија]]. За нивно трошење била формирана четиричлена комисија. Дел од парите добиле учесниците во акцијата, а комитетот во Горна Џумаја добил 150 лири. Tреба да се истакне дека најголемиот дел од парите добиени од оваа афера биле потрошени во борбата против [[Врховизам|врховизмот]]. Целата афера извршила голема афирмација на македонското револуционерно дело во меѓународната јавност и дипломатија. Тоа се случило уште првиот ден од нивното ослободување во [[Струмица]]. Во тамошната протестантска црква [[Мис Стон]] рекла: {{Цитат|'''''Да се помолиме за тие браќа во гората, кои работат за слободата на своите браќа и кои покажаа кон нас поголеми грижи, отколку што покажаа нашите родители. Тие ги изложија своите животи за да нè заштитат''''' <ref name="Sloboda ili smrt" />}} === Борбата со цончевистите === {{quote|''Планот беше на народот да му се објаснува целта на Организацијата, за што се подготвува, да се објасни дека не е вистина оти Организацијата не мисли за востание, меѓутоа, не тогаш кога сакаат врховистите. Им објаснувавме во што се разликуваат врховистите од нас. Им велевме, дека тие се луѓе на дворецот, дека сакаат да ги предберат во свои раце нишките на Организацијата, за да можат да си играат како сакаат со ослободителното дело.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Jane Sandanski 3.jpg|мини|лево|200п|Јане Сандански во комитска носија]] [[Податотека:Chernopeevs band.jpg|400px|мини|десно|Четата на Христо Чернопеев]] Очекуваната пенетрација од страна на Сарафовиот комитет, била реализирана од страна на Комитетот Михајловски-Цончев. Генералот веднаш по Деветтиот македонски конгрес започнал со организирање и вооружување на врховистичките чети. Во летото 1901 година, од левата страна на реката [[Струма]] се нашла врховистичката чета на капетанот [[Јордан Стојанов,]] а од десната страна четата на Пашалијата. Затоа, Јане и [[Сава Михајлов]] ги обиколиле селата во Горноџумајско, Мелничко и Разлошко. Од десната страна на Струма, агитирале Крсто Асенов и Чернопеев. Внатрешните дејци ги повикале првите врховистички чети на јавен двобој пред населението, меѓутоа тие го одбиле предлогот <ref name="Sloboda ili smrt" />. Врховистичката пенетрација во Македонија била олеснета поради зафатеноста на војводскиот и четничкиот кадар на Организацијата со грабнувањето на Мис Стон. Во текот на врховистичката пенетрација, на виделина излегле значајните разлики помеѓу ТМОРО и ВМОК. [[Христо Силјанов]] истакнува дека причина за судирот помеѓу двете организации е незадоволството на надворешните од дејците на Внатрешната организација, затоа што тие не им дозволувале ни најмало учество во македонското револуционерно движење. Понатаму, Силјанов заклучува дека: ''Единствен начин да се избегне судирот беше Внатрешната организација наскоро да одлучи за востание - едно востание со сите изгледи да биде режирано и раководено оттука (Бугарија б.н)'' <ref name="HSOB1" />. Меѓутоа, разликите помеѓу двете страни биле посуштински. Иван Цончев, Стојан Михајловски, дури и тогашниот претседател на ЦК на ТМОРО биле Бугари. Сите тие, македонското дело го гледале низ бугарска призма. Цончев не бил Македонец и верно ја исполнувал задачата што му ја доверил кнезот Фердинанд. По преземањето на ВМОК од страна на Цончев и неговите приврзаници, Комитетот станал предводник на дворската политика и сака да го заземе полното раководство на македонското движење, за да го искористи за политички цели на големобугаризмот и на круната. Кон крајот на 1901 година, врховизмот пуштил корења во Македонија и покрај жилавиот отпор на Внатрешната организација. ВМОК успеал да создаде свои бази во Серскиот и Струмичкиот револуционерен округ. Силјанов истакнува дека:''... кон крајот на летото 1901 година врховистите веќе ги контролирале Џумајско, Петричко и Малешевско, со исклучок на неколку села, Врховниот комитет веќе имаше и внатрешна основа за востание. Растројството и деморализацијата зафатија делови и во други соседни и подалечни реони, но тие беа зачувани од врховистичката контрола. Разлошко, Мелничко, Неврокопско и Демирхисарско со својата издржливост најмногу помогнаа врховистите да се ограничат на споменатите реони. Пионер на врховизмот во Македонија бил арамијата Дончо Златков. Цончевиот комитет се декларирал како бранител на моралот и чистотата на делото, а во Македонија користел арамии, контрабандити и разни други отпадници од Внатрешната организација. Без помошта на тие внатрешни пионери... помачно би проникнал и едвај ли некогаш би успеал (Врховниот комитет б.н)... Дончо и неговите колеги се претходници и патоводители, кои ги отворија дверите на Пиринското царство за капетан Јурдан Стојанов, Софрониј Стојанов, Тодар Саев, Лефтеров и други офицери... за да го подготват востанието'' <ref name="HSOB1" />. Цончевистите биле опасни непријатели, не само на Организацијата туку и на целото македонско дело. Оттука, внатрешните дејци решиле да придобијат што поголем број на сојузници во борбата против Цончев. Во овој период, своите услуги ги понудил Борис Сарафов. На [[25 март (настани)|25 март]] 1902 година, Сарафов преку писмо до Задграничното претставништво побарал средба со Гоце. Тој потенцирал дека во минатиот период потполно се согласувал со Гоце и Ѓорче Петров, ''а сега некаков си нов фактор, Гарванов, заседнал во Солун, кому вие му ги исполнувате заповедите и кому ќе треба и ние да му палиме свеќи преку вас, за да станеме добри работници'' <ref name="VMRODOK">Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ долументи, Матица Македонска - Скопје, 2013</ref> На крајот од писмото, Сарафов запрашал: ''... дали ние сме македонски револуционери или бугарски патриоти?'' <ref name="VMRODOK" />. На Организацијата и биле потребни сите кои можеле да го поматат планот на Цончев. Оттука, Сарафов успеал да се доближи до Организацијата, бил тивко прифатен и рехабилитиран преку [[Ѓорче Петров]] и Гоце. Против рехабилитацијата на Сарафов, истапил ЦК на [[Иван Гарванов]]. На [[4 јули (настани)|4 јули]] 1902 година, ЦК испратил писмо до Задграничното претставништво во кое известил дека гемиџиите, кои биле под влијание на Сарафов, со својата дејност правеле проблеми за Организацијата, затоа било потенцирано: ''Ако Принцот, мисли со тукашните Орцевци да ја ослободува Македонија, тешко нему и нам'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. На вклучувањето на Сарафов во Организацијата, како и на неговиот план да замине за Пирин, остро се спротивставил Јане Сандански, кој се заканил дека ќе се отцепи <ref name="Sloboda ili smrt" />. ===Горноџумајското востание=== {{Главна|Горноџумајско востание}} {{quote|'' Го запрашав, како смета тој, дали разликите меѓу нас и врховистите се само во тоа, дали да биде едниот или другиот. Тој не веруваше во агитациите на врховистите, што стасуваа дотаму да им велат дека при осветувањето на Шипченскиот храм ќе дојдат руски војски и сл.. Овој Мицо добро ги разбираше нештата, не се заведе од врховистите. Сенокос беше единствено село што не беше заведено и не востана.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Anastas Jankov.jpg|200px|мини|лево|Атанас Јанков]] [[Податотека:Anastas yankov cheta.jpg|350px|мини|десно|Четата на Атанас Јанков, мај 1901]] Во мај 1902 година, ВМОК имал конкретен план за делување: ''1) Стојан Михајловски и Иван Цончев документирано да ја изложат неодржливата положба на населението во Горноџумајско и Малешевско пред министер-претседателот на Бугарија Стојан Данев и министерот за внатрешни работи Александар Људсканов; со што била побарана согласност на бугарската влада за претстојното врховистичко востание. 2) Цончев и потполковникот Стефан Николов да влезат во Македонија и да извршат инспекција до Вардар, по што требало да се одлучи дали ќе се објави востание. 3) Полковникот Атанас Јанков веднаш да замине со чета во Битолскиот револуционерен округ'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Јанков требало да ја пресече Македонија од [[Горна Џумаја]] до [[Костурско]], неговото крајно одредиште. Неговата мисија била добро осмислена и имала повеќе цели. Со продорот во Македонија требало да се одвлече вниманието на ТМОРО и истовремено да се истошти, со што би се олеснило предвиденото Горноџумајско востание. Полковникот [[Атанас Јанков]] требало да го одвлече и вниманието на османлиските војски, со што повторно се олеснувал продорот во Горноџумајско. Со разбранувањето на македонското население, требало да се остави впечаток пред меѓународната јавност дека целото движење е резултат на лошата турска власт. Зад целото врховистичко востание стоеле бугарските фактори. Министерот за внатрешни работи,Људсканов, на прашањето на српскиот дипломатски претставник, колку има вистина во гласовите дека при прославата на Шипка, ВМОК ќе организира востание во Македонија, тој одговорил дека според неговите сознанија ќе има некој обид, но тоа нема да биде во септември, туку во август, веднаш по завршувањето на Конгресот. Тој потенцирал дека бугарската влада презела мерки за да го неутрализира движењето. Људсканов сметал дека целото движење ќе биде неуспешно, меѓутоа дека бугарската влада не може да ги спречи луѓето да не направат некаква будалштина. Но, всушност бугарската влада и Фердинанд стоела зад таа будалштината <ref name="Sloboda ili smrt" />. Бугарскиот двор, преку некои институции, главно преку Военото министерство и армија, ги насочувал дејствата на Цончевиот комитет. Во практика бугарскиот кнез ги реализирал своите планови во владата и армијата по линијата на Военото министерство. Фердинанд во ВМОК дејствувал преку генералот Иван Цончев, а како клучен координатор на Фердинандовата политика се јавува воениот министер, генералот Паприков. Според [[Димитар Димески]]: ''Неговата (Паприков б.н) улога на поттикнувач на Горноџумајската авантура на генерал Иван Цончев... е несомнена'' <ref>имитар Димески, Гоце Делчев, Јубилејно издание 100 години од смрта на Гоце Делчев (1903-2003), Матица македонска, Институт за историја - Филозофски факултет Скопје, 2003</ref> Според [[Ѓорче Петров]], врховистичкото востание на Цончев било со поддршка на кнезот со две цели: ''1) Да се испрати еден фишек за да може подготвуваното востание од Организацијата, да се искористи на дипломатски план. 2) Владата на Радославов на лесен начин да го привлече патриотскиот елемент на своја страна, за да го искористи во партиски цели, без да мисли дека е можно едно сериозно востание'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Полковникот Јанков на [[29 мај (настани)|29 мај]] (стар стил) 1902 година од [[Софија]] заминал за Македонија, а на [[4 јули (настани)|4 јули]] ја минал границата. Со неговото навлегување во Македонија, започнала врховистичката агитација за востание. Тој бил придружува од офицери и подофицери од бугарската армија. Секаде каде што минал; Џумајско, Малешевско, Струмичко, Гевгелиско, Воденско, па до Костурско, оставал свои приврзаници и сеел раздор, истовремено повикувал на востание. Христо Силијанов истакнува: ''Настојувајќи да се наложи во цела Македонија, Врховниот комитет кон крајот на летото го испрати отаде Вардар полковникот Јанков со голема чета. Тоа беше дрзок и безумен обид да се искористат надве-натри, за бунтарската политика на врховизмот'' <ref name="HSOB1">[http://www.promacedonia.org/obm1/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933.</ref> Мисијата на Јанков во југозападна Македонија била неуспешна, ТМОРО успеала да спречи една поголема врховистичка провокација во овој дел на Македонија, но работите во Серскиот револуционерен округ се одвивале поинаку. Внатрешната организација презела енергични мерки против врховистичката агитација. Од левата страна од Струма, околу Пирин, борбата против врховизмот ја предводел Јане Сандански. Во Делвино, Јане пред селаните кристално јасно ги престтавил идејните разлики помеѓу двете организации. Тој потенцирал дека врховистите се луѓе на бугарскиот двор и дека тие сакаат да ги фатат нишките на Организацијата за да можат да си поиграат со македонското дело. Јане го посочил примерот од 1895 година, кога кнезот издејствувал сопствено признавање и укажал дека ТМОРО се токми за востание, кога сите ќе бидат подготвени и без да се надеваат на надворешна помош. Јане укажал и на врховистичката агитација: ''Вие станувајте, од таму иде Русија, од тука иде Бугарија. Според Сандански, македонското прашање не е бугарско, туку европско и дека Бугарија и да сака да го решава сама, не може. Ние треба да го поставиме на меѓународна почва'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Истата агитација, Сандански ја повторил и во селата [[Марлево]] и [[Хрсово]]. Но и покрај силниот отпор на Внатрешната организација, на [[22 септември (настани)|22 септември]] (стар стил) 1902 година започнало т.н. [[Горноџумајско востание]]. Христо Силјанов истакнува: ''Борбата беше релативно куса, но страдањата - многу долги. Маките на населението започнаа од првиот ден: селото Железница беше запалено уште со доаѓањето на аскерот. Пожарите, измачувањата, обесчествувањата и грабежите опфатија 15 села во Горно-џумајската и во Разлошката околија. Во првата околија најмногу настрадаа селата-Железница, Србиново, Градево, а во втората: Елешница, Долна Драглишта и др. Убиени беа 37 мажи и 8 жени, измачувани 304 мажи и 134 жени, силувани 111 моми и жени, ограбени 807 куќи, запалени 67'' <ref name="HSOB1" />. Горноџумајското востание од 1902 година и најавените врховистички акции за наредната година, влијаеле и во друг правец. Тие го предизвикале решението за Илинденското востание од 1903 година. ===Илинденското востание=== {{Главна|Јане Сандански и Илинденското востание}} {{quote|''Позборував со Делчева за востанието. Му реков: „Многу сте подраниле да кревате востание!" Му го реков тоа со иронија. Делчев одговори: „Што да се прави, излегоа многу бегалци од Петричко и др., и врховистите ќе ги употребат пак да се води борба со нив, а од друга страна и другарите сакале да се крене востание, на пр. Стефан Димитров, бившиот делегат, се откажал да се занимава со македонското прашање, штом не се решава за кревање востание. Затоа требало да се преземе барем терористичка акција". Јас му приговорив дека терористичка акција ќе повлече одмазди од страна на Турците и ете ти пак востание. „Ами ние зошто агитиравме против врховистите и зошто пред народот зборувавме поинаку?!" Освен тоа силно го прекорив Делчева што го прибрале и Сарафов, толку компромитиран и сл. Јас се согласив на терористички акции во смисла да се преземаат само од четите, и тоа на пруги и мостови, далеку од селата. Најпосле со Делчев постигнавме согласност против секакво кревање востание и тој и Коштанов останаа да напишат во таа смисла.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Ivan Tsonchev mlad.jpg|мини|лево|150п|Иван Цончев]][[Податотека:Yane Sandanski cheta imaro.JPG|мини|десно|400п|Четата на Јане Сандански за време на востанието]] Подготовките за востанието во [[Сер]]ско ги започнал [[Гоце Делчев]], а по неговата смрт тие продолжиле под раководство на Јане Сандански. Сандански се нашол во [[Бугарија]] за да се снабди со воени материјали и за да собере чета. Во [[Бугарија]] Јане Сандански се задржал еден месец. Откако собрал 50 души кој биле вооружении со манлихери и берданки, се вратил во Серски револуционерен округ, а со него биле [[Пејо Јаворов]], [[Никола Наумов]], [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] и други. Во [[Мелник|Мелничко]] Сандански одвои околу 8 души под водство на Мирчо Кипров и ги испратил за [[Драма (град)|Драмско]]. Во меѓувреме дошло до недоразбирање помеѓу Сандански и [[Пејо Јаворов]]. Последниот сметал дека тоа било поради соперништво. Самиот Јаворов инсистирал да се постигне спогодба со [[врховизам|врховистот]] [[Јурдан Стојанов]] кој се зацврстил во [[Благоевград|Горноџумајско]]. Сандански од своја страна пак сакал да го разоружа <ref name="Sloboda ili smrt" />. Во август 1903 година, со претходна дозвола на ЗП, започнале да навлегуваат првите врховистички чети. Првата поголема врховистичка групација броела 160 души и била под раководство на капетанот Јурдан Стојанов и Љубомир Стоенчев. По нив, пристигнале Цончев и Атанас Јанков со околу 350 до 400 души. Во Серскиот револуционерен округ се нашле околу 500 до 600 души под команда на врховистичките војводи. И покрај договорот за соработка, повторно на виделина излегле идејните разлики помеѓу двете страни. Цончев, иако ги прифатил условите на Внатрешната организација, не можел да се ослободи од своите бугарски видувања на нештата. Иван Цончев во преписката со Пржеваљски истакнал: ''Целта е оваа, Македонија со своите партизански дејствија да ја исцрпи Турција, а потоа слободна Бугарија да удри со својата свежа, добро организирана армија'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. И повторно, како и во минатото, Сандански при средбата со врховистите ги претставил разликите помеѓу внатрешните и надворешните. Јане истакнал дека: {{Цитат|'''''вмешувањето на врховистите во македонското ослободително дело дало повод да се мисли дека тоа се поттикнува и раководи од надвор, Кнезот Фердинанд и бугарската влада преку врховистичките чети сакаат да ја обезличат Организацијата и да ја искористат за свои цели. Јане продолжил: Ние решително се спротивставивме на Вашите офицери зашто го знаевме нивното воспитание, нивните интимни замисли. Тие се луѓе кои дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, затоа тие не можат да бидат друго, освен нивни слепи и послушни орудија. А, пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија и турските султани со други такви, дури ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез... Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците... вие ја сакате слободата на Македонија... како средство, како етапа за идно завојување и присоединување, а кај нас слободата, автономијата на Македонија е легална во основа како цел. Ете каде е големата разлика меѓу Нас - внатрешните и Вас – врховистите''''' <ref name="Sloboda ili smrt" />}} На [[Крстовден]], 27 септември, здружените сили на Јане Сандански и Цончев се нашле пред [[Сандански|Свети Врач]] со намера да го нападнат турскиот гарнизон. Меѓутоа тие биле следени од аскер и башибозук од 2.000 души и затоа се утврдиле за да започнат битка. Но одредот на Сандански и Цончев бил обиколен од сите страни и затоа ноќта се повлекле. Планот за напад на гарнизонот во [[Сандански|Свети Врач]] пропаднал, Сандански се повлекол кон [[Кресна]], а Цончев кон [[Разлог|Разлошко]] <ref name="Sloboda ili smrt" />. ===Расцепот на Македонската револуционерна организација=== {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} {{quote|''Решението на македонското прашање се гледа преку оформување на Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација, затоа да се агитира врз меѓународна основа и да се неутрализираат пропагандите, обединување на населението во Македонија околу идеалите на Организацијата со што ќе се отстрани опасноста од поделба на Македонија од страна на балканските држави.''|'''''Директива за идната дејност на Организацијата''''' <ref>Димо Хаџи Димов, Одбрани дела, уредник Манол Пандевски, Скопје, 1984</ref>}} [[Податотека:Dimo Hadhidimov IMARO.jpg|150px|мини|лево|Димо Хаџи Димов]] [[Податотека:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|350px|мини|десно| '''Горе:''' Стефан Чавдаров, Добре Даскалов, Мише Анчев, Иван Караџов, Запранов, Михаил Дорев, Борис Мончев. '''Средина:''' Петар Ацев, Петар Кушев, Христо Матов, Тодор Лазаров, Тодор Александров. '''Долу:''' Стојан Мишев, Григор (Гешо) Илиев, Петко Пенчев, Христо Саракинов и Георги Занков.]] По востанието во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Овие советувања се одржале во периодот од [[декември]] [[1903]] до [[февруари]] [[1904]] година, на нив учествувале истакнати раководители, војводи и началници, главно прашање кое било разгледувано е каков да биде правецот на делување по неуспешното востание. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта, од кои подоцна ќе произлезат две струи, едната концепција била претставена од [[Христо Матов]] кој се залагал за зачувување на централистичкиот принцип, а другата струја се залагала за децентрализација и демократизација на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. На советувањата преовладала концепцијата за децентрализација и демократизација предводена од [[Серска група|серчани]]<ref name="DD">''Димитар Димески, Македонската револуционерна организација по Илинден (во пресрет на окружните конгреси), Годишен заборник на Филозофски факултет, книга, 19 (45), Скопје, 1992''</ref>. Оттука произлегла [[Директива за идната дејност на Организацијата|Директивата за идната дејност на Организацијата]] изработена од [[Димо Хаџи Димов]], [[Димитар Мирасчиев]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] со што биле поставени основите на [[Радикална - реформска струја|Реформска струја]]. Како одговор на Директивата, [[Христо Матов]] ја создал брошурата [[Основите на Организацијата од Брут]] (бг. основитѣ на Организацията отъ Брутъ) во мај 1904 година. Во брошурата биле претставени пет принципи околу кој ќе се групира [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативна струја]]. Главните прашања околу кој се судриле дејците на Организацијата, се прашањето за централизација или децентрализација, односно демократизирање, како и крајната цел на самата Организација, односно ''автономна Македонија'' или оформување на ''Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација''. Кризата и поделбите кој се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во овој период дошло до прегрупирање на силите, најистакнатите дејци на македонското револуционерно движење тргнале во барање на сојузници и приврзаници за наметнување на сопственото влијание. Влијанието на Даме во ''Битолскиот револуционерен округ'' по [[Илинденското востание]] опаднало, тој презел и една обиколка низ Солунскиот Округ и пошироко за наметнување на своето влијание, но ова обиколка не ги постигнала посакуваните резултати. [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] покажал дека Даме има различни погледи од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], по прашањето за идното устројство на Организацијата. Даме бил во лоши односи и со [[Борис Сарафов]], кој преку поедини војводи го ширел своето влијание во Македонија. Поради централистичките погледи, Даме бил на спротивната страна од Јане Сандански и [[Серска група|серчани]], како и со дејците на ''Струмичкиот револуционерен округ''. Тој ги расипал односите и со [[Атанас Лозанчев]], со него во ноември 1904 година имал и физички судир <ref>''Даме Груев, Живот и дело, част I,..., 305''</ref><ref name=" KP" />. Во август 1904 година во Софија се вратил [[Ѓорче Петров]]. Тој истакнал дека Даме е уморен и дека е потребна негова замена ако сакаат да ја продолжат и завршат борбата на Организацијата. Петров тогаш бил во коалиција со [[Петар Поп Арсов]], [[Пере Тошев]] и Јане Сандански. Оваа групација се залагала за демократизација на Организацијата, прекинување на врските со било која бугарска влада и распуштање на актуелното [[Задгранично претставништво]]. Според српскиот дипломатски претставник во Софија - Симиќ, во декември 1904 година македонското револуционерно движење било поделено на 4 групи, една околу [[Борис Сарафов]], кон неа клонеле [[Ѓорче Петров]] и [[Васил Чакаларов]], друга околу Матов - Татарчев, трета околу Даме и четврта анархистичка, околу која се вртеле [[Петар Поп Арсов]], [[Михаил Герџиков]], [[Димитар Мирасчиев]] и други, тие биле групирани околу весникот [[Револуционерен лист]]. Симиќ истакнал дека највлијателна група била онаа на Даме, а нејзин најекспониран претставник во [[Бугарија]] бил [[Иван Гарванов]] <ref name="SIme">''Ристовски Блаже, Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник во Софија во 1905 година, Зборник - Даме Груев 1871-1906, истражувања и материјали, Битола, 1981''</ref>. Симиќ исто така истакнал дека дошло до зближување меѓу Даме, Гарванов и [[Иван Цончев]], а на спротивната страна дошло до зближување меѓу [[Пере Тошев]], Лозанчев, Сарафов и [[Ѓорче Петров]] <ref name="SIme" />. === Кашинскиот настан === {{Главна|Кашински настан}} {{quote|''Организацијата не предвидува скорешен крај на непријателствата. Напротив, судејќи според врховистичките подготовки и закани за одмазда на Кашина, таа предвидува дека борбата сè повеќе се засилува... резервниот полковник Јанков, штом влегол во внатрешноста, до своите истомисленици испратил окружно писмо да се убива секој повиден член на Организацијата. Од своја страна, и Организацијата е подготвена да прибегне кон најголемите крајности - убиствата во Кашина тоа го покажуваат - дури да оди дотаму, борбата да ја пренесе овде, во Софија, од каде што се испраќаат и инспирираат агентите на врховистите во Македонија.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Yurdan Stoyanov.JPG|мини|лево|200п|Јордан Стојанов]] [[Податотека:JANE SANDANSKI SO GRUPA VOS.jpg|350px|мини|десно|Сандански и негови приврзаници]] Серскиот револуционерен округ на Внатрешната организација по востанието не случајно бил зафатен од нов бран на врховистичка пенетрација. Серскиот Округ бил тврдина на Сандански и неговите приврзаници, најголемите непријатели на врховизмот и јадрото на реформската струја која се појавила во Организацијата по востанието. Врховистите сметале дека со завладувањето на Серскиот Округ, ќе можат полесно да навлезат во останатите револуционерни окрузи во Македонија. По новата врховистичка пенетрација, повторно на виделина излегле идејните разлики помеѓу двете страни. Како најголема врховистичка пречка за освојувањето на Серскиот Округ се покажал Јане Сандански. [[Иван Цончев]] и неговите приврзаници, со поддршка на бугарскиот кнез Фердинанд, презел иницијатива за освојување на Мелничкиот револуционерен реон и ликвидирање на ''Старикот'' <ref name="KASINA">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Димитар Димески, Кашина-симбол на непомирливата антиврховистичка борба на Јане Сандански</ref>. Мелничкиот револуционерен реон се наоѓал во рацете на Јане и неговите приврзаници, истовремено тој бил тврдина на серчани и имал стратешко значење во Серскиот револуционерен округ. Врховистичката тенденција за ликвидирање на Јане произлегувала од надежта дека со отстранувањето на најопасниот и најогорчениот противник на врховизмот ќе се постигнат две цели: ''создавање на поволни услови за освојување на Серскиот револуционерен округ и обезглавување на реформската струја во ТМОРО, со што дополнително Организацијата однатре ќе ослабела'' <ref name="KASINA" />. [[File:BASA-1782K-3-211-1.JPG|right|thumb|350px|Одзади: [[Петко Пенчев]], Јане Сандански, [[Георги Моаџирчето]]. Напред: [[Михаил Даев]], [[Лопово]], јануари 1905 г.]] Реализацијата на овој план му била доверена на капетан [[Јордан Стојанов]]. Во април 1905 година, здружените врховистички чети под команда на капетанот го започнале походот во Мелничко. Кашинчани, од врховистичките четници Димитар Филчев од [[Кашина]] и Златан од [[Игралиште]], го дознале времето и правецот на врховистичкото заминување. Оваа информација, му помогнала на Јане навремено да ја постави заседата. Во ноќта помеѓу 6/7 април (стар стил) 1905 година, врховистите заминале од Кашина и се упатиле кон селото Ковачево. Во 23 часот и 30, врховистите биле начекани од Јане Сандански <ref name="KASINA" />. Во заседата учествувале четата на Јане во јачина од 30-35 души, четата на [[Таската Серски]] во јачина од 15 четника и четата [[Атанас Тешовалија]] со 15 четника и 4-5 селани, сè на сè околу 70 души. Врховистите биле 54 души. Во престрелката загинале 7 врховисти, а 6 биле ранети. Од заседата успеале да се извлечат Јордан Стојанов и Иван Господарев. Другите врховисти се предале и биле разоружени. Следниот ден, 6-мина од врховистите што биле заробени, биле изведени пред револуционерниот суд поради своите злосторства кон населението. Од нив, четворица биле осудени на смрт и на 8 април (стар стил) 1905 година биле ликвидирани. Останатите двајца биле ослободени. Веднаш по погубувањето, Јане одржал говор пред другите врховисти и остро ја осудил нивната дејност. Меѓу останатото, рекол: ''дека сме иделе во Македонија само да си го поминеме времето и сме биле плаќани од кнезот и поддржувани од владата, дека нашата цел била да ја освоиме нивната татковина Македонија, и да го направиме кнезот крал, дека тие не сакале Македонија да ги плаќа долговите на Бугарија и сл. Им рекол дека се тие Внатрешна организација и дека нив не ги сака народот и дека немаат потреба од бугарски пушки, бугарска помош, од егзархијата, пцуел (ругал) сè бугарско и сл.'' <ref name="KASINA" />. === Рилскиот конгрес === {{Главна|Рилски конгрес}} {{quote|''Организацијата за напред по никаков начин не може да трпи на своја територија никакви други групи и корпорации... Таа ќе ги прогонува по секоја цена и со сите сили активните дејци на таквите групи и корпорации како опасни непријатели на ослободителното дело, а нивните водачи подлежат на сите строгости на Уставот и Правилникот, предвидени за пакосниците на ослободителното дело и злосторниците на нашата татковина, каде и да се наоѓаат тие, биле членови на Организацијата или не... Организацијата со своите нови наредби дава широка слобода за членување во неа... без разлика на народност, место на раѓање и убедување... гореизложеното решение му отвора пристап во Организацијата на секого и со секого се надева да ги види во своите редови обединети силите на сите искрени и вистински приврзаници на ослободителната револуционерна борба против турскиот режим во Македонија и Одринско.''|'''''Соопштение до групата македонски дејци наречени Врховисти'''''}} [[Податотека:Yane Sandanski 1900.jpg|200px|мини|лево|Портрет на Сандански]] [[Податотека:Rila Monastery interior view.jpg|мини|десно|350п|Рилски манастир]] И покрај поделбата и диференцирањето на фракциите во Организацијата, најголемиот дел од дејците биле на став дека излезот од таквата состојба може да се најде само преку еден општ конгрес, кој би го воспоставил повторно единството во македонското револуционерно движење. Меѓутоа патот до општиот конгрес траел 2 години. Нему му претходеле [[Струмички конгрес од 1904|Струмичкиот конгрес од 1904 година]], [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] и [[Прв скопски конгрес|Скопскиот конгрес]] од јануари 1905 година. Во летото 1905 година се одржале два конгреса на Солунскиот револуционерен округ, [[Солунски конгрес од јуни 1905|конгресот од јуни]] и [[Солунски конгрес од август 1905|конгресот од август]]. Потоа се одржал [[Струмички конгрес од 1905|Струмички конгрес од 1905 година]] и [[Серски конгрес|Серскиот конгрес]]. Со тоа се создале услови за свикувње на општиот конгрес. Кон крајот на [[септември]] [[1905]] година во [[Софија]] се собрал најголем број од делегатите кои требало да присуствуваат на Конгресот. Во главниот град на Бугарија биле извршени дополнителни советувања на кои дошло до недоразбирање околу местото за одржување на Конгресот. Јане Сандански побарал Конгресот да се одржи во Македонија и на тој начин да се повлече: ''чисто внатрешниот карактер и полната независност на Организацијата'' <ref name="HS2">''[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}}''</ref>. Сепак најголемиот број од делегатите посочиле дека Конгресот не треба да биде вознемируван од никого и затоа предложиле тој да се одржи надвор од границите на Македонија. По преговорите било постигнато компромисно решение Конгресот да се одржи во [[Рилскиот манастир]], во близината на македонската граница.<ref name="HS2" />. Конгресот го имал следниот дневен ред: :1. ''Извештај за минатата дејност и сегашната положба во Организацијата по окрузи и околии'' :2. ''Идната дејност на Организацијата'' :3. ''Устројство и управа на Организацијата''; ::а) ''административен оддел'' ::б) ''судски оддел'' ::в) ''финансиски оддел'' ::г) ''културно - економски оддел'' :4. ''Литература и печат'' :5. ''Односот и поведението на Организацијата спрема разните теченија; a) спрема сите пропаганди б) спрема бугарскиот државнички национализам и егзархија в) спрема врховистите, емиграцијата и јавноста во Бугарија г) спрема одделни организациски групи внатре и надвор'' :6. ''Тактика на Организацијата'' :7. ''Отчет за дејноста на ЦК и Задграничното претставништво''<ref name="HS2" /> Најдолго време распрвале, дваесет дена, за точката три, односно идното устројство на Организацијата. Според [[Христо Силјанов]] по ова прашање дошле во судир две струи кои имале различна концепција по ова прашање. Двете струи Силјанов ги нарекува: ''радикално-реформска'' и ''умерено-конзервативна'' <ref name="HS2" />. На овој Конгрес најистакнати претставници на првата групација биле [[Пере Тошев]], [[Ѓорче Петров]] и Јане Сандански, тие ја имале наклонетоста на најголемиот број на делегати. Ова крило се залагало за децентрализација и демократизација на Организацијата, широка примена на изборното начело. На страната на оваа група застанал и [[Борис Сарафов]] сакајќи на тој начин да добие амнестија од обвиненијата. На чело на другата групација застанал Даме кои се залагал за зачувување на централистичкиот хиерархиски поредок. Меѓутоа тој ја немал поддршката на најголемиот број на делегати и затоа бил подготвен на компромис, а зад него застанале [[Аргир Манасиев]], [[Борис Мончев]], [[Лазар Маџаров]], [[Стамат Икономов]] и [[Добри Даскалов]].<ref name="HS2" /> По дваесетдневна расправа меѓу двете групи, Конгресот ги прифатил новиот [[Устав на ВМОРО|Устав]] и [[Правилник на ВМОРО|Правилник]] на Организацијата. [[Христо Силјанов]] истакнува дека новоусвоените акти биле компромисно решение меѓу двете групации: ''со чувствително наклонување на лево''<ref name="HS2" /> и дека отстапките за компромисот биле направени од ''умерено-конзервативното крило''. Иако [[Христо Силјанов]] истакнува дека бил постигнат компромис, во постарата литература преовладува ставот дека влијанието на ''левицата'' преовладал на овој конгрес. Дополнителна конфузија е поделбата на левица и десница, кога е познато дека [[Борис Сарафов]] застанал на страната на ''радикално-реформското крило'' кое во постарата литература се нарекува како ''лево крило'', а Даме бил на чело на ''умерено-конзервативната струја'', во постарата литература познато како ''десно крило''. И покрај струењата бил постигнат компромис и бил усвоен новиот Устав и Правилник според кој Организацијата добила ново официјално име: ''Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''<ref name="HS2" />. Врз основа на штотуку усвоените нови акти за членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]] биле избрани: [[Дамјан Груев]], [[Пере Тошев]], [[Тодор Поп Антов]], во Претставничкото тело влегле - [[Ѓорче Петров]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]], за уредник на [[Револуционерен лист]] бил избран [[Димо Хаџи Димов]]. За ревизори на Организацијата биле избрани [[Иван Гарванов]], [[Никола Пушкаров]] и [[Борис Сарафов]], меѓутоа тие не ја прифатиле должноста.<ref name="KP">''36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев, издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5''</ref>. [[Податотека:Dame Gruev Portrait.jpeg|150px|мини|лево|Даме Груев]] [[Податотека:Stone affair persons.jpg|350px|мини|десно|Христо Чернопеев, Сандански и Крсто Б’лгаријата]] Одговорноста на [[Борис Сарафов]] како и на другите дејци на Организацијата биле оставени на крајот од дневниот ред, бидејќи ова прашање било најделикатно. Сарафов бил обвинуван од сите страни и за секакви дејствија, дека земал пари од српската влада, за пропуштање на српски чети, за препраќање на свои чети во [[Македонија]], давање пари на разни службеници со што предизвикувал раскол и расипништво. Според [[Христо Силјанов]] фактите биле толку силни што Сарафов: ''не можел, а да не се чувствува за грешник''<ref name="HS2" />. Главни обвинители на Конгресот биле Јане Сандански и серчани. Тие биле поддржани од струмичаните како и од реформските делегати, а против Сарафов биле и делегатите од Битолскиот и Солунскиот Округ под влијание на Даме, нивен гласноговорник бил [[Борис Мончев]] <ref name="HS2" />. Сарафов морал да се брани и затоа го обвинил Јане Сандански за пасивност при [[Илинденското востание]], а на [[Дамјан Груев]] му дофрлил што дозволил да биде грабнат од просрпскиот војвода [[Мицко Крстевски]]. Единствен кој застанал на страната на Сарафов бил [[Ѓорче Петров]] кој пак добил поткрепа од страна на Пере Тошев дека амнестирањето на обвинетите е најдобро решение со што би се разрешило заплетканото прашање. Улогата на миротворец требало да ја одигра непомирливиот противник на Сарафов, самиот Јане Сандански. На изненадување на многумина Сандански истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување, да се остави минатото. Во тој дух се изјаснил и [[Ѓорче Петров]], а поддршка дал и Даме. На крај конгресот изгласал општа амнестија за сите обвинети вклучително и за Сарафов <ref name="HS2" />. На конгресот преовладал духот за постигнување на компромис и возобновување на единството. Со новиот устав и правилник во Организацијата требало да се воведе широка децентрализација и демократизација од највисоките до најниските раководни тела. Mеѓутоа единството кое било воспоставено траело кратко. ===Вториот редовен конгрес=== {{quote|''Избраните делегати се собраа на договореното место, но конгресот не се одржа. Се одржаа само неколку подготвителни состаноци, колку да се констатира непомирливоста на двата блока и да се доведат работите до целосен расцеп. Улогата на малото камче, кое ја превртува претоварената кола, во дадениот случај ја одигра спорот за местото на конгресот.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Ѓорче Петров.jpg|150px|мини|лево|Ѓорче Петров]] [[Податотека:Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски.JPG|250px|мини|десно|Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски]] Составот на новиот централен комитет бил компромис помеѓу фракциите во самата Организација. Даме како член ''ЦК'' ја претставувал [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативната струја]], а [[Пере Тошев]] [[Радикална - реформска струја|Реформската струја]], додека пак [[Тодор Поп Антов]] бил близок со [[Серска група|серчани]]. Даме и [[Пере Тошев]] стоеле на различни стојалишта во поглед на многу прашања и тоа го отежнувало функционирањето на Централниот комитет и самата Организација. [[Тодор Поп Антов]] бил легален член, за разлика од останатите кои биле нелегални, тоа придонело да биде отежната комуникацијата помеѓу нив. Недоразбирањата помеѓу членовите на ЦК, особено меѓу Даме и Пере Тошев, биле пречка за повторното воспоставување на единство во Организацијата. [[Ефтим Спространов]] истакнува дека и по [[Рилскиот конгрес]], дејците во Организацијата се делат на три групи: [[Ѓорче Петров]]-[[Борис Сарафов]], [[Даме Груев]]-[[Христо Матов]] и трета околу [[Пере Тошев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]]. Според Спространов: ''Првите се за интереси и сакаат да се држат за да јадат, вторите за стариот ред во управувањето на Организацијата, а последните - за новиот Правилник''<ref>Евтим Спространов. Дневник, Т.I (1901-1907), Предговор Александър Гребенаров, Съставители: Гребенаров, Ал., Милкана Бошнакова, Георги Царев. С. 1994</ref>. Српскиот дипломатски претставник во Софија, Св. Симиќ во својот извештај од 3 ноември 1905 година, соопштил дека [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)]] припаѓале на т.н. ''слободномисливи'' и се ''приврзаници на Сандански'' <ref name="PPArsov">[[Ванчо Ѓорѓиев]], Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонскотонационалноослободително движење, Матица Македонска, Скопје, 1997</ref>. Во еден друг извештај од 30 мај 1906 година Симиќ истакнува дека Борис Сарафов и Ѓорче Петров ''нерадо се сретнуваат'' со Поп Арсов, Груев, Гарванов и другите и дека меѓу нив сè поголем замав зема старата недоверба па секоја група работи сама за себе <ref name="PPArsov" />. Разликите биле преголеми, оттука Организацијата и по една година од [[Рилскиот конгрес]] се наоѓала во старата состојба на внатрешни поделби и расправии <ref>Вътрешното състояние на Организацията (II), Революционненъ листъ, No. 6, 14. X 1906, 2</ref>. Причините за разединувањето помеѓу Петар Поп Арсов и Димитар Стефанов (бугарски општественик) на една страна и Ѓорче Петров на друга, лежеле во слабостите на Ѓорче кон Борис Сарафов <ref name="PPArsov" />. Поп Арсов и Стефанов биле незадоволни од сојузот помеѓу Ѓорче и Сарафов, оттука тие сè повеќе се свртувале кон серчани и струмичани со кои идејно биле блиски и ја зацврстиле својата соработка со Јане Сандански <ref name="PPArsov" />. Во услови на поделби и разединувања, во летото 1906 година започнале подготовките за Вториот редовен конгрес на ВМОРО кој требало да се одржи до крајот на тековната година. Во рамките на подготовките, Серскиот Округ го одржал својот Втор редовен конгрес во селото [[Ловча]]. Кон крајот на ноември во Софија почнале да пристигнуваат делегати од цела Македонија за одржување на неопходните претконгресни средби. За време на советувањата дошло до целосно слевање на веќе покојниот Даме Груев, Иван Гарванов и Борис Сарафов, кои заемно си ги признале своите делегати <ref name="PPArsov" />. Имено, Сарафов, Гарванов, Христо Матов, Христо Татарчев и Петко Пенчев го имале изгубено правото да бидат делегати на предвидениот конгрес, затоа што долго време биле надвор од територијата на ВМОРО. Во претходниот период помеѓу конзервативните групи постоела извесна нетрпеливост и соперништво, но во овој момент заедничката омраза кон Јане Сандански ги обединила <ref name="PPArsov" />. Во текот на советувањата во Софија, серчани го наметнале прашањето за местото на одржување на претстојниот конгрес, истовремено инсистирале тој да се одржи во Македонија. Од своја страна, конзервативната група побарала да се предаде оружјето и муницијата од пограничните пунктови, кои биле под контрола на Јане Сандански, на една мешовита комисија. Предлогот бил одбиен. Петар Поп Арсов и Сандански биле непопустливи пред барањата на конзервативците, а Пере Тошев се држел резервирано <ref name="PPArsov" />. [[Податотека:Stoyo Hadzhiev Leshko IMARO.JPG|150px|мини|лево|Стојо Хаџиев]] [[Податотека:Mihail Daev IMARO Balchik.jpg|250px|мини|десно|Михаил Даев]] Во текот на советувањата во Софија спорни биле три прашања: 1) местото на одржување на конгресот 2) предавање на оружјето од пограничните пунктови 3) верификација на делегатските мандати како најспорно прашање <ref name="PPArsov" />. На едно собрание околу полноќ, дошло до заострени дискусии околу последното прашање, а дошло и до демонстративно напуштање на седницата од страна на Петар Поп Арсов, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Стојо Хаџиев]], А. Станоев, Д. Икономов и други. Меѓутоа сепак бил постигнат компромис, било одлучено конгресот по вторпат да се одржи во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] <ref name="PPArsov" />. На првиот ден од Коледе, [[Задгранично претставништво|Претставништвото]] испратило покани до сите делегати повикувајќи да заминат за Рилскиот манастир, но многумина делегати од конзервативното крило ги вратиле назад поканите<ref name="PPArsov" />. И покрај оваа постапка на конзервативците, припадниците на реформската група на чело со Сандански, заминале за Рилскиот манастир. Непосредно пред манастирот, [[Михаил Даев]] во полупијана состојба предизвикал инцидент, во текот на кој двајца месни врховисти биле убиени, а еден бил ранет <ref name="PPArsov" />. Оваа случка и послужила на бугарската полиција како повод за блокада на Рилскиот манастир. Сандански и останатите делегати ја согледале стапицата, по што го напуштиле местото и ја минале границата. Следниот ден, 2 јануари 1907 година, во селото Рила пристигнал Петар Поп Арсов и тука дознал за инцидентот и веднаш се вратил во Софија. Борис Сарафов и Михаил Даев уште во Софија планирале да направат некоја провокација со која требало да се спречи одржувањето на конгресот <ref name="PPArsov" />, затоа што нивното мнозинство на Конгресот не било сигурно <ref name="PPArsov" />. [[Христо Силјанов]] тенденциозно тврди дека реформската група била во малцинство и се состоела од 12 делегати и затоа го напуштиле местото. Заминувањето на Сандански и неговите приврзаници од Рила го искористиле конзервативците за да ги обвинат серчани дека го провалиле Конгресот. По ова прашање, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Меѓутоа, провалувањето дошло од самите конзервативци. Тие дури и не се појавиле на местото закажано за одржување на Конгресот. Предизвиканиот инцидент од страна на М. Даев, враќањето на поканите за учеството на Конгресот, непојавувањето на местото на одржување на Конгресот, и секако, појавата на бугарската полиција кај Рилскиот манастир, не биле случајни. Тоа била смислена саботажа од страна на конзервативците со цел да го прикријат своето отсуство од Конгресот'' <ref name="PPArsov" />. По пропаѓањето на Конгресот, конзервативците се собрале во Ќустендилско и конституирале свое ''советодавно собрание''. Тие во своето изложение ги прогласиле за непрактични и неприменливи нормативните акти на ВМОРО од [[Рилски конгрес|Рилскиот конгрес]] од 1905 година. На крајот, си избрале свои задгранични претставници: Иван Гарванов, Борис Сарафов и Христо Матов за Солунскиот, Битолскиот и Скопскиот револуционерен округ <ref name="PPArsov" />. === Советувања === {{quote|''Навистина, Ѓорче и Пере, поблиски до серчани во однос на реформаторството можеа на почетокот да го спречат Јане да го направи фаталниот чекор и да застанат како посредници и помирувачи меѓу едните и другите. Но, тие не го направија тоа. Скруполозниот П. Тошев, молчеливо ја поддржа акцијата на серчани.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Пере Тошев.jpg|150px|мини|лево|Пере Тошев]] [[Податотека:Sandanisti IMARO.JPG|мини|десно|350п|Од лево кон десно: Чудомир Кантарџиев, Стоју Хаџиев, Јане Сандански, Георги Скрижовски, непознат]] Речиси истовремено, реформската група на ВМОРО одржала свое советување во почетокот на февруари 1907 година. Советувањето се одржало на чифлигот на браќата Башавелови во [[Големо Село]], Дупничко. На Советувањето учествувале: [[Петар Поп Арсов]], [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)]], [[Пере Тошев]], Јане Сандански, [[Крсто Б’лгаријата]], [[Христо Чернопеев]], С. Хаџиев, М. Даев, П. Китанов, Д. Икономов и др. На собирот биле разгледани три генерални прашања: 1) како да се попречи врховистичкото влијание 2) што да се преземе во Скопскиот, Солунскиот и Битолскиот округ што биле зафатени од српската и грчката пропаганда 3) внатрешните разногласија <ref name="PPArsov" />. На Советувањето се појавиле два предлога. Првиот бил од Јане Сандански кој побарал серчани да испратат свои чети во Скопскиот затоа што таму имале луѓе кои биле пријателски наклонети кон нив и оттаму да се изврши влијание во Битолско и Солунско. Од друга страна, Христо Чернопеев поаѓал од фактот дека тие се дејци на Внатрешната организација, а не само на одделни окрузи и оттука предложил самиот да замине за Битолско, а Сандански по сопствен избор, да замине за Солунско или Скопско, каде што требало лично да ја поведе борбата против надворешните влијанија <ref name="PPArsov" />. Предлогот на Чернопеев бил поддржан од страна на Петар Поп Арсов и шестмина учесници. На крајот не било донесено единствено решение. Во пролетта 1907 година во Софија било одржано советување на кое присуствувале: Петар Поп Арсов, Јане Сандански, Стоју Хаџиев, Крсто Б’лгаријата, Петар Ангелов, Лазар Плавев и Алексо Мартулков. На ова советување било решено да се вооружат две чети кои требало да заминат за Скопскиот округ. Крсто Б’лгаријата и Петар Ангелов требало да останат во Скопско, а Алексо Мартулков и Лазар Плавев требало да заминат за Велешко и да го поддржат реонскиот војвода Дачо Јотов Крсто <ref name="PPArsov" />. Учесниците на советувањето тргнувале од становиштето дека од Велешко лесно може да се изврши влијание во Втората револуционерна област на Македонија <ref name="PPArsov" />. За овие настани, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: {{Цитат|'''''Неодржувањето на Вториот општ конгрес на ВМОРО, како и постапките и одлуките на двете јасно издиференцирани крила кои меѓусебно се нарекле лево и десно, претставува почеток на крајот на постоењето на единствената македонска револуционерна ослободителна организација на единствената и цела македонска територија'''''<ref name="PPArsov" />}} === Кулминацијата на судирот=== {{quote|''За жал, а можеби и за среќа на организацијата истовремено, истакнатите разлики не сè повеќе од една етикета. Практиката кај Пелистер и на Пирин е еднаква. Ако сакате, примената на револуционизмот и интернационализмот во границите на можноста ќе ја сретнете секаде на друго место, но не и на Пирин. Таму владее еден грозен терор од цели 5 години и таму организацијата се крепи предимно на играта на мечот. Да се убиваат секоја година со десетици невини селани и истовремено да се врши мирна културна работа, - тоа е противречно. Сандански вешто ги крие под маската на тие идеи своите амбиции да ја игра ролјата на Делчев и Груев, но за несреќа, тој е мошне малечок и по ум, и по срце за слична улога. Посебно за неговите другари. Тие можеби се вдахновуваат од поискрени намери, но голем дел од нив се робови не на реалноста, туку на своите доктринерски апстракции. Тие прават обиди на грбот на македонското население.''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov" />}} [[Податотека:MichailRazvigoroffBGrevolutionary.jpg|150px|мини|лево|Мише Развигоров]][[Податотека:Petar Angelov Krastyo Bulgariata Nikola Zhekov.JPG|мини|250п|[[Петар Ангелов (ВМРО)|Петар Ангелов]], [[Крсто Б’лгаријата|Крсто Б'лгаријата]] и [[Никола Лековиќ|Никола Жеков]]]] Во почетокот на 1907 година, судирот меѓу конзервативната и реформската струја на ВМОРО добил нова димензија, а кон крајот на истата година ја достигнал и својата кулминација. Времето на заемни отстапки и компромиси веќе било само минато <ref name="PPArsov" />. Решенијата сега се барале преку нишанот на оружјето. Првите вооружени инциденти биле предизвикани од страна на конзервативците. На [[26 јануари (настани)|26 јануари]] 1907 година, [[Мише Развигоров]] го нападнал ќустендилскиот пунктовен началник Петар Ангелов, кој бил приврзаник на Сандански и Петар Поп Арсов <ref name="PPArsov" />. Истовремено, Борис Сарафов и Иван Гарванов започнале со отворено поттикнување на војводите во Македонија, од типот на воденскиот војвода [[Тодор Иванов]], ''да се удри со куршум по сите душмани'' <ref name="PPArsov" />. Како такви биле именувани: Поп Арсов, Александар Станоев, Стефан Димитров и особено, Сандански и Чернопеев <ref name="PPArsov" />. Во мај 1907 година, приврзаниците на Сарафов и Иван Гарванов, во содејство со бугарската полиција, во ќустендилско го разоружале Крсто Б’лгаријата и го спровеле во Софија. Овие провокации биле прифатени од Јане Сандански, само што тие во своите планови предвидувале ликвидирање на самите инспиратори на судирите. За тоа дознаваме од едно писмо на П. Христов до П. Ацев од [[26 мај (настани)|26 мај]] 1907 година. Во него било истакнато дека Сандански и Христо Чернопеев во тоа време јавно биле поттикнувани од [[Петар Поп Арсов]], а потајно од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], да донесат решение за ликвидација на Гарванов и Сарафов <ref name="PPArsov" />. Во овој период официјалните бугарски фактори, ги согледале непријателствата помеѓу двете крила и последиците што можат да произлезат од тоа, а со цел да не ја испуштат севкупната контрола врз македонското револуционерно движење, во март 1907 година презеле чекори за помирување помеѓу сите групи на Внатрешната организација, но тоа било безуспешно <ref name="PPArsov" />. Во октомври 1907 година, за да ги придобијат автономистите на Петар Поп Арсов на своја страна, бугарските власти во Софија вработиле неколкумина од нив како државни службеници. Претседателот на бугарското Народно собрание Добри Петков, во договор со Поп Арсов, вработил неколку Македонци во собранието со месечна плата од 60 лева. Бугарските фактори сметале дека со овие мерки ќе ги придобијат овие луѓе за бугарските интереси и дека ќе го елиминираат постојниот страв од оваа, за нив ''сепаратистичка струја'' <ref name="PPArsov" />. Овие постапки на бугарските власти за наводно измирување меѓу групациите, не предизвикале никаква промена во односите меѓу двете спротивставени страни. Всушност, односите уште повеќе се заостриле меѓу групациите на ВМОРО. ===Ликвидацијата на Борис Сарафов и Иван Гарванов === {{Главна|Ликвидација на Борис Сарафов и Иван Гарванов}} {{quote|''Имено, убиството е акт на амбицијата на Сандански да ја заземе организацијата. Покојните му беа пречка на неговиот пат и тој требаше да ја отстрани. Сандански залудно се обиде да се наложи по легален начин. На вториот конгрес Сарафов дејствуваше самостојно и Сандански откако се виде во незначително малцинство, го осуети конгресот. Оттогаш датира неговото фактичко отцепување и неговото завршно решение да ги убие своите противници.''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov" />}} [[Податотека:Тодор Паница.jpg|100px|мини|лево|Тодор Паница]] [[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|350п|Телата на Борис Сарафов и Иван Гарванов]] Во почетокот на ноември 1907 година, Сандански пристигнал во Софија каде што одржал неколку советувања со своите сомисленици. Едно од главните прашања на овие собири, бил односот кон Сарафов и неговите приврзаници. На советувањата учествувале: Петар Поп Арсов, Ѓорче Петров и Димитар Стефанов (бугарски општественик) (тројцата легитимни претставници), Пере Тошев (член на ЦК на ВМОРО), Христо Чернопеев, Димо Хаџи Димов, Иван Харизанов и други. Јане Сандански доминирал на овие советувања. Според Ќамилов, ''Старикот'' истакнал: {{Цитат|'''''треба да се работи за пробудување на сознанието на масите, дека тие се самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека за извојување на својата слобода треба да се борат без да се потпираат на туѓа помош, зашто тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги поробат'''''<ref name="HristoS">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>}} Сандански укажал дека: ''сите што агитираат било во Македонија, било надвор од неа на база: ослободување и обединување на Бугарите, од ВМОРО треба да бидат дочекани непријателски, така како што се дочекуваат од Организацијата српските и грчките агитации и чети'' <ref name="HristoS"/>. Оваа алузија се однесувала на Сарафов и Гарванов <ref name="PPArsov" />. На советувањата имало одделни предлози за помирување, меѓутоа Сандански не се откажал од своите намери. Вечерта на [[28 ноември (настани)|28 ноември]] 1907 година, самопрогласените задгранични претставници во домот на ''Принцот'', на улица Осогово, 36, договориле средба со Тодор Паница, нивниот нов ''приврзаник'' <ref name="HristoS"/>. Кога Сарафов ја привршувал својата вечера, пристигнал [[Иван Гарванов]]. Малку подоцна пристигнал Тодор Паница, вооружен со два наганта. На гостинот му биле понудени мезе и чаша вино, но Паница одбил. Во разговорот со Сарафов и Гарванов, дознал дека Христо Матов нема да присуствува на средбата <ref name="HristoS"/>. Матов ги известил дека поради неодложна работа нема да дојде на средбата. Сарафов и неговите двајца гости се повлекле во друга соба, каде што разговорот меѓу нив течел спокојно. Околу 11 часот, Паница станал да си оди, а Сарафов и Гарванов станале да го испратат. Кога пристигнале до влезната врата, се слушнале зборовите: ''Уште едно прашање?'' а во истиот момент се слушнале два истрела. Веднаш дотрчале домашните кои се стаписале од ужасот: ''Сарафов и Гарванов, облеани во крв, умираа. И двајцата беа погодени со по еден смртоносен удар. Сарафов беше застрелан во левото слепо око, а Гарванов во левото уво'' <ref name="HristoS"/>. Тодор Паница веднаш го напуштил местото, а набргу во домот на Сарафов пристигнале еден полициски инспектор и судски истражувач, во придружба на еден софиски репортер, кој вака ја опишал глетката која ја затегнал: {{Цитат|'''''Во антрето, до влезната врата, Сарафов паднал, потпрен на левиот ѕид, со спуштена глава вдесно, со раширени нозе и раце - една отворена, другата со свиткани прсти. Гарванов паднат на грбот, со главата легната на десната нога на Сарафов, испружен во ходникот со раширени нозе кон внатрешноста. И двајцата со бледи лица изгледаат како заспани... Под труповите и наоколу големи локви крв која продолжуваше да тече. Околу безживотните трупови горко плаче остарениот татко на Сарафов, неговата мајка, неговите браќа, сестра му, снаа му и неговите блиски''''' <ref name="HristoS"/>}} По двојното убиство, бугарските власти уапсиле околу 50 души. Меѓу нив биле: Чернопеев, Крсто Б’блгаријата, Пере Тошев, Ѓорче Петров, Стојно Стојнов, Ст. Кемилев, д-р К. Д. Списаревски, Ал. Радославов, браќата Харизанови и други. Неколку дена подоцна, со одлука на бугарското Народно собрание бил затворен [[Антон Страшимиров]], народен пратеник од редовите на радикалната партија, тој бил обвинет како ''интелектуален соучесник'' <ref name="HristoS"/>. На [[13 декември (настани)|13 декември]] 1907 година, софискиот градоначалник наредил: ''да се фатат и да се затворат, каде и да се наоѓаат: Јане Сандански, Чудомир Кантарџиев, Александар Бујнов и Тодор Паница'' <ref name="HristoS"/>. На крај бугарските судови ги осудиле на смрт Сандански и Паница, откако ги прогласиле за разбојници. [[Податотека:Hristo Matov.jpg|150px|мини|лево|Христо Матов]] [[Податотека:Todor Alexandrov as youngster.jpg|140px|мини|десно|Тодор Александров]] По убиството на Сарафов и Гарванов, утрото на [[29 ноември (настани)|29 ноември]] 1907 година Христо Матов ги собрал повидните војводи и раководители на [[Умерено-конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] кои се наоѓале во Софија, за да ја разгледаат новонастанатата состојба. Со двојното убиство се срушиле сите мостови и опции за соработка помеѓу двете групи во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Матов веднаш презел мерки за продолжување на работата на самопрогласеното [[Задгранично претставништво]] и по телефон го повикал [[Тодор Александров]] од [[Бургас]], доверувајќи му ја благајничката работа, која претходно ја вршел Гарванов <ref name="HristoS"/>. Александров станал десна рака на Матов, ''и оттогаш почнува неговото брзо искачување'' <ref name="HristoS"/>. Главната задача која си ја поставил Матов била свикување на нов конгрес. ''Конгресот требаше да се свика по секоја цена и во најкус рок'' <ref name="HristoS"/>. Подготовките за [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] завршиле релативно брзо и се одржал во првите денови на март 1908 година во селото [[Жабокрт]], Ќустендилско. На него присуствувале: [[Христо Татарчев]], [[Петар Ацев]], [[Ефрем Чучков]], [[Христо Шалдев]], [[Тодор Александров]], [[Васил Чакаларов]], [[Климент Шапкарев]] и други <ref name="HristoS"/>. Едногласно за претседател на конгресот бил избран [[Христо Матов]], а за секретари Климент Шапкарев и [[Петко Пенчев]]. Делегатите разгледале повеќе прашања, а кон крајот на март Бирото на конгресот објавил една ''Декларација'' <ref name="HristoS"/>. Во неа биле објавени решенија за повеќе прашања кои се однесувале на Македонија и македонското револуционерно движење. По прашањето за ''убиствата на Сарафов, Гарванов и Даев'' било одлучено: ''Откако ги разгледаа фактите за убиствата на Гарванов, Сарафов и Даев, а имајќи ги во вид и самопризнанијата и објаснувањата на виновниците, содржани во нивното отворено писмо, Конгресот заклучи дека убиството е мотивирано со стремежот на неговите автори да ѝ се наметнат со недопустливи средства на Организацијата. Сакајќи да ги зачува единството и дисциплината во Организацијата и да го искорени системот на самоволијата и заканите во отвореното писмо за нови убиства, Конгресот одлучи потписниците на отвореното писмо, како и физичките убијци да се исклучат од редовите на Организацијата и да се сметаат за нејзини непријатели'' <ref name="HristoS"/>. Со [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] се ставил крај на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и се поставиле темелите на идната [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|Внатрешна македонска револуционерна организација]], позната како ''Автономистичка''. Сандански и серчани биле обвинети за непријатели на Организацијата поради убиството на Сарафов и Гарванов, меѓутоа разликите биле посуштински. Двете страни имале дијаметрално различни концепти за решавање на македонското прашање. [[Христо Силјанов]] истакнува дека во преден план на конзервативците била целосната воена подготовка на населението и дека не треба да се троши време и сили за неважни работи <ref name="HristoS"/>, односно дека ''Еволуционизмот на серчани е побиен'' <ref name="HristoS"/>. Меѓу останатото, конзервативците истакнале дека не можат да ѝ го одречат ''природното право на Бугарија да се грижи за судбината на своите сонародници во Турција'' <ref name="HristoS"/> и дека: ''Нашите патишта со МладоТурците не се сретнуваат... Нас иднината на турската држава не нè интересира и не можеме да ја врзуваме судбината на нашата татковина со судбината на разноверните и разнојазичните племиња, народи и раси...'' <ref name="HristoS"/>. Овие погледи на [[Христо Матов]] биле во целосна спротивност со стремежот на Сандански и неговите приврзаници за зачувување на целосна Македонија преку реорганизација на [[Османлиското Царство]] и сочувување на нејзиниот територијален интегритет. ===Нова програма=== {{quote|'' Ние навистина не можеме да ѝ го одземеме правото на Бугарија да се грижи за своите сопствени собраќа зад Рила, но ние ја сакаме хармонијата на нејзината политика со нашата. Особено, по таа точка не можат да се изнесат никакви конкретни обвинувања, освен земањето или неземањето на средства од официјални извори, кое што не ја условува самостојноста. ''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov">{{Наведена мрежна страница |url=http://cane.georgievski.angelfire.com/Publik/pismo-hm.html |title=Разговор со Христо Матов по отвореното писмо на Сандански |accessdate=2013-09-23 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310214737/http://cane.georgievski.angelfire.com/Publik/pismo-hm.html |url-status=dead }}</ref>}} [[Податотека:Chudomir Kantardzhiev.JPG|150px|мини|лево|Чудомир Кантарџиев]] [[Податотека:Deliradev.jpg|250px|мини|десно|Павел Делирадев, Сандански и Тодор Паница, Банско, 1908]] Меѓутоа левицата во македонското ослободително движење не се откажала од борбата. Серчани и струмичани се договориле за свикување во внатрешноста на конференција или конгрес на Серскиот и Струмичкиот револуционерен округ за изработка на општа платформа за понатамошната дејност. Во втората половина на мај 1908 година, во [[Банско]], а потоа во [[Пирин]] во месноста ''Ечмиште'' се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] <ref name="PavelDel2" />, познат и како ''Ечмишки советувања''. Работата на Конгресот траела десет дена, а на него присуствувале истакнати претставници на [[Радикална - реформска струја|реформската струја]] на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Меѓу нив биле: [[Христо Чернопеев]], [[Павел Делирадев]], [[Мишо Шкартов]], Г. Огњанов, Сандански, [[Александар Бујнов]], [[Чудомир Кантарџиев]], [[Георги Скрижовски]] и др. Во текот на Конгресот, Јане се осврнал на сите проблеми пред кои било исправено македонското револуционерно движење. Во стремежот да се објаснат позициите на двете групации, да се откријат причините за судирот, да се расветли неуспехот за зачувување на целоста на движењето за кое Јане ги обвинил [[Борис Сарафов|Сарафов]], [[Христо Матов|Матов]] и [[Иван Гарванов|Гарванов]] како и сите оние што ги поддржувале, во своето излагање Јане направил ретроспективен осврт на развојот на Внатрешната организација <ref name="IvanKatar" />. Задржувајќи се на проблемите за соработка со другите струења и групи во револуционерното движење, Јане истакнал дека серчани се подготвени за соработка и борба за преовладување на постојните недоразбирања и за воспоставување на единство. Меѓутоа, кога ја истакнал таа подготвеност, Јане јасно нагласил дека серчани не се за соработка по секоја цена. За нив таквата соработка можела да се воспостави само врз принципите на независност на организацијата и бескомпромисната борба против надворешните влијанија. На Конгресот бил формулирана јасна политика кон Бугарија и нејзиното мешање во внатрешните работи на целото македонско револуционерно движење. Конгресот заклучил: {{Цитат|'''''Како силно заинтересирана по своите длабоки економски и политички цели при решавањето на македонското прашање, Бугарија прва започнала со исползување на ослободителното дело за своите државнички и династички интереси. На тој начин таа уште од самиот почеток ја компромитира независноста на Организацијата и го предизвикува вооружениот курс на туѓите пропаганди, од што земјата се претвори во арена на постојани пустошења. За да ја намали важноста на револуционерната Организација и да ја оттргне од нејзиниот природен развој, Бугарија ги употребува сите средства да сее раздор меѓу дејците во внатрешноста, стремејќи се со тоа да ја претвори во свое орудие... Ценејќи ја високо својата независност, Организацијата се објавува најкатегорично против таа политика на Бугарија, третирајќи ги нејзините орудија, подеднакво со орудијата на другите пропаганди''''' <ref name="IvanKatar">Иван Катарџиев, Борба до победа, том еден, Пирин се буди и буни, Мисла, 1983</ref>}} Крајно недоверливи кон надворешните сојузници и окупирани со секојдневните практични проблеми на борбата, реформистите имале потреба од изградување на политика за кардиналното прашање, ослободувањето на Македонија и нејзините идни односи со соседните држави. Оттука, на Конгресот било поставено прашањето за Балканска федерација. Делегатите сметале дека само во рамките на една федерација може да се решат сите проблеми на Балканот, а истовремено ќе дојде до економско и културно издигање на балканските народи. Тие во федерацијата гледале лек за лекување на сите болести на Балканот и затоа заклучиле дека ''тоа обединување на балканските народи ќе се реши на лесен начин без секакви потреси'' <ref name="IvanKatar" />, а во тоа Македонија ќе послужи како главен јазол за балканското сојузување. Од јаболко на раздор таа ќе стане помирувач на закараните нации <ref name="IvanKatar" />. По прашањето на организациски план, било решено да се формира нова организација под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]] и распуштање на [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]]. Идејата за ''Балканска федерација'' и новата организација, по два-три месеца станале основа за формирање на легалната [[Народна федеративна партија]] <ref name="PavelDel2" />. ===Јане Сандански и Младотурската револуција === {{Главна|Јане Сандански и Младотурската револуција }} {{quote|''Драги сотатковинци,Толку долго очекуваниот зрак на слободата изгреа. Нашата измачена татковина се прероди. Срамниот апсолутизам е во агонија. Против него востана целиот народ во лицето на сите нации што го составуваат. Револуционерниот повик на нашата братска Младотурска револуционерна организација наиде на радосен одѕив во душата на толку измачениот народ. И народот-роб стана господар. И неговата света пресуда е: Смрт на апсолутизмот! Смрт на угнетувачите!''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="manifest">{{Наведена мрежна страница |url=https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%B4%D0%BE_%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%B2%D0%BE_%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0 |title=Манифест до сите народности во Османлиското Царство 31 јули 1908 г. |accessdate=2026-05-13 }}</ref>}} [[Податотека:Ahmed Niyazi Rsneli.jpg|мини|лево|150п|Ахмед Нијази-бег]][[Податотека:Sandanski, Dimo Hadzhi Dimov, Todor Panitsa with Young Turks.jpg|мини|десно|350п|Санданисти и младотурски офицери. Стојат: Мицо Врански, непознат турски чиновник, Таската Серски, д-р Авди-бег и Димо Хаџи Димов, седат: Л. Козарев, Ахмед Нијази-бег, Сандански, Тодор Паница и Георги Казепов]] [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година создала услови за крупни внатрешни промени во животот на [[Османлиското Царство]]. Новите власти сакале да ја трансформираат Империјата во уставно-парламентарна држава и да ја интегрираат во европските заедници на слободните народи. По јули 1908 година, месеците биле исполнети со бурни политички манифестации: братимење на Македонците и Турците, амнестирање на илјадници македонски политички затвореници, ликвидација на [[Странски пропаганди во Македонија|странските вооружени пропаганди]] и др. Решителното застанување на Јане на страната на младоТурците, наеднаш и многукратно му ја зголемила популарноста, значењето, политичката тежина и влијание. Тој бил постојано следен од дипломатско-конзуларните претставници и новинарски известувачи, кои воедно испраќање информации за него. Во јулските денови на 1908 година, приврзаниците на Јане се легализирале и влегле во градовите каде што биле пречекани од младотурските комитети со свечени собири и масовно учество на населението. Јане најпрво влегол во [[Неврокоп]], каде што од балконот на општинската заграда одржал револуционерен говор пред околу 15.000 луѓе. На 15 јули 1908 година, Јане со воз пристигнал во [[Солун]]. На железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од [[Енвер Беј]] <ref name="ManolP2">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976,Манол Пандевски-Обидите за убиство и убиството на Јане Сандански во 1915 година.</ref>, а на 18 јули 1908 година, Јане излегол со познатиот ''Манифест до сите народности во империјата''. Манифестот бил лично потпишан и прочитан од Јане Сандански. Меѓутоа, Јане не се ограничил само на соработката со младоТурците. Во веќе споменатиот весник ''Дневник'' била објавена статијата ''Јане и Грците'', во која биле пренесени интересни фрагменти од грчкиот весник ''Кери'', во кој од грчки аспект биле апострофирани неколку ставови на Јане. Во бројот од [[1 август (настани)|1 август]] 1908 година, во ''Кери'' меѓу останатото било напишано дека: [[Податотека:Интервју на Бранислав Нушиќ со Јане Сандански.jpg|мини|десно|Интервју на [[Бранислав Нушиќ]] со Јане Сандански во весникот ''[[Политика (весник)|Политика]]'', 21 јули 1908]] {{Цитат|'''''Сандански... е носител на голема идеја, која треба да ни го привлече вниманието нам, на Грците. Тој секогаш се борел за слободата на Македонија, а никогаш не настојувал да работи за Сан-стефанскиот договор и за присоединување на Македонија кон Бугарија. Едноподруго обнародува прокламации, со кои ги исмева... самите славјаногласни Македонци, кои се стремат за присоединување на македонските земји кон Бугарија... сега Сандански, кој нема никакви односи со луѓето во Софија... се наоѓа во Солун, учи и држи проповеди за заемна дејност на Елините и славјаногласните Македонци. Како што вели, тој ја подава својата десница за соработка помеѓу Елините и славјаногласните за македонската татковина... Македонскиот елинизам има потреба од време и спокојство, за да се развие, а за тие две нешта може да помогне Сандански, кој ќе ги помири Елините Македонци со славјаногласното македонско население. Тој може да помогне... да се вратат тие под Вселенската патријаршија, откако ќе ја напуштат Бугарската егзархија, да го изучуваат елинскиот јазик и елинската книжевност, да се уништат бугарските училишта и да се отворат други, во кои ќе се изучува славјаногласниот македонски јазик заедно со елинскиот. Тие нешта не се мачни и лесно може да се убеди Сандански бидејќи се надеваме во неговите македонски погледи и неговото конечно одделување од бугарската борба''''' <ref name="VancoG" />}} ===Јане Сандански и Балканските војни=== {{Главна|Јане Сандански и Балканските војни}} {{quote|''Ако ги кренеше четите и милицијата во помош на бугарската армија, тоа би значело дека се става под команда на царските генерали и дека го поткрепува бугарскиот цар!... Кога собираше потписи од кметовите на селата во Мелничко и испраќаше писмо до големиот везир, Јане сè уште веруваше дека злосторствата на младотурската власт се само одделни изолирани предизвикувања. Сега сфаќаше дека се лажел. Новото потисништво (на МладоТурците б.н) можеше да се премавне или преку револуција или преку војна... Во средина не може да останеме... Од двете зла треба да го избереме помалото - да ја помогне царската армија! ''|'''''М. Николов''''' <ref>Миладин Апостолов, Јане Сандански, Софија, 1966, 302-303</ref>}} [[Податотека:Georgi Todorov.jpg|150px|мини|лево|Генерал-мајор Георги Тодоров, командант на Седмата рилска дивизија]] [[Податотека:Sandanski2.jpg|мини|десно|350п|Сандански со бугарски офицери од претходницата на Седмата рилска дивизија]] [[Серска група|Серските револуционери]] на чело со Јане Сандански во источна Македонија, како и други македонски револуционерни национални сили, биле против војната, затоа што знаеле дека војната ќе доведе до ново поробување и поделба на Македонија <ref name="PetarSto" />. Меѓутоа, не можејќи да ја спречат војната, а при непостоење, за тоа време, на друг начин за ослободување на Македонија од османлиската власт, биле принудени и сами активно да се вклучат во војната против Империјата <ref name="PetarSto">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Петар Стојанов - Односот на Јане Сандански кон Првата балканска војна</ref>. Оттука, Јане Сандански и другите македонските револуционери станале субјект, односно конкретен сојузник на српските, грчките и бугарските војски. Веднаш по создавањето на [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и првите подготовки за војната против Империјата, Јане Сандански и неговите приврзаници во источна Македонија разбрале дека: ''тие, во дадениот судбоносен момент за животот на македонскиот народ, не би можеле да останат надвор од настаните. Иако санданистите знаеја дека војната што ја готват сојузниците нема да донесе ослободување, туку освојување и поделба на Македонија, тие не можеа, а да не се придружат кон Балканскиот сојуз и да не учествуваат во прогонувањето на Турците од Македонија и од Балканот'' <ref name="PetarSto" />. Во јуни 1912 година во Солун било одржано советување во кое учествувале Јане, [[Александар Бујнов]], [[Тодор Паница]], [[Таската Серски]] и други раководители од Серскиот Округ. Советувањето имало за цел да го определи ставот и односот на серчани кон војната. На собирот било одлучено тие да земат активно учество во идните воени дејствија и со таа цел заминале во источна Македонија, за да се подготват за претстојната војна. Организирањето на населението во Серскиот Округ се одвивало во специфични услови, имено во истиот момент се уфрлувале македонски чети од [[Бугарија]], кои биле организирани и раководени од [[Тодор Александров]], [[Александар Протогеров]] и други. Во последните денови на октомври 1912 година, уште пред доаѓањето на силите на Седмата бугарска дивизија, четата на Јане Сандански, во содејство со востаните селани, организирани и вооружени како селска милиција под раководство на Сандански, по кратка борба со османлискиот аскер, на [[27 октомври (настани)|27 октомври]] 1912 година го ослободите [[Мелник]]. Додека османлиските сили се подготвувале за борба кај [[Рупелска Клисура|Рупелската Клисура]], Сандански со своите чети и вооружени селани ги зазел сите доминантни точки на теснината и се подготвувал за напад врз османлиските сили. Од еден извештај на началникот на Седмата рилска дивизија дознаваме дека Јане со својот одред бил целосен господар на Струмската долина, од Мелник до Рупелската Клисура. Триста четници од одредот на Јане Сандански, во содејство со бугарската коњичка група на мајорот Цонев, на [[8 ноември (настани)|8 ноември]] 1912 година, влегле во [[Солун]], пред влегувањето на главнината на бугарската војска, а заедно со грчките трупи на престолонаследникот [[Константин I (крал на Грција)|Константин]], веднаш по предавањето на Солун од страна на османлискиот командант Таксим-паша <ref name="PetarSto" />. Подоцна Сандански е вклучен во штабот на новоформираната 15-та Штипска дружина на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]].<ref>"Македонско-одринското ополчение 1912-1913 година Личен состав" Главно управување со архивите, 2006, стр. 602 - 603, 894.</ref> Во пролетта 1913 година, таа учествува во акциите на бугарската армија во [[Одринско]]. Во истото време претставници на Привремената албанска влада ѝ прават предлог на Бугарија за почеток на заеднички дејствија против српската окупаторска власт во Македонија. Потпирајќи се на Бугарско-српскиот договор од пред војната, бугарската влада не поддржува унија со Албанците против Србија. Во мај 1913 година, сепак се разбира дека Србите се откажале од договорот и не отстапуваат на Бугарија дури неприкосновената зона во Македонија, што ја направило војната неизбежна. Како резултат на ароганцијата на српските и грчките окупаторски сили, сериозни сомнежи за иднината на Македонија го потиснуваат Сандански и тој се става целосно во служба на бугарската влада. Како резултат, тој бил испратен како специјален полномошник на Бугарија, да преговара со новоформираното албанска влада за заедничката борба против Србија и Грција. Но, во меѓувреме во јуни почнува Втората балканска војна и Сандански ја прекинува својата мисија, и се враќа во Софија. По враќањето, тој ја известува владата дека успеал да се договори за заеднички воени дејствија со Албанците против српските окупатори. За да го потопат договорот на Сандански, Србија и Грција веднаш испраќаат свои амбасадори во Албанија, нудејќи им територијални придобивки во замена за откажување од борбата. При овие ветувања Албанците се откажуваат. Во меѓувреме, по Битката кај Кукуш, Бугарите се повлекуваат безредно на север. Тогаш четата на Јане Сандански ја зазема [[Рупелска Клисура|Рупелската Клисура]] и со тоа ги прекинува врските на грчката војска. Ова овозможува бугарската армија да се прегрупира да се зајакне во Горноџумајско, каде ги запрела Грците. По Втората балканска војна и поделбата на Македонија Сандански се повлекува во Бугарија. ===Амнестија === {{quote|''Се дава амнестија на македонските револуционери: Јане Сандански, Александар Бујнов, Чудомир Кантарџиев, Георги Скрижовски и Тодор Паница за сите престапни дејствија поврзани со нивната досегашна револуционерна дејност извршени од нив до 17 септември 1912 година во пределите на Бугарија и Европска Турција.''|'''''Законот за простување на македонските револуционери'' <ref name="VancoG" />. }} [[Податотека:BASA-313K-1-2536-7-Vasil Radoslavov.jpg|150px|мини|лево|Васил Радославов]] [[Податотека:Hadzhidimov Kantardzhiev Kazepov and others1.jpg|350px|мини|десно|Чудомир Кантарџиев (седи во средина), Димо Хаџи Димов (третиот што седи) и други серчани]] По [[Балкански војни|Балканските војни]], Сандански се вклучил во политичкиот живот на [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]]. Иако прифатил добар дел од теоријата на [[социјализмот]], не станал социјалист. Пред 1912 година, Сандански клонел кон Либералната партија на [[Васил Радославов]]. Меѓутоа, по дефинитивната поделба на Македонија и поразот на Бугарија во [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], Радославов предводел една коалициска влада и се залагал за зближување на Бугарија со [[Троен Сојуз|Тројниот Сојуз]]. Оваа политика предизвикала разочарување кај Сандански. Подоцна поранешните серчани, кои веќе биле бугарски граѓани, го поткрепувале [[Александар Малинов]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.makedonskatribuna.com/Tylekov_vmro_in_pirin.htm |title=Обречено родолюбие, ВМРО в Пиринско 1919-1934, Димитър Тюлеков, ISBN 954 – 81 – 87 – 56 – 6, Благоевград 2001. |accessdate=2013-08-12 |archive-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080930235819/http://www.makedonskatribuna.com/Tylekov_vmro_in_pirin.htm |url-status=dead }}</ref>. Во 1913 година се одрежале избори за бугарското народно собрание, а серчани и струмичани ја поддржале списокот на Демократската партија и нивните кандидати. Во јули 1914 година, по иницијатива на Демократската партија, Народното собрание го изгласал т.н. ''Законот за простување на македонските револуционери'' <ref name="VancoG" />. По амнестијата, Јане имал средба со Павел Делирадев на која истакнал: {{Цитат|'''''Черњо (Христо Чернопеев кој во тоа време бил бугарски пратеник б.н) си го исполни ветувањето, но амнестијата никако не ме радува. Види ќе се поопуштам малку и фердинандовите мекерата (подлеци, подлизурковци б.н) ќе ме пречукаат. Тој насекаде расправа дека ми бил вечен голем доброжелател и пријател, но јас му верувам, колку што му верував на Абдул Хамид. Крунисани подлеци се тие''''' <ref name="PavelDel2" />}} За овие случувања, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Евидентно, Сандански со своите ставови бил голема пречка за бугарската политика кон Македонија. Оттука бугарскиот прогон против него бил неминовен. Убиството на Сарафов и Гарванов послужило како параван за официјализирање на прогонот. Подоцнежната амнестија на Сандански, прокламирана со Законот за простување на македонските револуционери... претставува само пародија'' <ref name="VancoG" />. === Заговорот против Фердинанд === {{quote|''Некаква историја пишуваат оние револуционери (врховистите од Софија) и не се срамат да прескокнат цели настани само поради тоа што треба да го спомнат омразеното име на палачот Јане Сандански. Тој не постои за нивната историја. Епохата и борбите, кои ги создаде тој заедно со своите приврзаници, исто така не постојат. Населението кое како бог го сакаше својот Старик и трчаше по него и неговите другари со занес и во голем број како што ретко голем општествен деец можел да собере околу себе и да го приврзе за себе, за револуционерните историчари исто така не постои. Неговиот надгробен крст го гледаме исправен и во самата историја.''|'''''Димо Хаџи Димов''''' <ref>Димо Хаџи Димов, Ангел Динев, Политичките убиства во Бугарија, НИП "Илинден", Скопје 1951</ref> }} [[Податотека:Mihail Gerdzhikov.jpg|мини|лево|150п|Михаил Герџиков]][[Податотека:Yane Sandanski i Taskata Serski.jpg|мини|десно|350п|Сандански и Таската Серски]] Во есента 1914 година, во полниот разгор на австриско-српскиот судир, кога [[Пиринска Македонија]] била во составот на Бугарија, мнозина македонски револуционери и Јане Сандански, токму во подготовките и почетокот на четнички акции во Македонија под Србија и Грција под раководство на [[Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО|ВМРО]] на Александров, биле во своите родни краеви во Македонија под Бугарија, или во [[Софија]]. Во тоа време Јане Сандански главно живеел во [[Мелник]], како легален граѓанин. Во периодот од есента 1914 и зимата и пролетта 1914/1915 година имало чести средби помеѓу Сандански и македонските револуционери. Тие дискутирале околу неколку најболни прашања, и тоа: прво, за политиката на Фердинанд и неговиот круг кои готвеле нова авантура за Македонија, со цел да ја завладеат во целост, второ, за страдањата на Македонците под српскиот и грчкиот терор и нивното масовно мигрирање во Бугарија и трето, за очајната положба во која се нашле македонските емигранти во Бугарија, речиси без никаква егзистенција. Тргнувајќи од таквата неснослива положба во која се нашол македонскиот народ, овие револуционери барале начини како да ја сопрат новата реваншистичка војна и интервенционистичката четничка акција. Јане Сандански и неговите соборци решиле да се организираат преку собирање на свои приврзаници и евентуални прогресивни сојузници за борба против политиката на [[Фердинанд I|Фердинанд]] и на неговите помагачи во лицето на владата на Радославов. Сандански и неговите другари се поврзале со некои одрински револуционери, кои во однос на реваншистичката големобугарска политика имале исти погледи, барајќи патишта и начини ''по кои да се избегнат нови катастрофи и разурнувања''. Сметајќи го Фердинанд за носител на политиката на погроми и катастрофи, одлучиле ''Фердинанд да биде ликвидиран и новиот режим во Бугарија да биде прокламиран во името на народновластието и против империјалистичката војна и реваншот'' <ref name="GER">Герджиков И. Михаил, Един малък спомен, "Вгъпоменателен лист" Яне Сандански, София, 23 април 1946</ref>. Ликвидацијата на Фердинанд требало да ја извршат македонските и тракиските револуционери, додека воведувањето на народовластието требало да го спроведат политичките партии на Бугарија, кои зад себе имале поголема маса приврзаници. Заради преговори со водачите на политичките партии во Бугарија била избрана тричлена делегација во состав: Јане Сандански - претставник на македонските револуционери, [[Михаил Герџиков]] - претставник на одринските и [[Крсто Станчев]] - претставник на бугарските новинари и општественици - левичари. Разговорите со водачите на политичките партии во Бугарија дале поразителни резултати. Дел од нив биле вчудовидени, дел уплашени, а дел малодушни и не го одобрувале тој, според нив, анархистички чин. Најголемо изненадување, според пишувањето на Михаил Герџиков, им приредил бугарскиот егзарх [[Јосиф I Бугарски|Јосиф I]] кој пред изненадената делегација: ''ги заредил лошотиите кои Фердинанд ѝ ги нанел на Бугарија... и дека истиот сè додека е жив „нема да дозволи на бугарските воени и граѓански водачи да се еманципираат од неговото (Фердинандовото б.н.) туторство, од неговото влијание, од моралниот гнет во кој ги држел"'' <ref name="GER" />. И затоа, на крајот, егзархот рекол: ''Благословена да е раката која ќе го кутне Фердинанда. Кој ќе го стори тоа ќе биде најголем добротвор на Бугарија'' <ref name="GER" />. И покрај ваквиот став на егзархот, на Сандански му станало јасно дека акцијата на неговите и тракиските истомисленици останала тесен заговор без поширока политичка поддршка. Бугарските владејачките фактори веќе разбрале за планираната акција и започнале со прогон и затворање на луѓето кои го планирале убиството на Фердинанд, односно кои се приклучиле кон обидот да се изгради блок од претставници на разни граѓански политички партии што го поддржувале ликвидирањето на Фердинанд. По тој повод биле обвинети и затворени и [[Александар Стамболиски]], водачот на Бугарскиот земјоделски национален сојуз и други видни бугарски општественици. Ова се совпаѓа со [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската афера]], на кои настани Сандански бил огорчен противник. === Убиството на Сандански === {{Главна|Убиство на Јане Сандански}} {{quote|''Одвај ли може да дојде под сомневање како фактот дека убиството е извршено од политички побуди, така и тоа дека в гроб легна извонредно силна и крупна фигура, можеби една од најблескавите фугури кои во последните две децении работеа на Балканот.''|'''''Василиј Василевич Водовозов''''' <ref>В. В. Водовозов, Јане Сандански, Современост, Скопје, бр. 5, 1970</ref>}} [[Податотека:Boris III jeune homme.jpg|150px|мини|лево|Борис III во 1910 година]] [[Податотека:Телото на Јане Сандански.jpg|мини|десно|350п|Телото на Сандански]] По неуспешниот заговор против бугарскиот цар, Сандански западнал во разочараност и се вратил во својот манастир кај [[Мелник]]. Тука се случил еден настан кој претходел на убиството на ''Старикот''. Кога Бугарија го барала виновникот за она што станало по завршетокот на [[Втората балканска воjна]], еден познат младич со својот автомобил го прелетал пиринското царство на Сандански, наоѓајќи за потреба да му испрати ''многу поздрави'' со зборовите: ''Речете му на Сандански дека за сето што стана мојот татко не е виновен!''<ref name="MItreD">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Димитар Митрев-Јане Сандански во светлината на реалистичката револуција</ref> Она што е интересно е фактот дека младичот кој го прелетал пиринското царство со автомобил бил синот на бугарскиот цар, [[Борис III]] <ref name="MItreD" />. [[Димитар Митрев]] истакнува дека:''... поздравот до Сандански, е само обланда на константниот страв од акциите на човекот што беше најопасниот Фердинандов противник, и не само обланда, но и една перфидија...''<ref name="MItreD" />. На [[20 април (настани)|20 април]] 1915 година, Сандански заминал од [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] за [[Неврокоп]]. По пат преспал во родното село [[Влахи]]. Следното утро продолжил сам, без придружба и заштита. Кај месноста ''Блатата'', била поставена заседа и бил отворен оган врз него. Јане Сандански паднал од коњот и ја скршил ногата, меѓутоа престрелката продолжила. Нападот бил извршен од околу седум до осум души вооружени со пушки. Напаѓачите биле од неврокопската реонска чета на [[Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО|ВМРО]] на [[Тодор Александров]]. Еден од нив успеал од зад грб да го застрела Сандански<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 147-148.</ref>. Според некои извори, организатор на убиството на Сандански бил [[Стојан Филипов]], а како физички убиец се посочува [[Андон Качарков]]. Подоцна судот ги ослободил поради недостиг на докази. Јаневото тело било пронајдено од еден караван, по што било пренесено во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]]. На околу 200 метри источно од овој манастир се наоѓа црквата ''Св. Св. Кирил и Методиј'' изградена во 1914 година, под ктиторство на самиот Сандански. Во близината на црквата се наоѓа неговиот гроб, а на надгробна мермерна плоча се читаат неговите зборови: {{Цитат|'''''Да живееш значи да се бориш. Робот - за слобода, а слободниот - за совршенство'''''}} [[Податотека:Rozhen Monastery TodorBozhinov (39).JPG|350px|мини|десно|Црквата Св. Св. Кирил и Методиј]] По известувањето за заговорот против него, Фердинанд веројатно ја поддржал идејата Јане да биде ликвидиран, но на погребот испратил венец кој бил поставен од [[Јонко Вапцаров]]. Во своите спомени, [[Ванчо Михајлов]] приложува едно писмо за кое тврди дека е испратено од Иван Балабанов. Од него дознаваме: ''Не беше за мене тајна дека Сандански влегуваше многу често во Дворецот (т.е. кај Фердинанд) преку северната врата и мене ми правеше впечаток дека таму влегуваше со револвер во џебот... Дали тој се сметал за лошо платен за тоа што го извршувал и станал непријател на Фердинанд ќе можете вие подобро да оцените... Чудни се - да го употребам најмекиот израз - тие средби на Сандански со царот, - тој Сандански, кој се истакнуваше како заколнат непријател на врховизмот... Голема недоумица и сомничави прашања кај многу современици предизвикувал фактот што цар Фердинад испратил венец за да биде положен врз гробот на Сандански, наскоро откако бил убиен. Венецот е положен од Иван Вапацаров, родум од Банско (таткото на поетот Никола Вапцаров, четникувал во четата на Ј.Сандански б.н). Самиот Вапцаров повторуваше дека таа работа никако не може да ја разбере - цар Фердинанд испраќа венец за Сандански...'' <ref>''Ванчо Михајлов, Спомени II. 253-255'''''</ref>. [[Дарко Митревски]] во својата колумна под наслов ''Санданиста!'' истакнува: ''Кој точно стои зад убиството на првенецот на републиканската мисла и огорчениот антимонархист, можеме само да нагаѓаме. Извесно е дека кнезот (во тоа време веќе цар) Фердинанд бил меѓу првите што испратиле венец на неговиот гроб. А како што рекол дон Вито Корлеоне: Варди се од оној што прв ќе ти изрази сочувство'' <ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=62912216343&id=13&setIzdanie=22618 Санданиста!]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На [[15 април (настани)|15 април]] 1915 година весникот ''Народ'', под наслов ''Јане Сандански убиен'', напишал: ''Сандански претставуваше во својот карактер едно високо совпаѓање на смелост и далеквидост, на благородството и непроменлива тврдост, на здрав практички разум и на пламено револуционерно чувство. Тие негови квалитети беа направиле од него еден предводник на револуцијата што го слушаат и што без прекин го следат сите, кои го сакаат и неминовно го засакуваат сите што вистински го познаваат како човек и револуционер. И не е лесно да се класифицира еден самостоен општественик, еден оригинален ум, еден голем човек каков што беше Сандански. Не би се рекло дали смееме да го наречеме демократ или социјалист... Но во целост тој беше она што беше, тој беше Сандански. Колку и да позајмуваше од лево, тој беше самосвесен и самобитен создател на едно самостојно револуционерно движење, кое фаќаше длабоки корени во свеста на поробениот македонски народ'' <ref name="MItreD" />. ==Чествување== {{Главна|Чествување на ликот и делото на Јане Сандански}} {{quote|'''''Околу името на Сандански - уште во времето на животот - грее орелот на легендата. Но тоа е легенда неоптоварена со елементи на митоманија и ослободена од секаква апстрактност. Легенда, која крие во себе еден целосно непринуден масовен пиетет кон човекот што во својата длабоко свесна револуционерна повест знаеше да биде и беше незаменлив народен предводник. И не е никаква иронија што неуморниот борец против тиранијата на султани и цареви ја доби симболичната определба - Пирински цар. И во неа стана сенародна легенда. Определувајќи го така - народот го потцртуваше неговото превосходство над крунисаните туѓинци. Превосходство на оној чие живеење се оствари како длабоко слевање со народот.'''''|''Димитар Митрев'' <ref name="MItreD" />}} [[Податотека:Јане 1.JPG|150px|мини|лево|Детаљ од споменикот]] [[Податотека:Јане 10.JPG|350px|мини|десно|Поглед кон споменикот на Јане Сандански, Скопје]] Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му одал видно признание на својот голем син. Јаневата личност и дело, редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име: [[СУ „Јане Сандански“ - Струмица]], [[СУ „Јане Сандански“ - Битола]], [[ЖС „Јане Сандански“]], [[ОУ „Јане Сандански“ - Чаир]] и др. Во [[Македонија]] тој се слави како еден големите чинители во создавањето на македонската национална држава. Во 2011 година, бил поставен [[Споменик на Јане Сандански (Скопје-Аеродром)|споменик на Јане Сандански]] во истоимена населба во скопската општина Аеродром, [[Скопје]]. Споменикот е излеан е во бронза, а идејното решение е на авторот [[Гоце Давидов]]. По повод дваесет години од прогласувањето на независноста на [[Република Македонија]] бил официјално отворен [[Музеј на македонската борба|Музејот на македонската борба]], во кој меѓу останатото се наоѓа и една восочна фигура на Сандански <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |title=МАКЕДОНИЈА ЗА ВРЕМЕ НА МЛАДОТУРСКИОТ РЕЖИМ |accessdate=2013-09-24 |archive-date=2015-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150309094025/http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |url-status=dead }}</ref>. Во [[Бугарија]] Јане се смета за еден од контроверзните бугарски револуционери. Во периодот помеѓу [[1944]]-[[1957]] година од страна на бугарската држава бил почитуван како македонски национален херој <ref>Ванѓа Чашуле, Од признавање до негирање. Бугарски ставови за македонското прашање. Статии, говори, документи. Култура, Скопје, 1970</ref>. Во Бугарија во чест на Јане во 1949 година е преименуван градот Свети Врач во [[Сандански]]. На неговиот гроб во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] се организираат комеморативни настани по повод годишнината од неговата смрт. Во научната историографија се објавени поголем број на документи и друг пишан материјал за животот и револуционерната дејност на Јане, придружени со по некоја [[фотографиј]]а како историско-илустративен изворен материјал. Денес, науката располага со мал број на тридимензионални предмети<ref>како што се нарекуваат во музеолошката наука</ref> што му припаѓале на Јане Сандански. Во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]] се чуваат и се заштитуваат неколку предмети кои му припаѓале на овој македонски револуционер.<ref name="GorgeM">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Ѓорѓе Миљковиќ-За неколку предмети на Јане Сандански како непосредни и автентични вредности</ref> Јане Сандански е опеан во повеќе македонски народни песни. Така, неговата смрт се оплакува во песната „[[Кога падна на Пирина]]“.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=S6Fy1CWhbjQ YouTube, Vaska Ilieva - Koga padna na Pirina (пристапено на 13.11.2019)]</ref> Исто така, тој се споменува и во песните „Буките развиват браќа“<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Kiril Mančevski. Macedonian Radio and Television, MP 41035.</ref> и во „[[Песна за Крушевската Република]]“: : ''Во илјада деветсто и третата година,'' : ''се создаде република во славно Крушево,'' : ''македонска република прва на Балканот.'' : ''Претседател први беше'' : ''тој Никола Карев,'' : ''со македонски војводи сите Илинденци,'' : ''Даме Груев, Питу Гули и'' : ''Јане Сандански.'' ==Спомени, биографии, архивски материјали и печат== {{Главна|Спомени, биографии, архивски материјали и печат за Јане Сандански}} {{quote|''''' Јас повеќепати сум се среќавал со Сандански во различни моменти од неговиот живот. Малкумина луѓе на Балканскиот Полуостров ми имаат оставено таков силен, таков целосен и таков длабок впечаток каков што ми има оставено овој поборник за македонската независност. Од него зрачеше најпотполна храброст, самоконтрола, и огромна, непоколеблива енергија. Се чувствуваше дека со својот тивок, длабок глас, тој умее да дава наредби, кои во критичните моменти никој не се решаваше да не ги исполни. Неговото огромно честољубие беше совршено видливо… Макар што му недостигаше сериозно образование, тој беше човек со голем ум, со превосходно познавање на Македонија и македонскиот народ, и со истенчено чувство да се ориентира во политичките прашања на секој даден момент. Сред македонското селанство, Сандански уживаше огромна популарност…'''''|''Василиј Василевич Водовозов'' <ref>[https://www.scribd.com/doc/252163148/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%AF%D0%BD%D1%8A-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BAi%D0%B9 "Янъ Санданскiи", Василиј Василевич Водовозов]</ref>}} [[Податотека:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary B82 23-5.jpg|150px|мини|лево|Василиј Василевич Водовозов]] [[Податотека:1-6d9e2f4bdc.jpg|250px|мини|десно|''Старика'' од Христо Константинов]] Спомените на Јане биле објавени на бугарски јазик <ref>[http://www.promacedonia.org/bmark/lm_voevodi/index.html "Движението отсамъ Вардара и борбата съ върховистите по спомени на Яне Сандански, Черньо Пеевъ, Сава Михайловъ, Хр. Куслевъ, Ив. Анастасовъ Гърчето, Петъръ Хр. Юруковъ и Никола Пушкаровъ; съобщава Л. Милетичъ"], София, Печатница П. Глушковъ, 1927, поредица "Материяли за историята на македонското освободително движение", Издава "Македонскиятъ Наученъ Институтъ", Книга VII.</ref>, а подоцна биле преведени на македонски јазик <ref>Спомени на Јане Сандански, Сава Михјалов, Христо Куслев, Иван Анастасов - Грчето, Материјали за македонската национал-револуционерната историја, ИНИ-скопје, Новинско издавачко претпријатие Илинден - Скопје, Скопје, 1951</ref><ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs.html Спомени - Јане Сандански]</ref>. Овие спомени настанале со примена на диктатот како методски пристап кон земање на сеќавања, односно со усно диктирање на запишувачот. Јане своите спомени му ги изнел на бугарскиот филолог [[Љубомир Милетиќ|Љубомир Милетич]] во неколку наврати, непосредно по неуспешниот крај на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], почнувајќи од 14 јануари 1904 година. Јане Сандански како еден од главните двигатели на македонското револуционерно движење во голема мера го привлекол вниманието на македонската и странската историографија, особено бугарската. Тој како револуционер и човек оставил длабоки траги во македонската и балканската стварност и силно ехо кај неговите следбеници <ref name="Katica">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Катица Јосифовска - Осврт на неколку книги за Јане Сандански</ref>. За неговиот живот и револуционерна дејност се објавени повеќе дела во македонската и странската историографија. За Јане пишувале и неговите најблиски соработници во нивните спомени. Името и делото на Јане се содржи во разни документи, заеднички усвоени програми, решенија, писма, кои можат да послужат како изворен материјал за историјата на Македонија и Сандански <ref name="Katica" />. Во текот на Јаневата револуционерна активност биле печатени повеќе весници кои биле органи на неколку организации и политички партии: [[Револуционерен лист]], [[Конституциона зора]], [[Македонски глас]] и др. По повод 90 години од убиството на Јане Сандански во Скопје на 20 и 21 октомври 2005 година бил одржан научен собир под наслов: ''Јане Сандански и македонското ослободително дело'', nа собирот биле поднесени реферати и соопштенија кои подоцна биле поместени во истоимен зборник, објавен во 2007 година <ref>Јане Сандански и македонското ослободително дело : зборник од научниот собир по повод 90 години од убиството на Јане Сандански одржан во Скопје на 20 и 21 октомври 2005 година / [уредувачки одбор Иван Катарџиев претседател, Гане Тодоровски, Крсте Битовски] Скопје : Макаденска академија на науките и уметностите, 2007 (Скопје : Југореклам)</ref>. Во овој научен зборник беа објавени неколку нови документи кои открија нови сегменти од револуционерната дејност на Јане кои дотогаш беа непознати во историската наука. Од овој зборник може да се издвои статијата ''Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците'' од [[Ванчо Ѓорѓиев]]. Овој автор објавува повеќе документи и други публикации поврзани со дејноста на Јане. Меѓу нив е и написот на д-р Карло Блинд објавен во лондонскиот ''Пал мал газета'' на 5 јули 1905 година. Во написот, меѓу останатото, дознаваме дека: {{Цитат|'''''Сандански се претставува како единствен претставник - Македонец. Тој си поставил за цел од Македонија да создаде независна држава... Учените од Комитетот на Сандански создаваат граматика на македонски јазик како јазик на целата област. Дијалектот на Битолскиот Вилает се зел за основа на тој нов experanto. Новиот македонски јазик требало да ги истисне српскиот и бугарскиот јазик кој се зборувал во Бугарија и Србија.''''' <ref name="VancoG">[http://www.scribd.com/doc/80034917/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%83%D0%BE%D1%80%D1%93%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B8-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B5 ''Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците'', Ванчо Ѓорѓиев]</ref>}} Ако се анализираат бугарските публикации, од релативно поново време, може да се заклучи дека тие се контрадикторни и противречни. Речиси истовремено бугарските автори го оценуваат Јане како една од најспорните фигури во македонското ослободително движење, личност која е виновна за започнувањето на физичките пресметки помеѓу македонските револуционери <ref>[http://www.krumblagov.com/fifty/27.php Убийството на Яне Сандански]</ref>. Бугарските автори не забораваат да му дофрлат: ''Дејноста на Јане роди (македонски б.н) национален сепаратизам, познат како македонизам, којшто дава отровни плодови и до денес'' <ref>[http://macedonia-history.blogspot.com/2010/01/istinskia-lik-na-yane-sandanski.html Стоян Г. Бояджиев: Истинският лик на Яне Сандански. София, 1994 г.]</ref>. Меѓутоа, бугарскиот историчар Цочо Билјарски има сосема различни погледи. Тој во предговорот на ''Јане Сандански: Спомени'' објавени во 2007 година истакнува: ''Децении веќе личноста и делото на бугарскиот револуционер Јане Сандански ја возбудува нашата и странската јавност. Неговото име се користи како знаме на антибугарската пропаганда, поради непознавањето не само на неговото дело, туку и на неговите спомени, како и на сеќавањата на неговите другари и соборци... Интересно во овој случај е дека еден од најкоравите и непопустливи Бугари, дисциплиниран до педантизам, ригорозен кон другите, но уште повеќе строго кон себе, стана знаме на антибугаризмот и на македонизмот'' <ref>Яне Сандански - Спомени, Синева, 2007, Цочо Билярски, съавтор с Ива Бурилкова</ref>. ==Мисли== [[Податотека:Sandanski i negovata grupa, statija od vesnik Kambana, 1908.pdf|мини|Исечок од весникот „Камбана“ со напис под наслов „Сандански и неговата група“, од С. Радев. (Софија, 1908)]] * „''Да живееш значи да се бориш: робот за слобода, а слободниот - за совршенство''" * „''Не бугарска Македонија сакаме ние, туку Македонија на Македонците, Македонија ослободена од тиранијата.''" - Писмо до Грците, жители на Мелник, 1904 година. * „''Јас не го чекам брзото ослободување на Македонија. Тоа може да не дојде дури и во моите денови, но јас сакам да го запазам народот и да го организирам, и ако тоа се случи тој ќе ја добие својата слобода.''" *''„Ние треба да работиме за будење на сознанието кај македонските маси дека се тие самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека треба да се борат за извојување на својата слобода, без да се потпираат на туѓа помош, зашто оние што би дошле да не ослободат, ќе дојдат всушност, да не поробат".'' *''„Вие (врховистите) ја сакате слободата на Македонија и Одринско како етапа на идните Ваши завојувања и анексии, додека кај нас слободата е легната во основата како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас - Внатрешните и Вас - Врховистите"!'' *''“Да, Македонија не треба да бара помош надвор од себе, туку во самата себе. Нејзината слобода не ќе биде подарок, туку крвав откуп, платен со илјадници жртви, какви што ние дадовме и продолжуваме да даваме".'' *''„Првпат агитирав во смисла да се постави Организацијата самостојно, да се почувствува населението слободно, на тој начин што ќе се отстранува од турските власти и што ќе се концентрира власта во рацете на Организацијата, така што населението на дело да види малку слобода, да ја осети таа слобода и да ја засака".'' *„Ние не сакаме да ја замениме турската тиранија, турските султани со други тирани, па ни со бугарска тиранија и бугарскиот кнез. Ние се бориме Македонија да стане автономна, независна, слободна држава, Македонија на Македонците!". *''„Јас не очекувам брзо ослободување на Македонија. Тоа може дури и да не дојде додека сум жив, но јас сакам да го зачувам народот и да го организирам и ако тоа стане, тој сам ќе си ја извојува својата слобода".'' *''“Ние не ја мразиме Бугарија и нејзиниот народ, туку се спротивставуваме на нејзината политика, која е спротивна на нашите идеали и интереси".'' *''"Да пиеме за слободна и автономна Македонија за која се бореа и дадоа скапи жртви сојузените балкански народи" - на банкетот во Солун, по повлекувањето на Турците 1912 година.'' *''„Ние водиме борба против вас, врховистите, затоа што сакате да ја потчините Организацијата и да ја направите орудие на бугарскиот дворец. Со вашата оружена интервенција во Џумајско, вие на ослободителната борба и придадовте карактер на вештачко движење кое се инспирира од вас од официјална Бугарија, а не од внатрешноста и од самиот поробен народ. Со тоа вие и го убивате престижот и оставате впечаток дека ние сме орудие на бугарската држава, и со сето тоа му пречите на ослободителното дело. Ние решително им се спротивставивме на вашите офицери зашто го знаеме нивното воспитување, нивните интимни замисли. Тие се луѓе што дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, и тие не можат да бидат ништо друго освен нивни слепи и послушни орудија. А пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија, турските султани со други такви, па ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез. Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците. Вие ја барате слободата на Македонија како средство, како етапа на идни освојувања и присоединувања, додека кај нас слободата, автономијата на Македонија се положени во основата, како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас, внатрешните и вас-врховистите. Ако ги пуштевме вашите другари-офицери во ТМОРО, тие ќе ја водеа оружената борба, тие ќе ги имаа во своите раце четите, бојните јатки, Организацијата, и по таков начин, при слободна Македонија тие ќе му се наложеа на македонското население, тие ќе му диктираа да го бара приклучувањето на Македонија кон Бугарија, како што стана со Источна Румелија во 1885 година. Ние ја месевме погачата, вие ќе ја јадевте."'' *''„Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците. Вие ја барате слободата на Македонија како средство, како етапа на идни освојувања и присоединувања, додека кај нас слободата, автономијата на Македонија се положени во основата, како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас, внатрешните и вас-врховистите. Ако ги пуштевме вашите другари-офицери во ТМОРО, тие ќе ја водеа оружената борба, тие ќе ги имаа во своите раце четите, бојните јатки, Организацијата, и по таков начин, при слободна Македонија тие ќе му се наложеа на македонското население."'' *„''Ние имаме своја аграрна програма тесно поврзана со нашата општа политичка програма: првата се изразува низ барањето за доделување на земја на селаните, а втората, политичката, се содржи во барањето од Македонија да се создаде автономна област во рамките на Отоманското Царство. А најмногу од се друго се плашиме од тоа нашите „мили пријатели" Бугарите, Србите и Грците, да не дојдат да не „ослободуваат", зошто тие, всушност, ќе дојдат да не поробат."'' == Рекоа за него == :* „''Јане ја разви тезата, дека е погубно за македонското население и за самата Бугарија, македонското прашање да се третира во смисла на национално обединување на Бугарите и дека луѓето на другото течение се предале на бугарската влада. Тој објаснуваше во општи линии, дека треба да се работи за будење на сознанието на масите, дека тие се самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека треба да се борат за извојување на својата слобода без да се потпираат на туѓа помош, затоа што тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги заробат. ''“ - '''''Стефан Кемилев''''' :* „''...бугарските шовинисти решија да го ликвидираат бидејќи неговите проповеди не им одеа во прилог, зошто тој се противеше на присоединувањето на Македонија кон Бугарија. Тој го спречуваше славофонското население на Македонија да се смета себеси за бугарско и култивираше македонска национална свест''“ - '''''Елефтериос Ставридис''''' :* „''Тој е најпознатиот револуционерен водач во Македонија, а неговото најпознато дело е киднапирањето на Мис Стон и барањето откуп за неа. Неговиот полковник Паница го уби Сарафов. На организацијата на Сандански со право и се припишува тоа убиство. Сандански го контролираше македонскиот регион на Сер, а неговата власт беше толку силна што ниту една друга соперничка организација не можеше да влезе таму.''“ - '''''Вашингтон хералд, 25 октомври 1908 година''''' == Поврзано == * [[Борис Сандански]] * [[Петар Сандански]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Yane Sandanski}} * [http://www.scribd.com/doc/80034917/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%83%D0%BE%D1%80%D1%93%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B8-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B5 Јане Сандански и македонското ослободително дело] од Ванчо Ѓорѓиев * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs.html Спомени на Јане Сандански] {{mk}} * [http://www.promacedonia.org/bmark/lm_voevodi/index.html Спомени на Јане Сандански] {{bg}} * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8 Ванчо Ѓорѓиев „Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците“, МАНУ] * [http://1.bp.blogspot.com/_Z8Ay6gxUZ3o/TRRtRn1YK8I/AAAAAAAAGvg/MTN0PiiO_-k/s1600/Noted%2BBandit%2BSlain.png „Њујорк тајмс“ за убиството на Сандански] {{en}} * [https://www.scribd.com/doc/252163148/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%AF%D0%BD%D1%8A-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BAi%D0%B9 Кратка биографија на Јане Сандански од Василий Васильевич Водовозов] во книгата [http://militera.lib.ru/prose/russian/vodovozov_vv01/index.html "На Балканах"], Петроград: Огни, 1917. {{ru}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/59185920?access_key=key-8z1c4aeyfwmqil91anw Биографија на Јане Сандански од Христо Константинов], Софија, 1939. {{bg}} * [http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd Биографија на Јане Сандански од Павел Делирадев], Софија, 1946. {{bg}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/48186687?access_key=key-8e9an7rj9j0pjcvfpe5 Биографија на Јане Сандански од Ангел Динев], Скопје, 1948. {{mk}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/63604644?access_key=key-d0u8mshnpx6jrp7x5lb „Пирин пее за Гоце и Јане“], Народни песни со кратка историја на родот Сандански, од [[Борис Сандански]], внук на Јане Сандански. * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=475C3A871436364692370EEEC469C615 Македонско-бугарски историски контроверзии] * [http://www.youtube.com/watch?v=U4ZbpI3-QBU Makedonija i Bugarija zaedno go posetija grobot na Jane Sandanski] * [http://www.sitel.com.mk/mk/odbelezhani-97-godini-od-ubistvoto-na-jane-sandanski-vo-rozhen-i-vo-melnik Одбележани 97 години од убиството на Јане Сандански во Рожен и во Мелник]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=010CF897BFAAE74CAED8B5046DD397D5 МАКЕДОНЦИТЕ ЌЕ ЗАВИЈАТ ОРО ВО МЕЛНИК]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dw.de/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BA%D0%B0%D1%98-%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/a-2535704 Нова провокација кај гробот на Сандански] * [http://www.sandanisti.org Санданисти]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - страница за Јане Сандански {{Дејци на МРО}} {{Нормативна контрола}} {{Избрана}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сандански, Јане}} [[Категорија:Јане Сандански]] 778g83w8cx74ebd8qlr54hrnjmjs0w3 0 1364 5650270 5636430 2026-10-26T20:48:33Z Upwinxp 58180 нов-стар премиер 5650270 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава |conventional_long_name = Република Словенија |native_name = {{native name|sl|Republika Slovenija}} |common_name = Словенија |image_flag = Flag of Slovenia.svg |image_coat = Coat of Arms of Slovenia.svg |image_map = EU-Slovenia.svg |map_caption = {{map caption |location_color=темнозелена |region=[[Европа]] |region_color=темносива |subregion=[[Европската Унија]] |subregion_color=зелена}} |national_anthem = {{nowrap|''[[Zdravljica]]''&nbsp;<br/>{{small|''Здравица''}}<br/><center>[[File:Slovenia's national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>}} |official_languages = [[Словенечки јазик|словенечки]]¹ |demonym =[[Словенци]] (Словенец/Словенка) |capital = [[Љубљана]] |latd=46 |latm=03 |latNS=N |longd=14 |longm=30 |longEW=E |largest_city = capital |ethnic_groups = {{unbulleted list | 83% [[Словенци]] | 2% [[Срби]] | 2% [[Хрвати]] | 1% [[Бошњаци]] | 12% други }} |ethnic_groups_year = 2002 |government_type = [[парламентарна република]] |leader_title1 = [[Претседател на Словенија|Претседател]] |leader_title2 = [[Премиер на Словенија|Премиер]] |leader_name1 = [[Наташа Пирц Мусар]] |leader_name2 = [[Јанез Јанша]] |accessionEUdate = 1 мај 2004 |area_rank = 153та |area_magnitude = |area_km2 = 20,273 |percent_water = 0.6 |population_estimate = 2,053,355 |population_estimate_year = 2009 |population_estimate_rank = 142ра |population_census = 1,964,036 |population_census_year = 2002 |population_density_km2 = 99.6 |population_density_rank = 106та |GDP_PPP_year = 2017 |GDP_PPP = $69.358&nbsp;милијарди<ref name=WEO2017>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/02/weodata/index.aspx |accessdate=3 October 2016 |title=World Economic Outlook Database, April 2017 – Slovenia|work=International Monetary Fund}}</ref> |GDP_PPP_rank = 97th |GDP_PPP_per_capita = $33,579<ref name=WEO2017/> |GDP_PPP_per_capita_rank =38th |Gini = 23.5 <!--number only--> |Gini_year = 2020 |Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> |Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=9 August 2021}}</ref> |Gini_rank = |GDP_nominal = $43.503&nbsp;милијарди<ref name=WEO2017/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2017 |GDP_nominal_per_capita = $21,061<ref name=WEO2017/> |GDP_nominal_per_capita_rank = |HDI = 0.918 <!--number only--> |HDI_year = 2021<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref> |HDI_rank = 23та |sovereignty_type = [[Независност]] |sovereignty_note = од [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] |established_event1 = Прогласена |established_event2 = Призната |established_date1 = 25 јуни 1991 |established_date2 = 1992 |currency = [[евро]] (€)³ |currency_code = EUR |time_zone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = десно |cctld = [[.si]]⁴ |calling_code = 386 |ISBN_code = 961, 86 |ISO_3166-1_alpha2 = SI |ISO_3166-1_alpha3 = SVN |ISO_3166-1_num = 705 |alt_sport_code = SLO |vehicle_code = SLO |aircraft_code = S5 |footnotes = ¹ [[Италијански јазик|Италијнскиот]] и [[Унгарски јазик|унгарскиот]] се официјални во општините со италијанско и унгарско малцинство.<br />² Извор: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?ID=1950 Statistical Office of the Republic of Slovenia: Population, Slovenia, 30 јуни 2008]<br />³ Пред 2007: [[Словенечки толар]]<br />⁴ Исто така [[.eu]], заедно со другите членки на [[ЕУ]]. }} '''Словенија''' ({{langx|sl|Slovenija}}), официјално: '''Република Словенија''' (''{{јаз|sl|Republika Slovenija}}'') — планинска држава во [[Средна Европа]]. Таа е земја која се протега во Средна Европа и дел од [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Се граничи со [[Италија]] на запад, [[Јадранско Море|Јадранското Море]] на југозапад, [[Хрватска]] на југ и исток, [[Унгарија]] на североиисток и [[Австрија]] на север. Словенија била дел од поранешна [[Југославија]] од [[1945]]. до [[1991]]. кога се избори за независност. Станала членка на [[Европска Унија]] на [[1 мај]] [[2004]]. Таа е исто така член на [[Совет на Европа|Советот на Европа]], [[НАТО]] и има набљудувачки статус во франкофонските држави. Главен град: [[Љубљана]]. Број на жители: 2. 053 488 (2009.). Површина: 20 273 км² На Словенија припаѓа и многу мал дел од [[Јадранско Море|јадранското крајбрежје]] во должина од 47 км. Од приморските градови најпознати се [[Порторож]], [[Пиран]], [[Изола]] и други кои секоја година привлекуваат голем број на туристи од западноевропските земји. Словенија е земја која обилува со голем број на природни убавини кои придонесуваат за развој на [[Туризам|туризмот]] во оваа земја. Позната е по многубројните [[скијачки терен]]и. Едни од најпознатите се наоѓаат на [[Марибор]]ското [[Похорје]], каде секоја година се одржува традицинонално [[Златна Лисица]] или Голден Фокс. Познати се доста и словенските бањи ([[Топлица|топлице]]) кои се уредени со многубројни базени со ладна и топла вода и се привлечни не само за [[Медицина|медицински]] цели, туку и за рекреативни, особено помеѓу младите. Една од најубавите природни богатства на Словенија се езерата [[Блед]] и [[Бохињ]]. Тука се наоѓа и малиот [[остров]] со [[црква]] на него, кој е еден од заштитните знаци на оваа земја. [[Словенци]]те се нација кои важат за работливи луѓе. Тие се горди на својата работа и производите кои произлегуваат како производ од истата. Посебно се горди на своите [[Вино|вина]], во Марибор се наоѓа најстарата [[винова лоза]] во Словенија која претставува вистинска туристичка атракција. Доста се познати и [[крањ]]ските колбаси, [[Прекумурска гибаница|прекумурската гибаница]] и традиционалнито словенечко јадење од [[кисела зелка]], [[грав]] и свинско [[месо]]. == Потекло на поимот == Името Словенија има значење „земја на [[Словени]]те“ на [[Словенечки јазик|словенечки]] и на другите [[јужнословенски јазици]]. Етимологијата на зборот ''Словен'' останува непотполно разјаснета. Реконструираниот аутоним *Slověninъ е изведен од зборот слово („[[збор]]“), првично означувајќи „луѓе кои зборуваат (ист јазик),“ т.е. луѓе кои можат да се разберат меѓусебно. Ова е спротивно на словенскиот збор со кој се означуваат германските народи, *němьcь, со значење „тивки, неми луѓе“. == Историја == {{Главна|Историја на Словенија}} === Населување на Словените === Словенските предци на денешните [[Словенци]] се населиле на територијата на Словенија во [[VI век]]. Словенското кнежевство [[Карантанија]] било формирано во [[VI век]]. Во [[745]] година Карантанија била приклучена кон [[Франкската Империја]] и Карантанците го прифатиле [[христијанство]]то. Карантанија ја задржала својата независност до [[828]] година. Со бунтовите на месното население и со помош на [[Баварија]], Карантанија имала своја потполна независност, но била сосема уништена од [[Унгарци]]те во [[IX век]]. === Среден век === Карантанија била повторно основана во [[976]] година но подоцна [[Ото I]] ја поделил Карантанија и ја создал [[Корушка]], шестото војводство на Папската Држава. [[Податотека:Zemljovid Slovenske dezele in pokrajin.jpg|thumb|150px|left|Карта на Обединета Словенија.]] За време на [[XIV век]], повеќето од територијата на Словенија била под раководство на Хабсбуршката монархија и во [[XV век]] целата територија на Словенија била под раководство на соседната Монархија. Во [[XVI век]] во Словенија зела замав [[Протестантска реформација|протестантската реформација]]. За време на тој период биле публикувани првите книги на [[словенечки јазик]] и тоа од [[Примож Трубар]] и неговите следбеници. Иако сите следбеници на револуцијата биле протерани од словенечките земји, сепак тие оставиле силни впечатоци на месното население и ја составиле основата на словенечкиот литературен јазик. === XVIII-XX век === Во периодот [[1805]] и [[1813]] година Словенија потпаднала под раководство на Австриската Империја. Во овој период се развил словенечкиот национализам и се создала идејата за [[Обединета Словенија]]. === XX век === Подоцна Словенија била дел на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството СХС]] и [[СФРЈ]] и на [[25 јуни]] [[1991]] година Словенија станала независна држава. == Географија и клима == {{Главна|Географија на Словенија}} [[Податотека:Triglav.jpg|мини|десно|Триглав, највисокиот врв во Словенија.]] Во Словенија се присутни четири географски региони на Европа: [[Алпи]]те, [[Динариди]]те, [[Панонската Низина]] и [[Средоземје]]то. Највисок врв во Словенија е [[Триглав]] со 2 864 метри и просечната надморска височина е 557 метри. Иако е во близина на [[Средоземното Море]], реките на Словенија се од црноморското сливно подрачје. Брегот на Словенија изнесува околу 47 километри. Половина од територијата на Словенија е покриена со шуми, третата држава во Европа по шумска површина. Климата на Словенија е средоземна во крајбрежниот регион, алпска клима во планините и континентална во остатокот на земјата. == Политички систем == {{Главна|Политика на Словенија}} На чело на Словенија е [[Претседател на Словенија|претседателот]] кој е избран од мнозинство гласови на секои пет години. Извршната власт е во рацете на [[Премиер на Словенија|премиерот на Словенија]] и во Советот на министри или наречен кабинет. Министрите ги избира националното собрание на Словенија. Двојниот парламент на Словенија е карактеристичен по тоа што нема еднаква поделба на власта, бидејќи словенечкиот устав не посочува и не ја поделува власта подеднакво на двата дома. Парламентот се состои од [[Национално собрание на Словенија|национално собрание]] и [[Национален совет на Словенија|национален совет]]. Националното собрание на Словенија има 90 членови, од кои 88 се избрани од сите граѓани на избори, додека два се избрани од унгарското и италијанското малцинство. Во Словенија има избори на секои пет години. Националниот совет на Словенија има 40 членови кои се назначени за социјални, економски, професионални и локални групи. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Словенија}} [[Податотека:Slovenia-CIA WFB Map mk.png|200px|thumb|right|Карта на Словенија.]] [[File:Slovenia, administrative divisions - mk (statistical regions).svg|right|thumb|200px|Регионите во Словенија]] Традиционалните осум региони на кои е поделена Словенија се истите региони на кои била поделена државата за време на Хабсбуршката монархија и други историски држави. Регионите се: {| style="background:transparent;" |width="150px"| '''Македонски''' ||width="150px"| '''Словенечки'''</tr> |[[Горењска]] <td> ''Gorenjska'' </td></tr> | [[Штаерска (Словенија)|Штаерска]] <td> ''Štajerska'' </td></tr> | [[Прекмурје]] || ''Prekmurje'' </tr> <td>[[Приморска]] </td><td> ''Primorska'' </td></tr> <td> [[Корушка (Словенија)|Корушка]] </td><td> ''Koroška'' </td></tr> <td> [[Нотрањска]] </td><td> ''Notranjska'' </td></tr> <td> [[Долењска]] </td><td> ''Dolenjska'' </td></tr> |} Регионите Горишка и Словенечка Истра се познати и по заедничкото име приморски регион. === Статистички региони === [[Податотека:BlejskiOtok5.JPG|thumb|right|Островот Блед]] Статистичките региони на Словенија служат за административни работи. Словенија е поделена на 12 статистички региони и тие се: {| style="background:transparent;" |- valign="top" | <!--column 1--> {|class="wikitable" |+ Источна Словенија—SI01 ! Статистички регион !! код |- |[[Мурски статистички регион]] |align="center"| SI011 |- |[[Дравски статистички регион]] |align="center"| SI012 |- |[[Корушки статистички регион]] |align="center"| SI013 |- |[[Савињски статистички регион]] |align="center"| SI014 |- |[[Засавски статистички регион]] |align="center"| SI015 |- |[[Долносавски статистички регион]] |align="center"| SI016 |- |[[Југоисточна Словенија]] |align="center"| SI017 |- |[[Приморско-нотрањски статистички регион]] |align="center"| SI018 |} | <!--column 2--> {|class="wikitable" |+ Западна Словенија—SI02 ! Статистички регион !! код |- |[[Среднословенечки статистички регион]] |align="center"| SI021 |- |[[Горењски статистички регион]] |align="center"| SI022 |- |[[Горички статистички регион]] |align="center"| SI023 |- |[[Крајбрежно-крашки статистички регион]] |align="center"| SI024 |} |} == Стопанство == {{Главна|Економија на Словенија}} [[Податотека:Ljubljana from the Castle.JPG|right|130px|thumb|Економскиот центар- Љубљана.]] Словенија има високо развиена [[економија]] со втор највисок [[БНП]] по глава на жител од новите 15 земји членки на [[ЕУ]] со 29 472 долари. Економскиот развој на Словенија се забрзал во последните неколку години кога во [[2004]] е забележан раст од 4,3% и во 2006 од 5,9%. Покрај високиот развој на економијата, сепак таа се соочува со некои помали проблеми. Голем дел од словенечката економија е во рацете на државата и Словенија има најмали странски инвестиции во ЕУ по глава на жител. Даноците се големи и производството се преселува во други држави. === Туризам === [[Податотека:Postojna (22206343750).jpg|thumb|alt=Postojna Cave|[[Постојнска Јама]]]]{{Main|Туризам во Словенија}} Словенија им нуди на туристите голем број на природни и културни знаменитости. Развиени се различни видови на туризам. Формите на туризмот се големи, додека пазарот е мал. Туризмот не е од голем обем и не постои акутен притисок врз животната средина;<ref>{{cite book |chapter-url=http://zgs.zrc-sazu.si/Portals/8/Slo_Geo_Over/25.pdf |first=Uroš |last=Horvat |chapter=Tourism in Slovenia |page=146 |title=Slovenia: A Geographical Overview |editor=Orožen Adamič, Milan |isbn=961-6500-49-X |publisher=Association of the Geographical Societies of Slovenia |year=2004}}</ref> во 2017, магазинот ''[[National Geographic]] Traveller'' ја прогласил Словенија за земја со нај[[одржлив туризам]].<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/destinations/europe/slovenia/worlds-most-sustainable-eco-green-country/ |title=This Is the World's Most Sustainable Country |date=27 June 2018 |publisher=[[National Geographic Society]] |access-date=23 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627220943/https://www.nationalgeographic.com/travel/destinations/europe/slovenia/worlds-most-sustainable-eco-green-country/ |archive-date=2018-06-27 |url-status=dead}}</ref>[[Податотека:Panoramics of Piran 2015.jpg|thumb|alt=Piran|Стариот град [[Пиран]] на словенечкото приморје|left]]Во главниот град, Љубљана, се наоѓаат голем број на [[барок]]ни градби и градби на [[виенска сецесија|виенската сецесија]], при што некои се дело на познатиот словенечки архитект [[Јоже Плечник]]<ref>[http://www.aml.si/plecnikova-hisa/teorija/plecnikova-ljubljana/ Podoba Plečnikove Ljubljane] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110903231641/http://www.aml.si/plecnikova-hisa/teorija/plecnikova-ljubljana/ |date=3 September 2011 }}</ref> и неговиот ученик, Едо Равникар. Во северозападниот дел на земјата се наоѓаат [[Јулиски Алпи|Јулиските Алпи]] со [[Бледско Езеро|Бледското Езеро]] и долината на реката [[Соча]], како и највисокиот врв, [[Триглав]]. Други планински масиви се [[Камничко-савињски Алпи|Камничко-савињските Алпи]], [[Караванки]], и [[Похорје]], кои се популарни за скијање и планинарење.<ref>{{cite web |url=http://www.slovenia.info/en/Active-holidays.htm?aktivne_pocitnice=0&lng=2 |title=Active holidays – Slovenia – Official Travel Guide |publisher=Slovenia.info |access-date=2 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526112751/http://www.slovenia.info/en/Active-holidays.htm?aktivne_pocitnice=0&lng=2 |archive-date=26 May 2012 |url-status=dead }}</ref> Во регионот [[Крас]] на [[Приморска|словенечкото приморје]] кој го добил своето име од [[карст]]от, се формирал пејзаж со голем број на пештери како резултат на растворањето на карбонатните карпи. Најпознати се [[Постојнска Јама]] и [[Шкоцјански Јами]] кои се наоѓаат на листата на светско наследство на [[Светско наследство на УНЕСКО|УНЕСКО]]. Регионот на [[Словенска Истра]] излегува на [[Јадранско Море]], каде најзначајна знаменитост е градот [[Пиран]] додека градот [[Порторож]] привлекува голем број на посетители преку лето.<ref>{{cite web |url=http://www.piran.si/index.php?page=static&item=1 |title=Občina Piran-O občini |publisher=Piran.si |access-date=2 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513152503/http://www.piran.si/index.php?page=static&item=1 |archive-date=13 May 2012 |url-status=dead }}</ref> [[Податотека:Bled Overview.JPG|thumb|alt=Lake Bled|[[Бледско Езеро]]]]Ридовите околу вториот по големина град во Словенија, [[Марибор]], се познати по производството на вино. Североисточниот дел на земјата е богат со бањи,<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/travel/2006/jun/23/slovenia.travelfoodanddrink.shortbreaks | location=London | work=The Guardian | first=Liane | last=Katz | title=Detox, retox in Slovenia | date=23 June 2006}}</ref> како [[Рогашка Слатина]], [[Раденци]], [[Чатеж на Сава]], [[Добрна]], и [[Моравске Топлице]] кои добиваат важност во последниве две децении.<ref>{{cite web|url=http://www.slovenia.info/en/15-Slovenian-natural-spas.htm?zdravilisce=0&lng=2|title=15 Spas in Slovenia, Official Travel Guide |publisher=Slovenia.info |access-date=7 August 2012}}</ref> Други популарни туристички дестинации се историските градови [[Птуј]] и [[Шкофја Лока]], и некои замоци, како што е [[Предјамски замок|Предјамскиот замок]].<ref>{{cite web |url=http://www.slovenia.info/en/arhitekturne-znamenitosti.htm?arhitekturne_znamenitosti=0&lng=2 |title=Architectural Heritage – Slovenia – Official Travel Guide |publisher=Slovenia.info |access-date=2 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404141006/http://www.slovenia.info/en/arhitekturne-znamenitosti.htm?arhitekturne_znamenitosti=0&lng=2 |archive-date=4 April 2012 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.slovenia.info/en/grad.htm?grad=0&lng=2 |title=Castles – Slovenia – Official Travel Guide |publisher=Slovenia.info |access-date=2 June 2012}}</ref> Важни делови од туризмот во Словенија се конгресниот и коцкарскиот туризам. Словенија има највисок процент на [[казино|казина]] на 1,000&nbsp;жители во Европската Унија.<ref>{{cite web |url=http://www.earthinpictures.com/world/slovenia/ |title=Slovenia photo gallery – pictures, facts and information on Slovenia |publisher=Earthinpictures.com |access-date=2 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622032938/http://www.earthinpictures.com/world/slovenia/ |archive-date=22 June 2012 |url-status=dead }}</ref> Перла во [[Нова Горица]] е најголемо казино во регионот.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcasinodirectory.com/easteurope-casinos.asp |title=East Europe Casinos and Gambling |publisher=Worldcasinodirectory.com |access-date=8 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922151652/http://www.worldcasinodirectory.com/easteurope-casinos.asp |archive-date=22 September 2012 |url-status=dead }}</ref> Најголемиот дел од странските туристи во Словенија доаѓаат од: Италија, [[Австрија]], Германија, [[Хрватска]], [[Бенелукс]], [[Србија]], Русија и [[Украина]], а потоа следуваат Обединетото Кралство и Ирска.<ref>{{cite web |url=http://www.slovenia.info/pictures/TB_board/atachments_1/2011/tvs_slo_e_12434.pdf |title=I Feel Slovenia: 2010 |publisher=Slovenia.info |access-date=25 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510062633/http://www.slovenia.info/pictures/TB_board/atachments_1/2011/tvs_slo_e_12434.pdf |archive-date=10 May 2012 |url-status=dead}}</ref> Европските туристи создаваат повеќе од 90% од туристичкиот приход на Словенија. Во 2016 Словенија била прогласена за првата зелена земја во светот од страна на организацијата ''Green Destinations'' со седиште во Холандија.<ref>{{cite web|url=http://www.sloveniatimes.com/slovenia-declared-world-s-first-green-country|title=Slovenia declared world's first green country|website=Sloveniatimes.com|access-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803132721/http://www.sloveniatimes.com/slovenia-declared-world-s-first-green-country|archive-date=3 August 2017|url-status=dead}}</ref> == Население, јазик и религија == {{Главна|Демографија на Словенија}} [[Податотека:Ženska noša na Bregu-Valvasor.jpg|thumb|150px|right|Словенечка женска носија.]] Најголема етничка група во Словенија се [[Словенци]]те со 83%. Покрај Словенците во Словенија живеат и народи од поранешната заедница [[СФРЈ]] ([[Македонци во Словенија|Македонци]], [[Срби]], [[Хрвати]], [[Бошњаци|Боњаци]] и [[Црногорци]]) кои сочинуваат околу 5,3%, потоа [[Албанци]], [[Роми]], [[Италијанци]], [[Унгарци]] кои сочинуваат околу 2,8%. Во [[2003]] година просечниот животen век во Словенија изнесувал 72,2 години и е рангирана на 4 место според бројот на самоубиства во однос на населението. Со 99 жители на километар квадратен Словенија важи за земја со мала густина на население. Најслабо населен регион во Словенија е нотрањско-крашкиот статистички регион, додека најнаселен е централниот дел. Околу 51% од населението живее во урбаните центри, остатокот во руралните. {{Најголеми градови во Словенија}} === Јазици === Службен јазик на Словенија е [[Словенечки јазик|словенечкиот јазик]]. Во регионите каде живее унгарско и италијанско население, [[Унгарски јазик|унгарскиот]] и [[Италијански јазик|италијанскиот]] јазик се службени јазици покрај словенечкиот. === Религија === {{bar box |float=right |title=Верници во Словенија |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Католици|yellow|57}} {{Столбен постоток|Православни|red|18}} {{Столбен постоток|Протестанти|blue|1}} {{Столбен постоток|Муслимани|green|2.4}} {{Столбен постоток|Други|orange|10}} {{Столбен постоток|Нерегиозани и Атеисти|black|25}} }} Според пописот во [[2002]] година, поголем дел од Словенците се [[католици]], околу 57,8%. Според анкетата од [[1992]] година, само 20% од возрасните [[Словенци]] веруваат во "''личен Бог''" (уште 39% рекле дека веруваат во Бог како "''етеричeн дух'') ". Во [[1997]] година: 24% од словенската популација се изјасниле дека веруваат во постоењето на Бог, без какви какви било сомневања; 29% од возрасните граѓани веруваат во [[Христово Воскресение|Христовото Воскресение]], 37,5% од Словенците веруваат во [[Рај]]от и 24% во [[пекол]]от. Денеска, најголема религија во Слоивенија е [[Римокатоличка црква|Римокатоличката]]. Околу 57% според податоци од 2002 година се приврзаници на оваа религија. Помали верски организации се [[православие]]то, [[протестантство]]то, [[ислам]]от итн. == Култура во Словенија == {{Главна|Култура во Словенија}} === Танц === ====Балет==== Балетската уметност во Словенија, главно се реализира во рамките на работата на институцијата [[Љубљансакта опера и балет]] <ref>[http://www.momus.si/slovensko-narodno-gledalisce-opera-in-balet-ljubljana/#/ Slovensko narodno gledališče Opera in balet Ljubljana]</ref> Словенечкиот балет се движи во две основни насоки: традиционален, класичен балет и модерен со повеќе правци и влијанија<ref>[https://www.dbus.si/balet-si-1-100-let/ SLOVENSKI BALET BO PRAZNOVAL 100 LET]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Поистакнати балетски уметници од областа на класичниот балет се [[Пино Млакар]] и [[Пија Млакар]]. ====Модерни танци==== Зародишот на модерната танцувачка уметност во Словенија започнува со формирањето на училиштето за танцување [[Мари Вигман]]. ===Филм=== ====Филмски глумци==== Почетоците на филмската уметност во Словенија датираат некаде од пред [[Втората светска војна]].Поистакнат глумец од овој период била [[Ида Кравања]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.kinoteka.si/si/525/slovenski_film.aspx/ |title=zbirka slovenski film |accessdate=2019-07-06 |archive-date=2019-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627132812/http://kinoteka.si/si/525/slovenski_film.aspx |url-status=dead }}</ref> По Втората светска војна се истакнуваат глумците: [[Полде Бибич]], [[Стане Север]], [[Елвира Краљ]], [[Шпела Розин]], [[Милена Зупанчич]], [[Радко Полич]], [[Берд Сотлар]]. ====Филмски режисери==== Поголем број по воени филмски режисери во Словенија, со својата работа и креативност ја создаваат таканаречената - ренесанса на словенечкиот филм, која што се истакнува со естетски, уметнички и сценаристички стандарди преку кои, словенечкиот филм го израмнуваат со европските уметнички филмски остварувања. Поистакнати режисери од овој „бран“ биле: [[Карол Гросман]], [[Франтишек Чап]], [[Франце Штиглиц]], [[Јоже Погачник]], [[Матјаж Клопчич]], [[Боштјан Хладник]], [[Карпо Година]], [[Дамјан Козеле]].<ref>[http://dictionnaire.sensagent.leparisien.fr/Slovenski%20filmski%20re%C5%BEiserji/sl-sl/ Slovenski filmski režiserji]</ref>. ===Книжевност=== [[Податотека:Prešern-Goldenstein.jpg|thumb|left|upright|[[Франце Прешерн]], најпознатиот словенечки поет]] Почетокот на словенечката книжевност потекнува од [[среден век|средниот век]] и била остварена преку делата на [[Примож Трубар]]. За време на [[барок]]от, најистакнат автор бил [[Јанез Вајкард Валвазор]]. Една од најзначајните творечки и литературни проблесоци во словенечката книжевност е реализирана во времето на романтизмот со поезијата на [[Франце Прешерн]] (1800 - 1849). Како и со творештвото на [[Јернеј Копитар]], [[Матија Чоп]], [[Станко Враз]]. Од почетокот на дваесеттиот век, словенечката книжевност минува низ неколку стилски и естетски периоди коишто своја аналогија и паралелизам имаат во современта европска книжевност. Словенечки модернизам, бил реализиран со најпознатиот и највлијателниот словенечки писател [[Иван Цанкар]]. Експресионизам бил изразен преку творештвото на - [[Сречко Косовел, авангардизмот - [[Антон Подбевшек]], [[Фердо Делак]], социјалниот реализам - [[Цирил Космач]], [[Прежихов Воренц]], [[Франце Бевк]], [[Тоне Селишкар]], поезијата на отпорот и револуцијата -[[Карел Дестовник Кајух]], [[Матеј Бор]], егзистенцијализмот -[[Матеј Бор]]. По Втората светска војна, се јавуваат низа литературни автори, кои ќе ја издигнат словенечката литература во корелација со светското Книжевно творештво: [[Цирил Злобец]], [[Вено Тауфер]], [[Нико Графенауер]], [[Томаж Шаламун]], [[Иво Светина]], [[Витомил Зупан]], [[Андреј Хинг]], [[Руди Шелиго]], [[Драго Јанчар]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.drustvo-s33.org/BIOtransferi/BT/BT_120202_ASG_slovenski_pesniki_pisatelji.pdf/ |title=SLOVENSKI PESNIKI IN PISATELJI |accessdate=2019-07-06 |archive-date=2020-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022232035/https://www.drustvo-s33.org/biotransferi/bt/BT_120202_ASG_slovenski_pesniki_pisatelji.pdf |url-status=dead }}</ref>. ===Музика=== Во текот на историјата на совенечката музика, забележани се бројни автори кој ќе бидат присутни речиси низ сите стилски епохи на европската музичка литература како на пример [[Јанебус Галус]] (1550-1591), кој во голема мера влијаеше врз средноевропската класична музика. Барокниот композитор [[Јанез Крстник Долар]] (околу 1620-1673). Во 1701 година [[Јохан Бертолд фон Хофер]] (1667-1718), благородник и аматерски композитор од [[Љубљана]], ја основал [[Словенечката филхармонија]], една од најстарите вакви институции во [[Европа]]. Поистакнати композитори до почетокот на дваесеттиот век: [[Емил Адамич]] (1877-1936), [[Фран Гербич]] (1840-1917), [[Алојз Гержинич]] (1915- 2008), [[Бенјамин Ипавец]] (1829-1908), [[Даворин Јенко]] (1835-1914), [[Антон Лајовиќ]] (1878-1960), [[Камило Машек]] (1831-1859), [[Јосип Павчич]] (1870-1949), [[Зорко Преловец]] (1887-1939) и [[Лучијан Марија Шкерјанц]] (1900-1973). Во почетокот на 20 век, најистакнат музички правец бил [[импресионизмот]], а најистакнати претставници биле композиторите [[Марија Когој]] и [[Славко Остерц]]. Авангардата особено е потенцирана кон шеесеттите години на 20 век со творештвото на: [[Урош Крек]], [[Дане Шкерл]], [[Примож Рамов]] и [[Иво Петриќ]]. Покрај Словенечката филхармонија, музичкиот живот во Словенија се одвивал и се одвива во [[Словенечката опера и балет]] во Љубљана, во која одреден период, директор и диригент ќе биде еден од најголемите композитори во дваесеттиот век - [[Густав Малер]]<ref>[http://slovenskaglasbenadela.ff.uni-lj.si/kratka-zgodovina-slovenske-glasbe-po-1918/ Kratka zagodovina slovenske glasbe]</ref>. ===Театар=== [[Податотека:Lublana 143.jpg|мини|десно|Народен театар во Љубљана]] Театарската уметност во Словенија има богата традиција. Покрај институционалната присутност, која е втемелена во XIX век особено преку [[Словенечкиот народен театар]], словенечкиот театар има бројни театарски творци: глумци, режисери, костимографи, сценографи. Ком крајот на дваесеттиот век, словенечкиот театар се стекнал со светска слава, особено со претставите кои ги работеле режисерите [[Томаж Пандур]] и [[Драган Живадинов]]. Исто така, свој придонес во развојот на словенечкиот театар има и [[Душан Јовановиќ]], режисер и сценарист, неговата претстава и текст „Ослободувањето на Скопје“, долго време била култна претстава во [[Југославија]]. Поистакнати глумци: Милена Зупанчич, [[Аленка Випотник]], [[Тања Рибич]], [[Мира Сардач]], [[Ратко Полич]], [[Борис Каваца]], [[Бојан Ступица]], [[Берт Сотлар]] и други<ref>[https://www.jutarnji.hr/kultura/kazaliste/da-nema-stranaca-nase-kazaliste-bi-bilo-provincijalno-slovenski-reziseri-spasavaju-hrvatski-teatar/1820466/ Slovenski režiseri]</ref>. ===Сликарство=== [[File:Rihard Jakopič - Zima.jpg|thumbnail|right|Рихард Јакопич - ''Зима'']] [[File:Ivana Kobilca - Poletje.jpg|thumb|225px|left|Ивана Кобилца ''Лето'', 1889]] Словенечкото сликарство, ги следело скоро сите поважни естетски и идејни правци во развојот на европската уметност. Од крајот на XIX век и почетокот на дваесеттиот век, особено преку опусот на [[Матеж Лангус]], којшто работел во доменот на [[неокласицизам]] па преку[[бидермаер]] со авторите - [[Џузепе Томинз]] до [[романтизмот]] - со сликрот [[Михаел Строј]]. Во најголема мера, словенечките уметници биле образувани на академиите во [[Виена]] и [[Минхен]], одкаде, директно ги пренесувале најновите ликовни движења во европската уметност. Првата ликовна изложба во Словенија беше организирана кон крајот на 19 век од страна на [[Ивана Кобилца]], сликарка која била зачетник на [[словенечкиот импресионизам]]. Едно од најзначајните ликовни движења во историјата на словенечката уметност бил словенечкиот импресионизам. Најголем дел од словенечките импресионистички автори биле образовани во Минхен кај сликарот [[Антон Ажбе]]. Со своете ликовни остварувања, словенечките импресионисти создале дела кои се блиски по уметничките и естетски вредности до импресионистичките творби на најистакнатите импресионисти, особено на оние кои работеле во [[Париз]] и [[Франција]]. Најистакнати словенечки импресионисти биле: [[Матија Јама]], [[Рикард Јакопич]], [[Иван Грохар]], [[Матеј Стерн]]. По Втората светска војна, словенечката ликовна уметност се развила во сите сегменти, истакнувајќи автори и дела кои биле меѓу првите модерни дела во Југославија, дела кои уште од почетокот, го напуштиле социјалистичкиот релизам. Особено, значајна афирмација на меѓународен план доживеало словенечкото графичко твотештво и словенечките графички автори. Меѓу поистакнатите словенечки автори со меѓународно реноме биле : [[Божидар Јакац]], [[Јоже Циуха]], [[Андреј Јемец]], [[Борис Јесих]], [[Чртомир Фрелих]], [[Зоран Мушиќ]], [[Јоже Тисникар]], [[Богдан Борчич]]... Своја творечка кариера со меѓународни признанија забележале и македонските автори кои работат или работеле во Словенија: [[Димче Николов]], [[Родољуб Анастасов]], [[Тодорче Атанасов]], [[Боге Димовски]], [[Димитар Малиданов]] и други. Значајна улога во афирмирањето на југословенската и словенечката уметност играло и игра и [[Меѓународното графичко биенале во Љубљана]]. Додека институциите: [[Народна галерија Љубљана]], [[Галерија на современата ликовна уметност од Љубљана]] и [[Меѓународниот графички ликовен центар]] исто така од Љубљана се главните столбови околу кои се случува богатиот ликовен живот во Словенија<ref>[https://www.europeana.eu/portal/en/record/2020114/URN_NBN_SI_doc_N7DWIXH7/ Viktor Steska: Slovenska umetnost; I. del]</ref>,<ref>[https://uifs.zrc-sazu.si/sl/publikacije/slovenska-umetnost-in-njen-evropski-kontekst#v/ Slovenska umetnost in njen evropski kontekst]</ref>. ===Архитектура=== [[Модерната архитектура]] во Словенија започнала со творештвото на архитектот [[Макс Фабијани]], а со делата на [[Јоже Плечник]] таа доживува актуелно место во светската архитектура особено со неговите дела и урбанистичко преуредување во Љубљана. По истакнати архитекти биле и [[Иван Вурник]], [[Едвард Равникар]] и [[Марко Мушиќ]] кој бил автор на [[Цанкарев дом - Љубљана|Цанкаревиот дом во Љубљана]] и меѓу другото [[Дом на културата - Битола|Домот на културата во Битола]] <ref>[https://dijaski.net/gradivo/ume_ref_arhitektura_20_stoletja_na_slovenskem_01/ARHITEKTURA 20. STOLETJA NA SLOVENSKEM]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ===Список на поистакнати словенечки творци=== ====Словенечки архитекти==== * [[Макс Фабијани]] (1865–1962) * [[Јоже Плечник]] (1872–1957) ====Писатели==== * [[Примож Трубар]] (1508–1586) * [[Јуриј Далматинец]] (1508–1589) * [[Франце Прешерн]] (1800–1849) * [[Фран Лествик]] (1831–1887) * [[Симон Јенко]] (1835–1869) * [[Антон Ашкерц]] (1856–1912) * [[Фран Фижгар]] (1871–1962) * [[Франц Мушко]] (1874–1964) * [[Иван Цанкар]] (1876–1918) * [[Франц Бевк]] (1890–1970) * [[Јуш Козак]] (1892–1964) * [[Луис Адамич]] (1899–1951) * [[Владимир Бартол]] (1903–1967) * [[Едвард Коцбек]] (1904–1981) * [[Антон Инголич]] (1907–1992) * [[Мишко Крањец]] (1908–1983) * [[Цирил Космач]] (1910–1980) * [[Борис Пахор]] (* 1913) * [[Алојз Ребула]] (1924–2018) * [[Лојзе Ковачич]] (1928–2004) * [[Жарко Петан]] (1929–2014) * [[Тарас Кермауер]] (1930–2008) * [[Кајтен Ковач]] (1931–2014) * [[Андреј Кокоѕ]] (1936–2012) * [[Томаж Шаламун]] (1941–2014) * [[Драго Јанчар]] (* 1948) * [[Славој Жижек]] (* 1949) * [[Алеш Дебељак]] (1961–2016) ==== Сликари ==== * [[Антон Ажбе]] (1862–1905) * [[Ивана Кобилца]] * [[Габриел Ступица]] (1913–1990) * [[Јанез Шубич]] (1850–1889) * [[Рихард Јакопич]] (1855–1890) ==== Композитори ==== * [[Јакобус Галус]] (1550–1591) * [[Славко Остерц]] (1895–1941) * [[Станко Пирнат]] (1859–1899) * [[Луцијан Марија Шкерјанц]] (1900–1973) * [[Катја Грубер]] (1866) ===Словенија како тема во уметноста и во популарната култура=== * „Made in Slovenia“ - книга на словенечкиот писател [[Алеш Чар]].<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 12.</ref> == Поврзано == * [[Историја на Словенија]] * [[Географија на Словенија]] * [[Словенци]] * [[Словенечки јазик]] * [[Македонци во Словенија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Slovenia}} ; Влада * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si] * [http://www.gov.si/ Република Словенија] * [http://www.stat.si/eng/ Статистичка канцеларија на Словенија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150302073116/http://www.stat.si/eng/ |date=2015-03-02 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/slovenia.html Шеф на државата и Кабинетот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090506024550/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/slovenia.html |date=2009-05-06 }} ; Општи информации * {{CIA World Factbook link|si|Словенија}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/slovenia.htm Словенија на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081015235107/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/slovenia.htm |date=2008-10-15 }} * [https://web.archive.org/web/20070430024411/http://www.ukom.gov.si/eng/slovenia/publications/facts-book „Факти за Словенија“] ; Патување * [http://www.slovenia.info/ Словенечки туристички портал] ; Вести * [http://www.sta.si/en/index.php?s=a Словенечка новинска агенција] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090418085238/http://www.sta.si/en/index.php?s=a |date=2009-04-18 }} ; Друго * [http://www.mojaslovenija.si/ Словенија - природни знаменитости]{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://zgds.zrc-sazu.si/en/Slovenia.htm Словенија:географски преглед] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100827171331/http://zgds.zrc-sazu.si/en/Slovenia.htm |date=2010-08-27 }} * [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Планини во Словенија]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{GeoCompass |hub = Словенија |type = ex |С = {{АВТ}} |СЗ = {{АВТ}} |СИ = {{УНГ}} |З = {{ИТА}} |И = {{ХРВ}} |Ј = {{ХРВ}} |ЈЗ = [[Јадранско Море]] |ЈИ = {{ХРВ}} }} {{Држави на Европскиот континент}} {{Држави кои се граничат со Средоземното Море}} {{ЕУ}} {{Словенска Европа}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Словенија|*]] [[Категорија:Држави на Балканскиот Полуостров]] [[Категорија:Средна Европа]] [[Категорија:Држави во Европа]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1991 година]] [[Категорија:Републики]] == Етимологија == Името ''Словенија'' етимолошки значи „земја на [[Словени|Словените]] “.Потеклото на самото име {{Wikt-lang|en|Slav}} останува неизвесно. Наставката''-en'' формира [[демоним]] . <ref>{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|pages=382–383}}</ref> 2a59bgrsj5m00t7c84y61rs5jjtypkv 0 5244 5650207 5648413 2026-10-26T15:20:03Z Ehrlich91 24281 информација од ДЗС 5650207 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Lešočki na esen (5).JPG | опис=[[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]] | име=Лешок | општина=[[Општина Теарце|Теарце]] | регион=[[Долни Полог]] | население=696 | година=2002 | поштенски број= | lat_dir=E | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=50 | lon_dir=N | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=58 | надморска височина=560 | мрежно место=www.lesok.org.mk/ | карта = Лешок во Општина Теарце.svg }} '''Лешок''' — [[село]] во [[Општина Теарце]], во околината на градот [[Тетово]]. Познато е по [[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]]. == Географија и местоположба == Лешок се наоѓа на 560 метри надморска височина во [[Долни Полог]] (тетовскиот дел на котлината [[Полог]]). Од [[Тетово]], селото Лешок е оддалечено 9 километри во северен правец. == Историја == [[Податотека:Dokument od selska opstinska uprava Lesok, 1918.JPG|мини|лево|Документ со печат од Лешочката селска општинска управа, од 5 јуни 1918 година.]] Лешок се споменува на почетокот на [[среден век|средниот век]] како градска населба под името '''Леген Град'''. За него сведочат археолошките остатоци, од кои најпознато е [[Лешочкото Кале]]. Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од нахијата Калканделен (Nahiye-I Kalkandelen) и имало 200 семејства, 11 неженети и 22 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.298</ref> Селото е споменува во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Калканделен од 1626 - 1627 година и е забележано како село ''Лешка'' со 89 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 335</ref> == Стопанство == == Население == [[Податотека:Narodna nosija, Lesok, 1890.jpg|мини|десно|Жени од Лешок во народна носија, 1890 година.]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|861 |1953|915 |1961|785 |1971|718 |1981|666 |1991|542 |1994|399 |2002|440 |2021|696 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лешок живееле 540 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Лешок имало 488 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година во Лешок имало 97 куќи и 580 жители, сите Македонци.<ref name=":2">Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}</ref> Според пописот од 2002 година, селото брои 440 жители, од кои 435 [[Македонци]], 1 Србин и 4 останати.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 696 жители, од кои 381 [[Македонци|Македонец]], 280 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Роми|Роми]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 11 останати и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|336|320|861|915|785|718|666|542|399|440|696}} === Родови === Лешок е македонско село. Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * ''Базовци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Стојковци (18 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Русе]] (две семејства). * ''Ѓурлуковци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Чочолевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Такаревци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (три семејства). * ''Мазарковци (3 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (едно семејство). * ''Савевци (4 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тошоќој (3 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тасевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Коларовци (2 к.),'' доселени се од [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]]. * ''Ѓоревци (4 к.)'', доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Го знаат следното родословие: Билбил (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Петруш-Божин-Ѓоро, кој се доселил. Имаат иселеници во селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Качовци (4 к.)'' доселени се од соседното село [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Андро (жив во 1947 година) Мито-Божин-Мишо-Јанко, основачот на родот. Имаат иселеници во [[Лесковац]] (едно семејство). * ''Лалошој (11 к.)'' доселени се од селото [[Непроштено]], таму биле староседелци, го знаат следното родословие: Мито (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Јастре-поп Симун-поп Китан, кој се доселил. Имаат иселеници во [[Скопје]] (шест семејства, во [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]]), [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Гркомановци (4 к.)'' доселени се од селото [[Рогачево]], го знаат следното родословие: Томе (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Самој-Васо-Стојан-Јовче, основачот на родот, во Рогачево биле староседелци. * ''Карапанџовци (3 к.)'' доселени се од неко— село во [[Гостиварско]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Китановци (1 к.)'' доселени се однекаде. * ''Чапунковци (3 к.)'' доселени се однекаде. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (две семејства) и во [[Плевен]] (едно семејство). * ''Николовци (5 к.)'' доселени се од [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Сандаровци (3 к.)'' доселени се од [[Непроштено]]. * ''Јоановци (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од областа [[Сириниќ]] во [[Косово и Метохија]]. * ''Рошој (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. Подалечно потекло од неко— село во [[Овче Поле]]. * ''Пејчиновци или Поповци (13 к.)'' доселени се од соседното село [[Отуње]], таму се викале ''Цанцаловци.'' Право потекло имаат од селото [[Орашко Градиште]] во клисурата на [[Вардар]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (три семејства, богат род), [[Русе]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (едно семејство) и во [[Франција]] (едно семејство). * ''Цинцаровци (6 к.)'' доселени се од селото [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Форче (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Столе-Кочо-Богдан, кој се доселил. * ''Нешовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Чучер-Сандево|Чучер]], [[Скопско]]. Имаат иселеници во [[Варна]] (едно семејство). * ''Пашини (4 к.)'' родот го основал предок доселен од селото [[Подбреге]]. * ''Зако (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Палчишта]]. * ''Здраве (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Мушиково]] кај [[Средска]]. * ''Наљбукои (1 к.)'' стари доселеници однекаде. * ''Прнџо (1 к.)'' доселен од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. * ''Богојеви (1 к.)'' доселени од [[Рогачево]]. * ''Ончев (1 к.)'' доселен од [[Брезно]]. * ''Филиповци (1 к.)'' доселени од селото [[Јанчиште]]. * ''Стојан (1 к.)'' доселен од селото [[Брезно]] во 1939 година. * ''Трпе (1 к.),'' Трпе е доселен како домазет од селото [[Теарце]]. * ''Стеван (1 к.),'' Стеван е доселен како домазет од селото [[Сетоле]] (таму припаѓал на родот ''Качовци'') * ''Ѓоре (1 к.),'' Ѓоре е доселен како домазет од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]] (таму припаѓал на родот ''Пржовци'') * ''Сибиновци (4 к.)'' доселени се од селото Котлина кај [[Качаник]], го знаат следното родословие: Ристо (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Андро-Спасо-Сибин. * ''Коруновци (6 к.)'' доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]], го знаат следното родословие: Стојан (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Стојче-Милован-Корун. Имаат иселеници во [[Бугарија]] (три семејства). * ''Богојевци (1 к.)'' доселени се од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Манојловци (1 к.)'' доселени се од [[Глоѓи|Глоги]].<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Во селото се наоѓа и лекувалиштето од ТБЦ. == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2009 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Варвара]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 391 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == {{Главна|Лешочки манастир}} [[Податотека:Crkva Sv. Nikola Lešočki (3).JPG|мини|десно|Црквата [[Црква „Св. Николај“ - Лешок|„Св. Николај“]] во Лешок]] Во разни документи се споменува дека во Лешок со околината имало дури 44 цркви. Денес во Лешок има три активни цркви и една капела-параклис ([[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок (стара)|Св. Атанасиј]] од [[XIV век]], [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Св. Атанасиј]] од [[XX век]], [[Црква „Св. Богородица“ - Лешок|Св. Богородица]] од [[XIX век]] и капелата-параклис [[Параклис „Св. Кирил и Методиј“ - Лешок|Св. Кирил и Методиј]] од [[XX век]] сместена во конакот, како и остатоци од пет цркви и параклиси од средниот век ([[Црква „Св. Никола“ - Лешок|Св. Никола]], [[Црква „Св. Врач“ - Лешок|Св. Врач]], [[Црква „Св. Петка“ - Лешок|Св. Петка]], [[Црква „Св. Марена“ - Лешок|Св. Марена]] и [[Црква „Св. илија“ - Лешок|Св. Илија]]). ;Археолошки наоѓалишта *[[Кале (Лешок)|Кале]] — населба од доцна антика и среден век;<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Два Бреста (Лешок)|Два Бреста]] — населба од римско време; *[[Леска (Лешок)|Леска]] — населба и базилика од доцна антика и старихристијаско време; *[[Пепело (Лешок)|Пепело]] — населба од римско време; *[[Црквиште (Лешок)|Црквиште]] — црква од средниот век; *[[Црници (Лешок)|Црници]] — некропола од римско време; *[[Лешочко депо|Депо]] - депо од средниот век; *[[Млака (Лешок)|Млака]] — некропола од средниот век; == Редовни настани == [[Податотека:Lešok fest 2008.jpg|мини|десно|Лешочки фолк фест во 2007 година]] == Личности == '''Личности родени во Лешок:''' *[[Никанор (митрополит)|Никанор]] (р. ~ 1600) — скопски и полошки митрополит * [[Мирко Спироски]] (р. 3 февруари 1948) — [[Македонија|македонски]] физиолог и редовен професор по имунологија и хумана генетика на Медицинскиот факултет во Скопје. * [[Ѓоко Лазаревски]] (1971 - 2001) — [[Македонија|македонски]] херој од Лешок, убиен од терористите на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. '''Личности починати во Лешок:''' * [[Михајле Дукоски]] (1921-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] == Култура и спорт == Во селото постојат клубовите [[ФК Оникс]] и [[ОК Лешок]], кој настапува во Првата македонска одбојкарска лига. == Иселеништво == Родовите ''Џарловци, Дабовци и Главиновци'' целосно изумреле и се иселиле од селото. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Lešok}} * [http://www.lesok.org.mk/ Мрежен локалитет за Лешок] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130625154956/http://www.lesok.org.mk/ |date=2013-06-25 }} * [http://www.spiroski.com.mk www.spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210611113908/http://spiroski.com.mk/ |date=2021-06-11 }} * [http://www.kralemarko.org.mk www.kralemarko.org.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100317035218/http://www.kralemarko.org.mk/ |date=2010-03-17 }} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Лешок| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] d34lstkex6vqml97cbx8t4xtyjmflgw 5650257 5650207 2026-10-26T18:52:56Z Инквизитор771 118082 Отповикана преработката [[Special:Diff/5650207|5650207]] на [[Special:Contributions/Ehrlich91|Ehrlich91]] ([[User talk:Ehrlich91|разговор]]) Незначи дека ако информацијата е од ДЗС дека е точна 5650257 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Lešočki na esen (5).JPG | опис=[[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]] | име=Лешок | општина=[[Општина Теарце|Теарце]] | регион=[[Долни Полог]] | население=416 | година=2002 | поштенски број= | lat_dir=E | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=50 | lon_dir=N | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=58 | надморска височина=560 | мрежно место=www.lesok.org.mk/ | карта = Лешок во Општина Теарце.svg }} '''Лешок''' — [[село]] во [[Општина Теарце]], во околината на градот [[Тетово]]. Познато е по [[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]]. == Географија и местоположба == Лешок се наоѓа на 560 метри надморска височина во [[Долни Полог]] (тетовскиот дел на котлината [[Полог]]). Од [[Тетово]], селото Лешок е оддалечено 9 километри во северен правец. == Историја == [[Податотека:Dokument od selska opstinska uprava Lesok, 1918.JPG|мини|лево|Документ со печат од Лешочката селска општинска управа, од 5 јуни 1918 година.]] Лешок се споменува на почетокот на [[среден век|средниот век]] како градска населба под името '''Леген Град'''. За него сведочат археолошките остатоци, од кои најпознато е [[Лешочкото Кале]]. Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од нахијата Калканделен (Nahiye-I Kalkandelen) и имало 200 семејства, 11 неженети и 22 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.298</ref> Селото е споменува во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Калканделен од 1626 - 1627 година и е забележано како село ''Лешка'' со 89 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 335</ref> == Стопанство == == Население == [[Податотека:Narodna nosija, Lesok, 1890.jpg|мини|десно|Жени од Лешок во народна носија, 1890 година.]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|861 |1953|915 |1961|785 |1971|718 |1981|666 |1991|542 |1994|399 |2002|440 |2021|416 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лешок живееле 540 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Лешок имало 488 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година во Лешок имало 97 куќи и 580 жители, сите Македонци.<ref name=":2">Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}</ref> Според пописот од 2002 година, селото брои 440 жители, од кои 435 [[Македонци]], 1 Србин и 4 останати.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 416 жители, од кои 402 [[Македонци]], 2 [[Македонски Роми|Роми]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 11 останати.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|336|320|861|915|785|718|666|542|399|440|416}} === Родови === Лешок е македонско село. Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * ''Базовци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Стојковци (18 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Русе]] (две семејства). * ''Ѓурлуковци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Чочолевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Такаревци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (три семејства). * ''Мазарковци (3 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (едно семејство). * ''Савевци (4 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тошоќој (3 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тасевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Коларовци (2 к.),'' доселени се од [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]]. * ''Ѓоревци (4 к.)'', доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Го знаат следното родословие: Билбил (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Петруш-Божин-Ѓоро, кој се доселил. Имаат иселеници во селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Качовци (4 к.)'' доселени се од соседното село [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Андро (жив во 1947 година) Мито-Божин-Мишо-Јанко, основачот на родот. Имаат иселеници во [[Лесковац]] (едно семејство). * ''Лалошој (11 к.)'' доселени се од селото [[Непроштено]], таму биле староседелци, го знаат следното родословие: Мито (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Јастре-поп Симун-поп Китан, кој се доселил. Имаат иселеници во [[Скопје]] (шест семејства, во [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]]), [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Гркомановци (4 к.)'' доселени се од селото [[Рогачево]], го знаат следното родословие: Томе (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Самој-Васо-Стојан-Јовче, основачот на родот, во Рогачево биле староседелци. * ''Карапанџовци (3 к.)'' доселени се од неко— село во [[Гостиварско]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Китановци (1 к.)'' доселени се однекаде. * ''Чапунковци (3 к.)'' доселени се однекаде. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (две семејства) и во [[Плевен]] (едно семејство). * ''Николовци (5 к.)'' доселени се од [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Сандаровци (3 к.)'' доселени се од [[Непроштено]]. * ''Јоановци (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од областа [[Сириниќ]] во [[Косово и Метохија]]. * ''Рошој (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. Подалечно потекло од неко— село во [[Овче Поле]]. * ''Пејчиновци или Поповци (13 к.)'' доселени се од соседното село [[Отуње]], таму се викале ''Цанцаловци.'' Право потекло имаат од селото [[Орашко Градиште]] во клисурата на [[Вардар]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (три семејства, богат род), [[Русе]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (едно семејство) и во [[Франција]] (едно семејство). * ''Цинцаровци (6 к.)'' доселени се од селото [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Форче (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Столе-Кочо-Богдан, кој се доселил. * ''Нешовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Чучер-Сандево|Чучер]], [[Скопско]]. Имаат иселеници во [[Варна]] (едно семејство). * ''Пашини (4 к.)'' родот го основал предок доселен од селото [[Подбреге]]. * ''Зако (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Палчишта]]. * ''Здраве (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Мушиково]] кај [[Средска]]. * ''Наљбукои (1 к.)'' стари доселеници однекаде. * ''Прнџо (1 к.)'' доселен од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. * ''Богојеви (1 к.)'' доселени од [[Рогачево]]. * ''Ончев (1 к.)'' доселен од [[Брезно]]. * ''Филиповци (1 к.)'' доселени од селото [[Јанчиште]]. * ''Стојан (1 к.)'' доселен од селото [[Брезно]] во 1939 година. * ''Трпе (1 к.),'' Трпе е доселен како домазет од селото [[Теарце]]. * ''Стеван (1 к.),'' Стеван е доселен како домазет од селото [[Сетоле]] (таму припаѓал на родот ''Качовци'') * ''Ѓоре (1 к.),'' Ѓоре е доселен како домазет од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]] (таму припаѓал на родот ''Пржовци'') * ''Сибиновци (4 к.)'' доселени се од селото Котлина кај [[Качаник]], го знаат следното родословие: Ристо (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Андро-Спасо-Сибин. * ''Коруновци (6 к.)'' доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]], го знаат следното родословие: Стојан (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Стојче-Милован-Корун. Имаат иселеници во [[Бугарија]] (три семејства). * ''Богојевци (1 к.)'' доселени се од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Манојловци (1 к.)'' доселени се од [[Глоѓи|Глоги]].<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Во селото се наоѓа и лекувалиштето од ТБЦ. == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2009 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Варвара]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 391 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == {{Главна|Лешочки манастир}} [[Податотека:Crkva Sv. Nikola Lešočki (3).JPG|мини|десно|Црквата [[Црква „Св. Николај“ - Лешок|„Св. Николај“]] во Лешок]] Во разни документи се споменува дека во Лешок со околината имало дури 44 цркви. Денес во Лешок има три активни цркви и една капела-параклис ([[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок (стара)|Св. Атанасиј]] од [[XIV век]], [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Св. Атанасиј]] од [[XX век]], [[Црква „Св. Богородица“ - Лешок|Св. Богородица]] од [[XIX век]] и капелата-параклис [[Параклис „Св. Кирил и Методиј“ - Лешок|Св. Кирил и Методиј]] од [[XX век]] сместена во конакот, како и остатоци од пет цркви и параклиси од средниот век ([[Црква „Св. Никола“ - Лешок|Св. Никола]], [[Црква „Св. Врач“ - Лешок|Св. Врач]], [[Црква „Св. Петка“ - Лешок|Св. Петка]], [[Црква „Св. Марена“ - Лешок|Св. Марена]] и [[Црква „Св. илија“ - Лешок|Св. Илија]]). ;Археолошки наоѓалишта *[[Кале (Лешок)|Кале]] — населба од доцна антика и среден век;<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Два Бреста (Лешок)|Два Бреста]] — населба од римско време; *[[Леска (Лешок)|Леска]] — населба и базилика од доцна антика и старихристијаско време; *[[Пепело (Лешок)|Пепело]] — населба од римско време; *[[Црквиште (Лешок)|Црквиште]] — црква од средниот век; *[[Црници (Лешок)|Црници]] — некропола од римско време; *[[Лешочко депо|Депо]] - депо од средниот век; *[[Млака (Лешок)|Млака]] — некропола од средниот век; == Редовни настани == [[Податотека:Lešok fest 2008.jpg|мини|десно|Лешочки фолк фест во 2007 година]] == Личности == '''Личности родени во Лешок:''' *[[Никанор (митрополит)|Никанор]] (р. ~ 1600) — скопски и полошки митрополит * [[Мирко Спироски]] (р. 3 февруари 1948) — [[Македонија|македонски]] физиолог и редовен професор по имунологија и хумана генетика на Медицинскиот факултет во Скопје. * [[Ѓоко Лазаревски]] (1971 - 2001) — [[Македонија|македонски]] херој од Лешок, убиен од терористите на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. '''Личности починати во Лешок:''' * [[Михајле Дукоски]] (1921-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] == Култура и спорт == Во селото постојат клубовите [[ФК Оникс]] и [[ОК Лешок]], кој настапува во Првата македонска одбојкарска лига. == Иселеништво == Родовите ''Џарловци, Дабовци и Главиновци'' целосно изумреле и се иселиле од селото. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Lešok}} * [http://www.lesok.org.mk/ Мрежен локалитет за Лешок] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130625154956/http://www.lesok.org.mk/ |date=2013-06-25 }} * [http://www.spiroski.com.mk www.spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210611113908/http://spiroski.com.mk/ |date=2021-06-11 }} * [http://www.kralemarko.org.mk www.kralemarko.org.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100317035218/http://www.kralemarko.org.mk/ |date=2010-03-17 }} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Лешок| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] erslr8eopkssp3pvtwa62u3axbvwgab 5650432 5650257 2026-10-27T09:48:04Z Ehrlich91 24281 нормално дека е точна, и не можеме да имаме оригинални истражувања тука 5650432 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Lešočki na esen (5).JPG | опис=[[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]] | име=Лешок | општина=[[Општина Теарце|Теарце]] | регион=[[Долни Полог]] | население=696 | година=2002 | поштенски број= | lat_dir=E | lat_deg=42 | lat_min=3 | lat_sec=50 | lon_dir=N | lon_deg=21 | lon_min=1 | lon_sec=58 | надморска височина=560 | мрежно место=www.lesok.org.mk/ | карта = Лешок во Општина Теарце.svg }} '''Лешок''' — [[село]] во [[Општина Теарце]], во околината на градот [[Тетово]]. Познато е по [[Лешочки манастир|Лешочкиот манастир]]. == Географија и местоположба == Лешок се наоѓа на 560 метри надморска височина во [[Долни Полог]] (тетовскиот дел на котлината [[Полог]]). Од [[Тетово]], селото Лешок е оддалечено 9 километри во северен правец. == Историја == [[Податотека:Dokument od selska opstinska uprava Lesok, 1918.JPG|мини|лево|Документ со печат од Лешочката селска општинска управа, од 5 јуни 1918 година.]] Лешок се споменува на почетокот на [[среден век|средниот век]] како градска населба под името '''Леген Град'''. За него сведочат археолошките остатоци, од кои најпознато е [[Лешочкото Кале]]. Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од нахијата Калканделен (Nahiye-I Kalkandelen) и имало 200 семејства, 11 неженети и 22 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.298</ref> Селото е споменува во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Калканделен од 1626 - 1627 година и е забележано како село ''Лешка'' со 89 домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 335</ref> == Стопанство == == Население == [[Податотека:Narodna nosija, Lesok, 1890.jpg|мини|десно|Жени од Лешок во народна носија, 1890 година.]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|861 |1953|915 |1961|785 |1971|718 |1981|666 |1991|542 |1994|399 |2002|440 |2021|696 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Лешок живееле 540 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Лешок имало 488 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, стр.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година во Лешок имало 97 куќи и 580 жители, сите Македонци.<ref name=":2">Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}</ref> Според пописот од 2002 година, селото брои 440 жители, од кои 435 [[Македонци]], 1 Србин и 4 останати.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 696 жители, од кои 381 [[Македонци|Македонец]], 280 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Роми|Роми]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 11 останати и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|336|320|861|915|785|718|666|542|399|440|696}} === Родови === Лешок е македонско село. Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * ''Базовци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Стојковци (18 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Русе]] (две семејства). * ''Ѓурлуковци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Чочолевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Такаревци (6 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (три семејства). * ''Мазарковци (3 к.),'' '''староседелци.''' Имаат иселеници во [[Русе]] (едно семејство). * ''Савевци (4 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тошоќој (3 к.),'' '''староседелци.''' * ''Тасевци (1 к.),'' '''староседелци.''' * ''Коларовци (2 к.),'' доселени се од [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]]. * ''Ѓоревци (4 к.)'', доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Го знаат следното родословие: Билбил (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Петруш-Божин-Ѓоро, кој се доселил. Имаат иселеници во селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Качовци (4 к.)'' доселени се од соседното село [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Андро (жив во 1947 година) Мито-Божин-Мишо-Јанко, основачот на родот. Имаат иселеници во [[Лесковац]] (едно семејство). * ''Лалошој (11 к.)'' доселени се од селото [[Непроштено]], таму биле староседелци, го знаат следното родословие: Мито (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Јастре-поп Симун-поп Китан, кој се доселил. Имаат иселеници во [[Скопје]] (шест семејства, во [[Ѓорче Петров (населба)|Ѓорче Петров]]), [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Софија]] (едно семејство). * ''Гркомановци (4 к.)'' доселени се од селото [[Рогачево]], го знаат следното родословие: Томе (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Самој-Васо-Стојан-Јовче, основачот на родот, во Рогачево биле староседелци. * ''Карапанџовци (3 к.)'' доселени се од неко— село во [[Гостиварско]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Скопје]] (две семејства). * ''Китановци (1 к.)'' доселени се однекаде. * ''Чапунковци (3 к.)'' доселени се однекаде. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (две семејства) и во [[Плевен]] (едно семејство). * ''Николовци (5 к.)'' доселени се од [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. Имаат иселеници во [[Пловдив]] (едно семејство). * ''Сандаровци (3 к.)'' доселени се од [[Непроштено]]. * ''Јоановци (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]], подалечно потекло од областа [[Сириниќ]] во [[Косово и Метохија]]. * ''Рошој (2 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. Подалечно потекло од неко— село во [[Овче Поле]]. * ''Пејчиновци или Поповци (13 к.)'' доселени се од соседното село [[Отуње]], таму се викале ''Цанцаловци.'' Право потекло имаат од селото [[Орашко Градиште]] во клисурата на [[Вардар]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (три семејства, богат род), [[Русе]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство), [[Софија]] (едно семејство) и во [[Франција]] (едно семејство). * ''Цинцаровци (6 к.)'' доселени се од селото [[Сетоле]], го знаат следното родословие: Форче (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Столе-Кочо-Богдан, кој се доселил. * ''Нешовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Чучер-Сандево|Чучер]], [[Скопско]]. Имаат иселеници во [[Варна]] (едно семејство). * ''Пашини (4 к.)'' родот го основал предок доселен од селото [[Подбреге]]. * ''Зако (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Палчишта]]. * ''Здраве (1 к.)'' доселен како домазет од селото [[Мушиково]] кај [[Средска]]. * ''Наљбукои (1 к.)'' стари доселеници однекаде. * ''Прнџо (1 к.)'' доселен од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]]. * ''Богојеви (1 к.)'' доселени од [[Рогачево]]. * ''Ончев (1 к.)'' доселен од [[Брезно]]. * ''Филиповци (1 к.)'' доселени од селото [[Јанчиште]]. * ''Стојан (1 к.)'' доселен од селото [[Брезно]] во 1939 година. * ''Трпе (1 к.),'' Трпе е доселен како домазет од селото [[Теарце]]. * ''Стеван (1 к.),'' Стеван е доселен како домазет од селото [[Сетоле]] (таму припаѓал на родот ''Качовци'') * ''Ѓоре (1 к.),'' Ѓоре е доселен како домазет од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]] (таму припаѓал на родот ''Пржовци'') * ''Сибиновци (4 к.)'' доселени се од селото Котлина кај [[Качаник]], го знаат следното родословие: Ристо (жив на 40&nbsp;г. во 1947 година) Андро-Спасо-Сибин. * ''Коруновци (6 к.)'' доселени се од селото [[Варвара (Тетовско)|Варвара]], го знаат следното родословие: Стојан (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Стојче-Милован-Корун. Имаат иселеници во [[Бугарија]] (три семејства). * ''Богојевци (1 к.)'' доселени се од [[Слатино (Тетовско)|Слатино]]. * ''Манојловци (1 к.)'' доселени се од [[Глоѓи|Глоги]].<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == Во селото се наоѓа и лекувалиштето од ТБЦ. == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2009 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Варвара]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 391 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == {{Главна|Лешочки манастир}} [[Податотека:Crkva Sv. Nikola Lešočki (3).JPG|мини|десно|Црквата [[Црква „Св. Николај“ - Лешок|„Св. Николај“]] во Лешок]] Во разни документи се споменува дека во Лешок со околината имало дури 44 цркви. Денес во Лешок има три активни цркви и една капела-параклис ([[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок (стара)|Св. Атанасиј]] од [[XIV век]], [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Св. Атанасиј]] од [[XX век]], [[Црква „Св. Богородица“ - Лешок|Св. Богородица]] од [[XIX век]] и капелата-параклис [[Параклис „Св. Кирил и Методиј“ - Лешок|Св. Кирил и Методиј]] од [[XX век]] сместена во конакот, како и остатоци од пет цркви и параклиси од средниот век ([[Црква „Св. Никола“ - Лешок|Св. Никола]], [[Црква „Св. Врач“ - Лешок|Св. Врач]], [[Црква „Св. Петка“ - Лешок|Св. Петка]], [[Црква „Св. Марена“ - Лешок|Св. Марена]] и [[Црква „Св. илија“ - Лешок|Св. Илија]]). ;Археолошки наоѓалишта *[[Кале (Лешок)|Кале]] — населба од доцна антика и среден век;<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Два Бреста (Лешок)|Два Бреста]] — населба од римско време; *[[Леска (Лешок)|Леска]] — населба и базилика од доцна антика и старихристијаско време; *[[Пепело (Лешок)|Пепело]] — населба од римско време; *[[Црквиште (Лешок)|Црквиште]] — црква од средниот век; *[[Црници (Лешок)|Црници]] — некропола од римско време; *[[Лешочко депо|Депо]] - депо од средниот век; *[[Млака (Лешок)|Млака]] — некропола од средниот век; == Редовни настани == [[Податотека:Lešok fest 2008.jpg|мини|десно|Лешочки фолк фест во 2007 година]] == Личности == '''Личности родени во Лешок:''' *[[Никанор (митрополит)|Никанор]] (р. ~ 1600) — скопски и полошки митрополит * [[Мирко Спироски]] (р. 3 февруари 1948) — [[Македонија|македонски]] физиолог и редовен професор по имунологија и хумана генетика на Медицинскиот факултет во Скопје. * [[Ѓоко Лазаревски]] (1971 - 2001) — [[Македонија|македонски]] херој од Лешок, убиен од терористите на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. '''Личности починати во Лешок:''' * [[Михајле Дукоски]] (1921-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] == Култура и спорт == Во селото постојат клубовите [[ФК Оникс]] и [[ОК Лешок]], кој настапува во Првата македонска одбојкарска лига. == Иселеништво == Родовите ''Џарловци, Дабовци и Главиновци'' целосно изумреле и се иселиле од селото. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Lešok}} * [http://www.lesok.org.mk/ Мрежен локалитет за Лешок] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130625154956/http://www.lesok.org.mk/ |date=2013-06-25 }} * [http://www.spiroski.com.mk www.spiroski.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210611113908/http://spiroski.com.mk/ |date=2021-06-11 }} * [http://www.kralemarko.org.mk www.kralemarko.org.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100317035218/http://www.kralemarko.org.mk/ |date=2010-03-17 }} {{Општина Теарце}} [[Категорија:Лешок| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Теарце]] d34lstkex6vqml97cbx8t4xtyjmflgw 0 9001 5650078 5566200 2026-10-26T12:18:00Z SpectralWiz 106165 5650078 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Долни Подлог | слика = Поглед на Долни Подлог.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на Долни Подлог | општина = {{општинскигрб|Општина Кочани}} | регион = {{грб|Источен Регион}} | област = [[Кочанска Котлина|Кочанско Поле]] | население = 327 | година = 2021 | поштенски број = 2307 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 312 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=53 | lat_sec=10 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=22 | lon_sec=01 | слава = [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] | мрежно место = | карта = Долни Подлог во Општина Кочани.svg }} '''Долни Подлог''' — село во [[Општина Кочани]], во областа [[Кочанска Котлина|Кочанско Поле]], во околината на градот [[Кочани]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во [[Кочанска Котлина|Кочанското Поле]], во јужниот дел на [[Општина Кочани]], недалеку од текот на реката [[Брегалница]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=20 октомври 2024|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=103}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 312 метри. Од градот [[Кочани]], селото е оддалечено 4,5 километри, а од патот Кочани-[[Штип]] 2,5 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од експресниот пат Штип-Кочани ([[Автопат А3 (Македонија)|А3]]). Долни Подлог е изразено полско село со многу плодна почва. Се наоѓа во непосредна близина на [[Горни Подлог]] и [[Мојанци (Кочанско)|Мојанци]]. Мештаните во минатото водата за пиење ја добивале од дваесет бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://search.worldcat.org/title/16745284|title=Кочанска котлина : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=138-140|date=1970|publisher=Универзитетска печатница|isbn=|location=Скопје|oclc=16745284}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Оризни Ниви, Лаки, Чикмански Пат, Облешевски Пат, Средно Поле, Стари Оризи, Теранско Поле, Мојанско Поле, Желиница и Масалница.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на Горно, Долно и Виничко Маало. Виничка Маало е поново, создадено по 1912 година на патот за градот [[Виница]].<ref name=":0" /> == Историја == Горни и Долни Подлог некогаш биле едно село, но потоа [[Кочанска Река]] го издлабила коритото помеѓу нив и оттогаш тие се посебни села. Во поново време, реката повторно го променила своето корито и сега тече северно од овие села.<ref name=":0" /> По народната традиција, во Долни Подлог најпрвин живееле стари македонски родови. Меѓутоа, кон крајот на {{римски|18}} и почетокот на {{римски|19}} век, во селото се населиле Турци. Поради тоа, Македонците морале да се иселат. Се говори за некој Македонец Ефрем, кој бил богат, а кого Турците го испекле со вршник. Синовите на Ефрем се иселиле во Кочани. Стар македонски род бил и Тодораќи, кои исто така поради зулумите се преселиле во Кочани.<ref name=":0" /> При ослободувањето од Турците, во селото имало 80 турски и 3 македонски домаќинства. Македонците биле од доселените чифлигари кон крајот на {{римски|19}} век.<ref name=":0" /> Турците се повлекле со војската од селото во 1912 година. Подоцна, во него се вратиле само 8 турски домаќинства. Во 1915 година, тие заминале во [[Облешево]] и во [[Кочани]]. Побогати и попознати Турци биле Амед-бег, Риза-ефенди, Сафет-бег, Чолак Амет, Осман-афионци, Мелник-бег, Усеин-чауш и други. Мелник-бег и Усеин-чауш потекнувале од мухаџири доселени во 1878 година, кога во селото дошле 5 такви домаќинства.<ref name=":0" /> Во 1924 година, во селото биле население пет српски семејства (Трифун Максимовиќ, Миленко Николиќ, Марјан Молеровиќ, Десимир и Војо). Нив [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарските власти]] во 1941 година ги иселиле во [[Србија]]. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во селото се вратил само Марјан Молеровиќ со синовите.<ref name=":0" /> До 1960 година, во селото имало останато само една турска куќа, која се користела како штала. На земјата на иселените Турци се населиле македонски (околу 30 к.) и српски (5 к.) доселеници.<ref name=":0" /> До 1960-тите години, на влезот во селото од североисточна насока се наоѓала камена кула, која имала височина од 8 метри. Мештаните ја нарекувале Маркова Кула. Таа кула претходно имала три спрата (во 1960 година, два). Sидовите на кулата биле градени од камења залепени со малтер и на нив имало пушкарници. Ваков вид на кули има само во [[Кочани]] и во селото [[Уларци]], како и во соседното село [[Горни Подлог]]. Кулата во Долни Подлог многу потсетува на познатите кратовски кули.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото е мал и зафаќа простор од само 3,7 километри квадратни. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 342,7 [[хектар]]и.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во социјалистичкиот период, земјоделско-сточарската задруга „Моша Пијаде“ од селото [[Горни Подлог]] чувала крави во селото.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|310 |1953|394 |1961|514 |1971|513 |1981|494 |1991|480 |1994|477 |2002|476 |2021|327 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Долни Подлог живееле 182 жители, од кои 100 [[Турци]], 70 [[Македонци]] и 12 [[Роми]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 226.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Долни Подлог имало 80 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":3">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 132-133.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина и во 1961 година броело 514 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 477 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, селото имало 476 жители, од кои 475 [[Македонци]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=20 октомври 2024}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 327 жители, од кои 315 [[Македонци]], 2 останати и 10 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|182|80|310|394|514|513|494|480|477|476|327}} === Родови === Долни Подлог е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1960 година, родови во селото: * '''Македонски родови:''' **'''Родови од турско време:''' ''Јаќимови'' (3 к.), ''Костови'' (2 к.) и ''Мишкови'' (1 к.), ова се единствените три рода кои живеат во селото од турско време. Првите се доселени од [[Облешево]], а подалечно потекло од [[Кратовско]]. Вторите се од селото [[Уларци]]. А третите од селото [[Нивичани]]. **'''Родови доселени по ослободувањето од Турците:''' ***'''Доселеници од Кочанско Поле:''' ''Дедо-Савеви'' (5 к.), ''Дедо Данилови'' (3 к.), ''Данилови'' (3 к.) и ''Јаневи'' (2 к.), доселени се од селото [[Пантелеј]], и таму се доселени однекаде; ''Митеви'' или ''Велкови'' (1 к.) и ''Доневи'' (1 к.), доселени се од селото [[Нивичани]]; ''Гуцови'' (2 к.), ''Ѓоргијови'' (2 к.) и ''Златкови'' (1 к.), доселени се од селото [[Бели]]; ''Димишковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Облешево]]; ''Депови'' (3 к.), доселени се од селото [[Тркање (село)|Тркање]] ''Баба-Марини'' (1 к.), доселени се од селото [[Лешки]]. ***'''Доселеници од други области:''' ''Шталкови'' (3 к.) и ''Јорданови'' (1 к.), доселени се од селото [[Шталковица]] кај [[Пробиштип]]; ''Арсови'' (4 к.), ''Димитриови'' (3 к.), ''Велкови'' (3 к.), ''Веселинови'' (2 к.), ''Цветкови'' (2 к.), ''Карафилоски'' (8 к.), ''Баба-Марини'' (3 к.) и ''Соколови'' (3 к.), доселени се од селото [[Небојани]]; ''Карови'' (2 к.) и ''Митреви'' (2 к.), доселени се од селото [[Полаки]]; ''Спасенини'' (1 к.) и ''Стојилкови'' (1 к.), доселени се од селото [[Цера]] кај [[Македонска Каменица]]; ''Серафимови'' (2 к.), доселени се од селото [[Чурилек]] на [[Осоговски Планини|Осогово]] и ''Паланчани'' (2 к.), доселени се од селото [[Псача]] кај [[Крива Паланка]]. ***'''Доселеници од Егејска Македонија:''' ''Азурови'' (2 к.), доселени се во 1948 година од селото [[Зрново]] кај [[Драма (град)|Драма]] во [[Егејска Македонија]]. * '''Српски родови:''' ''Молеровиќи'' (3 к.), доселени се како колонисти од околината на [[Горни Милановац]]. Во 1941 година биле иселени во [[Србија]], но се вратиле назад во 1946 година. * '''Ромски родови (Караци):''' ''Стојанкини'' (1 к.) и ''Саздови'' (1 к.), доселени се од селото [[Врбица (Кочанско)|Врбица]] во 1946 година. Брачни врски одржуваат со [[Роми|православните Роми]] од селото [[Мојанци (Кочанско)|Мојанци]]. === Иселеништво === Имало иселување на македонското население во отоманскиот период (главно во [[Кочани]]), но и во [[Горни Подлог]] (''Манчеви'', 3 к.; ''Денкови'', 2 к.) и во [[Прибачево]] (''Василеви'', 3 к.). Најголем дел на турското население го напуштило селото по завршувањето на отоманската власт, во периодот 1912-1915. Се иселиле 80 турски домаќинства, најмногу во [[Турција]], а некои во Кочани и во [[Облешево]].<ref name=":0" /> Во поново време е забележано намалување на бројот на жителите. == Општествени установи == * Месна заедница == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Долни Подлог било село во [[Кочанска Каза|Кочанската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Кочани]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната [[Општина Кочани]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Кочани. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Кочани. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облешево, во која покрај селото Долни Подлог се наоѓале селата Бања, Горни Подлог, Мојанци, Облешево, Спанчево, Тркање и Чифлик. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Долни Подлог, во која влегувале селата Горни Подлог, Долни Подлог, Мојанци и Тркање. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0865 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месна заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 355 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 356 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/553/pollingStation/21907|title=Резултати|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227190026/https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/553/pollingStation/21907|archive-date=2024-12-27|dead-url=|accessdate=21 октомври 2024|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Долни Подлог 2.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Покров на Пресвета Богородица“]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Долни Подлог|Црква „Покров на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква ;Џамии * Во минатото на сретсело постоела џамија. Била изградена во 1900 година.<ref name=":0" /> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] — главна селска слава <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Долни Подлог == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Кочани]] * [[Кочанска Котлина]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dolni Podlog}} {{Општина Кочани}} [[Категорија:Долни Подлог| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кочански села]] [[Категорија:Села во Општина Кочани]] o5qdtlkooplwb0mgkpk9jzra02gvg8k 0 9021 5650075 5549250 2026-10-26T12:16:38Z SpectralWiz 106165 5650075 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика =Morodvis - IV century.jpg | опис = Остатоци од стариот [[Морозвизд]] | име=Мородвис | општина={{општинскигрб|Општина Зрновци}} | регион=[[Кочанско Поле]] | население= 318 | поштенски број=2305 | надморска височина=482 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=51 | lat_sec=15 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=26 | lon_sec=39 | карта = Мородвис во Општина Зрновци.svg |повикувачки број=033|Ризница=Morodvis}} '''Мородвис''' — [[село]] во [[Општина Зрновци]], во околината на градот [[Кочани]], кое што е прогласено за културно наследство на [[Македонија]]. == Географија и местоположба == Мородвис се наоѓа во источниот дел на Македонија, на 10 километри јужно од [[Кочани]], сместено во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]], поточно во подножјето на [[Плачковица]], широко отворено кон реката [[Брегалница]] и [[Кочанско Поле|Кочанското Поле]]. Атарот на селото изнесува 14.521.860 м². Низ селото тече [[Морошка Река]]. == Историја == Животот во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]] постоел многу одамна. Постоеле помали и поголеми населби, меѓу кои Запара, Келенидиј и Армонија, за кои се претпоставува дека егзистирале на овие простори. Најстара населба што ја среќаваме во историските записи, а која постои и денес е населбата Мородвис. На местото каде денес се наоѓа Мородвис, порано постоело [[Морозвизд]], Форомизд, Фороменд, Моробиздон - различни форми на записи за една иста населба. Од формирањето во 969 односно 976 година, до згаснувањето во 1018, на [[Цар Самуил|Самуиловата држава]], градот Мороздвизд се наоѓал во нејзин состав. За време на нејзиното постоење израснал во значаен воен и духовен град (центар) во Брегалничката област. По смртта на Иван Владислав, градот Мороздвизд доброволно се предал на Василиј II кога овој бил во Мосинопол. Ова го пишува во "Кратката историја" (811-1079) од византискиот историчар [[Јован Скилица]] каде што се вели: "а таму (во Мосинопол - К. С.) дошле пратеници на населението од [[Пелагонија]], Мороздвизд и Липљан, кои на царот (Василиј II - К. С.) му ги предале градовите". Ова е првиот извор во кој се споменува градот Мороздвизд, 16526г - (1018) година. По уништувањето на Самуиловата држава, една година подоцна, во 1019 година повторно се споменува градот Мороздвизд, но сега како епископски центар, во хрисовулот на [[Василиј II]] даден на Охридскиот архиепископ. Во хрисовулот се вели: "... и епископот на Мороздвизд да има во самиот Мороздвизд и во [[Козјак]], [[Славиште]], [[Злетово]], Луковица, [[Пијанец]] и [[Малешево]], 15 клирици и 15 парици." Со оваа грамота [[Василиј II]] ја прифатил постоечката црковна административна поделба, со тоа не го уништил значењето на населбата Мороздвизд. Во почетокот на 12. век Малешево станал епископски центар на Брегалничката област (епископија). Иако од крајот на XI век Мороздвизд го изгубил духовното значење, животот не замрел. Ова се гледа и од „Теографијата“ на Арабјанецот Идризи, запишана кон средината на XII век. Идризи за Мороздвизд (Форомиздос) вели: "Од Куритус, в десно го изоставаш патот за Ахрисубули (Орфано) и се спушташ на север за градот Фурумиздус (Мородвис), до кој има два дена пат. Последниот е масовен град, распространет на врвот на една височинка. Тој има лозја и непрекинато надоврзани обработливи полиња." Со археолошките ископувања во с. Мородвис, во питоси се најдени зрна грозје и повеќе сорти жита. Во 60-те или 70-те години на 13. век епископски центар повторно станала населбата Мороздвизд. Тоа траело и во наредниот период, но потоа постепено опаѓало значењето. Српскиот крал Милутин (1282-1321) во првите години од своето владение освои повеќе територии од Македонија, меѓу кои и Брегалничката област. Во 1300 година во Грамотата дадена на скопскиот манастир "Св. Георги Горго", Милутин наведува дека манастирот поседува имот "Авазгово под Мороздвизд, што го придодаде госп. Маноил Царот, со лозја, со ниви, со ливади, со пасишта, со летници, и зимници и со воденици, со планината и со сите права." Мороздвиздската епископија постоела и за време на српското владеење, но нејзината територија полека се смалувала и го губела значењето што го имала во Брегалничката област и пошироко. Тоа се гледа и од Грачаничката грамота на Милутин при крајот на неговото владеење од 1321 година. Од грамотата се гледа дека кралот Милутин го дарувал Грачаничкиот манастир со села и земја меѓу кои "И по Вранју и по Славиште и по... и по Злетово и Мороздвизд и по... и од области грчки крал господар сум и на кралевите на земјите Злетовски, Самоковски и Шуменски татковина и дедовина при Ибар Марица наречен, го зедов тоа и го дадов на владеење или на Липљанските или на Призренските епископии." Дел од Мороздвиздската епископија ја ставил под јурисдикција на Липљанската или [[Призрен]]ската црква. Во 1341 година владетелот на источниот дел од Македонија Јован Оливар го изградил манастирот "[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Лесново|Св. Архангел Михаил]]", во с. [[Лесново]], a веќе наредната 1342 година го подарил на [[Хиландар]]скиот манастир. Co повелбата на Душан, дадена на Лесновскиот манастир "Св. Архангел Михаил" во 1347 година манастирот станал седиште на новосоздадената Злетовска епископија. Кон оваа епископија се спојува територијата на веќе запуштената Мороздвиздска епископија. Во повелбата е опишана границата на Мороздвизд што почнувала од Зрновштица и одела до Воихнино Селиште. Во Зрновштица се подарени две воденици, а половина од водата требало да му припадне на Мороздвизд. Меѓата на Мороздвизд спрема Зрновштица, почнувајќи од Зрновштичката Река, не можела да се утврди, бидејќи имотите на населението од Мороздвизд и Зрновштица била измешана. Пред да потпадне Македонија под Османлиска власт, со територијата на Брегалничката област и пошироко управувале браќата Дејанови (Јован и Константин Драгаш), чија престолнина била во Велбужд, денешен [[Ќустендил]]. Во рамките на оваа држава влегла и веќе запустената населба Мороздвизд. Од овој период ја имаме грамотата на [[Константин Драгаш]] дадена во 1381 година на Хиландарскиот манастир според која "селото Мороздвизд заедно со заселците Роковци и [[Грдовци]] со сите меѓи и права на тоа село" се дава како имоти на манастирот. [[Податотека:Simeon Stylites Church in Morodvis in 2014.jpg|мини|десно|Манастир „Св. Симеон Столпник“ - Мородвис]] == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|581 |1953|636 |1961|637 |1971|679 |1981|592 |1991|533 |1994|524 |2002|549 |2021|318 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мородвис живееле 320 жители, од кои 200 [[Турци]], 90 [[Македонци]] и 30 [[Роми]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_35.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 235]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Мородвис имало 80 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 138 - 139.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]], 100 [[Турци]] и 100 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 1994, старосната структура на населението била: од 0-6 годишна возраст има 68, од 18-24 години има 46, а над 64 години има 65 лица.<ref>Попис на Република Македонија, 1994 г.</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, во селото имало 549 жители, сите [[Македонци]], од [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|православна христијанска вероисповед]].<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Дел од населението е на привремена или постојана работа во странство. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 318 жители, од кои 295 [[Македонци]], 1 останат и 22 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|320|80|581|636|637|679|592|533|524|549|318}} === Родови === Мородвис е македонско село, а во минатото имало и [[Турци]] и [[Роми]], а во селото од поново време има и доселено влашки родови како и Бугари од Босилеградско. *'''Македонски родови во селото се:''' ''Митевци'' (1 к.) единствен македонски род останат од турско време; останатите македонски родови доселени се во периодот од 1922 до 1928 година, и од 1954 до 1958 година, тоа се; ''Здравковци'' (4 к.), ''Арсовци'' (4 к.) и ''Пепелари'' (3 к.) доселени се од селото [[Полаки]] на [[Осоговски Планини|Осогово]]; ''Цоневци'' (3 к.) и ''Василевци'' (3 к.) доселени се од селото [[Чурилек]] или [[Чеперник]] на Осогово; ''Божиновци'' (5 к.), ''Веселиновци'' (3 к.), ''Сребреновци'' (2 к.), ''Крстевци'' (2 к.), ''Темелковци'' (2 к.), ''Костадиновци'' (2 к.), ''Богатиновци'' (1 к.), ''Стојменовци'' (1 к.), ''Јовчевци'' (1 к.), ''Стојчевци'' (1 к.), ''Јосифовци'' (1 к.) и ''Пешо'' (1 к.) доселени се од селото [[Костин Дол (Кочанско)|Костин Дол]] на Осогово; ''Петрушевци'' (1 к.) доселени се од селото [[Лешки]]; ''Доне'' (1 к.), ''Мите'' (1 к.), ''Благој'' (1 к.), ''Саздо'' (1 к.), Јане (1 к.), ''Ефтим'' (1 к.) и ''Стојо'' (1 к.) доселени се од селото [[Пресека]]; ''Блаже'' (1 к.) доселени се од селото [[Пантелеј]], таму имаат роднини доселени однекаде; ''Ѓоргијовци'' (2 к.) и ''Јован'' (1 к.) доселени се од селото [[Пашаџиково]]; ''Станковци'' (3 к.), ''Спасовци'' (2 к.), ''Дојчиновци'' (2 к.), ''Величковци'' (1 к.) и ''Лековци'' (1 к.) доселени се од кривопаланечкото село [[Осиче (Кривопаланечко)|Осиче]]; ''Илчевци'' (1 к.) и ''Захариевци'' (1 к.) доселени се од селото [[Саса]], кај [[Македонска Каменица]]; ''Стојица'' (1 к.), ''Стојмен'' (1 к.) и ''Сребреновци'' (1 к.) доселени се од селото [[Небојани]]; ''Стојиловци'' (2 к.) и ''Даче'' (1 к.) доселени се од околината на [[Делчево]], вториот род таму живеел во [[Тодоровци]]; ''Златковци'' (2 к.) доселени се од селото [[Вртешка]], кај [[Радовиш]], на [[Плачковица]]. *'''Турски родови:''' ''Шефик'' (1 к.) овде живеат уште од турско време; ''Маџири'' (3 к.) доселени се во 1878 година од околината на [[Ќустендил]]; ''Афузовци'' (1 к.) доселени се од селото [[Блатец]]; ''Нијази'' (1 к.) доселени се од селото [[Градец (Виничко)|Градец]]; ''Оризарци'' (1 к.) доселени се од селото [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]. *'''Ромски родови:''' ''Стамбољанци'' (16 к.), ''Качуљари'' (3 к.) и ''Струмичани'' (3 к.) нивните жители кои се припадници на православната вероисповед меѓу себе зборуваат на ромски јазик. Доселени се од североисточна Србија во XIX век, но од местото на старина не дошле директно тука туку се задржувале и на други места, тоа може да се забележи по родот Струмичани. *'''Влашки родови:''' ''Ванчовци'' (1 к.) и ''Паризовци'' (1 к.) овде живеат од околу 1900 година, пред тоа биле номадски сточари. Сега се занимаваат со земјоделство и секоја куќа чува по 30 овци. Некои влашки родови се преселиле во [[Дорфулија]], [[Овче Поле]]. *'''Бугарски родови:''' ''Анѓеловци'' (2 к.), ''Доневци'' (2 к.) и ''Ане'' (1 к.) доселени се од околината на [[Босилеград]]. Првиот род таму живеел во селото [[Караманица]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Кочанска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=МАНУ|year=1970|isbn=|location=Скопје|pages=121-122-123-124}}</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 891 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на [[ОУ „Синиша Стоилов“ - Зрновци|подрачното основно училиште "Синиша Стоилов"]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 401 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Парламентарни избори 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=22 септември 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Морозвизд]] - археолошко наоѓалиште кое е прогласено за национално културно наследство; *[[Гробјани Рид (Мородвис)|Гробјани Рид]] - средновековен објект и некропола; *[[Градиште (Мородвис)|Градиште]] - утврдена населба; *[[Црква „Св. Троица“ - Мородвис|Црква „Св. Троица“]] — главната селска црква, изградена и завршена во август 2014 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://kanal8.mk/index.php/2181-zavrsi-izgradbata-na-crkvata-vo-morodvis |title=''Заврши изградбата на црквата „Св. Троица“ во село Мородвис'' |accessdate=2014-08-06 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120203441/http://kanal8.mk/index.php/2181-zavrsi-izgradbata-na-crkvata-vo-morodvis |url-status=dead }}</ref> *[[Црква „Св. Симеон Столпник“ - Мородвис|Црква „Св. Симеон Столпник“]] - главна манастирска црква, изградена и осветена е во 1968 година, а во 2002 година била повторно обновена; * Етно куќа - пуштена во употреба на 6 јули 2012 година;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2010-01-15-22-46/95-uncategorised/475-2012-07-06-21-35-14|title=Освет на „Етно Куќа“ во с. Мородвис – Општина Зрновци|work=bregalnickaeparhija.org.mk|accessdate=2019-05-24|archive-date=2019-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524201605/http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2010-01-15-22-46/95-uncategorised/475-2012-07-06-21-35-14|url-status=dead}}</ref> * Дом на култура - реновиран пред 20 години; *[[Мородвишки платани|Платанови стебла]] - прогласени за заштитено подрачје од категоријата Споменик на природата.<ref>{{Наведено списание|last=|first=|date=5 април 2016|title=|url=http://www.slvesnik.com.mk/Issues/8bb9824cbc5c4c6daa1db0ea3588839f.pdf|journal=Службен весник на РМ|volume=|pages=24-25}}</ref> Има остатоци од стари воденици и куќи од турско време. ==Личности== *[[Викторија Хубер Здравкова]] — светски првак во природна телоградба и карате;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kanal8.mk/index.php/mk/2302-devojka-od-morodvis-najdobra-vo-natural-bodi-bilding|title=Девојка од Мородвис - светски шампион во натурал телоградба|work=Канал 8 ТВ|language=mk-mk|accessdate=2019-11-17|archive-date=2019-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117213914/http://kanal8.mk/index.php/mk/2302-devojka-od-morodvis-najdobra-vo-natural-bodi-bilding|url-status=dead}}</ref> Паднати борци во НОБ:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://m.makpress.mk/Home/PostDetails?PostId=294336|title=Откриен нов споменик на жртвите од НОБ во Мородвис|work=m.makpress.mk|accessdate=2019-06-18|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205211006/https://m.makpress.mk/Home/PostDetails?PostId=294336|url-status=dead}}</ref> *[[Тодосија Крстев]] *[[Трифун Вангелов]] *[[Илија Танев]] == Иселеништво == Околу 100 турски семејства отишле во [[Турција]] до 1955 година.<ref name=":2" /> == Поврзано == * [[Кочанско Поле]] * [[Општина Зрновци]] * [[Кочани]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D1%81,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.848417,22.4158&spn=0.008679,0.021136&sll=41.846278,22.400834&sspn=0.017359,0.042272&oq=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Morodvis,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Мородвис] на Карти на Гугл {{Општина Зрновци}} {{КНМ-Зрновци}} [[Категорија:Мородвис| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кочански села]] [[Категорија:Села во Општина Зрновци]] c8u4f8nxbz0yru50avu2jjgoeq4c4yj 5650076 5650075 2026-10-26T12:17:12Z SpectralWiz 106165 5650076 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика =Morodvis - IV century.jpg | опис = Остатоци од стариот [[Морозвизд]] | име=Мородвис | општина={{општинскигрб|Општина Зрновци}} | регион=[[Кочанско Поле]] | население= 318 | поштенски број=2305 | надморска височина=482 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=51 | lat_sec=15 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=26 | lon_sec=39 | карта = Мородвис во Општина Зрновци.svg |повикувачки број=033|Ризница=Morodvis}} '''Мородвис''' — [[село]] во [[Општина Зрновци]], во околината на градот [[Кочани]], кое што е прогласено за културно наследство на [[Македонија]]. == Географија и местоположба == Мородвис се наоѓа во источниот дел на Македонија, на 10 километри јужно од [[Кочани]], сместено во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]], поточно во подножјето на [[Плачковица]], широко отворено кон реката [[Брегалница]] и [[Кочанско Поле|Кочанското Поле]]. Атарот на селото изнесува 14.521.860 м². Низ селото тече [[Морошка Река]]. == Историја == Животот во [[Кочанска Котлина|Кочанската Котлина]] постоел многу одамна. Постоеле помали и поголеми населби, меѓу кои Запара, Келенидиј и Армонија, за кои се претпоставува дека егзистирале на овие простори. Најстара населба што ја среќаваме во историските записи, а која постои и денес е населбата Мородвис. На местото каде денес се наоѓа Мородвис, порано постоело [[Морозвизд]], Форомизд, Фороменд, Моробиздон - различни форми на записи за една иста населба. Од формирањето во 969 односно 976 година, до згаснувањето во 1018, на [[Цар Самуил|Самуиловата држава]], градот Мороздвизд се наоѓал во нејзин состав. За време на нејзиното постоење израснал во значаен воен и духовен град (центар) во Брегалничката област. По смртта на Иван Владислав, градот Мороздвизд доброволно се предал на Василиј II кога овој бил во Мосинопол. Ова го пишува во "Кратката историја" (811-1079) од византискиот историчар [[Јован Скилица]] каде што се вели: "а таму (во Мосинопол - К. С.) дошле пратеници на населението од [[Пелагонија]], Мороздвизд и Липљан, кои на царот (Василиј II - К. С.) му ги предале градовите". Ова е првиот извор во кој се споменува градот Мороздвизд, 16526г - (1018) година. По уништувањето на Самуиловата држава, една година подоцна, во 1019 година повторно се споменува градот Мороздвизд, но сега како епископски центар, во хрисовулот на [[Василиј II]] даден на Охридскиот архиепископ. Во хрисовулот се вели: "... и епископот на Мороздвизд да има во самиот Мороздвизд и во [[Козјак]], [[Славиште]], [[Злетово]], Луковица, [[Пијанец]] и [[Малешево]], 15 клирици и 15 парици." Со оваа грамота [[Василиј II]] ја прифатил постоечката црковна административна поделба, со тоа не го уништил значењето на населбата Мороздвизд. Во почетокот на 12. век Малешево станал епископски центар на Брегалничката област (епископија). Иако од крајот на XI век Мороздвизд го изгубил духовното значење, животот не замрел. Ова се гледа и од „Теографијата“ на Арабјанецот Идризи, запишана кон средината на XII век. Идризи за Мороздвизд (Форомиздос) вели: "Од Куритус, в десно го изоставаш патот за Ахрисубули (Орфано) и се спушташ на север за градот Фурумиздус (Мородвис), до кој има два дена пат. Последниот е масовен град, распространет на врвот на една височинка. Тој има лозја и непрекинато надоврзани обработливи полиња." Со археолошките ископувања во с. Мородвис, во питоси се најдени зрна грозје и повеќе сорти жита. Во 60-те или 70-те години на 13. век епископски центар повторно станала населбата Мороздвизд. Тоа траело и во наредниот период, но потоа постепено опаѓало значењето. Српскиот крал Милутин (1282-1321) во првите години од своето владение освои повеќе територии од Македонија, меѓу кои и Брегалничката област. Во 1300 година во Грамотата дадена на скопскиот манастир "Св. Георги Горго", Милутин наведува дека манастирот поседува имот "Авазгово под Мороздвизд, што го придодаде госп. Маноил Царот, со лозја, со ниви, со ливади, со пасишта, со летници, и зимници и со воденици, со планината и со сите права." Мороздвиздската епископија постоела и за време на српското владеење, но нејзината територија полека се смалувала и го губела значењето што го имала во Брегалничката област и пошироко. Тоа се гледа и од Грачаничката грамота на Милутин при крајот на неговото владеење од 1321 година. Од грамотата се гледа дека кралот Милутин го дарувал Грачаничкиот манастир со села и земја меѓу кои "И по Вранју и по Славиште и по... и по Злетово и Мороздвизд и по... и од области грчки крал господар сум и на кралевите на земјите Злетовски, Самоковски и Шуменски татковина и дедовина при Ибар Марица наречен, го зедов тоа и го дадов на владеење или на Липљанските или на Призренските епископии." Дел од Мороздвиздската епископија ја ставил под јурисдикција на Липљанската или [[Призрен]]ската црква. Во 1341 година владетелот на источниот дел од Македонија Јован Оливар го изградил манастирот "[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Лесново|Св. Архангел Михаил]]", во с. [[Лесново]], a веќе наредната 1342 година го подарил на [[Хиландар]]скиот манастир. Co повелбата на Душан, дадена на Лесновскиот манастир "Св. Архангел Михаил" во 1347 година манастирот станал седиште на новосоздадената Злетовска епископија. Кон оваа епископија се спојува територијата на веќе запуштената Мороздвиздска епископија. Во повелбата е опишана границата на Мороздвизд што почнувала од Зрновштица и одела до Воихнино Селиште. Во Зрновштица се подарени две воденици, а половина од водата требало да му припадне на Мороздвизд. Меѓата на Мороздвизд спрема Зрновштица, почнувајќи од Зрновштичката Река, не можела да се утврди, бидејќи имотите на населението од Мороздвизд и Зрновштица била измешана. Пред да потпадне Македонија под Османлиска власт, со територијата на Брегалничката област и пошироко управувале браќата Дејанови (Јован и Константин Драгаш), чија престолнина била во Велбужд, денешен [[Ќустендил]]. Во рамките на оваа држава влегла и веќе запустената населба Мороздвизд. Од овој период ја имаме грамотата на [[Константин Драгаш]] дадена во 1381 година на Хиландарскиот манастир според која "селото Мороздвизд заедно со заселците Роковци и [[Грдовци]] со сите меѓи и права на тоа село" се дава како имоти на манастирот. [[Податотека:Simeon Stylites Church in Morodvis in 2014.jpg|мини|десно|Манастир „Св. Симеон Столпник“ - Мородвис]] == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|581 |1953|636 |1961|637 |1971|679 |1981|592 |1991|533 |1994|524 |2002|549 |2021|318 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мородвис живееле 320 жители, од кои 200 [[Турци]], 90 [[Македонци]] и 30 [[Роми]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_35.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 235]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Мородвис имало 80 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 138 - 139.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]], 100 [[Турци]] и 100 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 1994, старосната структура на населението била: од 0-6 годишна возраст има 68, од 18-24 години има 46, а над 64 години има 65 лица.<ref>Попис на Република Македонија, 1994 г.</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, во селото имало 549 жители, сите [[Македонци]], од [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|православна христијанска вероисповед]].<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Дел од населението е на привремена или постојана работа во странство. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 318 жители, од кои 295 [[Македонци]], 1 останат и 22 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|320|80|581|636|637|679|592|533|524|549|318}} === Родови === Мородвис е македонско село, а во минатото имало и [[Турци]] и [[Роми]], а во селото од поново време има и доселено влашки родови како и Бугари од Босилеградско. *'''Македонски родови во селото се:''' ''Митевци'' (1 к.) единствен македонски род останат од турско време; останатите македонски родови доселени се во периодот од 1922 до 1928 година, и од 1954 до 1958 година, тоа се; ''Здравковци'' (4 к.), ''Арсовци'' (4 к.) и ''Пепелари'' (3 к.) доселени се од селото [[Полаки]] на [[Осоговски Планини|Осогово]]; ''Цоневци'' (3 к.) и ''Василевци'' (3 к.) доселени се од селото [[Чурилек]] или [[Чеперник]] на Осогово; ''Божиновци'' (5 к.), ''Веселиновци'' (3 к.), ''Сребреновци'' (2 к.), ''Крстевци'' (2 к.), ''Темелковци'' (2 к.), ''Костадиновци'' (2 к.), ''Богатиновци'' (1 к.), ''Стојменовци'' (1 к.), ''Јовчевци'' (1 к.), ''Стојчевци'' (1 к.), ''Јосифовци'' (1 к.) и ''Пешо'' (1 к.) доселени се од селото [[Костин Дол (Кочанско)|Костин Дол]] на Осогово; ''Петрушевци'' (1 к.) доселени се од селото [[Лешки]]; ''Доне'' (1 к.), ''Мите'' (1 к.), ''Благој'' (1 к.), ''Саздо'' (1 к.), ''Јане'' (1 к.), ''Ефтим'' (1 к.) и ''Стојо'' (1 к.) доселени се од селото [[Пресека]]; ''Блаже'' (1 к.) доселени се од селото [[Пантелеј]], таму имаат роднини доселени однекаде; ''Ѓоргијовци'' (2 к.) и ''Јован'' (1 к.) доселени се од селото [[Пашаџиково]]; ''Станковци'' (3 к.), ''Спасовци'' (2 к.), ''Дојчиновци'' (2 к.), ''Величковци'' (1 к.) и ''Лековци'' (1 к.) доселени се од кривопаланечкото село [[Осиче (Кривопаланечко)|Осиче]]; ''Илчевци'' (1 к.) и ''Захариевци'' (1 к.) доселени се од селото [[Саса]], кај [[Македонска Каменица]]; ''Стојица'' (1 к.), ''Стојмен'' (1 к.) и ''Сребреновци'' (1 к.) доселени се од селото [[Небојани]]; ''Стојиловци'' (2 к.) и ''Даче'' (1 к.) доселени се од околината на [[Делчево]], вториот род таму живеел во [[Тодоровци]]; ''Златковци'' (2 к.) доселени се од селото [[Вртешка]], кај [[Радовиш]], на [[Плачковица]]. *'''Турски родови:''' ''Шефик'' (1 к.) овде живеат уште од турско време; ''Маџири'' (3 к.) доселени се во 1878 година од околината на [[Ќустендил]]; ''Афузовци'' (1 к.) доселени се од селото [[Блатец]]; ''Нијази'' (1 к.) доселени се од селото [[Градец (Виничко)|Градец]]; ''Оризарци'' (1 к.) доселени се од селото [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]. *'''Ромски родови:''' ''Стамбољанци'' (16 к.), ''Качуљари'' (3 к.) и ''Струмичани'' (3 к.) нивните жители кои се припадници на православната вероисповед меѓу себе зборуваат на ромски јазик. Доселени се од североисточна Србија во XIX век, но од местото на старина не дошле директно тука туку се задржувале и на други места, тоа може да се забележи по родот Струмичани. *'''Влашки родови:''' ''Ванчовци'' (1 к.) и ''Паризовци'' (1 к.) овде живеат од околу 1900 година, пред тоа биле номадски сточари. Сега се занимаваат со земјоделство и секоја куќа чува по 30 овци. Некои влашки родови се преселиле во [[Дорфулија]], [[Овче Поле]]. *'''Бугарски родови:''' ''Анѓеловци'' (2 к.), ''Доневци'' (2 к.) и ''Ане'' (1 к.) доселени се од околината на [[Босилеград]]. Првиот род таму живеел во селото [[Караманица]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Кочанска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=МАНУ|year=1970|isbn=|location=Скопје|pages=121-122-123-124}}</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 891 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на [[ОУ „Синиша Стоилов“ - Зрновци|подрачното основно училиште "Синиша Стоилов"]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 401 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Парламентарни избори 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=22 септември 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Морозвизд]] - археолошко наоѓалиште кое е прогласено за национално културно наследство; *[[Гробјани Рид (Мородвис)|Гробјани Рид]] - средновековен објект и некропола; *[[Градиште (Мородвис)|Градиште]] - утврдена населба; *[[Црква „Св. Троица“ - Мородвис|Црква „Св. Троица“]] — главната селска црква, изградена и завршена во август 2014 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://kanal8.mk/index.php/2181-zavrsi-izgradbata-na-crkvata-vo-morodvis |title=''Заврши изградбата на црквата „Св. Троица“ во село Мородвис'' |accessdate=2014-08-06 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120203441/http://kanal8.mk/index.php/2181-zavrsi-izgradbata-na-crkvata-vo-morodvis |url-status=dead }}</ref> *[[Црква „Св. Симеон Столпник“ - Мородвис|Црква „Св. Симеон Столпник“]] - главна манастирска црква, изградена и осветена е во 1968 година, а во 2002 година била повторно обновена; * Етно куќа - пуштена во употреба на 6 јули 2012 година;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2010-01-15-22-46/95-uncategorised/475-2012-07-06-21-35-14|title=Освет на „Етно Куќа“ во с. Мородвис – Општина Зрновци|work=bregalnickaeparhija.org.mk|accessdate=2019-05-24|archive-date=2019-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524201605/http://bregalnickaeparhija.org.mk/index.php/2010-01-15-22-46/95-uncategorised/475-2012-07-06-21-35-14|url-status=dead}}</ref> * Дом на култура - реновиран пред 20 години; *[[Мородвишки платани|Платанови стебла]] - прогласени за заштитено подрачје од категоријата Споменик на природата.<ref>{{Наведено списание|last=|first=|date=5 април 2016|title=|url=http://www.slvesnik.com.mk/Issues/8bb9824cbc5c4c6daa1db0ea3588839f.pdf|journal=Службен весник на РМ|volume=|pages=24-25}}</ref> Има остатоци од стари воденици и куќи од турско време. ==Личности== *[[Викторија Хубер Здравкова]] — светски првак во природна телоградба и карате;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kanal8.mk/index.php/mk/2302-devojka-od-morodvis-najdobra-vo-natural-bodi-bilding|title=Девојка од Мородвис - светски шампион во натурал телоградба|work=Канал 8 ТВ|language=mk-mk|accessdate=2019-11-17|archive-date=2019-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117213914/http://kanal8.mk/index.php/mk/2302-devojka-od-morodvis-najdobra-vo-natural-bodi-bilding|url-status=dead}}</ref> Паднати борци во НОБ:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://m.makpress.mk/Home/PostDetails?PostId=294336|title=Откриен нов споменик на жртвите од НОБ во Мородвис|work=m.makpress.mk|accessdate=2019-06-18|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205211006/https://m.makpress.mk/Home/PostDetails?PostId=294336|url-status=dead}}</ref> *[[Тодосија Крстев]] *[[Трифун Вангелов]] *[[Илија Танев]] == Иселеништво == Околу 100 турски семејства отишле во [[Турција]] до 1955 година.<ref name=":2" /> == Поврзано == * [[Кочанско Поле]] * [[Општина Зрновци]] * [[Кочани]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D1%81,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.848417,22.4158&spn=0.008679,0.021136&sll=41.846278,22.400834&sspn=0.017359,0.042272&oq=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%BE,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Morodvis,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Мородвис] на Карти на Гугл {{Општина Зрновци}} {{КНМ-Зрновци}} [[Категорија:Мородвис| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кочански села]] [[Категорија:Села во Општина Зрновци]] cx2jcrn7dxnccqtropimb3oyhovtfuy 0 10272 5650211 5648935 2026-10-26T15:21:02Z Ehrlich91 24281 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-56547-88|~2026-56547-88]]) и ја поврати преработката 5631261 на Bjankuloski06 5650211 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Bulachani-MK.jpg | опис=Поглед кон село Булачани | име= Булачани | регион= | општина= [[Општина Гази Баба]] | население=1.147 | година= 2002 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=4 | lat_sec=14 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=30 | lon_sec=10 | слава= [[Свети Никола]] | мрежно место= | карта= Булачани во Општина Гази Баба.svg }} [[File:Bulachani-Saraj Maalo.jpg|thumb|250px|Поглед на Сарај Маало во Булачани]] '''Булачани''' — село во [[Општина Гази Баба]], во околината на градот [[Скопје]]. ==Географија и местоположба== Селото Булачани се наоѓа на североисток од Скопје на падините на [[Скопска Црна Гора]] во областа [[Црногорија]], на надморска височина од околу 500&nbsp;м. Има многу убава местоположба од каде има прекрасен поглед на целата [[Скопска Котлина]]. Селото е од разбиен тип и е поделено во 7 маала: Река, Шетаровци, Бузаревци, Урдарци, Сарај, Средно и Долно Маало.<ref>Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964&nbsp;г. стр.12</ref>. Првите четири маала лежат не левата страна на долинската падина на Булачанската Речица, а останатите 3 на десната страна и носат заедничко име Рид Маало. == Историја == Булачани во денешен облик е доста стара населба. Според еден податок се споменува во 1425 година со изградбата на Мустафа-пашината џамија. Археолошкото наоѓалиште Кула, утврдување / збег од доцноантичкото време. На 2,5&nbsp;км северно од селото и исто толку од селото Раштак, на еден висок планински гребен, на простор од 100 x 30&nbsp;м се гледаат ѕидови од камен и варов малтер. По површината има фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и друг градежен материјал. Мавро Орбин пишува дека Марко бил погребан кај селото Блачани (Блациани) во близината на Скопје. Бидејќи село со ова име не постои, останува нејасно дали се работи за селото Булачани или за селото Блаце. Инаку самото село од мештаните е поделено на маала и каква таква таа поделба е задржана и до ден денес. На левата страна од Булачанска Река која го дели селото на два дела се наоѓаат маалата Чурковци, Гировци, Шетаровци и Урдарци додека на десната страна се маалаат Долно, Средно и Сарај Маало. Според едно предание, кое нема етимолошка поткрепа, с. Булачани го добило името од некоја була која била една од првите сопственички на атарот.<ref>http://www.culture.org.mk/eMUSTPASDZ.HTM Who was Mustapha pasha? About his life and times, we learn from several sources, such as the inscription at the entrance to the mosque, vakafname on its bequest that is dated in 1514, the inscription on its tomb (turbe) and two other documents, but they all provide only meager answers. We find out that he had been a son of Abdulah (Abdulkerim), that he performed high state functions in the Osman (Ottoman) state, that he possessed a vast property in Rumelia and four villages in the vicinity of Skopje: Bulacani, Batinci, Rastak and Cresevo; he has had two wives, both named Hurshid and four daughters - Hani, Umi, Shah Zeman and Huma.</ref> Една од овие сестри е најверојатно таа була (жена на турски) ќерка на Мустафа паша по која селото и го добило името. Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. == Стопанство == Во Булачани населението претежно е вработено во градот, а добар дел се занимава со земјоделство и сточарство. Постои само еден мал индустриски капацитет, а тоа е „Буларт дизајн“ кој се занимава со изградба на монтажни куќи и вработува околу 20 луѓе, претежно од селото. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1004 |1953|1074 |1961|966 |1971|943 |1981|1033 |1991|1063 |1994|1080 |2002|1104 |2021|1147 }} Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото било [[Христијанство|христијанско]], со 66 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 263 мажи христијани, со 19 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 564 жители. [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 519 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Кон крајот на XIX век, Булачани — село во [[Скопската Каза]],. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] во 1900 г. живееле 530 жители [[Македонци]]{{Sfn|Македонците биле забележани како Бугари}}.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_26.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.206]</ref> На почетокот на XX век во селото работеле [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди]]. Во 1905 г. во Булачани имало 600 под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 192 патријашисти, во кое функционирало бугарско и српско училиште.<ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рp. 116-117.</ref> На почетокот од [[Балканските војни]] 1912 г., три жители од Булачани се борат како војници во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр.832.</ref> После [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], 1913 г. селото влегува во границите на [[Србија]], каде е центар на истоимената општина и има 794 жители. На етничката карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го означува Булачани како српско село под влијание на српската пропаганда.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/gall/ls/title.html Leonhard Schultze Jena. "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", Jena, G. Fischer, 1927]</ref> На етничката карта на Северозападна Македонија од 1929 г. [[Афанасиј Селишчев]] го означува Булачани како бугарско село под влијане на бугарската пропаганда.<ref>Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929.</ref> [[Податотека:Велигден во Булачани.jpg|мини|десно|[[Велигден]] во с. Булачани, Скопско во 1954 г. Фотограф: [[Благоја Дрнков]]]] Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 950 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}{{Мртва_врска|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На пописот од 2002 година, селото имало 1.104 жители, од кои 1.098 [[Македонци]] и 6 [[Срби]].<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.147 жители, од кои 1.015 [[Македонци]], 11 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]], 4 [[Македонски Срби|Срби]], 1 [[Македонски Бошњаци|Бошњак]] и 115 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|530|792|1.004|1.074|966|943|1.033|1.063|1.080|1.104|1.147}} === Родови === Булачани е македонско село. Според истражувањата од 1963 година родови во селото се: * Доселеници: ''Чурковци (11 к.), Ќировци (5 к.), Шетаровци (28 к.) и Бузаревци (8 к.)'' потеклото на сите овие родови е од околината на [[Прилеп]] ([[прилепско]]). Првиот род најпрво се населил во [[Влае]]. Во родот ''Шетаровци'' се знае следното родословие: Цветко (жив на 45&nbsp;г. во 1963 година) Петре-Велко-Атанаско-Младен-Петре, основачот на родот кој се доселил; ''Урдарци или Миленковци (8 к.)'' доселени се од селото [[Чучер-Сандево|Чучер]], таму имаат истоимени роднини, подалечно потекло имаат од селото [[Паливоденица]] кај [[Качаник]]; ''Ефендиовци (4 к.)'' доселени се од селото [[Паливоденица]] кај [[Качаник]]; ''Кубуровци (4 к.)'' доселени се од сега албанското село [[Сарај (село)|Сарај]]; ''Живанци (3 к.)'' доселени се од некое село во [[Скопска Црна Гора]], таму имаат истоимени роднини; ''Црногорчевци (7 к.) и Бражданци (4 к.)'' доселени се од селото [[Бразда]]; ''Дуковци (2 к.)'' доселени се од некое село кај [[Гнилански Округ|Гнилане]]; ''Какарчевци (3 к.) и Дајевци (2 к.)'' доселени се од некое село во [[Кумановско]]; ''Радевци (6 к.)'' доселени се од некое село во [[Порече]]; ''Пејковци (1 к.), Џиклевци (8 к.), Субашовци (8 к.), Паровци (1 к.), Вучковци (1 к.), Димовци (4 к.), Левковци (5 к.), Јанинци (4 к.), Оџовци (2 к.), Јаневци (4 к.) и Каринци (2 к.)'' доселени се, но не знаат од каде.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Сеоска насеља скопске котлине|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1964|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Општествени установи == Во селото постои основно училиште „[[ОУ „Наум Охридски“ - Булачани|Св. Наум Охридски]]“ кое го посетуваат околу 500 ученици. Самата зграда на училиштето е доста стара и е градено уште во времето на Кралството Југославија со подоцнежни доградувања и реновирања. За време на Втората светска војна во борбите за ослободување на Скопје тука бил сместен Штабот на 16 македонска бригада во која активно земале учество многу жители на селото. Исто така постои здравствена станица (амбуланта) сега веќе приватна со доктор Даскалов во која здравствени услуги добиваат жителите на селата Булачани и Раштак. Во повоениот период во селото работела и Месна канцеларија со матична служба, а во текот на 1960-тите е основана и Земјоделската задруга „Партизан“ која успешно работела во селото некаде до крајот на 1970-те години. == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Булачани|Црква „Св. Јован Крстител“]]<ref name="цркви">{{нмс|url=http://www.gazibaba.gov.mk/znamenitosti/verski-objekti|title=Верски објекти|publisher=Општина Гази Баба|accessdate=2010-11-28}}{{Мртва_врска|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — во јужниот дел од селото * [[Црква „Св. Никола“ - Булачани|Црква „Св. Никола“]]<ref name="црква">{{нмс|url=http://www.sunart.com.mk/manastir.sv.Nikola.Bulacani/index.htm|title=Манастир СВ. НИКОЛА - с.&nbsp;Булачани, Македонија|publisher=Сунчица Станковска|accessdate=2010-11-28|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626105945/http://www.sunart.com.mk/manastir.sv.Nikola.Bulacani/index.htm|url-status=dead}}</ref> — манастирска црква * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Булачани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] == Личности == * [[Драган Јаневски]] (р. [[1 јуни]] [[1943]]) — македонски поет * [[Аце Трифуновски]] (р. [[2 август]] [[1963]]) — македонски пејач, член на групата Орфеи *[[Благоја Ангелковски]] (1921-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Благоја Паровски]] (1919-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Борис Паровски]] (1925-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Србин Паровски]] (1921-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Киро Младеновски]] (1919-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] *[[Киро Трајковски]] (1924-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Коста Христовски]] (1913-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Петре Христовски]] (1924-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Лазо Тодоровски]] (1904-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Младен Младеновски]] (1921-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Тодор Велјановски]] (1921-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Цветан Белковски]] (1918-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] == Иселеништво == Од ова село имало повеќе иселеници отколку што има жители во селото. Иселениците во најголем број живеат во [[Скопје]]. Но иселеници има и на други места, како. [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]] (''Стојковци или Лукаровци''), [[Бутел (населби)|Бутел]] (''Шаторови''), [[Ченто (населба)|Ченто]] (''Црногорчеви''), [[Визбегово]] (''Димови или Кралеви''), [[Јурумлери]] (''Робевци''), [[Идризово]] (''Шаторовци''), [[Маџари]] (''Булачанци и Пацини''), [[Лисиче (појаснување)|Лисиче]] (''Ангеле'').<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рвр|Bulačani}} * [http://eprints.ugd.edu.mk/5405/1/Vodicharki.avi Филм во кој се реконструирани водичарските обреди од село Булачани кои за последен пат биле изведени во 1940-те години] {{Општина Гази Баба}} {{Скопски села}} [[Категорија:Булачани| ]] esfujup6qxjlthvvxgophrk7xtuneby 0 11488 5650202 5649985 2026-10-26T15:16:31Z Ehrlich91 24281 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-56858-63|~2026-56858-63]]) и ја поврати преработката 5617876 на Bjankuloski06 5650202 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Брезица | регион={{грб|Скопски Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Петровец}} | население=9 | поштенски број=1043 | надморска височина=698 | географска широчина=41° 52' 17" сев. ш. | географска должина=21° 43' 32" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=52 | lat_sec=17 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=43 | lon_sec=32 | мрежно место= | карта = Брезица во Општина Петровец.svg }} '''Брезица''' — село во [[Општина Петровец]], во областа [[Скопска Блатија|Блатија]], во околината на градот [[Скопје]]. Според некои документи Брезица постоела уште пред IX век. == Географија и местоположба == Брезица се наоѓа во западното подножје на [[Градиштанската Планина|Градиштанска Планина]] на надморска висина од 698 метри. Вкупната површина на селскиот атар изнесува 11,7&nbsp;км², од на обработливо земјиште припаѓаат 147&nbsp;ха, на пасишта 329&nbsp;ха и на шуми 661&nbsp;ха.<ref name="Општина Петровец">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.opstina-petrovec.gov.mk/petrovec/index.php?option=com_content&view=article&id=64:2009-02-03-12-48-57&catid=18:2009-02-03-12-39-30&Itemid=138|title=Населени места|last=|first=|date=3 февруари 2009|work=|publisher=Општина Петровец|language=македонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2010-07-22}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Историја == Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Чаирско Поле'' ([[Скопска Блатија|Блатија]]) во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. == Стопанство == Земјоделство, сточарство, живинарство, пчеларство и др. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|372 |1953|357 |1961|189 |1971|87 |1981|29 |1991|25 |1994|9 |2002|13 |2021|9 }} Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото е заведено под името ''Брезниче'' и било [[Христијанство|христијанско]], каде имало 35 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 135 мажи христијани, со 7 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 284 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}</ref> [[Стефан Верковиќ]] во 1857 го бележи со 160 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]) од 1900 година, селото Брезица имало 350 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_26.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.207]</ref> Според секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) од 1905 година, во Брезица имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.114-115.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] во 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е зафатено со значителна [[депопулација]] и деаграризација, бидејќи од него се иселило грото од населението. Така, во 1961 година селото броело 189 жители, а во 1994 година бројот се намалил само на 9 жители, македонско население. Според пописот од 2002 година, во селото Брезица живееле 13 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{наведена мрежна страница | url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf | title=Попис на Македонија | date=2002 | publisher=Завод за статистика на Македонија | accessdate=6 јануари 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120324050205/http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf | archive-date=2012-03-24 | url-status=bot: unknown }}</ref> Според последниот попис од 2021 година, селото Брезица има население од 9 жители, сите [[Македонци]] и претставува едно од најмалите села во општината и [[Скопски Регион|Скопскиот Регион]]. {{Пописи|350|400|372|357|189|87|29|25|9|13|9}} === Родови === Брезица e македонско село. Според истражувањата од 1951 година, родови во Брезица се: * '''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Ѓоревци (2 к.), Стевовци (1 к.), Филиповци (4 к.), Мусовци (1 к.), Дудиновци (3 к.), Малиновци (2 к.), Гусларовци (1 к.), Тошевци (1 к.), Јовановци (2 к.), Стамболџијовци (1 к.), Уњеровци (2 к.), Бокчевци (1 к.), Гроздановци (1 к.), Вренковци (1 к.), Мајсторовци (3 к.), Бунгуровци (1 к.), Милошевци (1 к.), Кендеровци (1 к.), Зрзо (1 к.), Трајановци (3 к.), Масларовци (3 к.), Спасевци (2 к.), Мичевци (1 к.) и Митревци (1 к.)''<ref>{{Наведена книга|title=Сеоска насеља скопске котлине|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1964|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Општествени установи == Месна заедница на с.&nbsp;Брезица == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Петровец]], која не била променета при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Петровец. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Петровец. == Културни и природни знаменитости == Манастир св.Петка - св.Недела и црква св.Троица. Во селото постои водоводен систем изграден пред 2000 г. Постојат и три јавни селски чешми, четири улици, извиднички дом. == Редовни настани == Секоја година на 7 и 8 август во Брезица се собираат некогашните жители по повод Света Петка - Света Недела. На крајот од селото има два манастира едниот Света Петка другиот Света Недела. Има музика и мини панаѓур. Тоа се деновите кога Брезица повторно живнува како некогаш. Исто така во селото се слави и 2 август по старата изрека "Свети Илија" - славниот Илинден од 1903 година. Во селото се слави и 31.01 секоја година, славата е зимски Свети Атанас кој се слави и пошироко во околните населени места. == Личности == Панче Трајковски, Благоја Смилевски, Симо Божиновски, членови на селско — црковниот одбор како и многубројни луѓе во минатото. == Култура и спорт == Извиднички дом "Јадран". == Иселеништво == Постои село - град на жалост. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Петровец}} {{Скопски села}} [[Категорија:Брезица| ]] sq2bq08r5ex8rqmnnq0yg1gl5j00oja 0 12539 5650278 5543953 2026-10-26T21:07:50Z Andrew012p 85224 5650278 wikitext text/x-wiki {{Infobox German state |Name = Слободен и ханзин град Хамбург |German_name = Freie und Hansestadt Hamburg |image_photo = Hamburg Rathaus.jpg |image_caption = [[Градски дом (Хамбург)|Градскиот дом на Хамбург]] |state_coa = DEU Hamburg COA.svg |coa_size = 70 |map = Deutschland Lage von Hamburg.svg |flag = Flag of Hamburg.svg |area = 755 |area_source = |population = 1783976 |pop_ref =<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |title= Население на покраината |work= Портал на Сојузното статистичко биро на Германија |accessdate= 2007-04-25 |archive-date= 2012-03-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |url-status= dead }}</ref> |pop_date = 2010-09-30 |pop_metro = 4300000 |GDP = 88.31 |GDP_year = 2010 |GDP_percent = 3.9 |Website = [http://www.hamburg.de/ hamburg.de] |leader_title = [[Список на градоначалници на Хамбург|Прв градоначалник]] |leader = Олаф Шолц |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD<br /> '' |votes = 3 |NUTS = DE6 |Vorwahl = 040 |Kfz=HH <small>(1906–1945; повторно од 1956)<br />MGH (1945); H (1945–1947), HG (1947); BH (1948–1956)</small> |iso region=DE-HH |PLZ=20001–21149, 22001–22769 | coordinates_display = title |latd = 53 |latm = 33 |lats = 55 |latNS = N |longd = 10 |longm = 00 |longs = 05 |longEW = E |date = август 2010 }} '''Хамбург''' ({{langx|de|Hamburg}}, [[Долногермански јазик|долногермански]]/[[западнодолногермански дијалекти|долносаксонски]]: ''Hamborg'') — [[Список на градови во Германија со повеќе од 100.000 жители|втор најголем град]] во [[Германија]] и [[Најголеми градови на Европската Унија|седми најголем град]] во [[Европска Унија|Европската Унија]].<ref>{{нмс|url=http://www.cityMayors.com/features/euro_cities1.html |title= Најголемите градови во Европа|work=Статистика на градоначалникот|accessdate=29 декември 2009}}</ref> Градот е дом на преку 1,8 милиони луѓе, додека [[Хамбург (метрополитенска област)|метрополитенската област Хамбург]] (вклучува делови од соседните [[Покраини на Германија|покраини]] [[Долна Саксонија]] и [[Шлезвиг-Холштајн]]) има повеќе од 4,3 милиони жители. [[Пристаниште Хамбург|Хамбуршкото пристаниште]] е третото најголемо пристаниште во Европа (по пристаништата во [[Ротердам]] и [[Антверпен]]) и се наоѓа помеѓу дваесетте најголеми во светот. Службеното име на Хамбург е '''Слободен и ханзин град Хамбург''' (германски: ''Freie und Hansestadt Hamburg'').<ref name=constitution>[[Устав на Хамбург]] {{Citation|title=Собрание на Слободниот и ханзин град Хамбург|url=http://hh.juris.de/hh/gesamt/Verf_HA.htm#Verf_HA_rahmen|date=6 јуни 1952|edition=11|accessdate=21 септември 2008|archive-date=2007-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610050056/http://hh.juris.de/hh/gesamt/Verf_HA.htm#Verf_HA_rahmen|url-status=dead}} {{de}}</ref> Тоа ја прикажува [[Историја на Хамбург|историјата на Хамбург]], како член на средновековната [[Ханза]], како [[слободен царски град]] на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] и самиот факт дека Хамбург е [[град-држава]] и една од шеснаесетте [[сојузни покраини во Германија]]. Хамбург е главниот сообраќаен јазол во [[Северна Германија]] и е еден од најбогатите градови во Европа. Станал медиумски и индустриски центар, со фабрики и објекти на [[Ербас]], Блом + Фос и Аурубис. Радискиот и телевизиски јавен дифузер „Норддојчер рундфунк“ (Norddeutscher Rundfunk) и издавачите, како што се Грунер + Јар и Шпигел се столбови на важната медиумска индустрија во Хамбург. Севкупно, има повеќе од 120.000 претпријатија. Градот е главно туристичко одредиште, како за домашните така и за странските посетители, остварувајќи околу 7,7 милиони ноќевања во 2008 година.<ref>{{нмс|url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/Tourismus_HH_0812.pdf|title=Ноќевања во 2008|work=Статистичко биро на Северна Германија|language=германски|accessdate=29 декември 2009|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718112719/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/Tourismus_HH_0812.pdf|url-status=dead}}</ref> Хамбург се нашол на 23. место во светот по квалитетот на живот во 2009 година,<ref name="theage.com.au">{{наведени вести|url=http://www.theage.com.au/executive-style/culture/melbourne-pips-sydney-again-in-livability-stakes-20090617-chzy.html|location=Мелбурн|work=The Age|first=Паола|last=Тотаро|title=Мелбурн го достигна Сиднеј повторно во квалитетот на живот|date=18 јуни 2009}}</ref>, повисоко во некои слични списоци<ref name="theage.com.au"/>, а во 2010 година градот се најде на 10. место во светот. == Географија == [[Податотека:HamburgFromTheISS.jpg|мини|Хамбург погледнат од [[Меѓународна вселенска станица|Меѓународната вселенска станица]]]] Хамбург се наоѓа на јужната точка на полуостровот [[Јитланд]], точно помеѓу [[континентална Европа]] на југ, [[Скандинавија]] на север, [[Северно Море|Северното Море]] на запад и [[Балтичко Море|Балтичкото Море]] на исток. Хамбург се наоѓа на реката [[Елба]], на нејзиното устие со [[Алстер (река)|Алстер]] и [[Биле]]. Центарот на градот се наоѓа околу [[Биненалстер]] („Внатрешен Алстер“) и [[Аусеналстер]] („Надворешен Алстер“) двете првично создадени со заградување на реката Алстер и создавање на езерата. Островот [[Нојверк]] и двата помали соседни острови Шархерн и Нигехерн, кои се наоѓаат во [[Национален парк Хамбуршко Ваденско Море|националниот парк Хамбуршко Ваденско Море]], се исто така дел од Хамбург.<ref>Документ за националниот парк Ваденско Море во Хамбург {{Citation |title= Закон за националниот парк Ваденско Море во Хамбург |url=http://www.landesrecht.hamburg.de/jportal/portal/page/bshaprod.psml?doc.id=jlr-WattMGHArahmen&st=lr&showdoccase=1&paramfromHL=true#focuspoint|date=1990-04-09 |accessdate=2011-02-26 }} {{de}}</ref> Населбите [[Нојенфелде]], [[Кранц (Хамбург)|Кранц]], Франкоп и [[Финкенвердер]] се дел од регионот [[Алтес Ланд]] („стар крај“), најголемиот регион за производство на овошје во [[Средна Европа]]. Населбата [[Нојграбен-Фишбек]] се наоѓа на највисоката надморска височина во Хамбург, [[Хаселбрак]] на 116,2 метри [[надморска височина]].<ref>{{Citation |author=Геолошко покраинско биор Хамбург |title= Статистичка годишна книга 2007/2008 |year=2007 |publisher= Статистичко биро за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн |location= Хамбург |issn=1614-8045}} {{de}}</ref> === Клима === [[Податотека:Hamb-2025.jpg|мини|Хамбург во магла]] Хамбург има [[океанска клима]]. Климата во Хамбург е под влијание на неговата близина на брегот и морските воздушни маси, кои потекнуваат од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]]. Околните мочуришта, исто така, профитираат од морската умерена клима. Снежните врнежи се ретки, генерално се случуваат само еднаш или двапати годишно. Најтоплите месеци во Хамбург се јуни, јули и август, со високи температури од 19,9 до 22,2 °С. Најладни се декември, јануари и февруари, со температури од -1,4 до 0,0 °С.<ref name=WMO /> {{Климатска табела |location= Хамбург |извор = [[Светска метеоролошка организација]] ([[Обединети нации|ОН]])<ref name=WMO>{{Наведена мрежна страница |url=http://worldweather.wmo.int/016/c00055.htm|title=Информации за времето - Хамбург|accessdate= 6 април 2012 |publisher=Deutscher Wetterdienst}}</ref> Опсерваторија Хонг Конг<ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/hamburg_e.htm|title= Климатолошки податоци за Хамбург|accessdate= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20121120102329/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/hamburg_e.htm|archivedate= 2012-11-20|url-status= dead}}</ref> |Јан_прос_макс = 3.5 |Фев_прос_макс = 4.4 |Мар_прос_макс = 8.0 |Апр_прос_макс = 12.3 |Мај_прос_макс = 17.5 |Јун_прос_макс = 19.9 |Јул_прос_макс = 22.1 |Авг_прос_макс = 22.2 |Сеп_прос_макс = 17.9 |Окт_прос_макс = 13.0 |Ное_прос_макс = 7.5 |Дек_прос_макс = 4.6 |Год_прос_макс = 12.7 |Јан_прос = 1.1 |Фев_прос = 1.6 |Мар_прос = 4.6 |Апр_прос = 7.8 |Мај_прос = 12.5 |Јун_прос = 15.2 |Јул_прос = 17.4 |Авг_прос = 17.4 |Сеп_прос = 13.8 |Окт_прос = 9.5 |Ное_прос = 5.0 |Дек_прос = 2.3 |Год_прос = 9.02 |Јан_прос_мин = −1.4 |Фев_прос_мин = −1.2 |Мар_прос_мин = 1.1 |Апр_прос_мин = 3.3 |Мај_прос_мин = 7.4 |Јун_прос_мин = 10.5 |Јул_прос_мин = 12.7 |Авг_прос_мин = 12.5 |Сеп_прос_мин = 9.6 |Окт_прос_мин = 6.0 |Ное_прос_мин = 2.4 |Дек_прос_мин = 0.0 |Год_прос_мин = 5.2 |Јан_прос_врнежи = 64.4 |Фев_прос_врнежи = 42.4 |Мар_прос_врнежи = 62.9 |Апр_прос_врнежи = 45.6 |Мај_прос_врнежи = 53.7 |Јун_прос_врнежи = 76.9 |Јул_прос_врнежи = 74.7 |Авг_прос_врнежи = 73.0 |Сеп_прос_врнежи = 68.4 |Окт_прос_врнежи = 63.6 |Ное_прос_врнежи = 69.4 |Дек_прос_врнежи = 77.7 |Год_прос_врнежи = 772.7 |Јан_врнежливи_денови = 12.1 |Фев_врнежливи_денови = 9.2 |Мар_врнежливи_денови = 11.3 |Апр_врнежливи_денови = 8.9 |Мај_врнежливи_денови = 9.6 |Јун_врнежливи_денови = 11.3 |Јул_врнежливи_денови = 11.4 |Авг_врнежливи_денови = 10.2 |Сеп_врнежливи_денови = 10.8 |Окт_врнежливи_денови = 10.5 |Ное_врнежливи_денови = 11.7 |Дек_врнежливи_денови = 12.4 |Год_врнежливи_денови = 129.4 |Јан_сончеви_часови_мес = 43.4 |Фев_сончеви_часови_мес = 67.2 |Мар_сончеви_часови_мес = 105.4 |Апр_сончеви_часови_мес = 162.0 |Мај_сончеви_часови_мес = 217.0 |Јун_сончеви_часови_мес = 222.0 |Јул_сончеви_часови_мес = 207.7 |Авг_сончеви_часови_мес = 207.7 |Сеп_сончеви_часови_мес = 141.0 |Окт_сончеви_часови_мес = 99.2 |Ное_сончеви_часови_мес = 54.0 |Дек_сончеви_часови_мес = 34.1 |Год_сончеви_часови_мес = 1560.7 }} == Историја == {{Главна|Историја на Хамбург}} [[Податотека:Limes.saxoniae.wmt.png|мини|''Limes Saxoniae'', границите помеѓу [[Саси]]те и словенските [[Ободрити]], создадени околу 810 година]] Првото историско име за градот било, според извештаите на [[Клавдиј Птоломеј]], '''Трева'''. Но, градот го добил неговото денешно име, Хамбург, од првата постојана градба на местото, замок чија изградба била наредена од царот [[Карло Велики]] во 808 година. [[Замок]]от бил изграден на каменит терен во мочуриштето помеѓу реките [[Алстер (река)|Алстер]] и [[Елба]] како одбрана против [[Словени|словенски]] упади. Замокот бил наречен ''Hammaburg'', ''burg'' означувајќи замок или тврдина. Потеклото на терминот ''Hamma'' останува непознат<ref><cite id=Verg>{{Citation |last1=Верг |first1=Ерих |last2=Верг|first2=Мартин|year=2007 |title= Авантурата како е наречен Хамбург |edition=4-то |location= Хамбург |publisher= Елерт & Рихтер |isbn= 9783831901371 |page=8}} {{de}}</ref>, исто како и точната локација на замокот.<ref>{{наведени вести |title=Хамабург – големата заблуда |url=http://www.abendblatt.de/daten/2007/12/12/826430.html |date=2007-12-12 |publisher= Хамбург Абендблат |accessdate=2008-09-30}} {{de}}</ref> Во 834 година, Хамбург бил назначен за седиште на [[Католичка црква|римокатоличката]] [[кнез-епископ|кеневска епископија]], чиј прв епископ, [[Ансгар]], станал познат како апостол на Северот. Две години подоцна, Хамбуршката бил обединета со [[Бременска архиепископија|Бременската]] како Хамбуршко-бременска архиепископија.<ref name=verg15>[[#Verg|Verg (2007)]], p.15</ref> Во 1529 година, градот го прифатил [[лутеранство]]то и Хамбург постепено добивал [[Протестанство|протестантски]] бегалци од [[Холандија]] и [[Франција]], а во 17-от век, Евреите Сефарди од [[Португалија]]. Хамбург бил уништуван и окупиран неколкупати. Во 845 година, флота на 600 [[Викинзи|викиншки]] брода впловиле во [[Елба|реката Елба]] и го уништиле Хамбург, кој во тоа време, бил град од околу 500 жители.<ref name="verg15"/> Во 1030 година, градот бил опожарен од кралот [[Мешко II Ламберт]] од [[Полска]]. [[Валдемар II|Валдемар II од Данска]] го нападнал и окупирал Хамбург во 1201 и во 1214 година. [[Црна смрт|Црната смрт]] убила најмалку 60% од населението на Хамбург во 1350 година.<ref>{{citation |last=Снел |first=Мелиса |url=http://historymedren.about.com/od/theblackdeath/a/greatmortality_2.htm |title=Големата смртност |publisher=Historymedren.about.com |accessdate=2009-04-19 |year=2006 |archive-date=2009-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310140601/http://historymedren.about.com/od/theblackdeath/a/greatmortality_2.htm |url-status=dead }}</ref> Хамбург имал неколку големи пожари, најпознати биле во 1284 и 1842 година. Во 1842 година, околу една четвртина од внатрешниот град бил уништен во „Големиот оган“. Овој пожар започнал ноќта на 4 мај 1842 година и бил изгаснат на 8 мај. Биле уништени три цркви, градското собрание и многу други згради, убивајќи 51 човек и оставајќи околу 20.000 без покрив на главата. Обновата траела повеќе од 40 години. [[Податотека:Seal City of Hamburg 1241 replica.jpg|thumb|left|Печатот од 1241 година]] [[Податотека:Hamburg.Karte1320.rekonstruiert.Gaedechen.jpg|thumb|Хамбург во 1320 година]] [[Податотека:JMDavid Hamburg vom westlichen Wall 1811.jpg|thumb|Хамбург во 1811 година]] Во 1189 година, со царска повелба, [[Фридрих I Барбароса]] му доделил на Хамбург статус на [[слободен царски град]] и ја ослободил од даноци областа од Долна Елба до Северното Море. Во 1265 година, наводно фалсификувано писмо било презентирано на или од Советот на Хамбург.<ref name=verg26>[[#Verg|Verg (2007)]], p. 26</ref> Оваа повелба, заедно со близината на Хамбург до главните трговски патишта на [[Северно Море|Северното Море]] и [[Балтичко Море|Балтичкото Море]], брзо го направиле главно пристаниште во [[Северна Европа]]. Неговиот трговски сојуз со [[Либек]] во 1241 го започнале потеклото и јадрото на силната ханза на трговски градови. На 8 ноември 1266, договорот помеѓу [[Хенри III]] и трговците од Хамбург, им дозволил да ја основаат ''hanse'' во Лондон. Ова било првпат во историја, во која зборот ''hanse'' бил користен за трговскиот еснаф на [[Ханза]]та.<ref name=verg30>[[#Verg|Verg (2007)]], p. 30</ref> Првиот опис на граѓанското, кривичното и процесното право за град во Германија во германски јазик, ''Ordeelbook'' (''Ordeel'': казна) бил напишан од страна на адвокат од [[Политика на Хамбург|сенатот на Хамбург]], ''Јордан фон Бојценбург'', во 1270.<ref>{{Citation |title= Средновековното потекло на современото правно образование: Помеѓу Црквата и Државата |first= Давид С. |last= Кларк |journal= Американски магазин за споредбено право |volume=35 |year=1987 |pages=653–719 |publisher= Американско здружение за споредбено право |doi=10.2307/840129 |issue=4 |jstor=840129 }}</ref> На 10 август 1410, граѓанските немири довеле до компромис (германски:''Rezeß'', буквално означува: повлекување). Ова е сметано како прв [[Устав на Хамбург]].<ref>[[#Verg|Verg (2007)]], p. 39</ref> По распадот на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] во 1806 година, [[Слободен царски град|слободниот царски град]] Хамбург не бил приклучен кон ниедна поголема административна област задржувајќи определени посебни привилегии, но подоцна станал [[Суверенитет|суверена]] држава со службен наслов ''Слободен и ханзин град Хамбург''. Хамбург бил кратко припоен од [[Наполеон]] кон [[Прва Француска Империја|Првото Француско Царство]] (1810–14). Руските сили под водство на [[Леонтиј Бенигсен|генералот Бенигсен]] конечно го ослободиле градот во 1814 година. Хамбург го повратил својот статус од пред 1811, како град-држава во 1814 година. [[Виенски конгрес|Виенскиот конгрес]] во 1815 година ја потврдил независноста на Хамбург и станал еден од 39-те суверени држави на [[Германски Сојуз|Германскиот Сојуз]] (1815–66). Во 1860 година, државата Хамбург прифатила републикански устав. Хамбург станал град-држава во рамките на [[Северногермански Сојуз|Северногерманскиот Сојуз]] (1866–71), на [[Германско Царство|Германското Царство]] (1871–1918) и во текот на периодот на [[Вајмарска Република|Вајмарската Република]] (1919–33). Хамбург го искусил својот најбрз развој во текот на втората половина на 19-от век, кога неговото население се зголемило за четирипати на 800.000 жители, како растела [[Атлантски Океан|прекуатлантската]] трговија на градот, помагајќи му да стане европско трето најголемо пристаниште. Со [[Алберт Балин]], како нејзин директор, [[Линија Хамбург-Америка|линијата Хамбург-Америка]] станала светска најголема [[Атлантски Океан|прекуатлантска]] бродска компанија на почетокот на векот. Бродски компании кои пловеле до [[Јужна Америка]], [[Африка]], [[Индија]] и [[Источна Азија]] се наоѓале во градот. Хамбург бил местото за повеќето Германци и [[Источна Европа|источноЕвропејци]] за преселба во [[САД|Соединетите Американски Држави]] во доцниот 19 век и раниот 20 век. Трговски заедници од целиот свет сакале да се наоѓаат тука. Големата епидемија на [[колера]] во 1892 година била лошо водена од градските власти, кои сè уште задржале необичен степен на независност за германски град во тоа време. Околу 8.600 умреле во најголемата германска епидемија во доцниот 19 век и последната голема епидемија на колера во голем град во западниот свет. === Втора светска војна === [[Податотека:Hamburg after the 1943 bombing.jpg|thumb|[[Бомбардирање на Хамбург во Втората светска војна|Хамбург по бомбардирањето во 1943]]]] [[Податотека:Bombing of Hamburg.ogg|мини|десно|300п|Киножурнал за американското бомбардирање на Хамбург]] Во [[Нацистичка Германија|Третиот Рајх]], Хамбург бил ''[[Административна поделба на Нацистичка Германија|гау]]'' од 1934 до 1945. Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Хамбург претрпел серија на британски [[Бомбардирање на Хамбург во Втората светска војна|воздушни напади]], кои уништиле многу од станбените подрачја, како и пристанишната област. На 23 јули 1943, [[огнена стихија]] развиена како последица на британските бомбардирање, ширејќи се од ''Hauptbahnhof'' (централна железничка станица) и брзо минувајќи на југоисток, целосно уништила некои окрузи, како што се [[Хамерброк]], [[Билброк]] или [[Хам-Југ]]. Овие густо население окрузи на работничката класа минале низ драматични демографски промени, како последица на илјадниците луѓе починати во пламенот. Додека некои од уништените окрузи биле обновени како резиденциски области по војната, други како Хамерброк се чисто комерцијални, без нималку постојано население. Бомбардирање, со кодно име [[Операција Гомора]] спроведена од [[Кралски воздушни сили|РАФ]], убивајќи околу 40.000 цивили; прецизната бројка не е позната. Околу 1 милион цивили биле евакуирани во текот на бомбардирањата. Се верува дека најмалку 42.900 луѓе загинале во<ref name="kz-neuengamme">[http://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de Спомен-плоча Концентрационен логор Нојенгаме]</ref> во [[Концентрационен камп Нојенгаме|Нојенгаме]], [[Нацистички концентрациони кампови|концентрационен камп]] (се наоѓа околу 25 километри надвор од градот, во мочуриштата), најмногу поради епидемии и во [[СС Кап Аркона (1927)|бомбардирањето на евакуација]] на крајот на војната. === Повоена историја === Хамбург им се предал без борба на [[Британски вооружени сили|британските сили]] на 3 мај 1945 година.<ref>Ortwin Pelc, Kriegsende in Hamburg, Hamburg 2005</ref> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Хамбург бил во [[Окупациски зони на Германија|Британската окупациска зона]] и станал покраина на тогашната [[Западна Германија|Сојузна Република Германија]] во 1949 година. На 16 февруари 1962 година, [[Поплава на Северното Море во 1962|поплата на Северното Море таа година]] предизвикала нивото на Елба да се искачи на највисоко историско ниво, поплавувајќи една петтина од Хамбург и убивајќи повеќе од 300 луѓе. Во 1961, [[Битлси]]те станале познати по свирењето музика во клубови во Хамбург. [[Внатрегерманска граница|Внатрегерманската граница]] — на само 50 километри источно од Хамбург - го делела градот од поголемиот дел од неговата околина и понатаму ја намалила глобалната трговија на Хамбург. По [[Повторно обединување на Германија|повторното обединување на Германија]] во 1990 година и пристапот на некои [[Источна Европа|источноевропски]] и [[балтички држави]] во [[Европска Унија|ЕУ]] во 2004 година, [[Пристаниште Хамбург|пристаништето во Хамбург]] има амбиции за враќање на неговата позиција како најдлабоко пристаниште за контејнерски превоз во регионот и негов главен комерцијален и трговски центар. == Демографија == {{Главна|Демографија на Хамбург}} На 31 декември 2006, имало 1.754.182 луѓе, регистрирани како жители во Хамбург (пораст за 6,2% од 1.652.363 во 1990) во област од 755,3 км². [[Густина на населеност|Густината на население]] била 2.322 жители на км².<ref name="fact2006buch">{{Citation |author= Стаф |publisher= Статистичко биро на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн (Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein) |title= Статистичка годишна книга 2007/2008 |year=2007 |location= Хамбург |issn=1614-8045}} {{de}}</ref> Метрополитенската област околу областа на Хамбург ([[Хамбург (метрополитенска област)|Метрополитенска област Хамбург]]) — дом на околу 4,3 милиони, кои живеат на 19.000 км².<ref>{{Citation|url=http://www.statistik-nord.de/fileadmin/download/faltblaetter/Metropolregion_englisch.pdf|title=Метрополитенска област Хамбург|publisher=Статистичко биро на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн (Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein)|accessdate=2008-08-04|archive-date=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118053651/http://www.statistik-nord.de/fileadmin/download/faltblaetter/Metropolregion_englisch.pdf|url-status=dead}}</ref> Имало 856.132 мажи и 898.050 жени во Хамбург. На секои 1.000 мажи има 1.049 жени. Во 1006, имало 16.089 родени во Хамбург (од кои 33,1% од немажени жени), 6.921 бракови и 4.583 разводи. Во градот, населението се шири со 15,7% за возраста под 18 и 18,8% биле над 65 години или постари.<ref name="fact2006buch"/> Неодамнешните проценки на бројот на луѓе со доселеничко потекло изнесува 28% (487.000).<ref>{{Citation | url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/SI_SPEZIAL_V_2010_01.pdf | title= | publisher= | date= | accessdate=2011-06-01 | postscript= | archive-date=2010-08-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100821211553/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/SI_SPEZIAL_V_2010_01.pdf | url-status=dead }}</ref> Европските доселеници изнесуваат околу 70% од доселеничкото население, додека Африканците и Јужноазијците сочинуваат 6% и 19%, соодветно.<ref name=immigration/> Доселениците доаѓаат од 180 различни држави, вклучувајќи ги од [[Турци]]ја, [[Полска]], [[Русија]], [[Авганистан]], [[Пакистан]], [[Казахстан]], [[Иран]] или [[Гана]]. Во 1999, имало 910.304 домаќинства, од кои 18,9% имаат деца под 18 години; 47,9% од сите домаќинства се индивидуалци. Просечната големина на домаќинството било 1,9.<ref name="fact 2006">Селективна база на податоци: {{Citation |author= Извор: Биро за регистрација на жителите |publisher= Статистичко биро на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн |url= http://www.statistik-nord.de/fileadmin/regional/regional.php |title= Регионални резултати |accessdate= 2008-06-16 |archive-date= 2008-06-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080617222809/http://www.statistik-nord.de/fileadmin/regional/regional.php |url-status= dead }} {{de}}</ref> === Потекло на жителите на Хамбург === Табелата е пополнета со податоци до 31 декември 2010<ref name="statistik-nord.de"/>. {|class="wikitable" |- ! style="background:#efefef;"|Потекло ! style="background:#efefef;"|% (Број) |- |[[Германци|Германско]]||70,6% (1.231.993) |- |Други Европејци||13,7% (240.052) |- |[[Азија|Азиско]]|| 6,3% (109.933) |- |[[Турци|Турско]]|| 5,3% (92.766) |- |Африканско|| 2,0% (34.847) |- |[[Хиспано|Хиспанско и карипско]]|| 0,9% (16.224) |- |Друго/Непознато|| 1,2% (20.958) |} === Религија === Во 2007, 30,7% од населението на Хамбург припаѓале на [[Северноелпска евангелистичко-лутеранска црква|Северноелпската евангелистичко-лутеранската црква]] и 10,2% на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]].<ref>[http://www.ekd.de/download/kirchenmitglieder_2007.pdf EKD.de]</ref> Две години подоцна, на крајот на 2009, 29,9% од населението на Хамбург припаѓале на [[Северноелпска евангелистичко-лутеранска црква|Северноелпската евангелистичко-лутеранската црква]] и 10,1% на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]].<ref>{{Citation |url=http://www.ekd.de/download/Ber_Kirchenmitglieder_2009.pdf |title= |publisher= |date= |accessdate=2011-06-01|postscript=}}</ref> 60% од населението не припаѓа на ниедна од двете цркви. Според проценката, има околу 200.000 Муслимани (74% Сунити, 13% Алеви и 8% Шиити). Меѓутоа, [[Алевии]] не секогаш се сметаат како Муслимани.<ref name=immigration>{{cite report |author= Андреас Хиронимус |title= Муслимани во Хамбург |url= http://www.soros.org/initiatives/home/articles_publications/publications/muslims-hamburg-20100629/a-muslims-hamburg-en-20100629.pdf |publisher= [[Институт Отворено општество]] |year= 2010 |access-date= 2011-11-14 |archive-date= 2010-12-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101216133053/http://www.soros.org/initiatives/home/articles_publications/publications/muslims-hamburg-20100629/a-muslims-hamburg-en-20100629.pdf |url-status= dead }}</ref> Останатиот дел од населението се членови на помали христијански цркви, [[Будизам|Будисти]],<ref>{{Citation |title=Далај Лама ја почнува посетата на Германија со критики кон Кина |publisher=dalailama.com |date=2007-07-19 |url=http://www.dalailama.com/news.146.htm |accessdate=2008-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618212024/http://www.dalailama.com/news.146.htm |archivedate=2008-06-18 |url-status=live }}</ref> [[Сики]], [[Хиндуизам|Хиндуси]],<ref>{{Наведена мрежна страница |last= Бауман |first= Мартин |title= Доселеници Индуси во Германија: Тамилци од Шри Ланка и нивните храмови |publisher= [[Универзитет Харвард]] |year= 2008 |url= http://www.pluralism.org/resources/slideshow/hindgerm/index.php |accessdate= 2008-10-10 |quote= Овие доселеници основале неколку културни здруженија и интересни украсени храмови во Хамбург, Франкфурт и Келн (2 храма) |archive-date= 2012-09-17 |archive-url= https://www.webcitation.org/6AkbKOXJ5?url=http://www.pluralism.org/resources/slideshow/hindgerm/index.php |url-status= dead }}</ref> [[Евреи]] и оние кои не веруваат во ниедна вера. Хамбург е седиште на еден од трите епископи на Северноелпската евангелистичко-лутеранската црква и седиште на католичката [[Хамбуршка архиепископија]]. Има и неколку џамии, вклучувајќи го и [[Исламски центар во Хамбург|Исламскиот центар Хамбург]] и растечката Еврејска заедница.<ref>{{Citation |first= Довид |last= Закликовски |url=http://www.chabad.org/news/article_cdo/aid/561998/jewish/School-Returns-to-Hamburg-Building-Left-Judenrein.htm |title= Еврејското школо се повраќа во зграда во Хамбург срушено од Нацистите |date=2007-08-30 |accessdate=2008-08-11 |publisher=chabad.org }}</ref> == Политика == {{Главна|Политика на Хамбург|Список на градоначалници на Хамбург}} [[Податотека:Hamburg-city hall.jpg|мини|Градското собрание во Хамбург]] [[Податотека:Hamburg town hall tower.JPG|thumb|upright|Градско собрание во Хамбург (однапред)]] Градот Хамбург е една од 16-те [[Покраини на Германија|германски покраини]], така што работата на [[Политика на Хамбург|градоначалникот на Хамбург]] повеќе одговора на улогата на [[Министер-Претседател|министер-претседател]], отколку на градоначалник. Како [[Покраини на Германија|германска сојузна влада]], одговорна е за јавното образование, судските власти и јавната сигурност; како општина, дополнително е одговорна за библиотеките, спортските објекти, канализацијата, водоснабдувањето и социјалните услуги. Од 1897, седиштето на владата е во [[Градски дом (Хамбург)|Градскиот дом на Хамбург]] („[[ратхаус]]“), со канцеларијата на градоначалникот, сала за состаноци за сенатот, како и за [[Парламент на Хамбург|парламентот во Хамбург]].<ref name=rathaus>{{Citation |title= Помал водач на Градскиот дом |location= Хамбург |publisher= [[Политика на Хамбург|Покраински кабинет]] |year=2006 }} {{de}}</ref> Од 2001 до 2010, градоначалник на Хамбург бил [[Оле фон Бојст]],<ref name=usatoday2008>{{Citation |url=http://www.usatoday.com/news/world/2008-02-24-Germany-elections_N.htm |title= Германските конзервативци освоија најмногу гласови |accessdate=2008-08-13 |publisher=usa today |date=2008-02-24 }}</ref>, кој владеел во првата широка покраинска „црно-зелена“ коалиција во Германија, која се состоела од конзервативната [[Христијанска демократска унија (Германија)|ЦДУ]] и алтернативната ГАЛ, која е регионално крило во Хамбург на партијата [[Сојуз '90/Зелени]].<ref>{{Citation|last=Коп|first=Мартин|title=Тајни разговори помеѓу ЦДУ и Зелените|year=2012|location=Хамбург|publisher=Ди Велт|url=http://www.welt.de/hamburg/arti2318261/Geheime_Absprachen_zwischen_CDU_und_Gruenen.html|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-13|postscript=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002174958/http://www.welt.de/hamburg/arti2318261/Geheime_Absprachen_zwischen_CDU_und_Gruenen.html|archivedate=2008-10-02|url-status=live}} {{de}}</ref> Фон Бојст бил накратко наследен од [[Кристоф Алхаус]] во 2010, но коалицијата се распаднала на 28 ноември 2010.<ref>[http://www.zeit.de/politik/deutschland/2010-11/cdu-gruene-hamburg Црно-Зеленото е на крај во Хамбург] во [[Ди Цајт]] - онлјан, 28 ноември 2010.</ref> На 7 март 2011, [[Олаф Шолц]] (СПД) станал градоначалник. === Окрузи === {{Главна|Окрузи и квартови во Хамбург}} [[Податотека:Hamburg Subdivisions.svg|thumb|left|250px|Окрузи во Хамбург]] [[Податотека:Germany (2), Neuwerk, Scharhörn, Nigehörn.jpg|thumb|220px|Дел од Северното Море во оваа воздушна слика е наречен [[Национален парк Хамбуршко Ваденско Море]] и административно припаѓа на округот [[Хамбург-Мите]]. Околу 39 луѓе живеат на островот [[Нојверк]] (видлив над самиот центар).]] Хамбург е составен од 7 окрузи (германски: ''Bezirke'') и поделен во 105 квартови (германски: ''Stadtteile''). Исто така, има околу 180 места (германски: ''Ortsteile''). Урбаната организација е регулирано со Уставот на Хамбург и неколку закони.<ref name=constitution/><ref name=borough>Закон за администрирање на окрузите {{Citation |title=Bezirksverwaltungsgesetz (BezVG) |url=http://hh.juris.de/hh/gesamt/BezVwG_HA_2006.htm |accessdate=2008-09-21 |date=2006-07-06 |archive-date=2007-08-13 |archive-url=https://archive.today/20070813163835/http://hh.juris.de/hh/gesamt/BezVwG_HA_2006.htm |url-status=dead }} {{de}}</ref> Повеќето од квартовите порано биле независни градови или села припоени подоцна кон Хамбург. Последното припојување било направено со [[Закон за голем Хамбург|законот за голем Хамбург]] од 1937, кога градовите [[Алтона (Хамбург)|Алтона]], [[Харбург (Хамбург)|Харбург]] и [[Хамбург-Вандсбек|Вандсбек]] биле споени со покраината Хамбург.<ref name=greateract>[[Закон за голем Хамбург]] {{Citation |title=Groß-Hamburg-Gesetz |url=http://www.verfassungen.de/de/hh/hamburg37.htm |date=1937-01-26 |accessdate=2008-09-24 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117155225/http://www.verfassungen.de/de/hh/hamburg37.htm |url-status=dead }} {{de}}</ref> ''Законот за основање и управа на ханзиниот град Хамбург'' го основал Хамбург како покраина и општина.<ref name=reichconst>Кралски закон за основање и управа на ханзиниот град Хамбург {{Citation |title=Reichsgesetz über die Verfassung und Verwaltung der Hansestadt Hamburg |url=http://www.verfassungen.de/de/hh/hamburg37-1.htm |date=1937-12-09 |accessdate=2008-09-24 |archive-date=2008-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227082432/http://www.verfassungen.de/de/hh/hamburg37-1.htm |url-status=dead }} {{de}}</ref> Некои од окрузите и квартови биле неколкупати менувани во текот на годините. Секој округ е управуван од окружниот совет (германски: ''Bezirksversammlung'') и администриран од окружен администратор (германски: ''Bezirksamtsleiter''). Окрузите во Хамбург не се независни окрузи. Силата на окружните влади е ограничена и подредени се на [[Политика на Хамбург|сенатот на Хамбург]]. Окружниот администратор е избран од окружниот совет, а потоа бара потврда и именување од сенатот во Хамбург.<ref name=borough/> Квартовите немаат никакви свои управни тела. Во 2008, окрузи во Хамбург биле Алтона, Бергедорф, Ајмсбител, Хамбург-Мите, Хамбург-Норд, Харбург и Вандсбек.<ref name=actareal>Закон за површинска организација на Хамбург {{Citation |title=Gesetz über die räumliche Gliederung der Freien und Hansestadt Hamburg (RäumGiG) |date=2006-07-06 |url=http://hh.juris.de/hh/gesamt/RGlG_HA.htm |accessdate=2008-09-24 }} {{de}}</ref> ''[[Алтона (Хамбург)|Алтона]]'' е најзападниот урбан округ на десниот брег на реката Елба. Од 1640 до 1864, Алтона била под управа на данската монархија. Алтона бил независен град до 1937. Политички, следниве квартови се дел од Алтона: Алтона-Алтштат, [[Алтона-Норд]], [[Баренфелд]], [[Отензен]], [[Отмаршен]], Грос Флотбек, [[Осдорф (Хамбург)|Осдорф]], [[Луруп]], [[Нинштетен]], [[Бланкенезе]], [[Изерброк]], [[Зилдорф]], [[Рисен]], Штерншанце.<ref name=actareal/> ''[[Бергедорф]]'' се состои од следниве квартови [[Алермее]], [[Алтенгаме]], [[Бергедорф (кварт)|Бергедорф]]—центар на поранешен независен град, Билвердер, Курслак, Кирхвердер, [[Лобриге]], Морфлет, [[Нојенгаме]], Оксенвердер, Рајтброк, Шпаденланд и Татенберг.<ref name=actareal/> ''[[Ајмсбител]]'' е поделен на девет квартови: Ајделштет, [[Ајмсбител (кварт)|Ајмсбител]], Харфештехуде, Хоелуфт-Запад, Локштет, [[Ниндорф (Хамбург)|Ниндорф]], [[Ротербаум]], Шнелзен и Штелинген.<ref name=actareal/> Во рамките на овој округ се наоѓа и поранешната еврејска населба Гриндел. ''[[Хамбург-Мите]]'' („Хамбург-Центар“) го покрива главно урбаниот центар на градот Хамбург и се состои од квартовите: Билброк, Билштет, Боргфелде, [[Финкенвердер]], [[Хафен Сити]], Хам-Норд, Хам-Мите, Хам-Зид, [[Хамерброк]], [[Хорн (Хамбург)|Хорн]], [[Клајнер Грасброк]], [[Нојверк]], [[Ротенбургсорт]], [[Занкт Георг (Хамбург)|Занкт Георг]], [[Занкт Паули]], Штајнвердер, [[Федел]], Валтерсхоф и [[Вилхелмсбург (Хамбург)|Вилхелмсбург]].<ref name=actareal/> Квартовите Хамбург-Алтштат („стар град“) и Нојштат („нов град“) се со историско потекло на Хамбург. ''[[Хамбург-Норд]]'' ги содржи квартовите [[Алстердорф]], Бармбек-Норд, Бармбек-Зид, Дулсберг, [[Епендорф (Хамбург)|Епендорф]], [[Фулсбител]], Грос Борстел, Хоелуфт-Ост, Хоенфелде, [[Лангенхорн (Хамбург)|Лангенхорн]], Олсдорф, Уленхорст и [[Винтерхуде]].<ref name=actareal/> ''[[Харбург (Хамбург)|Харбург]]'' се наоѓа на јужните брегови на реката Елба и покрива делови од пристаништето Хамбург, станбени и рурални области и некои истражувачки институти. Квартовите се [[Алтенвердер]], [[Кранц (Хамбург)|Кранц]], Ајсендорф, Франкоп, Гут Мор, [[Харбург (кварт)|Харбург]], Хаусбрух, Хајмфелд, Лангенбек, Мармсторф, Морбург, [[Нојенфелде]], [[Нојграбен-Фишбек]], Нојланд, Ренебург, Синсторф и Вилсторф.<ref name=actareal/> ''[[Вандсбек]]'' е поделен на квартовите Бергштет, Бремфелд, Дувенштет, [[Ајлбек]], Фармзен-Берне, Хумелсбител, Јенфелд, Лемзал-Мелингштет, Маринтал, [[Попенбител]], Ралштет, Зазел, Штајлсхоп, Тондорф, Фолксдорф, [[Вандсбек (кварт)|Вандсбек]], Велингсбител и Волдорф-Олштет.<ref name=actareal/> == Градски пејзаж == {{wide image|AlsterPanorama.jpg|1000px|Панорамски поглед на хоризонтот на [[Биненалстер]] во Хамбург, сликан од мостот Кенеди}} === Архитектура === [[Податотека:Palmaille Südseite.jpg|thumb|Неокласична градба, [[Алтона (Хамбург)|Алтона]]]] [[Податотека:Hamburg Hafencity Magellanterrassen.JPG|thumb|Урбана обнова на [[Хафен Сити]] во 2009]] Хамбург има архитектонски значајни градби во широк спектар од стилови. Меѓутоа, има и неколку [[облакодер]]и. Од друга страна, црквите како што се [[Црква Свети Никола (Хамбург)|Свети Никола]], највисоката градба во светот во 19-от век, се важни знаменитости. На панорамата на Хамбург карактеристички се високите кубиња на главните цркви (''Hauptkirchen'') [[Црква Свети Михаил (Хамбург)|црква Свети Михаил]] (наречена „Мишел“), [[Црква Свети Петар (Хамбург)|црква Свети Петар]], [[Црква Свети Јаков (Хамбург)|црква Свети Јаков]] (''St. Jacobi'') и [[Црква Света Катарина (Хамбург)|црква Свети Катарина]] покриени со бакарни плочки и се разбира [[Телевизиска кула Хајнрих Херц|телевизиската кула „Хајнрих Херц“]], некогаш јавно достапна радио и телевизиска кула. Многуте потоци, реки и канали во Хамбург се пречени од преку 2.300 мостови, повеќе отколку [[Амстердам]] или [[Венеција]].<ref>{{Citation |title= Хамбург– Зелена метропола на вода |url=http://www.hamburg.de/umwelt/wasser/150782/stadt-am-wasser.html |date=2007-07-01 |author= Биро |publisher=[[Политика на Хамбург|Behörde für Stadtentwicklung und Umwelt]] |location= Хамбург |accessdate=2008-09-24 }} {{de}}</ref> Хамбург има повеќе моста во рамките на градот отколку кој било друг град на светот. [[Келбрандски мост|Келбрандскиот мост]], [[Мостови Фрајхафен (Елба)|мостовите Фрајхафен]] и мостовите Кенеди и Ломбард го делат Биненалстер од Аусеналстер се важните сообраќајници. [[Градски дом (Хамбург)|Градскиот дом]] (собрание) — богато украсена неоренесансна зграда завршена во 1897. Кулата е 112 метри висока. Нејзината фасада, 111 метри долга, отсликува императори на Светото Римско Царство, додека Хамбург бил слободен царски град, единствено под суверенитетот на Императорот.<ref>{{Citation |first=Ајке Манфред |last=Буба |url=http://fhh1.hamburg.de/fhh/internetausstellungen/rathausfuehrung/rathausmarkt.htm |title=На плоштадот на Градскиот дом |year=1998 |publisher=[http://fhh1.hamburg.de/fhh/internetausstellungen/rathausfuehrung/index.htm Страница за Хамбург] |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010030120/http://fhh1.hamburg.de/fhh/internetausstellungen/rathausfuehrung/rathausmarkt.htm |url-status=dead }} {{de}}</ref> [[Чилехаус]], зграда од тули и камени, изградена во 1922 и проектирана од архитектот [[Јохан Фридрих Хегер|Фриц Хегер]], е обликувана како [[брод за крстосување]]. Најголемиот европски градски развој (до 2008), [[Хафен Сити]], ќе има домови за 10.000 жители и 15.000 работници. Планот ги вклучува проектите од [[Рем Колхас]] и [[Ренцо Пјано]]. [[Елпска филхармонија|Елпската филхармонија]] ''(Elbphilharmonie)'' е отворена во 2017 г. и има концерти во салата на врвот на еден стармагацин, проектирана од швајцарската фирма ''[[Herzog & de Meuron]]''.<ref>{{Citation |author= Биро |title= Филхамониската сала Елба од Herzog & de Meuron |url=http://www.archnewsnow.com/features/Feature223.htm |date=2007-04-05 |accessdate=2008-08-23 |publisher=ArchNewsNow.com }}</ref><ref>{{Citation|last=Јегер|first=Фалк|title=Вода за живот и работа. Хамбуршкиот Хафен Сити|url=http://www.goethe.de/kue/arc/dos/dos/sls/en3356905.htm|publisher=[[Гете-Институт]]|year=2008|accessdate=2008-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080602083717/http://www.goethe.de/kue/arc/dos/dos/sls/en3356905.htm|archivedate=2008-06-02|url-status=live}}</ref> Многуте паркови во Хамбург се распоредени во целиот град, што го прави Хамбург многу зелен град. Најголемите паркови се ''Stadtpark'' (Градски парк), [[Гробишта Олсдорф]] и [[Плантен ун Бломен]] (растенија и цвеќиња). ''Stadtpark'', хамбуршкиот „Central Park“, има големи тревни површини и огромна [[водокула]], во која е сместен еден од најголемите [[планетариум]]и во Европа. Паркот и неговите градби биле проктирани од [[Фриц Шумахер (архитект)|Фриц Шумахер]] во 1910-тите. === Паркови и градини === ''[[Стара ботаничка градина Хамбург|Alter Botanischer Garten Hamburg]]'' е историска [[ботаничка градина]], која се наоѓа во паркот ''[[Плантен ун Бломен]]'', која сега главно се состои од [[Стаклена градина|стаклени градини]]. ''[[Ботаничка градина Хамбург|Botanischer Garten Hamburg]]'' е современа [[ботаничка градина]] одржувана од [[Универзитет Хамбург|Хамбуршкиот универзитет]]. == Култура и современ живот == Хамбург нуди повеќе од 40 театри, 60 музеи и 100 музички места и клубови. Во 2005, повеќе од 18 милиони луѓе присуствувале на концерти, изложби, театарски претстави, кино-претстави, музеи и други различни културни настани. Повеќе од 8.552 оданочени компании – просечната големина била 3,16 вработени – биле ангажирани во културниот сектор, во кој се вклучени музични, изведувачки активности и литература. Има пет (5) компании во креативниот сектор на секои илјада жители (Берлин 3, Лондон 37).<ref>{{Citation |author= Институт за културен и медиумски менаџмент |url= http://www.hamburg.de/servlet/contentblob/182046/kwb-hh-2006-neu/data.pdf |title= Културен извештај 2006 |date= август 2006 |publisher= Сектор за култура, спорт и медиуми |location= Хамбург |accessdate= 2008-08-13 |archive-date= 2008-11-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081109014826/http://www.hamburg.de/servlet/contentblob/182046/kwb-hh-2006-neu/data.pdf |url-status= dead }} {{de}}</ref> Хамбург влегол во шемата на [[Награда европска зелена престолнина|Наградата за европска зелена престолнина]] и бил награден со титулата Европска зелена престолнина за 2011. === Театри === [[Податотека:Deutsches Schauspielhaus at Hamburg.jpg|thumb|„[[Германски театар (Хамбург)|Германскиот театар]]“ во квартот Санкт Георг.]] [[Податотека:Hh-hammoniabad.jpg|thumb|Англискиот театар]] Покраинскиот „[[Германски театар (Хамбург)|Германски театар]]“, [[Театар Талија (Хамбург)|Театар Талија]], „Театар Онзорг“, „Шмитс Тиволи“ и ''Kampnagel'' се добро познати во Германија и во странство.<ref>{{Citation |author= Kulturstiftung des Bundes |url= http://www.kulturstiftung-des-bundes.de/main.jsp?applicationID=203&languageID=2&articleID=3076 |title= Бајројт Бил Вчера – Новата опра во Kampnagel |accessdate= 2008-08-13 |archive-date= 2012-06-28 |archive-url= https://archive.today/20120628230655/http://www.kulturstiftung-des-bundes.de/main.jsp?applicationID=203&languageID=2&articleID=3076 |url-status= dead }}</ref> [http://www.englishtheatre.de/ ''The English Theatre''] близу U3-станицата Мундсбург бил основан во 1976 и е најстариот професионален театар на англиски јазик во Германија и има исклучиво англиски глумци во театарската група. === Музеи === Хамбург има неколку големи музеи и галерии, кои прикажуваат класична и современа уметност, како на пример [[Хамбуршки Кунстхале]] со неговата современа уметничка галерија (''Galerie der Gegenwart''), Музеј за уметност и индустрија (''[[Museum für Kunst und Gewerbe (Хамбург)|Museum für Kunst und Gewerbe]]'') и [[Deichtorhallen]]/Куќа на фотографија. [[Меѓународен поморски музеј (Хамбург)|Меѓународниот поморски музеј]] отворен во квартот Хафен Сити во 2008. Има различни специјализирани музеи во Хамбург, како што е Музејот за труд (''Museum der Arbeit'') и неколку музеи за локалната историја, на пример Отворен музеј Кикеберг (''Freilichtmuseum am [[Кикеберг]]''). Два ''музејски брода'' близу Ландунгсбрикен сведочат за товарниот брод (''[[Кап Сан Диего]]'') и товарниот [[едреник]] (''[[Рикмер Рикмерс]]'').<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.museen-in-hamburg.de/ |title= Музеи во Хамбург |accessdate= 29 декември 2009}}</ref> Најголемиот модел на железнички музеј во светот [[Минијатурна волшебна земја]] со 12 километри вкупна должина на железнички пруги, исто така, се наоѓа близу Ландугсбрикен во поранешен магацин. ''Доселенички град БалинШтат'' е посветен на милионите Европејци, кои се доселиле во Северна и Јужна Америка помеѓу 1850 и 1939. Посетителите кои потекнуваат од тие прекуморски доселеници може да ги бараат нивните предци на компјутерските терминали. === Музика === [[Хамбуршка покраинска опера|Хамбуршката покраинска опера]] е водечка оперска куќа. Неговиот оркестар е [[Филхармонија на Хамбург|Филхармонијата на Хамбург]]. Другиот градски познат оркестар е [[Симфониски оркестар на северногерманското радио]]. Главната концертна сала била [[Лајсцхале]], ''Musikhalle Hamburg'', но подоцна тоа место го зазела новата [[Елпска филхармонија]]. Лајсцхале, го вдомува и третиот оркестар, [[Симфониски оркестар Хамбург]]. [[Ѓерѓ Лигети]] и [[Алфред Гариевич Шнитке]] предавале на [[Висока школа за музика и театар Хамбург|високата за школа за музика и театар]].<ref>{{Citation |title= Транскрипт на интервју со Ѓерѓ Лигети |author= Биро |url= http://www.bbc.co.uk/radio3/johntusainterview/ligeti_transcript.shtml |year= 1999 |publisher= ББС |accessdate= 2008-09-24 |archiveurl= https://archive.today/20120720230923/http://www.bbc.co.uk/radio3/johntusainterview/ligeti_transcript.shtml |archivedate= 2012-07-20 |url-status= live }}</ref><ref>{{Citation |title= Алфред Шнитке |author= Биро |url= http://www.boosey.com/pages/cr/composer/composer_main.asp?composerid=2731&ttype=BIOGRAPHY&ttitle=Biography/ |publisher=[[Boosey & Hawkes]] |accessdate=2008-09-24 }}</ref> Од германската премиера на ''[[Мачки (мјузикл)|Мачки]]'' во 1985, постојано има [[мјузикл]]и кои се играат во градот, вклучувајќи ги ''[[The Phantom of the Opera (1986 musical)|The Phantom of the Opera]]'', ''[[The Lion King (musical)|The Lion King]]'', ''[[Dirty Dancing]]'' и ''[[Dance of the Vampires]]''. Оваа густина, што е највисока во Германија, делумно се должи на главната музичка продукциска компанија ''[[Stage Entertainment]]'', која има седиште во градот. Хамбург е родното место на [[Јоханес Брамс]], кој ги поминал раните години во градот. Хамбург, исто така, е родното место и дом за познатиот композитор [[Оскар Фетрас]] за валцери, кој го напишал познатиот валцер „Mondnacht auf der Alster“ (Месечева ноќ на Алстер). Пред почетното снимање на групата и понатамошното ширење на славата, Хамбург обезбедил пресој и место за вршење на настапите на [[The Beatles во Хамбург|The Beatles]] од 1960 до 1962. Хамбург има произведено бројни поп-музичари. Идентичните браќа близнаци [[Бил Каулиц]] и Том Каулиц од рок бендот [[Токио хотел]] живеат и имаат студио за снимање во Хамбург, каде ги снимиле нивниот втор и трет албум, [[Zimmer 483]] и [[Humanoid]]. Пејачката [[Нена]], исто така, живее во Хамбург. Постојат германски хип-хоп групи, како што се [[Fünf Sterne deluxe]], [[Samy Deluxe]], Beginner и [[Fettes Brot]]. Постои и значителна [[Алтернативен рок|алтернативна]] и [[Панк рок|панк]] сцена, која се одржува околу [[Rote Flora]], [[Сквотерство|сквотерски]] поранешен театар, кој се наоѓа во Штерншанце. Хамбург е познат по оригиналниот вид на германска [[Алтернативен рок|алтернативна музика]] наречена ''[[Hamburger Schule]]'' („Училиште Хамбург“), термин користен за бендовите како [[Tocotronic]], [[Blumfeld]], [[Tomte (band)|Tomte]] или [[Kante (band)|Kante]]. Градот бил главен центар за [[хеви метал музика]]та во 1980-тите. [[Helloween]], [[Running Wild (band)|Running Wild]] и [[Grave Digger (band)|Grave Digger]] започнале во Хамбург.<ref>{{Citation |title= Музика (((Helloween > Biography ))) |url={{Allmusic|class=artist|id=p4471|pure_url=yes}} |first= Едуардо |last= Ривадавија |publisher= allmusic |accessdate=2008-09-24}}</ref> [[Индустриски рок|Индустриски рок бендот]] [[KMFDM]] бил исто така создаден во Хамбург, првично како изложбен уметнички проект. Влијанието на тие и други бендови од областа, помогнале да се основа подвидот [[пауер метал]]. Хамбург има различна психоделична транс-заедница, со издавачки куќи како што е [[Spirit Zone Records|Spirit Zone]].<ref>{{Citation |title= Spirit Zone Recordings |author= Биро |url=http://www.discogs.com/label/Spirit+Zone+Recordings |publisher=www.discogs.com |accessdate=2008-09-24 }}</ref> === Фестивали и регуларни настани === [[Податотека:Hamburger Hafengeburtstag.jpg|thumb|left|Годишна прослава за роденденот на [[Пристаниште Хамбург|пристаништето во Хамбург]]]] Хамбург е познат по неколку фестивали и регуларни настани. Некои од нив се улични фестивали, како што е [[Геј-прајд|геј-парадата]] ''[[Christopher Street Day]]'' <ref>{{Наведена мрежна страница |title= Christopher Street day Хамбург |url=http://www.hamburg-pride.de/ |accessdate=2008-10-05}} {{de}}</ref> или саемот Алстер,<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Задоволство Алстер Хамбург |url=http://www.alstervergnuegen.net/ |accessdate=2008-10-05}} {{de}}</ref>, кој се одржува на ''[[Биненалстер]]''. ''[[Hamburger DOM]]'' е најголемиот панаѓур во Северна Германија, кој се одржува трипати годишно.<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Кога е DOM |url= http://www.hamburger-dom.de/wann_ist_dom.html |accessdate= 1008-10-05 }}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de}}</ref> ''Hafengeburtstag'' е [[панаѓур]] посветен на роденденот на пристаништето во Хамбург со забава и бродска парада.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Роденденот на пристаништето во Хамбург |url=http://english.hamburg.de/hamburg-events/290988/hafengeburtstag-hamburg-english.html |accessdate=2008-10-05 |archive-date=2008-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920051417/http://english.hamburg.de/hamburg-events/290988/hafengeburtstag-hamburg-english.html |url-status=dead }}</ref> Мото-служба во [[Црква Свети Михаил (Хамбург)|црквата Свети Михаил]] привлекува десетици илјади [[Мотоцикл|мотористи]].<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Десет илјади мотористи и една тешка незгода |url=http://www.spiegel.de/auto/aktuell/0,1518,565599,00.html |date=2008-07-13 |publisher=Der Spiegel |accessdate=2008-10-05 }} {{de}}</ref> Божиќните пазари во декември се одржуваат на плоштадот на [[Градски дом (Хамбург)|Градскиот дом]], но и на други места.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hamburg.de/weihnachtsmaerkte/ |title= Божиќни пазари во Хамбург-Мите 2008 |publisher= [[Хамбург-Мите|Округ Хамбург-Мите]] |accessdate=2008-09-30 }} {{de}}</ref> ''Долгата ноќ на музеи'' нуди еден влез за околу 40 музеи до полноќ.<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Долгата ноќ на музеите |url=http://www.hamburg.de/lange-nacht-der-museen-hamburg/ |accessdate=2008-10-05}} {{de}}</ref> Деветтиот ''Фестивал на културите'' бил одржан во септември 2011, прославувајќи го мултикултурниот живот.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=6. Фестивал на културите на Хамбург |url=http://www.karneval-kulturen-hamburg.de/ |accessdate=2008-10-05 |archive-date=2002-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020613150718/http://www.karneval-kulturen-hamburg.de/ }}</ref> ''Филмски фестивал Хамбург'' — филмски фестивал кој потекнува од 1950-тите како ''Филмски денови'' (германски: ''Film Tage'') — прикажува широк спектар на филмови.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.filmfest-hamburg.de/en/index.php |title=Филмски фестивал Хамбург |accessdate=2008-10-05 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121031422/http://www.filmfest-hamburg.de/en/index.php }}</ref> ''Хамбуршки саем и конгрес'' нуди место за трговски изложби, како ''hanseboot'', меѓународно бродско шоу или ''Du und deine Welt'', големо потрошувачко шоу.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hamburg-messe.de/hmc/content/hmc/en/start.php |title=Добредојде за светот |accessdate=2008-10-05 |archive-date=2005-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051201212334/http://www.hamburg-messe.de/hmc/content/hmc/en/start.php |url-status=dead }}</ref> Регуларните спортски настани - некои отворени за професионални аматерски учесници - се велосипедското натпреварување [[Ватенфал Класик]], [[Хамбуршки маратон]], најголемиот маратон во Германија по берлинскиот,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.iaaf.org/LRR08/news/newsid=44599.html |title= Мандаго, Тимофејева импресионираа на Хамбуршкиот маратон |date=2008-04-27 |accessdate=2008-10-05 }}</ref> тенискиот турнир [[Отворено првенство на Германија во тенис за мажи|Хамбург Мастерс]] настани како што се [[Deutsches Derby]]. Од 2007, Хамбург има и [[Dockville]], музички и уметнички фестивал. Се одржува секоја година во лето во [[Вилхелмсбург (Хамбург)|Вилхелмсбург]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dockville.de |title= Доквил | accessdate= 2009-06-19}}</ref> === Храна === [[Податотека:2017-05-01 Scholle Finkenwerder Art.JPG|thumb|Пржена риба во стил на [[Финкенвердер]]]] Оригинални хамбуршки јадења се ''[[Круши, грашок и сланина|Birnen, Bohnen und Speck]]'' ([[Северно долносаксонски дијалект|долносаксонски]] ''Birn, Bohn un Speck'', грашок печен со круши сланина),<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/07/05/43504.html |title= Круши, грашок и сланина – извонреден вкус |date=2002-07-05 |accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> ''Aalsuppe'' (долносаксонски: ''Oolsupp'') — често грешена од германското значење за „супа од јагула“ (''Aal''/''Ool'' се преведува ‘eel’), но името можеби доаѓа од долносаксонското ''allns'', што означува “all”, “сè и кујнски мијалник”, не особено јагула. Денес, јагулата е често користена на особени вечери.<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/06/25/39651.html |title= Aalsuppe – Прашање на вкус |date=2002-06-25|accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> Тука е ''Bratkartoffeln'' (долносаксонски: ''Brootkartüffeln'', пржени компири), ''Finkenwerder Scholle'' (долносаксонски: ''Finkwarder Scholl'', пржена риба), ''Pannfisch'' (пржена риба),<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/06/25/39713.html |title=Maischollen – Zart gebraten |date=2002-06-25 |accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> ''[[Rødgrød|Rote Grütze]]'' (долносаксонски: ''Rode Grütt'', поврзано со данското ''rødgrød'', вид на летен пудинг направен главно од бобинки и главно се служи со крем, како данското ''rødgrød med fløde'')<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url= http://www.abendblatt.de/daten/2002/06/25/39656.html |title= Grütze – со студено млеко |date=2002-06-25 |accessdate=2008-08-11}} {{de}}</ref> и ''[[Labskaus]]'' (мешавина од солено говедско месо, пире од компири и цвекло, поврзано со норвешкото ''lapskaus'' и ливерпулското ''lobscouse'').<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/06/25/39664.html |title=Labskaus – Essen der Matrosen |date=2002-06-25 |accessdate=2008-08-11}} {{de}}</ref> ''Alsterwasser'' (упатува на реката во градот Алстер со нејзините две езера во центарот на градот создадени за каптирање е локалното име за вид на [[шенди]], фантастични еднакви делови на пиво и газирана ломонада (''Zitronenlimonade''), ломонада направена со додавање на пиво.<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/08/01/52867.html |title=Alsterwasser – Пиво и лимонада |date=2002-08-10 |accessdate=2008-08-11}} {{de}}</ref> Постои интересно регионално десертно печиво наречено ''Franzbrötchen''. Личи како сплескан кроасан, ''Franzbrötchen'' е нешто слично во подготвувањето, но вклучува [[цимет]] и фил од шеќер, често со [[суво грозје]] или кафеар шеќер. Името може да се однесува на изгледот како ролна (како [[кроасан]]ите) – ''franz'' изгледа е кратенка од ''französisch'', означувајќи „француски“, кое ќе го направи ''Franzbrötchen'' или „француски лепчиња“. Обично, завитканите лепчиња се во овална форма и се варијација од францускиот леб. Локалното име е ''Rundstück'' („вртен дел“ ретко отколку повеќекористеното германско ''Brötchen'', деминутивна форма за ''Brot'' “леб”),<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/08/05/53895.html |title=Rundstück – хамбуршки лепчиња |date=2002-08-05 |accessdate= 2008-06-06}} {{de}}</ref> поврзано со данското ''rundstykke''. Всушност, не се нималку идентично, но кујните во Хамбург и Данска, особено во Копенхаген имаат многу заедничко. Ова особено ги вклучува сендвичите од сите видови, особено со пушена или кисела риба. Американскиот [[хамбургер]] изгледа од развиен од хамбуршкото ''Frikadelle'': пржено месо (обично поголеми и подебели од американските) направено од мешавина на говедско месо, натопен бајат леб, јајца, исецкан лук, сол и бибер, обично служен со компири и зеленчук, како и секое друго месо. Оксфордскиот речник го дефинирал ''Hamburger steak'' во 1802: понекогаш пушено и посолени парчиња месо, според некои извори, дошло од Хамбург во Америка.<ref>{{Citation |last= Страдли |first= Линда |title= Историја на хамбургерите |url=http://whatscookingamerica.net/History/HamburgerHistory.htm |year=2004 |accessdate=2008-08-23 }}</ref> === Јазик === Како што е типично за Северна Германија, оригиналниот јазик на Хамбург е [[Долногермански јазик|долногермански]], обично се нарекува како ''Hamborger Platt'' (германски: ''Hamburger Platt'') или ''[[Хамбуршки дијалект|Hamborgsch]]''. Од големата германизација започната во раниот 18 век, различни долногермански дијалекти се развиле (контактни врсти на германски и долногермански). Првично, имало голем број на варијанти на [[Missingsch]], најпознатиот е нископрестижниот на работничката класа и оној повеќе буржоазиски ''Hanseatendeutsch'' (ханзин германски), иако терминот се користи за благодарност.<ref>{{Citation |contribution= Германски јазик - дијалектна карта |title= Национален атлас СР Германија |last= Бауш |first= Карл-Хајнц |contribution-url=http://www.ifl-nationalatlas.de/download/bsppdf/Band_6_bsp.pdf |year=2007 |accessdate=2008-09-24 |publisher= Лајбниц - Институт за земјата |location= Лајпциг |isbn=978-3827409478 |pages=94–95 }} {{de}}</ref> Сите од овие се во одреден степен на одумирање, поради влијанието на стандардниот германски јазик користен во образованието и од медиумите. Меѓутоа, поранешната важност на долногерманскиот е препознатлива во неколку песни, како што се познатите морски песни [[Hamborger Veermaster]], пишувани во 19-от век, кога долногерманскиот бил користен многу повеќе. === Туризам === {{Поврзано|Список на музеи и културни институции во Хамбург}} [[Податотека:Speicherstadt 1890.jpg|thumb|Трговски округ 1873]] [[Податотека:Speicherstadt3glp.JPG|Warehouse district|thumb]] [[Податотека:Freedom-of-the-Seas--in-Hamburg.jpg|thumb|''Слобода на морињата'' позади ''Landungsbrücken'']] Туристите играат важна улога во економијата на градот. Во 2007, Хамбург привлекол повеќе од 3.985.105 посетители со 7.402.423 ноќевања.<ref>{{Citation |author= Биро |publisher=[http://www.hamburg-tourism.de/ Туризам Хамбург GmbH] |url=http://www.hamburg-tourism.de/fileadmin/files/B2B/Zahlen_und_Fakten/Tourismusmonitor/Newsletter/Newsletter_Nr18.pdf |title= Newsletter Nr. 18 |date=2008-02-29 |accessdate=2008-08-13}} {{de}}</ref> Туристичкиот сектор вработува повеќе од 175.000 луѓе со полно работно време и остварува 9,3 милијарди евра [[приход]]и, правејќи ја туристичката индустрија главна економска сила во метрополитенскиот регион Хамбург. Хамбург има една од најбрзо растечките туристички индустрии во Германија. Од 2001 до 2007, ноќевањата во градот се зголемиле за 55,2% ([[Берлин]] +52,7%, [[Мекленбург-Западна Померанија]] +33%).<ref>{{Citation |publisher=[[Политика а Хамбург|Сектор за култура, спорт и медиуми]] |url=http://www.hamburg.de/daten-fakten/349180/aktuelles.html |title=Umsatzbringer und Jobmotor Tourismus |author=Биро |date=2008-07-11 |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809030041/http://www.hamburg.de/daten-fakten/349180/aktuelles.html |url-status=dead }} {{de}}</ref> Типичната посета на Хамбург вклучува тура околу градското собрание и големата црква [[Црква Свети Михаил (Хамбург)|Свети Михаил]] (наречена ''Мишел'') и посета на стариот складиштен округ (''[[Шпајхерштат|Speicherstadt]]'') и [[Ландунгсбрикен|шеталиштето на пристаништето]] (''Landungsbrücken''). Автобусите за разгледување ги поврзуваат овие точки на интерес. Бидејќи Хамбург е еден од светските најголеми пристаниште, многуте посетители земјаат еден од бродовите за разгледување на пристаништето и/или каналите (''Große Hafenrundfahrt'', ''Fleetfahrt'') кои започнуваат од ''Landungsbrücken''. Главните одредишта, исто така, вклучуваат и [[Музеј|музеи]]. Многу посетители се шетаат навечер околу областа на [[Репербан]] во квартот [[Занкт Паули|Ст. Паули]], најголемиот европоски црвена улица и дом на стриптиз-клубови, бордели, барови и ноќни клубови. Пејачот и глумец [[Ханс Алберс]] е силно поврзуван со Ст. Паули и ја напишал неофицијалната соседска химна, „Auf der Reeperbahn Nachts um Halb Eins“ во 1940-тите. [[The Beatles]] настапувале на Репербан рано во нивните кариери. Други, го претпочитаат полежерното соседство ''Schanze'' (Шанце) со неговите улични кафулиња или скара на една од плажите долж реката Елба. Познатата хамбуршка зоолошка градина, [[Хамбуршка зоолошка градина|Tierpark Hagenbeck]], била основана во 1907 од [[Карл Хагенбек]] како прва зоолошка градина.<ref>{{наведени вести|url=http://audubonmagazine.org/features0111/newzoo.html|title=Нова зоолошка градина|author=Рене С. Еберсол|first=|date=|work=Одибон|accessdate=2008-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070906144905/http://www.audubonmagazine.org/features0111/newzoo.html|archive-date=2007-09-06|dead-url=|publisher=National Audubon Society|year=2001|url-status=dead}}</ref> Некои посети на Хамбург имаат особен интерес, особено за мјузиклите, спортските настани, саемите или конвенции. Во 2005, просечен посетител останувал по две ноќи во Хамбург. Поголемиот дел од посетителите доаѓаат од Германија. Повеќето странци се Европејци, особено од [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] (171.000 ноќевања), [[Швајцарија]] (околу 143.000 ноќевања) и [[Австрија]] (околу 137.000 ноќевања). Најголемата група надвор од Европа доаѓа од [[САД]] (129.000 ноќевања).<ref>{{Citation |title= Бројки, факти и трендови 2007 |url=http://www.hamburg-tourism.de/fileadmin/files/B2B/Zahlen_und_Fakten/Studien_Publikationen/Zahlen-Fakten-Trends_2007.pdf |year=2008 |author= Биро |publisher= Хамбург Туризам GmbH |accessdate=2008-09-24 }} {{de}}</ref><ref>Улрих Гасдорф: Англичаните сакаат да го видат пристаништето, Американците сакаат добри ресторани. Во: Хамбургер Абендблат од 24 октомври 2009, страница 17</ref> Терминалот за крстувачки бродови е исто така важен. [[Queen Mary 2]] доаѓа во Хамбург регуларно од 2004 и има шест закажани пристигнувања од 2010 па досега.<ref>''Hamburg wird heimlicher Heimathafen der "Queen Mary 2" (Хамбург ќе биде домашно пристаниште за „Queen Mary 2“).''Во: Хамбургер Абендблат од 15 јануари 2010, страница 13</ref> === Англиска култура === Постојат неколку англиски заедници во Хамбург, како што се Каледонско здружение Хамбург, Британски клуб Хамбург, Британски и Комонвелт Ланчеон клуб, Професионален женски форум.<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.britaininhamburg.de/ |title= Британија во Хамбург |accessdate= 2009-09-13 |publisher= ning.com |archive-date= 2011-07-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110718203909/http://www.britaininhamburg.de/ |url-status= dead }}</ref> Американски и меѓународни англиски организации се Американскиот клуб Хамбург,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.americanclub.de |title= Страница на американскиот клуб Хамбург |accessdate=2009-09-13}}</ref> Американски женски клуб, Англиски јазичен сојуз и Германско-американски женски форум.<ref>Водич на Хамбург Verlag GmbH: ''Водич на Хамбург'', мај 2009, стр. 61</ref> === Споменици === Споменикот за успешниот англиски инженер [[Вилијам Линдли]], кој го реорганизирал, започнувајќи во 1842, водоводниот и канализацискиот систем и така помогнал во борбата против колерата, се наоѓа близу железничката станица Баумвал во улицата Форзецен (''Vorsetzen''). Во 2009, повеќе од 2.500 „пречки“ ''([[Stolpersteine]])'' биле поставени, изгравирани со имињата на депортираните и убиените граѓани. Вметнати во тротоарите пред нивните поранешни домови, блоковите се поставени со цел да го привлечат вниманието за жртвите од нацистичкиот прогон.<ref>{{citation |title= Местата остануваат |last1= Белинг |first1= Хајдбург |last2= Гарбе |first2= Детлеф |newspaper=Mittelungen des Freundeskreises KZ-Gedenkstätte Neuengamme |date = јануари 2009|page= 3 |issue=11}} {{de}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Bundesarchiv B 145 Bild-F078953-0003, Hamburg, Börse.jpg|thumb|Хамбуршка берза]] Во 2007, [[Бруто-домашен производ|бруто-домашниот производ]] (БДП) изнесувал 88,9 милијарди евра.<ref name="Basisdaten 2007">{{Citation |url=http://www.hamburg.de/daten-fakten/257342/volkswirtschaftliche-basisdaten.html |title=Економски основни податоци 2007 |publisher=HWF Хамбуршко друштво за економски истражувања |accessdate=2008-08-06 |archive-date=2009-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503093833/http://www.hamburg.de/daten-fakten/257342/volkswirtschaftliche-basisdaten.html |url-status=dead }} {{de}}</ref> Градот има највисок БДП по глава на жител во Германија – 50.000 евра по глава на жител – и релативно висока стапка на вработеност, на 88 проценти од работоспособното население, вработено од над 120.000 бизниси.<ref>{{Citation |url=http://hamburg-economy.de/res/downloads/wirtschaftsstandort_hh.pdf |title=Хамбург - Главна место на Северот |publisher=[[Политика на Хамбург|Министерство за економија и трудови работи]] |accessdate=2008-08-06 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012015249/http://hamburg-economy.de/res/downloads/wirtschaftsstandort_hh.pdf |url-status=dead }} {{de}} {{en}}</ref> Во 2007, просечниот доход по вработен бил 30.937 евра.<ref name="Basisdaten 2007"/> === Пристаниште === Најважната економска единица за Хамбург е [[Пристаниште Хамбург|пристаништето во Хамбург]], кое е трето во Европа, веднаш по [[Ротердам]] и [[Антверпен]] и 9-то во светот со размена на стоки од 9,8 милиони карго и 134 милиони тони добра во 2007.<ref>{{наведени вести|work= Лојдс - Дневен список, комерцијални вести |last= Ван Марл |first= Гавин |pages= 8–9 |date=2008-01-31|title= Европските терминали ја достигнаа границата}}</ref> По повторното обединување на Германија, Хамбург го обновил источниот дел од неговата околина, станувајќи далеку најбрзо растечко пристаниште во Европа. Меѓународната трговија е исто така причина за големиот број конзулати во градот. Иако се наоѓа на 68 километри внатре од морето на Елба, се смета за морско пристаниште, поради неговата можност да тргува со големи [[прекуокеански брод]]ови.<ref>М. Рамеш: [http://www.hinduonnet.com/businessline/2000/12/25/stories/092559vq.htm Правејќи го европско првенствено пристаниште Хамбург] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090720060759/http://www.hinduonnet.com/businessline/2000/12/25/stories/092559vq.htm |date=2009-07-20 }} 25 декември 2000 [http://www.hinduonnet.com Hinduonnet.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200512065346/http://hinduonnet.com/ |date=2020-05-12 }}. Retrieved 11 август 2008.</ref> Хамбург, заедно со [[Сиетл]] и [[Тулуза]], е важна локација на цивилната [[воздушна]] индустрија. [[Ербас]], кој има фабрика во Финкенвердер, вработува над 13.000 луѓе.<ref>{{Citation |publisher=[[Spiegel online]] |url=http://www.spiegel.de/international/spiegel/0,1518,428905,00.html |title= Минат трошок - кастрење и одложување на Ербас во Германија |date=2006-07-28 |accessdate=2008-08-11}}</ref> [[Тешка индустрија|Тешката индустрија]] ги вклучува челичната, алуминиумската, бакарната и голем број на бродоградилишта, како што е [[Blohm + Voss]].<ref>{{Citation |url=http://www.mittalsteel.com/Facilities/Europe/Hamburg/ |title=Страница на Арчелор Митал / Хамбург |accessdate=2011-02-26 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Citation |url=http://www.trimet.de/hamburg0.html |title=Страница на Тримет / Хамбург |accessdate=2011-02-26 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719095348/http://www.trimet.de/hamburg0.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Citation |url=http://www.aurubis.com/en/corporate-group/group-structure/sites/ |title=Страница на Аурубис / Хамбург |accessdate=2011-02-26 |archive-date=2011-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110308182802/http://www.aurubis.com/en/corporate-group/group-structure/sites/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Citation |url=http://www.blohmvossyachts.com/index.php?level=2&CatID=2.8&inhalt_id=8 |title=Страница на Blohm + Voss / Хамбург |accessdate=2011-02-26 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328081957/http://www.blohmvossyachts.com/index.php?level=2&CatID=2.8&inhalt_id=8 |url-status=dead }}</ref> === Медиуми === [[Податотека:Spiegel Building Hamburg 4.jpg|thumb|Седиште на [[Шпигел]]]] Медиумскиот бизнис вработува над 70.000 луѓе.<ref>{{Citation |author= Биро |url=http://www.hamburg.de/medien-hamburg/nofl/8930/arbeiten-in-hamburg.html |title= Од фасцинација во Хамбург да работиш |accessdate=2008-08-06 |publisher=www.hamburg.de}} {{de}}</ref> [[Norddeutscher Rundfunk]] кој ги вклучува телевизијата [[NDR Fernsehen]] е основана во Хамбург; како и комерцијалната телевизиска станица ''[[Hamburg 1]]'', христијанската телевизиска станица ''[[Bibel TV]]'' и граѓанскиот медиум ''[[Tide TV]]''. Постојат регионални радио-станици, како што се [[Radio Hamburg]]. Некои од најголемите германски издавачки компании, [[Axel Springer AG]], [[Gruner + Jahr]], [[Bauer Media Group]] се наоѓаат во градот. Многу национални весници и списанија, како што се ''Der Spiegel'' и ''[[Die Zeit]]'' се издаваат во Хамбург, како и некои специјализирани весници, како што се ''[[Financial Times Deutschland]]''. ''[[Hamburger Abendblatt]]'' и ''[[Hamburger Morgenpost]]'' се дневни регионални весници со голем тираж. Има и музички издавачи, како што се [[Warner Bros. Records]] Германија и [[Информациски и комуникациски технологии|ИКТ]] компании како што се [[Adobe Systems]] и [[Google]] Германија. [[Jimdo|Jimdo GmbH]], германски вдомувач има седиште во Хамбург.<ref name="MinorityStake">"[http://www.alacrastore.com/storecontent/Thomson_M&A/United_Internet_AG_acquires_a_minority_stake_in_Jimdo_GmbH-1994482040 Обединет Интернет АГ бара малцинско учество во Jimdo GmbH]." ''[[Thomson Reuters]]''. 8 јули 2008. Посетено на 1 мај 2009.</ref> Интернет и телекомуникациската компанија [[HanseNet]], која продава пристап на интернет под брендот Алис, го има своето седиште во Хамбург. Хамбург бил една од локациите за филмот ''[[Tomorrow Never Dies]]'' на [[Џемс Бонд (филмска серија)|серијата Џемс Бонд]]. Улицата ''[[Репербан]]'' била повеќепати локација за многу сцени, вклучувајќи го филмот за Битлси од 1994 ''[[Backbeat (филм)|Backbeat]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |title= Филмски локации на Backbeat |url= http://www.movie-locations.com/movies/b/backbeat.html |publisher= movielocations.com |accessdate= 2008-10-01 |archive-date= 2008-08-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080829233007/http://www.movie-locations.com/movies/b/backbeat.html |url-status= dead }}</ref> == Инфраструктура == === Здравствен систем === Хамбург има 54 болници. [[Универзитетски медицински центар Хамбург-Епендорф|Универзитетскиот медицински центар Хамбург-Епендорф]], со околу 1.300 кревети, сместува голема медицинска школа. Исто така, постојат помали приватни болници. На 31 декември 2007, имало околу 12.600 кревети во Хамбург.<ref>{{Citation |url=http://www.hamburg.de/servlet/contentblob/123482/krankenhausplan-2010-pdf/data.pdf |title=Болнички план 2010 на Слободниот и ханзин град Хамбург |year=2007 |accessdate=2008-08-03 |archive-date=2008-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910140737/http://www.hamburg.de/servlet/contentblob/123482/krankenhausplan-2010-pdf/data.pdf |url-status=dead }} {{de}}</ref> Градот имал 1.061 дневни центри за деца, 3.841 лекар во приватни ординации и 462 аптеки во 2006.<ref name="fact 2006"/> === Сообраќај === {{Главна|Сообраќај во Хамбург}} [[Податотека:CTB-CTW Port of Hamburg-Waltershof.jpg|thumb|[[Пристаниште Хамбург|Пристаништето Хамбург]] на [[Елба|реката Елба]]]] [[Податотека:Aknbahn003.JPG|thumb|Станицата [[Нордерштет Мите (станица на У-железницата во Хамбург)|Нордерштет Мите]] на [[У-железница (Хамбург)|У-железницата во Хамбург]]]] [[Податотека:Hamburg.NorderElbbrücken февруари wmt.jpg|thumb|Ноје и Фрајхафен-Елбрике]] Хамбург е главен сообраќаен центар во Германија. Хамбург е поврзан со четири [[Германски автопати|автопати]] и е најважна железничка крстосница на патот кон Скандинавија. Мостови и тунели ги поврзуваат северните и јужните делови на градот, како што се [[Елпски тунел (1911)|стариот Елпски тунел]] (''Alter Elbtunnel'') сега главна туристичка знаменитости и [[Елпски тунел (1975)|Елпски тунел]] (''Elbtunnel'') над кој поминува [[Автопат 7 (Германија)|автопат]].<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2002/09/10/67509.html |title= Елба без е – Паднати букви |date=2002-08-10 |accessdate=2008-08-11}} {{de}}</ref> [[Аеродром Хамбург|Аеродромот Хамбург]] е најстариот аеродром во Германија, сè уште во функција.<ref>{{Citation |title= Трговска комора Хамбург – Аеродром Хамбург: Факти, бројки и поглед на комората |url= http://www.hk24.de/servicemarken/englische_website/location_politics/airport.jsp |author= Биро |date= 2008-03-28 |publisher= Handelskammer Hamburg (Трговска комора Хамбург) |accessdate= 2008-09-25 |format= – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3AHandelskammer+Hamburg+%26ndash%3B+Hamburg+Airport%3A+Facts%2C+figures%2C+and+the+Chamber%E2%80%99s+viewpoint&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Барање]} |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070609023119/http://www.hk24.de/servicemarken/englische_website/location_politics/airport.jsp |archivedate= 2007-06-09 |url-status= live }}</ref><ref>{{Citation |author= Извештај за печатот |title= Аеродромот ја прославува неговата 90-годишнина |url=http://www.ham.airport.de/en/pressearchiv.phtml?start=0&year=&month=&searchterm=oldest&showdetail=4 |publisher= [[Аеродром Хамбург]] |date=2001-01-08 |accessdate=2008-09-25}}</ref> Исто така, постои и помалиот [[Аеродром Хамбург-Финкенвердер]], користен единствено како аеродром на компанијата [[Ербас]]. Некои авиопревозници го користат [[Аеродром Либек|аеродромот]] во [[Либек]], опслужувајќи го Хамбург.<ref>{{Citation |title=Аеродромски водич за Хамбург и Либек |url=http://www.travel-library.com/airports/europe/Germany/hamburg/hamburg_lubeck_airport.html |author=Биро |publisher=www.travel-library.com |accessdate=2008-09-27 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915005003/http://www.travel-library.com/airports/europe/germany/hamburg/hamburg_lubeck_airport.html |url-status=dead }}</ref> Претставката на [[Регистарски таблички на возилата во Германија|регистарските таблички]] во Хамбург бил и повторно е „HH“ (Hansestadt Hamburg, македонски: Ханзин град Хамбург) помеѓу 1906 и 1945 и повторно од 1956, а не само една единствена буква, што обично се користи за големите градови од реформата за регистарски таблички во 1956, како што е B за Берлин или M за Минхен. Претставката „H“ се користи за [[Хановер]] од 1956. Меѓутоа, „H“ била претставка на Хамбург во годините помеѓу 1945–1947.<ref>Други користени претставки помеѓу 1945 и 1956 биле „MGH“ (Воена влада Хамбург; само 1945), „HG“ (само 1947) и „BH“ (Британска зона Хамбург) помеѓу 1948 и 1956 г.</ref> ==== Јавен превоз ==== [[Јавен превоз|Јавниот превоз]] со железница, автобуси и бродови е организиран од заедничко вложување помеѓу сообраќајните компании. Билетите се продаваат од една компанија на ''[[Hamburger Verkehrsverbund]]'' („Хамбуршки сообраќаен сојуз“) (HVV) важат за сите други услуги на компанијата HVV. HVV бил првата организација од овој вид во светот.<ref>{{Citation |title=HVV – Повеќе од една цел – Историја |url=http://www.hvv.de/ueber-uns/historie/ |author=Биро |publisher=Hamburger Verkehrsverbund |accessdate=2008-09-25 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217044951/http://www.hvv.de/ueber-uns/historie/ |url-status=dead }} {{de}}</ref> ;Железница Девет големи транзитни железнички линии кои поминуват низ градот се ‘рбетот на јавниот сообраќај на Хамбург. [[Хамбуршка С-Железница|Hamburg S-Bahn]] (надземен железнички систем) системот се состои од шест линии, а [[Хамбург У-Железница]] има три линии. ''U-Bahn'' е скратено за ''Untergrundbahn'' (подземна железница). Приближно 41 километри од 101 километар на метрото е подземја; повеќето од пругите се на насипи, мостови или на земја. Постарите жители сè уште зборуваат за системот како ''Hochbahn'' (нивелирана железница), исто така бидејќи оперативната компанија на метрото е ''[[Hamburger Hochbahn]]''. Други железнички системи, [[AKN Eisenbahn|AKN железница]], ги поврзува сателитските градови во Шлезвиг-Холштајн со градот. На одредени правци, регионалните возови на главната германска железничка компанија [[Германски железници|Deutsche Bahn AG]] и регионалните ''[[metronom Eisenbahngesellschaft|metronom]]'' возови може да се користат со билетот за јавен превоз на HVV, исто така. Освен трите поголеми станици во центарот на Хамбург, како што се [[Главна железничка станица Хамбург|главната железничка станица Хамбург]], [[Желеничка станица Хамбург-Дамтор|железничка станица Хамбург-Дамтор]] или [[железничка станица Хамбург-Алтона]], регионалните возови тешко застануваат во градот. [[Трамвај]]ската мрежа била прекината во 1978. ;Автобуси Празнините во железничката мрежа се пополнува со повеќе од 600 автобуски линии. Хамбург нема трамвај или тролејбуси, но има пилот-проект за водородни автобуси. Автобусите се движат често во текот на работните часови, некои автобуси на некои линии возат често на секои 2 минути. Во предградијата и на специјални викенди, ноќните линии може да возат на секои 30 минути или подолго. ;Фериботи Има шест фериботски линии долж реката Елба, управува од компанија ''[[HADAG Seetouristik und Fährdienst|HADAG]]''. Додека, главно се користено од граѓаните на Хамбург и пристанишните работници, тие може да се искористат и за разгледување на градот. ;Авијација Меѓународниот аеродром кај Хамбург-Фулсбител, со службено име „[[Аеродром Хамбург]]“ ([[Меѓународна асоцијација за воздушен транспорт|IATA]]: HAM, [[Меѓународна организација за цивилно воздухопловство|ICAO]]: EDDH) — петтиот најголем аеродром во Германија и најстариот аеродром во Германија, основан уште во 1912. Се наоѓа на околу 8 километри од центарот на градот. Околу 60 авиопревозници обезбедуваат услуги до 125 одредишта, вклучувајќи некои прекуокеански одредишта, како што се [[Њујорк]], [[Дубаи]], [[Торонто]] и [[Техеран]]. [[Lufthansa]] е главниот превозник. [[Lufthansa]] управува со најголемите [[Lufthansa Technik|објекти за одржување]] на аеродромот во Хамбург. Вториот аеродром во Хамбург е Хамбург-Финкенвердер ([[Меѓународна асоцијација за воздушен транспорт|IATA]]: XFW, [[Меѓународна организација за цивилно воздухопловство|ICAO]]: EDHI). Се наоѓа околу 10 километри од центарот на градот и е недостапен за јавноста, бидејќи е користен од страна на [[Ербас]]. Тоа е втората најголема фабрика на Ербас, по таа во Тулуза и третата најголема воздухопловна фабрика по Сиетл и Тулуза. Фабриката Финкенвердер ги довршува видовите на авиони за A318, A319, A321 и [[Ербас А380|А380]]. === Комунални услуги === [[Податотека:Heizwerk HafenCity01.jpg|thumb|Централа во квартот [[Хафен Сити]].]] Електричната енергија за Хамбург и Северна Германија е обезбедувана од ''[[Vattenfall|Vattenfall Европа]]'', порано покраинската државна ''Hamburgische Electricitäts-Werke''. Ватенфал Европа управува со три јадрени цетрали близу Хамбург: [[АЕЦ Брокдорф]], [[АЕЦ Брунсбител]] и [[АЕЦ Кримел]].<ref>{{Citation |title= Германска јадрена реакција |url= http://www.neimagazine.com/story.asp?sectionCode=132&storyCode=2046209 |author= Меѓународно јадрено инженерство |publisher= Прогресивни медиуми |date= 2007-07-24 |accessdate= 2008-09-25 |archive-date= 2011-05-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110515185421/http://www.neimagazine.com/story.asp?sectionCode=132&storyCode=2046209 |url-status= dead }}</ref> Сите се планирани да бидат затворени.<ref>{{Citation |title= Атомска централа во Германија: Хронологија |author= Биро |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2306337,00.html |date=2007-01-10 |publisher=[[Deutsche Welle]] |accessdate=1008-09-25}}</ref> Исто така постојат и централи на јаглен во [[ЕЦ Ведел|Ведел]] и [[ЕЦ Морбург|Морбург]] и на гориво во квартот Хафен Сити. ''VERA Klärschlammverbrennung'' ги користи биомасите од пречистителната станица за отпадни води Хамбург; ''Pumpspeicherwerk Geesthacht'' е пумпа за складирање и централата за биомаса е ''Müllverwertung Borsigstraße''. == Спорт == {{Главна|Спорт во Хамбург}} [[Податотека:Hamburg AOL-Arena HSV-SGE.jpg|170px|thumb|left|upright|[[Арена Имтех]]: [[ФК Хамбург]] против [[Ајнтрахт Франкфурт]], мај 2004]] [[Податотека:Hamburg City Man 2007.jpg|170px|thumb|''Hamburg City Man'' 2007 на Биненалстер]] [[Податотека:Color Line Arena.JPG|170px|thumb|left|[[O2 World (Хамбург)]]]] Хамбург понекогаш е нарекуван спортски главен град на Германија, бидејќи ниеден друг град нема повеќе тимови во првите лиги и меѓународни спортски настани. [[ФК Хамбург]] (или „Хамбургер“) — еден од најуспешните клубови во Германија, е [[фудбалски]] клуб во [[Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]]. Хамбургер е најстариот клуб од Бундеслигата, кој игра во лигата од нејзиниот почеток во 1963. HSV е шесткратен германски првак, трикратен победник во германскиот куп и триумфирал во Европскиот куп во 1983 и двапати има играно во групната фаза на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампиони]]: во 2000/2001 и во 2006/2007. Тие играат на [[Арена Имтех]] (просечна присутност во сезоната 06/07 било 56.100). Покрај тоа, [[ФК Занкт Паули]] е фудбалски клуб во [[Бундеслига (фудбал, втора лига)|втората Бундеслига]] кој дошол на второто место во [[Сезона во Бундеслига 2009/10|сезоната 2009/2010]] и се квалификувал да игра заедно со [[ФК Хамбург]] во [[Бундеслига (фудбал)|првата лига]] за првпат од [[Сезона во Бундеслига 2001/02|сезоната 2001/02]]. Занкт Паули игра на [[Стадион Милернтор|стадионот Милернтор]]. [[Хамбург Фризерс]] го претставува Хамбург во [[Германска хокејашка лига|DEL]], прва лига во [[хокеј на мраз]] во Германија. [[РК Хамбург]] го претставува Хамбург во германската [[Бундеслига (ракомет)|ракометна лига]]. во 2007, Хамбург победи во европскиот куп на купот на победниците. Двата тима играат во [[O2 World (Хамбург)]]. Хамбург е предводник во домашниот [[хокеј на трева]] и доминира како во машката, така и во женската Бундеслига. Во Хамбург се наоѓаат многу врвни клубови, како што се ХК Уленхорстер, ХК Харверстерхудер и ХК На Алстер. [[Hamburg Warriors]] се едни од најдобрите лакрос-клубови во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.hamburgwarriors.com/ |title= HTHC Hamburg Warriors |publisher= Hamburgwarriors.com |date= |accessdate= 2010-01-25}}</ref> Клубот неизмерно пораснал во последниве неколку години и вклучува најмалку еден младински тим, три машки и и два женски клуба. Клубот учествува во германскиот сојуз за лакрос. Hamburg Warriors се дел од Harvestehuder Tennis- und Hockey-Club e.V (HTHC).<ref>{{Citation |first= Рос |last= Форман |publisher= [http://www.outsports.com/ Outsports.com] |url= http://www.outsports.com/os/index.php/2008032471/People/2008-People/Out-lacrosse-coach-lands-in-Germany.html |title= Лакрос се шири во Германија |date= 2008-06-10 |accessdate= 2008-08-11 |format= – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3AForman+intitle%3AOut+lacrosse+coach+lands+in+Germany&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Пребарување]} |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080604121143/http://www.outsports.com/os/index.php/2008032471/People/2008-People/Out-lacrosse-coach-lands-in-Germany.html |archivedate= 2008-06-04 |url-status= live }}</ref> Постојат и [[Австралиски фудбал во Германија|Хамбург Докерс]], клуб во [[австралиски фудбал]].<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= ФК Хамбург Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2005/07/18/460404.html |title= Австралиски фудбал во градскиот парк |date=2005-07-18 |accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> Тимот на ФК Занкт Паули доминира во женското рагби во Германија. Други прволигашки клубови се VT Aurubis Hamburg (одбојка), Hamburger Polo Club и [[Hamburg Blue Devils]] (американски фудбал).<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url=http://www.abendblatt.de/daten/2008/08/11/920015.html |title=Hamburg Blue Devils пред влез во плејоф |date=2008-08-11 |accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> Има и неколку клубови во мали спортови, како што се четирите [[крикет]]-клубови. [[Податотека:Centre Court Am Rothenbaum Sliding Roof.jpg|170px|thumb|[[Ам Ротенбаум]] е главниот тениски стадион на [[Отворено првенство на Германија во тенис за мажи|Отвореното првенство на Германија]]]] Централниот терен на тенискиот комплекс [[Ам Ротенбаум]], со капацитет од 13.200 луѓе, е најголемиот во Германија.<ref>{{Citation |author= Биро |title= Централен терен / Стадион Ротенбаум |url= http://www.dtb-tennis.de/AmRothenbaum/9695.php?selected=9115 |accessdate= 2008-08-16 |publisher= [[Deutscher Tennis Bund]] |archive-date= 2009-02-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090201061029/http://dtb-tennis.de/AmRothenbaum/9695.php?selected=9115 |url-status= dead }} {{de}}</ref> Хамбург е домаќин и на [[Коњски спорт|коњски]] настани кај ''Reitstadion Klein Flottbek'' (Германско дерби во скокање и дресура) и ''[[Horner Rennbahn]]''.<ref>{{Citation |first= Џек |last= Шинар |url= http://news.bloodhorse.com/article/46018.htm |title= Камсин лесно победи на Германски дерби |date= 2008-07-09 |publisher= [http://news.bloodhorse.com/ news.bloodhorse.com] |accessdate= 2008-08-11 |archive-date= 2008-07-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080709165240/http://news.bloodhorse.com/article/46018.htm |url-status= dead }}</ref> Хамбуршкиот маратон е најголемиот [[маратон]] во Германија, по тој во Берлин. Во 2008, 23.230 учесници биле регистрирани.<ref>{{Citation |author= Биро |publisher=[[Меѓународна атлетска федерација|IAAF]] |url=http://www.iaaf.org/LRR08/news/newsid=44599.html |title= Мандаго и Тимофејева импресионираа на Хамбуршкиот маратон |date=2008-04-27 |accessdate=2008-08-11 }}</ref> Настаните во светската турнеја во велосипедизам, UCI ProTour трката [[Ватенфал Класик]] и настанот во Светскиот куп во [[триатлон]] [[Меѓународна триатлонска унија|ITU]] ''Hamburg City Man'', исто така, се одржуваат тука.<ref>{{Citation |author= Биро |publisher= Хамбургер Абендблат |url= http://www.abendblatt.de/daten/2006/02/02/529362.html |title= Hamburg City Man 2006 како генерална проба за светското првенство |date=2008-02-02 |accessdate=2008-08-11 }} {{de}}</ref> Арената Имтех (порано ''AOL Arena'' или HSH Nordbank Arena и службено ''Volksparkstadion'') била користена како еден од стадионите за [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. Во 2010, УЕФА го одржува финалето на [[Куп на УЕФА|УЕФА Европа лига]] во арената.<ref>{{Citation |first= Ахмед |last= Билал |url= http://soccerlens.com/2010-champions-league-final-in-madrid-2010-uefa-cup-final-in-hamburg/6864/ |title= Лигата на шампиони 2010 во Мадрид, УЕФА Европа лигата 2010 во Хамбург |date=2008-03-29| accessdate=2008-08-11 |publisher=Soccerlens.com}}</ref> == Образование == {{Поврзано|Образование во Хамбург|Образование во Германија}} Образовниот систем е управуван од министерството за образование и стручна обука (''Behörde für Schule und Berufsbildung''). Системот има приближно 160.000 ученици во 245 [[Основно образование|основно училишта]] и 195 [[Средно образование|средни училишта]] во 2006.<ref>Избрана база на податоци: {{Citation |url=http://www.statistik-nord.de/fileadmin/regional/regional.php |title=Регионални резултати |publisher=Статистичко биро на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн |accessdate=2008-06-16 |archive-date=2008-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080617222809/http://www.statistik-nord.de/fileadmin/regional/regional.php |url-status=dead }} {{de}}</ref> Има 33 јавни библиотеки во Хамбург.<ref>{{Citation |url= http://www.buecherhallen.de/aw/home/~cf/ueber_uns/ |title= Ние за нас |publisher= Библиотеки во Хамбург |accessdate= 2008-06-16 |archive-date= 2017-06-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170629095558/http://www.buecherhallen.de/aw/home/~cf/ueber_uns/ |url-status= dead }} {{de}}</ref> Седумнаесет универзитети се наоѓаат во Хамбург, со околу 70.000 универзитетски студенти, вклучувајќи и 9.000 странци. Шест универзитети се јавни, вклучувајќи го и најголемиот, [[Универзитет Хамбург|Хамбуршки универзитет]] (Universitaet Hamburg) со универзитетскиот медицински центар Хамбург-Епендорф, [[Висока школа за музика и театар Хамбург]], [[Универзитет за применети науки Хамбург]] и [[Технички универзитет Хамбург]]. Седум универзитети се приватни, како што се [[Правно училиште Буцериус]]. Градот, исто така, има помали приватни високи школи и универзитети, вклучувајќи многу религиозни и специјализирани институции, како што се [[Универзитет Хелмут Шмит]] (порано Универзитет на сојузните вооружени сили Хамбург).<ref>{{Citation |author= Биро |url= http://www.wissenschaft.hamburg.de/index.php/article/detail/1383 |title= Научен портал Хамбург |publisher= [[Политика на Хамбург|Министерство за наука и истражување (''Behörde für Wissenschaft und Forschung'')]] |accessdate= 2008-08-05 |archive-date= 2008-08-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080810210626/http://www.wissenschaft.hamburg.de/index.php/article/detail/1383 |url-status= dead }} {{de}}</ref> == Меѓународни односи == {{Поврзано|Список на збратимени градови во Германија}} === Збратимени градови === Хамбург има девет [[збратимени градови]] околу светот. [[Дар ес Салам]], [[Танзанија]] станал најновиот збратимен град во 2010. {{de}}<ref>{{Citation |url=http://www.hamburg.de/partnerstaedte/ |title= Хамбург и неговите партнерски врски (Збратимени градови на Хамбург) |author= Staff |publisher= Службена страница на Хамбург |accessdate=2011-02-11|language= германски}}</ref> {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top;" | * {{Flag icon|Русија}} [[Санкт Петербург]], [[Русија]], (тогаш [[СССР|Советски Сојуз]]), од 1957 * {{Flag icon|Франција}} [[Марсеј]], [[Франција]], од 1958 * {{Flag icon|Кина}} [[Шангај]], [[Народна Република Кина|НР Кина]], од 1986 * {{Flag icon|Германија}} [[Дрезден]], [[Германија]] (тогаш [[Источна Германија]]), од 1987<ref name="Dresden">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php|title=''Дрезден - Партнерски градови''|publisher=[[авторски права|©]] 2008 Покраински главен град Дрезден|accessdate=2008-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023054628/http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php|archivedate=2007-10-23|url-status=dead}}</ref> * {{Flag icon|Никарагва}} [[Леон (Никарагва)|Леон]], [[Никарагва]], од 1989 || * {{Flag icon|Јапонија}} [[Осака]], [[Јапонија]], од 1989 * {{Flag icon|Чешка}} [[Прага]], [[Чешка]], од 1990 * {{Flag icon|САД}} [[Чикаго]], [[САД]], од 1994 * {{Flag icon|Танзанија}} [[Дар ес Салам]], [[Танзанија]], од 2010 |} == Луѓе од Хамбург == {{Поврзано|Луѓе од Хамбург}} {{Quotation|Во Хамбург е тешко да се најде вистински хамбуржанец. Побрзо и површно пребарување може да се најде само луѓе од Пинеберг и оние од Бергедорф. Првиот т.н. ранлив поглед е секогаш дното на морето и паѓа во квечерината на квариумот. [[Хајнрих Хајне]] мора да го имал истото искуство кога е обидувал, со култивиран презир и надарена меланхолија, да најде луѓе од Хамбург.|[[Зигфрид Ленц]]||во ''Leute von Hamburg'' (Луѓе од Хамбург) ISBN 978-3-423-11538-4.<ref>{{Citation |first=Џенифер |last=Џенкинс |title=Провинциска современост: Локална култура и либерална политика во Хамбург |publisher= Универзитет Корнел |year=2003 |isbn=0801440254}}</ref>}} == Литература == * ''Хамбург - Водич за жители и посетители.'' Hamburg Führer Verlag GmbH, Hamburg, издаден 12 пати <ref>{{Citation |url=http://www.hamburg-guide.de |title=Страница за водичот Хамбург |accessdate=2009-03-16 |publisher=Hamburg Führer Verlag GmbH |archive-date=2009-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090808085303/http://www.hamburg-guide.de/ |url-status=dead }}</ref> == Поврзано == * [[Список на градови во Германија]] == Наводи == {{наводи|colwidth=30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Hamburg}} {{Википатување|Hamburg|Хамбург}} * [http://www.hamburg.de/ Официјална страница на Хамбург] {{de}} * [http://english.hamburg.de/ Официјална туристичка страница на Хамбург] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140506015148/http://english.hamburg.de/ |date=2014-05-06 }} {{en}} * [http://www.schiffswiki.de/index.php?id=180 Веб-камери Хамбург-Ведел-Елба] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110809060903/http://www.schiffswiki.de/index.php?id=180 |date=2011-08-09 }} * [http://www.elbwetter.de/ Крстосувачки центар Хамбург + Елпска филхармонија - Хамбург] {{Geographic location |Center = Хамбург |North = [[Кил]] |Northeast = [[Либек]] |East = [[Шверин]] |Southeast = [[Линебург]], [[Берлин]] |South = [[Хановер]] |Southwest = [[Бремен]] |West = [[Бремерхафен]] |Northwest = [[Куксхафен]] }} {{Template group |list = {{Хамбург}} {{Окрузи во Хамбург}} {{Сојузни покраини во Германија}} {{Главни градови на покраините во Германија}} {{Градови во Германија}} {{Хамбуршка железница}} }} {{Template group |title= Хамбург во историјата |list= {{Ханза}} {{Слободни царски градови}} {{Долносаксонски окру}} {{Држави на Германскиот Сојуз}} {{Држави на Северногерманскиот Сојуз}} {{Држави на Германското Царство}} {{Држави на Вајмарската Република}} }} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Хамбург| ]] [[Категорија:Главни градови на германските покраини]] [[Категорија:Слободни царски градови]] [[Категорија:Пристанишни градови во Германија]] [[Категорија:Пристанишни градови на Северното Море]] [[Категорија:Сојузни покраини во Германија]] [[Категорија:Држави на Германскиот Сојуз]] [[Категорија:Држави на Германското Царство]] [[Категорија:Земји во Светото Римско Царство]] [[Категорија:Држави на Северногерманскиот Сојуз]] [[Категорија:Држави на Вајмарската Република]] [[Категорија:Ханза]] [[Категорија:Универзитетски градови во Германија]] [[Категорија:Безокружни градови во Германија]] [[Категорија:Населени места основани во 9 век]] i5dibqkaz6ezc6hfdgf8mnaqfanridg 14 15561 5650146 3011702 2026-10-26T13:27:20Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Јадливи растенија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650146 wikitext text/x-wiki {{Ризница-врска|Fruit}} [[Категорија:Плод]] [[Категорија:Храна]] [[Категорија:Ботаника]] [[Категорија:Скриеносеменици]] [[Категорија:Јадливи растенија]] n9oh7xlg82fetc8oy72fkrrja9rnmp0 4 20515 5650165 5649976 2026-10-26T14:01:17Z MediaWiki message delivery 47896 /* Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита */ ново заглавие 5650165 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dtf1978|Dtf1978]] Статијата треба да преработи, а како што забележувам на англиската верзија има подобра верзија моментално од оваа преведената, па така можеш да ја доработиш за да може да се пренесе. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:55, 24 септември 2026 (CEST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 17:16, 22 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Барање за преглед на нацрт: Синиша Кашавелски == Подготвив нацрт за сликарот Синиша Кашавелски: [[Корисник:Kashawel/Синиша Кашавелски]]. Јас сум Синиша Кашавелски, па имам лична поврзаност со темата. Ве молам независен уредник да ги провери значајноста, формулациите и изворите пред евентуално преместување во главниот именски простор. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 23:58, 23 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Kashawel|Kashawel]] Здраво, според нашата политика за [[Википедија:Значајност (луѓе)|значајност]], која ти препорачувам да ја прочиташ, твојата моментална верзија не ги задоволува критериумите за да биде прифатена. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:52, 24 септември 2026 (CEST) ::Благодарам за одговорот и за насоката. Ќе ја разгледам внимателно политиката за значајност и ќе го доработам нацртот, особено во однос на независните секундарни извори. По дополнувањето, би бил благодарен за повторен преглед. [[User:Kashawel|Kashawel]] <small>([[User talk:Kashawel|разговор]])</small> 14:11, 24 септември 2026 (CEST) == Барање за пошироко мислење: историски идентитет и неутралност во биографските статии == Би сакал мислење од повеќе уредници за три поврзани статии: [[Разговор:Тодор Александров]], [[Разговор:Александар Протогеров]] и [[Разговор:Гоце Делчев]]. На разговорните страници се отворени дискусии за тоа како енциклопедиски да се претстават националното самоопределување, политичката програма и историската употреба на поимите „Македонец“, „Бугарин“ и „македонски Бугарин“, но дискусиите останаа без понатамошен развој. Не предлагам однапред национална определба, туку би сакал поширок консензус за методот: кои академски и примарни извори треба да се користат, како да се претстави изречното самоопределување на историските личности и како тоа да се разграничи од нивната автономистичка или независничка политичка програма. Особено би било корисно мислење дали поимот „македонски Бугари“ треба да се третира како историски поим кога е потврден во релевантни извори, и како тоа да се направи без современи национални проекции. За да не ја дуплираме дискусијата, предлагам конкретните забелешки да продолжат на разговорните страници на соодветните статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 08:50, 3 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Статиите на нашата Википедија за разлика од сите други јазични изданија и те како содржат веќе делови за други гледишта, така што нема што повеќе да дискутираме и да менуваме, бидејќи воведните и другите делови се напишани според достапните извори на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:09, 6 октомври 2026 (CEST) ::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], мислам дека суштината на моето прашање е малку поинаква. Не е проблемот дали статиите веќе содржат „други гледишта“, туку што немаме јасен заеднички критериум за историската употреба на поимот „македонски Бугари“. ::Поимот се среќава и во македонска научна и енциклопедиска литература, но во уредувачките дискусии понекогаш се отфрла како „псевдоисториски“. Токму тоа создава повторливи спорови од статија до статија. ::Не предлагам поимот автоматски да се применува врз секоја историска личност. Предлагам да утврдиме општ принцип: кога поимот е потврден со релевантни извори, дали може да се користи со јасна атрибуција и историски контекст, без тоа да значи дека Википедија прифаќа една современа национална интерпретација? ::Ако го договориме тој принцип еднаш, нема потреба истото прашање повторно да го решаваме посебно кај Делчев, Александров, Протогеров и други личности. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 09:39, 11 октомври 2026 (CEST) :::Ние не сме некаква комисија овде да утврдуваме заеднички критериум за некаков поим и тоа да важи за личности низ минатото. По мене нема никаква потреба ниту смисла да воведуваме некои промени во нашите статии, кои веќе и те како се напишани согласно неутралноста и ги содржат и другите гледишта, за разлика на пример бугарската Википедија, каде дури и нашиот јазик не е напишан согласно неутралната политика на Википедија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:54, 11 октомври 2026 (CEST) ::::[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], се согласувам дека не сме историска комисија и дека не треба да измислуваме нови критериуми или национални определби. Токму затоа предлагам да ги применуваме веќе постојните начела за проверливост и неутралност. ::::Но како да постапиме кога и македонски академски извори го употребуваат историскиот поим „македонски Бугари“, а во уредувачките расправи тој однапред се отфрла како „псевдоисториски“? ::::Дали би било спорно таквиот поим да се наведе со точен извор, јасна атрибуција и историски контекст, без автоматски да се применува врз која било личност? ::::Што се однесува до бугарската Википедија, нејзините евентуални недостатоци се посебно прашање и не би требало да бидат мерило за неутралноста на нашите статии. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] <small>([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])</small> 05:47, 26 октомври 2026 (CET) :::::@[[Корисник:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] Дојди со предлог и со тие македонски извори и предложи посебна дискусија за ова и заедницата ќе дискутира и гласа. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 10:27, 26 октомври 2026 (CET) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:28, 9 октомври 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == Помош за објавување на нацрт-биографија == Здраво, Подготвив и зачував нацрт за биографија на македонскиот хармоникаш Борче Полизовски во мојот песочник: [[Корисник/Песочник]]. Кога се обидов да ја преместам во главниот простор на Википедија, добив известување дека немам доволно привилегии за преместување страници. Ве молам за насока како правилно да постапам за нацртот да биде разгледан и, доколку ги исполнува условите, да биде објавен како статија. Ви благодарам! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 19:55, 12 октомври 2026 (CEST) :{{одговор|MTonika}} Здраво. Најдобро е да не се пренасочува, туку да се создаде статијата по нормален пат. [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%87%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8&action=edit&redlink=1 Еве ја празна], и може да се ископира во неа (не заборавајќи на категории). Пишете штом сте го направиле тоа, за да разгледам и ставам одобрение. Поздрав --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:40, 12 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, Бјанкулоски, ::Ви благодарам многу за насоките, трпението и помошта. Постапив според Вашиот совет и ја создадов статијата за Борче Полизовски. Се надевам дека ќе ги исполнува условите на Википедија. Ви благодарам што одвоивте време да ми помогнете. ::Срдечен поздрав! [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 00:16, 13 октомври 2026 (CEST) :::@[[Корисник:MTonika|MTonika]] Здраво, ве молам да ја прочитате нашата [[Википедија:Значајност (луѓе)|политика за значајност]] и да постапите согласно тоа и да се пронајдат извори за наведеното, а воедно голем дел од биографијата не треба да биде на Википедија, затоа што ова е енциклопедиска содржина, а не негова монографија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:04, 13 октомври 2026 (CEST) ::::Здраво, ::::Ви благодарам за забелешките и за насоките. Сакам да ја подобрам статијата за Борче Полизовски и да ја усогласам со правилата на Википедија. ::::Би Ви била благодарна доколку ми посочите кои делови би било најважно прво да ги преработам или скратам, за да постапам правилно. ::::Ви благодарам за времето и помошта. [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:00, 13 октомври 2026 (CEST) :::::Делот соработки, настапи и дискографија не треба да бидат застапени во тој обем, бидејќи ова не е негова монографија. Воедно, дискографијата е на други лица во кои тој учествувал и може да биде наведено на друг начин. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:24, 15 октомври 2026 (CEST) ::::::Почитувани! ::::::Ви благодарам за Вашите забелешки, за времето што го одвоивте за преглед на статијата и за насоките што ми ги дадовте. Особено ми е драго за насоките кои ми ги давате. Ќе ја земам во предвид Вашата сугестија и ќе се потрудам биографијата на Боре Полизовски да ја приспособам на енциклопедискиот стил, издвојувајќи ги најзначајните моменти од неговата музичка кариера и творештво, без непотребно опширни детали. Потоа ќе ве известам зошто работам на подобрувањето, а вие доколку сте во можност, ќе ве замолам да ми кажете дали ќе биде добро. ::::::Ви благодарам од срце за разбирањето и за помошта која ми ја давате за подобрувањето на статијата. ::::::Со почит и благодарност! [[Специјална:Придонеси/~2026-54821-90|~2026-54821-90]] ([[Разговор со корисник:~2026-54821-90|разговор]]) 21:38, 15 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувани, ги направив измените согласно Вашата забелешка. Ви благодарам за укажувањето и насоките. [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 02:18, 17 октомври 2026 (CEST) :::::::Почитувана Ehrlich91, :::::::Ви благодарам за насоките и за времето што го одвоивте за уредување на статијата за Борче Полизовски. :::::::По Вашите забелешки направив дополнителни јазични и правописни корекции, ги исправив печатните грешки и го отстранив повторениот пасус. Ги задржав најважните информации за неговата музичка кариера, творештво и настапи, како и архивските материјали што ја документираат неговата дејност. :::::::Се трудам статијата да остане концизна и енциклопедиска, во согласност со Вашите насоки. Ви благодарам за помошта и за придонесот во подобрувањето на текстот. :::::::Со почит, :::::::MTonika [[User:MTonika|MTonika]] <small>([[User talk:MTonika|разговор]])</small> 12:05, 24 октомври 2026 (CEST) == Барање за независно мислење: пренесување на извор во „Серски манастир“ == Здраво. Молам за мислење од уредници кои досега не учествувале во спорот околу статијата „Серски манастир“. Статијата му припишува на Виктор Григорович тврдење дека монасите го прикривале своето „македонско потекло“. Меѓутоа, во наведениот извор, „Очерк путешествия по Европейской Турции“, Москва, 1877, стр. 122, пишува: „прикрывающими греческим языком свое болгарское происхождение“. Ја изменив формулацијата во „бугарско потекло“, со јасно припишување на исказот на Григорович и непосредна референца. Измената беше отповикана. На 2 октомври отворив разговор на страницата на статијата, но до денес, 15 октомври, нема одговор. Прашањето е како точно да се пренесе она што го напишал авторот. Предлагам неговото сведоштво да се наведе верно, а евентуалните поинакви научни толкувања да се изложат одделно, со автор и проверлив извор. Дополнително, белешката што ја објаснува употребата на „бугарски“ со влијание на „бугарската пропаганда“ не наведува извор за тоа објаснување. Ве молам проверете го пасусот и споделете го вашето мислење во постојниот разговор: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/wiki/Разговор:Серски_манастир</nowiki> Извор: <nowiki>https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text4.phtml?id=2235</nowiki> Мојата преработка: <nowiki>https://mk.wikipedia.org/w/index.php?oldid=5637698</nowiki> Ви благодарам. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 07:39, 15 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Boris nj|Boris nj]] Здраво, ние имавме широка расправа за оваа точка на Селска чешма како да се постапува со отоманските извори при разно разни пропаганди и се донесе заклучокот да се користи шаблонот [[Предлошка:БИМ|<nowiki>{{БИМ}}</nowiki>]] при вакви ситуации. Уредникот направил нешто слично. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:30, 15 октомври 2026 (CEST) ::Ја прочитав документацијата на предлошката „БИМ“. Гледам дека таа ја проширува употребата на сите извори од османлискиот период, па го разбирам вашето повикување на предлошката. ::Сепак, останува конкретното прашање за точното припишување на исказот. Во статијата пишува дека Григорович „запишал“ нешто што не стои во неговиот текст: „македонско потекло“, наместо „болгарское происхождение“. ::Дури и ако се задржи објаснувачка белешка, зошто да не се пренесат точно зборовите на авторот, а толкувањето да се наведе одделно? Предлагам: „Григорович наведува дека монасите со грчкиот јазик го прикривале своето ‘бугарско потекло’“, со референца. ::Кој конкретен научен извор потврдува дека монасите што ги опишува Григорович се изјаснувале како Македонци и дека неговото именување е резултат на пропаганда? Општото тврдење во предлошката не го разјаснува овој конкретен случај. ::Ве молам и за врска до конкретната расправа и усвоениот заклучок. [[User:Boris nj|Boris nj]] <small>([[User talk:Boris nj|разговор]])</small> 11:38, 15 октомври 2026 (CEST) == Барање за преглед на биографија – David Black (Радичевски) == Здраво, Подготвив нацрт-биографија за македонскиот музичар David Black (Давид Радичевски), со наведени извори и дискографија. [[Корисник:Hillzrec/David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/Корисник:Hillzrec/David_Black_(Радичевски)]] Би сакал да побарам независен преглед на значајноста, изворите и неутралноста на текстот, како и совет за објавување во главниот именски простор на Википедија. Ви благодарам за помошта. [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 04:20, 16 октомври 2026 (CEST) :Статијата е начелно добра и може да се објави [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Black_(%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8)&action=edit&redlink=1 овде]. Потоа пишете тука за да дадам одобрение за трајна видливост. Само не заборавајте на категориите. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:45, 16 октомври 2026 (CEST) ::Здраво, благодарам за прегледот и насоките. Ја објавив статијата „David Black (Радичевски)“ во главниот именски простор и ја додадов категоријата „Македонски рапери“. ::[[David Black (Радичевски)|https://mk.wikipedia.org/wiki/David_Black_(Радичевски)]] ::Ви благодарам за помошта! [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 14:15, 16 октомври 2026 (CEST) :::Здраво, барам во страницата посочена дека во 2026 година Давид добил награда, но го нема меѓу наградените, во сите три пати доделени награди за 2026, 6 март, 3 јуни, 4 септември, кои се со име, презиме, слика, земја. Ќе може да посочите точни линкови за наградите? Зборувам за Global Young Musicians Competition што е посочено во статијата. Не ги разгледав сите посочени страници, ама ако станува збор за лаги, да знаете дека статијата ќе биде избришана. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:30, 16 октомври 2026 (CEST) :::А статијата ја префрлив на кирилица: [[Дејвид Блек Радичевски]]. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 15:31, 16 октомври 2026 (CEST) ::::Не се лаги ниту измислени награди. Сите резултати се јавно објавени на '''официјалните страници на самите натпревари''', со моето име, држава и категорија. Дополнително, Universal Maestro Society има официјален laureate профил каде што се наведени сите четири признанија на едно место. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::* '''BACH International Music Competition — First Prize with Special Mention, Voice (Rap)''' На официјалната страна стои: '''David Radicevski — North Macedonia — VOICE (RAP)''' под „First Prize with Special Mention“. [https://bach-competition.com/july-2026/ bach-competition.com] [https://bach-competition.com/july-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални BACH резултати] ::::* '''Fenix Award International Music Competition — Gold Winner, Voice (Rap)''' Официјалните резултати го наведуваат '''David Black Radichevski — Voice (Rap) — Macedonia''' меѓу Gold Winners. [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Fenix Award] [https://fenixaward.com/winners-august-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Fenix резултати] ::::* '''Mozart International Music Competition — Absolute Winner, Voice (Rap)''' На официјалната страница е наведено '''David Black Radichevski — North Macedonia — Voice (Rap)''' како Absolute Winner. [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com mozart-competition.com] [https://mozart-competition.com/winners-september-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјални Mozart резултати] ::::* '''Global Young Musicians Competition — Gold Award, Voice''' Официјалниот Universal Maestro Society профил го наведува и овој резултат, заедно со останатите три награди и самите изведби. [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк] ::::Еве го и '''официјалниот профил на Universal Maestro Society''', каде што сите четири награди се собрани на едно место, со категориите и песните со кои сум настапувал: [https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com Universal Maestro Society] ::::[https://ums.art/laureates/david-radicevski?utm_source=chatgpt.com David Radicevski — Universal Maestro Society Laureate Profile] ::::Значи, не барам никој да ми верува на збор — '''сè е проверливо директно од официјалните извори.''' [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 15:41, 16 октомври 2026 (CEST) [[User:Hillzrec|Hillzrec]], дека е проверливо, затоа се чудам зошто ја даваш оваа страница и самиот, те нема : [https://young-musicians.online/winners-3-june-2026/?utm_source=chatgpt.com Официјален GYMC Winners линк], а и јас таа ја гледав само прееска, немам време сите да ги разгледам сега. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 18:51, 16 октомври 2026 (CEST) :Виолетова, на овој линк се наведени сите награди и признанија, директно на платформата Universal Maestro Society, вклучувајќи ја и наградата '''Gold Award од Global Young Musicians Competition (GYMC)'''. Сè е јасно наведено во делот „Awards & Recognitions“, заедно со останатите награди и натпреварите од кои се добиени. :https://ums.art/laureates/david-radicevski :еве го линкот специфично од : https://young-musicians.online/winners-4-september-2026/ [[User:Hillzrec|Hillzrec]] <small>([[User talk:Hillzrec|разговор]])</small> 21:15, 16 октомври 2026 (CEST) :Би сакал љубезно да побарам финален преглед и одобрување на статијата '''„Дејвид Блек Радичевски“''' за трајна видливост на Википедија, како што беше претходно посочено од Б. Јанкулоски. :Во меѓувреме, доставив дополнителни официјални извори и директни линкови за потврда на наведените музички награди и признанија, вклучувајќи ги Universal Maestro Society и Global Young Musicians Competition. :Би бил благодарен доколку статијата повторно се разгледа и, доколку ги исполнува потребните критериуми, добие конечно одобрување. :Доколку се потребни дополнителни исправки или извори, слободно посочете ги. :Ви благодарам за издвоеното време, помошта и соработката! :Поздрав, :Hillzrec [[Специјална:Придонеси/~2026-55807-43|~2026-55807-43]] ([[Разговор со корисник:~2026-55807-43|разговор]]) 00:29, 20 октомври 2026 (CEST) ::Статијата ја пренесов како [[Давид Радичевски]], бидејќи сите извори го користат тоа име, па така не може поинаку и ја средив содржината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:47, 20 октомври 2026 (CEST) == Filter blocked creating a template with long source and difficult syntax == [[Специјална:Придонеси/~2026-56303-39|~2026-56303-39]] ([[Разговор со корисник:~2026-56303-39|разговор]]) For more information, please see AbuseFilter log of my temporary account. Admins can publish requested code on [[Template:Goban (small)]]. I prefer staying anonymous (including local community) and don't want other user rights. Write back if have any questions or changes are not accepted. == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-10-28|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-10-28|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 15:01, 26 октомври 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 8cdabuw93ruoy9rs9tg3h8k91xjgswg 0 31429 5650220 5563708 2026-10-26T15:33:51Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Бршлен]] на [[Обичен бршлен]] 5563708 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Бршлен'' | image =(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Бршлени]] | genus = Бршлен | species = '''Обичен бршлен''' | binomial = ''Hedera helix'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се [[вкрстување|вкрстат]] лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни [[сорта|сорти]] бирани по карактереистики како жолти, [[листова разнобојност|разнобојни]] или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен [[џуџестост|џуџест]] раст. == Лековитост == Од растението се прави [[искашлувач]] за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> == Надворешни врски и наводи == {{рв|Hedera helix}} {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] qkn1uz3v2jzss38vacy5rv8qo929fg6 5650227 5650220 2026-10-26T15:40:33Z Виолетова 1975 5650227 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Бршлен'' | image =(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Бршлени]] | genus = Бршлен | species = '''Обичен бршлен''' | binomial = ''Hedera helix'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен [[џуџестост|џуџест]] раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави [[искашлувач]] за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> == Надворешни врски и наводи == {{рв|Hedera helix}} {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hkvt2gsz7thfef1q3zhd3swubqwr6w9 5650228 5650227 2026-10-26T15:41:22Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски и наводи */ 5650228 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Бршлен'' | image =(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Бршлени]] | genus = Бршлен | species = '''Обичен бршлен''' | binomial = ''Hedera helix'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен [[џуџестост|џуџест]] раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави [[искашлувач]] за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.</ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.<ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fpk974whgro6gw8zmcptso3onvma6be 5650229 5650228 2026-10-26T15:42:05Z Виолетова 1975 /* Бршленот како мотив во уметноста */ 5650229 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Бршлен'' | image =(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Бршлени]] | genus = Бршлен | species = '''Обичен бршлен''' | binomial = ''Hedera helix'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен [[џуџестост|џуџест]] раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави [[искашлувач]] за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] iwy21y229ohyuau0rxzeyetuq3vbkx3 5650230 5650229 2026-10-26T15:42:58Z Виолетова 1975 /* Лековитост */ 5650230 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Бршлен'' | image =(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Бршлени]] | genus = Бршлен | species = '''Обичен бршлен''' | binomial = ''Hedera helix'' | binomial_authority = [[L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен џуџест раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави искашлувач за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 година британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qbuax8yirp0ljvyaisa1ek1bl7ppul4 5650231 5650230 2026-10-26T15:43:36Z Виолетова 1975 5650231 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hedera helix Dover.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Khela, S |title=''Hedera helix'' (Europe assessment; Least concern) |date=2026 |url=https://www.iucnredlist.org/species/202964/209180534 |access-date=15 August 2026|doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202964A209180534.en }}</ref> | genus = Hedera | species = helix | authority = [[L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко. === Одгледување и употреби === [[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен џуџест раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави искашлувач за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 година британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rplqqplk9bc84ibg6b08y4vf5h0uekk 5650232 5650231 2026-10-26T15:43:59Z Виолетова 1975 /* Одгледување и употреби */ 5650232 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hedera helix Dover.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Khela, S |title=''Hedera helix'' (Europe assessment; Least concern) |date=2026 |url=https://www.iucnredlist.org/species/202964/209180534 |access-date=15 August 2026|doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202964A209180534.en }}</ref> | genus = Hedera | species = helix | authority = [[L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко.[[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|left|thumb|Прошаран бршлен]] === Одгледување и употреби === Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен џуџест раст. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави искашлувач за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 година британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cboin98y81r0hnlp7avgceztvwfh1gf 5650387 5650232 2026-10-27T08:27:46Z Виолетова 1975 5650387 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hedera helix Dover.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Khela, S |title=''Hedera helix'' (Europe assessment; Least concern) |date=2026 |url=https://www.iucnredlist.org/species/202964/209180534 |access-date=15 August 2026|doi=10.2305/IUCN.UK.2026-1.RLTS.T202964A209180534.en }}</ref> | genus = Hedera | species = helix | authority = [[L.]] }} '''Обичен бршлен''' или само '''бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera helix'') — вид од родот [[бршлен (род)|бршлен]], локално растение речиси насекаде во [[Европа]] и југоисточна [[Азија]]. Ова е [[зимзелено растение|зимзелен]] ползавец, кој расте до височина од 20-30&nbsp;м по соодветни површини ([[дрво (растение)|дрва]], [[карпа|карпи]], [[ѕид]]ови), а доколку нема ветрикални површини, расте распределено по земја. Се држи за површината со помош на прилепливи коренчиња. == Опис == [[Лист]]овите му се наизменични, со должина од 4-8&nbsp;см, и со петиоли со должина од 3-10&nbsp;см; постојат два типа, палматно петорни млади ливчиња на ползавични дршки, и целосни листови на плодни цветни дршки наполно изложени на сонце, обично високо во крошните на дрвата или горни слоеви ако е на карпа. [[Цвет]]овите излегуваат во доцно лето и останувааат до доцна есен. Поединечно се мали со пречник од 3-5&nbsp;см, зеленкасто-жолти и многу богати со [[нектар]]. како такви се важен доцен извор на храна за [[пчела|пчелите]] и други инсекти; [[плод]]овите се мали црни бобинки кои зреат доцна на зима, и исто така се важен извор на храна за многу разни [[птица|птици]], но се [[отров]]ни за луѓето. [[Семе|Семињата]] им ги расфрлаат птици кои ги јадат плодовите. Бршленот во југоисточна Европа и југозападна Азија се сметаат за посебен [[подвид]] ''Hedera helix'' подв. ''poetarum'', со тоа што имаат портокалови бобинки. Блиско сродните видови ''[[Hedera canariensis]]'' и ''[[Hedera hibernica]]'' често се сметаат за сорти или подвидови на ''H. helix'' (Flora Europaea), меѓутоа тие се разликуваат по број на [[хромозом]]и, па така не можат да се вкрстат лесно (McAllister 1982). ''H. helix'' најдобро се разликува по помалите и малку повеќе вдлабнати листови и помалку буен раст, иако распознавањето понекогаш може да е тешко.[[Податотека:Hedera helix Leaves 3008px.jpg|thumb|Прошаран бршлен]] === Одгледување и употреба === Бршленот нашироко се одгледува како [[украсно растение]], со бројни сорти бирани по карактереистики како жолти, разнобојни или длабоко назабени, со пурпурни дршки и бавен џуџест раст. [[Податотека:Hadera helix.jpg|left|thumb|Млади вдлабнати лисја на ползавични стебла]] == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте на влажни места, покрај патишта, железнички пруги, во клисури на реки, од низинскиот па сè до планинскиот појас. Се развива на потпорни ѕидови како увивно растение врз различни видови дрва, во дабови, букови, мешани елово-букови шуми и други станишта.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' == Лековитост == Од растението се прави искашлувач за кашлица или [[бронхитис]]. Во 1597 година британскиот билјар [[Џон Џерард]] препорачал вода со бршленови листови за миење на болни или воденести очи.<ref>{{Citation | last =Gerard | first =John | author-link = | last2 =Woodward | first2 =Marcus (едиц.) | author2-link = | title =Gerard's Herbal: The History of Plants | place= | publisher =Crescent Books | year =1985 | location =New York | volume = | edition = | url = | doi = | ISBN = 0-517-464705 }}</ref> ==Бршленот како мотив во уметноста== „Бршлен“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> „Исповед на бршленот“ — стихозбирка на македонската поетеса Јованка Денкова од 2024 година.<ref> Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 11-12.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Hedera helix}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Медоносни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ey499hbidwsebbk47lzy0fopzrussip 0 31503 5650250 5449051 2026-10-26T17:55:36Z Zdravko 293 5650250 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател <!-- for more information see [[:Template:Инфокутија Писател/doc]] --> | name = Херман Мелвил | image = Herman Melville 1860.jpg | caption = Мелвил во 1860&nbsp;г. | birthdate = {{birth date|1819|8|1|df=y}} | birthplace = [[Њујорк]], [[САД]] | deathdate = {{death date and age|1891|9|28|1819|8|1|df=y}} | deathplace = [[Њујорк]], [[САД]] | occupation = романописец, учител, морнар, книжевник, поет, инспектор на царина | nationality = Американец | genre = патописи, [[расказ]]и, готски романтизам, алегорија | movement = [[романтизам]] и [[скептицизам]]; претходник на [[модернизам|модернизмот]], [[апсурдизам|апсурдизмот]] и [[егзистенцијализам|егзистенцијализмот]] | signature = Herman Melville signature.svg }} '''Херман Мелвил''' ([[1 август]] [[1819]] – [[28 септември]] [[1891]]) — [[САД|американски]] [[писател]], [[Есеј|есеист]] и [[Поезија|поет]]. Тој е најпознат по [[роман]]ите „[[Моби Дик]]“ и „[[Били Бад]]“ (објавен посмртно). Неговите први три книги постигнале голем успех при што првата книга, „[[Тајпи]]“, станала бестселер, но неговата популарност драстично опаднала во средината на 1850-тите години. Оттука, кога починал во 1891 година, тој бил речиси целосно заборавен. На почетокот од [[20 век]], неговото творештво повторно стекнало признание, особено романот „Моби Дик“ кој се смета за ремек-дело на [[Американска книжевност|американската]] и на светската литература. Тој е првиот писател чиишто дела се собрани и објавени од [[Библиотека на САД|Библиотеката на САД]]. ==Животопис== ===Раните години од животот, образование и семејство=== Херман Мелвил е роден во [[Њујорк (град)|Њујорк]] на 1 август 1819 година, трето од осумте деца на Алан и Марија Гансеворт Мелвил. Откако нејзиниот сопруг Алан починал, Марија додала едно „е“ на семејното презиме. Како дел од добро ситуирано и колоритно семејство од Бостон, таткото на Мелвил поминувал голем дел од времето во странство, како [[Трговија|трговец]] и увозник на француски производи. Дедото од татковата страна на авторот, мајорот Томас Мелвил, почесен учесник на бостонската чајанка кој одбил да го промени својот стил на облекување или манири за да одговара на времето, опишан е во поемата „Последниот лист“ на Оливер Вендел Холмс. Херман Мелвил го посетил во Бостон и го поддржувал неговиот татко во честите периоди на финансиски потреби. Мајчината страна на Мелвил е од холандската долина Хадсон. Неговиот дедо од мајка бил [[генерал]]от Петер Гансевурт, херој од Битката од Сарагота; во својата позлатена униформа, генералот позирал за портрет насликан од Гилберт Стјуарт, кој е опишан во романот на Мелвил од 1852 година, „Пјер“, во којшто авторот пишува за своето семејно и поморско потекло. Како водечкиот карактер во Пјер, и Мелвил пронашол задоволство во неговото „двојно револуционерно потекло“. Алан Мелвил ги пратил своите синови во њујоршката машка школа. Прекумерно финански и емоционално нестабилниот Алан се обидел да се опорави од неговите проблеми со тоа што се преселил со своето семејство во Албани во 1830 година и започнал да работи во бизнисот за крзно. Новата инвестиција, сепак, била неуспешна; војната во 1812 година уништилa многу прекуморски бизниси и тој бил присилен да прогласи банкрот. Набргу, тој починал, оставајќи го своето семејство многу сиромашно, кога Херман имал 12 години.<ref name="Miodrag Maksimović 1954">Miodrag Maksimović, „Predgovor“, во: Herman Melvil, ''Mobi Dik''. Beograd: Izdavačko preduzeće „Rad“, 1954, стр. 5.</ref> Иако Марија имала добро ситуирани роднини, тие биле загрижени во заштитување на своите наследства и искористување на можностите за инвестирање, наместо на решавање на имотот на мајка им, така што семејството на Марија ќе биде посигурно со помладиот брат на Херман, Томас Мелвил, кој на крајот станал гувернер на морнарското пристаниште Снаг. Мелвил ја посетувал академијата во Албани од октомври 1830 година до октомври 1831 година, и повторно, од октомври 1836 година до март 1837 година, каде што ги студирал класиците. ===Почетокот на работниот живот=== Скитничкото однесување на Мелвил и желбата да се издржува себеси независно од помошта на семејството го одвеле до тоа да работи како инспектор на Ери каналот. Во оваа работa тој не успеал и неговиот брат му помогнал да најде другa работа, како бродски слуга на еден њујоршки брод укотвен во Ливерпул. Така, Мелвил отпатувал и се вратил на истиот брод. Неговото дело „Редбурн: Неговото прво патување“ (1849 година) е делумно засновано на искуствата од ова патување. Трите години по академијата во Албани (1837 година до 1840 година), Мелвил најмногу се занимавал со настава во училиште, освен патувањето во [[Ливерпул]] во 1839 година. Од 1838 година до 1847 година, тој престојувал во тоа што сега е познато како куќата на Херман Мелвил во Лансинбург, Њујорк. На 3 јануари 1841 години, тој испловил од Њу Бедфорд, Масачусетс на китоловниот брод „Акушнет“, кој бил укотвен на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]]. Тој подоцна коментирал дека од тој ден му почнал животот. Бродот, на кој служеле пропаднати земјоделци, злосторници и разни несреќници, пловел околу [[’Рт Хорн|Кејп Хорн]] и понатаму до јужниот Тихи Океан, а морнарите биле принудени да ги поднесуваат нечовечките постапки на претпоставените. Мелвил оставил малку директни информации во врска со настаните на ова 18 месечно крстарење, иако неговата китоловна романса, „Моби Дик“, најверојатно дава многу слики од животот на палубата на Акушнет. Мелвил издржал на бродот повеќе од 18 месеци, но поради лошите услови, побегнал од „Акушнет“ на островите Маркесас во јули 1842 година.<ref name="Miodrag Maksimović 1954"/> Три недели живеел помеѓу домородците Тајпи, кои биле нарекувани човекојадци од другите две племенски групи на островот – иако кон Мелвил се однесувале многу добро. „Тајпи“, првиот роман на Мелвил опишува кратка љубовна афера со домородна девојка, Фајавеј, која обично била облечена во „облеката на рајот“ и претставувала невин, благороден дивјак во популарната имагинација. Мелвил се чини дека не бил загрижен за последиците од неговото напуштање на „Акушнет“. Тој се качил на уште еден китоловен брод укотвен во [[Хаваи]]те и го напуштил тој брод во Хонолулу. Додека бил во [[Хонолулу]], тој станал контраверзна фигура за својата жестока опозиција на активностите на христијанските мисионери кои сакале да го преобратат домородното население. Откако работел четири месеци како службеник, во 1843 година се придружил на екипажот на воениот брод УСС Обединети Држави со кој ги посетил Мексико и Перу, но не можејќи да ја поднесе воената дисциплина, тој бил отпуштен кога пристигнал во Бостон, во октомври 1844 година.<ref name="Miodrag Maksimović 1954"/> Овие искуства се опишани во романите „Тајпи“, „Ому“ и „Бела-Јакна“. Мелвил го завршил романот „Тајпи“ летото 1845 година, иако имал тешкотии да го објави. Подоцна, неговиот постар брат ја зел книгата и ја објавил во 1846 година во Лондон, каде станала бестселер преку ноќ, а дури потоа таа била објавена во Њујорк. Успехот на ова дело го охрабрило Мелвил да го опише својот престој на [[Тахити]], а тоа го направил во книгата „Ому“ која не е само егзотична повест за дивјаците, туку во неа се опишани и бруталното постапување на бродовите и мисионерската работа со примитивните племиња.<ref>Miodrag Maksimović, „Predgovor“, во: Herman Melvil, ''Mobi Dik''. Beograd: Izdavačko preduzeće „Rad“, 1954, стр. 5-6.</ref> „Тајпи“ и „Ому“ преку ноќ го прославија Мелвил како писател и авантурист и тој често ги забавувал неговите обожаватели раскажувајќи им приказни. Како писател и издавач Натаниел Паркер Вилис напишал, „Со неговата цигара и шпански очи, тој збори Тајпи и Ому исто како што ќе го најдете текот на неговиот прекрасен ум на хартија“. Романите, пак, не му овозможиле доволно приходи од авторските права за тој да живее од тоа. „Ому“ не бил колоритен како „Тајпи“ и читателите почнале да сфаќаат дека Мелвил не креаира само авантуристички приказни. Следното дело, „Марди“ (1849), [[сатира]] насочена кон современата [[политика]] и кон [[религија]]та, било разочарување за читателите кои сакале уште едно безгрижно и егзотично морско „клопче“. За да го издржува своето семејство, Мелвил напишал две книги по вкусот на тогашната публика: „[[Редбурн (роман)|Редбурн]]“ (''Redburn'', 1849), во која ги опишува своето прво патување во Ливерпул, мрачната личност на морнарот Џексон и работничката сиромаштија во Англија, и „[[Бела-Јакна]]“ (''White-Jacket'') во кој го опишува животот на еден воен брод. Во 1850 година, Мелвил започнал да го пишува расказот за американскиот морнар Израел Потер кој го пбјавил дури пет години подоцна, зашто во меѓувреме работел на романот „Моби Дик“.<ref name="ReferenceA">Miodrag Maksimović, „Predgovor“, во: Herman Melvil, ''Mobi Dik''. Beograd: Izdavačko preduzeće „Rad“, 1954, стр. 6.</ref> ===Брак и подоцнежен работен живот=== [[File:Elizabeth Shaw Melville.jpg|thumb|left|150px|Елизабет Шо Мелвил]] Мелвил се оженил за Елизабет Шо, ќерка на судија во Врховниот суд во [[Масачусетс]], Лемјуел Шо, на 4 август 1847 година, а потоа, двојката отишла на меден месец во [[Канада]]. Тие имале четири деца: два сина и две ќерки. Во 1850 години, Мелвил и Елизабет ја купиле „Ароухед“, куќа на фарма во Питсфилд, Масачусетс, која денес е претворена во [[музеј]]. Таму Мелвил живеел 13 години, зафатен со своето пишување и управување на фармата. Додека живеел во „Ароухед“, тој се спријателил со писателот [[Натаниел Хоторн]], кој живеел во близината на Ленокс. Мелвил, интелектуалец осамен во поголемиот дел во неговиот живот, бил неверојатно инспириран и поттикнат од неговото пријателство со Хоторн за време на перидот кога ја пишувал книгата „Моби Дик“ (посветена на Хоторн), иако нивното пријателство избледело кратко потоа. [[File:Arrowhead farmhouse Herman Melville.jpg|thumb|right|210px|''Ероухед'', домот на Мелвил во Питсфилд, [[Масачусетс]]]] Сепак, романите „Моби Дик“ и „Пјер“ не ја постигнале популарноста на неговите претходни книги. Њујорк Деј Бук на 8 септември 1852 година го објавил својот отровен напад на Мелвил и неговото пишување со наслов „ХЕРМАН МЕЛВИЛ ЛУД“. Во статијата, весникот пишувал дека: „... пријател кој ја прочитал последната книга на Мелвил „Недоразбирања“, помеѓу две бродски несреќи, ни кажа дека е составена од бладањата и мечти на еден лудак. Бевме запрепастени на забелешката, но по уште сознанија, неколку дена подоцна, Мелвил навистина бил под стрес и неговите пријатели преземале мерки да го сместат под третман. Се надеваме дека еден од првите третмани ќе биде да го задржат строго одделен од пенкалото и мастилото“. По строгите критики на „Пјер“, издавачите почнале да стануваат претпазливи во работата на Мелвил. Неговиот издавач, Харпер и Браќата, го одбиле неговиот следен ракопис, „Остров на крстот“ којшто е изгубен. На 1 април 1857 година, Мелвил го објавил неговиот последен, целосен роман „Човекот од доверба“ со поднаслов „Маскенбал“ кој денес се смета за комплексно и мистериозно истражување на проблемите на измамата и искреноста, идентитетот и маскирањето, но кога бил објавен добил коментари кои варирале од збунетост до осуда. [[Image:HermanMelville55.jpg|left|thumb|Мелвил во 1885 година, на 66-годишна возраст]] За да ги поправи своите несигурни финансии, Мелвил го послушал советот од пријателите и решил да се приклучи на она што за другите било профитабилно полето на предавањето. Во 1856 година се појавила збирката раскази „Приказни од Пјаца“ (''Piazza Tales''), следната година објавил уште еден сатиричен расказ, по што морал да се откаже од пишувањето поради болест.<ref name="ReferenceA"/> Од 1857 година до 1860 година, тој држел предавања во лицеуми, првенствено на Јужните мориња. Во 1863 година, тој и неговата жена се преселиле со нивните четири деца во Њујорк. По крајот на [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] ја објавил „Делови од битките и аспекти од војната“ (1866), збирка од над 70 поеми кои биле игнорирани од критичари, иако некои од нив му дале поволни критики. Во 1866 година, жената на Мелвил и нејзините роднини го искористиле нивното влијание да најдат работна позиција за него како царински инспектор за Њујорк (скромно, но добро платено назначување) и тој ја држел таа позиција 19 години. Во озлогласено корумпирана институција, Мелвил наскоро се здобил со репутацијата на еден од најискрените вработени во царинската куќа. Царинската куќа случајно се наоѓала на улицата Гансеворт, именувана по просперитетното семејство на неговата мајка. ===Подоцнежните години=== Мелвил потрошил неколку години во пишување на епопејата од 18.000 стихови, „Кларел“ (во два тома), инспирирана од патување во Светата земја. Неговиот чичко, Петер Гансевурт, платил за издавањето на обемниот еп во 1876 година. Но, неговото издавање било огромен неуспех и непродадените копии биле изгорени, бидејќи Мелвил не можел да си дозволи да ги откупи по набавна цена. Како што неговата професионална среќа слабеела, и бракот на Мелвил бил несреќен. Роднините на Елизабет постојано ја наведувале да го остави и да издејствува да го прогласат за луд, но таа одбивала. Во 1867 година, неговиот најстар син, Малколм, се [[Самоубиство|самоубил]], најверојатно случајно. Додека Мелвил работел, неговата жена успеала да го одвикне од [[Алкохолизам|алкохолизмот]] и тој повеќе не покажувал знаци на вознемиреност и лудило. Но, неговата [[Депресија (расположение)|депресија]] се вратила по смртта на неговиот втор син, Станвикс, во [[Сан Франциско]], во почетокот на 1886 година. Мелвил се пензионирал во 1886 година по смртта на неколку роднини на неговата жена кои оставиле неколку наследства со кои управувала г-ѓа Мелвил. [[Image:Herman Melville Headstone 1024.jpg|thumb|left|Гробот на Херман Мелвил и неговата сопруга]] Откако англиските читатели, спроведувајќи го трендот за морски приказни претставени од писатели како Г. А. Хенри, повторно ги откриле романите на Мелвил, тој доживеал скромно оживување на неговата популарност во Англија, меѓутоа не и во САД. За последен пат, тој повторно се навратил на пишувањето, создавајќи низа песни со прозни белешки инспирирани од неговите претходи искуства на море. Тој ги објавил песните во две збирки, „Џон Мар“ (1888) и „Тимолеон“ (1891), секоја издадена во мал тираѓ од 15 копии за неговите роднини и пријатели. Една од овие поеми го заинтригирала и тој почнал да ја преработува за да ја претвори најпрвин во [[расказ]], а потоа во новела. Мелвил работел повремено на неа во период од неколку години, но кога починал во 1891 година, го оставил ова дело незавршено, сè додека книжевниот научник Рејмонд Вивер не го објавил во 1924 година – станува збор за книгата позната како„ Били Бад“. Подоцна, романот бил претворен во опера од [[Бенџамин Бритен]], во драма и во филм режиран од [[Питер Јустинов]]. Мелвил починал во својот дом во Њујорк, рано наутро, на 28 септември 1891 година, на 72-годишна возраст. Докторот го навел „срцевото проширување“ како причина за смртта. Тој бил погребан на гробиштата „Вудлоун“ во [[Бронкс]], Њујорк. Според една приказна, на неговата посмртница во „[[The New York Times|Њујорк тајмс]]“ пишувало Хенри Мелвил, што наведува на тоа дека тој бил непознат во времето на својата смрт, но оваа приказна не е точна. Во „Религиозното патување на Херман Мелвил“, Болтер Доналд Кинг детално ги претставил откритијата од писмата кои покажуват дека Мелвил бил член на Унитарната црква на сите души во Њујорк. Сè до ова откритие, малку се знаело за неговите верска припадност. Хершел Паркер во вториот том од неговата биографија јасно искажува дека Мелвил станал номинален член само за да ја смири својата жена. Мелвил ги презирал унитаризмот и [[Утилитаризам|утилитаризмот]] (Големите англиски унитаристи биле утилитаристи). ==Изданија и современи реакции== [[Image:Moby-Dick FE title page.jpg|right|thumb|190px|Насловната страница од првото американско издание на „Моби Дик“ во 1851&nbsp;г.]] Повеќето на романите на Мелвил биле прво издадени во Велика Британија и потоа во САД. „Моби Дик или Китот“ станала една од најпознатите дела на Мелвил и често е сметана за едно од најдобрите книжевни дела на сите времиња. Посветена е на пријателот на Мелвил, Натаниел Хоторн. Сепак, таа не го направилa Мелвил богат, зашто првите 3000 копии никогаш не биле продадени за време на неговиот живот и целосната заработка од американската верзија изнесувала само 556,37 долари. Мелвил, исто така, ги напишал и романите: „Били Бад“, „Бела–Јакна“, „Израел Потер“, „Редбурн“, „Тајпи“, „Ому“, „Пјер“, „Човекот од доверба“ и многу раскази, вклучувајќи ги „[[Бартелби, писарот|Бартелби, писарот: приказна од Волстрит]]“ и „Бенито Серено“, како и дела од различни жанрови. Мелвил е помалку познат како поет. По [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]], тој ја објавил „Делови од битките и аспекти од војната“, која што не се продала добро: од 1 200 копии, издавачката куќа Харпер и Брос успеала да продаде само 525 во рок од десет години. Повторно со желба да ги задоволи вкусот на читателите, епот на Мелвил „Кларел“, во кој се работи за поклонение на еден студент во Светата земја, исто така бил нејасен, дури и во негово време. Една од најдолгите поеми во американската литература, „Кларел“, објавена во 1876 година, имала почетен тираж од само 350 копии. Критичарот Левис Мумфорд нашол копија од поемата во Њујоршката јавна библиотека во 1925 години „со неисечени страници“, како доказ дека седела таму непрочитана 50 години. Неговата поезија не е толку почитувана колку неговата проза, иако некои критичари го сметаат за прв [[Модернизам|модернистички]] поет во САД; други тврдат дека неговите дела силно сугерираат на она што денес е познато како [[постмодернизам]]. Водечка личност во тврдењето дека Мелвил е голем американски поет бил поетот и романописецот Роберт Пен Варен, кој објавил избор од поезијата на Мелвил на кој ѝ претходел еден критички [[есеј]]. ===Современа критика=== Мелвил не бил финансиски успешен како писател, заработувајќи нешто повеќе од 10 000 долари за време на неговиот живот. По успехот од патописите засновани на патувањата на Јужните мориња и приказните засновани на несреќни авантури во поморската трговија и морнарица, популарноста на Мелвил драстично се намалила. Во подоцнежните години од неговиот живот и за време на годините по неговата смрт, тој бил сметан само за мала личност во американската литература. Во 1920-те години дошло до преоценување на творештвото на Мелвил, кое сега најчесто се нарекува „Преродбата на Мелвил“. Две книги кои се сметаат за најважни во преродбата се биографијата на Рејмонд Вивер од 1921 година, „Херман Мелвил: човек, морнар и мистик“ и неговото издание од 1924 година на последниот, но недовршен, ракопис на Мелвил, „Били Бад“, којшто праправнуката на Мелвил му го дала на Вивер, кога тој ја посетил во текот на истражувањето за [[биографија]]та. Други дела што помогнале во преродбата на Мелвил се „Американскиот роман“ на Карл Ван Дорен (1921), „Студии во класичната американска литература“ на Д. Х. Лоренс (1923) и биографијата на [[Луис Мумфорд]], „Херман Мелвил: Студија за неговиот живот и визија“ (1929). Во 1945 година било формирано Здружението Мелвил, како непрофитна организација посветена на славењето на неговото литературно наследство. Џеј Лејда, потрошил повеќе од една деценија собирајќи документи и записи за „Мелвиловиот трупец“ (1951). Во истата година, Њутон Арвин ја објавил критичката биографија „Херман Мелвил“, која ја добила наградата „Национална книга“. Во 1960-тите години, Северозападниот универзитетски прес во соработка со библиотеката Њубери и здружението за модерен јазик овозможило објавување на различни наслови од Мелвил. Ова здружение требало да создаде „дефинитивно“ издание на делата на Мелвил, вклучувајќи ги делата „Тајпи“, „Приказни од Пјаца“, „Ому“, „Израел Потер“, „Пјер“, „Човек од доверба“, „Бела јакна или Светот во човек на војна“, „Моби Дик“, „Марди и патување Титер“, „Редбурн“, „Кларел“, а исто така и неколку тома на поеми, дневници и преписки. ===Теми за полот и сексуалноста=== Иако не како примарен фокус на Мелвиловата стипендија, постои интерес за улогата на полот и сексуалноста во некои од делата на Мелвил. Некои критичари, особено оние заинтересирани за родовите студии, ја имаат истражувано појавата на машко-доминантните социјални структури во прозата на Мелвил. На пример, Алвин Сандберг тврдел дека расказот „Рајот на ергените и тартар од слугинки“ нуди „истражување на импотенција, приказ на еден човек што од целосно се повлекува од машкото детство за да избегне соочување со сексуална машкост“ во којашто раскажувачот се ангажира што се вклучува во „соодветна“ дигресија на хетерогеност. Во согласност со овој став Варен Розенберг тврди дека „Рајот на ергените“ е покажана како „површна и стерилна“. Дејвид Харли Серлин забележува во втората половина на диптихот на Мелвил „Тартарот од слугинки“ раскажувачот дава глас на обесправени жени што тој ги забележува: „Како што и друго начници забележале, сликата на „роб“ овде има две очигледни значења. Еднота ја опишува експлоатацијата на физичкиот труд на жените,а другото ја опишува експлоатацијата на репродуктивните органи кај жените. Секако, како примери за репресија на жените, двете се јасно испреплетени.“ На крајот, раскажувачот не е целосно способен да излезе на крај со женските и машките модалитети. Проблемите со сексуалноста се забележани исто така и во други дела. Розенберг забележува дека Таџи во „Марди“ и протагонистот во „Пјер“ „мислат дека тие ги спасуваат младите „слугинки во неволја“ (Јила и Изабел) од најчисти причини, но двајцата се исто така свесни за скриениот сексуален мотив“. Кога Таџи ќе го убие стариот свештеник држејќи ја Јила во заробеништво, тој вели: „каењето тешко ме порази, и како молња се прашував дали смртното дело што го сторив беше со доблесни мотиви, спасувањето на заробеник од роб или дали под преправањето јас сум се вмешал во оваа фатална кавга за некои други себични цели, дружењето со прекрасна слугинка“. Во „Пјер“ мотивот за неговото жртвување за Изабел е признаено: „убавината на жената, а не грдотијата го поканила да го води правото“. Розенберг тврди дека „оваа свесност за двојниот мотив ги прогонува двете книги и на крајот ги уништува нивните протагонисти кои целосно не ја признаваат темната страна на нивниот идеализам. Епистемолошката потрага по трансценденталната потрага по љубов и верба се извалкани од еротиката“. Мелвил целосно ја истражува темата на сексуалноста во неговото големо поетско дело „Кларел“. Кога раскажувачот е разделен од Рут, во која што тој е заљубен, тој слободно истражува други сексулани (и религиозни) можности пред да одлучи на крајот на поемата да учестувува во ритуалистички ред на претставници на бракот. Во текот на поемата „тој го смета секој облик на сексуална ориентација - целибатот, [[хомосексуалност]]а, хедонизамот и [[хетеросексуалност]]а – подигајќи го истиот вид на прашања кога се работи за [[ислам]]от или [[демократија]]та“. Некои пасуси и делови од делата на Мелвил ја покажуваат неговата подготвеност да ги опфати сите форми на сексуалноста, вклучувајќи ја и хомоеротиката, во неговите дела. Најчесто дадени примери од „Моби Дик“ е интерпретацијата на машкото поврзување или како што е наречена „брачна постела“ — епизодата која ги вклучува Ишмаел и Кјукег и „Стисокот на раката“ поглавјето што го опишува другарството на морнарите при вадењето спермацети од мртов кит. Физичката привлечност на „Били Бад“ е опишана во квазиженски услови: „Како убавиот морнар, позицијата на Били Бад е нешто аналогно на онаа на селски убавина пресадена од провинцијата и донесе во конкуренција со благородните дами од судот“. Некои критичари тврдат дека „потрагата на Ахав на китот, која што може да се поврзе со женственоста на неговата форма, мистерија и неговата природност, претставува крајна спојување на епистемолошката и сексуалната потрага”. ===Право и литература=== Во последните години, „Били Бад“ станал централен текст во полето на правните научници, познато како право и литература. Во романот, Били, убав и популарен млад морнар, импресиониран од трговски брод Права на човекот што служи на палубата Х.М.С. Белипотент во доцните 1790-ти години, за време на војната помеѓу револуционарната Франција и Велика Британија и нејзините монаршки сојузници, го зголемува непријателството и омразата на капетанот на бродот, Џон Клагарт. Клагарт крои лажна пријава на бунт и други злосторства за да се израмни со Били и чесниот капетан Едвард Феирвакс Вере организира неформална расправа на која што Били грчевито го напаѓа Клагарт затоа што неговто пелтечење го спречува да говори. Вере веднаш го повикува воениот суд, на којшто служи како единствен сведок и како de facto бранител на Били, Вере повикува судот да го осуди Били на смртна казна. Судењето се спомнува во поглавјето 21, најдолгото поглавје во книгата, и тоа станало фокус на научни контроверзии: дали капетанот Вере бил добар човек заробен од лошите закони или дали тој намерно го нарушил и погрешно го претставил законот за да може да го осуди Били на смрт? ==Наследство== На 12 мај 1985 година, здружението „Херман Мелвил“ од Њујорк се собра на 26-та источна улица за да го посвети пресекот на Парк Авенија јужно и 26-та улица како Плоштад на Херман Мелвил. Ова е улицата каде што Мелвил живеел од 1863 година до 1891 година и каде, меѓу другите дела, ја напишал „Били Бад“. Во 2010 било објавено дека нов вид на изумрен џиновски кит, ''Livyatan melvillei'' е именувам во чест на Мелвил. Палеонтолозите кои го откриле овој фосил биле обожаватели на „Моби Дик“ и сакале да го посветат ова откритие на Мелвил. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мелвил, Херман}} [[Категорија:Американски писатели]] [[Категорија:Американски поети]] [[Категорија:Американски есеисти]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Починати во 1891 година]] dnhoppljx008s2mlclkxucjev1pd6bh 0 33957 5650311 5001280 2026-10-26T22:12:06Z Buli 2648 5650311 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+'''Историски архијереи на Пелагонија и Битола''' ! style="width:30%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- |Јован | style="text-align:center;" |879 |Прво познато споменување |- |Стефан | style="text-align:center;" |околу 1150 | |- |Теодосиј | style="text-align:center;" |1285 | |- |Теодосиј | style="text-align:center;" |1324–1353 | |- |Митрофан | style="text-align:center;" |1529–1532 | |- |Григориј | style="text-align:center;" |непознато |XVI век |- |Еремија | style="text-align:center;" |1572 | |- |Еремија | style="text-align:center;" |1585 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1600 | |- |Дамаскин | style="text-align:center;" |1631 и 1634 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1657 | |- |Игнатиј | style="text-align:center;" |1668 | |- |Јаков | style="text-align:center;" |1691 | |- |Григориј | style="text-align:center;" |1693–1695 | |- |Игнатиј II | style="text-align:center;" |1695 | |- |Јаков | style="text-align:center;" |1699, 1700, 1706 и 1709 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1714–1761 |Повеќепати засведочен; неизвесна хронологија |- |Неофит | style="text-align:center;" |околу 1755–1756 |Неизвесно датирање |- |Григориј | style="text-align:center;" |1759 | |- |[[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" |1765–1767 |Последен охридски архиепископ |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија |- |[[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" |1897–1906 |Егзархиски митрополит |- |[[Авксентиј]] | style="text-align:center;" |1906–1913 |Со прекини во управувањето |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] 70kwqrpxgb2cai32r65zau0d3wvj0nj 5650316 5650311 2026-10-26T22:24:15Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650316 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+'''Историски архијереи на Пелагонија и Битола''' ! style="width:30%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- |Јован | style="text-align:center;" |879 |Прво познато споменување |- |Стефан | style="text-align:center;" |околу 1150 | |- |Теодосиј | style="text-align:center;" |1285 | |- |Теодосиј | style="text-align:center;" |1324–1353 | |- |Митрофан | style="text-align:center;" |1529–1532 | |- |[[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" |непознато |XVI век |- |Еремија | style="text-align:center;" |1572 | |- |Еремија | style="text-align:center;" |1585 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1600 | |- |Дамаскин | style="text-align:center;" |1631 и 1634 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1657 | |- |Игнатиј | style="text-align:center;" |1668 | |- |Јаков | style="text-align:center;" |1691 | |- |Григориј | style="text-align:center;" |1693–1695 | |- |Игнатиј II | style="text-align:center;" |1695 | |- |Јаков | style="text-align:center;" |1699, 1700, 1706 и 1709 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1714–1761 |Повеќепати засведочен; неизвесна хронологија |- |Неофит | style="text-align:center;" |околу 1755–1756 |Неизвесно датирање |- |Григориј | style="text-align:center;" |1759 | |- |[[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" |1765–1767 |Последен охридски архиепископ |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија |- |[[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" |1897–1906 |Егзархиски митрополит |- |[[Авксентиј]] | style="text-align:center;" |1906–1913 |Со прекини во управувањето |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] 9falzku64qv7netu5vyp8orlmk5iz34 5650322 5650316 2026-10-26T22:53:10Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+'''Историски архијереи на Пелагонија и Битола''' ! style="width:30%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија |- |[[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" |1897–1906 |Егзархиски митрополит |- |[[Авксентиј]] | style="text-align:center;" |1906–1913 |Со прекини во управувањето |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] lci1yq8bm9yy424oy6ty7aokoos6sls 5650324 5650322 2026-10-26T22:55:44Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:30%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија |- |[[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" |1897–1906 |Егзархиски митрополит |- |[[Авксентиј]] | style="text-align:center;" |1906–1913 |Со прекини во управувањето |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] bpupisfxh2l4egfjq335wy81mbbllpr 5650325 5650324 2026-10-26T22:56:23Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:20%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија |- |[[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" |1897–1906 |Егзархиски митрополит |- |[[Авксентиј]] | style="text-align:center;" |1906–1913 |Со прекини во управувањето |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] ba3hysslifnxpzloseca5axmac92n6e 5650326 5650325 2026-10-26T23:00:11Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650326 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:20%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913) |- | [[Евстатиј Пелагониски|Евстатиј]] | style="text-align:center;" | 1872–1874 | Прв пелагониски митрополит на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Не добил султански берат за престој во Битола и управувал од Цариград. Подоцна станал нишавски митрополит. |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола во 1906 година. |- | [[Авксентиј Пелагониски|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. По смртта на Григориј бил назначен за привремен управител, а подоцна дејствувал како пелагониски митрополит. Ја напуштил Битола во 1913 година. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941) |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] 2p3z0fwmbck1ug31h5mhyytlefdt118 5650328 5650326 2026-10-26T23:02:54Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:20%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874 | Прв пелагониски митрополит на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Не добил султански берат за престој во Битола и управувал од Цариград. Подоцна станал нишавски митрополит. |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола во 1906 година. |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. По смртта на Григориј бил назначен за привремен управител, а подоцна дејствувал како пелагониски митрополит. Ја напуштил Битола во 1913 година. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941) |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] ldk6w19lve7m1fg36v3asbts6lj34or 5650329 5650328 2026-10-26T23:06:15Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650329 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:20%;" |Архијереј ! style="width:18%;" |Период !Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767) |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано познато споменување во користениот список. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил права врз манастирот „Трескавец“ и повеќе цркви во прилепски Варош. |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година. |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Пелагониски и прилепски епископ, познат по словенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Се споменува во натпис од 1570 година во [[Трескавец]]. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година; не е утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен; не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, повеќепати засведочен од 1714 година. Во 1746 година бил избран за [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]], а од 1752 година повторно е засведочен како пелагониски митрополит. |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 | Неизвесно датирање. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Продолжил да управува со Пелагониската епархија и по укинувањето на Охридската архиепископија во 1767 година, сè до поставувањето на Натанаил. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918) |- |Натанаил | style="text-align:center;" |од 1767 |Го наследил Арсениј |- |Мелетиј | style="text-align:center;" |1772 | |- |Нектариј | style="text-align:center;" |1788–1803 | |- |Јосиф | style="text-align:center;" |1823–1825 | |- |[[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" |1825–1833 | |- |Герасим I | style="text-align:center;" |1833–1840 | |- |Герасим II | style="text-align:center;" |1840–1853 | |- |Венедикт | style="text-align:center;" |1853–1869 | |- |Партениј | style="text-align:center;" |1869–1876 | |- |Матеј | style="text-align:center;" |1876–1887 | |- |[[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" |1887–1891 |Подоцна избран за цариградски патријарх |- |Александар | style="text-align:center;" |1891–1895 | |- |Косма | style="text-align:center;" |1895–1900 | |- |Амвросиј | style="text-align:center;" |1900–1903 | |- |Јоаким | style="text-align:center;" |1903–1909 |Во дел од периодот заменуван од Емилијан (1905–1908) |- |[[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" |1909–1910 | |- |Стефан | style="text-align:center;" |1910–1912 | |- |Хрисостом | style="text-align:center;" |1912–1917 | |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874 | Прв пелагониски митрополит на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Не добил султански берат за престој во Битола и управувал од Цариград. Подоцна станал нишавски митрополит. |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола во 1906 година. |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. По смртта на Григориј бил назначен за привремен управител, а подоцна дејствувал како пелагониски митрополит. Ја напуштил Битола во 1913 година. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941) |- |[[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" |1920–1931 |Битолски епископ |- |[[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" |1931–1936 |Охридско-битолски епископ |- |Платон (Јовановиќ) | style="text-align:center;" |1938–1939 |Охридско-битолски епископ |- |[[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" |1940–1941 |Администратор |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" |Современа Преспанско-пелагониска епархија на МПЦ-ОА |- |[[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" |1959–1979 |Прв епархиски архијереј |- |[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" |1979–1981 |Администратор |- |[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" |1981–денес |Надлежен митрополит |} ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] e6jj1spt4i13fao38mha3xyn3zmnt6n 5650334 5650329 2026-10-26T23:33:35Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650334 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ '''Историски архијереи на Пелагонија и Битола''' ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Средновековни и османлиски архијереи на Пелагонија (до 1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано споменат архијереј во историскиот список на Крсте Битоски. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | Неизвесно датирање. Во списокот на Битоски постои очигледна печатна грешка во почетната година; периодот бара дополнителна потврда. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Современа Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | Методиј | style="text-align:center;" | во периодот 1977–1979 | Викарен епископ и администратор на епархијата. Точниот период на поединечната администрација не е утврден во користениот извор. |- | Ангелариј | style="text-align:center;" | во периодот 1977–1979 | Викарен епископ и администратор на епархијата. Точниот период на поединечната администрација не е утврден во користениот извор. |- | Горазд | style="text-align:center;" | во периодот 1977–1979 | Викарен епископ и администратор на епархијата. Точниот период на поединечната администрација не е утврден во користениот извор. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} '''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции. ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] 7z3ebs8d0hvwnougm6mjhn07jwavmcr 5650335 5650334 2026-10-26T23:36:02Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650335 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано споменат архијереј во историскиот список на Крсте Битоски. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | Неизвесно датирање. Во списокот на Битоски постои очигледна печатна грешка во почетната година; периодот бара дополнителна потврда. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} '''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции. ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] ihuhq2z1mbbuyu42093owtjnae409s8 5650336 5650335 2026-10-26T23:37:14Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650336 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано споменат архијереј во историскиот список на Крсте Битоски. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | Неизвесно датирање. Во списокот на Битоски постои очигледна печатна грешка во почетната година; периодот бара дополнителна потврда. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} <small>'''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции.</small> ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] fu51777aw8sdix3cx7qkynbmdxnm6ek 5650338 5650336 2026-10-26T23:44:09Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650338 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован | style="text-align:center;" | 879 | Најрано споменат архијереј во историскиот список на Крсте Битоски. |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} <small>'''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции.</small> ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] gwodwxa5j8lwz0nqhv82f4kz0ggzt9x 5650425 5650338 2026-10-27T09:36:41Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650425 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован (?) | style="text-align:center;" | 879 | Во актите на [[Цариградски собор (879–880)|Цариградскиот собор од 879–880 година]] се споменува Јован, митрополит на Хераклеја.<ref>{{Cite journal|last=Mihajlovski|first=Robert|year=2015|title=Heraclea, Pelagonia and Medieval Bitola: An Outline of the Ecclesiastical History (6th–12th Century)|url=https://www.academia.edu/21340214/|journal=Folia Archaeologica Balkanica|language=en|volume=III|page=341}}</ref> Во современата византолошка литература тој се идентификува со Хераклеја во Тракија, додека неговата поврзаност со пелагониското епископско седиште не е потврдена.<ref>{{Cite web|url=https://telota.bbaw.de/pmbz/scripts/browse.xql?target=PMBZ24957|title=Ioannes (№ 22803)|publisher=Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften|language=de|website=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|access-date=2026-10-27}}</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} <small>'''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции.</small> ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] i26eiyf2jgscz20owu0s89o66luvplv 5650426 5650425 2026-10-27T09:38:04Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650426 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован (?) | style="text-align:center;" | 879 | Во актите на [[Цариградски собор (879-880)|Цариградскиот собор од 879–880 година]] се споменува Јован, митрополит на Хераклеја.<ref>{{Cite journal|last=Mihajlovski|first=Robert|year=2015|title=Heraclea, Pelagonia and Medieval Bitola: An Outline of the Ecclesiastical History (6th–12th Century)|url=https://www.academia.edu/21340214/|journal=Folia Archaeologica Balkanica|language=en|volume=III|page=341}}</ref> Во современата византолошка литература тој се идентификува со Хераклеја во Тракија, додека неговата поврзаност со пелагониското епископско седиште не е потврдена.<ref>{{Cite web|url=https://telota.bbaw.de/pmbz/scripts/browse.xql?target=PMBZ24957|title=Ioannes (№ 22803)|publisher=Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften|language=de|website=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|access-date=2026-10-27}}</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} <small>'''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции.</small> ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] hoj57gde4c6n2qqshylgghq6aiwe6vq 5650436 5650426 2026-10-27T09:53:02Z Buli 2648 /* Историски архијереи */ 5650436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Orthodox Church |show_name = [[Податотека:Macedonian cross.svg|left|40x40px]] [[Податотека:Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png|right|40x40px]] <center><small>Преспанско-пелагониска епархија</small></center> |image = [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|300п]] |caption = [[Митрополитска Резиденција-Битола|Митрополија]] |founder = [[МПЦ]] |independence = |recognition = [[православие]] |primate=[[Петар Преспанско-пелагониски|Петар]] |headquarters= [[Битола]] |territory= [[Битола]], [[Прилеп]], [[Ресен]], [[Демир Хисар]], [[Крушево]] |possessions= |language=[[македонски]], [[старословенски]] |population= |website= http://www.pppe.mk }} '''Преспанско-пелагониска епархија''' — една од 15-те епархии на [[МПЦ|Македонската православна црква]]. Формирана е со одлука на синодот во [[1958]] година и за нејзино седиште е избран градот [[Битола]]. При формирањето на МПЦ оваа епархија се нарекувала '''Охридско-битолска епархија'''. За архијереј бил избран епископот Климент, кој раководел до [[1977]] година . Во [[1974]] епархијата била преименувана во '''Преспанско-битолска''' и неа ја администрирале викарните епископи Методиј, Ангелариј и Горазд, а од [[1979]] митрополитот Гаврил. Во [[1981]] година на чело на Преспанско-битолската епархија бил поставен митрополитот Петар. Во [[1994]] година епархијата била преименувана во Преспанско-пелагониска со четири намесништва: [[Битолско архијерејско намесништво|Битолско]], [[Прилепско архијерејско намесништво|Прилепско]], [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенско]] и [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарско]].<ref>''Ратомир Грозданоски, Стефан Архиепископ Охридски и Македонски, Скопје, 2000.''</ref> Епархијата има околу 300.000 верници, 600 цркви, манастири и капели, со 100 свештенослужители и 30 монаси и монахињи. Епархијата ја поседува Митрополитската современа библиотека Св. Јован Богослов, чијшто вкупен книжен фонд се состои од над 10.000 книги. Таа, како издавачка куќа, досега има издадено најразлична богословска литература. Во состав на Епархијата работи Хуманитарната Организација „Самарјанин“ која истовремено е иницијатор и исполнувач на идејата за проектот „Трето дете – зголемување на наталитетот“. Оваа хуманитарна организација, со благослов и под покровителство на надлежниот архијереј, организира голем број хуманитарни изложби, приредби, аукции, со цел прибирање помош за штитениците на епархијата. Нејзина исклучително значајна активност е и народната кујна. == Историски архијереи == Во текот на историјата, на подрачјето на денешната Преспанско-пелагониска епархија постоеле повеќе црковно-административни единици со различни називи, граници и јурисдикции. Меѓу нив биле Пелагониската епархија во составот на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], Пелагониската митрополија на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], паралелната егзархиска митрополија и Битолската, односно Охридско-битолската епархија на Српската православна црква. Следниов список ги опфаќа познатите архијереи на овие историски црковни установи. За постарите периоди хронологијата е нецелосна, а наведените години во одделни случаи претставуваат само потврдени споменувања во историските извори. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ Историски архијереи на Пелагонија и Битола ! style="width:22%;" | Архијереј ! style="width:19%;" | Период ! Забелешка |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска епархија до укинувањето на Охридската архиепископија (1767)<ref name="Bitoski1965">Крсте Битоски, ''Дејноста на Пелагониската митрополија од Берлинскиот конгрес до поделбата на Македонија'', докторска дисертација, Скопје, 1965, стр. 17–18. [https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/22579/1/kbitoski1965.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Јован (?) | style="text-align:center;" | 879 | Во актите на [[Цариградски собор (879-880)|Цариградскиот собор од 879–880 година]] се споменува Јован, митрополит на Хераклеја.<ref>{{Cite journal|last=Mihajlovski|first=Robert|year=2015|title=Heraclea, Pelagonia and Medieval Bitola: An Outline of the Ecclesiastical History (6th–12th Century)|url=https://www.academia.edu/21340214/|journal=Folia Archaeologica Balkanica|language=en|volume=III|page=341}}</ref> Во современата византолошка литература тој се идентификува со [[Перинт|Хераклеја]] во Тракија, додека неговата поврзаност со пелагониското епископско седиште не е потврдена.<ref>{{Cite web|url=https://telota.bbaw.de/pmbz/scripts/browse.xql?target=PMBZ24957|title=Ioannes (№ 22803)|publisher=Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften|language=de|website=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|access-date=2026-10-27}}</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | околу 1150 | Засведочен во средината на XII век. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1285 | Засведочен во 1285 година. |- | Теодосиј | style="text-align:center;" | 1324–1353 | Период наведен во историскиот список на пелагониските архијереи. |- | [[Давид Хорисен]] | style="text-align:center;" | XV век (засведочен во 1467/1468) | Пелагониски митрополит со седиште во Прилеп. Со султански ферман добил имотни права врз манастирот „Трескавец“ и црквите „Св. Архангели“, „Св. Јован“ и „Св. Димитриј“ во прилепски Варош.<ref name="Cvetkovski2024">Христијан Цветковски, „Прилог кон историјата на црквите и на манастирите во Прилепската Нахија согледана низ записите на османлиските пописни дефтери од XV век“, ''Гласник'', год. 68, бр. 1–2, Институт за национална историја, Скопје, 2024, стр. 31–43, особено стр. 37–39. [https://ini.ukim.edu.mk/documents/298/INI_GLASNIK_SEPTEMVRI__22_01_2025_www_1.pdf Достапно на интернет].</ref> |- | Никодим | style="text-align:center;" | 1481–1482 | Наследник на Давид Хорисен, засведочен како митрополит во османлискиот пописен дефтер од 1481/1482 година.<ref name="Cvetkovski2024" /> |- | Митрофан | style="text-align:center;" | 1529–1532 | Засведочен во првата половина на XVI век. |- | [[Григориј Пелагониски|Григориј]] | style="text-align:center;" | засведочен во 1570 | Прилепски и пелагониски епископ, познат по црковнословенскиот превод на „Сокровиште“ од [[Дамаскин Студит]]. Неговото име се споменува во натпис од 1570 година во манастирот [[Трескавец]].<ref name="GregoryEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Григориј Пелагониски“.</ref> |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1572 | Засведочен во 1572 година според историскиот список на Битоски. |- | Еремија | style="text-align:center;" | 1585 | Засведочен во 1585 година. Не е со сигурност утврдено дали е исто лице со претходно наведениот Еремија. |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1600 | Засведочен околу почетокот на XVII век. |- | Дамаскин | style="text-align:center;" | 1631 и 1634 | Засведочен во двете години. |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1657 | Засведочен во 1657 година. |- | Игнатиј | style="text-align:center;" | 1668 | Засведочен во 1668 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1691 | Засведочен во 1691 година. |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1693–1695 | Засведочен кон крајот на XVII век. |- | Игнатиј II | style="text-align:center;" | 1695 | Засведочен во 1695 година. |- | Јаков | style="text-align:center;" | 1699, 1700, 1706 и 1709 | Повеќепати засведочен. Не е сигурно дали е исто лице со Јаков споменат во 1691 година. |- | [[Јосиф (охридски архиепископ)|Јосиф II]] | style="text-align:center;" | 1714–1742; 1752–1761 | Пелагониски митрополит, засведочен во 1714, 1718, 1719, 1727, 1729 и 1742 година. На 13 јануари 1746 година станал [[Охридска архиепископија|охридски архиепископ]] и ја вршел таа служба до крајот на 1751 или почетокот на 1752 година. Потоа повторно се споменува како пелагониски митрополит во 1752, 1753, 1756 и 1761 година. Наведените периоди не означуваат непрекината служба.<ref name="JosifEncyclopedia">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, одредница „Јосиф II“.</ref> |- | Неофит | style="text-align:center;" | околу 1755–1756 (?) | |- | Григориј | style="text-align:center;" | 1759 | Засведочен во 1759 година. |- | [[Арсениј II (охридски архиепископ)|Арсениј]] | style="text-align:center;" | 1765–1767 | Последен [[Список на охридски архиепископи|охридски архиепископ]]. Управувал со Пелагониската епархија и по неговото поставување на охридскиот престол. По укинувањето на Охридската архиепископија во јануари 1767 година, привремено му било дозволено да ја задржи Пелагониската епархија, но по околу шест месеци му била одземена и нејзината управа. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Цариградската патријаршија (1767–1918)<ref name="Bitoski1965" /> |- | Натанаил | style="text-align:center;" | од 1767 | Поранешен мегленски епископ. Го наследил Арсениј по одземањето на управата со Пелагониската епархија. |- | Мелетиј | style="text-align:center;" | 1772 | Засведочен во 1772 година. |- | Нектариј | style="text-align:center;" | 1788–1803 | |- | Јосиф | style="text-align:center;" | 1823–1825 | |- | [[Григориј VI Цариградски|Григориј]] | style="text-align:center;" | 1825–1833 | Пелагониски митрополит од септември 1825 година. Подоцна бил преместен во Серската митрополија, а во 1835 година станал [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="GregoryVI">„Григорий VI“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 604. [https://www.pravenc.ru/text/166701.html Достапно на интернет].</ref> |- | Герасим I | style="text-align:center;" | 1833–1840 | |- | Герасим II | style="text-align:center;" | 1840–1853 | |- | Венедикт | style="text-align:center;" | 1853–1869 | |- | Партениј | style="text-align:center;" | 1869–1876 | |- | Матеј | style="text-align:center;" | 1876–1887 | |- | [[Неофит VIII Цариградски|Неофит]] | style="text-align:center;" | 1887–1891 | Избран за пелагониски митрополит на 7 март 1887 година. На 1 август 1891 година бил преместен во Никополско-превешката митрополија, а на 27 октомври истата година бил избран за [[Цариградски патријарх|цариградски патријарх]].<ref name="NeophytosVIII">Вселенска патријаршија, „Νεόφυτος Η΄“. [https://ec-patr.org/people/neofytos-i/ Официјална биографија].</ref> |- | Александар | style="text-align:center;" | 1891–1895 | |- | Косма | style="text-align:center;" | 1895–1900 | |- | Амвросиј | style="text-align:center;" | 1900–1903 | |- | Јоаким | style="text-align:center;" | 1903–1909 | Во дел од периодот бил заменуван од Емилијан (1905–1908). |- | [[Василиј III Цариградски|Василиј]] | style="text-align:center;" | 1909–1910 | Избран за пелагониски митрополит на 7 февруари 1909 година. На 13 мај 1910 година бил преместен во Никејската митрополија. Подоцна станал цариградски патријарх (1925–1929).<ref name="BasilIII">Вселенска патријаршија, „Βασίλειος Γ΄“. [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ Официјална биографија].</ref> |- | Стефан | style="text-align:center;" | 1910–1912 | Стефан Данијилидис, последен претходник на Хрисостом. |- | Хрисостом | style="text-align:center;" | 1912–1917 | Хрисостом Кавуридис, последен пелагониски митрополит на Цариградската патријаршија кој непосредно управувал со епархијата во Битола. |- ! colspan="3" style="background:#f5e5ce; text-align:left; padding:8px;" | Пелагониска митрополија на Бугарската егзархија (1872–1913; 1915–1918) |- | [[Евстатиј Кољов|Евстатиј (Кољов)]] | style="text-align:center;" | 1872–1874; титулата ја задржал до 1888 | Прв егзархиски пелагониски митрополит, хиротонисан во септември 1872 година. Поради пречките за признавање на егзархиската јурисдикција не успеал да се насели во Битола и управувал преку преписка. Во декември 1874 година заминал во Пирот, каде што привремено ја презел управата со Нишавската епархија. Ја задржал пелагониската титула до смртта во 1888 година.<ref name="Eustathius2021">Наѓа Манолова-Николова, „Митрополит Евстатий Пелагонийски – биографични бележки“, ''Годишник на Регионалния исторически музей – Пазарджик'', т. 10, стр. 9–34. [https://www.researchgate.net/publication/350689747_MITROPOLIT_EVSTATIJ_PELAGONIJSKI_-_BIOGRAFICNI_BELEZKI Достапно на интернет].</ref> |- | [[Григориј Зафиров|Григориј (Зафиров)]] | style="text-align:center;" | 1897–1906 | Егзархиски пелагониски митрополит, избран на 18 декември 1897 година. Претходно бил митрополит на Охридската егзархиска епархија. Починал во Битола на 4 ноември 1906 година.<ref name="GrigoryZafirov">„Григорий (Зафиров)“, ''Православная энциклопедия'', т. 12, стр. 573–574. [https://www.pravenc.ru/text/166660.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Авксентиј|Авксентиј (Големинов)]] | style="text-align:center;" | 1906–1913; 1915–1918 | Поранешен велешки егзархиски митрополит. Во 1906 година ја презел привремената управа со Пелагониската епархија. Бил отстранет од Битола во 1913 година. Кон крајот на 1915 година повторно се вратил во епархијата, а во 1916 година го префрлил седиштето во Прилеп, каде што останал до 1918 година.<ref name="Avksentiy">Петар Петров и Христо Темелски, ''Църква и църковен живот в Македония'', Софија, 2003, стр. 138–139. [https://www.promacedonia.org/pp_ht/pp_ht_5.html Достапно на интернет].</ref> |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Битолска и Охридско-битолска епархија на Српската православна црква (1920–1941)<ref name="OrthodoxEncyclopedia">„Македония“, ''Православная энциклопедия'', т. 42, стр. 649–655. [https://www.pravenc.ru/text/2561510.html Достапно на интернет].</ref> |- | [[Јосиф Цвијовиќ|Јосиф (Цвијовиќ)]] | style="text-align:center;" | 1920–1931 | Битолски епископ, избран во декември 1920 година. Управувал до реорганизацијата на епархиите во 1931 година, по што станал скопски митрополит. |- | [[Николај Велимировиќ|Николај (Велимировиќ)]] | style="text-align:center;" | 1931–1936 | Охридско-битолски епископ по обединувањето на Охридската и Битолската епархија во 1931 година. |- | [[Платон Јовановиќ|Платон (Јовановиќ)]] | style="text-align:center;" | 1938–1939 | Охридско-битолски епископ. |- | [[Викентиј (српски патријарх)|Викентиј (Проданов)]] | style="text-align:center;" | 1939/1940–1941 | Администратор на Охридско-битолската епархија. Во литературата се среќаваат различни почетни години за неговата администрација. Подоцна станал српски патријарх. |- ! colspan="3" style="background:#dce8f2; text-align:left; padding:8px;" | Преспанско-пелагониска епархија на Македонската православна црква – Охридска архиепископија<ref name="ModernEparchy">''Македонска енциклопедија'', МАНУ, Скопје, 2009, т. II, стр. 1216, одредница „Преспанско-пелагониска православна епархија на МПЦ“.</ref> |- | [[Климент Преспанско-битолски|Климент (Трајковски)]] | style="text-align:center;" | 1959–1979 | Прв епархиски архијереј по возобновувањето на Македонската православна црква. Хиротонисан во 1959 година. Непосредно раководел со епархијата до 1977 година, по што управата ја вршеле администратори. Починал во 1979 година. |- | [[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Гаврил II|Гаврил (Милошев)]] | style="text-align:center;" | 1979–1981 | Администратор на Преспанско-битолската епархија. |- | [[Петар Преспанско-пелагониски|Петар (Каревски)]] | style="text-align:center;" | 1981–денес | Избран за епархиски митрополит во 1981 година. Надлежен архијереј на Преспанско-пелагониската епархија. |} <small>'''Забелешка:''' Списокот ги опфаќа познатите историски архијереи и администратори поврзани со Пелагонија и Битола, но не претставува непрекинат и исцрпен регистар на сите носители на епархиската управа. Кај постарите архијереи, наведените години во повеќе случаи означуваат документарна засведоченост, а не сигурно утврден почеток и крај на службата. Од XIX век во регионот паралелно дејствувале црковни структури под различни јурисдикции.</small> ==Намесништва и парохии== [[Податотека:Dioceses of the Macedonian Orthodox Church (2013-2023).svg|мини|десно|300п|Карта на епархиите во Македонија.]]Преспанско-пелагониската епархија има 4 архијерејски намесништва и 39 парохии. ;[[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Прва битолска парохија]] * [[Втора битолска парохија]] * [[Трета битолска парохија]] * [[Четврта битолска парохија]] * [[Петта битолска парохија]] * [[Шеста битолска парохија]] * [[Беранечка парохија]] * [[Бистричка парохија]] * [[Буковска парохија]] * [[Добрушевско-дедебалска парохија]] * [[Ивањевска парохија]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Могилска парохија]] * [[Новачка парохија]] * [[Старавинска парохија]] * [[Шеснаесетта приградска парохија]] * [[Седумнаесетта приградска парохија]] ;[[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Прва прилепска парохија]] * [[Втора прилепска парохија]] * [[Обршанска парохија]] * [[Варошка парохија]] * [[Малокоњарска парохија]] * [[Ропотовска парохија]] * [[Тополчанска парохија]] * [[Плетварско-беловодичка парохија]] * [[Долненско-секиречка парохија]] * [[Прилепско-витолишка парохија]] ;[[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Втора ресенска парохија]] * [[Трета ресенска парохија]] * [[Јанковска парохија]] * [[Подмочанско-љубојнска парохија]] ;[[Крушевско-демирхисарско намесништво]] * [[Прва крушевска парохија]] * [[Втора крушевска парохија]] * [[Демирхисарска парохија]] * [[Сопотничка парохија]] * [[Слепчанска парохија]] * [[Бучинска парохија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.pppe.mk/ Официјално мрежно место] {{Преспанско-пелагониски митрополити}} {{Епархии на МПЦ}} [[Категорија:Преспанско-пелагониска епархија| ]] 1mzmsi9wbbgasrsz3v5u51m3ho41bdz 0 51262 5650272 5649037 2026-10-26T20:56:06Z Droidsheep 81200 фотографија од Димитрие Дурацовски 5650272 wikitext text/x-wiki '''Димитрие Дурацовски''' ([[15 февруари]] [[1952]], [[Струга]]) — македонски писател и сликар.<ref name="НационалнаГалерија2023">[https://nationalgallery.mk/vetar-paraklet-samostojna-izlozhba-na-dimitrie-duratsovski/ „ВЕТАР ПАРАКЛЕТ – Самостојна изложба на Димитрие Дурацовски“], Национална галерија, 27 август 2023.</ref> [[File:Dimitrie-duracovski.jpg|thumb|Димитрие Дурацовски, македонски писател и ликовен уметник]] == Животопис == Димитрие Дурацовски е роден на {{роден на|15|февруари|1952}} година во {{роден во|Струга}}, каде што завршил основно образование.<ref>{{наведена книга|last=Cvetanovski|first=Savo|author2=Milena Mitrovska, Michael Black|title=Аnthology of the Macedonian postmodern short story|publisher=Naša kniga|date=1990}}</ref><ref name="НационалнаГалерија2023" /> Школа за применети уметности, сликарски одсек завршил во [[Скопје]] 1975 година во класата на проф. Родољуб Анастасов. Во 1977 година се вработил во Галеријата „Вангел Коџоман“ во Струга. Од 1982 работи во [[Народен музеј „Д-р Никола Незлобински“|Народниот музеј во Струга]], кога Галеријата се припојува на Музејот.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Во текот на изминатите години раководи со Галеријата „Вангел Коџоман“, во која се сместени сликите од постојаната поставка „Струга во минатото“, а истовремено го води и Одделението за современа уметност на Народниот музеј, организирајќи и поставувајќи повеќе од 150 самостојни и групни изложби на повеќемина значајни ликовни уметници од Македонија, Југославија и од светот (Петар Мазев, Димче Протуѓер, Јоже Циуха, Ото Лого, Милиќ Станковиќ од Мачва, Андреј Јемец, Нивес Кавуриќ-Куртовиќ, Васко Ташковски, Иво Фришчиќ, Сергеј Андреевски, Јосип Генералиќ, Дик Робертс, Менде Ивановски, Трајче Блажевски, Вана Урошевиќ, Мишел Раби, Сара Лин, Памела Тол, Игор Тошевски и други), уредувајќи ги каталозите и пишувајќи текстови за нив.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> <!-- Националната галерија ги потврдува раководењето и повеќе од 150 изложби. За целосниот список на уметници и уредувањето на каталозите да се додаде објавен извор. --> Член е на [[ДПМ|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1989 година.<ref name="ЛектираБиографија">[https://lektira.mk/avtor/dimitrie-duracovski/ „Димитрие Дурацовски“], Лектира, 13 јули 2017.</ref> Член е на Македонскиот П.Е.Н. центар. <!-- Да се додаде објавен извор за членството во Македонскиот П.Е.Н. центар. --> === Културна дејност === Основач е на Здружението за култура и уметност „Рубљов“ од Струга и издавач на десетина книги од најразлични области, иницијатор на повеќе проекти од областа на културата, организатор на неколку филмски летни фестивали во Центарот за култура, ''Филм Ноар, Европски филм, Синеманија'', член на уметничкиот одбор на фестивалот за култура ''Дримон'', инспиратор на активностите на театарската група ''Везденски''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додадат објавени извори за наведените активности и функции. --> Бил член на Управниот одбор на Струшките вечери на поезијата од 2017 до 2025 година.<ref name="Нетпрес2017">[https://netpress.com.mk/seleva-e-pretsedatel-na-uo-na-svp-a-dimkovska-i-duracovski-clenovi/ „Шелева е претседател на УО на СВП, а Димковска и Дурацовски членови“], Нетпрес, 21 август 2017.</ref> <!-- Изворот го потврдува именувањето во 2017 година; да се додаде потврда за траењето на членството до 2025 година. --> Соработувал со многу автори од областа на ликовните уметности и од литературата во 70-тите и 80-тите години на дваесеттиот век, во Македонија, но и пошироко, посебно со претставниците на поетската авангарда од Нови Сад, Воислав Деспотов, Раде Томиќ, Вуица Решин Туциќ, со групата „Билтен на автори“ и писателите Бранко Кукиќ, Миленко Пајиќ и сликарот Владимир Дуњиќ, со членовите на ликовната група Медиала, со писателот и основач на надреализмот во Југославија Марко Ристиќ. <!-- Да се додаде објавен извор за конкретните соработки. --> == Ликовна уметност == Во текот на изминатите години реализирал повеќе самостојни изложби во Суботица, Струга, Охрид, Нови Сад и Скопје, а бил застапуван и на повеќе колективни изложби: ''Критичарите одбраа'', Скопје; ''Геометризмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Остави траг'', Белград; ''Биенале на млади'', Скопје; ''Надреализмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Портретот во македонската ликовна уметност'', Скопје; ''Концептуалниот дискурс во Македонија'', Скопје.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> === „Ветар параклет“ === На 1 септември 2023 година во Чифте амам во Скопје била отворена изложбата „Ветар параклет“, со куратор Горанчо Ѓоргиевски од Националната галерија.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Изложбата претставувала ретроспективно претставување на неговото ликовно творештво по речиси четири децении неизложување.<ref name="ОколуТриИздание">[https://www.literatura.mk/blog/novo/najnovi-izdanija/18203-izleze-okolu-tri-po-polnok-novata-hibridna-proza-so-dve-razlicni-korici-od-dimitrie-duracovski „Излезе Околу три по полноќ – новата хибридна проза со две различни корици од Димитрие Дурацовски“], Литература.мк.</ref> За изложбата пишувале Натали Рајчиновска-Павлеска во освртот „Зошто Дурацовски“, објавен во „Нова Македонија“, и Игор Анѓелков во „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“.<ref>Натали Рајчиновска-Павлеска, [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“], ''Нова Македонија'', 20 септември 2023.</ref><ref>Игор Анѓелков, [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“], ''Херој на еден ден'', 3 септември 2023.</ref> == Литература == Објавува раскази, куси прози и есеистички текстови во списанијата: ''Разгледи, Современост, Стремеж, Тренд, Летопис Матице Српске, Поља, Шветлосц, Нови живот'' (Нови Сад), ''Билтен Аутора'', ''Живот, Израз, Даље, Сарајевске свеске'' (Сараево), ''Лаус'' (Риека), ''Књижевна Реч, Књижевне новине, Књижевни магазин'' (Белград), ''Наше писмо, Далги, Форма, Блесок, Стожер, Окно'' и во повеќе дневни весници и списанија.<ref name="Нетпрес2017" /> <!-- Нетпрес потврдува најголем дел од списокот. За објавувањето во „Билтен Аутора“, „Далги“ и „Форма“ да се додаде дополнителен извор. --> Бил припадник на литературната група Петти круг.<ref name="ЛектираБиографија" /> Членувал во редакциите на списанијата ''Даље, Форма, Далги и Стожер'' (гласило на Друштвото на писателите на Македонија).<ref name="Нетпрес2017" /> === Книги === Ги објавил книгите раскази: ''Тајна историја'', 1986 година; ''Црни пророци'', 1996 година; романот ''Инсомниа'', 2001. Во 2014 година ја објавил книгата ''Бледи сенки далечни гласови''.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2025 година ја објавил книгата ''Околу три по полноќ''.<ref name="ОколуТриИздание" /> Во 2018 година издавачката куќа Темплум повторно ги издаде неговите книги во три тома.<ref name="ЧетиритеКниги">Оливера Ќорвезироска, [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“], Окно, 27 јули 2018.</ref> Во 2026 година го објавил романот „Понекогаш се враќаат“.<ref name="Понекогаш2026">[https://trn.mk/dimitrie-duracovski-ponekogas-se-vrakaat/ „Димитрие Дурацовски го промовира Понекогаш се враќаат“], Трн, 5 јуни 2026.</ref> Дурацовски е автор на книгите: * ''Тајна историја'' (раскази, 1986), * ''Црни пророци'' (раскази, 1996), * ''Инсомниа'' (роман, 2001),<ref name="ЛектираБиографија" /> * ''[[Бледи сенки - далечни гласови|Бледи сенки, далечни гласови]]'' (роман, 2014).<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83.</ref> * ''Околу три по полноќ'' (хибридна проза, 2025).<ref name="ОколуТриИздание" /> * ''Понекогаш се враќаат'' (роман, 2026).<ref name="Понекогаш2026" /> === Монографии === Ги објавил монографиите ''Струга, град, вода, луѓе'' (1995), ''Струга вчера и денес'' (2003), ''Откривање на другиот'' (2004) и мапата ''Икони од Струга'' (2006).<ref name="Нетпрес2017" /> === Застапеност во избори и антологии === Застапуван е во изборот на постмодерна македонска литература во списанието „Даље“ од Сараево: ''Померене границе Петог круга'', во изборот ''Македонски раскажувачи'' во списанието „Градина“ од Ниш, во изборот ''Македонска постмодерна прича'' во списанието „Поља“ од Нови Сад, во изборот на „Литературен вестник“, Софија, „Содобност“, Љубљана, „Тиса“, Шабац, „Сарајевске свеске“, Сараево.<ref name="РеперБиографија">[https://reper.net.mk/2013/12/30/bleda-senka-sofija/ „Бледа сенка, Софија“], Репер, 30 декември 2013, биографска белешка за Димитрие Дурацовски.</ref> <!-- Репер ги потврдува изборите во „Даље“, „Градина“ и „Поља“. За преостанатите избори да се додадат извори. --> Застапуван е во антологиите: ''Господари лабиринта'', Загреб; ''Антологија на македонскиот постмодерен расказ'', Скопје; ''Cesarean cut – Macedonian short stories; Царски рез – Македонскиот кус расказ'', Скопје; ''Големиот скок'', Скопје; ''Макета – савремена македонска кратка прича'', Београд; ''Кар видијо мачке'', Љубљана; ''Антологија на македонскиот расказ'', Москва; ''Антологија на македонски расказ D’ont me FYROM'', Загреб.<ref name="ЛектираБиографија" /> Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ ([[Темплум]], 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 105-109.</ref> Застапен е во четиритомната ''Енциклопедија на светска литература на ХХ век'', во издание на „Сент Џемс Прес“ од Фермингтон Хилс, САД, 1999 година.<ref name="РеперБиографија" /> === Преводи и објавувања во странство === Во 2003 година во чешкото литературно списание „Хост“ со извадоци беше претставен романот ''Инсомниа'' и критички портрет на авторот.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2005 година во новосадското списание „Летопис Матице Српске“ се објавени делови од романот ''Инсомниа''.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2007 година, списанието „Књижевни магазин“ од Белград во продолженија го објавува романот ''Инсомниа''. <!-- Да се додаде извор за објавувањето во „Књижевни магазин“ во 2007 година. --> Во 2017 година на српски беше преведена и објавена неговата книга ''Инсомниа'' кај издавачката куќа „Агора“ од Зрењанин, Србија.<ref>[https://bibliografije.nb.rs/bibliografija/tekuca/monografska/BS_mono_prevod_2018/zapisi83.html ''Insomnia = Nesanica: roman''], Народна библиотека Србије, библиографски запис: Димитрије Дурацовски; превод од македонски Вујица Решин Туциќ. Зрењанин; Нови Сад: Агора, 2017. ISBN 978-86-6053-205-5.</ref> == Документарни филмови == По негови сценарија се снимени документарните филмови ''Мостовите на Струга, Тие прекрасни сонувачи, Прозорци на вечноста, Нејзиното премолчено име, Тајната на еден портрет, Напластени векови и води, Боите на носталгијата, Застанато време''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додаде објавен извор за сценаријата. --> == Критичка рецепција == Неговите литературни и ликовни дела се предмет на анализа во повеќе студии и книги за теорија на ликовната уметност и литературата: Владимир Величковски: ''Геометризмот во македонската ликовна уметност, Портретот во македонската ликовна уметност''; Соња Абаџиева: ''Идеа – Тека, документи за концептуалниот дискурс во Македонија''; Владимир Величковски: ''Уметничка критика''; Лидија Капушевска-Дракулевска: ''Во лавиринтите на фантастиката''; во студиите на д-р Јасна Котеска: ''Македонски постмодерни студии'', на д-р Ангелина Бановиќ-Марковска: ''Хипертекстуални дијалози'', на Данило Коцевски: ''Поетиката на постмодернизмот, Критиката како заблуда, Модерно и постмодерно''; во книгите на д-р Александар Прокопиев ''Постмодерен Вавилон'', ''Борхес и компјутерот''; Соња Стојменска Елзесер: ''Игропис''; во студиите на д-р Елизабета Шелева ''Отворено писмо''; во студијата на д-р Саво Цветановски: ''За теоријата на македонскиот постмодерен расказ'', во книгата ''Книжевни записи'' од Искра Николовска; во книгите на акад. д-р Милан Ѓурчинов ''Освојување на реалноста, Annette'' и ''Залез на аксиолошкиот релативизам''; во книгата ''Обвинети за постмодернизам'' од Роберт Алаѓозовски, во книгата ''Мала книжевна теорија'' на акад. д-р Катица Ќулавкова и други. <!-- Списокот е преземен од авторската биографија. Да се дополнат библиографски податоци и страници за наведените студии. --> Дурацовски е припадник на т.н. петта генерација или Петти круг на автори, кои на [[Македонската книжевност|македонската книжевна сцена]] се јавиле во [[1980]]-тите години. Целиот опус на Дурацовски е во знакот на [[Постмодернизам|постмодернизмот]]. Со романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој направил голем пресврт во стилот. Во двете збирки раскази, тој пишувал во стилот на фантастиката и ониричноста, со користење цитати, парафрази и позајмувања од други книжевни дела. Во „Инсомнија“, тој ја напуштил строгата, контролирана функционалност, вметнувајќи долги автобиографски пасажи и есеизирања. Во романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој ја напуштил функционалната димензија и навлегува во т.н. постмодерна носталгија.<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83-84.</ref> == Награди == Добитник е на 8-ноемвриската награда на град Струга во 1986 година од областа на културата и уметноста.<ref name="Нетпрес2017" /> За [[роман]]от „Insomnia“, Дурацовски ја добил наградата „[[Рациново признание]]“.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 85.</ref> Наградата ја добил во 2001 година.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2015 година го добил „Рациновото признание“ за романот „Бледи сенки далечни гласови“.<ref>[https://denar.mk/88001/kultura/prozna-vecer-so-delata-na-duracovski-i-galevski-vo-struga „Прозна вечер со делата на Дурацовски и Галевски во Струга“], Денар, 28 јули 2015.</ref> Романот „Бледи сенки далечни гласови“ беше македонски кандидат за наградата ''Балканика'' за 2014 година.<ref>[https://kulturni-novini.info/sections/36/news/22060-vrachiha-balkanika-2014 „Връчиха Балканика – 2014“], Културни новини, 5 октомври 2015.</ref> <!-- Изворот ги потврдува авторот и номинацијата за 2014 година; за насловот на номинираниот роман да се додаде извор од изборот на македонскиот кандидат. --> Во 2019 година, Дурацовски ја добил [[награда „11 Октомври“|наградата „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>[https://sdk.mk/index.php/kultura/11-oktomvri-za-zhivotno-delo-za-pepi-mirchevski-dimitri-duratsoski-i-lupcho-kotsarev/ „11 ОКТОМВРИ“ ЗА ЖИВОТНО ДЕЛО ЗА ПЕПИ МИРЧЕВСКИ, ДИМИТРИ ДУРАЦОСКИ И ЉУПЧО КОЦАРЕВ] на семрежното место на САКАМ ДА КАЖАМ</ref><ref>„Награда за животно дело за глумецот Мирчевски“, ''Слободен печат'', година VII, број 1783, стр. 17.</ref> == Значење и влијание == * „Спирала“ — расказ на македонскиот писател [[Ненад Јолдески]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 311-312.</ref> * „Книжевноста предолго ја нема!“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 393-395.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/2016/03/11/insomnia/ „Insomnia (Расплетување на генеалошките јазли)“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://njoldeski.wordpress.com/2026/05/24/kukja-vrz-kujka/ „Куќа врз куќа“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://lektira.mk/kritika/vo-srceto-na-temninata/ „Во срцето на темнината“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Бледи сенки, далечни гласови“, првично објавен во „Слободен печат“, 10–11 јануари 2015; пренесен на „Лектира“. * [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“] — текст на Оливера Ќорвезироска, „Окно“, 27 јули 2018. * [https://www.slobodenpecat.mk/spirala/ „Спирала“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Околу три по полноќ“, „Слободен печат“. * [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“] — осврт на Натали Рајчиновска-Павлеска за изложбата „Ветар параклет“, „Нова Македонија“, 20 септември 2023. * [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“] — текст на Игор Анѓелков, „Херој на еден ден“, 3 септември 2023. {{Биографија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Дурацовски, Димитрие}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] 7wzgjkjqeie0qwofqgcwkw3uyfitpdc 5650275 5650272 2026-10-26T21:02:20Z Droidsheep 81200 5650275 wikitext text/x-wiki '''Димитрие Дурацовски''' ([[15 февруари]] [[1952]], [[Струга]]) — македонски писател и сликар.<ref name="НационалнаГалерија2023">[https://nationalgallery.mk/vetar-paraklet-samostojna-izlozhba-na-dimitrie-duratsovski/ „ВЕТАР ПАРАКЛЕТ – Самостојна изложба на Димитрие Дурацовски“], Национална галерија, 27 август 2023.</ref> [[File:Димитрие-дурацовски.jpg|thumb|Димитрие Дурацовски, македонски писател и ликовен уметник]] == Животопис == Димитрие Дурацовски е роден на {{роден на|15|февруари|1952}} година во {{роден во|Струга}}, каде што завршил основно образование.<ref>{{наведена книга|last=Cvetanovski|first=Savo|author2=Milena Mitrovska, Michael Black|title=Аnthology of the Macedonian postmodern short story|publisher=Naša kniga|date=1990}}</ref><ref name="НационалнаГалерија2023" /> Школа за применети уметности, сликарски одсек завршил во [[Скопје]] 1975 година во класата на проф. Родољуб Анастасов. Во 1977 година се вработил во Галеријата „Вангел Коџоман“ во Струга. Од 1982 работи во [[Народен музеј „Д-р Никола Незлобински“|Народниот музеј во Струга]], кога Галеријата се припојува на Музејот.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Во текот на изминатитед години раководи со Галеријата „Вангел Коџоман“, во која се сместени сликите од постојаната поставка „Струга во минатото“, а истовремено го води и Одделението за современа уметност на Народниот музеј, организирајќи и поставувајќи повеќе од 150 самостојни и групни изложби на повеќемина значајни ликовни уметници од Македонија, Југославија и од светот (Петар Мазев, Димче Протуѓер, Јоже Циуха, Ото Лого, Милиќ Станковиќ од Мачва, Андреј Јемец, Нивес Кавуриќ-Куртовиќ, Васко Ташковски, Иво Фришчиќ, Сергеј Андреевски, Јосип Генералиќ, Дик Робертс, Менде Ивановски, Трајче Блажевски, Вана Урошевиќ, Мишел Раби, Сара Лин, Памела Тол, Игор Тошевски и други), уредувајќи ги каталозите и пишувајќи текстови за нив.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> <!-- Националната галерија ги потврдува раководењето и повеќе од 150 изложби. За целосниот список на уметници и уредувањето на каталозите да се додаде објавен извор. --> Член е на [[ДПМ|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1989 година.<ref name="ЛектираБиографија">[https://lektira.mk/avtor/dimitrie-duracovski/ „Димитрие Дурацовски“], Лектира, 13 јули 2017.</ref> Член е на Македонскиот П.Е.Н. центар. <!-- Да се додаде објавен извор за членството во Македонскиот П.Е.Н. центар. --> === Културна дејност === Основач е на Здружението за култура и уметност „Рубљов“ од Струга и издавач на десетина книги од најразлични области, иницијатор на повеќе проекти од областа на културата, организатор на неколку филмски летни фестивали во Центарот за култура, ''Филм Ноар, Европски филм, Синеманија'', член на уметничкиот одбор на фестивалот за култура ''Дримон'', инспиратор на активностите на театарската група ''Везденски''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додадат објавени извори за наведените активности и функции. --> Бил член на Управниот одбор на Струшките вечери на поезијата од 2017 до 2025 година.<ref name="Нетпрес2017">[https://netpress.com.mk/seleva-e-pretsedatel-na-uo-na-svp-a-dimkovska-i-duracovski-clenovi/ „Шелева е претседател на УО на СВП, а Димковска и Дурацовски членови“], Нетпрес, 21 август 2017.</ref> <!-- Изворот го потврдува именувањето во 2017 година; да се додаде потврда за траењето на членството до 2025 година. --> Соработувал со многу автори од областа на ликовните уметности и од литературата во 70-тите и 80-тите години на дваесеттиот век, во Македонија, но и пошироко, посебно со претставниците на поетската авангарда од Нови Сад, Воислав Деспотов, Раде Томиќ, Вуица Решин Туциќ, со групата „Билтен на автори“ и писателите Бранко Кукиќ, Миленко Пајиќ и сликарот Владимир Дуњиќ, со членовите на ликовната група Медиала, со писателот и основач на надреализмот во Југославија Марко Ристиќ. <!-- Да се додаде објавен извор за конкретните соработки. --> == Ликовна уметност == Во текот на изминатите години реализирал повеќе самостојни изложби во Суботица, Струга, Охрид, Нови Сад и Скопје, а бил застапуван и на повеќе колективни изложби: ''Критичарите одбраа'', Скопје; ''Геометризмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Остави траг'', Белград; ''Биенале на млади'', Скопје; ''Надреализмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Портретот во македонската ликовна уметност'', Скопје; ''Концептуалниот дискурс во Македонија'', Скопје.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> === „Ветар параклет“ === На 1 септември 2023 година во Чифте амам во Скопје била отворена изложбата „Ветар параклет“, со куратор Горанчо Ѓоргиевски од Националната галерија.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Изложбата претставувала ретроспективно претставување на неговото ликовно творештво по речиси четири децении неизложување.<ref name="ОколуТриИздание">[https://www.literatura.mk/blog/novo/najnovi-izdanija/18203-izleze-okolu-tri-po-polnok-novata-hibridna-proza-so-dve-razlicni-korici-od-dimitrie-duracovski „Излезе Околу три по полноќ – новата хибридна проза со две различни корици од Димитрие Дурацовски“], Литература.мк.</ref> За изложбата пишувале Натали Рајчиновска-Павлеска во освртот „Зошто Дурацовски“, објавен во „Нова Македонија“, и Игор Анѓелков во „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“.<ref>Натали Рајчиновска-Павлеска, [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“], ''Нова Македонија'', 20 септември 2023.</ref><ref>Игор Анѓелков, [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“], ''Херој на еден ден'', 3 септември 2023.</ref> == Литература == Објавува раскази, куси прози и есеистички текстови во списанијата: ''Разгледи, Современост, Стремеж, Тренд, Летопис Матице Српске, Поља, Шветлосц, Нови живот'' (Нови Сад), ''Билтен Аутора'', ''Живот, Израз, Даље, Сарајевске свеске'' (Сараево), ''Лаус'' (Риека), ''Књижевна Реч, Књижевне новине, Књижевни магазин'' (Белград), ''Наше писмо, Далги, Форма, Блесок, Стожер, Окно'' и во повеќе дневни весници и списанија.<ref name="Нетпрес2017" /> <!-- Нетпрес потврдува најголем дел од списокот. За објавувањето во „Билтен Аутора“, „Далги“ и „Форма“ да се додаде дополнителен извор. --> Бил припадник на литературната група Петти круг.<ref name="ЛектираБиографија" /> Членувал во редакциите на списанијата ''Даље, Форма, Далги и Стожер'' (гласило на Друштвото на писателите на Македонија).<ref name="Нетпрес2017" /> === Книги === Ги објавил книгите раскази: ''Тајна историја'', 1986 година; ''Црни пророци'', 1996 година; романот ''Инсомниа'', 2001. Во 2014 година ја објавил книгата ''Бледи сенки далечни гласови''.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2025 година ја објавил книгата ''Околу три по полноќ''.<ref name="ОколуТриИздание" /> Во 2018 година издавачката куќа Темплум повторно ги издаде неговите книги во три тома.<ref name="ЧетиритеКниги">Оливера Ќорвезироска, [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“], Окно, 27 јули 2018.</ref> Во 2026 година го објавил романот „Понекогаш се враќаат“.<ref name="Понекогаш2026">[https://trn.mk/dimitrie-duracovski-ponekogas-se-vrakaat/ „Димитрие Дурацовски го промовира Понекогаш се враќаат“], Трн, 5 јуни 2026.</ref> Дурацовски е автор на книгите: * ''Тајна историја'' (раскази, 1986), * ''Црни пророци'' (раскази, 1996), * ''Инсомниа'' (роман, 2001),<ref name="ЛектираБиографија" /> * ''[[Бледи сенки - далечни гласови|Бледи сенки, далечни гласови]]'' (роман, 2014).<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83.</ref> * ''Околу три по полноќ'' (хибридна проза, 2025).<ref name="ОколуТриИздание" /> * ''Понекогаш се враќаат'' (роман, 2026).<ref name="Понекогаш2026" /> === Монографии === Ги објавил монографиите ''Струга, град, вода, луѓе'' (1995), ''Струга вчера и денес'' (2003), ''Откривање на другиот'' (2004) и мапата ''Икони од Струга'' (2006).<ref name="Нетпрес2017" /> === Застапеност во избори и антологии === Застапуван е во изборот на постмодерна македонска литература во списанието „Даље“ од Сараево: ''Померене границе Петог круга'', во изборот ''Македонски раскажувачи'' во списанието „Градина“ од Ниш, во изборот ''Македонска постмодерна прича'' во списанието „Поља“ од Нови Сад, во изборот на „Литературен вестник“, Софија, „Содобност“, Љубљана, „Тиса“, Шабац, „Сарајевске свеске“, Сараево.<ref name="РеперБиографија">[https://reper.net.mk/2013/12/30/bleda-senka-sofija/ „Бледа сенка, Софија“], Репер, 30 декември 2013, биографска белешка за Димитрие Дурацовски.</ref> <!-- Репер ги потврдува изборите во „Даље“, „Градина“ и „Поља“. За преостанатите избори да се додадат извори. --> Застапуван е во антологиите: ''Господари лабиринта'', Загреб; ''Антологија на македонскиот постмодерен расказ'', Скопје; ''Cesarean cut – Macedonian short stories; Царски рез – Македонскиот кус расказ'', Скопје; ''Големиот скок'', Скопје; ''Макета – савремена македонска кратка прича'', Београд; ''Кар видијо мачке'', Љубљана; ''Антологија на македонскиот расказ'', Москва; ''Антологија на македонски расказ D’ont me FYROM'', Загреб.<ref name="ЛектираБиографија" /> Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ ([[Темплум]], 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 105-109.</ref> Застапен е во четиритомната ''Енциклопедија на светска литература на ХХ век'', во издание на „Сент Џемс Прес“ од Фермингтон Хилс, САД, 1999 година.<ref name="РеперБиографија" /> === Преводи и објавувања во странство === Во 2003 година во чешкото литературно списание „Хост“ со извадоци беше претставен романот ''Инсомниа'' и критички портрет на авторот.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2005 година во новосадското списание „Летопис Матице Српске“ се објавени делови од романот ''Инсомниа''.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2007 година, списанието „Књижевни магазин“ од Белград во продолженија го објавува романот ''Инсомниа''. <!-- Да се додаде извор за објавувањето во „Књижевни магазин“ во 2007 година. --> Во 2017 година на српски беше преведена и објавена неговата книга ''Инсомниа'' кај издавачката куќа „Агора“ од Зрењанин, Србија.<ref>[https://bibliografije.nb.rs/bibliografija/tekuca/monografska/BS_mono_prevod_2018/zapisi83.html ''Insomnia = Nesanica: roman''], Народна библиотека Србије, библиографски запис: Димитрије Дурацовски; превод од македонски Вујица Решин Туциќ. Зрењанин; Нови Сад: Агора, 2017. ISBN 978-86-6053-205-5.</ref> == Документарни филмови == По негови сценарија се снимени документарните филмови ''Мостовите на Струга, Тие прекрасни сонувачи, Прозорци на вечноста, Нејзиното премолчено име, Тајната на еден портрет, Напластени векови и води, Боите на носталгијата, Застанато време''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додаде објавен извор за сценаријата. --> == Критичка рецепција == Неговите литературни и ликовни дела се предмет на анализа во повеќе студии и книги за теорија на ликовната уметност и литературата: Владимир Величковски: ''Геометризмот во македонската ликовна уметност, Портретот во македонската ликовна уметност''; Соња Абаџиева: ''Идеа – Тека, документи за концептуалниот дискурс во Македонија''; Владимир Величковски: ''Уметничка критика''; Лидија Капушевска-Дракулевска: ''Во лавиринтите на фантастиката''; во студиите на д-р Јасна Котеска: ''Македонски постмодерни студии'', на д-р Ангелина Бановиќ-Марковска: ''Хипертекстуални дијалози'', на Данило Коцевски: ''Поетиката на постмодернизмот, Критиката како заблуда, Модерно и постмодерно''; во книгите на д-р Александар Прокопиев ''Постмодерен Вавилон'', ''Борхес и компјутерот''; Соња Стојменска Елзесер: ''Игропис''; во студиите на д-р Елизабета Шелева ''Отворено писмо''; во студијата на д-р Саво Цветановски: ''За теоријата на македонскиот постмодерен расказ'', во книгата ''Книжевни записи'' од Искра Николовска; во книгите на акад. д-р Милан Ѓурчинов ''Освојување на реалноста, Annette'' и ''Залез на аксиолошкиот релативизам''; во книгата ''Обвинети за постмодернизам'' од Роберт Алаѓозовски, во книгата ''Мала книжевна теорија'' на акад. д-р Катица Ќулавкова и други. <!-- Списокот е преземен од авторската биографија. Да се дополнат библиографски податоци и страници за наведените студии. --> Дурацовски е припадник на т.н. петта генерација или Петти круг на автори, кои на [[Македонската книжевност|македонската книжевна сцена]] се јавиле во [[1980]]-тите години. Целиот опус на Дурацовски е во знакот на [[Постмодернизам|постмодернизмот]]. Со романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој направил голем пресврт во стилот. Во двете збирки раскази, тој пишувал во стилот на фантастиката и ониричноста, со користење цитати, парафрази и позајмувања од други книжевни дела. Во „Инсомнија“, тој ја напуштил строгата, контролирана функционалност, вметнувајќи долги автобиографски пасажи и есеизирања. Во романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој ја напуштил функционалната димензија и навлегува во т.н. постмодерна носталгија.<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83-84.</ref> == Награди == Добитник е на 8-ноемвриската награда на град Струга во 1986 година од областа на културата и уметноста.<ref name="Нетпрес2017" /> За [[роман]]от „Insomnia“, Дурацовски ја добил наградата „[[Рациново признание]]“.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 85.</ref> Наградата ја добил во 2001 година.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2015 година го добил „Рациновото признание“ за романот „Бледи сенки далечни гласови“.<ref>[https://denar.mk/88001/kultura/prozna-vecer-so-delata-na-duracovski-i-galevski-vo-struga „Прозна вечер со делата на Дурацовски и Галевски во Струга“], Денар, 28 јули 2015.</ref> Романот „Бледи сенки далечни гласови“ беше македонски кандидат за наградата ''Балканика'' за 2014 година.<ref>[https://kulturni-novini.info/sections/36/news/22060-vrachiha-balkanika-2014 „Връчиха Балканика – 2014“], Културни новини, 5 октомври 2015.</ref> <!-- Изворот ги потврдува авторот и номинацијата за 2014 година; за насловот на номинираниот роман да се додаде извор од изборот на македонскиот кандидат. --> Во 2019 година, Дурацовски ја добил [[награда „11 Октомври“|наградата „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>[https://sdk.mk/index.php/kultura/11-oktomvri-za-zhivotno-delo-za-pepi-mirchevski-dimitri-duratsoski-i-lupcho-kotsarev/ „11 ОКТОМВРИ“ ЗА ЖИВОТНО ДЕЛО ЗА ПЕПИ МИРЧЕВСКИ, ДИМИТРИ ДУРАЦОСКИ И ЉУПЧО КОЦАРЕВ] на семрежното место на САКАМ ДА КАЖАМ</ref><ref>„Награда за животно дело за глумецот Мирчевски“, ''Слободен печат'', година VII, број 1783, стр. 17.</ref> == Значење и влијание == * „Спирала“ — расказ на македонскиот писател [[Ненад Јолдески]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 311-312.</ref> * „Книжевноста предолго ја нема!“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 393-395.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/2016/03/11/insomnia/ „Insomnia (Расплетување на генеалошките јазли)“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://njoldeski.wordpress.com/2026/05/24/kukja-vrz-kujka/ „Куќа врз куќа“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://lektira.mk/kritika/vo-srceto-na-temninata/ „Во срцето на темнината“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Бледи сенки, далечни гласови“, првично објавен во „Слободен печат“, 10–11 јануари 2015; пренесен на „Лектира“. * [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“] — текст на Оливера Ќорвезироска, „Окно“, 27 јули 2018. * [https://www.slobodenpecat.mk/spirala/ „Спирала“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Околу три по полноќ“, „Слободен печат“. * [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“] — осврт на Натали Рајчиновска-Павлеска за изложбата „Ветар параклет“, „Нова Македонија“, 20 септември 2023. * [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“] — текст на Игор Анѓелков, „Херој на еден ден“, 3 септември 2023. {{Биографија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Дурацовски, Димитрие}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] oboscrs93pqdx9ulh3rrkx16tdstkel 5650303 5650275 2026-10-26T21:53:00Z Droidsheep 81200 Додадена галерија со ликовните дела на Димитрие Дурацовски и линк до Викимедија 5650303 wikitext text/x-wiki '''Димитрие Дурацовски''' ([[15 февруари]] [[1952]], [[Струга]]) — македонски писател и сликар.<ref name="НационалнаГалерија2023">[https://nationalgallery.mk/vetar-paraklet-samostojna-izlozhba-na-dimitrie-duratsovski/ „ВЕТАР ПАРАКЛЕТ – Самостојна изложба на Димитрие Дурацовски“], Национална галерија, 27 август 2023.</ref> [[File:Димитрие-дурацовски.jpg|thumb|Димитрие Дурацовски, македонски писател и ликовен уметник]] == Животопис == Димитрие Дурацовски е роден на {{роден на|15|февруари|1952}} година во {{роден во|Струга}}, каде што завршил основно образование.<ref>{{наведена книга|last=Cvetanovski|first=Savo|author2=Milena Mitrovska, Michael Black|title=Аnthology of the Macedonian postmodern short story|publisher=Naša kniga|date=1990}}</ref><ref name="НационалнаГалерија2023" /> Школа за применети уметности, сликарски одсек завршил во [[Скопје]] 1975 година во класата на проф. Родољуб Анастасов. Во 1977 година се вработил во Галеријата „Вангел Коџоман“ во Струга. Од 1982 работи во [[Народен музеј „Д-р Никола Незлобински“|Народниот музеј во Струга]], кога Галеријата се припојува на Музејот.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Во текот на изминатитед години раководи со Галеријата „Вангел Коџоман“, во која се сместени сликите од постојаната поставка „Струга во минатото“, а истовремено го води и Одделението за современа уметност на Народниот музеј, организирајќи и поставувајќи повеќе од 150 самостојни и групни изложби на повеќемина значајни ликовни уметници од Македонија, Југославија и од светот (Петар Мазев, Димче Протуѓер, Јоже Циуха, Ото Лого, Милиќ Станковиќ од Мачва, Андреј Јемец, Нивес Кавуриќ-Куртовиќ, Васко Ташковски, Иво Фришчиќ, Сергеј Андреевски, Јосип Генералиќ, Дик Робертс, Менде Ивановски, Трајче Блажевски, Вана Урошевиќ, Мишел Раби, Сара Лин, Памела Тол, Игор Тошевски и други), уредувајќи ги каталозите и пишувајќи текстови за нив.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> <!-- Националната галерија ги потврдува раководењето и повеќе од 150 изложби. За целосниот список на уметници и уредувањето на каталозите да се додаде објавен извор. --> Член е на [[ДПМ|Друштвото на писателите на Македонија]] од 1989 година.<ref name="ЛектираБиографија">[https://lektira.mk/avtor/dimitrie-duracovski/ „Димитрие Дурацовски“], Лектира, 13 јули 2017.</ref> Член е на Македонскиот П.Е.Н. центар. <!-- Да се додаде објавен извор за членството во Македонскиот П.Е.Н. центар. --> === Културна дејност === Основач е на Здружението за култура и уметност „Рубљов“ од Струга и издавач на десетина книги од најразлични области, иницијатор на повеќе проекти од областа на културата, организатор на неколку филмски летни фестивали во Центарот за култура, ''Филм Ноар, Европски филм, Синеманија'', член на уметничкиот одбор на фестивалот за култура ''Дримон'', инспиратор на активностите на театарската група ''Везденски''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додадат објавени извори за наведените активности и функции. --> Бил член на Управниот одбор на Струшките вечери на поезијата од 2017 до 2025 година.<ref name="Нетпрес2017">[https://netpress.com.mk/seleva-e-pretsedatel-na-uo-na-svp-a-dimkovska-i-duracovski-clenovi/ „Шелева е претседател на УО на СВП, а Димковска и Дурацовски членови“], Нетпрес, 21 август 2017.</ref> <!-- Изворот го потврдува именувањето во 2017 година; да се додаде потврда за траењето на членството до 2025 година. --> Соработувал со многу автори од областа на ликовните уметности и од литературата во 70-тите и 80-тите години на дваесеттиот век, во Македонија, но и пошироко, посебно со претставниците на поетската авангарда од Нови Сад, Воислав Деспотов, Раде Томиќ, Вуица Решин Туциќ, со групата „Билтен на автори“ и писателите Бранко Кукиќ, Миленко Пајиќ и сликарот Владимир Дуњиќ, со членовите на ликовната група Медиала, со писателот и основач на надреализмот во Југославија Марко Ристиќ. <!-- Да се додаде објавен извор за конкретните соработки. --> == Ликовна уметност == Во текот на изминатите години реализирал повеќе самостојни изложби во Суботица, Струга, Охрид, Нови Сад и Скопје, а бил застапуван и на повеќе колективни изложби: ''Критичарите одбраа'', Скопје; ''Геометризмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Остави траг'', Белград; ''Биенале на млади'', Скопје; ''Надреализмот и неговите видови во македонското сликарство'', Скопје; ''Портретот во македонската ликовна уметност'', Скопје; ''Концептуалниот дискурс во Македонија'', Скопје.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> === „Ветар параклет“ === На 1 септември 2023 година во Чифте амам во Скопје била отворена изложбата „Ветар параклет“, со куратор Горанчо Ѓоргиевски од Националната галерија.<ref name="НационалнаГалерија2023" /> Изложбата претставувала ретроспективно претставување на неговото ликовно творештво по речиси четири децении неизложување.<ref name="ОколуТриИздание">[https://www.literatura.mk/blog/novo/najnovi-izdanija/18203-izleze-okolu-tri-po-polnok-novata-hibridna-proza-so-dve-razlicni-korici-od-dimitrie-duracovski „Излезе Околу три по полноќ – новата хибридна проза со две различни корици од Димитрие Дурацовски“], Литература.мк.</ref> За изложбата пишувале Натали Рајчиновска-Павлеска во освртот „Зошто Дурацовски“, објавен во „Нова Македонија“, и Игор Анѓелков во „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“.<ref>Натали Рајчиновска-Павлеска, [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“], ''Нова Македонија'', 20 септември 2023.</ref><ref>Игор Анѓелков, [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“], ''Херој на еден ден'', 3 септември 2023.</ref> === Избрани ликовни дела === ==== Слики ==== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Деструкција со крст на Хегел.jpg|Деструкција со крст на Хегел — масло на платно File:Класификатор.png|Класификатор — масло на платно File:Горе (1976).jpg|Горе (1976) File:Онај (1983).jpg|Онај (1983) File:Мала бела слика.jpg|Мала бела слика File:Зошто Борхес.jpg|Зошто Борхес File:Зошто Јејтс.jpg|Зошто Јејтс File:Транспониран Пизанело.jpg|Транспониран Пизанело File:Омаж за Леонид Шејка.jpg|Омаж за Леонид Шејка File:Мобиусова лента.jpg|Мобиусова лента File:Триптих 1 Малевич-Nigredo-Albedo.jpg|Триптих I — Малевич, Nigredo–Albedo File:Триптих 2 - Duchamp - Androgin, Rrose Sélavy.jpg|Триптих II — Дишан, Androgin File:Триптих 3 - Nitsch - Putrefactio.jpg|Триптих III — Нич, Putrefactio </gallery> ==== Цртежи ==== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Цртеж од 1979.jpg|Цртеж од 1979 — Млад борец File:Димитрие Дурацовски - Solve et Coagvla.jpg|Solve et Coagvla File:Димитрие Дурацовски - Витгенштајн.jpg|Витгенштајн File:Димитрие Дурацовски - Фигура V.jpg|Фигура V </gallery> [[:commons:Dimitrie Duracovski|Целосна галерија на ликовни дела на Wikimedia Commons]] == Литература == Објавува раскази, куси прози и есеистички текстови во списанијата: ''Разгледи, Современост, Стремеж, Тренд, Летопис Матице Српске, Поља, Шветлосц, Нови живот'' (Нови Сад), ''Билтен Аутора'', ''Живот, Израз, Даље, Сарајевске свеске'' (Сараево), ''Лаус'' (Риека), ''Књижевна Реч, Књижевне новине, Књижевни магазин'' (Белград), ''Наше писмо, Далги, Форма, Блесок, Стожер, Окно'' и во повеќе дневни весници и списанија.<ref name="Нетпрес2017" /> <!-- Нетпрес потврдува најголем дел од списокот. За објавувањето во „Билтен Аутора“, „Далги“ и „Форма“ да се додаде дополнителен извор. --> Бил припадник на литературната група Петти круг.<ref name="ЛектираБиографија" /> Членувал во редакциите на списанијата ''Даље, Форма, Далги и Стожер'' (гласило на Друштвото на писателите на Македонија).<ref name="Нетпрес2017" /> === Книги === Ги објавил книгите раскази: ''Тајна историја'', 1986 година; ''Црни пророци'', 1996 година; романот ''Инсомниа'', 2001. Во 2014 година ја објавил книгата ''Бледи сенки далечни гласови''.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2025 година ја објавил книгата ''Околу три по полноќ''.<ref name="ОколуТриИздание" /> Во 2018 година издавачката куќа Темплум повторно ги издаде неговите книги во три тома.<ref name="ЧетиритеКниги">Оливера Ќорвезироска, [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“], Окно, 27 јули 2018.</ref> Во 2026 година го објавил романот „Понекогаш се враќаат“.<ref name="Понекогаш2026">[https://trn.mk/dimitrie-duracovski-ponekogas-se-vrakaat/ „Димитрие Дурацовски го промовира Понекогаш се враќаат“], Трн, 5 јуни 2026.</ref> Дурацовски е автор на книгите: * ''Тајна историја'' (раскази, 1986), * ''Црни пророци'' (раскази, 1996), * ''Инсомниа'' (роман, 2001),<ref name="ЛектираБиографија" /> * ''[[Бледи сенки - далечни гласови|Бледи сенки, далечни гласови]]'' (роман, 2014).<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83.</ref> * ''Околу три по полноќ'' (хибридна проза, 2025).<ref name="ОколуТриИздание" /> * ''Понекогаш се враќаат'' (роман, 2026).<ref name="Понекогаш2026" /> === Монографии === Ги објавил монографиите ''Струга, град, вода, луѓе'' (1995), ''Струга вчера и денес'' (2003), ''Откривање на другиот'' (2004) и мапата ''Икони од Струга'' (2006).<ref name="Нетпрес2017" /> === Застапеност во избори и антологии === Застапуван е во изборот на постмодерна македонска литература во списанието „Даље“ од Сараево: ''Померене границе Петог круга'', во изборот ''Македонски раскажувачи'' во списанието „Градина“ од Ниш, во изборот ''Македонска постмодерна прича'' во списанието „Поља“ од Нови Сад, во изборот на „Литературен вестник“, Софија, „Содобност“, Љубљана, „Тиса“, Шабац, „Сарајевске свеске“, Сараево.<ref name="РеперБиографија">[https://reper.net.mk/2013/12/30/bleda-senka-sofija/ „Бледа сенка, Софија“], Репер, 30 декември 2013, биографска белешка за Димитрие Дурацовски.</ref> <!-- Репер ги потврдува изборите во „Даље“, „Градина“ и „Поља“. За преостанатите избори да се додадат извори. --> Застапуван е во антологиите: ''Господари лабиринта'', Загреб; ''Антологија на македонскиот постмодерен расказ'', Скопје; ''Cesarean cut – Macedonian short stories; Царски рез – Македонскиот кус расказ'', Скопје; ''Големиот скок'', Скопје; ''Макета – савремена македонска кратка прича'', Београд; ''Кар видијо мачке'', Љубљана; ''Антологија на македонскиот расказ'', Москва; ''Антологија на македонски расказ D’ont me FYROM'', Загреб.<ref name="ЛектираБиографија" /> Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ ([[Темплум]], 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 105-109.</ref> Застапен е во четиритомната ''Енциклопедија на светска литература на ХХ век'', во издание на „Сент Џемс Прес“ од Фермингтон Хилс, САД, 1999 година.<ref name="РеперБиографија" /> === Преводи и објавувања во странство === Во 2003 година во чешкото литературно списание „Хост“ со извадоци беше претставен романот ''Инсомниа'' и критички портрет на авторот.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2005 година во новосадското списание „Летопис Матице Српске“ се објавени делови од романот ''Инсомниа''.<ref name="РеперБиографија" /> Во 2007 година, списанието „Књижевни магазин“ од Белград во продолженија го објавува романот ''Инсомниа''. <!-- Да се додаде извор за објавувањето во „Књижевни магазин“ во 2007 година. --> Во 2017 година на српски беше преведена и објавена неговата книга ''Инсомниа'' кај издавачката куќа „Агора“ од Зрењанин, Србија.<ref>[https://bibliografije.nb.rs/bibliografija/tekuca/monografska/BS_mono_prevod_2018/zapisi83.html ''Insomnia = Nesanica: roman''], Народна библиотека Србије, библиографски запис: Димитрије Дурацовски; превод од македонски Вујица Решин Туциќ. Зрењанин; Нови Сад: Агора, 2017. ISBN 978-86-6053-205-5.</ref> == Документарни филмови == По негови сценарија се снимени документарните филмови ''Мостовите на Струга, Тие прекрасни сонувачи, Прозорци на вечноста, Нејзиното премолчено име, Тајната на еден портрет, Напластени векови и води, Боите на носталгијата, Застанато време''. <!-- Податоци од авторската биографија; да се додаде објавен извор за сценаријата. --> == Критичка рецепција == Неговите литературни и ликовни дела се предмет на анализа во повеќе студии и книги за теорија на ликовната уметност и литературата: Владимир Величковски: ''Геометризмот во македонската ликовна уметност, Портретот во македонската ликовна уметност''; Соња Абаџиева: ''Идеа – Тека, документи за концептуалниот дискурс во Македонија''; Владимир Величковски: ''Уметничка критика''; Лидија Капушевска-Дракулевска: ''Во лавиринтите на фантастиката''; во студиите на д-р Јасна Котеска: ''Македонски постмодерни студии'', на д-р Ангелина Бановиќ-Марковска: ''Хипертекстуални дијалози'', на Данило Коцевски: ''Поетиката на постмодернизмот, Критиката како заблуда, Модерно и постмодерно''; во книгите на д-р Александар Прокопиев ''Постмодерен Вавилон'', ''Борхес и компјутерот''; Соња Стојменска Елзесер: ''Игропис''; во студиите на д-р Елизабета Шелева ''Отворено писмо''; во студијата на д-р Саво Цветановски: ''За теоријата на македонскиот постмодерен расказ'', во книгата ''Книжевни записи'' од Искра Николовска; во книгите на акад. д-р Милан Ѓурчинов ''Освојување на реалноста, Annette'' и ''Залез на аксиолошкиот релативизам''; во книгата ''Обвинети за постмодернизам'' од Роберт Алаѓозовски, во книгата ''Мала книжевна теорија'' на акад. д-р Катица Ќулавкова и други. <!-- Списокот е преземен од авторската биографија. Да се дополнат библиографски податоци и страници за наведените студии. --> Дурацовски е припадник на т.н. петта генерација или Петти круг на автори, кои на [[Македонската книжевност|македонската книжевна сцена]] се јавиле во [[1980]]-тите години. Целиот опус на Дурацовски е во знакот на [[Постмодернизам|постмодернизмот]]. Со романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој направил голем пресврт во стилот. Во двете збирки раскази, тој пишувал во стилот на фантастиката и ониричноста, со користење цитати, парафрази и позајмувања од други книжевни дела. Во „Инсомнија“, тој ја напуштил строгата, контролирана функционалност, вметнувајќи долги автобиографски пасажи и есеизирања. Во романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој ја напуштил функционалната димензија и навлегува во т.н. постмодерна носталгија.<ref>Роберт Алаѓозовски, „Постмодерна носталгија“, ''Економија и бизнис'', број 198, 25 декември 2014, стр. 83-84.</ref> == Награди == Добитник е на 8-ноемвриската награда на град Струга во 1986 година од областа на културата и уметноста.<ref name="Нетпрес2017" /> За [[роман]]от „Insomnia“, Дурацовски ја добил наградата „[[Рациново признание]]“.<ref>Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 85.</ref> Наградата ја добил во 2001 година.<ref name="ЛектираБиографија" /> Во 2015 година го добил „Рациновото признание“ за романот „Бледи сенки далечни гласови“.<ref>[https://denar.mk/88001/kultura/prozna-vecer-so-delata-na-duracovski-i-galevski-vo-struga „Прозна вечер со делата на Дурацовски и Галевски во Струга“], Денар, 28 јули 2015.</ref> Романот „Бледи сенки далечни гласови“ беше македонски кандидат за наградата ''Балканика'' за 2014 година.<ref>[https://kulturni-novini.info/sections/36/news/22060-vrachiha-balkanika-2014 „Връчиха Балканика – 2014“], Културни новини, 5 октомври 2015.</ref> <!-- Изворот ги потврдува авторот и номинацијата за 2014 година; за насловот на номинираниот роман да се додаде извор од изборот на македонскиот кандидат. --> Во 2019 година, Дурацовски ја добил [[награда „11 Октомври“|наградата „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>[https://sdk.mk/index.php/kultura/11-oktomvri-za-zhivotno-delo-za-pepi-mirchevski-dimitri-duratsoski-i-lupcho-kotsarev/ „11 ОКТОМВРИ“ ЗА ЖИВОТНО ДЕЛО ЗА ПЕПИ МИРЧЕВСКИ, ДИМИТРИ ДУРАЦОСКИ И ЉУПЧО КОЦАРЕВ] на семрежното место на САКАМ ДА КАЖАМ</ref><ref>„Награда за животно дело за глумецот Мирчевски“, ''Слободен печат'', година VII, број 1783, стр. 17.</ref> == Значење и влијание == * „Спирала“ — расказ на македонскиот писател [[Ненад Јолдески]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 311-312.</ref> * „Книжевноста предолго ја нема!“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 393-395.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/2016/03/11/insomnia/ „Insomnia (Расплетување на генеалошките јазли)“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://njoldeski.wordpress.com/2026/05/24/kukja-vrz-kujka/ „Куќа врз куќа“] — есеј на Ненад Јолдески. * [https://lektira.mk/kritika/vo-srceto-na-temninata/ „Во срцето на темнината“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Бледи сенки, далечни гласови“, првично објавен во „Слободен печат“, 10–11 јануари 2015; пренесен на „Лектира“. * [https://okno.mk/node/72763 „Четирите книги на Димитрие Дурацовски“] — текст на Оливера Ќорвезироска, „Окно“, 27 јули 2018. * [https://www.slobodenpecat.mk/spirala/ „Спирала“] — осврт на Оливера Ќорвезироска за „Околу три по полноќ“, „Слободен печат“. * [https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/zoshto-duracovski/ „Зошто Дурацовски“] — осврт на Натали Рајчиновска-Павлеска за изложбата „Ветар параклет“, „Нова Македонија“, 20 септември 2023. * [https://herojnaedenden.mk/kon-izlozbata-vetar-paraklet-na-duracovski/ „Кон изложбата Ветар параклет на Димитрие Дурацовски“] — текст на Игор Анѓелков, „Херој на еден ден“, 3 септември 2023. {{Биографија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Дурацовски, Димитрие}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“]] 8bd4uhiqkit5qnn80on7vfym2vu5gpn 0 62257 5650168 5459901 2026-10-26T14:05:58Z ~2026-57427-72 138077 менато рм во рсм 5650168 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за организација |name = Црвен крст на Република Македонија |image = Ново лого на Црвен Крст (мк и ал).jpg |image_border = |size = 180px |caption = Лого на Организацијата |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = ЦКРСМ |motto = |formation = [[17 март]] [[1945]] |extinction = |type = хуманитарна организација (невладина) |status = |purpose = |headquarters = бул. „Кочо Рацин“ бр. 13 |location = Скопје, Р. С. Македонија |region_served = |membership = |language = |leader_title = Претседател |leader_name = д-р Ромел Велев |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = 56,3 [[милион|млн]] [[денар|ден.]] (2009) |website = [http://www.ckrm.org.mk ckrm.org.mk] |remarks = }} '''Црвениот крст на Република Северна Македонија''' е доброволна, масовна и независна хуманитарна организација на граѓаните на [[Република Македонија|Република Северна Македонија]] и дејствува и работи како невладина и непартиска организација и како единствена организација на територијата на Република Северна Македонија. == Историја == Црвениот крст на РСМ е формиран на [[17 март]] [[1945]] година, а како самостојна невладина организација делува од [[21 мај]] [[1992]] година. Црвен крст на РСМ од Меѓународниот комитет на Црвениот крст е признат на [[1 ноември]] [[1995]] година, а во Меѓународната федерација на Црвениот крст и Црвената полумесечина е примен во [[27 ноември]] [[1995]] година како 169 членка.<ref name="историјат">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/istorijat-na-ckrm/ |title=Историјат на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> == Основни задачи == Основни задачи на националната организација се: * Помош на Националните друштва во исполнување на програмските активности во случај на катастрофа, * Координација на активностите помеѓу Националните друштва, и * Координација на активностите со меѓународните организации. Работата и ексклузивноста на Црвениот крст на Македонија е регулирана со Закон објавен во „Службен весник на Р.М.” број 41/94 од 5 август 1994&nbsp;г. == Организација == [[Податотека:Црвен крст на Град Скопје-Лого.svg|мини|десно|180п|Лого на Црвениот крст на Град Скопје]] Според Статутот, Црвениот крст на Република Северна Македонија е организиран на:<ref name="структура">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/struktura-na-organizacijata/ |title=Структура на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> * Државно ниво * Општинско ниво * На ниво на Град Скопје Раководната структура ја сочинуваат: * Собрание * Претседател * Потпретседател * Извршен одбор * Финансиска комисија Највисоко раководно тело на Црвениот крст на РСМ е ''Собранието на Црвениот крст на РСМ'' кое брои вкупно 75 члена. Мандатот на членовите во Собранието е четири години со можност за повторен избор. Собранието е составено од: * Избрани членови предложени од општинските организации на Црвениот крст. * Избрани членови предложени од Младите на Црвениот крст. * Претседателите на собранијата на општинските организации на Црвениот крст. ''Извршниот одбор'' на Собранието на Црвениот крст на РСМ е орган на Собранието кој раководи со националното друштво помеѓу седниците на Собранието. Бројот на членовите на Извршниот одбор е 15. Мандатот на членовите на Извршниот одбор трае четири години со можност за повторен избор, но не повеќе од два последователни мандати. Членовите на ''Финансиската комисија'' се бираат од редот на членовите на Собранието на Црвениот крст на РСМ, со мандат на членовите на Финансиската комисија од четири години со можност за повторен избор но не повеќе од два последователни мандати. Извршниот одбор формира постојани и / или времени советодавни тела. Постојани советодавни тела се: * Комисија за развој и организационо-кадровски прашања * Комисија за дисеминација * Комисија за здравствено-превентивна дејност и [[крводарителство]] * Комисија за социјално-хуманитарна дејност * Комисија за подготвеност и дејствување при катастрофи * Комисија за службата за барање * Комисија за информирање и комуникации * Комисија за маркетинг * Комисија за статут и нормативни акти За извршување на секојдневната оперативна работа, Собранието формира ''Стручна служба'', која ги врши стручните, материјално-финансиските и административно-техничките работи. За управување со стручните служби се избира Генерален секретар кој професионално ја извршува функцијата која се утврдува со Статутот. Членовите на Црвениот крст на РСМ опфатени во подмладокот и младината се организираат во ''Млади на Црвениот крст на Македонија''. Учеството на младите во организацијата на Црвениот крст на РСМ се регулира со ''Правилник за организација и работа на Младите на Црвениот крст''. Надлежностите на органите за раководење се утврдени со Статутот. == Програми на Црвениот крст == === Црвен крст во акција - Промоција на хумани вредности === Црвен крст во акција - Промоција на хумани вредности (ЦКА-ПХВ) претставува алатка за регрутирање и задржување нови волонтери во Општински организации на Црвен крст (ООЦК) на територијаta на Република Северна Македонија. Програмата е поддржана од [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], Бирото за развој на образованието на Македонија  а се спроведува преку Црвениот крст на Град Скопје. ЦКА-ПХВ со имплементирање на своите активности започнува во 1998 година, a во текот на своето постоење променил неколку модели и годишни циклуси на функционирање.   Преку програмата 1.200 млади волонтери секоја година се стекнуваат со соодветна едукација за препознавање на потребите на заедницата, изработка на проекти и самостојно организирање пракса на терен. Потоа младинците во период од 3 месеци преку директно пружање помош на ранливото население, на годишно ниво реализираат околу 150 мали проекти и помагаат на околу 3.000 лица. Преку дисеминација за знаења за Црвен крст, промоција на култура на дијалог, тимска работа и директно работење со ранливото население, како и преку изработка на мали проекти, младите волонтери се стекнуваат со едукација и мотивација за понатамошна хуманитарна пракса во рамките на организацијата. Исто така младите луѓе од различно религиозно, национално и социјално потекло имаат ретка можност заедно и преку интерактивен пристап да учат за културата, комуникацијата и за Црвениот крст.   Како автори на проектот се сметаат: Екатерина Џајковска, Херби Елмази и Дарко Јорданов додека координатор на програмата е Александра Ристовски ==== Историја ==== Во првата фаза од имплементирањето, односно до 2003 година, одржани се преку 400 нагледни часови во 84 средни училишта, во кои учествувале преку 8.000 ученици, 920 професори, а организирани се повеќе од 100 тридневни ЦКА-ПХВ работилници на кои присуствувале над 3.000 ученици, 520 професори и стотици младинци и дисеминатори на Црвен крст на Македонија.   Според договорот меѓу Црвен крст на град Скопје и Министерство за образование и наука претставувано од Бирото за развој на образование, во учебната 2004/05 година проектот се изведуваше во 11 гимназии од 9 градови, во рамките на проектните активности по македонски, односно албански или турски јазик и литература, на тема новинарство или етнологија. Во учебната 2005/06 година проектот беше имплементиран во 6 училишта од 5 градови во Р Македонија, но исто така преку новиот модел за дисеминација за млади како пилот проект влезе преку општинските организации на Црвен крст Карпош, Гостивар, Охрид, Кочани и Тетово. Со започнувањето на ЦКА - ПХВ циклусот 2006/07 во септември 2006 година, ЦКА-ПХВ програма беше имплементирана во сите 34 општински организации на Црвениот крст во Македонија. После овој успешно имплементиран циклус, ЦКА-ПХВ програмата континуирано се спроведува на територија на цела Р Македонија, секоја година обучувајќи 1200 младинци на возраст од 13 до 18 години од сите ООЦК во Р Македонија.   '''''Мисијата на ЦКА-ПХВ програмата''' е “Промовирање култура на дијалог како основа за интеркултурно општество, преку промовирање на вредностите на Црвен крст и промовирање активни знаења, а како основа за активен пристап кон животот.“''   ==== Меѓународно искуство ==== Програмата една година беше имплементирана во [[Србија]] и [[Албанија]]. Во [[Босна и Херцеговина]] започна да се имплементира во 2008 година и сѐ уште трае со поддршка на Меѓународен комитет на Црвениот крст, а по моделот на програмата развиена во Македонија. Во 2010 година програмата беше имплементирна во [[Шри Ланка]] со поддршка на германскиот Црвен крст, каде престојуваше тим од двајца инструктори кој направи проценка на состојбата и потребите, како и план на активности. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Црвен крст на Град Скопје]] * [[Црвен крст и Црвена полумесечина]] == Надворешни врски == === Македонски === * [http://www.ckrm.org.mk/ Црвен крст на Република Северна Македонија] {{mk}} * [https://ckrm.org.mk/wp-content/uploads/2020/07/ZAKON-ZA-CRVENIOT-KRST-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA.pdf Закон за Црвениот крст на Република Северна Македонија.]{{mk}} === Странски === * [http://www.redcross.int Меѓународно Движење на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070812092039/http://www.redcross.int/ |date=2007-08-12 }} {{en}} * [http://www.rcstandcom.info Постојана Комисија на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{en}} * [http://www.icrc.org Меѓународен Комитет на Црвениот Крст (МКЦК)] {{en}} * [http://www.ifrc.org Меѓународна Федерација на здруженијата на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина (МФЦК)] {{en}} [[Категорија:Невладини организации во Македонија]] [[Категорија:Црвен крст на Македонија]] r6qm167y26sj3ny7kk9smsy67ddoi29 5650203 5650168 2026-10-26T15:17:43Z Ehrlich91 24281 5650203 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за организација |name = Црвен крст на Република Македонија |image = Ново лого на Црвен Крст (мк и ал).jpg |image_border = |size = 180px |caption = Лого на Организацијата |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = ЦКРСМ |motto = |formation = [[17 март]] [[1945]] |extinction = |type = хуманитарна организација (невладина) |status = |purpose = |headquarters = бул. „Кочо Рацин“ бр. 13 |location = Скопје, Р. С. Македонија |region_served = |membership = |language = |leader_title = Претседател |leader_name = д-р Ромел Велев |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = 56,3 [[милион|млн]] [[денар|ден.]] (2009) |website = [http://www.ckrm.org.mk ckrm.org.mk] |remarks = }} '''Црвениот крст на Република Македонија''' е доброволна, масовна и независна хуманитарна организација на граѓаните на [[Република Македонија]] и дејствува и работи како невладина и непартиска организација и како единствена организација на територијата на Република Македонија. == Историја == Црвениот крст на РМ е формиран на [[17 март]] [[1945]] година, а како самостојна невладина организација делува од [[21 мај]] [[1992]] година. Црвен крст на РМ од Меѓународниот комитет на Црвениот крст е признат на [[1 ноември]] [[1995]] година, а во Меѓународната федерација на Црвениот крст и Црвената полумесечина е примен во [[27 ноември]] [[1995]] година како 169 членка.<ref name="историјат">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/istorijat-na-ckrm/ |title=Историјат на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> == Основни задачи == Основни задачи на националната организација се: * Помош на Националните друштва во исполнување на програмските активности во случај на катастрофа, * Координација на активностите помеѓу Националните друштва, и * Координација на активностите со меѓународните организации. Работата и ексклузивноста на Црвениот крст на Македонија е регулирана со Закон објавен во „Службен весник на Р.М.” број 41/94 од 5 август 1994&nbsp;г. == Организација == [[Податотека:Црвен крст на Град Скопје-Лого.svg|мини|десно|180п|Лого на Црвениот крст на Град Скопје]] Според Статутот, Црвениот крст на Република Македонија е организиран на:<ref name="структура">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/struktura-na-organizacijata/ |title=Структура на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> * Државно ниво * Општинско ниво * На ниво на Град Скопје * Основно ниво Раководната структура ја сочинуваат: * Собрание * Претседател * Потпретседател * Извршен одбор * Финансиска комисија Највисоко раководно тело на Црвениот крст на РМ е ''Собранието на Црвениот крст на РМ'' кое брои вкупно 75 члена. Мандатот на членовите во Собранието е четири години со можност за повторен избор. Собранието е составено од: * Избрани членови предложени од општинските организации на Црвениот крст. * Избрани членови предложени од Младите на Црвениот крст. * Претседателите на собранијата на општинските организации на Црвениот крст. ''Извршниот одбор'' на Собранието на Црвениот крст на РМ е орган на Собранието кој раководи со националното друштво помеѓу седниците на Собранието. Бројот на членовите на Извршниот одбор е 15. Мандатот на членовите на Извршниот одбор трае четири години со можност за повторен избор, но не повеќе од два последователни мандати. Членовите на ''Финансиската комисија'' се бираат од редот на членовите на Собранието на Црвениот крст на РМ, со мандат на членовите на Финансиската комисија од четири години со можност за повторен избор но не повеќе од два последователни мандати. Извршниот одбор формира постојани и / или времени советодавни тела. Постојани советодавни тела се: * Комисија за развој и организационо-кадровски прашања * Комисија за дисеминација * Комисија за здравствено-превентивна дејност и [[крводарителство]] * Комисија за социјално-хуманитарна дејност * Комисија за подготвеност и дејствување при катастрофи * Комисија за службата за барање * Комисија за информирање и комуникации * Комисија за маркетинг * Комисија за статут и нормативни акти За извршување на секојдневната оперативна работа, Собранието формира ''Стручна служба'', која ги врши стручните, материјално-финансиските и административно-техничките работи. За управување со стручните служби се избира Генерален секретар кој професионално ја извршува функцијата која се утврдува со Статутот. Членовите на Црвениот крст на РМ опфатени во подмладокот и младината се организираат во ''Млади на Црвениот крст на Македонија''. Учеството на младите во организацијата на Црвениот крст на РМ се регулира со ''Правилник за организација и работа на Младите на Црвениот крст''. Надлежностите на органите за раководење се утврдени со Статутот. == Програми на Црвениот крст == === Црвен крст во акција - Промоција на хумани вредности === Црвен крст во акција-Промоција на хумани вредности (ЦКА-ПХВ) претставува алатка за регрутирање и задржување нови волонтери во Општински организации на Црвен крст (ООЦК) на територијаta на Република Македонија. Програмата е поддржана од [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], Бирото за развој на образованието на Македонија  а се спроведува преку Црвениот крст на Град Скопје. ЦКА-ПХВ со имплементирање на своите активности започнува во 1998 година, a во текот на своето постоење променил неколку модели и годишни циклуси на функционирање.   Преку програмата 1.200 млади волонтери секоја година се стекнуваат со соодветна едукација за препознавање на потребите на заедницата, изработка на проекти и самостојно организирање пракса на терен. Потоа младинците во период од 3 месеци преку директно пружање помош на ранливото население, на годишно ниво реализираат околу 150 мали проекти и помагаат на околу 3.000 лица. Преку дисеминација за знаења за Црвен крст, промоција на култура на дијалог, тимска работа и директно работење со ранливото население, како и преку изработка на мали проекти, младите волонтери се стекнуваат со едукација и мотивација за понатамошна хуманитарна пракса во рамките на организацијата. Исто така младите луѓе од различно религиозно, национално и социјално потекло имаат ретка можност заедно и преку интерактивен пристап да учат за културата, комуникацијата и за Црвениот крст.   Како автори на проектот се сметаат: Екатерина Џајковска, Херби Елмази и Дарко Јорданов додека координатор на програмата е Александра Ристовски ==== Историја ==== Во првата фаза од имплементирањето, односно до 2003 година, одржани се преку 400 нагледни часови во 84 средни училишта, во кои учествувале преку 8.000 ученици, 920 професори, а организирани се повеќе од 100 тридневни ЦКА-ПХВ работилници на кои присуствувале над 3.000 ученици, 520 професори и стотици младинци и дисеминатори на Црвен крст на Македонија.   Според договорот меѓу Црвен крст на град Скопје и Министерство за образование и наука претставувано од Бирото за развој на образование, во учебната 2004/05 година проектот се изведуваше во 11 гимназии од 9 градови, во рамките на проектните активности по македонски, односно албански или турски јазик и литература, на тема новинарство или етнологија. Во учебната 2005/06 година проектот беше имплементиран во 6 училишта од 5 градови во Р Македонија, но исто така преку новиот модел за дисеминација за млади како пилот проект влезе преку општинските организации на Црвен крст Карпош, Гостивар, Охрид, Кочани и Тетово. Со започнувањето на ЦКА - ПХВ циклусот 2006/07 во септември 2006 година, ЦКА-ПХВ програма беше имплементирана во сите 34 општински организации на Црвениот крст во Македонија. После овој успешно имплементиран циклус, ЦКА-ПХВ програмата континуирано се спроведува на територија на цела Р Македонија, секоја година обучувајќи 1200 младинци на возраст од 13 до 18 години од сите ООЦК во Р Македонија.   '''''Мисијата на ЦКА-ПХВ програмата''' е “Промовирање култура на дијалог како основа за интеркултурно општество, преку промовирање на вредностите на Црвен крст и промовирање активни знаења, а како основа за активен пристап кон животот.“''   ==== Меѓународно искуство ==== Програмата една година беше имплементирана во [[Србија]] и [[Албанија]]. Во [[Босна и Херцеговина]] започна да се имплементира во 2008 година и сѐ уште трае со поддршка на Меѓународен комитет на Црвениот крст, а по моделот на програмата развиена во Македонија. Во 2010 година програмата беше имплементирна во [[Шри Ланка]] со поддршка на германскиот Црвен крст, каде престојуваше тим од двајца инструктори кој направи проценка на состојбата и потребите, како и план на активности. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Црвен крст на Град Скопје]] * [[Црвен крст и Црвена полумесечина]] == Надворешни врски == === Македонски === * [http://www.ckrm.org.mk/ Црвен крст на Република Македонија] {{mk}} * [https://ckrm.org.mk/wp-content/uploads/2020/07/ZAKON-ZA-CRVENIOT-KRST-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA.pdf Закон за Црвениот крст на Република Македонија.]{{mk}} === Странски === * [http://www.redcross.int Меѓународно Движење на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070812092039/http://www.redcross.int/ |date=2007-08-12 }} {{en}} * [http://www.rcstandcom.info Постојана Комисија на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{en}} * [http://www.icrc.org Меѓународен Комитет на Црвениот Крст (МКЦК)] {{en}} * [http://www.ifrc.org Меѓународна Федерација на здруженијата на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина (МФЦК)] {{en}} [[Категорија:Невладини организации во Македонија]] [[Категорија:Црвен крст на Македонија]] bx67wuphiy4zi8x3qji61mghp9mb8ua 5650206 5650203 2026-10-26T15:18:33Z Ehrlich91 24281 5650206 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за организација |name = Црвен крст на Македонија |image = Ново лого на Црвен Крст (мк и ал).jpg |image_border = |size = 180px |caption = Лого на Организацијата |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = ЦКРСМ |motto = |formation = [[17 март]] [[1945]] |extinction = |type = хуманитарна организација (невладина) |status = |purpose = |headquarters = бул. „Кочо Рацин“ бр. 13 |location = Скопје, Р. С. Македонија |region_served = |membership = |language = |leader_title = Претседател |leader_name = д-р Ромел Велев |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = 56,3 [[милион|млн]] [[денар|ден.]] (2009) |website = [http://www.ckrm.org.mk ckrm.org.mk] |remarks = }} '''Црвен крст на Македонија''' (службено познат како: '''Црвен Крст на Република Северна Македонија''') — доброволна, масовна и независна хуманитарна организација на граѓаните на [[Македонија]] и дејствува и работи како невладина и непартиска организација и како единствена организација на територијата на Македонија. == Историја == Црвениот крст на РМ е формиран на [[17 март]] [[1945]] година, а како самостојна невладина организација делува од [[21 мај]] [[1992]] година. Црвен крст на РМ од Меѓународниот комитет на Црвениот крст е признат на [[1 ноември]] [[1995]] година, а во Меѓународната федерација на Црвениот крст и Црвената полумесечина е примен во [[27 ноември]] [[1995]] година како 169 членка.<ref name="историјат">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/istorijat-na-ckrm/ |title=Историјат на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> == Основни задачи == Основни задачи на националната организација се: * Помош на Националните друштва во исполнување на програмските активности во случај на катастрофа, * Координација на активностите помеѓу Националните друштва, и * Координација на активностите со меѓународните организации. Работата и ексклузивноста на Црвениот крст на Македонија е регулирана со Закон објавен во „Службен весник на Р.М.” број 41/94 од 5 август 1994&nbsp;г. == Организација == [[Податотека:Црвен крст на Град Скопје-Лого.svg|мини|десно|180п|Лого на Црвениот крст на Град Скопје]] Според Статутот, Црвениот крст на Република Македонија е организиран на:<ref name="структура">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/struktura-na-organizacijata/ |title=Структура на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> * Државно ниво * Општинско ниво * На ниво на Град Скопје * Основно ниво Раководната структура ја сочинуваат: * Собрание * Претседател * Потпретседател * Извршен одбор * Финансиска комисија Највисоко раководно тело на Црвениот крст на РМ е ''Собранието на Црвениот крст на РМ'' кое брои вкупно 75 члена. Мандатот на членовите во Собранието е четири години со можност за повторен избор. Собранието е составено од: * Избрани членови предложени од општинските организации на Црвениот крст. * Избрани членови предложени од Младите на Црвениот крст. * Претседателите на собранијата на општинските организации на Црвениот крст. ''Извршниот одбор'' на Собранието на Црвениот крст на РМ е орган на Собранието кој раководи со националното друштво помеѓу седниците на Собранието. Бројот на членовите на Извршниот одбор е 15. Мандатот на членовите на Извршниот одбор трае четири години со можност за повторен избор, но не повеќе од два последователни мандати. Членовите на ''Финансиската комисија'' се бираат од редот на членовите на Собранието на Црвениот крст на РМ, со мандат на членовите на Финансиската комисија од четири години со можност за повторен избор но не повеќе од два последователни мандати. Извршниот одбор формира постојани и / или времени советодавни тела. Постојани советодавни тела се: * Комисија за развој и организационо-кадровски прашања * Комисија за дисеминација * Комисија за здравствено-превентивна дејност и [[крводарителство]] * Комисија за социјално-хуманитарна дејност * Комисија за подготвеност и дејствување при катастрофи * Комисија за службата за барање * Комисија за информирање и комуникации * Комисија за маркетинг * Комисија за статут и нормативни акти За извршување на секојдневната оперативна работа, Собранието формира ''Стручна служба'', која ги врши стручните, материјално-финансиските и административно-техничките работи. За управување со стручните служби се избира Генерален секретар кој професионално ја извршува функцијата која се утврдува со Статутот. Членовите на Црвениот крст на РМ опфатени во подмладокот и младината се организираат во ''Млади на Црвениот крст на Македонија''. Учеството на младите во организацијата на Црвениот крст на РМ се регулира со ''Правилник за организација и работа на Младите на Црвениот крст''. Надлежностите на органите за раководење се утврдени со Статутот. == Програми на Црвениот крст == === Црвен крст во акција - Промоција на хумани вредности === Црвен крст во акција-Промоција на хумани вредности (ЦКА-ПХВ) претставува алатка за регрутирање и задржување нови волонтери во Општински организации на Црвен крст (ООЦК) на територијаta на Република Македонија. Програмата е поддржана од [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], Бирото за развој на образованието на Македонија  а се спроведува преку Црвениот крст на Град Скопје. ЦКА-ПХВ со имплементирање на своите активности започнува во 1998 година, a во текот на своето постоење променил неколку модели и годишни циклуси на функционирање.   Преку програмата 1.200 млади волонтери секоја година се стекнуваат со соодветна едукација за препознавање на потребите на заедницата, изработка на проекти и самостојно организирање пракса на терен. Потоа младинците во период од 3 месеци преку директно пружање помош на ранливото население, на годишно ниво реализираат околу 150 мали проекти и помагаат на околу 3.000 лица. Преку дисеминација за знаења за Црвен крст, промоција на култура на дијалог, тимска работа и директно работење со ранливото население, како и преку изработка на мали проекти, младите волонтери се стекнуваат со едукација и мотивација за понатамошна хуманитарна пракса во рамките на организацијата. Исто така младите луѓе од различно религиозно, национално и социјално потекло имаат ретка можност заедно и преку интерактивен пристап да учат за културата, комуникацијата и за Црвениот крст.   Како автори на проектот се сметаат: Екатерина Џајковска, Херби Елмази и Дарко Јорданов додека координатор на програмата е Александра Ристовски ==== Историја ==== Во првата фаза од имплементирањето, односно до 2003 година, одржани се преку 400 нагледни часови во 84 средни училишта, во кои учествувале преку 8.000 ученици, 920 професори, а организирани се повеќе од 100 тридневни ЦКА-ПХВ работилници на кои присуствувале над 3.000 ученици, 520 професори и стотици младинци и дисеминатори на Црвен крст на Македонија.   Според договорот меѓу Црвен крст на град Скопје и Министерство за образование и наука претставувано од Бирото за развој на образование, во учебната 2004/05 година проектот се изведуваше во 11 гимназии од 9 градови, во рамките на проектните активности по македонски, односно албански или турски јазик и литература, на тема новинарство или етнологија. Во учебната 2005/06 година проектот беше имплементиран во 6 училишта од 5 градови во Р Македонија, но исто така преку новиот модел за дисеминација за млади како пилот проект влезе преку општинските организации на Црвен крст Карпош, Гостивар, Охрид, Кочани и Тетово. Со започнувањето на ЦКА - ПХВ циклусот 2006/07 во септември 2006 година, ЦКА-ПХВ програма беше имплементирана во сите 34 општински организации на Црвениот крст во Македонија. После овој успешно имплементиран циклус, ЦКА-ПХВ програмата континуирано се спроведува на територија на цела Р Македонија, секоја година обучувајќи 1200 младинци на возраст од 13 до 18 години од сите ООЦК во Р Македонија.   '''''Мисијата на ЦКА-ПХВ програмата''' е “Промовирање култура на дијалог како основа за интеркултурно општество, преку промовирање на вредностите на Црвен крст и промовирање активни знаења, а како основа за активен пристап кон животот.“''   ==== Меѓународно искуство ==== Програмата една година беше имплементирана во [[Србија]] и [[Албанија]]. Во [[Босна и Херцеговина]] започна да се имплементира во 2008 година и сѐ уште трае со поддршка на Меѓународен комитет на Црвениот крст, а по моделот на програмата развиена во Македонија. Во 2010 година програмата беше имплементирна во [[Шри Ланка]] со поддршка на германскиот Црвен крст, каде престојуваше тим од двајца инструктори кој направи проценка на состојбата и потребите, како и план на активности. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Црвен крст на Град Скопје]] * [[Црвен крст и Црвена полумесечина]] == Надворешни врски == === Македонски === * [http://www.ckrm.org.mk/ Црвен крст на Република Македонија] {{mk}} * [https://ckrm.org.mk/wp-content/uploads/2020/07/ZAKON-ZA-CRVENIOT-KRST-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA.pdf Закон за Црвениот крст на Република Македонија.]{{mk}} === Странски === * [http://www.redcross.int Меѓународно Движење на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070812092039/http://www.redcross.int/ |date=2007-08-12 }} {{en}} * [http://www.rcstandcom.info Постојана Комисија на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{en}} * [http://www.icrc.org Меѓународен Комитет на Црвениот Крст (МКЦК)] {{en}} * [http://www.ifrc.org Меѓународна Федерација на здруженијата на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина (МФЦК)] {{en}} [[Категорија:Невладини организации во Македонија]] [[Категорија:Црвен крст на Македонија]] 4fvr7ywbcadl8q58lesqmptkgxix5nz 5650492 5650206 2026-10-27T11:29:59Z ~2026-57052-13 138110 менато име на претседател 5650492 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за организација |name = Црвен крст на Македонија |image = Ново лого на Црвен Крст (мк и ал).jpg |image_border = |size = 180px |caption = Лого на Организацијата |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = ЦКРСМ |motto = |formation = [[17 март]] [[1945]] |extinction = |type = хуманитарна организација (невладина) |status = |purpose = |headquarters = бул. „Кочо Рацин“ бр. 13 |location = Скопје, Р. С. Македонија |region_served = |membership = |language = |leader_title = Претседател |leader_name = д-р Лилјана Ристевска |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = 56,3 [[милион|млн]] [[денар|ден.]] (2009) |website = [http://www.ckrm.org.mk ckrm.org.mk] |remarks = }} '''Црвен крст на Македонија''' (службено познат како: '''Црвен Крст на Република Северна Македонија''') — доброволна, масовна и независна хуманитарна организација на граѓаните на [[Македонија]] и дејствува и работи како невладина и непартиска организација и како единствена организација на територијата на Македонија. == Историја == Црвениот крст на РМ е формиран на [[17 март]] [[1945]] година, а како самостојна невладина организација делува од [[21 мај]] [[1992]] година. Црвен крст на РМ од Меѓународниот комитет на Црвениот крст е признат на [[1 ноември]] [[1995]] година, а во Меѓународната федерација на Црвениот крст и Црвената полумесечина е примен во [[27 ноември]] [[1995]] година како 169 членка.<ref name="историјат">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/istorijat-na-ckrm/ |title=Историјат на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> == Основни задачи == Основни задачи на националната организација се: * Помош на Националните друштва во исполнување на програмските активности во случај на катастрофа, * Координација на активностите помеѓу Националните друштва, и * Координација на активностите со меѓународните организации. Работата и ексклузивноста на Црвениот крст на Македонија е регулирана со Закон објавен во „Службен весник на Р.М.” број 41/94 од 5 август 1994&nbsp;г. == Организација == [[Податотека:Црвен крст на Град Скопје-Лого.svg|мини|десно|180п|Лого на Црвениот крст на Град Скопје]] Според Статутот, Црвениот крст на Република Македонија е организиран на:<ref name="структура">{{cite web |url=https://ckrm.org.mk/struktura-na-organizacijata/ |title=Структура на ЦКРМ |website=ЦКРМ |access-date=27 јануари 2021}}</ref> * Државно ниво * Општинско ниво * На ниво на Град Скопје * Основно ниво Раководната структура ја сочинуваат: * Собрание * Претседател * Потпретседател * Извршен одбор * Финансиска комисија Највисоко раководно тело на Црвениот крст на РМ е ''Собранието на Црвениот крст на РМ'' кое брои вкупно 75 члена. Мандатот на членовите во Собранието е четири години со можност за повторен избор. Собранието е составено од: * Избрани членови предложени од општинските организации на Црвениот крст. * Избрани членови предложени од Младите на Црвениот крст. * Претседателите на собранијата на општинските организации на Црвениот крст. ''Извршниот одбор'' на Собранието на Црвениот крст на РМ е орган на Собранието кој раководи со националното друштво помеѓу седниците на Собранието. Бројот на членовите на Извршниот одбор е 15. Мандатот на членовите на Извршниот одбор трае четири години со можност за повторен избор, но не повеќе од два последователни мандати. Членовите на ''Финансиската комисија'' се бираат од редот на членовите на Собранието на Црвениот крст на РМ, со мандат на членовите на Финансиската комисија од четири години со можност за повторен избор но не повеќе од два последователни мандати. Извршниот одбор формира постојани и / или времени советодавни тела. Постојани советодавни тела се: * Комисија за развој и организационо-кадровски прашања * Комисија за дисеминација * Комисија за здравствено-превентивна дејност и [[крводарителство]] * Комисија за социјално-хуманитарна дејност * Комисија за подготвеност и дејствување при катастрофи * Комисија за службата за барање * Комисија за информирање и комуникации * Комисија за маркетинг * Комисија за статут и нормативни акти За извршување на секојдневната оперативна работа, Собранието формира ''Стручна служба'', која ги врши стручните, материјално-финансиските и административно-техничките работи. За управување со стручните служби се избира Генерален секретар кој професионално ја извршува функцијата која се утврдува со Статутот. Членовите на Црвениот крст на РМ опфатени во подмладокот и младината се организираат во ''Млади на Црвениот крст на Македонија''. Учеството на младите во организацијата на Црвениот крст на РМ се регулира со ''Правилник за организација и работа на Младите на Црвениот крст''. Надлежностите на органите за раководење се утврдени со Статутот. == Програми на Црвениот крст == === Црвен крст во акција - Промоција на хумани вредности === Црвен крст во акција-Промоција на хумани вредности (ЦКА-ПХВ) претставува алатка за регрутирање и задржување нови волонтери во Општински организации на Црвен крст (ООЦК) на територијаta на Република Македонија. Програмата е поддржана од [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], Бирото за развој на образованието на Македонија  а се спроведува преку Црвениот крст на Град Скопје. ЦКА-ПХВ со имплементирање на своите активности започнува во 1998 година, a во текот на своето постоење променил неколку модели и годишни циклуси на функционирање.   Преку програмата 1.200 млади волонтери секоја година се стекнуваат со соодветна едукација за препознавање на потребите на заедницата, изработка на проекти и самостојно организирање пракса на терен. Потоа младинците во период од 3 месеци преку директно пружање помош на ранливото население, на годишно ниво реализираат околу 150 мали проекти и помагаат на околу 3.000 лица. Преку дисеминација за знаења за Црвен крст, промоција на култура на дијалог, тимска работа и директно работење со ранливото население, како и преку изработка на мали проекти, младите волонтери се стекнуваат со едукација и мотивација за понатамошна хуманитарна пракса во рамките на организацијата. Исто така младите луѓе од различно религиозно, национално и социјално потекло имаат ретка можност заедно и преку интерактивен пристап да учат за културата, комуникацијата и за Црвениот крст.   Како автори на проектот се сметаат: Екатерина Џајковска, Херби Елмази и Дарко Јорданов додека координатор на програмата е Александра Ристовски ==== Историја ==== Во првата фаза од имплементирањето, односно до 2003 година, одржани се преку 400 нагледни часови во 84 средни училишта, во кои учествувале преку 8.000 ученици, 920 професори, а организирани се повеќе од 100 тридневни ЦКА-ПХВ работилници на кои присуствувале над 3.000 ученици, 520 професори и стотици младинци и дисеминатори на Црвен крст на Македонија.   Според договорот меѓу Црвен крст на град Скопје и Министерство за образование и наука претставувано од Бирото за развој на образование, во учебната 2004/05 година проектот се изведуваше во 11 гимназии од 9 градови, во рамките на проектните активности по македонски, односно албански или турски јазик и литература, на тема новинарство или етнологија. Во учебната 2005/06 година проектот беше имплементиран во 6 училишта од 5 градови во Р Македонија, но исто така преку новиот модел за дисеминација за млади како пилот проект влезе преку општинските организации на Црвен крст Карпош, Гостивар, Охрид, Кочани и Тетово. Со започнувањето на ЦКА - ПХВ циклусот 2006/07 во септември 2006 година, ЦКА-ПХВ програма беше имплементирана во сите 34 општински организации на Црвениот крст во Македонија. После овој успешно имплементиран циклус, ЦКА-ПХВ програмата континуирано се спроведува на територија на цела Р Македонија, секоја година обучувајќи 1200 младинци на возраст од 13 до 18 години од сите ООЦК во Р Македонија.   '''''Мисијата на ЦКА-ПХВ програмата''' е “Промовирање култура на дијалог како основа за интеркултурно општество, преку промовирање на вредностите на Црвен крст и промовирање активни знаења, а како основа за активен пристап кон животот.“''   ==== Меѓународно искуство ==== Програмата една година беше имплементирана во [[Србија]] и [[Албанија]]. Во [[Босна и Херцеговина]] започна да се имплементира во 2008 година и сѐ уште трае со поддршка на Меѓународен комитет на Црвениот крст, а по моделот на програмата развиена во Македонија. Во 2010 година програмата беше имплементирна во [[Шри Ланка]] со поддршка на германскиот Црвен крст, каде престојуваше тим од двајца инструктори кој направи проценка на состојбата и потребите, како и план на активности. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Црвен крст на Град Скопје]] * [[Црвен крст и Црвена полумесечина]] == Надворешни врски == === Македонски === * [http://www.ckrm.org.mk/ Црвен крст на Република Македонија] {{mk}} * [https://ckrm.org.mk/wp-content/uploads/2020/07/ZAKON-ZA-CRVENIOT-KRST-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA.pdf Закон за Црвениот крст на Република Македонија.]{{mk}} === Странски === * [http://www.redcross.int Меѓународно Движење на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070812092039/http://www.redcross.int/ |date=2007-08-12 }} {{en}} * [http://www.rcstandcom.info Постојана Комисија на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина] {{en}} * [http://www.icrc.org Меѓународен Комитет на Црвениот Крст (МКЦК)] {{en}} * [http://www.ifrc.org Меѓународна Федерација на здруженијата на Црвениот Крст и Црвената Полумесечина (МФЦК)] {{en}} [[Категорија:Невладини организации во Македонија]] [[Категорија:Црвен крст на Македонија]] ldxq6gibaddqrc41cm882xi1ubefnog 0 68361 5650388 5569408 2026-10-27T08:42:01Z Виолетова 1975 дополнување 5650388 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]].<ref name=ClarZuntMaurDown21/> Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства:<ref name=PlunChanLowrPinn04/> *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм:<ref name=ClarZuntMaurDown21/> {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] b9ej4s05io5scq52ykrilny70fe4tx3 5650389 5650388 2026-10-27T08:46:01Z Виолетова 1975 /* Класификација и филогенија */ 5650389 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]].<ref name=ClarZuntMaurDown21/> Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства:<ref name=PlunChanLowrPinn04/> *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм:<ref name=ClarZuntMaurDown21/> {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} Потсемејствата можат дополнително да се поделат на племиња и клади, при што многу клади се наоѓаат надвор од формално признатите племиња.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> ===Еволуција=== Најраните фосили од оваа група, претставени преку полен, датираат од епохата [[еоцен]], иако се проценува дека самото семејство настанало во текот на [[доцна креда]], најверојатно во [[Австралазија]].<ref>{{Cite journal |last1=Nicolas |first1=Antoine N. |last2=Plunkett |first2=Gregory M. |date=March 2014 |title=Diversification Times and Biogeographic Patterns in Apiales |url=http://link.springer.com/10.1007/s12229-014-9132-4 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=30–58 |doi=10.1007/s12229-014-9132-4 |bibcode=2014BotRv..80...30N |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Calviño |first1=Carolina I. |last2=Teruel |first2=Federico E. |last3=Downie |first3=Stephen R. |date=February 2016 |title=The role of the Southern Hemisphere in the evolutionary history of Apiaceae, a mostly north temperate plant family |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.12651 |journal=Journal of Biogeography |language=en |volume=43 |issue=2 |pages=398–409 |doi=10.1111/jbi.12651 |bibcode=2016JBiog..43..398C |issn=0305-0270|hdl=11336/59127 |hdl-access=слободен }}</ref> ===Родови=== {{Main|Список на родови од семејството штитоцветни}} Бројот на родови прифатени од различни извори варира. Заклучно со декември 2022 година, „Plants of the World Online“ (PoWO) прифаќа 444 рода, додека „GRIN Taxonomy“ прифаќа 462. Родовите наведени во PoWO не претставуваат подмножество од оние во GRIN; на пример, родот ''Haloselinum'' е прифатен од PoWO, но не и од GRIN, додека ''Halosciastrum'' е прифатен од GRIN, но не и од PoWO, кој го третира како синоним за ''Angelica''. „Angiosperm Phylogeny Website“ содржи „приближен список“ од 446 рода.<ref name=Stevens/> <gallery> File:Chaerophyllum bulbosum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-177.jpg|''[[Chaerophyllum bulbosum]]'' File:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|[[Anise]] (''Pimpinella anisum'') File:Angelica archangelica (1118596627).jpg|''[[Angelica archangelica]]'' File:Coriandrum sativum 003.JPG|Umbel of ''[[Coriandrum sativum]]'' File:Members of the apiaceae family.2.png|4 членови на семејството штитоцветни: [[Daucus carota]], [[Heracleum mantegazzianum]], [[Pastinaca sativa]], [[Laser trilobum]] </gallery> == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] dg4cabyuw0veebclmcqo1ffq7dfuqfa 5650390 5650389 2026-10-27T08:47:01Z Виолетова 1975 /* Родови */ 5650390 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]].<ref name=ClarZuntMaurDown21/> Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства:<ref name=PlunChanLowrPinn04/> *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм:<ref name=ClarZuntMaurDown21/> {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} Потсемејствата можат дополнително да се поделат на племиња и клади, при што многу клади се наоѓаат надвор од формално признатите племиња.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> ===Еволуција=== Најраните фосили од оваа група, претставени преку полен, датираат од епохата [[еоцен]], иако се проценува дека самото семејство настанало во текот на [[доцна креда]], најверојатно во [[Австралазија]].<ref>{{Cite journal |last1=Nicolas |first1=Antoine N. |last2=Plunkett |first2=Gregory M. |date=March 2014 |title=Diversification Times and Biogeographic Patterns in Apiales |url=http://link.springer.com/10.1007/s12229-014-9132-4 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=30–58 |doi=10.1007/s12229-014-9132-4 |bibcode=2014BotRv..80...30N |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Calviño |first1=Carolina I. |last2=Teruel |first2=Federico E. |last3=Downie |first3=Stephen R. |date=February 2016 |title=The role of the Southern Hemisphere in the evolutionary history of Apiaceae, a mostly north temperate plant family |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.12651 |journal=Journal of Biogeography |language=en |volume=43 |issue=2 |pages=398–409 |doi=10.1111/jbi.12651 |bibcode=2016JBiog..43..398C |issn=0305-0270|hdl=11336/59127 |hdl-access=слободен }}</ref> ===Родови=== {{Main|Список на родови од семејството штитоцветни}} Бројот на родови прифатени од различни извори варира. Заклучно со декември 2022 година, „Plants of the World Online“ (PoWO) прифаќа 444 рода, додека „GRIN Taxonomy“ прифаќа 462. Родовите наведени во PoWO не претставуваат подмножество од оние во GRIN; на пример, родот ''Haloselinum'' е прифатен од PoWO, но не и од GRIN, додека ''Halosciastrum'' е прифатен од GRIN, но не и од PoWO, кој го третира како синоним за ''Angelica''. „Angiosperm Phylogeny Website“ содржи „приближен список“ од 446 рода.<ref name=Stevens/> <gallery> File:Chaerophyllum bulbosum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-177.jpg|''[[Chaerophyllum bulbosum]]'' File:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|''[[Pimpinella anisum]]'' File:Angelica archangelica (1118596627).jpg|''[[Angelica archangelica]]'' File:Coriandrum sativum 003.JPG|Umbel of ''[[Coriandrum sativum]]'' File:Members of the apiaceae family.2.png|4 членови на семејството штитоцветни: [[Daucus carota]], [[Heracleum mantegazzianum]], [[Pastinaca sativa]], [[Laser trilobum]] </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] n7bgp076nlvycnill0sue33aflpfja3 5650391 5650390 2026-10-27T08:47:31Z Виолетова 1975 5650391 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]].<ref name=ClarZuntMaurDown21/> Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства: *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм: {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} Потсемејствата можат дополнително да се поделат на племиња и клади, при што многу клади се наоѓаат надвор од формално признатите племиња.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> ===Еволуција=== Најраните фосили од оваа група, претставени преку полен, датираат од епохата [[еоцен]], иако се проценува дека самото семејство настанало во текот на [[доцна креда]], најверојатно во [[Австралазија]].<ref>{{Cite journal |last1=Nicolas |first1=Antoine N. |last2=Plunkett |first2=Gregory M. |date=March 2014 |title=Diversification Times and Biogeographic Patterns in Apiales |url=http://link.springer.com/10.1007/s12229-014-9132-4 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=30–58 |doi=10.1007/s12229-014-9132-4 |bibcode=2014BotRv..80...30N |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Calviño |first1=Carolina I. |last2=Teruel |first2=Federico E. |last3=Downie |first3=Stephen R. |date=February 2016 |title=The role of the Southern Hemisphere in the evolutionary history of Apiaceae, a mostly north temperate plant family |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.12651 |journal=Journal of Biogeography |language=en |volume=43 |issue=2 |pages=398–409 |doi=10.1111/jbi.12651 |bibcode=2016JBiog..43..398C |issn=0305-0270|hdl=11336/59127 |hdl-access=слободен }}</ref> ===Родови=== {{Main|Список на родови од семејството штитоцветни}} Бројот на родови прифатени од различни извори варира. Заклучно со декември 2022 година, „Plants of the World Online“ (PoWO) прифаќа 444 рода, додека „GRIN Taxonomy“ прифаќа 462. Родовите наведени во PoWO не претставуваат подмножество од оние во GRIN; на пример, родот ''Haloselinum'' е прифатен од PoWO, но не и од GRIN, додека ''Halosciastrum'' е прифатен од GRIN, но не и од PoWO, кој го третира како синоним за ''Angelica''. „Angiosperm Phylogeny Website“ содржи „приближен список“ од 446 рода.<ref name=Stevens/> <gallery> File:Chaerophyllum bulbosum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-177.jpg|''[[Chaerophyllum bulbosum]]'' File:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|''[[Pimpinella anisum]]'' File:Angelica archangelica (1118596627).jpg|''[[Angelica archangelica]]'' File:Coriandrum sativum 003.JPG|Umbel of ''[[Coriandrum sativum]]'' File:Members of the apiaceae family.2.png|4 членови на семејството штитоцветни: [[Daucus carota]], [[Heracleum mantegazzianum]], [[Pastinaca sativa]], [[Laser trilobum]] </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] gzcy5fyk686khd5a60aub1rujp40b0f 5650392 5650391 2026-10-27T08:48:11Z Виолетова 1975 5650392 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]]. Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства: *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм: {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} Потсемејствата можат дополнително да се поделат на племиња и клади, при што многу клади се наоѓаат надвор од формално признатите племиња. ===Еволуција=== Најраните фосили од оваа група, претставени преку полен, датираат од епохата [[еоцен]], иако се проценува дека самото семејство настанало во текот на [[доцна креда]], најверојатно во [[Австралазија]].<ref>{{Cite journal |last1=Nicolas |first1=Antoine N. |last2=Plunkett |first2=Gregory M. |date=March 2014 |title=Diversification Times and Biogeographic Patterns in Apiales |url=http://link.springer.com/10.1007/s12229-014-9132-4 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=30–58 |doi=10.1007/s12229-014-9132-4 |bibcode=2014BotRv..80...30N |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Calviño |first1=Carolina I. |last2=Teruel |first2=Federico E. |last3=Downie |first3=Stephen R. |date=February 2016 |title=The role of the Southern Hemisphere in the evolutionary history of Apiaceae, a mostly north temperate plant family |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.12651 |journal=Journal of Biogeography |language=en |volume=43 |issue=2 |pages=398–409 |doi=10.1111/jbi.12651 |bibcode=2016JBiog..43..398C |issn=0305-0270|hdl=11336/59127 |hdl-access=слободен }}</ref> ===Родови=== {{Main|Список на родови од семејството штитоцветни}} Бројот на родови прифатени од различни извори варира. Заклучно со декември 2022 година, „Plants of the World Online“ (PoWO) прифаќа 444 рода, додека „GRIN Taxonomy“ прифаќа 462. Родовите наведени во PoWO не претставуваат подмножество од оние во GRIN; на пример, родот ''Haloselinum'' е прифатен од PoWO, но не и од GRIN, додека ''Halosciastrum'' е прифатен од GRIN, но не и од PoWO, кој го третира како синоним за ''Angelica''. „Angiosperm Phylogeny Website“ содржи „приближен список“ од 446 рода.<ref name=Stevens/> <gallery> File:Chaerophyllum bulbosum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-177.jpg|''[[Chaerophyllum bulbosum]]'' File:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|''[[Pimpinella anisum]]'' File:Angelica archangelica (1118596627).jpg|''[[Angelica archangelica]]'' File:Coriandrum sativum 003.JPG|Umbel of ''[[Coriandrum sativum]]'' File:Members of the apiaceae family.2.png|4 членови на семејството штитоцветни: [[Daucus carota]], [[Heracleum mantegazzianum]], [[Pastinaca sativa]], [[Laser trilobum]] </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] f09gm99gtjkv7n3pzkav9hjmghxkbc3 5650440 5650392 2026-10-27T09:57:04Z Виолетова 1975 /* Родови */ 5650440 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Umbelliferae-apium-daucus-foeniculum-eryngium-petroselinum.jpg | image_caption = Целер (листови и цветчиња), морков (стебло), морач (соцветија), влавец (соцветија) и магдонос (корен) | taxon = Apiaceae | authority = [[Lindl.]] | type_genus = ''[[Apium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = *[[Mackinlayoideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Azorelloideae]] <small>Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> *Apioideae <small>Seem.</small> | synonyms = Umbelliferae }} '''Штитоцветни''' ({{науч|Apiaceae}}) — семејство на ароматични растенија со шупливи стебла. Тука спаѓа [[ким]]от, [[магдонос]]от, [[морков]]от, [[коријандер]]от, [[копар]]от, [[анасон]]от, [[Див копар|дивиот копар]] (сминдот), [[пашканат]]от, [[целер]]от и некои други видови. Ова е големо семејство со околу 446 родови и повеќе од 3800 видови.<ref name=Stevens>Stevens, P.F. (2001 onwards). "[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/apialesweb.htm#Apiaceae APIACEAE Lindley, nom. cons.]" ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 16 December 2022.</ref> == Опис == Малите [[цвет]]ови се радијално симетрични со 5 мали чашки, 5 венечни и 5 [[Прашник|прашници]]. Семејството вклучува неколку високотоксични растенија, како што е [[Conium maculatum]]. Главната одлика на ова семејство е соцветието, при што цветовите речиси секогаш се групирани во терминални штитови – кои можат да бидат прости или, почесто, сложени – или пак во штитовидни цимозни соцветија. Цветовите обично се двополни (хермафродитни) и актиноморфни (правилни), но на периферијата на штитот може да се сретнат и зигоморфни (неправилни) цветови – како кај морковот ([[Daucus carota]]) и коријандерот – чии ливчиња се со нееднаква големина, при што оние што се свртени кон надворешноста на штитот се поголеми од оние свртени кон внатрешноста. == Таксономија == Семејството ''Apiaceae'' за првпат било опишано од [[Џон Линдли]] во 1836 година.<ref>Lindley, J. (1836) An Introduction to the Natural System of Botany, 2nd Edition. Longman, London.</ref> Името потекнува од типскиот род ''[[Apium]]'', термин што првично го користел [[Плиниј Постариот]] околу 50 година од н.е. за растение слично на [[целер]].<ref>{{cite book|author=Michael G. Simpson|title=Plant Systematics|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C|year=2010|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-374380-0}}</ref> Алтернативното име за ова семејство, ''Umbelliferae'', произлегува од фактот што нивните [[цветови]] (соцветија) најчесто се организирани во форма на сложен [[штит (ботаника)|штит]]. Ова семејство било едно од првите што било препознаено како посебна група во делото ''Historia generalis plantarum'' на Жак Далешамп од 1586 година. Со објавувањето на трудот ''Plantarum umbelliferarum distribution nova'' од [[Роберт Морисон]] во 1672 година, тоа станало првата група растенија за која била објавена систематска студија. Во системот APG III, ова семејство е цврсто сместено во редот ''[[Apiales]]''. Тоа е блиско поврзано со семејството ''[[Araliaceae]]'', а границите помеѓу овие семејства остануваат нејасни. Традиционално, групите во рамките на семејството се разграничувале главно врз основа на морфологијата на плодот, но резултатите од тоа не се совпаѓаат со поновите молекуларни филогенетски анализи. Класификацијата на потсемејствата и трибусите во ова семејство моментално е подложна на промени, бидејќи за многу од групите е утврдено дека се изразито парафилетски или полифилетски.<ref name=Stevens/> ===Класификација и филогенија=== Пред спроведувањето на [[Молекуларна филогенетска анализа|молекуларни филогенетски]] истражувања, оваа фамилија се делeла првенствено врз основа на карактеристиките на плодот. Молекуларните филогенетски анализи, спроведени од средината на 1990-ти години па наваму, покажаа дека карактеристиките на плодот еволуирале паралелно во повеќе наврати. Според тоа, нивната употреба во класификацијата довела до издвојување на групи кои не биле [[Монофилија|монофилетски]]. Во 2004 година било предложено семејството ''Apiaceae'' да се подели на четири потсемејства: *[[Apioideae]] <small>Seem.</small> *[[Azorelloideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Mackinlayoideae]] <small>G.M.Plunkett & Lowry</small> *[[Saniculoideae]] <small>Burnett</small> Apioideae е убедливо најголемото потсемејство, кое опфаќа околу 90% од родовите. Повеќето подоцнежни истражувања ја потврдија оваа поделба, иако одредени родови останаа некласифицирани. Во една студија од 2021 година се предложени меѓусебните односи прикажани во следниот кладограм: {{clade |label1=Apiaceae |1={{clade |1=''[[Platysace]]'' |2={{clade |1=[[Mackinlayoideae]] |2={{clade |1=''[[Klotzschia]]'' |2={{clade |1=[[Azorelloideae]] |2={{clade |1=''[[Hermas]]'' |2={{clade |1=''[[Phlyctidocarpa]]'' + [[Saniculoideae]] |2=[[Apioideae]] }} }} }} }} }} }} }} Потсемејствата можат дополнително да се поделат на племиња и клади, при што многу клади се наоѓаат надвор од формално признатите племиња. ===Еволуција=== Најраните фосили од оваа група, претставени преку полен, датираат од епохата [[еоцен]], иако се проценува дека самото семејство настанало во текот на [[доцна креда]], најверојатно во [[Австралазија]].<ref>{{Cite journal |last1=Nicolas |first1=Antoine N. |last2=Plunkett |first2=Gregory M. |date=March 2014 |title=Diversification Times and Biogeographic Patterns in Apiales |url=http://link.springer.com/10.1007/s12229-014-9132-4 |journal=The Botanical Review |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=30–58 |doi=10.1007/s12229-014-9132-4 |bibcode=2014BotRv..80...30N |issn=0006-8101|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Calviño |first1=Carolina I. |last2=Teruel |first2=Federico E. |last3=Downie |first3=Stephen R. |date=February 2016 |title=The role of the Southern Hemisphere in the evolutionary history of Apiaceae, a mostly north temperate plant family |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.12651 |journal=Journal of Biogeography |language=en |volume=43 |issue=2 |pages=398–409 |doi=10.1111/jbi.12651 |bibcode=2016JBiog..43..398C |issn=0305-0270|hdl=11336/59127 |hdl-access=слободен }}</ref> ===Родови=== {{Main|Список на родови од семејството штитоцветни}} Бројот на родови прифатени од различни извори варира. Заклучно со декември 2022 година, „Plants of the World Online“ (PoWO) прифаќа 444 рода, додека „GRIN Taxonomy“ прифаќа 462. Родовите наведени во PoWO не претставуваат подмножество од оние во GRIN; на пример, родот ''Haloselinum'' е прифатен од PoWO, но не и од GRIN, додека ''Halosciastrum'' е прифатен од GRIN, но не и од PoWO, кој го третира како синоним за ''Angelica''. „Angiosperm Phylogeny Website“ содржи „приближен список“ од 446 рода.<ref name=Stevens/> <gallery> File:Chaerophyllum bulbosum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-177.jpg|''[[Chaerophyllum bulbosum]]'' File:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|''[[Pimpinella anisum]]'' File:Angelica archangelica (1118596627).jpg|''[[Angelica archangelica]]'' File:Coriandrum sativum 003.JPG|''[[Coriandrum sativum]]'' File:Members of the apiaceae family.2.png|4 членови на семејството штитоцветни: [[Daucus carota]], [[Heracleum mantegazzianum]], [[Pastinaca sativa]], [[Laser trilobum]] </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Apiaceae}} * [http://herbarium.uvsc.edu/Virtual/default.asp?table=Family&f=310&t=Apiaceae UVSC Herbarium - Apiaceae] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/frames.html?http://rbg-web2.rbge.org.uk/URC/urchomepage.html Umbellifer Resource Centre] * [http://www.umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 Umbellifer Information Server] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050504120603/http://umbelliferae.cs.msu.su/en_index.php?menu_item_id=4 |date=2005-05-04 }} * [http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html Family Apiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160323095913/http://flowersinisrael.com/FamApiaceae.html |date=2016-03-23 }} - Flowers in Israel * [http://www.chileflora.com/Florachilena/FloraEnglish/PIC_FAMILIES_SIMPLE_Apiaceae.php Apiaceae of Chile, by Chileflora] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Штитоцветни| ]] jne96o8mx8u1zbmvxwb3zldymxjtd5h 0 96918 5650158 5255476 2026-10-26T13:54:23Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650158 wikitext text/x-wiki {{taxobox |color = lightgreen |name = Лукови |image = Illustration Allium oleraceum0.jpg |image_caption = ''[[Allium oleraceum]]'' и ''[[Allium flavum]]'' |image_width = 250px |regnum = [[Растенија|Plantae]] |unranked_divisio = [[Скриеносемени|Angiospermae]] |unranked_classis = [[Монокотиледони]] |ordo = [[Asparagales]] |familia = '''Alliaceae''' |familia_authority = [[Август Баш|Баш]] и [[Мориц Балтазар Боркхаузен|Борк.]] |subdivision_ranks = Родови |subdivision = Во текстот. |}} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|[[Мечкин лук]] (''Allium ursinum'') на шумската почва.]] '''Луковите''' ([[науч.]] ''Alliaceae'') сочинуваат [[Фамилија (биологија)|пофамилија]] од [[Тревесто растение|тревести]] [[Многугодишно растение|многугодишни растенија]]. Тие се [[монокотиледон]]ски и се дел од [[Ред (биологија)|редот]] ''[[Asparagales]]''. Ова потсемејство е нашироко признаено, но не и во светски рамки. Во минатото, одредени ботаничари ги сместувале Луковите во потсемејството на [[Лилјани]] (''Liliaceae''). Потсемејството е тесноповрзано со две други фамилии во редот [[Шпаргловидни]] (''Asparagales'') — фамилијата на [[амарилис]]от (''[[Amaryllidaceae]]'') и фамилијата ''[[Agapanthaceae]]'', со единствениот род ''[[Agapanthus]]''. Системот [[APG II]] од 2003 година ја признава ова потсемејство и го сместува во редот ''Asparagales'' од класата на монокотиледоните. APG II дава две можности за определување на ова потсемејство: * Aliaceae ''sensu lato'' („во поширока смисла“), при што се вклучуваат сите растенија распределени во фамилиите Agapanthaceae, Alliaceae и [[Amaryllidaceae]] од 1998 г. [[APG]]. * Alliaceae ''sensu stricto'' („во потесна смисла“), при што класификацијата останува непроменета од APG системот од 1998 г. и не ги вклучува растенијата од фамилиите Agapanthaceae и Amaryllidaceae. Важно е да се напомене тоа што некои од растенијата кои во минатото биле вклучени во потсемејството на лукови растенија сега се сместени во фамилијата [[Themidaceae]], како од APG, така и од APG II. Најважниот [[род (биологија)|род]] од ова потсемејство, [[Лук (род)|лукот]], вклучува неколку важни растенија кои се користат во исхраната, меѓу кои [[кромид]] (''Allium cepa''), [[лук]] (''A. sativum''), [[праз]] (''A. porrum'') и [[власец]] (''A. schoenoprasum''). == Класификација == Во минатото во ова потсемејство се класифицирани неколку родови, како ''[[Androstephium]]'', ''[[Bessera]]'', ''[[Bloomeria]]'', ''[[Brodiaea]]'', ''[[Dandya]]'', ''[[Dichelostemma]]'', ''[[Milla]]'', ''[[Petronymphe]]'', ''[[Triteleia]]'' и ''[[Triteleiopsis]]'', но сега сè повеќе се налага мислењето дека тие образуваат одделно семејство — ''[[Themidaceae]]''. * ''[[Allium]]'' ([[лук]]) * ''[[Ancrumia]]'' * ''[[Caloscordum]]'' * ''[[Erinna]]'' * ''[[Garaventia]]'' * ''[[Gethyum]]'' * ''[[Gilliesia]]'' * ''[[Ipheion]]'' * ''[[Leucocoryne]]'' * ''[[Miersia]]'' * ''[[Milula]]'' * ''[[Muilla]]'' * ''[[Nectaroscordum]]'' * ''[[Nothoscordum]]'' * ''[[Solaria (род)|Solaria]]'' * ''[[Speea]]'' * ''[[Trichlora]]'' * ''[[Tristagma]]'' * ''[[Tulbhagia]]'' * ''[[Zoelnerallium]]'' == Литература == {{en}} Michael F. Fay and Mark W. Chase. 1996. Resurrection of Themidaceae for the Brodiaea alliance, and Recircumscription of Alliaceae, Amaryllidaceae and Agapanthoideae. ''Taxon'' 45: 441-451 ([http://links.jstor.org/sici?sici=0040-0262(199608)45%3A3%3C441%3AROTFTB%3E2.0.CO%3B2-M#abstract abstract]) == Надворешни врски == <!--{{commonscat|Alliaceae}}--> * {{en}} [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website]. Version 7, May 2006. * {{en}} [http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061009065630/http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm |date=2006-10-09 }} [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * {{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae в ''Flora of North America''] * {{en}} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] [Alliaceae sensu stricto] * {{en}} [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae Врски во CSDL, Тексас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=2006-10-11 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] q56lo94nvu95jk8go15veuv3nk4isuq 5650173 5650158 2026-10-26T14:10:39Z Виолетова 1975 dopolnuvawe so najnovi podatoci 5650173 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | taxon = Allioideae | image = Ramsons 700.jpg | image_caption = ''[[Allium ursinum]]'' | authority = [[Herb.]] | subdivision_ranks = Племиња | subdivision = * [[Allieae]] * [[Gilliesieae]] * [[Leucocoryneae]] * [[Tulbaghieae]] | type_genus = ''[[Allium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = Alliaceae <small>[[J.G. Agardh]] (1858)</small><br> <small>[[Batsch]] ex [[Borkh.]] (1797)</small>{{refn|group=notes|While the name Alliaceae is generally attributed to Agardh, there is prior precedence for [[Batsch]] (Dispos. Gen. Pl. Jenens.: 50. 1786).{{sfn|Batsch|1786|loc=[http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=5663&Pagina=54 Alliaceae p.&nbsp;50]}} This was validated by [[Borkhausen]] (1797).{{sfn|Borkhausen|1797|loc=[https://books.google.com/books?id=OxMXAAAAYAAJ&pg=PA15 Alliaceae p.&nbsp;15]}} Since suprageneric nomenclature officially commences on 4 Aug 1789 ([[Antoine Laurent de Jussieu|Jussieu]], Gen. Pl.) Alliaceae should be more correctly referenced as Alliaceae Batsch ex Borkh., Bot. Wörterb. 1: 15. 1797, nom. cons.{{sfn|Meerow et al.|2007}}{{sfn|Reveal|1998}}}} | synonyms_ref =<ref>Agardh JG. Theoria Syst. Pl. 32 (1858)</ref> }} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|Мечкин лук (''[[Allium ursinum]]'') на шумска почва.]] '''Лукови''' ([[науч.]] ''Allioideae'') — потсемејство на еднокорени [[цветни растенија]] во [[фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[Amaryllidaceae]], во [[ред (биологија)|редот]] [[Asparagales]]. Претходно се третирало како посебна фамилија, '''Alliaceae'''.{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Името на потсемејството потекнува од името на [[типски род|типскиот род]] — ''[[Allium]]''. Опфаќа околу 18 рода. == Поделба == Потсемејството ''Allioideae'' е поделено на четири [[племе (биологија)|племиња]]: [[Allieae]], [[Tulbaghieae]], [[Gilliesieae]] и [[Leucocoryneae]].{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Првите три одговараат на трите потсемејства во рамките на постарото семејство ''Alliaceae'' (Allioideae, Tulbaghioideae и Gilliesioideae). Племето [[Leucocoryneae]] било додадено во 2014 година преку поделба на ''Gilliesieae'' на две посебни племиња, кои соодветствуваат на првичните племиња во рамките на ''Gilliesioideae'', при што ''Iphiae'' (кој претходно бил име без опис) е издигнат во ранг на племе ''Leucocoryneae''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Племето ''Allieae'' содржи само еден род, ''Allium'' (родот ''Milula'' е споен со ''Allium'' во најновите системи). ''Tulbaghieae'' содржи два рода: ''Tulbaghia'' и ''Prototulbaghia''. Племињата ''Gilliesieae'' и ''Leucocoryneae'' ги опфаќаат преостанатите петнаесет рода. ''Allieae'' претставува сестрински таксон на [[клада]] составена од племињата ''Tulbaghieae'' и ''Gilliesieae''.<ref name="pires2006">J. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. "Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales". ''Aliso 22''(''Monocots: Comparative Biology and Evolution''):287–304. ISSN 0065-6275.</ref> === ''Allieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се слободни, а короната отсуствува. Спатата е составена од 2–5 брактеи. Столбчето е поставено на врвот во однос на плодникот. Плодникот обично содржи два, четири или многубројни семени зачетоци во секоја комора, распоредени во два надолжни реда. Оваа група опфаќа еден род, ''Allium'', и над 500 видови. Распространета е низ целата северна хемисфера.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Gilliesieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е зигоморфна, а септални нектарии отсуствуваат. Опфаќа девет рода кои се автохтони во Јужна Америка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Leucocoryneae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е актиноморфна, а присутни се септални нектарии. Шест рода и 42 вида; ендемични за Јужна Америка, со исклучок на два вида од родот ''Nothoscordum''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Tulbaghieae'' === Се карактеризираат со луковица во облик на кормус или со ризом. Лисните обвивки се кратки. Цветовите поседуваат корона, псевдокорона или месест перигонален прстен.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Два рода и околу 25 вида. Ендемични за Јужна Африка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} == Надворешни врски == <!--{{commonscat|Alliaceae}}--> * {{en}} [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website]. Version 7, May 2006. * {{en}} [http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061009065630/http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm |date=2006-10-09 }} [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * {{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae в ''Flora of North America''] * {{en}} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] [Alliaceae sensu stricto] * {{en}} [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae Врски во CSDL, Тексас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=2006-10-11 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] 74059ctcaq7bmmynsm5kziqb4iowr7o 5650174 5650173 2026-10-26T14:10:59Z Виолетова 1975 5650174 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Allioideae | image = Ramsons 700.jpg | image_caption = ''[[Allium ursinum]]'' | authority = [[Herb.]] | subdivision_ranks = Племиња | subdivision = * [[Allieae]] * [[Gilliesieae]] * [[Leucocoryneae]] * [[Tulbaghieae]] | type_genus = ''[[Allium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = Alliaceae <small>[[J.G. Agardh]] (1858)</small><br> <small>[[Batsch]] ex [[Borkh.]] (1797)</small>{{refn|group=notes|While the name Alliaceae is generally attributed to Agardh, there is prior precedence for [[Batsch]] (Dispos. Gen. Pl. Jenens.: 50. 1786).{{sfn|Batsch|1786|loc=[http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=5663&Pagina=54 Alliaceae p.&nbsp;50]}} This was validated by [[Borkhausen]] (1797).{{sfn|Borkhausen|1797|loc=[https://books.google.com/books?id=OxMXAAAAYAAJ&pg=PA15 Alliaceae p.&nbsp;15]}} Since suprageneric nomenclature officially commences on 4 Aug 1789 ([[Antoine Laurent de Jussieu|Jussieu]], Gen. Pl.) Alliaceae should be more correctly referenced as Alliaceae Batsch ex Borkh., Bot. Wörterb. 1: 15. 1797, nom. cons.{{sfn|Meerow et al.|2007}}{{sfn|Reveal|1998}}}} | synonyms_ref =<ref>Agardh JG. Theoria Syst. Pl. 32 (1858)</ref> }} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|Мечкин лук (''[[Allium ursinum]]'') на шумска почва.]] '''Лукови''' ([[науч.]] ''Allioideae'') — потсемејство на еднокорени [[цветни растенија]] во [[фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[Amaryllidaceae]], во [[ред (биологија)|редот]] [[Asparagales]]. Претходно се третирало како посебна фамилија, '''Alliaceae'''.{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Името на потсемејството потекнува од името на [[типски род|типскиот род]] — ''[[Allium]]''. Опфаќа околу 18 рода. == Поделба == Потсемејството ''Allioideae'' е поделено на четири [[племе (биологија)|племиња]]: [[Allieae]], [[Tulbaghieae]], [[Gilliesieae]] и [[Leucocoryneae]].{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Првите три одговараат на трите потсемејства во рамките на постарото семејство ''Alliaceae'' (Allioideae, Tulbaghioideae и Gilliesioideae). Племето [[Leucocoryneae]] било додадено во 2014 година преку поделба на ''Gilliesieae'' на две посебни племиња, кои соодветствуваат на првичните племиња во рамките на ''Gilliesioideae'', при што ''Iphiae'' (кој претходно бил име без опис) е издигнат во ранг на племе ''Leucocoryneae''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Племето ''Allieae'' содржи само еден род, ''Allium'' (родот ''Milula'' е споен со ''Allium'' во најновите системи). ''Tulbaghieae'' содржи два рода: ''Tulbaghia'' и ''Prototulbaghia''. Племињата ''Gilliesieae'' и ''Leucocoryneae'' ги опфаќаат преостанатите петнаесет рода. ''Allieae'' претставува сестрински таксон на [[клада]] составена од племињата ''Tulbaghieae'' и ''Gilliesieae''.<ref name="pires2006">J. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. "Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales". ''Aliso 22''(''Monocots: Comparative Biology and Evolution''):287–304. ISSN 0065-6275.</ref> === ''Allieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се слободни, а короната отсуствува. Спатата е составена од 2–5 брактеи. Столбчето е поставено на врвот во однос на плодникот. Плодникот обично содржи два, четири или многубројни семени зачетоци во секоја комора, распоредени во два надолжни реда. Оваа група опфаќа еден род, ''Allium'', и над 500 видови. Распространета е низ целата северна хемисфера.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Gilliesieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е зигоморфна, а септални нектарии отсуствуваат. Опфаќа девет рода кои се автохтони во Јужна Америка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Leucocoryneae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е актиноморфна, а присутни се септални нектарии. Шест рода и 42 вида; ендемични за Јужна Америка, со исклучок на два вида од родот ''Nothoscordum''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Tulbaghieae'' === Се карактеризираат со луковица во облик на кормус или со ризом. Лисните обвивки се кратки. Цветовите поседуваат корона, псевдокорона или месест перигонален прстен.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Два рода и околу 25 вида. Ендемични за Јужна Африка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} == Надворешни врски == <!--{{commonscat|Alliaceae}}--> * {{en}} [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website]. Version 7, May 2006. * {{en}} [http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061009065630/http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm |date=2006-10-09 }} [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * {{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae в ''Flora of North America''] * {{en}} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] [Alliaceae sensu stricto] * {{en}} [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae Врски во CSDL, Тексас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=2006-10-11 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] 1va125jmhlbq7me3fao38ro0u549muh 5650177 5650174 2026-10-26T14:17:29Z Виолетова 1975 5650177 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Allioideae | image = Ramsons 700.jpg | image_caption = ''[[Allium ursinum]]'' | authority = [[Herb.]] | subdivision_ranks = Племиња | subdivision = * [[Allieae]] * [[Gilliesieae]] * [[Leucocoryneae]] * [[Tulbaghieae]] | type_genus = ''[[Allium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = Alliaceae <small>[[J.G. Agardh]] (1858)</small><br> <small>[[Batsch]] ex [[Borkh.]] (1797) | synonyms_ref =<ref>Agardh JG. Theoria Syst. Pl. 32 (1858)</ref> }} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|Мечкин лук (''[[Allium ursinum]]'') на шумска почва.]] '''Лукови''' ([[науч.]] ''Allioideae'') — потсемејство на еднокорени [[цветни растенија]] во [[фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[Amaryllidaceae]], во [[ред (биологија)|редот]] [[Asparagales]]. Претходно се третирало како посебна фамилија, '''Alliaceae'''.{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Името на потсемејството потекнува од името на [[типски род|типскиот род]] — ''[[Allium]]''. Опфаќа околу 18 рода. == Поделба == Потсемејството ''Allioideae'' е поделено на четири [[племе (биологија)|племиња]]: [[Allieae]], [[Tulbaghieae]], [[Gilliesieae]] и [[Leucocoryneae]].{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Првите три одговараат на трите потсемејства во рамките на постарото семејство ''Alliaceae'' (Allioideae, Tulbaghioideae и Gilliesioideae). Племето [[Leucocoryneae]] било додадено во 2014 година преку поделба на ''Gilliesieae'' на две посебни племиња, кои соодветствуваат на првичните племиња во рамките на ''Gilliesioideae'', при што ''Iphiae'' (кој претходно бил име без опис) е издигнат во ранг на племе ''Leucocoryneae''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Племето ''Allieae'' содржи само еден род, ''Allium'' (родот ''Milula'' е споен со ''Allium'' во најновите системи). ''Tulbaghieae'' содржи два рода: ''Tulbaghia'' и ''Prototulbaghia''. Племињата ''Gilliesieae'' и ''Leucocoryneae'' ги опфаќаат преостанатите петнаесет рода. ''Allieae'' претставува сестрински таксон на [[клада]] составена од племињата ''Tulbaghieae'' и ''Gilliesieae''.<ref name="pires2006">J. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. "Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales". ''Aliso 22''(''Monocots: Comparative Biology and Evolution''):287–304. ISSN 0065-6275.</ref> === ''Allieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се слободни, а короната отсуствува. Спатата е составена од 2–5 брактеи. Столбчето е поставено на врвот во однос на плодникот. Плодникот обично содржи два, четири или многубројни семени зачетоци во секоја комора, распоредени во два надолжни реда. Оваа група опфаќа еден род, ''Allium'', и над 500 видови. Распространета е низ целата северна хемисфера.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Gilliesieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е зигоморфна, а септални нектарии отсуствуваат. Опфаќа девет рода кои се автохтони во Јужна Америка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Leucocoryneae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е актиноморфна, а присутни се септални нектарии. Шест рода и 42 вида; ендемични за Јужна Америка, со исклучок на два вида од родот ''Nothoscordum''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Tulbaghieae'' === Се карактеризираат со луковица во облик на кормус или со ризом. Лисните обвивки се кратки. Цветовите поседуваат корона, псевдокорона или месест перигонален прстен.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Два рода и околу 25 вида. Ендемични за Јужна Африка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} == Родови == ===Genera=== До декември 2014 година следниве 18 родови се вклучени во ''Allioideae'':{{refn|group=notes|Unless otherwise shown, genera are from the Angiosperm Phylogeny Website.<ref>{{cite web |last=Stevens |first=P.F. |date=2001–2017 |work=Angiosperm Phylogeny Website |title=Asparagales: Allioideae |url=https://www.mobot.org/mobot/research/apweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae |access-date=2020-07-10}}</ref>}} ; Allieae * ''[[Allium]]'' <small>L.</small> (вклучувајќи ''[[Milula]]'' <small>Prain</small>) ; Gilliesieae * ''[[Ancrumia]]'' <small>Harv. ex Baker</small> * ''[[Erinna (plant)|Erinna]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Gethyum]]'' <small>Phil. </small> * ''[[Gilliesia]]'' <small>Lindl.</small> (вклучувајќи ''Pabellonia'' Quezada & Martic. и ''Stemmatium'' Phil.) * ''[[Miersia]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Schickendantziella]]'' <small>Looser</small> * ''[[Solaria (plant)|Solaria]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Speea]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Trichlora]]'' <small>Baker</small> ; Leucocoryneae * ''[[Beauverdia]]'' <small>Herter</small>{{sfn|Sassone et al.|2014}} * ''[[Ipheion]]'' <small>Rafinesque</small> * ''[[Leucocoryne]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Nothoscordum]]'' <small>Kunth.</small> * ''[[Tristagma]]'' <small>Poepp.</small> * ''[[Zoellnerallium]]'' Crosa (1975). ; Tulbaghieae * ''[[Tulbaghia]]'' <small>L.</small> * ''[[Prototulbaghia]]'' <small>Vosa</small><ref name=Vosa07>{{cite journal |author=Canio Giuseppe Vosa |year=2007 |title=''Prototulbaghia'', a new genus of the Alliaceae family from the Leolo Mountains in Sekhukhuneland, South Africa |journal=Caryologia |volume=60 |issue=3 |pages=273–278 |url=http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |doi=10.1080/00087114.2007.10797948|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160947/http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |archive-date=6 May 2013 |url-status=dead |s2cid=45409345 }}</ref> === Поранешни родови === Родовите ''[[Androstephium]]'', ''[[Bessera]]'', ''[[Bloomeria]]'', ''[[Brodiaea]]'', ''[[Dandya]]'', ''[[Dichelostemma]]'', ''[[Jaimehintonia]]'', ''[[Milla]]'', ''[[Muilla]]'', ''[[Petronymphe]]'', ''[[Triteleia]]'', и ''[[Triteleiopsis]]'' денес се сметаат за дел од семејството [[Themidaceae]] (alt. [[Asparagaceae]] subfam. [[Brodiaeoideae]]). ''Petronymphe'' е сместен во [[Themidaceae]] од [[Anthericaceae]]{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} (денес дел од [[Agavaceae]]).<ref name="bogler2006">{{cite journal|first1=David J. |last1=Bogler |first2=J. Chris |last2=Pires |first3=Javier |last3=Francisco-Ortega |year=2006 |title=Phylogeny of Agavaceae Based on ndhF, rbcL, and its Sequences |journal=Aliso: A Journal of Systematic and Evolutionary Botany |volume=22 |issue=1 |pages=313–328 |doi=10.5642/aliso.20062201.26 |url= https://scholarship.claremont.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1576&context=aliso|doi-access=free }}</ref> ''[[Latace]]'' <small>Phil.</small> е вклучен во ''[[Nothoscordum]]''. == Филогенија == {{Clade | style= font-size:90%; line-height:100% | label1 = '''Потсемејство Allioideae''' |1= {{Clade | 1= {{clade | 1= {{clade | 1= Племе [[Allieae]] (''[[Allium]]'') | 2= {{clade | 1= Племе [[Tulbaghieae]] | 2= Племиња [[Gilliesieae]], [[Leucocoryneae]] }}}}}}}} }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == <!--{{commonscat|Alliaceae}}--> * {{en}} [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website]. Version 7, May 2006. * {{en}} [http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061009065630/http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm |date=2006-10-09 }} [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * {{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae в ''Flora of North America''] * {{en}} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] [Alliaceae sensu stricto] * {{en}} [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae Врски во CSDL, Тексас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=2006-10-11 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] mx8tx88nrsejxhov0qg9tfjynrbydu7 5650179 5650177 2026-10-26T14:20:28Z Виолетова 1975 5650179 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Allioideae | image = Ramsons 700.jpg | image_caption = ''[[Allium ursinum]]'' | authority = [[Herb.]] | subdivision_ranks = Племиња | subdivision = * [[Allieae]] * [[Gilliesieae]] * [[Leucocoryneae]] * [[Tulbaghieae]] | type_genus = ''[[Allium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = Alliaceae <small>[[J.G. Agardh]] (1858)</small><br> <small>[[Batsch]] ex [[Borkh.]] (1797) | synonyms_ref =<ref>Agardh JG. Theoria Syst. Pl. 32 (1858)</ref> }} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|Мечкин лук (''[[Allium ursinum]]'') на шумска почва.]] '''Лукови''' ([[науч.]] ''Allioideae'') — потсемејство на еднокорени [[цветни растенија]] во [[фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[Amaryllidaceae]], во [[ред (биологија)|редот]] [[Asparagales]]. Претходно се третирало како посебна фамилија, '''Alliaceae'''.{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Името на потсемејството потекнува од името на [[типски род|типскиот род]] — ''[[Allium]]''. Опфаќа околу 18 рода. == Поделба == Потсемејството ''Allioideae'' е поделено на четири [[племе (биологија)|племиња]]: [[Allieae]], [[Tulbaghieae]], [[Gilliesieae]] и [[Leucocoryneae]].{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Првите три одговараат на трите потсемејства во рамките на постарото семејство ''Alliaceae'' (Allioideae, Tulbaghioideae и Gilliesioideae). Племето [[Leucocoryneae]] било додадено во 2014 година преку поделба на ''Gilliesieae'' на две посебни племиња, кои соодветствуваат на првичните племиња во рамките на ''Gilliesioideae'', при што ''Iphiae'' (кој претходно бил име без опис) е издигнат во ранг на племе ''Leucocoryneae''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Племето ''Allieae'' содржи само еден род, ''Allium'' (родот ''Milula'' е споен со ''Allium'' во најновите системи). ''Tulbaghieae'' содржи два рода: ''Tulbaghia'' и ''Prototulbaghia''. Племињата ''Gilliesieae'' и ''Leucocoryneae'' ги опфаќаат преостанатите петнаесет рода. ''Allieae'' претставува сестрински таксон на [[клада]] составена од племињата ''Tulbaghieae'' и ''Gilliesieae''.<ref name="pires2006">J. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. "Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales". ''Aliso 22''(''Monocots: Comparative Biology and Evolution''):287–304. ISSN 0065-6275.</ref> === ''Allieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се слободни, а короната отсуствува. Спатата е составена од 2–5 брактеи. Столбчето е поставено на врвот во однос на плодникот. Плодникот обично содржи два, четири или многубројни семени зачетоци во секоја комора, распоредени во два надолжни реда. Оваа група опфаќа еден род, ''Allium'', и над 500 видови. Распространета е низ целата северна хемисфера.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Gilliesieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е зигоморфна, а септални нектарии отсуствуваат. Опфаќа девет рода кои се автохтони во Јужна Америка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Leucocoryneae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е актиноморфна, а присутни се септални нектарии. Шест рода и 42 вида; ендемични за Јужна Америка, со исклучок на два вида од родот ''Nothoscordum''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Tulbaghieae'' === Се карактеризираат со луковица во облик на кормус или со ризом. Лисните обвивки се кратки. Цветовите поседуваат корона, псевдокорона или месест перигонален прстен.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Два рода и околу 25 вида. Ендемични за Јужна Африка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} == Родови == ===Genera=== До декември 2014 година следниве 18 родови се вклучени во ''Allioideae'': ; Allieae * ''[[Allium]]'' <small>L.</small> (вклучувајќи ''[[Milula]]'' <small>Prain</small>) ; Gilliesieae * ''[[Ancrumia]]'' <small>Harv. ex Baker</small> * ''[[Erinna (plant)|Erinna]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Gethyum]]'' <small>Phil. </small> * ''[[Gilliesia]]'' <small>Lindl.</small> (вклучувајќи ''Pabellonia'' Quezada & Martic. и ''Stemmatium'' Phil.) * ''[[Miersia]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Schickendantziella]]'' <small>Looser</small> * ''[[Solaria (plant)|Solaria]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Speea]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Trichlora]]'' <small>Baker</small> ; Leucocoryneae * ''[[Beauverdia]]'' <small>Herter</small>{{sfn|Sassone et al.|2014}} * ''[[Ipheion]]'' <small>Rafinesque</small> * ''[[Leucocoryne]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Nothoscordum]]'' <small>Kunth.</small> * ''[[Tristagma]]'' <small>Poepp.</small> * ''[[Zoellnerallium]]'' Crosa (1975). ; Tulbaghieae * ''[[Tulbaghia]]'' <small>L.</small> * ''[[Prototulbaghia]]'' <small>Vosa</small><ref name=Vosa07>{{cite journal |author=Canio Giuseppe Vosa |year=2007 |title=''Prototulbaghia'', a new genus of the Alliaceae family from the Leolo Mountains in Sekhukhuneland, South Africa |journal=Caryologia |volume=60 |issue=3 |pages=273–278 |url=http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |doi=10.1080/00087114.2007.10797948|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160947/http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |archive-date=6 May 2013 |url-status=dead |s2cid=45409345 }}</ref> === Поранешни родови === Родовите ''[[Androstephium]]'', ''[[Bessera]]'', ''[[Bloomeria]]'', ''[[Brodiaea]]'', ''[[Dandya]]'', ''[[Dichelostemma]]'', ''[[Jaimehintonia]]'', ''[[Milla]]'', ''[[Muilla]]'', ''[[Petronymphe]]'', ''[[Triteleia]]'', и ''[[Triteleiopsis]]'' денес се сметаат за дел од семејството [[Themidaceae]] (alt. [[Asparagaceae]] subfam. [[Brodiaeoideae]]). ''Petronymphe'' е сместен во [[Themidaceae]] од [[Anthericaceae]]{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} (денес дел од [[Agavaceae]]).<ref name="bogler2006">{{cite journal|first1=David J. |last1=Bogler |first2=J. Chris |last2=Pires |first3=Javier |last3=Francisco-Ortega |year=2006 |title=Phylogeny of Agavaceae Based on ndhF, rbcL, and its Sequences |journal=Aliso: A Journal of Systematic and Evolutionary Botany |volume=22 |issue=1 |pages=313–328 |doi=10.5642/aliso.20062201.26 |url= https://scholarship.claremont.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1576&context=aliso|doi-access=free }}</ref> ''[[Latace]]'' <small>Phil.</small> е вклучен во ''[[Nothoscordum]]''. == Филогенија == {{Clade | style= font-size:90%; line-height:100% | label1 = '''Потсемејство Allioideae''' |1= {{Clade | 1= {{clade | 1= {{clade | 1= Племе [[Allieae]] (''[[Allium]]'') | 2= {{clade | 1= Племе [[Tulbaghieae]] | 2= Племиња [[Gilliesieae]], [[Leucocoryneae]] }}}}}}}} }} == Употреба == Некои од [[вид]]овите од родот ''[[Allium]]'' се важни растенија за исхрана, како на пример [[кромид]]от (''Allium cepa''), [[власец]]от (''Allium schoenoprasum''), [[лук]]от (''Allium sativum'' и ''Allium scordoprasum'') и [[праз]]от (''Allium porrum'').<ref name="seberg2007">{{Cite encyclopedia |last=Seberg |first=Ole |year=2007 |editor-last=Heywood |editor-first=Vernon H. |editor2-last=Brummitt |editor2-first=Richard K. |editor3-last=Culham |editor3-first=Alastair |contribution=Alliaceae |title=Flowering Plant Families of the World |pages=340–341 |location=Richmond Hill, Ontario |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-55407-206-4 |name-list-style=amp }}</ref> Видови од родовите ''Allium'', ''Gilliesia'', ''Ipheion'', ''Leucocoryne'', ''Nothoscordum'' и ''Tulbaghia'' се одгледуваат како украсни растенија.<ref name="rhs">[[Anthony Huxley]], Mark Griffiths, and Margot Levy (1992). ''The New Royal Horticultural Society Dictionary of Gardening''. The Macmillan Press, Limited: London. The Stockton Press: New York. {{ISBN|978-0-333-47494-5}} (set).</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{en}} [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website]. Version 7, May 2006. * {{en}} [http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061009065630/http://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm |date=2006-10-09 }} [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * {{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae в ''Flora of North America''] * {{en}} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] [Alliaceae sensu stricto] * {{en}} [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae Врски во CSDL, Тексас] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=2006-10-11 }} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] gn4qf2ych9ospdhlc34s5hdj9y2x95a 5650180 5650179 2026-10-26T14:21:49Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650180 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Allioideae | image = Ramsons 700.jpg | image_caption = ''[[Allium ursinum]]'' | authority = [[Herb.]] | subdivision_ranks = Племиња | subdivision = * [[Allieae]] * [[Gilliesieae]] * [[Leucocoryneae]] * [[Tulbaghieae]] | type_genus = ''[[Allium]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = Alliaceae <small>[[J.G. Agardh]] (1858)</small><br> <small>[[Batsch]] ex [[Borkh.]] (1797) | synonyms_ref =<ref>Agardh JG. Theoria Syst. Pl. 32 (1858)</ref> }} [[Податотека:Allium ursinum Bluete01.jpg|thumb|250px|Мечкин лук (''[[Allium ursinum]]'') на шумска почва.]] '''Лукови''' ([[науч.]] ''Allioideae'') — потсемејство на еднокорени [[цветни растенија]] во [[фамилија (таксономија)|фамилијата]] [[Amaryllidaceae]], во [[ред (биологија)|редот]] [[Asparagales]]. Претходно се третирало како посебна фамилија, '''Alliaceae'''.{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Името на потсемејството потекнува од името на [[типски род|типскиот род]] — ''[[Allium]]''. Опфаќа околу 18 рода. == Поделба == Потсемејството ''Allioideae'' е поделено на четири [[племе (биологија)|племиња]]: [[Allieae]], [[Tulbaghieae]], [[Gilliesieae]] и [[Leucocoryneae]].{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} Првите три одговараат на трите потсемејства во рамките на постарото семејство ''Alliaceae'' (Allioideae, Tulbaghioideae и Gilliesioideae). Племето [[Leucocoryneae]] било додадено во 2014 година преку поделба на ''Gilliesieae'' на две посебни племиња, кои соодветствуваат на првичните племиња во рамките на ''Gilliesioideae'', при што ''Iphiae'' (кој претходно бил име без опис) е издигнат во ранг на племе ''Leucocoryneae''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Племето ''Allieae'' содржи само еден род, ''Allium'' (родот ''Milula'' е споен со ''Allium'' во најновите системи). ''Tulbaghieae'' содржи два рода: ''Tulbaghia'' и ''Prototulbaghia''. Племињата ''Gilliesieae'' и ''Leucocoryneae'' ги опфаќаат преостанатите петнаесет рода. ''Allieae'' претставува сестрински таксон на [[клада]] составена од племињата ''Tulbaghieae'' и ''Gilliesieae''.<ref name="pires2006">J. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. "Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales". ''Aliso 22''(''Monocots: Comparative Biology and Evolution''):287–304. ISSN 0065-6275.</ref> === ''Allieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се слободни, а короната отсуствува. Спатата е составена од 2–5 брактеи. Столбчето е поставено на врвот во однос на плодникот. Плодникот обично содржи два, четири или многубројни семени зачетоци во секоја комора, распоредени во два надолжни реда. Оваа група опфаќа еден род, ''Allium'', и над 500 видови. Распространета е низ целата северна хемисфера.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Gilliesieae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е зигоморфна, а септални нектарии отсуствуваат. Опфаќа девет рода кои се автохтони во Јужна Америка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Leucocoryneae'' === Се карактеризира со прости или многубројни луковици, понекогаш со странични ризоми. Лисните обвивки се долги, тепалите се повеќе или помалку сраснати, а короната отсуствува. Спатата е составена од 1–2 брактеи. Столбчето е повеќе или помалку гинобазично. Плодникот обично содржи два семени зачетоци во секоја комора, поставени еден до друг. Симетријата на цветот е актиноморфна, а присутни се септални нектарии. Шест рода и 42 вида; ендемични за Јужна Америка, со исклучок на два вида од родот ''Nothoscordum''.{{sfn|Sassone et al.|2014}} === ''Tulbaghieae'' === Се карактеризираат со луковица во облик на кормус или со ризом. Лисните обвивки се кратки. Цветовите поседуваат корона, псевдокорона или месест перигонален прстен.{{sfn|Sassone et al.|2014}} Два рода и околу 25 вида. Ендемични за Јужна Африка.{{sfn|Sassone et al.|2014}} == Родови == ===Genera=== До декември 2014 година следниве 18 родови се вклучени во ''Allioideae'': ; Allieae * ''[[Allium]]'' <small>L.</small> (вклучувајќи ''[[Milula]]'' <small>Prain</small>) ; Gilliesieae * ''[[Ancrumia]]'' <small>Harv. ex Baker</small> * ''[[Erinna (plant)|Erinna]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Gethyum]]'' <small>Phil. </small> * ''[[Gilliesia]]'' <small>Lindl.</small> (вклучувајќи ''Pabellonia'' Quezada & Martic. и ''Stemmatium'' Phil.) * ''[[Miersia]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Schickendantziella]]'' <small>Looser</small> * ''[[Solaria (plant)|Solaria]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Speea]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Trichlora]]'' <small>Baker</small> ; Leucocoryneae * ''[[Beauverdia]]'' <small>Herter</small>{{sfn|Sassone et al.|2014}} * ''[[Ipheion]]'' <small>Rafinesque</small> * ''[[Leucocoryne]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Nothoscordum]]'' <small>Kunth.</small> * ''[[Tristagma]]'' <small>Poepp.</small> * ''[[Zoellnerallium]]'' Crosa (1975). ; Tulbaghieae * ''[[Tulbaghia]]'' <small>L.</small> * ''[[Prototulbaghia]]'' <small>Vosa</small><ref name=Vosa07>{{cite journal |author=Canio Giuseppe Vosa |year=2007 |title=''Prototulbaghia'', a new genus of the Alliaceae family from the Leolo Mountains in Sekhukhuneland, South Africa |journal=Caryologia |volume=60 |issue=3 |pages=273–278 |url=http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |doi=10.1080/00087114.2007.10797948|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160947/http://www1.unifi.it/caryologia/past_volumes/60_3/1463.pdf |archive-date=6 May 2013 |url-status=dead |s2cid=45409345 }}</ref> === Поранешни родови === Родовите ''[[Androstephium]]'', ''[[Bessera]]'', ''[[Bloomeria]]'', ''[[Brodiaea]]'', ''[[Dandya]]'', ''[[Dichelostemma]]'', ''[[Jaimehintonia]]'', ''[[Milla]]'', ''[[Muilla]]'', ''[[Petronymphe]]'', ''[[Triteleia]]'', и ''[[Triteleiopsis]]'' денес се сметаат за дел од семејството [[Themidaceae]] (alt. [[Asparagaceae]] subfam. [[Brodiaeoideae]]). ''Petronymphe'' е сместен во [[Themidaceae]] од [[Anthericaceae]]{{sfn|Chase|Reveal|Fay|2009}} (денес дел од [[Agavaceae]]).<ref name="bogler2006">{{cite journal|first1=David J. |last1=Bogler |first2=J. Chris |last2=Pires |first3=Javier |last3=Francisco-Ortega |year=2006 |title=Phylogeny of Agavaceae Based on ndhF, rbcL, and its Sequences |journal=Aliso: A Journal of Systematic and Evolutionary Botany |volume=22 |issue=1 |pages=313–328 |doi=10.5642/aliso.20062201.26 |url= https://scholarship.claremont.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1576&context=aliso|doi-access=free }}</ref> ''[[Latace]]'' <small>Phil.</small> е вклучен во ''[[Nothoscordum]]''. == Филогенија == {{Clade | style= font-size:90%; line-height:100% | label1 = '''Потсемејство Allioideae''' |1= {{Clade | 1= {{clade | 1= {{clade | 1= Племе [[Allieae]] (''[[Allium]]'') | 2= {{clade | 1= Племе [[Tulbaghieae]] | 2= Племиња [[Gilliesieae]], [[Leucocoryneae]] }}}}}}}} }} == Употреба == Некои од [[вид]]овите од родот ''[[Allium]]'' се важни растенија за исхрана, како на пример [[кромид]]от (''Allium cepa''), [[власец]]от (''Allium schoenoprasum''), [[лук]]от (''Allium sativum'' и ''Allium scordoprasum'') и [[праз]]от (''Allium porrum'').<ref name="seberg2007">{{Cite encyclopedia |last=Seberg |first=Ole |year=2007 |editor-last=Heywood |editor-first=Vernon H. |editor2-last=Brummitt |editor2-first=Richard K. |editor3-last=Culham |editor3-first=Alastair |contribution=Alliaceae |title=Flowering Plant Families of the World |pages=340–341 |location=Richmond Hill, Ontario |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-55407-206-4 |name-list-style=amp }}</ref> Видови од родовите ''Allium'', ''Gilliesia'', ''Ipheion'', ''Leucocoryne'', ''Nothoscordum'' и ''Tulbaghia'' се одгледуваат како украсни растенија.<ref name="rhs">[[Anthony Huxley]], Mark Griffiths, and Margot Levy (1992). ''The New Royal Horticultural Society Dictionary of Gardening''. The Macmillan Press, Limited: London. The Stockton Press: New York. {{ISBN|978-0-333-47494-5}} (set).</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Wikispecies}} * [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Alliaceae Alliaceae] in Stevens, P. F. (2001 onwards). [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb Angiosperm Phylogeny Website] * [https://delta-intkey.com/angio/www/alliacea.htm Alliaceae] [sensu lato] * [https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10507 Liliaceae во ''Флора на Северна Америка''] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=40553&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock NCBI Taxonomy Browser] * [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae links at CSDL, Texas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011043114/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Alliaceae |date=11 October 2006 }} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/taxon/?flora_search=Taxon&fam_id=4 Alliaceae of Mongolia in FloraGREIF] * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ALLI-1.html Alliaceae] in [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Botanical Dermatology Database] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лукови| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] ksqcx551ybgom89hjbwv78i8koxh53r 1 137663 5650222 679456 2026-10-26T15:33:52Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Бршлен]] на [[Разговор:Обичен бршлен]] 679456 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm 0 174885 5650411 5645225 2026-10-27T09:24:20Z Тиверополник 1815 5650411 wikitext text/x-wiki {{Infobox art movement | name = Југендстил | image = {{Фотомонтажа |photo1a=Abbesses.JPG |photo1b= |photo1c=Otto Eckmann - Jugend Nr. 14, 1896.jpg |photo1d= |photo2a=Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG |photo2b=Louis Majorelle - Wall Cabinet - Walters 6587.jpg |photo2c= |photo3a=Tassel House stairway.JPG |photo3b= |size=250 |color_border=#AAAAAA |color=#F9F9F9 |caption= |foot_montage= }} | alt = | caption = '''Од горе лево во насока на стрелките на часовникот:''' Станица на [[Париско метро|Париското метро]] ''Абес'' by [[Ектор Гимар]] (1900); Насловна страница на списанието „Југенд“ од [[Ото Екман]] (1896); ѕидно шкафче од [[Луј Мажорел]]; ентериер на „[[Хотел Тасел]]“ во [[Брисел]] од [[Виктор Орта]] (1892–1893); ламба од [[Луис Комфорт Тифани]] (1900–1910) | yearsactive = {{circa|1883–1914}} | country = [[Западен свет]] |commons = yes }} '''Југендстил''' ('''ар нуво''', '''сецесија''') — меѓународен стил во [[уметност]]а, [[архитектурата]] и [[Применета уметност|применетата уметност]], особено [[Украсна уметност|украсната уметност]]. Честопати стилот бил инспириран од природни форми како што се кривулести линии од растенија и цвеќиња. Други карактеристики на југендстилот биле чувството на динамичност и движење, честопати дадено од асиметрија или искривени линии, како и употребата на современи материјали, особено [[железо]], [[стакло]], [[керамика]], а подоцна и [[бетон]], за создавање необични форми и поголеми отворени простори. Стилот бил популарен помеѓу 1890 и 1910 година за време на периодот Бел Епок, и претставувал реакција против [[Академска уметност|академизмот]], [[Еклектизам|еклектицизмот]] и [[Историцизам (уметност)|историцизмот]] на архитектурата и украсната уметност од 19 век. Една од главните цели на југендстилот била да се разбие традиционалната разлика помеѓу [[ликовната уметност]] (особено сликарството и скулптурата) и применетата уметност. Најшироко се употребувал во дизајнот на ентериер, графичката уметност, мебелот, уметноста во стакло, текстилот, керамиката, накитот и металните изработки. Стилот одговарал на водечките теоретичари од 19 век, како што се францускиот архитект [[Ежен Виоле ле Дик]] (1814–1879) и британскиот уметнички критичар [[Џон Раскин]] (1819–1900). Во Британија, стилот бил под влијание на [[Вилијам Морис]] и движењето за уметности и занаети. Германските архитекти и дизајнери барале духовно воздигнувачки [[Гезамткунстверк]] („целосно уметничко дело“) што би ги обединило архитектурата, мебелот и уметноста во ентериерот во еден заеднички стил, со цел да ги воздигне и инспирира жителите. Првите куќи во стилот „југендстил“ и внатрешно украсување се појавиле во [[Брисел]] во 1890-тите, во архитектурата и дизајнот на ентериер на куќи дизајнирани од [[Пол Анкар]], [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] и особено [[Виктор Орта]], чиј „Хотел Тасел“ бил завршен во 1893 година.<ref name="britannica-horta">[https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta Victor Horta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419200603/https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta|date=19 April 2019}} – Encyclopædia Britannica</ref><ref name="unesco-horta">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005|title=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|last=World Heritage Centre|first=UNESCO|work=whc.unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513225235/https://whc.unesco.org/en/list/1005|archive-date=13 May 2013|accessdate=26 December 2019}}</ref> Брзо се преселил во [[Париз]], каде што бил приспособен од [[Хектор Гимар]], кој ги видел делата на Орта во Брисел и го применил стилот на влезовите на новото [[париско метро]]. Својот врв го достигнал на Меѓународната изложба во Париз во 1900 година, на која биле претставени делата во стилот на ар нуво од уметници како што е [[Луис Комфорт Тифани]]. Се појавила во графичката уметност на постерите на [[Алфонс Муха]] и стаклените садови на [[Рене Лалик]] и [[Емил Гале]]. Од Британија, Белгија и Франција, стилот се проширил во остатокот од [[Европа]], добивајќи различни имиња и карактеристики во секоја земја (погледнете го делот за именување подолу). Често се појавувал не само во главните градови, туку и во брзорастечките градови кои сакале да воспостават уметнички идентитети ([[Торино]] и [[Палермо]] во Италија; [[Глазгов]] во Шкотска; [[Минхен]] и [[Дармштат]] во Германија; [[Барселона]] во [[Каталонија]], Шпанија), како и во центрите на движењата за независност ([[Хелсинки]] во Финска, тогашен дел од [[Руското Царство]]). До 1914 година, со почетокот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], југендстилот станал во голема мера исцрпен. Во 1920-тите, како доминантен архитектонски и украсен уметнички стил бил заменет со [[Ар деко|Ар Деко]], а потоа со [[Модернизам|модернизмот]].<ref>"Art Nouveau", ''Heilbrunn Timeline of Art History'', Metropolitan Museum of Art</ref> Стилот „Ар Нуво“ започнал да добива поголемо позитивно внимание од критичарите кон крајот на 1960-тите, со голема изложба на делата на [[Хектор Гимар]] во Музејот на современа уметност во 1970 година.<ref>Vigne, Georges, ''Hector Guimard – Le geste magnifique de l'Art Nouveau'', (2016), Editions du Patrimoine, Centre des Monuments National, p. 194</ref> == Именување == Терминот ''„Ар Нуво“'' за првпат бил употребен во 1880-тите во белгиското списание ''„Л'Арт Модерн“'' за да се опише делото на ''„Лес Вингт“'', дваесет сликари и скулптори кои барале промени преку уметноста. Името било популаризирано од {{Јаз|fr|Maison de l'Art Nouveau}} („Куќа на новата уметност“), уметничка галерија отворена во Париз во 1895 година од француско-германскиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]]. Во Британија, францускиот термин {{Јаз|fr|Art Nouveau}} бил најчесто користен, додека во Франција често се нарекувал под терминот {{Јаз|fr|Style moderne}} (слично на британскиот термин ''Модерен стил''), или {{Јаз|fr|Style 1900}}. Во Франција, понекогаш се нарекувал и ''{{Јаз|fr|Style Jules Verne}}'' (по романсиерот [[Жил Верн]]), ''{{Јаз|fr|Style Métro}}'' (по железните и стаклените влезови во метрото на Хектор Гимар), ''{{Јаз|fr|Art Belle Époque}}'', или ''{{Јаз|fr|Art fin de siècle}}''.<ref name="Gontar, Cybele 2006">[http://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm Gontar, Cybele. Art Nouveau. In Heilbrunn Timeline of Art History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515131212/https://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm|date=15 May 2021}}. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000 (October 2006)</ref> Ар Нуво е познат под различни имиња на различни јазици: {{Langx|de|југендстил}}, {{Langx|it|Stile Liberty}}, на каталонски: ''Modernisme'', а познат и како sovremen стил на [[англиски јазик]]. Стилот е често поврзан, но не секогаш идентичен со стиловите што се појавиле во многу земји во Европа и на други места приближно во исто време. Нивните локални имиња често се користеле во нивните земји за да се опише целото движење. * Во Австрија и соседните земји кои тогаш биле дел од [[Австроунгарија]], бил нарекуван {{lang|de|Виенски јунгендстил}} („виенски младински стил“) или {{lang|de|Сецесиски стил}} („стил на сецесијата“), според уметниците од [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] ({{langx|hu|szecesszió}}, {{langx|cs|secese}}, {{langx|sk|secesia}}, {{langx|pl|secesja}}). * Во Белгија, неговите противници понекогаш го нарекувале {{lang|fr|coup de fouet}} („стил на удар со камшик“), {{lang|nl|Палинг стил}} („стил на јагула“) или {{lang|fr|Стил nouille}} („стил на тестенини“).<ref name="Gontar, Cybele 2006"/> * Во Велика Британија, покрај називот ар нуво, бил познат како ''Модерен стил'' или, поради делата на [[Глазговска школа|Глазговската школа]], како ''глазговски стил''. * Во Данска, бил познат како {{lang|da|Skønvirke}} („дело на убавината“). * Во Германија и Скандинавија, бил нарекуван {{lang|de|Reformstil}} („реформски стил“) или {{lang|de|Jugendstil}} („младински стил“), според популарното германско уметничко списание {{lang|de|[[Југенд (списание)|Југенд]]}}, како и {{lang|de|Wellenstil}} („брановиден стил“) или {{lang|de|Lilienstil}} („лилјански стил“).<ref name="duncan23">Duncan (1994), pp. 23–24.</ref> Денес во Финска, Шведска и Норвешка се нарекува ''Jugend''; {{lang|et|Југенд}} во [[Естонија]]; и {{lang|lv|Jūgendstils}} во [[Латвија]]. Во Финска, исто така бил нарекуван {{lang|fi|Kalevala Style}}. * Во Италија, често бил нарекуван {{lang|it|stile Liberty}} („стил Либерти“), според [[Артур Ласенби Либерти]], основачот на лондонската стоковна куќа [[Либерти (стоковна куќа)|Liberty & Co]], чии дизајни на текстил биле популарни. Понекогаш бил нарекуван и {{lang|it|флорален стил}} („цветен стил“) или {{lang|it|нова уметност}} („нова уметност“; називот повеќе не се употребува). * Во Јапонија, ''Shiro-Uma (Широ-Ума)''.<ref name="Madsen, S. Tschud">{{cite book|title=Art Nouveau|last1=Madsen|first1=S. Tschudi|date=1977|publisher=Editura Meridiane|pages=7, 71|language=ro}}</ref> * Во Холандија, {{lang|nl|Nieuwe Kunst}} („нова уметност“), {{lang|nl|Nieuwe Stijl}} („нов стил“),<ref name="grove">Michèle Lavallée, "Art Nouveau", ''[[Grove Dictionary of Art]]'' [[Oxford University Press]], accessed 11 April 2008.</ref> vermicellistijl, slaoliestijl,<ref name="Vervliet">{{cite book|url=[https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|title=De literaire manifesten van het fin de siècle in de Zuidnederlandse periodieken 1878-1914|last=Vervliet|first=Raymond|author2=[[Rijksuniversiteit Gent]]|date=1982|publisher=[[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]]|location=Brussel|page=110|language=nl|chapter=III. De wereld van de schone schijn. Opkomst, bloei en verval van de Art Nouveau|quote=Deze affiche werd in kleur gereproduceerd in het belangrijke werk van R. Schmutzler, Art Nouveau (New York, 1962), p. 149. Ook afgebeeld in het tijdschrift Forum, XIII (1958), p. 324.|access-date=2026-05-25}}]([https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1%7Clanguage=nl}}) <nowiki>https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|language=nl}}</nowiki>)]</ref> * Во Полска, {{lang|pl|Secesja}} („сецесија“).<ref>{{Cite web|url=[https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane](https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane)|title=Secesja – harmonia, perfekcja, delikatność|author=Aleksandra Galant|date=23 August 2023|language=pl|website=audycjekulturalne.pl|access-date=29 September 2024}}</ref> * Во Португалија, {{lang|pt|Arte nova}} („нова уметност“). * Во [[Романија]], {{lang|ro|Arta 1900}} („уметност 1900“), ''Arta Nouă'' („нова уметност“) или {{lang|ro|Noul Stil}} („нов стил“).<ref>{{cite news|url=[https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|title=Rețeaua Art Nouveau – experți europeni în patrimoniul arhitectural, la Oradea|author=Demian|date=May 7, 2019|access-date=May 6, 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|archive-date=9 July 2020|url-status=live}}</ref> * Во Шпанија, {{lang|es|Modernismo}}, {{lang|ca|[[Модернизам]]}} (на каталонски) и {{lang|es|Arte joven}} („млада уметност“). * Во Швајцарија, {{lang|fr|style sapin}} („стил на ела“). * Во Соединетите Американски Држави, поради неговата поврзаност со [[Луис Комфорт Тифани]], понекогаш бил нарекуван ''Tiffany style'' * Терминот ''Модерен'' бил употребуван во тогашната [[Руска Империја]] и сè уште се употребува во современите држави наследнички како [[Азербејџан]], [[Казахстан]], [[Русија]] и [[Украина]], додека во [[Литванија]] се нарекува {{lang|lt|Модернас}}. За сликарството, се употребувал и називот на движењето ''[[Светот на уметноста]]'' („Светот на уметноста“). == Историја == === Потекло === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|алт=Red House in Bexleyheath (London) by William Morris and Philip Webb (1859)| Црвена куќа во Бекслихит ([[Лондон]]) од Вилијам Морис и Филип Веб (1859) File:Acteur_als_hoveling-Rijksmuseum_AK-MAK-1601A.jpeg|алт=Japanese woodblock print by Utagawa Kunisada (1850s)| Јапонски дрвописи од Утагава Кунисада (1850-ти) File:The_Peacock_Room.jpg|алт=The Peacock Room by James McNeill Whistler (1876–77), now in the Freer Gallery of Art, Washington, D.C.| ''„Паунова соба“'' од Џејмс Мекнил Вислер (1876–77), денес во галеријата за уметност „Фрир“, [[Вашингтон]] File:Chair_LACMA_M.2009.115_(5_of_5).jpg|алт=Chair designed by Arthur Mackmurdo (1882–83)| Стол дизајниран од Артур Мекмурдо (1882–83) File:Morris_Wey_printed_textile_design_c_1883.jpg|алт=William Morris printed textile design (1883)| Вилијам Морис печатен дизајн на текстил (1883) File:Swan_and_Rush_and_Iris_wallpaper_Walter_Crane.jpg|алт=Swan, rush and iris wallpaper design by Walter Crane (1883)| Дизајн на тапети со лебед, трска и перуника од Волтер Крејн (1883) </gallery>Новото уметничко движење ги има своите корени во [[Британија]], во цветните дизајни на Вилијам Морис и во движењето „Уметност и занаети“ основано од учениците на Морис. Раните прототипови на стилот ја вклучуваат „Црвената куќа“ со ентериери од Морис и архитектура од [[Филип Веб]] (1859), и раскошната [[Паунска соба]] од [[Џејмс Абот Мекнил Вислер]]. Новото движење било силно под влијание и на прерафаелските сликари, вклучувајќи ги [[Данте Габриел Росети]] и [[Едвард Берн-Џонс]], а особено на британските графички уметници од 1880-тите, вклучувајќи ги Селвин Имиџ, Хејвуд Самнер, Волтер Крејн, Алфред Гилберт и особено Обри Бердсли. Столот дизајниран од [[Артур Мекмурдо]] е признат како претходник на дизајнот во стилот Ар Нуво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|title=Chair &#124; Mackmurdo, Arthur Heygate &#124; V&A Explore the Collections|date=1883|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227102543/https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|archive-date=27 February 2020|accessdate=27 February 2020}}</ref> Во Франција, врз него влијаел архитектонскиот теоретичар и историчар [[Ежен Виоле ле Дик]], прогласен непријател на историскиот архитектонски стил „Боз-ар“, чии теории за рационализмот се изведени од неговото проучување на [[Средновековна уметност|средновековната уметност]]: * Функцијата треба да дефинира форма.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|title=Art nouveau and Industrie|last=Lingenheim|first=Claire|publisher=Accadémie Strasbourg|language=fr|quote=Viollet le Duc is the spokesman a rationalist mouvement where architecture becomes a true science, in which form stems from function.|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143245/https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|archive-date=20 January 2022}}</ref> * Единство на уметностите и укинување на секаква разлика помеѓу главната уметност (архитектурата) и помалите уметности (украснитр уметности).<ref>{{Наведена книга|title=L'Art dans tout|last=Froissart-Pezone|first=Rossella|date=2005|publisher=CNRS éditions|location=Paris}}</ref> * Логиката на природата е моделот што треба да се употреби за архитектурата.<ref>{{Наведено списание|last=Recht|first=Roland|date=2000|title=Viollet-le-Duc et Gottfried Semper: Conceptions du patrimoine monumental|url=https://journals.openedition.org/rgi/780|journal=Revue Germanique Internationale|language=fr|issue=13|pages=155–168|doi=10.4000/rgi.780|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143242/https://journals.openedition.org/rgi/780|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|quote=Nature as a model|doi-access=free}}</ref> * Архитектурата треба да се прилагоди на човековата околина и потреби. * Употреба на современи технологии и материјали.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet le Duc, materials and building techniques|last=Bressani|first=Martin|date=2014|publisher=Editions du Patrimoine|location=Paris|language=fr|quote=Construction for an architect means using materials for their quality and their own nature}}</ref> Виоле ле Дик самиот бил претходник на југендстилот: во 1851 година, во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква]], тој создал серија фрески типични за стилот.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet-le-Duc et la restauration de la polychromie|last=Pauliac|first=Laurence|date=2005|publisher=Université de Montréal|location=Montréal|language=fr|quote=It is fascinating to see how the style of his mural paintings at Notre Dame are precursors of Art Nouveau}}</ref> Овие слики биле отстранети во 1945 година како неакадемски. Во Рокетајадскиот дворец во регионот на [[Бордо]], неговите внатрешни украси што датираат од 1865 година, исто така, го антиципираат стилот на Ар Нуво. Во својата книга ''„Entretiens sur l'architecture“'' (Предавања за архитектурата) од 1872 година, тој напишал: „Користете ги средствата и знаењето што ни ги дава нашето време, без меѓусебните традиции кои денес повеќе не се одржливи, и на тој начин можеме да предложиме нова архитектура. За секоја функција свој материјал; за секој материјал своја форма и свој украс.“ <ref>Viollet-le-Duc, ''Entretiens sur l'architecture''</ref> Оваа книга влијаела врз генерација архитекти, вклучувајќи ги [[Луис Саливен]], [[Виктор Орта]], [[Хектор Гимар]] и [[Антони Гауди]]. {{Sfn|Bouillon|1985}} Француските сликари Морис Дени, Пјер Бонар и Едуар Вујар одиграле важна улога во интегрирањето на ликовното сликарство со украсувањето. „Верувам дека пред сè, сликата мора да биде украсена“, напишал Денис во 1891 година. „Изборот на субјекти или сцени не е ништо. Преку вредноста на тоновите, обоената површина и хармонијата на линиите можам да го допрам духот и да ги разбудам емоциите.“ Сите овие сликари сликале и традиционално и украсно сликарство на платна, во стакло и во други медиуми. {{Sfn|Bouillon|1985}} Друго важно влијание врз новиот стил бил[[Јапонизам|јапонизмот]]. Тој бил бран ентузијазам за јапонскиот дрвопис, особено делата на [[Хирошиге]], [[Кацушика Хокусаи|Хокусаи]] и [[Утагава Кунисада]], кои биле увезени во Европа почнувајќи од 1870-тите. Претприемчивиот [[Зигфрид Бинг]] основал месечно списание, ''Le Japon artistique'' во 1888 година, и објавил триесет и шест изданија пред да заврши во 1891 година. Влијаело и врз колекционерите и врз уметниците, вклучувајќи го и [[Густав Климт]]. Стилизираните карактеристики на јапонските печати се појавиле во графиката во стилот на југендстил, порцеланот, накитот и мебелот. Од почетокот на 1860 година, одеднаш се манифестира влијанието на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Во 1862 година, љубителите на уметност од Лондон или Париз можеле да купат јапонски уметнички дела, бидејќи во таа година Јапонија за прв пат се појавила како изложувач на Меѓународната изложба во Лондон. Исто така, во 1862 година, во Париз, била отворена продавницата ''„Ла Порт Киноаз“'', на улицата „Риволи“, каде што се продавале јапонски [[укијо-е]] и други предмети од Далечниот Исток. Во 1867 година, се појавила книгата ''„Примери за кинески орнаменти“'' од Овен Џонс, а во 1870 година ''„Уметност и индустрии во Јапонија“'' од Р. Алкок, а две години подоцна, О.Х. Мозер и Т.В. Катлер објавиле книги за јапонската уметност. Некои уметници од ар нуво, како [[Виктор Орта]], поседувале колекција од уметност од Далечниот Исток, особено јапонска. Новите технологии во печатењето и издаваштвото му овозможиле на југендстилот брзо да стигне до глобална публика. Уметничките списанија, илустрирани со фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја, одиграле суштинска улога во популаризацијата на новиот стил. ''The Studio'' во Англија, ''Arts et idèes'' и ''Art et décoration'' во Франција, и ''Jugend'' во Германија, овозможиле стилот брзо да се прошири во сите делови на Европа. [[Обри Бердсли]] во Англија и [[Ежен Грасет]], [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Феликс Валотон]] постигнале меѓународно признание како илустратори. {{Sfn|Lahor|2007}} Со постерите на [[Жил Шере]] за танчерката [[Лој Фулер]] во 1893 година и на [[Алфонс Муха]] за актерката [[Сара Бернар]]д во 1895 година, постерот станал не само реклама, туку и уметничка форма. Сара Бернард издвоила голем број од своите постери за продажба на колекционери. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Развој – Брисел (1893–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:St-Gilles_(Hankar)_JPG01.jpg|алт=Hankar House by Paul Hankar (1893)| Анкарова куќа од Пол Анкар (1893) File:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|алт=Façade of the Hôtel Tassel by Victor Horta (1892–93)| Фасада на хотелот „Тасел“ од [[Виктор Орта]] (1892–93) File:Tassel_House_stairway.JPG|алт=Stairway of the Hôtel Tassel| Скалите на хотелот „Тасел“ File:Villa_Bloemenwerf_(front).JPG|алт=Villa Bloemenwerf by Henry van de Velde (1895)| Вила Бломенверф од [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] (1895) File:Henry_van_de_Velde_-_Chair_-_1895.jpg|алт=Chair by Van de Velde for the Villa Bloemenwerf (1895)| Стол од Ван де Велде за вилата Бломенверф (1895) File:International_Exhibition_Brussels_par_Privat-Livemont.jpg|алт=Poster for the International Exposition by Privat Livemont (1897)| Постер за Меѓународната изложба од Приват Ливемонт (1897) </gallery>Првите градски куќи во стилот на југендстил, [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] од [[Пол Анкар]] (1893) и хотелот Тасел од [[Виктор Орта]] (1892–1893), биле изградени речиси истовремено во [[Брисел]]. Тие биле слични по својата оригиналност, но многу различни по својот дизајн и изглед. Виктор Орта станал меѓу највлијателните архитекти на раниот југендстил, а неговиот хотел Тасел (1892–1893) во Брисел е еден од обележјата на стилот. Архитектонската обука на Орта била како асистент на Алфонс Балат, архитект на кралот [[Леополд II (Белгија)|Леополд II]], градејќи ги монументалните кралски стакленици од железо и стакло во Лакен. Тој бил голем обожавател на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]], со чии идеи целосно се идентификувал.<ref>{{Наведена книга|title=L'influence de Viollet-le-Duc sur l'architecture en Belgique et aux Pays-Bas vers 1900|last=BEKAERT|first=GEERT|date=1985|publisher=Septentrion|pages=38}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Discours de Victor Horta à l'Académie Royal de Belgique|last=Horta|first=Victor|date=1925}}</ref> Во 1892–1893 година, тој го искористил ова искуство на сосема поинаков начин. Тој ја дизајнирал резиденцијата на научникот и професор Емил Тасел на многу тесна и длабокаместоположба. Средишниот елемент на куќата бил скалиштето, не оградено со ѕидови, туку отворено, украсено со виткана ограда од ковано железо и поставено под висок кровен прозорец. Подовите биле потпрени на тенки железни столбови како стебла на дрвја. Мозаичните подови и ѕидови биле украсени со нежни арабески во цветни и растителни форми, што станало најпопуларниот белег на стилот. {{Sfn|Lahor|2007}} За краток период, Орта изградил уште три градски куќи, сите со отворени ентериери и сите со кровни прозорци за максимално внатрешно осветлување: хотелот Солвеј, хотелот ван Етвелде (за Едмонд ван Етвелде) и „Мезон и ателје Орта“. Сите четири денес се дел од [[Светско наследство на УНЕСКО|светското наследство на УНЕСКО]]. Пол Анкар бил исто така иноватор на раниот југендстил. Роден во Фрејмери, во [[Ено]], син на мајстор каменорезец, тој студирал украсна скулптура и декорација на Кралската академија за ликовни уметности во Брисел од 1873 до 1884 година, додека работел како украсен скулптор. Од 1879 до 1894 година работел во студиото на архитектот Хендрик Бејаерт, мајстор на еклектичната и [[Неокласична архитектура|неокласичната архитектура]]. Преку Бејаерт, Анкар станал и обожавател на Виолет ле Дук. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Во 1893 година, Анкар ја дизајнирал и изградил Анкаровата куќа, неговата сопствена резиденција во Брисел. Со цел да создаде синтеза на ликовната и украсната уметност, тој ги собрал скулпторот Рене Јансенс и сликарот Алберт Кјамберлани за да го украсат ентериерот и екстериерот со [[Зграфито|графити]], или мурали. Фасадата и балконите се одликувале со железна декорација и виткани линии во стилизирани цветни дезени, што станало важна карактеристика на Ар Нуво. Врз основа на овој модел, тој изградил неколку куќи за своите пријатели уметници. Тој, исто така, дизајнирал серија иновативни стаклени излози за продавници, ресторани и галерии во Брисел, во она што еден местен критичар го нарекол „вистински делириум на оригиналност“. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Тој починал во 1901 година, токму кога движењето почнало да добива признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], роден во [[Антверпен]], бил уште една основачка фигура во раѓањето на југендстилот. Дизајните на Ван де Велде го вклучувале ентериерот на неговата резиденција во Брисел, [[Вилата Блуменверф]] (1895).<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27|title=An Atlas of European Architecture|last=Sachar|first=Brian|date=1984|publisher=Van Nostrand Reinhold|isbn=978-0-4422-8149-6|page=[https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27 27]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Art Nouveau|url=https://archive.org/details/artnouveau0000cham|last=Champigneulle|first=Bernard|date=1976|publisher=Barron's Educational Series|isbn=978-0-8120-5111-7|pages=[https://archive.org/details/artnouveau0000cham/page/115 115], 121}}</ref> Надворешноста на куќата е инспирирана од Црвената куќа, резиденцијата на писателот и теоретичар [[Вилијам Морис]], основачот на движењето „Уметност и занаети“. Обучен како сликар, Ван де Велде се свртел кон [[илустрација]], потоа кон дизајн на мебел и конечно кон архитектура. За вилата Блуменверф, тој создал текстил, тапети, сребрени предмети, накит, па дури и облека, што одговарало на стилот на резиденцијата.<ref>Cite web [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356 Unesco website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200528224848/http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356|date=28 May 2020}}</ref> Ван де Велде заминал во Париз, каде што дизајнирал мебел и украси за германско-францускиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]], чија париска галерија му го дала името на стилот. Тој бил и еден од раните теоретичари на Ар Нуво, барајќи употреба на динамични, честопати спротивставени линии. Ван де Велде напишал: „Линијата е сила како и сите други елементарни сили. Неколку линии поставени заедно, но спротивставени, имаат присуство толку силно како неколку сили“. Во 1906 година, тој ја напуштил Белгија и заминал за [[Вајмар]] (Германија), каде што го основал Големото војводско училиште за уметност и занаети, каде што учењето на историски стилови било забрането. Тој одиграл важна улога во германскиот Веркбунд, пред да се врати во Белгија. Дебито на архитектурата во стилот на југендстил во Брисел било проследено со бран на украсна уметност во новиот стил. Меѓу важните уметници биле [[Густав Штраувен]], кој користел ковано железо за да постигне барокни ефекти на фасадите на Брисел; дизајнерот на мебел [[Густав Сериер-Бови]], познат по своите многу оригинални столчиња и зглобен метален мебел; и дизајнерот на накит [[Филип Волферс]], кој изработувал накит во форма на [[вилински коњчиња]], [[пеперутки]], лебеди и змии. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Меѓународната изложба во Брисел, одржана во 1897 година, привлекла меѓународно внимание кон стилот; Орта, Анкар, Ван де Велде и Серирие-Бови, меѓу другите, учествувале во дизајнот на саемот, а Анри Прива-Ливемон го создал постерот за изложбата. === Париз – Maison de l'Art Nouveau (1895) и Кастел Беранже (1895–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Art_nouveau_publicité_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg|алт=Siegfried Bing invited artists to show modern works in his new Maison de l'Art Nouveau (1895).| Зигфрид Бинг ги поканил уметниците да изложат современи дела во неговата нова „Мејсон де л'ар нуво“ (1895). File:Galeries_Bing_entrée_rue_de_Provence.jpg|алт=The Maison de l'Art Nouveau gallery of Siegfried Bing (1895)| Галеријата Maison de l'Art Nouveau на Зигфрид Бинг (1895) File:Vallotton_pour_Bing.jpg|алт=Poster by Félix Vallotton for the new Maison de l'Art Nouveau (1896)| Постер од Феликс Валотон за новиот Maison de l'Art Nouveau (1896) File:Castel_Béranger,_February_16,_2013.jpg|алт=Gateway of the Castel Béranger by Hector Guimard (1895–1898)| Портата на замокот Беранже од Хектор Гимар (1895–1898) File:Paris_-_Castel_Béranger_(30001340011).jpg|алт=Breezeway of the Castel Béranger, with wall plates by Alexandre Bigot| Ветробран на замокот Беранже, со ѕидни плочи од Александар Биго File:Lescalier_principal_du_Castel_Béranger_(Hector_Guimard)_(5478779855).jpg|алт=Detail of main stairway of the Castel Béranger| Детал од главното скалиште на замокот Беранже </gallery>Француско-германскиот трговец со уметнички дела и издавач [[Зигфрид Бинг]] одиграл клучна улога во промовирањето на стилот. Во 1891 година, тој основал списание посветено на уметноста на Јапонија, кое помогнало во промовирањето на јапонизмот во Европа. Во 1892 година, тој организирал изложба на седум уметници, меѓу кои Пјер Бонар, Феликс Валотон, Едуар Вујар, [[Анри де Тулуз-Лотрек|Тулуз-Лотрек]] и Ежен Грасе, која вклучувала и современо сликарство и украсни дела. Оваа изложба била прикажана во Националното здружение на уметности во 1895 година. Истата година, Бинг отворил нова галерија на улицата „Прованс“ број 22 во Париз, „Мезон де ар нуво“, посветена на нови дела и во ликовната и во украсната уметност. Ентериерот и мебелот на галеријата се дизајнирани од белгискиот архитект [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], еден од пионерите на архитектурата во стилот на ар нуво. ''Maison de l'Art Nouveau'' прикажувал слики од [[Жорж Пјер Сера|Жорж Сера]], Пол Сињак и Тулуз-Лотрек, стакло од Луис Комфорт Тифани и Емил Гале, накит од [[Рене Лалик]] и постери од Обри Бердсли. Делата прикажани таму воопшто не биле униформни по стил. Бинг напишал во 1902 година: „ар нуво, во времето на неговото создавање, на никаков начин не се стремел да ја има честа да стане генерички термин. Тоа било едноставно име на куќа отворена како точка за собирање на сите млади и страствени уметници нетрпеливи да ја покажат современоста на своите тенденции“. {{Sfn|Bouillon|1985}} Стилот брзо бил забележан во соседна Франција. Откако го посетил хотелот „Тасел“ на Орта, Хектор Гимар го изградил замокот Беранже, меѓу првите париски згради во новиот стил, во периодот помеѓу 1895 и 1898 година.{{refn|Од страна на некои истражувачи, хотелот „Жаседе“ (1893) исто така се припишува на стилот ар нуво.<ref>[https://art.nouveau.world/hector-guimard Hector Guimard] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210225030004/https://art.nouveau.world/hector-guimard |date=25 February 2021}} – Art Nouveau World</ref>|note|group=nb}} Парижаните се жалеле на монотонијата во архитектурата на булеварите изградени за време на [[Наполеон III]] од Жорж-Ежен Осман. Замокот претставува чудна мешавина од [[Неоготика|неоготски]] и југендстил, со закривени линии слични на камшик и природни форми. Гимар, вешт публицист за својата работа, изјавил: „Она што мора да се избегнува по секоја цена е... паралелата и симетријата. Природата е најголемиот градител од сите, а природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“ {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Парижаните го поздравиле оригиналниот и живописен стил на Гимар; замокот Беранже бил избран како една од најдобрите нови фасади во Париз, со што започнала кариерата на Гимар. Гимар ја добил задачата да ги дизајнира влезовите за новиот систем на [[Париско метро]], што го привлекло вниманието на милионите посетители на Светската изложба во градот во 1900 година. === Париската ''изложба на универзумот'' (1900) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Grand_entrance,_Exposition_Universal,_1900,_Paris,_France.jpg|алт=Main entrance to the Paris 1900 Exposition Universelle| Главниот влез на Светската изложба во Париз 1900 година File:The_Bigot-pavilion_at_the_Paris_Universal_Exposition,_1900.jpg|алт=The Bigot Pavilion, showcasing the work of ceramics artist Alexandre Bigot| Биговиот павилјон, каде што се претставени делата на керамичарот Александар Биго File:Paris_Exposition_Austrian_Pavilion,_Paris,_France,_1900.jpg|алт=Entrance to the Austrian Pavilion, with exhibits designed by Josef Hoffmann| Влез во австрискиот павилјон, со експонати дизајнирани од Јозеф Хофман File:Traubensaal.jpg|алт=The German Pavilion, designed by Bruno Möhring| Германскиот павилјон, дизајниран од Бруно Меринг File:Paris_Metro_2_Porte_Dauphine_Libellule.JPG|алт=Paris metro station entrance at Porte Dauphine designed by Hector Guimard| Влезот на париската метро станица кај Порт Дофин, дизајниран од Хектор Гимар File:Finland_paviljong.jpg|алт=The Finnish Pavilion, designed by Armas Lindgren and Eliel Saarinen| Финскиот павилјон, дизајниран од Армас Линдгрен и Елиел Саринен File:Menu_for_Bosnia_Pavillion_by_Alfons_Mucha_1900.jpg|алт=Menu designed by Alphonse Mucha for the restaurant of the Bosnian Pavilion| Мени дизајнирано од [[Алфонс Муха]] за ресторанот на Босанскиот павилјон File:Portique_Sèvres,_square_Félix-Desruelles,_Paris_6e.jpg|алт=Portico of the Sevres Porcelain Pavilion, now on Square Félix-Desruelles| Портико на Севрскиот порцелански павилјон, денес на плоштадот Феликс-Дезруел </gallery>''Светската изложба'' во Париз во 1900 година го означил врвот на југендстилот. Помеѓу април и ноември 1900 година, привлекла речиси педесет милиони посетители од целиот свет и ги претставила архитектурата, дизајнот, стаклените производи, мебелот и украсните предмети од тој стил. Архитектурата на изложбата честопати била мешавина од архитектура во стилот на југендстил и уметност: главната изложбена сала, Гранд Пале, имала фасада во [[Боз-ар]] стилот, сосема неповрзана со спектакуларното скалиште и изложбената сала во ентериерот. Француските дизајнери создале посебни дела за изложбата: кристални предмети и накит од ''Lalique''; накит од Анри Вевера и Жорж Фуке; стакло од Daum; порцелан од Националната мануфактура во Севр; керамика од Александар Биго; ламби и вазни од обликувано стакло од Емил Гале; мебел од Едвард Колона и Луј Мажорел; како и дела од многу други истакнати фирми за уметнички занаети. На Светската изложба во Париз во 1900 година, Зигфрид Бинг претставил павилјон наречен „ар нуво Бинг“ (Art Nouveau Bing), во кој биле прикажани шест различни ентериери целосно уредени во тој стил. Изложбата станала првата меѓународна изложба за дизајнери и уметници од стилот на југендстил од цела Европа и пошироко. Меѓу добитниците на награди и учесниците биле [[Алфонс Муха]], кој направил [[мурал]]<nowiki/>и за [[Босна и Херцеговина|Босанскиот]] павилјонот и го дизајнирал менито за ресторанот на павилјонот; декоратерите и дизајнерите Бруно Пол и Бруно Меринг од Берлин; Карло Бугати од [[Торино]]; Бернхард Панкок од [[Баварија]]; рускиот архитект-дизајнер Фјодор Шехтел и Луис Комфорт Тифани (Tiffany Co.) од Соединетите Американски Држави. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Виенскиот архитект [[Ото Вагнер]] бил член на жирито и презентирал модел на бањата во југендстил од неговиот стан во Виена, со стаклена када. Јозеф Хофман ја дизајнирал виенската изложба на изложбата во Париз, истакнувајќи ги дизајните на Виенската сецесија. Елиел Саринен првпат добил меѓународно признание за неговиот имагинативен дизајн на Финскиот павилјон. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иако Париската изложба била убедливо најголемата, другите изложби многу придонеле за популаризација на стилот. Универзалната изложба во Барселона во 1888 година го означила почетокот на стилот [[модернизам]] во Шпанија, со некои згради на Луис Доменех и Монтанер. На ''Меѓународната изложба „Национална изложба на современа украсна уметност“'' од 1902 година во Торино, биле претставени дизајнери од цела Европа, вклучувајќи го Белгиецот [[Виктор Орта]] и виенскиот Јозеф Марија Олбрих, заедно со местни италијански уметници како што се Карло Бугати, Галилео Чини и Еуџенио Кварти. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} == Локални варијации == === Франција === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Immeuble_art_nouveau_de_Jules_Lavirotte_à_Paris_(5519755116).jpg|алт=Façade of the Lavirotte Building by Jules Lavirotte at 29, avenue Rapp, Paris (1901)| Фасада на зградата Лавирот од Жил Лавирот, [[Париз]] (1901) File:XDSC_7288-29-av-Rapp-paris-7.jpg|алт=Doorway of the Lavirotte Building, with ceramic sculptures by Jean-Baptiste Larrivé [fr]| Вратата на зградата Лавирот, со керамички скулптури од Жан-Батист Ларива File:MuchaFouquet3.jpg|алт=Jewellery shop of Georges Fouquet at 6, rue Royale, Paris, designed by Alphonse Mucha, now in the Carnavalet Museum (1901)| Златарница на Жорж Фуке на улуца Роајал број 6, Париз, дизајниран од [[Алфонс Муха]], денес во музејот [[Карнавале]] (1901) File:Pharmacie_Lesage.JPG|алт=Pharmacie Lesage by François Rouvray at 78, rue du Général-de-Gaulle, Douvres-la-Délivrande (1901)| Аптека Лесаж од Франсоа Рувре на улица Женерал-де-Гол 78, Дувр-ла-Деливранд (1901) File:Villa_Majorelle_facade.JPG|алт=Villa Majorelle in Nancy for furniture designer Louis Majorelle by architect Henri Sauvage (1901–02)| Вила Мајорел во [[Нанси]] за дизајнерот на мебел Луис Мајорел од архитектот Анри Соваж (1901–02) File:Immeuble_rue_de_l'église_détail_1.jpg|алт=Alfred Wagon building at 24, place Étienne Pernet, Paris (1905)| Зграда на Алфред Вагон на Етјен Перне 24, Париз (1905) File:La_Samaritaine_rue_de_la_Monnaie_2.jpg|алт=Façade of La Samaritaine department store by Frantz Jourdain, rue de la Monnaie, Paris (1905–1910)| Фасада на стоковната куќа Самаритен од Францу Журден, улица Моне, Париз (1905–1910) File:Gare_de_Rouen_Rive-Droite,_South_View_140215_1.jpg|алт=Rouen-Rive-Droite railway station by Adolphe Dervaux, with sculptures by Camille Lefèvre (1928)| Железничката станица Руан-Рив-Друа од [[Adolphe Dervaux|Адолф Дерво]], со скулптури од Ками Лефев(1928) </gallery> По Изложбата во 1900 година, Париз станал главен град на југендстилот. Најекстравагантните резиденции во стилот биле изградени од [[Жил Лавирот]], кој целосно ги покрил фасадите со керамички скулпторни украси. Најекстравагантниот пример е Лавиротската зграда, на Рап број 29. (1901). Канцелариските згради и стоковните куќи се одликувале со високи дворови покриени со витражни куполи и керамички украси. Стилот бил особено популарен во рестораните и кафулињата, вклучувајќи го и „[[Ресторан Maxim's|''Максимс'']]“ на улицата Ројал број 3 и „Ле Треин бле“ на железничката станица „Гар де Лион“ (1900). {{Sfn|Texier|2012}} Статусот на Париз привлекол странски уметници во градот. Уметникот роден во Швајцарија, [[Ежен Грасе]], станал еден од првите креатори на француски постери во југендстил. Тој помогнал во украсувањето на кабарето ''„Ле Шат Ноар“'' во 1885 година, ги направил своите први постери за ''Париските прослави'' и прославениот постер на [[Сара Бернар]] во 1890 година. Во Париз, тој предавал во Геринското училиште за уметност (''École normale d'enseignement du dessin''), каде што неговите ученици биле Аугусто Џакомети и Пол Бертон. {{Sfn|Lahor|2007}} Теофил-Александар Штајнлен, роден во Швајцарија, го создал постерот за париското [[кабаре]] ''„Le Chat noir“'' во 1896 година. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година направил постер за актерката [[Сара Бернар]] во претставата ''„Гизмонда“'' од Викториен Сарду во „Театар де ла Ренесанс“. Успехот на овој постер довел до договор за производство на постери за уште шест драми од Бернхарт. Градот [[Нанси]] во [[Лорена]] станал другата француска престолнина од новиот стил. Во 1901 година, бил основан ''Провинцискиот сојуз на уметнички индустрии'', познат и како „ ''Школата во Нанси“'', посветена на нарушување на хиерархијата што ги ставала сликарството и скулптурата над украсните уметности. Меѓу главните уметници кои работеле таму биле креаторите на стаклени вазни и ламби Емил Гале, браќата Даум во дизајнот на стакло и дизајнерот Луј Мажорел, кој создал мебел со грациозни цветни и растителни форми. Архитектот Анри Соваж го донел новиот архитектонски стил во Нанси со својата Вила Мајорел во 1902 година.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Tea_set,_by_Bapst_&_Falize,_Germain_Bapst,_and_Lucien_Falize,_partially_gilt_silver,_ivory_and_agate,_inv._23868_A-D,_MAD_Paris.jpg|алт=Tea set by Bapst & Falize, Germain Bapst, and Lucien Falize, made of partially gilt silver, ivory and agate (c. 1889)| Сервис за чај од Бапст и Фализе, Жермен Бапст и Лусјен Фализе, направен од делумно позлатено сребро, слонова коска и ахат ({{Околу|1889}}) File:Cheret,_Jules_-_La_Loie_Fuller_(pl_73).jpg|алт=Poster for the dancer Loie Fuller by Jules Chéret (1893)| Постер за танчерката Лоја Фулер од Жил Шерет (1893) File:Martin_nancy1894.jpg|алт=Poster by Camille Martin for L'Exposition d'art décoratif at the Galeries Poirel in Nancy (1894)| Постер од Камил Мартин за ''L'Exposition d'Art decoratif'' at Galeries Poirel во [[Нанси]] (1894) File:Alphonse_Mucha_-_Poster_for_Victorien_Sardou's_Gismonda_starring_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Poster by Alphonse Mucha for Gismonda starring Sarah Bernhardt (1894)| Постер од [[Алфонс Муха]] за ''„Гизмонда“'' со [[Сара Бернар]]д во главната улога (1894) File:Émile_andrè,_ed_eugéne_vallin,_porta_di_un_camerino_dei_magasing_françois_vaxelaire_et_cie,_nancy_1901_(vetrata_di_jacques_gruber).JPG|алт=Doors with stained glass for the Store of Francois Vaexlaire in Nancy (1901), glass by Jacques Grüber, doors by Émile Andrè and Eugéne Vallin| Врати со витраж за продавницата на Франсоа Векслер во Нанси (1901), стакло од Жак Грибер, врати од Емил Андре и Ежен Вален File:Chambre_à_coucher_Majorelle.jpg|алт=Bedroom furniture of the Villa Majorelle (1901–02), now in the Museum of Fine Arts of Nancy| Мебел од спална соба на Вила Мажореле (1901–02), денес во Музејот на ликовни уметности во Нанси File:René_lalique,_pettine_in_corno,_oro,_smalti_e_brillanti,_1902_ca.JPG|алт=Comb of horn, gold, and diamonds by René Lalique (c. 1902), in the Musée d'Orsay, Paris| Чешел од рог, злато и дијаманти од [[Рене Лалик]] ({{Околу|1902}}), во [[Музеј Орсе|Музејот Орсеј]], Париз </gallery>Францускиот стил бил нашироко пропагиран од нови списанија, вклучувајќи ги ''The Studio'', ''Arts et Idées'' и ''Art et Décoration'', чии фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја го направиле стилот познат на дизајнерите и богатите клиенти низ целиот свет. Во Франција, стилот го достигнал својот врв во 1900 година, а потоа набргу излегол од мода, практично исчезнувајќи од Франција до 1905 година. Јунгендстил бил луксузен стил, кој барал стручни и високо платени занаетчии и не можел лесно или евтино да се произведува масовно. Еден од ретките производи во стилот што можело да се произведува масовно било шишето за парфем, и тие сè уште се произведуваат во тој стил денес. === Белгија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|алт=Hôtel van Eetvelde in Brussels by Victor Horta (1895–1901)| Хотел ван Етвелде во Брисел од [[Виктор Орта]] (1895–1901) File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|алт=Detail of the Winter Garden of the Hôtel van Eetvelde| Детал од Зимската градина на хотелот ван Етвелде File:Henry_van_de_velde,_sedia,_belgio_1896.JPG|алт=Chair by Henry van de Velde (1896)| Стол од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Philippe_Wolfers,_Plumes_de_Paon,_KMKG-MRAH.jpg|алт=Philippe Wolfers, Plumes de Paon ('Peacock Feathers'), belt buckle (1898)| Филип Волферс, {{Јаз|fr|Plumes de Paon}} („Паунови пердуви“), копча за ремен (1898) File:Old_England_facade,_Brussels_(DSCF7544).jpg|алт=Former Old England department store in Brussels by Paul Saintenoy (1898–99)| Поранешна стоковна куќа „Стара Англија“ во [[Брисел]] од Пол Сентеноа (1898–99) File:Gustave_Serrurier-Bovy.jpg|алт=Bed and mirror by Gustave Serrurier-Bovy (1898–99), now in the Musée d'Orsay, Paris| Кревет и огледало од Гистав Серије-Бови (1898–99), сега во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]], Париз File:Maison_Saint-Cyr_(DSCF7558).jpg|алт=Saint-Cyr House in Brussels by Gustave Strauven (1901–1903)| Куќата Сен-Сир во Брисел од Гистав Штраувен (1901–1903) File:Maison_Cauchie-445.jpg|алт=House of the architect Paul Cauchie in Brussels, featuring sgraffito (1905)| Куќата на архитектот Пол Коши во Брисел, со [[зграфито]] (1905) </gallery>Белгија станала рано седиште на југендстилот, во голема мера благодарение на архитектурата на [[Виктор Орта]], кој дизајнирал една од првите куќи во стилот на ар нуво, Хотелот Тасел во 1893 година, и три други градски куќи во варијации на истиот стил. Тие денес се места на светското наследство на УНЕСКО. Орта имал силно влијание врз работата на младиот [[Хектор Гимар]], кој дошол да го види хотелот „Тасел“ во изградба, а подоцна изјавил дека Орта е „пронаоѓач“ на стилот. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иновацијата на Орта не била фасадата, туку ентериерот, користејќи изобилство од железо и стакло за да го отвори просторот и да ги исполни собите со светлина, и украсувајќи ги со столбови и огради од ковано железо во закривени растителни форми, кои се одразувале на подовите и ѕидовите, како и на мебелот и теписите што ги дизајнирал Орта. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Пол Анкар]] бил уште еден пионер на бриселскиот јунгендстил. Неговата куќа била завршена во 1893 година, истата година како и Хотел Тасел на Орта, а на фасадата имала [[Зграфито|графити]] -мурали. Анкар бил под влијание и на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]] и на идеите на англиското движење за уметност и занаети. Неговата концепциска идеја била да ги спои украсните и ликовните уметности во кохерентна целина. Тој нарачал од скулпторот Алфред Крик и сликарот Адолф Креспин да ги украсуваат фасадите на куќите со нивните дела. Највпечатлив пример била куќата и студиото изградени за уметникот Алберт Џамберлани на Дефак број 48. во Брисел, за што создал голема фасада покриена со [[зграфито]] мурали со насликани фигури и орнаменти, пресоздавајќи ја украсната архитектура на [[кватроченто]]то, или Италија од 15 век. Анкар починал во 1901 година, кога неговата работа штотуку добивала признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Гистав Штраувен]] ја започнал својата кариера како асистент дизајнер работејќи со Орта, пред да започне сопствена канцеларија на 21-годишна возраст, градејќи некои од најекстравагантните згради во стилот на ар нуво во Брисел. Неговото најпознато дело е куќата на Сен-Сир на Амбиорикс број 11. Куќата е висока само 4 метри, но има извонредна висина поради неговите сложени архитектонски пронајдоци. Објектот е целосно покриен со полихромни тули и мрежа од виткани растителни форми од ковано железо, во практично ар нуво-барокен стил. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Други важни уметници од Белгија биле архитектот и дизајнер [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], иако најважниот дел од неговата кариера го поминал во Германија; тој силно влијаел врз украсувањето на југендстилот. Други биле украаувачот Гистав Сериер-Бови и графичкиот уметник Фернанд Кнопф.<ref name="unesco-horta"/> {{Sfn|Lahor|2007}} Белгиските дизајнери ја искористиле изобилната понуда на [[слонова коска]] увезена од [[Белгиско Конго]]; мешаните скулптури, кои комбинираат камен, метал и слонова коска, од уметници како Филип Волферс, биле доста популарни. {{Sfn|Riley|2004}} === Холандија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Delftsche_Slaolie.jpeg|алт=Poster for Delft Salad Oil by Jan Toorop (1893)| Постер од Јан Тороп (1893) File:BeursVanBerlage.jpg|алт=Amsterdam Commodities Exchange by Hendrik Petrus Berlage (1896–1903)| Амстердамска берза на стоки од Хендрик Петрус Берлаге (1896–1903) File:H.p._berlage_per_m.j._hack,_stipo-scrittoio,_1895_ca.jpg|алт=Cabinet/Desk by Berlage (1898)| Кабинет/биро од Берлаге (1898) File:Vaas_met_deksel_met_geabstraheerd_floraal_decor,_1888-89.jpg|алт=Vase with abstract floral design by Theo Colenbrander (1898)| Вазна со апстрактен цветен дизајн од Тео Коленбрандер (1898) File:Vase_by_J._Jurriaan_Kok_(form)_&_W._R._Sterken_(decoration),_Haagsche_Plateelbakkerij,_Rozenburg,_Den_Haag,_1901,_porcelain_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC00820.jpg|алт=Porcelain vase designed by J. Jurriaan Kok and decorated by W.R. Sterken (1901)| Порцеланска вазна дизајнирана од Ј. Јуријан Кок и украсена од В.Р. Стеркен (1901) File:Astoria_Amsterdam_3.jpg|алт=Astoria building in Amsterdam by Herman Hendrik Baanders and Gerrit van Arkel (1905)| Зградата на Асторија во [[Амстердам]] од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел (1905) File:Pathe_Tuschinski.jpg|алт=Tuschinski Theatre in Amsterdam by Hijman Louis de Jong and Willem Kromhout (1921)| Тушински театар во Амстердам од Хијман Луис де Јонг и Вилем Кромхаут (1921) File:Haarlem_Kathedraal_Sint_Bavo_06.jpg|алт=Cathedral of St Bavo in Haarlem by Joseph Cuypers (1930)| Катедралата Свети Бавон во [[Харлем]] од Џозеф Кујперс (1930) </gallery>Во [[Холандија]], стилот бил познат како {{Јаз|nl|Nieuwe Stijl}} („Нов стил“), или {{Јаз|nl|Nieuwe Kunst}} („Нова уметност“), и тргнал во поинаква насока од пофлоралниот и закривен стил во Белгија. Стилот под влијание на погеометриските и стилизирани форми на германскиот Југендстил и австриската [[Виенска сецесија]]. {{Sfn|Riley|2004}} Исто така, бил под влијание на уметноста и увезеното дрво од [[Холандска Источна Индија]] (денешна [[Индонезија]]), особено дизајните на текстилот и [[батик]]от од [[Јава]]. Најважниот архитект и дизајнер на мебел во овој стил бил [[Хендрик Петрус Берлаге]], кој ги осудувал историските стилови и се залагал за чисто функционална архитектура. Тој напишал: „Неопходно е да се бориме против уметноста на илузијата, да ја препознаеме лагата, за да ја пронајдеме суштината, а не илузијата“. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Како [[Виктор Орта]] и [[Антони Гауди|Гауди]], тој бил обожавател на архитектонските теории на [[Ежен Виоле ле Дик|Виолет ле Дик]]. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неговиот мебел бил дизајниран да биде строго функционален и да ги почитува природните форми на дрвото, наместо да го витка или извиткува како да е метал. Тој посочил на примерот на египетскиот мебел и претпочитал столчиња со прави агли. Неговото прво и најпознато архитектонско дело била Амстердамската берза (1896–1903), која ја изградил следејќи ги принципите на [[Конструктивизам (уметност)|конструктивизмот]]. Сè било функционално, вклучувајќи ги и линиите од навртки што ги украсувале ѕидовите на главната просторија. Тој често вклучувал многу високи кули во своите згради за да ги направи поистакнати, практика што ја користеле и други архитекти од југендстилот од тој период, вклучувајќи го [[Јозеф Марија Олбрих]] во Виена и [[Готлиб Елијел Саринен]] во Финска. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Други згради во овој стил се хотелот „Американ“ (1898–1900), од В. Кромхаут и Х.Г. Јансен; и „Асторија“ (1904–1905) од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел во [[Амстердам]]; железничката станица во [[Харлем]] (1906–1908) и поранешната деловна зграда на „Холанд Америка Лајнс“ (1917) во [[Ротердам]], денес хотел „Њујорк“. Помеѓу истакнатите графички уметници и илустратори во овој стил бил и Јан Тороп, чии дела се насочувале кон [[мистицизам]] и [[симболизам]], дури и на неговите постери за масло за салата. Во своите бои и дизајни, тие понекогаш го покажувале и влијанието на уметноста од неговото родно место, Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Важни личности во холандската керамика и порцелан биле Јуријан Кок и Тео Коленбрандер. Тие користеле шарени цветни мотиви и по традиционални мотиви од југендстилот, во комбинација со необични форми на грнчарија и контрастни темни и светли бои, позајмени од [[батик]] украсувањето на Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Велика Британија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:MackmurdoWren1883.gif|алт=Cover design by Arthur Mackmurdo for a book on Christopher Wren (1883)| Дизајн на корицата од Артур Мекмурдо за книга на Кристофер Рен (1883) File:Belt_buckle_designed_by_Archibald_Knox.jpg|алт=Belt buckle by Archibald Knox for Liberty department store (1899)| Тока за ремен од Арчибалд Нокс за стоковната куќа „Либерти “ (1899) File:Glasgow._59_Dumbarton_Road._Art_Nouveau_detail.jpg|алт=Pub building by James Hoey Craigie at 59 Dumbarton Road, Glasgow (1899–1900)| Пабска зграда од Џејмс Хои Крејги на Дамбартон Роуд 59, [[Глазгов]] (1899–1900) File:St_Vincent_Chambers_-_view_from_S.jpg|алт=Hatrack building by James Salmon at 142a, 144 St. Vincent Street, Glasgow (1899–1902)| Зградата „Хатрак“ од Џејмс Салмон на адреса 142а, улица „Сент Винсент“ бр. 144, Глазгов (1899–1902) File:Everardsprintingworks.jpg|алт=Former Everard's Printing Works by Henry Williams, Broad Street, Bristol (1900)| Поранешна печатница „Еверард“ од Хенри Вилијамс, Брод Стрит, [[Бристол]] (1900) File:The_May_Queen,_by_Margaret_Macdonald_Mackintosh,_1900,_pencil,_watercolour,_and_bodycolour,_heightened_with_silver,_on_oiled_tracing_paper,_33_x_69.2_cm,_private_collection.jpg|алт=The May Queen by Margaret Macdonald Mackintosh (1900)| ''„Мајската кралица“'' од Маргарет Мекдоналд Макинтош (1900) <ref>{{Наведена книга|title=The Short Story of Women Artists|last=Hodge|first=Susie|date=2020|publisher=Laurence King Publishing|isbn=978-1786276551|page=21}}</ref> File:Hill_House_7_(37376578142).jpg|алт=Interior hallway view, Hill House, Helensburgh, Scotland, designed and built by Walter Blackie (1902–1904)| Внатрешен поглед на ходник, Хил Хаус, Хеленсбург, [[Шкотска]], дизајнирана и изградена од Волтер Блеки (1902–1904) <ref>{{Наведена книга|title=The Story of Scottish Art|last=Goudie|first=Lachlan|date=2020|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29695-0|page=250}}</ref> </gallery>Југендстилот ги има своите корени во Британија преку движењето „Уметност и занаети“ кое започнало во 1860-тите и достигнало меѓународно признание до 1880-тите. Повикувало на подобар третман на украсните уметности и црпело инспирација од средновековните занаетчиски вештини и дизајн, како и од природата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|title=V&A · Arts and Crafts: An introduction|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215174007/https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|archive-date=15 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> Еден значаен ран пример за модерен стил е дизајнот на [[Артур Мекмурдо]] за корицата на неговиот есеј за градските цркви на [[Кристофер Рен|Сер Кристофер Рен]], објавен во 1883 година, како и неговото столче од махагони од истата година. Други важни иноватори во Британија биле графичките дизајнери [[Обри Бердсли]] чии цртежи ги содржеле закривените линии што станале најпрепознатлива карактеристика на стилот. Може да се наведе и слободно ковано железо од 1880-тите, или некои рамни цветни текстилни дизајни, од кои повеќето имаат некаков поттик на моделите од дизајнот на 19 век. Други британски графички уметници кои имале важно место во стилот биле [[Волтер Крејн]] и [[Чарлс Ешби]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|title=Art Nouveau – Art Nouveau Art|date=22 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222070337/http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|archive-date=22 February 2013}}</ref> Стоковната куќа „Либерти“ во Лондон одиграла голема улога, преку своите шарени стилизирани цветни дизајни за текстил, како и дизајните од сребро, калај и накит на [[Ман (остров)|Манксман]] (од шкотско потекло) [[Арчибалд Нокс]]. Неговите дизајни на накит во материјали и форми целосно се отцепиле од историските традиции на дизајнот на накит. За архитектурата и дизајнот на мебел во јунгендстилот, најважниот центар во Британија бил [[Глазгов]], со креациите на [[Чарлс Рени Мекинтош|Чарлс Рени Макинтош]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]], чие дело било инспирирано од [[Шкотска баронска архитектура|шкотската баронска архитектура]] и јапонскиот дизајн. Почнувајќи од 1895 година, Макинтош ги изложувал своите дизајни на меѓународни изложби во Лондон, Виена и Торино; неговите дизајни особено влијаеле врз стилот на Виенската сецесија. Неговите архитектонски творби ја вклучуваат зградата „Глазгов Хералд“ (1894) и библиотеката на Глазговското уметничко училиште (1897). Тој исто така се стекнал со репутација како дизајнер на мебел и украсувач, тесно соработувајќи со својата сопруга, сликарката и дизајнерка [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]]. Заедно тие создале впечатливи дизајни кои комбинирале геометриски прави линии со нежно закривено цветно украсување, особено симбол на стилот, Глазговската роза. {{Sfn|Lahor|2007}} [[Леон-Виктор Солон]] дал важен придонес во керамиката во југендстилот како уметнички директор во Минтонс. Тој се специјализирал за плакети и вазни со цевчести облоги кои се продавале како „сецесионистички прибор“ (се претпоставува дека го добиле името по виенското уметничко движење).<ref>{{Наведено списание|last=Muter|first=Grant|date=1985|title=Leon Solon and John Wadsworth|journal=Journal of the Decorative Arts Society|issue=9|pages=41–49|jstor=41809144}}</ref> Тој обезбедувал дизајни во стилот на ар нуво за други клиенти, дизајни на текстил за индустријата за свила Leek и книговезници (поточно двојни корици) за книговезецот GT Bagguley од Њукасл под Лајм. [[Џорџ Скипер]] станал можеби најактивниот архитект во југендстилот во Англија. Зградата „Едвард Еверард“ во Бристол, изградена во периодот 1900–1901 година за да ги смести печатарските работилници на Едвард Еверард, поседува фасада во стилот на ар нуво. Прикажаните фигури се на [[Јоханес Гутенберг]] и [[Вилијам Морис]], двајцата истакнати во областа на печатењето. Крилеста фигура го симболизира „Духот на светлината“, додека фигура што држи светилка и огледало ја симболизира светлината и вистината. === Германија === <gallery mode="packed" heights="180"> File:Atelier_(Hofatelier)_Elvira.jpg|алт=Façade of the Hofatelier Elvira photography studio in Munich, designed by August Endell (1896–1898)| Фасада на фотографското студио „Хофателиер Елвира“ во [[Минхен]], дизајнирано од Август Ендел (1896–1898) File:La_colonie_dartistes_jugendstil_(Mathildenhöhe,_Darmstadt)_(7882268852).jpg|алт=Ernst Ludwig House in Darmstadt Artists' Colony by Joseph Maria Olbrich (1900), now hosting Darmstadt Colony Museum| Куќата на Ернст Лудвиг во Дармштатската уметничка колонија од Јозеф Марија Олбрих (1900), денес Музеј на Дармштската колонијата File:Mexikoplatz_B-Schlachtensee_06-2017.jpg|алт=Mexikoplatz station in Berlin by Gustav Hart and Alfred Lesser (1902–1904)| Станицата Мексикоплац во [[Берлин]] од Густав Харт и Алфред Лесер (1902–1904) File:Sprudelhof_Bad_Nauheim,_Hessen,_Germany.jpg|алт=Spa complex Sprudelhof in Bad Nauheim (1905–1911)| Спа комплекс Спруделхоф во Бад Наухајм (1905–1911) File:Hackesche_Höfe_(Berlin)_1.jpg|алт=Hackesche Höfe in Berlin by Endell (1906)| Хакеше Хофе во Берлин од Ендел (1906) File:Hochzeitsturm_DA.jpg|алт=Wedding tower in Darmstadt Artists' Colony (1908)| Свадбена кула во Уметничката колонија Дармштат (1908) File:Darmstadt-Mathildenhoehe-Glueckert-Haus-01-gje.jpg|алт=Entrance door of Großes Haus Glückert in Darmstadt Artists' Colony| Влезната врата на Големата куќа Глукерт во колонијата на уметници Дармштат File:2015-02-28_Bonn_Graurheindorfer_Str_157_Vorderansicht.JPG|алт=Façade of a former tram depot, now an office building, in Bonn| Фасада на поранешно трамвајско складиште, денес деловна зграда, во [[Бон]] </gallery>Германскиот ар нуво е општо познат по своето германско име, јунгендстил или „Младински стил“. Името е преземено од уметничкото списание „ Југенд („Младост“), кое било објавуввано во Минхен. Списанието било основано во 1896 година од [[Георг Хирт]], кој останал уредник сè до неговата смрт во 1916 година. Списанието преживеало до 1940 година. Во текот на почетокот на 20 век, ''Југендстил'' се применувал само во графичките уметности. Особено се осврнувал на формите на типографија и [[графички дизајн]] што се наоѓаат во германските списанија како што се ''Југенд'', ''Пан'' и ''Симплисисмус''. ''Југендстил'' подоцна бил применет во други варијанти на ар нуво во Германија и Холандија. Терминот е позајмен од германскиот јазик од неколку јазици на [[Балтички држави|балтичките држави]] и [[Нордиски земји|нордиските земји]] за да се опише стилот „ар нуво“ (погледнете го делот за именување). Во 1892 година, Георг Хирт го избрал името [[Минхенска сецесија]] за Здружението на визуелни уметници на [[Минхен]]. [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], основана во 1897 година,<ref name="secession">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|title=Association of Visual Artists Vienna Secession – Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425162612/https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|archive-date=25 April 2019|accessdate=16 August 2019}}</ref> и [[Берлинска сецесија|Берлинската сецесија]] исто така ги добиле своите имиња од Минхенската група. Списанијата ''„Југенд“'' и ''„Симплисисмус“'', објавени во Минхен, и ''„Пан“'', објавени во Берлин, биле важни поборници на ''Југендстилот''. Уметноста комбинирала синусни кривини и погеометриски линии и се користела за корици на романи, реклами и постери за изложби. Дизајнерите честопати создавале оригинални стилови на фонтови кои хармонично се вклопувале со сликата, на пример, фонтот на Арнолд Беклин во 1904 година. [[Ото Екман]] станал еден од најистакнатите германски уметници поврзани и со ''„Југендата“'' и ''со „Пан“''. Неговото омилено животно бил лебедот, а неговото влијание било толку големо што лебедот станал симбол на целото движење. Друг истакнат дизајнер во стилот бил [[Ричард Римершмид]], кој изработувал мебел, грнчарија и други украсни предмети во воздржан, геометриски стил кој укажувал на Арт Деко. {{Sfn|Lahor|2007}} Швајцарскиот уметник [[Херман Обрист]], кој живеел во Минхен, го илустрирал мотивот ''„coup de fouet“'' или удар со камшик, високо стилизирана двојна крива што сугерира движење земено од стеблото на цветот [[циклама]].<gallery mode="packed" heights="180"> File:Joseph_Sattler-PAN.jpg|алт=Cover of Pan magazine by Joseph Sattler (1895)| Насловна страница на списанието ''„Пан“'' од Џозеф Сатлер (1895) File:Tapestry_'Five_Swans',_designed_by_Otto_Eckmann,_made_by_Schule_fur_Kunstweberie,_Scherrebek,_1896-1897,_wool_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC04157.JPG|алт=Tapestry The Five Swans by Otto Eckmann (1896–97)| Гоблен ''„Петте лебеди“'' од Ото Екман (1896–97) File:Muenchner_Secession_1898—1900.jpg|алт=Poster of the Munich Secession by Franz Stuck (1898–1900)| Постер од Минхенската сецесија од Франц Штук (1898–1900) File:Art_Nouveau_door_handle.jpg|алт=Jugendstil door handle in Berlin (c. 1900)| Рачка на врата од стилот Југендстил во Берлин ({{Околу|1900}}) File:Richard_Riemerschmid_Stuhl_1905_Dresdner_Werkstätten_für_Handwerkskunst_1.jpg|алт=Chair by Richard Riemerschmid (1902)| Стол од Ричард Римершмид (1902) File:La_maison_de_Peter_Behrens_(Musée_de_la_colonie_d'artistes,_Darmstadt)_(8728647639).jpg|алт=Jugendstil dining room set and dishes by Peter Behrens (1900–01)| Трпезариски сет и садови во стилот на Југендстил од Петер Беренс (1900–01) File:Jug,_designed_by_Richard_Riemerschmid,_made_by_Merkelbach_Wilhelm_Reinhold,_Grenzhausen,_1902,_stoneware_with_salt_glaze_and_relief_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC03997.JPG|алт=Stoneware jug by Richard Riemerschmid (1902)| Бокал од камена керамика од Ричард Римершмид (1902) File:WMF_Jugendstil_pewter_dish.jpg|алт=Jugendstil pewter dish by WMF, design no. 232 (c. 1906)| Сад од калај Југендстил од групата ВМФ, дизајн бр. 232 ({{Околу|1906}}) </gallery>Уметничката колонија во Дармштат била основана во 1899 година од страна на Ернест Лудвиг, големиот војвода од [[Хесен]]. Архитект кој ја изградил куќата на големиот војвода, како и најголемиот објект во колонијата (Кулата на венчавката), бил [[Јозеф Марија Олбрих]], еден од основачите на Виенската сецесија. Други значајни уметници во колонијата биле [[Петер Беренс]] и Ханс Кристијансен. [[Ернест Лудвиг]], исто така, нарачал реконструкција на бањскиот комплекс во Бад Наухајм на почетокот на векот. Целосно новиот комплекс „Спруделхоф“ бил изграден во периодот од 1905 до 1911 година под раководство на Вилхелм Јост и ја остварил една од главните цели на Југендстилот: синтеза на сите уметности.<ref>[http://artnouveau.eu/en/city.php?id=8 Bad Nauheim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716183217/http://www.artnouveau.eu/en/city.php%3Fid%3D8|date=16 July 2019}} – Art Nouveau European Route</ref> Уште еден член на владејачкото семејство кој нарачал објект во стилот на ар нуво била принцезата Елизабета од Хесен и Рајна. Таа го основала манастирот „Марфо-Марински“ во [[Москва]] во 1908 година, а неговиот католикон се смета за ремек-дело на југендстилот.<ref>[https://art.nouveau.world/moscow Moscow] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/moscow|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Друг значаен сојуз во [[Германското Царство]] била Германската работилница, основан во 1907 година во [[Минхен]] по иницијатива на [[Херман Мутезиус]] од уметниците од Дармштатската колонија, Јозеф Марија Олбрих, Петер Беренс; од друг основач на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], [[Јозеф Хофман]], како и од Виенска работилница (основана од Хофман), од [[Рихард Римершмид]], Бруно Пол и други уметници и компании.<ref name="werkbund">{{Наведена книга|title=Der Deutsche Werkbund. Sein erstes Jahrzehnt|last=Junghanns|first=Kurt|date=1982|publisher=Henschelverlag Kunst und Gesellschaft|isbn=388520097X|page=140|language=de}}</ref> Подоцна белгиецот [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] се приклучил на движењето. {{refn|Некои извори, на пр. архивата на „Веркбунд“ (Werkbund), го наведуваат Ван де Велде како еден од основачите.<ref>[https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde Henry van de Velde] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20190808114744/https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde |date=8 August 2019}} – Werkbundarchiv</ref>|note|group=nb}} Големовојводското училиште за уметност и занаети, основано од него во [[Вајмар]], било претходник на [[Баухаус]], една од највлијателните струи во [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]].<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|date=1999|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-051323-3|editor-last=Pevsner|editor-first=Nikolaus|edition=5th|location=London|page=880|type=Paperback|editor-last2=Fleming|editor-first2=John|editor-last3=Honour|editor-first3=Hugh}}</ref> Во Берлин, Југендстилот бил избран за изградба на неколку железнички станици. Најзабележителни се Биловштрасе од Бруна Меринг (1900-1902), други примери се Мексикоплац (1902-1904), Ботаничка градина (1908-1909), Фронау (1908-1910), Витенбергплац 1 – 1919 (1912–1914). Друга значајна градба во Берлин е Хакеше Хофе (1906) која користела полихромна глазирана тула за фасадата на дворот. ар нуво во Стразбур (тогаш дел од Германското Царство како главен град на ''Рајхсланд Елзас-Лотринген'') бил специфичен бренд, бидејќи ги комбинирал влијанијата од [[Нанси]] и [[Брисел]], со влијанијата од [[Дармштат]] и [[Виена]], за да создаде местна синтеза што ја одразувала [[Стразбур|историјата на градот]] помеѓу германското и француското царство. === Австроунгарија === ==== Виенска сецесија ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secession_2016,_Vienna.jpg|алт=Secession Hall in Vienna by Joseph Maria Olbrich (1897–98)| Сала на сецесијата во [[Виена]] од Јозеф Марија Олбрих (1897–98) File:Majolikahaus_Detail_10.JPG|алт=Floral design by Alois Ludwig on the façade of Maiolica House in Vienna by Otto Wagner (1898)| Цветен дизајн од Алојз Лудвиг на фасадата на куќата Мајолика во Виена од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Otto-Wagner-Pavillon_Wien.jpg|алт=Karlsplatz Stadtbahn Station in Vienna by Wagner (1899)| Станица Карлсплац Штадбан во Виена од Вагнер (1899) File:Penzing_(Wien)_-_Kirche_am_Steinhof_(2).JPG|алт=Church of St. Leopold in Vienna by Wagner (1903–1907)| Црквата „Свети Леополд“ во Виена од Вагнер (1903–1907) File:Otto_Wagner_Kirche,_Wien_(02).jpg|алт=Interior of the Church of St. Leopold, with altarpiece by Leopold Forstner| Внатрешноста на црквата Свети Леополд, со олтар од Леополд Форстнер File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|алт=Stoclet Palace in Brussels by Josef Hoffmann (1905–1911)| Штоклетовата палата во [[Брисел]] од Јозеф Хофман (1905–1911) </gallery>[[Виена]] станала седиште на посебна варијанта на југендстилот, која станала позната како [[Виенска сецесија]]. Движењето го добило името од [[Минхенска сецесија|Минхенската сецесија]], основана во 1892 година. Виенската сецесија била основана во април 1897 година од група уметници меѓу кои биле [[Густав Климт]], Коломан Мозер, Јозеф Хофман, Јозеф Марија Олбрих, Макс Курцвајл, Ернст Штер и други.<ref name="secession" /> Сликарот Климт станал претседател на групата. Тие се спротивставиле на конзервативната ориентација кон [[Историзам|историцизмот]] изразена од Виенскиот кинстлерхаус, официјалниот сојуз на уметници. Сецесијата основала списание, ''Ver Sacrum'', за да ги промовира своите дела во сите медиуми. {{Sfn|Lahor|2007}} Архитектот Јозеф Олбрих ја дизајнирал куполната зграда на Сецесијата во новиот стил, која станала изложба на сликите на Густав Климт и други уметници од Сецесијата. Климт станал најпознат од сликарите од времето на Сецесијата, честопати бришејќи ја границата помеѓу ликовното сликарство и украсното сликарство. [[Коломан Мозер]] бил исклучително разновиден уметник во стилот; неговите дела вклучуваат илустрации за списанија, архитектура, сребрени садови, керамика, порцелан, текстил, витражи и мебел.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ernst_Stöhr,_Vampir,_1899.png|алт=Vampire in Ver Sacrum, no. 12, p. 8, by Ernst Stöhr (1899)| Вампир во ''Вер Сакрум'', бр. 12, стр.&nbsp;8, од Ернст Штер (1899) File:Dame_in_Gelb_Max_Kurzweil_1907.jpg|алт=Woman in a Yellow Dress by Max Kurzweil (1899)| ''Жена во жолт фустан'' од Макс Курцвајл (1899) File:Vetreria_johann_lötz_witwe,_coppia_di_vasi,_1900_ca._01.jpg|алт=Vase by Johann Loetz Witwe (c. 1900)| Ваза од Јохан Лоец Витве ({{Околу|1900}}) File:Armchair,_Der_reiche_Fischzug_(The_Rich_Catch_of_Fish)_LACMA_M.2000.180.39_(2_of_2).jpg|алт=Armchair by Koloman Moser (c. 1900)| Фотелја од Коломан Мозер ({{Околу|1900}}) File:Alfred_roller,_XIV_austellung..._secession,_vienna_1902,_02.jpg|алт=Poster for the 14th Secession Exhibit, by Alfred Roller (1902)| Постер за 14-тата изложба, од Алфред Ролер (1902) File:The_Kiss_-_Gustav_Klimt_-_Google_Cultural_Institute.jpg|алт=The Kiss by Gustav Klimt (1907–08)| ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнеж]]'' од [[Густав Климт]] (1907–08) File:Jugendstilmosaik_Hotel_Wiesler,_Graz_1.jpg|алт=The Spring, glass mosaic by Leopold Forstner in the Hotel Wiesler, Graz| ''Пролетта'', стаклен мозаик од Леополд Форстнер во [[Hotel Wiesler|хотелот „Визлер]]“, [[Грац]] </gallery>Најистакнатиот архитект на Виенската сецесија бил [[Ото Вагнер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 27 (2016), pp. 14–25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728151903/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|archive-date=28 July 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> кој се приклучил на движењето веднаш по неговото основање за да ги следи своите ученици Хофман и Олбрих. Неговите поголеми проекти вклучувале неколку станици на градската железничка мрежа, зградите Линке Винцајле(кои се состојат од куќата Мајолика, куќата на медалјоните и куќата во Кестлергасе). Станицата Карлсплац денес е изложбена сала на [[Виенски музеј|Виенскиот музеј]]. Кирхе ам Штајнхоф на Психијатриската болница Штајнхоф (1904–1907) е уникатен и фино изработен пример за религиозна архитектура од времето на Сецесијата, со традиционален куполен екстериер, но елегантен, модерен златно-бел ентериер осветлен со изобилство на современи витражи. Во 1899 година, [[Јозеф Марија Олбрих]] се преселил во Уметничката колонија во Дармштат, а во 1903 година Коломан Мозер и Јозеф Хофман ја основале „ Виенер Веркстете“, училиште за обука и работилница за дизајнери и занаетчии на мебел, теписи, текстил и украсни предмети. {{Sfn|Lahor|2007}} Во 1905 година, Коломан Мозер и [[Густав Климт]] се одвоиле од Виенската сецесија, подоцна во 1907 година, Коломан Мозер ја напуштил и Виенската веркштете, додека другиот нејзин основач, Јозеф Хофман, се приклучил на Германската работилница.<ref name="werkbund" /> Густав Климт и Јозеф Хофман продолжиле да соработуваат, тие го организирале Кунстшау во 1908 година во [[Виена]] и го изградиле Стоклеовиот дворец во [[Брисел]] (1905–1911) што го најавило доаѓањето на [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]]. Бил прогласен за [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] од страна на [[УНЕСКО]] во јуни 2009 година.<ref name="stoclet">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1298|title=Stoclet House|date=4 July 2009|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721005708/https://whc.unesco.org/en/list/1298|archive-date=21 July 2016|accessdate=24 July 2019}}</ref> ==== Унгарија ==== ==== Унгарија ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Museum_of_Applied_Arts._Main_facade_from_south._BudapestDSCN3639.jpg|алт=Museum of Applied Arts in Budapest by Ödön Lechner (1893–1896)| Музеј на применета уметност во [[Будимпешта]] од [[Еден Лехнер]] (1893–1896) File:Földtani_intézet_-_Budapest.jpg|алт=Geological Museum of Budapest by Lechner (1898–99)| Геолошки музеј на Будимпешта од Лехнер (1898–99) File:Cifrapalota_Kecskemét_Zsolnay.JPG|алт=Façade detail of Cifrapalota in Kecskemét (1902)| Детали од фасадата на палата Цифра во [[Кечкемет]] (1902) File:Budapest,_Szervita_tér_3.jpg|алт=Mosaic on the façade of Török Bank [fr] building in Budapest by Miksa Róth (1906)| Мозаик на фасада во Будимпешта од Микша Рот (1906) File:Four_Seasons_Gresham_Palace_Hotel_-_Facade_-_Pest_Side_-_Budapest_-_Hungary.jpg|алт=Relief on the façade of Gresham Palace in Budapest by Géza Maróti (1906)| Релјеф на фасадата на Грешамската палата во Будимпешта од Геза Мароти (1906) File:Black_Eagle_Palace,_Oradea,_Romania,_2020.jpg|алт=Black Eagle Palace in Oradea, today in Romania, at that time part of the Austro-Hungarian Empire, by Marcell Komor and Dezső Jakab (1907–08)| Палатата „Црн Орел“ во Орадеја, денес во Романија, во тоа време дел од Австроунгарија, од Марсел Комор и [[Деже Јакаб|Дежо Јакаб]] (1907–08) File:Timisoara,_Casa_Brück.jpg|алт=Brück House in Timișoara, today in Romania (1911). Along with Oradea, Timișoara is part of the Art Nouveau European Route| Бруковата куќа во [[Темишвар]], денес во Романија (1911). Заедно со [[Орадеја|Орадеа]], Темишвар е дел од Арт Нову Европската рута <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coupdefouet.es/en/cities.php|title=Cities|work=Art Nouveau European Route|accessdate=2026-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809125647/http://coupdefouet.es/en/cities.php|archive-date=2020-08-09|url-status=dead}}</ref> File:Gróf_Palace_in_Szeged_(2).JPG|алт=Gróf Palace in Szeged by Ferenc Raichle (1913)| [[Gróf Palace, Szeged|Палатата Гроф]] во [[Сегед]] од Ференц Рајхле (1913) File:Budapest,_Visegrádi_utca_29,_28.jpg|алт=Spitzer house in Budapest| Куќата на Шпицер во Будимпешта </gallery>Пионер и пророк на {{Јаз|hu|Szecesszió}} („Сецесија“ на унгарски), архитектот [[Еден Лехнер]], создал згради кои означиле премин од историцизам кон модернизам за унгарската архитектура.<ref name="lechner">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 23 (2014), pp. 2–35|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714050151/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|archive-date=14 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата идеја за унгарски архитектонски стил била употребата на архитектонска керамика и ориентални мотиви. Во своите дела, тој користел пигорганит, кој бил пуштен во производство до 1886 година од [[Жолнаи|фабриката за порцелан „Жолнаи“]]. Овој материјал се користел во изградбата на значајни унгарски згради од други стилови, на пр. [[Унгарски парламент|зградата на Унгарскиот парламент]] и [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]]. Делата на Еден Лехнер <ref>[https://art.nouveau.world/odon-lechner Ödön Lechner] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/odon-lechner}} – Art Nouveau World</ref> го вклучуваат Музејот на применети уметности (1893–1896), други згради со слични препознатливи карактеристики се Геолошкиот музеј (1896–1899) и зградата на Поштенската штедилница (1899–1902), сите во [[Будимпешта]]. Сепак, поради спротивставувањето на унгарскиот архитектонски естаблишмент кон успехот на Лехнер, тој наскоро не можел да добие нови нарачки споредливи со неговите претходни згради. Но, Лехнер станал инспирација и мајстор за следната генерација архитекти кои одиграле главна улога во популаризацијата на новиот стил. Во процесот на унгаризација, на неговите ученици им биле нарачани бројни згради во периферијата на кралството: на пример, [[Марсел Комор]] и [[Деже Јакаб]] биле нарачани да ја изградат Синагогата (1901–1903) и Градското собрание (1908–1910) во Шабадка (денес [[Суботица]], [[Србија]]), Окружната префектура (1905–1907) и Палатата на културата (1911–1913) во Марошвашархеј (денес Тргу Муреш, [[Романија]]). Подоцна, самиот Лехнер ја изградил Сината црква во Пожоњ (денешна [[Братислава]], [[Словачка]]) во периодот 1909–1913 година. Друг важен архитект бил Карол Кос, кој бил следбеник на [[Џон Раскин]] и [[Вилијам Морис]]. Кос го зел финското движење на национален романтизам како модел, а трансилванскиот народен јазик како инспирација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 8 (2006), pp. 37–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823093910/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|archive-date=23 August 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговите најзначајни градби се Римокатоличката црква во Зебегени (1908–09), павилјоните за Општинската зоолошка градина во Будимпешта (1909–1912) и Националниот музеј Секели во Сепсисентѓерги (денес Сфанту Георге, Романија, 1911–12).<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Pax,_received_silver_medal_of_the_Paris_World_Exhibiton_in_1900.jpg|алт=Pax, mosaic by Miksa Róth, which received the silver medal at the Paris World Exhibition in 1900| ''Пакс'', мозаик од Микша Рот, кој добил сребрен медал на Светската изложба во Париз во 1900 година File:Ödön_faragó_e_jozsef_sandor_per_cooperativa_bùtorcsanok,_studio,_budapest_1901,_07.jpg|алт=Cabinet by Ödön Faragó, from Budapest (1901)| Ормар на Одон Фараго, од Будимпешта (1901) File:Window_with_flower_motives_from_the_Villa_Alpár.jpg|алт=Window with flower motives from the Villa Alpár in Budapest, by Miksa Róth (1903)| Прозорец со цветни мотиви од вилата Алпар во Будимпешта, од Микша Рот (1903) </gallery>Движењето кое го промовирало стилот во уметноста била уметничката колонија Годољо, основана од Аладар Коросфои-Криш, исто така следбеник [[Џон Раскин]] и Вилијам Морис и професор на Кралското училиште за применета уметност во [[Будимпешта]] во 1901 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 14 (2009), p. 16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716050521/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Нејзините уметници учествувале во многу проекти, вклучувајќи ја и Музичката академија „Франц Лист“ во Будимпешта. Како соработник на Геделската уметничка колонија,<ref>[https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190710203233/https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/}} The Gödöllő Artists' Colony – article by David A. Hill</ref> [[Микша Рот]], исто така, бил вклучен во неколку десетици проекти на сецесијата, вклучувајќи ги зградите во Будимпешта, вклучувајќи ја Грешамската палата (витраж, 1906) и Торок банка (мозаици, 1906) и исто така создал мозаици и витражи за Палатата на културата (1911–1913) во Таргу Муреш. Значаен дизајнер на мебел бил Одон Фараго кој ги комбинирал традиционалната популарна архитектура, ориенталната архитектура и меѓународниот југендстил во многу живописен стил. Пал Орти, друг унгарски дизајнер, имал многу порезервиран и функционален стил, направен од даб со нежни орнаменти од абанос и месинг. ==== Бохемија, Моравија и Словачка ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secesní_budova_Hlavního_nádraží.jpg|алт=Praha hlavní nádraží railway station by Josef Fanta (1901–1909)| Главната железничка станица во Прага од Јозеф Фанта (1901–1909) File:Skalica_Spolkovy_dom.jpg|алт=Cultural House in Skalica by Dušan Jurkovič (1905)| Културен дом во Скалица од Душан Јурковиќ (1905) File:Divadlo_(Prostějov-_czech_republic).jpg|алт=National House in Prostějov by Jan Kotěra (1905–1907)| Национална куќа во Простјејов од Јан Котера (1905–1907) File:Jugendstil_Prag_Gemeindehaus_1.jpg|алт=Municipal House in Prague by Osvald Polívka and Antonín Balšánek (1905–1912)| [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] во [[Прага]] од Освалд Поливка и Антонин Балшанек (1905–1912) File:The_Municipal_House_(Obecni_Dum)_ceiling,_Prague_-_8906.jpg|алт=Frescoes of Municipal House by Alphonse Mucha| Фрески од Општинскиот дом од [[Алфонс Муха]] File:St_Vitus_Prague_September_2016-22.jpg|алт=Stained glass window of St. Vitus Cathedral in Prague by Mucha| Витраж на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во Прага од Муха File:Prague_Praha_2014_Holmstad_Praha_-_huset_-_house_Art_Nouveau_jugend_Narodni_Trida_7_-_12.jpg|алт=Ceramic relief of Viola Theater in Prague by Ladislav Šaloun| Керамички релјеф на театарот „Виола“ во Прага од Ладислав Шалун File:Prague_-_Nová_radnice.jpg|алт=New City Hall of Prague by Polívka (1908–1911)| Новото Градско собрание на Прага од Поливка (1908–1911) </gallery>Најзначајните згради од времето на Сецесијата во [[Прага]] претставуваат примери за целосна уметност со препознатлива архитектура, скулптури и слики.<ref>[https://art.nouveau.world/prague Prague] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172023/https://art.nouveau.world/prague|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Главната железничка станица (1901–1909) била дизајнирана од [[Јозеф Фанта]] и содржи слики од [[Вацлав Јанша]] и скулптури од Ладислав Шалоун и Станислав Сухарда, заедно со други уметници. [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] (1904–1912) е дизајниран од Освалд Поливка и Антонин Балшанек, насликан од чешкиот сликар [[Алфонс Муха]] и содржи скулптури на Јозеф Маратка и Ладислав Шалун. Поливка, Маратка и Шалоун истовремено соработувале во изградбата на Новото градско собрание (1908–1911) заедно со Станислав Сухарда, а Муха подоцна ги насликал витражите на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во неговиот препознатлив стил. Најважниот чешки архитект од овој период бил [[Јан Котера]], кој студирал во Виена кај Ото Вагнер. Неговите најпознати дела се Куќата на Петерка на плоштадот Венцеслав број 12 во Прага (1899–1900), Националната куќа во Простјејов (1905–1907) и Музејот на источна Бохемија во [[Храдец Кралове]] (1909–1912). Голем број на важни виенски архитекти се родени во [[Моравија]] или австриска Шлезија, како Јозеф Хофман, Хуберт Геснер, Џозеф Марија Олбрих и Леополд Бауер. Стилот на комбинирање на унгарската сецесија и националните архитектонски елементи бил типичен за [[Словачка|словачкиот]] архитект [[Душан Јурковиќ]]. Неговите најоригинални дела се Културниот дом во Шаколца (денес Скалица во [[Словачка]], 1905), зградите на бањата во Лухачовице (денес Чешка) во 1901–1903 година и 35 воени гробишта во близина на Нови Жмигрод во Галиција (денес Полска), од кои повеќето се силно под влијание на локалната лемска ([[Источни Русини|русинска]]) народна уметност и столарија (1915–1917). ==== Галиција ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Palace_of_Art,_façade,_1898_design._Franciszek_Mączyński_and_Jacek_Malczewski,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Franciszek Mączyński (1898–1901) – southern façade| Палатата на уметноста во [[Краков]] од Францишек Мачински (1898–1901) – јужна фасада File:Pałac_Sztuki_(Palace_of_Art),_1898_design._by_Franciszek_Mączyński,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Mączyński (1898–1901)eastern façade| Палата на уметноста во Краков од Мачински (1898–1901) источна фасада File:Pod_Globusem_(Under_the_Globe)_house,_1904_design._Franciszek_Mączyński_and_Tadeusz_Stryjeński,_11_Basztowa_Street,_Kraków,_Poland.jpg|алт=House Under the Globe in Kraków by Mączyński and Tadeusz Stryjeński (1904–05)| Куќа под глобусот во Краков од Мачински и Тадеуш Стријењски (1904–05) File:Kraków_ul._Długa_1._Dom_Izby_Przemysłowo-Handlowej_A_318_w2.jpg|алт=Interior of the House Under the Globe in Kraków by Józef Mehoffer| Внатрешност на куќата под глобусот во Краков од Јозеф Мехофер File:Головний_залізничний_вокзал_(Львів)_P1900308.jpg|алт=Lviv railway station by Władysław Sadłowski (1899–1904)| Железничката станица Лавов од Владислав Садловски (1899–1904) File:Bielsko-Biała_ul._Targowa_2_Wojska_Polskiego_12._Kamienica_A_960_2022.jpg|алт=Frog House in Bielsko-Biała by Emanuel Rost (1903)| Куќа за жабите во [[Бјелско-Бјала]] од Емануел Рост (1903) File:Bielsko-Biała_-_Cathedral_of_St._Nicholas_(02).jpg|алт=Saint Nicholas' Cathedral in Bielsko-Biała by Leopold Bauer (1909–10)| [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|Катедралата Свети Никола]] во Бјелско-Бјала од Леополд Бауер (1909–1010) </gallery><gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jozef_Mehoffer_-_Witraz_-_MNK_IV-Sz-2346_(20635).jpg|алт=Vita somnium breve, stained glass by Mehoffer (1895), in the National Museum in Kraków| ''Вита сомниум бреве'', витраж од Мехофер (1895), во Националниот музеј во Краков File:Krakow_Medical_Society_house,_Apollo-stained_glass_window_design_by_Stanisław_Wyspiański,_4_Radziwillowska_street,_Krakow,_Poland.jpg|алт=Apollo (System Copernicus), stained glass by Stanisław Wyspiański, House of the Medical Society in Kraków (1905)| ''Аполон (Коперников систем)'', витраж од Станислав Виспјањски, Дом на медицинското друштво во Краков (1905) File:Kazimierz_Stabrowski,_Paw_-_portret_Zofii_z_Jakimowiczów_Borucińskiej.jpg|алт=Peacock. Portrait of Zofia Borucińska by Kazimierz Stabrowski (1908)| ''Паун. Портрет на Зофија Боручинска'' од Казимиерз Стабровски (1908) File:Kazimierz_Sichulski_-_The_Hutsul_Madonna_triptych,_1909.jpg|алт=The Hutsul Madonna triptych by Kazimierz Sichulski (1909), in the Österreichische Galerie Belvedere, Vienna| [[Триптих]]от ''Hutsul Madonna'' од Казимиерз Сичулски (1909), во Австриска галерија Белведере, [[Виена]] File:Pollera_Hotel,_stained_glass_window_I,_ca._1900_design._by_Stanisław_Wyspiański,_30_Szpitalna_street,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт="Iris" stained glass window, Kraków, Pollera Hotel, 30 Szpitalna Street (c. 1900)| Витраж „Ирис“, [[Краков]], хотел Полера, улица Шпитална бр. 30 ({{Околу|1900}}) </gallery>Најважните центри на сецесија во Галиција биле [[Краков]], [[Лавов]] и [[Бјелско-Бјала]]. Најважниот пример за стилот во Краков е [[Палата на уметноста (Краков)|Палатата на уметноста]] (1898–1901), дизајнирана од Францишек Мачински под влијание на Сецесиската сала во Виена. Други важни дела што Мачински ги дизајнирал во Краков заедно со Тадеуш Стрјенски: Куќата под глобусот (1904–1905) и Стариот театар (1903–1906). Најважните дизајнери на ентериер биле Станислав Виспијански и Јозеф Мехофер, кои дизајнирале многу витражи и ентериери на згради. Најважните дела од првите се витражите во францисканската црква и во Домот на Краковското медицинско друштво (1905), а од вторите во внатрешноста на Куќата под глобусот. Во [[Лавов]], најважниот архитект бил Владислав Садловски, кој студирал во Виена и бил под влијание на [[Ото Вагнер]]. Тој ја проектирал [[Железничка станица (Лавов)|железничката станица во Лавов]] (1899–1904), [[Лавовска филхармонија|Филхармонијата во Лавов]] (1905–1908) и Индустриското училиште (1907–1908). Друг важен архитект, исто така инспириран од Вагнер, бил Иван Левински. Една од најпознатите градби во Бјелско-Бјала е таканаречената Куќа на жабите од Емануел Рост (1903). Други важни примери на сецесија биле дизајнирани од виенските архитекти: Макс Фабијани, автор на куќата на улицата Барлицкего број 1 (1900), како и Леополд Бауер, кој ја дизајнирал куќата на улицата Стојаловски број 51 (1903) и обновата на [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|катедралата „Свети Никола„]] (1909–10). ==== Словенија, Босна, Хрватска и Трст ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Sarajevo_-_Art_Nouveau_building.JPG|алт=Ješua D. Salom Mansion in Sarajevo by Josip Vancaš (1901)| Замокот Јешуа Д. Саломе во [[Сараево]] од Јосип Ванчаш (1901) File:Ljubljana_Grand_Hotel_Union_on_Miklosiceva_street.jpg|алт=Grand Hotel Union in Ljubljana by Vancaš (1902–03)| [[Гранд Хотел Унион]] во [[Љубљана]] од Ванчаш (1902–03) File:Alojz_Bastl-_Vjekoslav_Bastl-_Kuća_Kallina_1903-4._Masarykova_21-23_-_Gundulićeva_23.jpg|алт=Kallina House in Zagreb by Vjekoslav Bastl (1903–04)| Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–04) File:Ljubljana_BW_2014-10-09_12-22-15.jpg|алт=Hauptmann Building in Ljubljana by Ciril Metod Koch (1904)| Зградата Хауптман во Љубљана од [[Цирил Метод Кох]] (1904) File:Piazza_della_Borsa_7_(IMG_20211010_081811).jpg|алт=Bartoli House in Trieste by Max Fabiani (1906)| Куќата на Бартоли во [[Трст]] од Макс Фабијани (1906) File:Sarajevo_Central_Post_Office.JPG|алт=Central Post Office in Sarajevo by Vancaš (1907–1913)| Централна пошта во Сараево од Ванчаш (1907–1913) File:Archivo_Nacional,_Zagreb,_Croacia,_2014-04-13,_DD_01.JPG|алт=Croatian State Archives in Zagreb by Rudolf Lubinski (1911–1913)| Хрватскиот државен архив во Загреб од Рудолф Лубински (1911–1913) </gallery>Најплодниот словенечки архитект од времето на сецесијата бил [[Цирил Метод Кох]] ж.<ref name="koch">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 13 (2009), pp. 36–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716034518/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Студирал на часовите кај [[Ото Вагнер]] во Виена и работел во Градскиот совет на Лајбах (денес[[Љубљана]], [[Словенија]]) од 1894 до 1923 година. По земјотресот во Лајбах во 1895 година, тој дизајнирал многу секуларни згради во стилот на сецесијата што ги усвоил од 1900 до 1910 година: Куќата Погачник (1901), Зградата Чуден (1901), Банката за кредити на земјоделците (1906–07), реновирана зграда Хауптман во стилот на сецесијата во 1904 година. Врвот на неговата кариера била Кредитната банка во Радмансдорф (денес[[Радовљица]]) во 1906 година. Друг важен словенечки архитект, кој бил активен и во Босна, бил [[Јосип Ванцаш]]. Тој е автор на дела како што се [[Гранд Хотел Унион|Гранд Хотел Јунион]] (1902–1903) или Градска штедилница во Љубљана (1902–1903), како и куќата Јешуа Д. Саломе (1901) и Централната пошта во Сараево (1907–1913). Исто така [[Јоже Плечник|, Јоже Плечник]] и [[Макс Фабијани]], двајцата значајни архитекти на Виенската сецесија, се родени во [[Словенија]]. Вториот дизајнирал некои згради во Словенија и Трст, како што е куќата на Бартоли во [[Трст]] (1906). Во [[Хрватска]], најважните примери се Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–1904) и [[Хрватски државен архив|Хрватскиот државен архив]] во Загреб од [[Рудолф Лубински]] (1911–1913). === Романија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belle_Époque_postcard_showing_the_Art_Nouveau_headquarter_of_the_Minerva_publisher_on_Bulevardul_Regina_Elisabeta,_close_to_the_intersection_with_Calea_Victoriei.jpg|алт=Minerva publisher headquarter on Bulevardul Regina Elisabeta in Bucharest, unknown architect (c. 1900, destroyed by WW2 bombardments)| Седиште на издавачката куќа Минерва на Булевар „Кралица Елисавета“ во [[Букурешт]], непознат архитект ({{Околу|1900}}, уништена од бомбардирања во Втората светска војна) File:1_Strada_Constantin_F._Robescu,_Bucharest_(08).jpg|алт=Frieze of Strada Constantin F. Robescu no. 1 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| [[Фриз]] на улица „Константин Ф. Робеску“ бр. 1 во Букурешт, непознат архитект (околу 1900) File:7_Piața_Mihail_Kogălniceanu,_Bucharest_(01).jpg|алт=Door of Piața Mihail Kogălniceanu no. 7 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| Врата на плоштадот Михаил Когалничанубр. 7 во Букурешт, непознат архитект ({{Околу|1900}}) File:Old_photo_of_the_Romulus_Porescu_House_in_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Romulus Porescu House (Strada Doctor Paleologu no. 12) in Bucharest by Dimitrie Maimarolu (1905)| Мешавина од Боз-ар архитектура - Куќата на Ромулус Пореску (Страда Доктор Палеолог бр. 12) во Букурешт од Димитрие Мајмаролу (1905) <ref>{{Наведена книга|url=|title=Arta 1900 în România|last=Constantin|first=Paul|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|language=ro}}</ref> File:Constanța_Casino_2025_(54606449888).jpg|алт=Constanța Casino in Constanța by Daniel Renard and Petre Antonescu (1905–1910)| Казино Констанца во [[Констанца]] од Даниел Ренард и Петре Антонеску (1905–1910) File:72-74_Strada_Lipscani,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Former Al. Assan shop (Strada Lipscani no. 72–74) in Bucharest, unknown architect (before 1906)| Мешавина со архитектура во стилот на „Боз-ар“ - Поранешна продавница „Ал. Асан“ (Страда Липскани бр. 72–74) во Букурешт, непознат архитект (пред 1906 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://turistinbucurestiro.blogspot.com/2013/07/lipscani-72-si-74.html|title=Turist în București: Lipscani 72 si 74|last=|accessdate=12 October 2022}}</ref> File:9_Strada_Biserica_Amzei,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Mița the Cyclist House in Bucharest by Nicolae C. Mihăescu (1908), mix of Beaux Arts and Art Nouveau| Мешавина со архитектура во стилот стилот на „Боз-ар“ - Куќата на велосипедистот Мица во Букурешт од Николае К. Михаеску (1908){{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Југендстилот се појавил во [[Романија]] во истите години како и во [[Западна Европа]] (од почетокот на 1890-тите до избувнувањето на [[Првата светска војна]] во 1914 година), но тука малку од зградите се во овој стил, а преовладува стилот Боз-ар. Најпознато е казиното во [[Констанца]]. Повеќето романски примери на архитектура во стилот на ар нуво се всушност мешавина од боз-ар и ар нуво, како што се куќата на Ромул Пореску или куќата бр. 61 на улицата Василе Ласкар, двете во [[Букурешт]].<ref>{{Наведена книга|title=Arta Românească de la Origini până în Prezent|last=Florea|first=Vasile|date=2016|publisher=Litera|isbn=978-606-33-1053-9|pages=297, 302, 305, 306, 313, 317}}</ref> Ова е слично на она што се случувало во Франција, каде што [[Еклектизам|еклектицизмот]] бил попопуларен, а чистите згради и структури во стилот на ар нуво биле релативно ретки. И покрај тоа што повеќето куќи од времето на Карол I биле во стилот на боз-ар, некои од нив имаат печки во ар нуво внатре, бидејќи стилот на надворешноста не секогаш го диктирал стилот на печката или на целиот ентериер.<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Stefan_Luchian_-_Tanara_-_desen_pentru_coperta_revistei_Ileana.jpg|алт=Young woman by Ștefan Luchian, drawing for the cover of Ileana magazine (1900)| ''Млада жена'' од Штефан Лукијан, цртеж за насловната страница на списанието ''„Илеана'' “ (1900) File:Stefan_luchian,_pannello_decorativo_con_primavera,_1901.JPG|алт=Spring, decorative panel by Luchian (1901)| ''Пролет'', декоративен панел од Лукијан (1901) File:Allegorical_Scene_(Woman_with_Lyre_-_Allegory_of_Music),_by_Nicolae_Vermont,_1903.jpg|алт=Woman with Lyre (Allegory of Music) by Nicolae Vermont (1903)| ''Жена со лира'' (Алегорија на музиката) од Никола Вермонт (1903) File:Elena_Alexandrina_Bednarik_-_Zâna_apelor.jpg|алт=The Water Fairy by Elena Alexandrina Bednarik (1908)| ''Водната самовила'' од Елена Александрина Беднарик (1908) File:Art_Nouveau_polychrome_tiled_stove_in_the_Mița_the_Cyclist_House,_Bucharest_(04).jpg|алт=Stove in the Mița the Cyclist House (Strada Biserica Amzei no. 9), Bucharest, possibly designed by Nicolae C. Mihăescu (1908)| Шпорет во куќата на велосипедистот Мица (улица Бисерика Амзеи бр. 9), Букурешт Букурешт, веројатно дизајниран од Николае Михаеску (1908) {{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Еден од најзначајните сликари од југендстилот од Романија бил [[Штефан Лукијан]], кој брзо ги презел иновативните и украсните насоки на југендстилот за краток временски период. Овој период се совпаднал со основањето на друштвото „Илеана“ во 1897 година, чиј основач и член бил самиот тој, друштво кое организирало изложба во хотелот „Унион“ насловена како ''„Изложба на независни уметници'' “ (1898) и го издавало ''списанието „Илеана“''. [[Трансилванија]] има примери на објекти од јунгелдстилот и романска преродба, при што првите се од австроунгарски период. Повеќето од нив може да се видат во [[Орадеја|Орадјеа]], наречена „Арт Нову престолнина на Романија“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|title=Oradea, capitala Art Nouveau a Romaniei, celebreaza 'Ziua Internațională Art Nouveau 2019'|date=June 7, 2019|work=infooradea.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref> но исто така и во [[Темишвар]], [[Таргу Муреш]] и [[Сибиу]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|title=Heritage of Timisoara – Cladiri|last=<!--Not stated-->|date=|work=heritageoftimisoara.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516143920/https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|archive-date=16 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|title=The Art Nouveau public buildings of Tîrgu Mureș|last=Ungvári|first=Zrínyi Imre|date=|work=wondersoftransylvania.com|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|title=Str. Mitropoliei nr. 20|last=<!--Not stated-->|date=|work=Patrimoniu.Sibiu.ru|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523184705/https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2020}}</ref> === Италија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:20161207_Palazzo_Castiglioni.jpg|алт=Palazzo Castiglioni in Milan by Giuseppe Sommaruga (1901–1903)| Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903) File:Leonardo_Bistolfi_-_Prima_Esposizione_Internazionale_d’Arte_Decorativa_Moderna,_Torino_1902.jpg|алт=Poster for the 1902 Turin Exposition by Leonardo Bistolfi| Постер за изложбата во Торино во 1902 година од Леонардо Бистолфи File:Cobra_Chair_and_Writing_Desk..jpg|алт=Cobra chair and desk by Carlo Bugatti (1902), in the Brooklyn Museum, New York City| Стол и биро ''„Кобра'' “ од Карло Бугати (1902), во Музејот Бруклин, Њујорк Сити File:Malpighi12_cancello1.JPG|алт=Entrance of Casa Guazzoni in Milan by Giovanni Battista Bossi (1904–1906)| Влезот на Каса Гуацони во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–1906) </gallery>Југендстилот во [[Италија]] бил познат како {{Јаз|it|arte nuova}}, {{Јаз|it|stile floreale}}, {{Јаз|it|stile moderno}} и особено {{Јаз|it|stile Liberty}}. Стилот „Либерти“ го добил името по [[Артур Ласенби]] и продавницата што ја основал во 1874 година во [[Лондон]], стоковната куќа „Либерти“, специјализирана за увоз на орнаменти, текстил и уметнички предмети од [[Јапонија]] и [[Далечниот Исток]], чии шарени текстили биле особено популарни во Италија. Значајни италијански дизајнери во овој стил биле [[Галилео Чини]], чија керамика честопати била инспирирана од шарите на [[мајолика]]. Подоцна бил познат како сликар и театарски сценограф; ги дизајнирал сценографиите за две познати опери на Пучини, ''Џани Скики'' и ''Турандот''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|title=Sicilian Liberty – Italianate Art Nouveau – Best of Sicily Magazine|date=|publisher=Bestofsicily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129115420/http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|archive-date=29 January 2020|accessdate=15 February 2022}}</ref><ref>Henry R. Hope, review of H. Lenning, ''The Art Nouveau'', ''The Art Bulletin'', vol. 34 (June 1952), 168–171 (esp. 168–169): In 1952, Discussing the state of Art Nouveau, the author noted that Art Nouveau was not yet an acceptable study for serious art history or a subject suitable for major museum exhibitions and their respective catalogs. He predicted an impending change</ref> Архитектурата во стилот „Либерти“ многу варирал и честопати ги следел историските стилови, особено барокот. Фасадите честопати биле натопени со украси и скулптури. Примери за стилот на слободата го вклучуваат Вилино Флорио (1899–1902) од Ернесто Базиле во [[Палермо]]; Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903); Милано и Каза Гуацони (1904–05) во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–06).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|title=Storia di Milano ::: Palazzi e case liberty|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615134905/http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|archive-date=15 June 2012|accessdate=2 August 2019}}</ref> Шарените фрески, насликани или во керамика, и скулптурите, како во ентериерот, така и во екстериерот, станале популарна карактеристика на стилот „Либерти“. Тие се потпирале и на класични и на цветни теми. како во бањите на Аква дела Салуте и у куќата Гвацони во Милано. Најважната фигура во дизајнот во стилот Либерти бил [[Карло Бугати]], син на архитект и декоратор, како и татко на скулпторот на Либерти, [[Рембрант Бугати]], и на дизајнерот на автомобили [[Еторе Бугати]]. Студирал на Миланската академија „Брера“, а подоцна и на Академијата за ликовни уметности во Париз. Неговата работа се одликувала со егзотичност и ексцентричност, вклучувала сребрени предмети, текстил, керамика и музички инструменти, но најдобро се памети по неговите иновативни дизајни на мебел, прикажани за прв пат на Саемот за ликовни уметности во [[Милано]] во [[1888]] година. Неговиот мебел често се одликувал со дизајн во облик на клучалка и имал необични прекривки, вклучувајќи пергамент и свила, како и инкрустации од коска и слонова коска. Исто така, понекогаш имало изненадувачки органски форми, копирани по полжави и кобри. {{Sfn|Riley|2004}} === Србија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Pančevo_Banka2.JPG|алт=Pučka Bank in Pančevo by Albert Kálmán Kőrössy and Ullmann Gyula (1868)| Пучка банка во [[Панчево]] од Алберт Калман Керешки и Улман Ѓула (1868) File:Zgrada_Ministarstva_prosvete_u_Beogradu_-_0035.JPG|алт=House of Vuk's Foundation in Belgrade by Aleksandar Bugarski (1879)| Дом на „Вуковата Фондација“ во [[Белград]] од Александар Бугарски (1879) File:Jodna_banja_u_Novom_Sadu_2022.jpg|алт=Iodine Spa in Novi Sad (1897)| Јодска бања во [[Нови Сад]] (1897) File:Wiki.Vojvodina_VII_Subotica_4599_03.jpg|алт=Subotica Synagogue by Marcell Komor and Dezső Jakab (1901)| Суботичка синагога од Марсел Комор и [[Деже Јакаб]] (1901) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(3).jpg|алт=Raichle's Palace in Subotica (1904)| Рајхлеовата палата во [[Суботица]] (1904) File:Small_Bridge_in_Zrenjanin,_Serbia..jpg|алт=Karađorđević Bridge (previously named Franz Josef Bridge) in Zrenjanin (1904)| Мост Караѓорѓевиќ (претходно именуван како мост на Франц Јозеф) во [[Зрењанин]] (1904) File:Sinagoga_u_Novom_Sadu.JPG|алт=Novi Sad Synagogue by Lipót Baumhorn (1905)| Синагога во Нови Сад од Липот Баумхорн (1905) File:Beograd_Kuca_trgovca_Stamenkovica_Kralja_Petra_41.jpg|алт=Building of Merchant Stamenković in Belgrade by Nikola Nestorović and Andra Stevanović (1907)| Зградата на трговецот Стаменковиќ во Белград од Никола Несторовиќ и Андра Стевановиќ (1907) File:Hotel_Moskva_(Belgrade).jpg|алт=Hotel Moskva in Belgrade by Jovan Ilkić (1908)| [[Хотел Москва (Белград)|Хотел Москва]] во Белград од Јован Илкиќ (1908) File:Novisad7.jpg|алт=Menrat's Palace in Novi Sad by Lipót Baumhorn (1908)| Менратовата палата во Нови Сад од Липот Баумхорн (1908) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(4).jpg|алт=Subotica City Hall by Dezső Jakab (1910)| Градското собрание на Суботица од [[Деже Јакаб]] (1910) File:House_of_Mika_Alas_in_2020_(2).jpg|алт=Mika Alas's House in Belgrade by Petar Bajalović (1910)| Куќата на Мика Алас во Белград од Петар Бајаловиќ (1910) </gallery>Поради близината до [[Австроунгарија]] и [[Војводина]], кои биле дел од царството до 1918 година, и Виенската и унгарската сецесија биле распространети движења во денешна северна Србија, како и во главниот град [[Белград]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/serbia|title=Art Nouveau World – Serbia|accessdate=8 September 2022}}</ref> Познати австриски и унгарски архитекти проектирале многу згради во [[Суботица]], [[Нови Сад]], [[Палиќ]], [[Зрењанин]], [[Врбас]], [[Сента]] и [[Кикинда]]. Наследството на јунгелдстилот во [[Белград]], [[Панчево]], [[Аранѓеловац]] и [[Врњачка Бања]] е мешавина од француски, германски, австриски, унгарски и местни српски движења. Од заоблената цветна убавина на синагогата во [[Суботица]] до розетите инспирирани од стилот на Морава на телеграфската зграда во Белград, архитектурата во стилот на ар нуво добила различни форми во денешна Србија. Во раните 1900-ти, северно од [[Сава]] и [[Дунав]], обновеното унгарско национално чувство ги исполнило зградите во [[Суботица]] и [[Сента]] со местни цветни етнички мотиви, додека во малото [[Кралство Србија]], националните романтичари како Бранко Танежевиќ и Драгутин Инкиостири-Медењак (двајцата родени во Австроунгарија) ги преведеле традиционалните мотиви на Србија во прекрасни згради. Други архитекти, како Милан Антоновиќ и Никола Несторовиќ, ги донеле тогаш современите кривулести линии и природни мотиви во домовите и бизнисите на нивните богати покровители, за да можат да ја покажат својата световност и да бидат во чекор со трендовите во Париз, Минхен и Виена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thenutshelltimes.com/2019/06/09/art-nouveau-serbia/|title=AFaces and Blossoms of Art Nouveau in Serbia|date=9 June 2019|accessdate=8 September 2022}}</ref> === Шпанија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:El_Capricho_Gaudí_02.jpg|алт=El Capricho de Gaudí in Comillas, Cantabria, by Antoni Gaudí (1883–1885)| [[Ел Капричо|Ел Капричо де Гауди]] во Комилас, [[Кантабрија]], од [[Антони Гауди]] (1883–1885) File:Σαγράδα_Φαμίλια_2941.jpg|алт=Sagrada Família basilica in Barcelona by Gaudí (1883–)| Базиликата [[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]] во [[Барселона]] од Гауди (1883–) File:17-12-03-Hospital_de_Sant_Pau_(BCN)_Pavelló_de_Sant_Rafael-RalfR-DSCF0580.jpg|алт=Hospital de Sant Pau by Lluis Domenech i Montaner (1901–1930)| Болница „Сант По“ од Луис Доменех и Монтанер (1901–1930) File:Gaudi_Casa_Batllo_02.jpg|алт=Trencadís façade of Casa Batlló in Barcelona by Gaudí and Josep Maria Jujol (1904–1906)| Тренкадиската фасада на [[Каса Батљо]] во Барселона од Гауди и Хосеп Марија Хухол (1904–1906) File:Casa_Milà,_general_view.jpg|алт=Casa Milà in Barcelona by Gaudí (1906–1912)| [[Каза Мила]] во Барселона од Гауди (1906–1912) File:PiC-casaTerrades-RI_51_0004201-0002.jpg|алт=Casa de les Punxes in Barcelona by Josep Puig i Cadafalch (1905)| [[Каса Терадес]] во Барселона од Хосеп Пуиг и Кадафалч (1905) File:Casa_Gallardo.jpg|алт=Casa Gallardo in Madrid by Federico Arias Rey (1911–1914)| [[Каса Галардо]] во [[Мадрид]] од Федерико Аријас Реј (1911–1914) File:Santuario_Novelda.jpg|алт=Sanctuary of Maria Magdalena [ca] in Novelda, Valencian Community (1918–1946)| Светилиште на Марија Магдалена во Новелда, [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсијанска заедница]] (1918–1946) </gallery>Многу оригинална варијанта на стилот се појавила во [[Барселона]], [[Каталонија]], приближно во исто време кога југендстилот се појавил во Белгија и Франција. Се нарекувал ''{{Јаз|ca|Modernisme}}'' односно модернизам. Нејзин најпознат творец бил [[Антони Гауди|Антонио Гауди]]. Гауди користел цветни и органски форми на многу нов начин во [[Палата Гуељ|палатата Гуељ]] (1886–1890). Тој во својата архитектура интегрирал занаети како што се [[керамика]], [[витраж]], ковано железо и столарија. Во своите павилјони Гуељ (1884–1887) и потоа во [[Парк Гуељ|Паркот Гуељ]] (1900–1914) тој користел и нова техника наречена ''тренкадис'', која користела парчиња отпадна керамика. Неговите дизајни од околу 1903 година, ''Каса Батљо'' (1904–1906) и ''Каса Мила'' (1906–1912), се најтесно поврзани со стилските елементи на ар нуво. Подоцнежните градби како што е ''[[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]]'' ги комбинирале елементите на ар нуво со ревивалистичкиот [[Неоготика|неоготски стил]]. Ккаса Батљо, каса Мила, павилјон Гуељ и паркот Гуељ биле резултат на неговата соработка со [[Хосеп Марија Хухол]], кој самиот создал куќи во Сант Хоан Деспи (1913–1926), неколку цркви во близина на [[Тарагона]] (1918 и 1926) и Планелс во [[Барселона]] (1926). Покрај доминантното присуство на Гауди, [[Луис Доменех и Монтанер]] го користел и Арт Нову во Барселона во згради како замокот на Трите змејови (1888), Куќа Лео Морера, Палата на каталонската музика (1905) и болницата Сант По (1901–1930))ж. Последните две згради се наведени од [[УНЕСКО]] како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско културно наследство]].<ref name="montaner">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple=1&unique_number=950|title=World Heritage List: Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|publisher=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106053844/https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple%3D1%26unique_number%3D950|archive-date=6 January 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Друг голем модернист бил Жозеп Пуч и Кадафалк, кој ја дизајнирал Каса Марти и неговото кафуле, текстилната фабрика Казимир Касарамона (денес музеј на уметност CaixaFòrum), Каса Макаја, Каса Аматлер, палата на баронот од Квадраса (во која 10 години, од 2013, била сместена Каса Азија) и Каса Терадес. Карактеристично движење ар нуво постоело и во [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсија]]. Некои од значајните архитекти биле Деметрио Рибес Марко, Висенте Пасквал Пастор, Тимотео Бријет Монтауд и Хосе Марија Мануел Кортина Перес. Карактеристичните карактеристики на валенсискиот ар нуво се значајната употреба на керамика во украсувањето, како на фасадата така и во орнаментите, како и употребата на валенсиски регионални мотиви. Друга извонредна варијанта е мадриленскиот ар нуво со значајни градби како што се Палатата Лонгорија, Казиното во Мадрид или Цементариото де ла Алмудена, меѓу другите. Познати модернисти од Мадрид биле архитектите Хозе Лопез Салабери, Фернандо Арбос и Треманти и Франсиско Андрес Октавио.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ramon_Casas_-_Ramon_Casas_and_Pere_Romeu_on_a_Tandem_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Ramon Casas and Pere Romeu on a Tandem by Ramon Casas (1897)| Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем од Рамон Касас (1897) File:El_Petó_Perdut._Lambert_Escaler_i_Milà.JPG|алт=Sculpture of polychrome terracota by Lambert Escaler [ca] (1902)| Скулптура од полихромна теракота од Ламберт Ескалер (1902) File:140_La_sardana,_plafó_de_marqueteria_de_Gaspar_Homar.jpg|алт=Furniture by Gaspar Homar [ca] (1903)| Мебел од Гаспар Омар (1903) File:Gaudi-prie-dieu.jpg|алт=Prie Dieu, or prayer desk, designed by Antoni Gaudí for Casa Batlló (1904–1906)| Молитвен стол, дизајниран од [[Антони Гауди]] (1904–1906) File:Palau_de_la_Música_Catalana-1.jpg|алт=Stained glass ceiling of Palau de la Música Catalana by Antoni Rigalt (1905–1908)| Витраж на таванот на Палатата на каталонската музика од Антони Ригалт (1905–1908) File:Detall_dels_vitralls_del_palau_de_l'Exposició_de_València.jpg|алт=Window of the Palace of the Valencian Regional Exposition, in Valencia (1908)| Излог на Палатата на валенсиската регионална изложба, во [[Валенсија]] (1908) </gallery>Движењето оставило богато уметничко наследство, вклучувајќи цртежи, слики, скулптури, стаклени и метални дела, мозаици, керамика и мебел. Дел од него може да се најде во Националниот музеј на уметноста на Каталонија. Инспириран од париското кафуле наречено „Ле Шат Ноар“, каде што претходно работел, Пјер Ромеу и Борас одлучил да отвори кафуле во [[Барселона]] кое се викало Елс Кватре гатс (Четири мачки на каталонски).<ref>{{Наведена книга|title=Els Quarte Gats: Art in Barcelona Around 1900|last=McCully|first=Marilyn|date=1978|publisher=Princeton University Press|page=64}}</ref> Кафето станало средишно место за состаноци на најистакнатите личности на ''модернизмот'' во [[Барселона]], како што се [[Пабло Пикасо]] и Рамон Касас и Карбо, кои помогнале во промоцијата на движењето со своите постери и разгледници. За кафулето тој создал слика наречена „Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем“, која била заменета со неговата друга композиција насловена како „Рамон Касас и Пере Ромеу во автомобил“ во 1901 година, симболизирајќи го новиот век. [[Антони Гауди]] дизајнирал мебел за голем дел од куќите што ги изградил; еден пример е фотелја за „Каса Батљо“. Тој влијаел врз друг значаен каталонски дизајнер на мебел, Гаспер Омар (1870–1953) кој често комбинирал маркетарија и мозаици со својот мебел. {{Sfn|Riley|2004}} === Португалија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:PRO ARTE (23943640572).jpg|Музеј-резиденција на др. Анастасија Гонсалвес во [[Лисабон]] (1904–05) File:A Livraria Lello e Irmão-A ponte de encanto.jpg|Книжарница [[Книжарница „Лело“]] во [[Порто]] (1906) File:Aveiro Casa do Major Pessoa 856.jpg|Фасада на резиденцијата на мајор Песо во [[Авеиро]] (1907–1909)<ref>{{cite web|author= |title=Casa do Major Pessoa |url=http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=|work= |publisher= }} {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20200811152215/http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=11. 8. 2020.}} - Sistema de Informação para o Património Arquitetónico</ref> File:Porta Assimétrica Casa do Major Pessoa.jpg|Атриум на резиденцијата на мајорот Песоа File:Avenida Almirante Reis n 2 (fachada L Intendente) 7146.jpg|Детали од зградата на Алмиранте Рејс, 2-2К во Лисабон (1908) File:Azulejo Casa da Cooperativa Agrícola em Aveiro.jpg|Керамичка плочка од Земјоделската задруга во Авеиро (1913) </gallery> Варијантата на југендстилот во [[Авеиро]] (Португалија) се нарекувала ''Арте Нова'', а нејзината главна карактеристична црта била фалењето: стилот го употребувала буржоазијата која сакала да го изрази своето богатство на фасадите, а ентериерите да ги остави конзервативни.<ref name="aveiro">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 11 (2008), pp. 2–7|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718020004/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|archive-date=18 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга карактеристична карактеристика на Арте Нова била употребата на локално произведени плочки со мотиви од стилот ар нуво. Највлијателниот уметник на Арте Нова бил Франциско Аугусто да Силва Роша. Иако не бил обучен за архитект, тој дизајнирал голем број на згради во Авеиро и во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha Francisco Augusto da Silva Rocha] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20261004212901/https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha |date=2026-10-04 }} – Art Nouveau World</ref> Една од нив, резиденцијата на Мајор Песоа, има и фасада и ентериер во стилот на југендстил, а денес е домаќин на Музејот на Арте Нова. Постојат и други примери на југендстил во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/lisbon Lisbon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210317061222/https://art.nouveau.world/lisbon|date=17 March 2021}} – Art Nouveau World</ref><ref>[https://art.nouveau.world/porto Porto] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210305074248/https://art.nouveau.world/porto|date=5 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> Некои од нив се Музеј-куќа на д-р Анастасија Гонсалвеса од Мануел Хоаким Норте Жуниор (1904–1905) во [[Лисабон]], Кафе Мажестик од Жоао Квејрос (1921) и книжарница „Лело“ од Шавиер Естевес (1906), двете во [[Порто]]. === Нордиски земји === ====Финска==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lart nouveau à Helsinki limmeuble Pohjola (7624127520).jpg|Главен влез на зградата на осигурителната компанија „Похјола“ во Хелсинки, скулптури од Хилда Флодин (1899–1901) File:Tampere Cathedral.jpg|[[Тамперска катедрала]] на фински национален романтичен стил од [[Ларс Сонк]] (1902–1907) File:Gallen-Kallela - Tuonelan joella.JPG|„Покрај реката Туонела“ во финскиот национално-романтичарски стил од Аксели Гален-Калела (1903) File:Eliel saarinen, sedia con braccioli, helsinki 1907-08 ca.JPG|Столица од [[Елиел Саринен]] (1907–1908) File:Estación central de FF.CC. de Helsinki, Finlandia, 2012-08-14, DD 04.JPG|Статуи на Централната железничка станица во Хелсинки од [[Емил Викстром]] (1919) </gallery> ар нуво бил популарен во [[Нордиски земји|нордиските земји]], каде што обично бил познат како Југендстил, и често се комбинирал со националниот романтичен стил на секоја земја. Нордиската земја со најголем број згради во стилот на Југендстил е Големото Војводство Финска, тогаш дел од [[Руска Империја|Руското Царство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/|title=Art Nouveau World|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215613/https://art.nouveau.world/|archive-date=21 March 2021|accessdate=11 April 2021}}</ref> Периодот на Југендстил се совпаднал со [[Златно време на финската уметност|Златното време на финската уметност]] и националното будење. По изложбата во Париз во 1900 година, водечки фински уметник бил [[Аксели Гален-Калела]]. Тој е познат по своите илустрации на [[Калевала]], финскиот национален еп, како и по сликањето на бројни згради во стилот на Јудендстил во војводството. Архитектите на финскиот павилјон на изложбата биле Херман Геселиус, Армас Линдгрен и Елиел Сааринен. Тие работеле заедно од 1896 до 1905 година и создале многу значајни згради во [[Хелсинки]], вклучувајќи ја зградата на осигурувањето „Похола“ (1899–1901) и [[Национален музеј на Финска|Националниот музеј на Финска]] (1905–1910) <ref>[http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland National Museum of Finland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190726191408/http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland}} – Museums of EU</ref>, како и нивната заедничка резиденција Хвитреск во Кирконуми (1902). Архитектите биле инспирирани од нордиските легенди и природата, па затоа грубата гранитна фасада станала симбол на припадност кон финската нација.<ref name="helsinki">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|title=Art Nouveau European Route: Helsinki|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426154532/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|archive-date=26 April 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Откако фирмата се распаднала, Саринен ја дизајнирал железничката станица во Хелсинки (1905–1914) во појасни форми, под влијание на американската архитектура. Скулпторот кој работел со Саринен на изградбата на Националниот музеј на Финска и железничката станица во Хелсинки бил [[Емил Викстрем]]. Друг архитект кој создал неколку значајни дела во Финска бил [[Ларс Сонк]]. Неговите главни дела од југендстилската уметност ја вклучуваат Тампереската катедрала (1902–1907), Ајнола, домот на Жан Сибелиус (1903), седиштето на Хелсиншката телефонска асоцијација (1903–1907) и црквата Калио во Хелсинки (1908–1912). Исто така, Магнус Шерфбек, брат на Хелена Шерфбек, го направил [[санаториум]]от за [[туберкулоза]] познат како Санаториум Нумела во 1903 година, користејќи го југендстилот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|title=Magnus Schjerfbeck|work=Museum of Finnish Architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055401/https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|archive-date=15 February 2020|accessdate=15 February 2020}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Palmberg|first=Albert|date=April 1908|title=The control of tuberculosis in Finland|url=https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850(08)80065-8/pdf|journal=British Journal of Tuberculosis|volume=2|issue=2|pages=109–114|doi=10.1016/S0366-0850(08)80065-8|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083555/https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850%2808%2980065-8/pdf|archive-date=15 February 2022|access-date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=von Bonsdorff|first=Axel|date=1926|title=Experiences of the sanocrysin treatment at Nummela Sanatorium in Finland|journal=Acta Medica Scandinavica|volume=64|pages=123–130|doi=10.1111/j.0954-6820.1926.tb14017.x}}</ref> ==== Норвешка ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 02.JPG|Викиншко-југендстилски стол од [[Ларс Кинсарвик]] (1900) File:Jugendstilsenteret.jpg|Центар за ар нуво во [[Олесунд]] (1905–1907) File:Norges kongesagaer-Tittelblad 1914-utgave-G. Munthe.jpg|Графички дизајн [[Герхард Мунте]] (1914) File:JS Spisestue.jpg|Внатрешност на центарот во Олесунд File:Ornaments from a door (8474785119).jpg|Орнаменти на вратите во центарот за ар нуво </gallery> [[Норвешка]], исто така, се стремела кон независност (од Шведска), а местниот југендстил бил поврзан со преродба инспирирана од [[Викинзи|викиншката]] народна уметност и занаети. Меѓу значајните дизајнери биле Ларс Кисарвик, кој дизајнирал столови со традиционални викиншки и [[Келтска уметност|келтски]] шари, и [[Герхард Мунте]], кој дизајнирал стол со стилизиран амблем со глава на змеј од антички викиншки бродови, како и широк спектар на постери, слики и графики. {{Sfn|Riley|2004}} Норвешкиот град [[Олесунд]] се смета за главен центар на кигендстилот во [[Скандинавија]] бидејќи бил целосно реконструиран по пожарот на 23 јануари 1904 година.<ref name="Alesund">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=1|title=Art Nouveau European Route: Ålesund|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604070559/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=1|archive-date=4 June 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Околу 350 згради биле изградени помеѓу 1904 и 1907 година според урбанистички план дизајниран од инженерот Фредерик Несер. Спојувањето на единството и разновидноста родило стил познат како олесундски стил. Зградите од овој стил имаат линеарен декор и одразуваат и југендстил и народни елементи, на пр. со дрвени цркви или закривени покриви. Една од зградите, аптеката Свон, денес е домаќин на југендстилскиот центар. ==== Шведска и Данска ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> Vase with blackberry, painting by Per Algot Eriksson, Porzellanfabrik Rorstrand, Stockholm, silver by E. Lefebvre, Paris, porcelain and silver - Bröhan Museum, Berlin - DSC04069.JPG|Вазна со капини, слика од Пер Алгот Ериксон и сребро од Е. Лефевр, во [[Музеј Брехан|Музејот Брехан]], [[Берлин]] File:Mocha Cup and Saucer from the 'Iris' Service LACMA AC1998.265.25.1-.2.jpg|Шолја и чинија од сервисот „Ирис“ (1897), во Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес. File: Inkwell and stamp box, by Jens Dahl-Jensen, Copenhagen, c. 1900, Bing and Grondahl porcelain - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00749.jpg|Кутија за мастило и печат, Јенс Дал-Јенсен (околу 1900 г.), во Државен музеј на Хесен во Дармштат, Германија. File:Erhvervsarkivet-Læsesalen.jpg|Големата сала на Градската библиотека у [[Орхус]], [[Карл Хансен Рајструп]] File:Engelbrektskyrkan, altare.jpg|Олтар на [[Црква Енгелбрект|црквата Енгелбрект]] во [[Стокхолм]] (1914) File:Baltiska_1914b.jpg|Плакат за [[Балтичка изложба|Балтичката изложба]] во [[Малме]] (1914) </gallery> Ремек-дела на југендстил од другите нордиски земји ги вклучуваат „Енгелбректскиркан“ (1914) и „Кралскиот драмски театар“ (1901–1908) во [[Стокхолм]], Шведска <ref>[https://art.nouveau.world/stockholm Stockholm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172217/https://art.nouveau.world/stockholm}} – Art Nouveau World</ref> и поранешната Градска библиотека (денес Дански национален деловен архив) во [[Орхус]], Данска (1898–1901).<ref>[https://art.nouveau.world/aarhus Aarhus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/aarhus}} – Art Nouveau World</ref> Архитект на архивот е [[Хак Кампман]], тогашен поборник на националниот романтичен стил, кој исто така ги создал и Орхусовата куќа, Орхусовиот театар и Вила Кампен во [[Орхус]]. Најзначајниот дански дизајнер во стилот на ар нуво бил сребрарот [[Георг Јенсен]]. Балтичката изложба во Малме во 1914 година може да се смета за последна голема манифестација на југендстилот во Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|title=Baltiska utställningen 1914|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024094502/https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|archive-date=24 October 2020|accessdate=24 November 2020}}</ref> === Русија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Fabergé egg Rome 03.JPG|[[Фабержеово јаје]] (1898) File:Firebird.jpg| Илустрација на Жар-птицата од Иван Билибин (1899) File:Sergueï vassilievitch malioutine per manifatture di talachkino, coppia di sedie, smolensk 1900 ca.JPG|Столица од [[Сергеј Маљутин]] (околу 1900), Уметничка колонија Талашкино File:Bogatyr fireplace (M.Vrubel, GTG) by shakko.jpg|Керамички камин на тема руски фолклор од [[Михаил Врубељ]] (1908) File:Scheherazade (Rimsky-Korsakov) 02 by L. Bakst 2.jpg|Сценографија за балет ''[[Шехерезада (Римски-Корсаков)|Шехерезада]]'' [[Николај Римски-Корсаков]], [[Леон Бакст]] (1910) File:Bakst Nizhinsky.jpg| </gallery> „Модерен“ бил името на стилот, и претставувал многу шарена руска варијација на југендстилот кој се појавил во [[Москва]] и [[Санкт Петербург]] во 1898 година со објавувањето на ново уметничко списание, {{Јаз|ru|Мир искусства}} („Светот на уметноста“), од руските уметници Александар Бенуа, Леон Бакс, и главниот уредник Сергеј Дјаглиев. Списанието организирало изложби на водечки руски уметници, вклучувајќи ги Михаил Врубељ, Константина Сомов, Исака Левитан и илустраторот на книги Иван Билибин. Стилот „Светот на уметноста“ помалку ги користел растителните и цветните форми на францускиот југендстил; тој во голема мера се потпирал на светлите бои и егзотичните дизајни на рускиот фолклор и бајките. Највлијателниот придонес на ''„Светот на уметноста“'' било создавањето на нова балетска компанија, „Руски балет“, предводена од Дјагилев, со костими и сценографии дизајнирани од Бакст и Бенуа. Новата балетска компанија премиерно се претставила во Париз во 1909 година и настапувала таму секоја година до 1913 година. Егзотичните и шарени сценографии дизајнирани од Бенуа и Бакст имале големо влијание врз француската уметност и дизајн. Дизајните на костими и сценографии биле репродуцирани во водечките париски списанија, ''Илустрација'', ''Париски живот'' и ''Газета ду Бон Тон'', а рускиот стил станал познат во Париз како ''а ла Бакст''. Компанијата била заглавена во Париз прво поради избувнувањето на Првата светска војна, а потоа и поради [[Руската револуција]] во 1917 година, и иронично никогаш не настапила во Русија. Од руските архитекти, најистакнат во чистиот југендстил бил [[Фјодор Шехтел]]. Најпознат пример е куќата на Рјабушински во Москва. Изградена е од руски бизнисмен и сопственик на весник, а потоа, по [[Руска револуција|Руската револуција]], станала резиденција на писателот [[Максим Горки]], а денес е музејот. Нејзините главни скалишта, направени од полиран агрегат од бетон, мермер и гранит, имаат течни, виткани линии како морските бранови и се осветлени со светилка во форма на лебдечка медуза. Внатрешноста, исто така, има врати, прозорци и таван украсени со шарени фрески од мозаик. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Шехтел, кој се смета и за главна фигура во [[Руски симболизам|рускиот симболизам]], дизајнирал неколку други значајни згради во Москва, вклучувајќи ја и обновата на железничката станица Јарославски во Москва, во потрадиционален стил на московскиот препород. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неколку уметнички колонии во Русија во овој период биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирано од Сава Мамонтов, и Талашкино, Смоленска губернија, финансирано од принцезата Марија Тенишева. <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Wiki Metropol Hotel Moscow Artwork 2.jpg|Фасада на [[Хотел Метропол (Москва)|Хотелот Метропол]] во [[Москва]] со мозаици од [[Михаил Врубељ]] (1899–1907) File:Особняк Рябушинского02.JPG|[[Музеј на Максим Горки|Куќата на Рјабушински]] во Москва, од [[Фјодор Шехтел]] (1900) File:Moscow. Ryabushinsky House. Interiors. Main stairs - 028.JPG|Главните скали од Куќата на Рјабушински, Шехтел (1900) File:Teremok (Talashkino; 2013-11-10) 02.JPG|Куќа Теремок во [[Талашкино]], дело на [[Сергеј Маљутин]] (1901–02) File:Церковь во имя Святого Духа (1903-1906).jpg|Црква на Светиот Дух во Талашкин, Маљутин (1903–1906) File:Singer House SPB 01.jpg|[[Зингерова куќа]] во [[Санкт Петербург]], [[Павел Сузор]] (1904) File:Singer House Saint Petersburg bronze decoration detail.jpg|Картуш со маскарон, на фасадата одЗингеровата куќа File:Moscow 05-2012 PertsovaHouse.jpg|Перцова куча во Москва, Маљутин (1905–1907) File:Belmond Grand Hotel Europe Saint Petersburg Dining room stained glass.jpg|Трпезарија на [[Гранд Хотел Европа]] во Санкт Петербург (1910) </gallery> Други руски архитекти од тој период создавале дела во стилот на руската преродба, црпејќи инспирација од историската [[руска архитектура]]. Овие градби главно биле изработувани од дрво и се надоврзувале на архитектурата на [[Киевска Русија]]. Примери за тоа се куќата „Теремок“ во Талашкино (1901–1902) на Сергеј Маљутин и куќата „Перцова“ (позната и како куќата на Перцов) во Москва (1905–1907). Маљутин исто така бил член на движењето „''Мир искуства''“ (Светот на уметноста). Архитектот од [[Санкт Петербург]], Николај Васиљев, градел во различни стилови пред да емигрира во 1923 година. Оваа градба е особено забележителна по камените резби на Сергеј Вашков, инспирирани од резбите на катедралата „Свети Димитриј“ во [[Владимир (град)|Владимир]] и катедралата „Свети Ѓорѓи“ во Јурјев-Полски, кои датираат од XII и XIII век. Уште еден пример за архитектурата на руската преродба е манастирот „Марфо-Марински“ (1908–1912) – модерна интерпретација на руска православна црква дело на Алексеј Шчусев, кој подоцна, иронично, го проектирал и [[Мавзолејот на Ленин]] во Москва. Во овој период, неколку уметнички колонии во Русија биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирана од Сава Мамонтов, и Талашкино (во Смоленската губернија), финансирана од принцезата Марија Тенишева. === Украина === <gallery mode="packed" heights="150px"> File:Будинок_земства_P1230868_пл._Конституції,_2.jpg|алт=Zemstvo Building in Poltava by Vasyl Krychevskyi (1903–1908)| Зграда на Полтавското губернско земство во [[Полтава]] од Васил Кричевски (1903–1908) File:1._Львів_поліклініка_—_Будинок.JPG|алт=Dnister credit society building in Lviv by Ivan Levynskyi (1905–06)| Зграда на Днестерското кредитно друштво во [[Лавов]] од Иван Левински (1905–06) File:Київ,_Паньківська_вул.,_8.jpg|алт=Building on Pankivska Street, 8 in Kyiv by Mykola Shekhonin (1909–1914)| Зграда на улица Панкивска, 8 во [[Киев]] од Микола Шехонин (1909–1914) File:Albashy_station.jpg|алт=Albashy railway station in Krasnodar Krai, Southern Russia (historic Kuban region) by Serhiy Tymoshenko (1910)| Железничката станица Албаши во [[Краснодарски Крај|Краснодарскиот Крај]], Јужна Русија (историски регион Кубањ) од Сергиј Тимошенко (1910) File:BudynokHrennikova01.jpg|алт=Khrennikov House (now Hotel Ukraine) in Dnipro by P. Fetisov and L. Khoinovskyi (1910–1913), detail| Куќата на Хреников (денес хотел Украина) во [[Днепар (град)|Днепар]] од П. Фетисов и Л. Хојновски (1910–1913), детаљ File:Земська_двокомплектна_школа._Село_Кізлівка._1912_р..jpg|алт=Zemstvo school in Kizlivka, Poltava Oblast by Opanas Slastion (1912)| Училиште во Кизливка, [[Полтавска Област]] од Опанас Сластион (1912) File:Художнє_училище_1913р.,_вул._Червонопрапорна,_8,_м.Харків.JPG|алт=Kharkiv State Academy of Design and Arts (1913)| Харковска државна академија за дизајн и уметност (1913) </gallery>Архитектурата од почетокот на 20 век во украинските земји (југозападен дел од Руското Царство, Источна Галиција, [[Буковина]] и [[Закарпатска Област|Закарпатија]] во Австроунгарија) се развила под влијание на [[Украинска архитектура|украинската народна архитектура]], како и трендовите на европскиот ар нуво, како што е Закопанскиот стил. Украинската „модерна“ архитектура првпат се истакнала во Полтавската губернија, каде што нејзини најактивни промотори биле Васил Кричевски и Опанас Сластион. Кон крајот на 1900-тите и почетокот на 1910-тите, голем број згради во тогашниот едноставен „украински стил“ биле изградени во [[Киев]], [[Харков]], [[Одеса]], [[Днепар (град)|Катеринослав]] и голем број други места во [[Руското Царство]]. Во [[Западна Украина]], која во тоа време била дел од [[Австроунгарија]], локалниот украински стил бил под влијание на [[Хуцули|хуцулската]] архитектура, како и на западноевропските трендови и влијанија од Велика Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html|title=Ukrainian modern architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416030056/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html#b|archive-date=16 April 2013|accessdate=8 December 2023}}</ref> === Латвија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Riga_Elizabetes_ielā_10b,.JPG|алт=Façade of house at Elizabetes ielā, 10b, by Mikhail Eisenstein (1903)| Фасада на куќа на улица Елизабетес бр. 10б, од Михаил Ајзенштајн (1903) File:Shell_(45628779401).jpg|алт=Stairway in Pēkšēns House by Konstantīns Pēkšēns (1903), now hosting Riga Jūgendstils museum| Скалила во Пекшенсковата куќа од Константин Пекшенс (1903), денес седиште на Ришкиот југендстилски музеј File:Riga,_Vilandes_10_(3)_2014-03-13.jpg|алт=National Romantic decoration on a house built by Pēkšēns (1908)| Национален романтичен декор на куќа изградена од Пекшенс (1908) File:Ministry_of_Education_and_Science_of_Latvia.jpg|алт=Ministry of Education, built by Edgar Friesendorf (1911)| Министерство за образование, изградено од Едгар Фризендорф (1911) </gallery>[[Рига]], денешна престолнина на [[Латвија]], во тоа време била еден од главните градови на [[Руска Империја|Руското Царство]]. Сепак, архитектурата во стилот на југендстил во Рига се развивала според сопствената динамика, а стилот станал претежно популарен во градот. Набргу по Латвиската етнографска изложба во 1896 година и Индустриската и занаетчиската изложба во 1901 година, стилот станал доминантен во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|title=Art Nouveau European Route: Riga|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723054317/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Така, архитектурата во југендстилот сочинува една третина од сите згради во центарот на [[Рига]], што го прави градот со најголема концентрација на вакви згради насекаде во светот. Квантитетот и квалитетот на архитектурата во стилот на ар нуво биле меѓу критериумите за вклучување на Рига во [[Светско наследство на УНЕСКО|светското културно наследство на УНЕСКО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/852|title=Historic Centre of Riga|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=[[UNESCO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622180500/http://whc.unesco.org/en/list/852/|archive-date=22 June 2020|accessdate=11 March 2016}}</ref> Во Рига имало различни варијации на архитектурата : * Во еклектичниот југендстил, најпопуларни биле цветните и другите елементи на украси инспирирани од природата. Примери за таа варијација се делата на [[Михаил Ајзенштајн]], * Во нормалниот југендстил, геометриските орнаменти биле интегрирани во вертикалните композиции на фасадите. Неколку стоковни куќи биле изградени во овој стил, а понекогаш се нарекува и „стил на стоковна куќа“ или {{Јаз|de|Warenhausstil}} на германски јазик, * Националниот романтичен ар нуво бил инспириран од местната народна уметност, монументалните волумени и употребата на природни градежни материјали. Некои подоцнежни [[Неокласична архитектура|неокласични]] објекти, исто така, содржеле детали во југендстилот. === Швајцарија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Cdffallet.jpg|алт=Villa Fallet with fir-inspired decoration by Le Corbusier (1904–05)| Вила Фале со украси инспирирани од ела, од [[Ле Корбизје]] (1904–05) File:La-Chaux-de-Fonds-crematoire-interieur-4.jpg|алт=Crematorium (1908–1910), interior, with stylised fir tree design on ceiling. The symbolist murals by L'Epplattenier were added later.| Крематориум (1908–1910), внатрешност, со стилизиран дизајн на елка на таванот. Симболистичките мурали од Еплатение биле додадени подоцна. File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-1.jpg|алт=Crematorium, with stylised sapin or pine cone detail| Крематориум, со стилизирани детали ''од сапин'' или борова шишарка File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-2.jpg|алт=Crematorium, with pine cone detail| Крематориум, со детали од борова шишарка </gallery>Варијација наречена „сапин“ („Стил на ела“) се појавил во Ла Шо-де-Фон во [[Нешател (кантон)|кантонот Нејшател]] во [[Швајцарија]]. Стилот го започнал сликарот и уметник Шарл л'Еплатение и бил инспириран особено од {{Јаз|fr|sapin}}, „[[ела]]“ и други растенија и див свет на [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. Едно од неговите главни дела бил крематориумот во градот, кој се одликувал со триаголни форми на дрвја, борови шишарки и други природни теми од регионот. Стилот, исто така, се вклопил во погеометриските стилски елементи на Југендстил и Виенска сецесија.<ref name="La Chaux-de-Fonds">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725071706/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|archive-date=25 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга значајна градба во овој стил е Вилата Фале Ла Шо-де-Фон, колиба дизајнирана и изградена во 1905 година од ученикот на Л'Еплатение, осумнаесетгодишниот [[Ле Корбизје]]. Формата на куќата била традиционална швајцарска колиба, но украсувањето на фасадата вклучувала триаголни дрвја и други природни карактеристики. Ле Корбизје изградил уште две колиби во областа, вклучувајќи ја и Вила Стоцер, во потрадиционален стил на колиба. {{Sfn|Journel|2015}} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|title=Fondation Le Corbusier|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314011634/http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|archive-date=14 March 2014|accessdate=28 July 2019}}</ref> === САД === <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wainright_6.jpg|алт=Windows of the Wainwright Building in St. Louis, Missouri, by Louis Sullivan (1891)| Прозорци на Вејнрајтскиот објект во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]], од [[Луис Саливен|Луис Саливан]] (1891) File:Tiffany_Chapel_from_HABS_crop.jpg|алт=Tiffany Chapel from the 1893 Word's Columbian Exposition, now in the Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida| Капелата Тифани од Колумбиската светска изложба од 1893 година, денес во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, Флорида File:Vase_by_Louis_Comfort_Tiffany,_1893-1896_-_Cincinnati_Art_Museum_-_DSC04306.JPG|алт=Glass vase by Louis Comfort Tiffany (1893–1896), now in the Cincinnati Art Museum| Стаклена вазна од Луис Комфорт Тифани (1893–1896), денес во Музејот на уметност во Синсинати File:The_Century_Magazine-_Midsummer_Holiday_Number_MET_DT8268.jpg|алт=Century Magazine, poster by Louis John Rhead (1894)| ''Списание „Сенчури“'', постер од Луис Џон Рад (1894) File:Prudential_Guaranty_Building_02.jpg|алт=Detail of the Prudential (Guaranty) Building in Buffalo, N.Y., by Sullivan (1896)| Детал од зградата „Пруденшл (Гаранција)“ во [[Бафало (Њујорк)|Бафало, Њујорк]], од Саливан (1896) File:Carson,_Pirie,_Scott_and_Company_Building_1_South_State_Street_entrance.jpg|алт=South State Street entrance to the Carson, Pirie, Scott and Company Store in Chicago, Illinois, by Sullivan (1899)| Влезот на улицата Саут Стејт во продавницата „Карсон, Пири, Скот и Компани“ во [[Чикаго|Чикаго, Илиноис]], од Саливан (1899) File:Wade_Chapel_stained_glass_window.jpg|алт=The Flight of Souls window by Tiffany won a gold medal at the 1900 Paris Exposition| ''Излогот „Летот на душите“'' од Тифани освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година File:Wisteria_Tiffany_Studios_Lamp_(cropped).jpg|алт=Wisteria lamp by Tiffany (c. 1902), in the Virginia Museum of Fine Arts| Ламба „Глицинија” од Тифани ({{Околу|1902}}), во Музеј на ликовни уметности во Вирџинија File:2017BankOwatonnaMN.jpg|алт=National Farmer's Bank of Owatonna by Sullivan (1907–08)| Национална земјоделска банка на Оватона од Саливан (1907–08) File:Louis_c._tiffany,_veduta_di_osyster_bay,_1908.JPG|алт=Tiffany window in his house at Oyster Bay, N.Y. (1908)| Прозорецот „Тифани“ во неговата куќа во Ојстер Беј, Њујорк (1908) </gallery>Во [[Соединетите Американски Држави]], фирмата на [[Луис Комфорт Тифани]] одиграла главна улога во американскиот југендстил. Роден во 1848 година, студирал на Националната академија за дизајн во Њујорк, почнал да работи со стакло на 24-годишна возраст, влегол во семејниот бизнис што го започнал неговиот татко, а во 1885 година основал сопствено претпријатие посветено на фино стакло и развил нови техники за негово боење. Во 1893 година, тој започнал да изработува стаклени вазни и чинии, повторно развивајќи нови техники кои овозможувале пооригинални форми и бои, и почнал да експериментира со украсно стакло за прозорци. Слоеви од стакло биле печатени, мермеризирани и надредени, давајќи исклучително богатство и разновидност на бои, а во 1895 година неговите нови дела биле претставени во галеријата „ар нуво“ на Зигфрид Бинг, давајќи му нова европска клиентела. По смртта на неговиот татко во 1902 година, тој го презел целиот потфат на компанијата, но сепак посветувал голем дел од своето време на дизајнирање и производство на уметнички предмети од стакло. На поттик од [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]], тој почнал да произведува електрични ламби со разнобојни стаклени [[абажур]]и во структури од бронза и железо, или украсени со мозаици, произведени во бројни серии и изданија, секое изработено со грижа на парче накит. Тим од дизајнери и занаетчии работел на секој производ. Ламбата „Тифани“ особено станала една од иконите на југендстилот, но мајсторите на „Тифани“ дизајнирале и изработувале извонредни прозорци, вазни и други уметнички дела од стакло. Стаклото на „Тифани“ исто така имало голем успех на Универзалната изложба во Париз во 1900 година; неговиот витраж наречен „''Лет на душите“'' освоил златен медал. {{Sfn|Lahor|2007}} Колумбиската изложба била важно место за Тифани; капела што тој ја дизајнирал била прикажана во Павилјонот на уметноста и индустријата. Капелата Тифани, заедно со еден од прозорците на домот на Тифани во Њујорк, денес се изложени во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, [[Флорида]]. Друга важна фигура во американскиот југендстил бил архитектот [[Луис Саливен|Луис Саливан]]. Саливан станал водечки пионер на американската модерна архитектура. Тој бил основач на Чикашката школа, архитект на некои од првите облакодери и учител на [[Френк Лојд Рајт]]. Неговата најпозната изрека била „Формата ја следи функцијата“. Иако формата на неговите згради била обликувана од нивната функција, неговото украсување било пример за американскиот југендстил. На Светската колумбиска изложба во Чикаго во 1893 година, најпознат по неокласичната архитектура на својот познат ''Бел Град'', тој дизајнирал спектакуларен влез во стилот на ар нуво за многу функционалната транспортна зграда.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|title=About Louis Sullivan, Architect|last=Craven|first=Jackie|date=15 November 2018|work=ThoughtCo.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727133016/https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|archive-date=27 July 2019|accessdate=27 July 2019}}</ref> Иако архитектурата на неговата ''зграда „Карсон, Пири, Скот и компанија“'' (1899) (денес Саливански центар) била впечатливо модерна и функционална, тој ги опкружил прозорците со стилизирана цветна декорација. Тој измислил подеднакво оригинални украси за Националната земјоделска банка во Оватона, Минесота (1907–1908) и Националната трговска банка во Гринел, Ајова. Тој измислил специфично американска варијанта на ар нуво, изјавувајќи дека украсните форми треба да осцилираат, напнуваат, мешаат и произлегуваат бесконечно. Тој создал дела со голема прецизност кои понекогаш комбинирале готски со ар нуво теми. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Исто така, вреди да се напомене дека ''браќата Ул'' од Толедо, Охајо, поставиле нови стандарди во производството на метален мебел со своите дизајни за компанијата за метален мебел ''„Толедо“.'' === Аргентина === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Entrance_of_Casa_de_los_lirios,_Buenos_Aires..jpg|алт=Entrance of Casa de los lirios, by Eduardo Rodríguez Ortega in Buenos Aires (1905). It features a black door made of metallic irises flowers, behind is the marble staircase and a wooden door, both in curvy organic shapes, behind that is the lift.| Влезот на Каса де лос лириос во [[Буенос Аирес]] од Едуардо Родригес Ортега (1905) File:No_Hi_Ha_Somnis_Impossibles,_Art_Nouveau_building_in_Buenos_Aires_City,_by_Eduardo_Rodriguez_Ortega_(1907).jpg|алт=No Hi Ha Somnis Impossibles building by Eduardo Rodriguez Ortega in Buenos Aires (1907)| Зградата No Hi Ha Somnis Impossibles во Буенос Аирес од Едуардо Родригес Ортега (1907) File:Entre_luces_y_colores.jpg|алт=Stained glass and sculptures by Ercole Pasina in Calise House in Buenos Aires (1911)| Витраж и скулптури од Ерколе Пасина во куќата Калисе во Буенос Аирес (1911) File:Cúpula_y_boveda_de_Galería_Güemes.jpg|алт=Galería Güemes in Buenos Aires by Francesco Gianotti (1914)| Галерија Гумес во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1914) File:Confitería_del_Molino_in_2022.jpg|алт=Confitería del Molino by Francesco Gianotti in Buenos Aires (1916). 5 floors building on a corner with pointy dome covered in stained glass "petals" with a windmill at the centre.| Слаткарница Морино во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1916) File:Club_Español_Rosario_2.jpg|алт=Metal work, ceramics and statues at the façade of Club Español building [es] in Rosario (1912)| Метални дела, керамика и статуи на фасадата на зградата на „Клуб Еспањол“ во Росарио (1912) File:Palacio_Cabanellas_3.jpg|алт=Palacio Cabanellas in Rosario by Francesc Roca i Simó (1916)| Паласио Кабанелас во Росарио од Франсеск Рока и Симо (1916) File:Palacio_Barolo_Dramatic.jpg|алт=Palacio Barolo in Buenos Aires by Mario Palanti (1923)| Паласио Бароло во Буенос Аирес од Марио Паланти (1923) </gallery>Преплавена со европски доселеници, [[Аргентина]] ги поздравила сите уметнички и архитектонски европски стилови, вклучувајќи го и југендстилот. Постоела средина со огромни инвестиции и флексибилни правила за градење, што ги охрабрило младите архитекти од Европа да дојдат и да го прошират своето портфолио за подоцна да се вратат во Европа. Како резултат на ова, Аргентина станала земја надвор од Европа со најмногу згради во стилот на југендстилот.<ref name="buenos aires">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|title=Art Nouveau European Route: Buenos Aires|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723161549/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Градовите со најзначајно наследство од ар нуво стилот во Аргентина се [[Буенос Аирес]], Росарио и Мар дел Плата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/en/map.php|title=Art Nouveau European Route: Map|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417144224/http://artnouveau.eu/en/map.php|archive-date=17 April 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Париз бил прототип за Буенос Аирес со изградбата на големи булевари и авении во 19 век. Местниот стил, заедно со француското влијание, исто така го следел италијанскиот стил на слобода, бидејќи многу архитекти (Вирџинио Коломбо, Франциско Џаноти, Марио Паланти) биле Италијанци. Во делата на Хулијан Гарсија Нуњес, каталонското влијание може да се забележи бидејќи ги завршил студиите во Барселона во 1900 година, како и во делото на Едуардо Родригес Ортега. Влијанието на Виенската сецесија може да се најде во зградата Пасо и Вијамонте, Шпанскиот клуб, касарната на коњичкиот полк и хотелот „Савој“. Некои местни карактеристики се адаптацијата кон претходно постоечкиот формат на згради „чоризо куќа“, што подразбирало релативно тесна фасада за всушност длабока зграда во внатрешноста на блокот, со повеќе дупки за воздух и светлина; како и карактеристичните „засечени агли“ на секој блок што бил законски услов во Буенос Аирес од крајот на 1800-тите; достапноста на материјали била исто така различна отколку во Европа, а зградите честопати биле покриени со „имитација на париски камен направен со мешање на цемент со песок и различни минерали. Воведувањето на југендстилот во Росарио е поврзано со Франсиско Рока Симо кој работел во Барселона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|title=Art Nouveau European Route: Rosario|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723165256/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата градба „Клуб Еспањол“ (1912) го прикажува еден од најголемите витражи во Латинска Америка произведени (како и плочки и керамика) од местната фирма Буксадера, Форнелс и Сиа.<ref name="club">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 10 (2012), pp. 44–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716033939/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Скулпторот на зградата е Диего Масана од Барселона. Белгиското влијание врз аргентинската сецесија е претставено преку вилата „Ортис Басуалдо“ во Мар дел Плата – каде што денес е сместен Општинскиот музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“ – чиј мебел, ентериер и осветлување се дело на Гистав Серурие-Бови. === Остаток од светот === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Theatre_municipal_-_Tunis.jpg|Општински театар во Тунис (1902) File:Bellas_Artes_01.jpg|Арт Нову/Неокласичната Палата на ликовните уметности во Мексико Сити, Мексико (1904–1934) File:Ephraim_Moses_Lilien_-_An_Allegorical_Wedding-_Sketch_for_a_carpet_dedicated_to_Mr._and_Mrs._David_Wolffsohn_Triptych_(from..._-_Google_Art_Project.jpg|Алегорична свадба: скица на тепих (триптих од десно кон лево): егзил, брак и откуп од Ефрем Мојсеј Лилиен (1906) File:Lüderitz_Goerke-Haus_07.jpg|Куќата на Герке во Лудериц, Намибија (1909–1910) File:Teatro_Variedades_(Quito_D.M.).jpg|Театар Варедадес во Кито, Еквадор (1913–1914) File:Gran_Vitral_Tiffany_del_Hotel_Ciudad_de_Mexico_-_panoramio.jpg|Ентериер на „Гран хотел“ во Мексико Сити, изграден во 1918 година од Жак Грубер.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DWV4UJqhofAC&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT321|title=DK Eyewitness Top 10 Mexico City|date=2012|publisher=[[DK (publisher)|DK]] / Penguin|isbn=9780756694562|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212202056/https://books.google.co.ve/books?id=DWV4UJqhofAC&pg=PT321&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=12 February 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=N4sbDAAAQBAJ&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT23|title=Rough Guides Snapshot: Mexico City|date=2016|publisher=[[Rough Guides]] / Penguin|isbn=9780241290705|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083538/https://books.google.co.ve/books?id=N4sbDAAAQBAJ&pg=PT23&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=15 February 2022}}</ref> File:Teatro_Faenza.JPG|Театар Фаенца во Богота, Колумбија (1924) </gallery> Како и во Аргентина, на ар нуво во другите земји главно влијаеле странски уметници: * Шпанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Хавана]], [[Куба]], а дури не биле доволно квалификувани за да бидат наречени архитекти.<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art) Nouveau European Route: Havana|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}})</ref> Шпанците не биле директно вклучени во делата во [[Понсе, Порторико]], туку биле инспирација и предмет на проучување за локалните архитекти при развојот на локалните стилови како што бил стилот од градот Понсе,<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 12 (2008), pp. 28–29 |access-date=15 July 2019 |archive-date=15 July 2019 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |url-status=live}}</ref> * Французите стоеле зад наследството на југендстилот во [[Тунис]] (кој тогаш бил [[Француски Протекторат Тунис|француски протекторат]]), * Германците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Лидериц]], Намибија;<ref>{{cite web|url= [http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art](http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art) Nouveau European Route: Lüderitz|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}})</ref> [[Чингдао]], Кина, * Италијанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Валпараисо]], Чиле;<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art) Nouveau European Route: Valparaiso|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}})</ref> [[Монтевидео]], Уругвај; [[Рио де Жанеиро]], Бразил,<ref>[https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://art.nouveau.world/villino-silveira) Villino Silveira] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Русите стоеле зад наследството на [[ар нуво]] во [[Харбин]], Кина,<ref>[https://art.nouveau.world/harbin](https://art.nouveau.world/harbin) Harbin] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin](https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Наследството во Лима се состоело од дела на италијанските браќа Маспери, францускиот архитект [[Клод Сахут]] и британски мајстори на витражи<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 30 (2018), pp. 77–83 |access-date=7 July 2019 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |url-status=live}}</ref> * [[Паласио де Белас Артес]] во Мексико Сити бил резултат на соработката на Италијанците (архитектот [[Адамо Боари]] и скулпторот [[Леонардо Бистолфи]]), локалниот архитект [[Федерико Марискал]], унгарските уметници [[Алада́р Керешфеи-Криш]] и [[Геза Мароти]] и [[Микша Рот]], каталонскиот скулптор [[Агусти Керол Субиратс]] и францускиот мајстор [[Едгар Бранд]].<ref>[https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) Palacio de Bellas Artes] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Мотиви од јунгендстилот можеле да се најдат и во архитектурата на [[Француски колонијален стил|францускиот колонијален стил]] низ [[Француска Индокина]]. Значајно уметничко движење наречено [[Школа Бецалел]] се појавило во [[Палестина (регион)|палестинскиот регион]] во периодот на доцното Османлиско Царство и британскиот мандат. Тоа било опишано како „спој на [[Азиска уметност|ориентална уметност]] и јунгендстил“.<ref>{{Cite web |url= [http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35](http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35) |title=AATC Artists – Ze'ev Raban |access-date=12 January 2020 |archive-date=10 May 2004 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35](https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35) |url-status=live}}</ref> Неколку уметници поврзани со школата Бецалел биле познати по својот југендстил, меѓу кои биле [[Зеев Рабан]], [[Ефраим Мојсе Лилиен]] и [[Абел Пан]].<ref>{{cite book |last1=Mishofy |first1=Alec |title= Secularizing the Sacred |date=2019 |publisher=Brill}}</ref> ==Карактеристики, декорација и мотиви== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Tassel House stairway-00.JPG|Изложени структурни елементи – [[Хотел Тасел]], [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1892–1893) File:Wand Decoration Obrist 1895.png|''Coup de Fouet'' илиудар со камшик, кој ги прикажувал стебленцата на цветовите [[циклама]] – ѕидна таписерија, дело на [[Херман Обрист]] (1895) File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Функционални елементи претворени во орнамент – иглички на споевите на балкон на [[Кастел Беранже]], дело на [[Ектор Гимар]] (1895–1898) File:Le Castel Béranger (5478758597).jpg|Прозорци кои не биле хоризонтално порамнети, а сепак изгледале хармонично – Кастел Беранже File:Breast ornament René Lalique Berlin 24112018 1.jpg|Приказ на жената како суштество на ноќта, споено со природниот свет – накит за градите, дело на [[Рене Лалик]] (1898–1900), [[Музеј на применета уметност (Берлин)]] File:Père-Lachaise - Division 2 - Ernest Caillat 01 (cropped).jpg|Декоративни стилизирани букви – гробот на семејството Каја во Гробишта Пер Лашез, Париз, дело на Гимар (1899)<ref>{{cite web|author=Richard|title=Les tombes du Père Lachaise - Ernest Caillat|url=[http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3](http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3) August 2020|website=paristoric.com|date=2018-09-10}}</ref> File:Jane Avril, by Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|Рамни бои и видлива контура, инспирирани од јапонската уметност – ''[[Жан Аврил]]'', дело на [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1899), повеќе примероци на различни локации File:Pippermint Get frères.jpg|Избледени земјени бои – плакат за Pippermint, дело на [[Жил Шере]] (1899), [[Национална библиотека на Франција]], Париз File:Wisteria Tiffany Studios Lamp.jpg|Цветни шари – ламба со дизајн на [[глицинија]], дело на [[Луис Комфорт Тифани]] (1899–1900), [[Музеј на ликовни уметности на Вирџинија]], [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд]], САД File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 01.JPG|Инспирација преземена од [[фолклор]]от и локалната традиција – стол, дело на [[Ларс Кинсарвик]] (пред 1900), [[Музеј Орсе]], Париз File:Prague Praha 2014 Holmstad flott jugend metall-glass Bohemia metall- and glassworks art nouveau style Obechni Dum temporary exibition - 30.jpg|Органски форми – бокал, непознат дизајнер ({{circa|1900}}), на привремена изложба во Општинската куќа, [[Прага]] File:Mantel clock by Louis Chalon, E. Colin & Cie., Paris, c. 1900, gilt and silvered bronze, view 1 - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00951.jpg|Цвеќиња и растенија (во овој случај афион и сончогледи) – камински часовник, дело на [[Луј Шалон]] ({{circa|1900}}), државен музеј во Дармштат, Германија File:21 Strada Jules Michelet, Bucharest (01).jpg|Потковичести лакови, присутни и на прозорците и на вратите, инспирирани од [[лунарна порта|лунарните порти]] (традиционален архитектонски елемент во [[Кинеска градина|кинеските градини]]), во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|1900}}) File:Encrier de Maurice Bouval (Musée dOrsay) (3335134093).jpg|Асиметрија (не само кај предметите, туку и кај зградите) – мастилница, дело на [[Морис Бувал]] ({{circa|1900}}), Музеј Орсе File:Judith 1 (cropped).jpg|''[[Фатална жена]]'' – ''[[Јудита I]]'', дело на [[Густав Климт]] (1901), [[Австриска галерија Белведер]], [[Виена]] File:"Wohnhaus Eines Kunst Freundes". C.R and M. Mackintosh. 1901.jpg|''[[Gesamtkunstwerk]]'' (буквално „целосно уметничко дело“), што се однесувало на тоа сè да биде дизајнирано за да се вклопува заедно, од теписите до тапетите и од поделбата на просториите до светлосните тела – дизајн за куќа на љубител на уметноста, дело на [[Чарлс Рени Макинтош]] и [[Маргарет Мекдоналд Макинтош]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier du peintre Paul Verdussen - 03.jpg|Комбинации на правоаголни форми, прави или речиси прави линии, со кривулести органски форми (како хоризонтално асиметрични овали) – рачка на врата од куќата-ателје на [[Пол Вердисен]] во Брисел, дело на [[Пол Амес]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier Dubois - 05.jpg|Кривулести сплескани лакови – прозорци на Куќата на Фернан Дибоа ([[Авенија Бругман]] бр. 80) во Брисел, дело на Орта (1901–1903) File:Philippe Wolfers - Libelle (1902).jpg|Инсекти – ''Libelle'' („Вилинско коњче“), приврзок изработен од злато, [[опал]], [[Витрозен емајл|емајл]], [[рубин]]и и дијаманти, дело на [[Филип Волферс]] (1902) File:Félix Potin rue de Rennes.jpg|Кривулести врвови во форма на кромид – Зграда Феликс Потен во Париз, дело на [[Пол Ошер]] (1904) File:Louis Majorelle-Grand meuble d'appui nénuphar.jpg|Егзотични материјали и декорација – шкаф од махагони и дрво амурета со декорација од воден крин изработена од позлатена бронза, дело на [[Луј Мајорел]] (1905–1908), [[Музеј Фин-де-Сиекл]], Брисел File:Palais Stoclet, 1903-1904 - détail.JPG|Геометриски линии (клучна карактеристика на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]]) – [[Дворец Стокле]] во Брисел, дело на [[Јозеф Хофман]] (1905–1911) File:Perrée vs Paul Dubois2.jpg|Етерични сцени (особено користени во релјефи на згради и предмети, како и на плакати) во Париз, дело на [[Рајмон Барбо]] и [[Едуар Боен]] (1908) File:Balcon de lhôtel Guimard (Paris) (4818661086).jpg|Високо стилизирани растителни мотиви, речиси апстрактни – балкон на [[Хотел Гимар]] (Авенија Моцарт бр. 122) во Париз, дело на Гимар (1909) File:19 rue Octave-Feuillet, Paris 1 May 2016.jpg|Пауните и мотивите инспирирани од нивните пердуви (а понекогаш и од други животни) – релјеф над вратата на [[Rue Octave-Feuillet]] бр. 19 во Париз, дело на [[Морис Дибоа д’Обервил]] (1910) File:1 Strada Sfinților, Bucharest (03).jpg|[[Нимфа|Нимфи]] – релјеф на куќата на Фани и Исак Попер, дело на [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60">{{cite book|last1=Croitoru-Tonciu|first1=Monica|title=Alfred Popper - 1874-1946 - (re)descoperirea unui arhitect|date=2022|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-51-3|page=60|url=|language=ro}}</ref> </gallery> Раниот југендстил, особено во Белгија и Франција, бил карактеризиран со брановидни, закривени форми инспирирани од лилјани, винова лоза, цветни стебленца и други природни форми, кои особено биле користени во ентериерите на [[Виктор Орта]] и во декорацијата на [[Луј Мајорел]] и [[Емил Гале]].<ref name=":1">Ducher, ''Caractéristique des Styles'' (1989), pp. 198–199</ref> Тој исто така се потпирал на шари засновани на пеперутки и вилински коњчиња, преземени од јапонската уметност, која во тоа време била популарна во Европа.<ref name=":1" /> Раниот југендстил исто така често се одликувал со постилизирани форми кои изразувале движење, како што била линијата ''coup de fouet'' или удар со камшик, прикажана во растенијата циклама што ги нацртал дизајнерот [[Херман Обрист]] во 1894 година. Описот објавен во списанието ''[[Пан (списание)|Пан]]'' на ѕидната декорација ''Cyclamen'' (1894) на [[Херман Обрист]] ја споредил со „ненадејните силни кривини создадени од замавот на камшик“,<ref name="duncan27">Duncan (1994), pp. 27–28.</ref> Терминот „камшик“, иако првично бил користен за исмевање на стилот, често се применувал за карактеристичните кривини што ги користеле уметниците на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Таквите декоративни брановидни и проточни линии во синкопиран ритам и асиметрична форма често се среќавале во архитектурата, сликарството, скулптурата и другите форми на дизајн на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Биле популарни и други цветни форми, инспирирани од лилјани, вистерија и други цвеќиња, особено во ламбите на [[Луис Комфорт Тифани]] и стаклените предмети изработени од уметниците на [[Нансиева школа|Нансиевата школа]] и [[Емил Гале]]. Други закривени и брановидни форми преземени од природата вклучувале пеперутки, пауни, лебеди и водни лилјани. Многу дизајни прикажувале женска коса испреплетена со стебленца од лилјани, ириси и други цвеќиња.<ref>Renault and Lazé, (2006) ''Les Styles de l'architecture et du mobilier'', pp. 108–109</ref> Стилизирани цветни форми особено користел [[Виктор Орта]] во теписи, балустради, прозорци и мебел. Тие исто така биле широко користени од [[Ектор Гимар]] за балустради и, најпознато, за ламбите и оградите на влезовите во [[Париско метро|Париското метро]]. Гимар објаснил: „Она што треба да се избегнува во сè што е континуирано се паралелноста и симетријата. Природата е најголемиот градител и природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“{{Sfn|Fahr-Becker|2015|pp=74–85}} Раниот мебел во југендстилот, како оној што го изработувале [[Луј Мајорел]] и [[Анри ван де Велде]], бил карактеризиран со употреба на егзотични и скапи материјали, вклучувајќи махагони со инкрустации од скапоцени видови дрво и украсни елементи, како и закривени форми без прави агли. Тој создавал чувство на леснотија. Во втората фаза на југендстилот, по 1900 година, декорацијата станала почиста, а линиите биле посилно стилизирани. Закривените линии и форми се развиле во полигони, а потоа во коцки и други геометриски форми. Овие геометриски форми биле користени со особен ефект во архитектурата и мебелот на [[Јозеф Марија Олбрих]], [[Ото Вагнер]], [[Коломан Мозер]] и [[Јозеф Хофман]], особено во [[Палата Стокле]] во Брисел, која го најавила појавувањето на [[Арт деко]] и [[модернизам]].<ref name="stoclet" /><ref name="oudin" /><ref name="sembach" /> Друга карактеристика на архитектурата на југендстилот била употребата на светлина, преку отворање на внатрешните простори, отстранување на ѕидовите и широка употреба на кровни прозорци за внесување максимално количество светлина во внатрешноста. Резиденцијата-ателје на [[Виктор Орта]] и другите куќи што ги изградил имале големи кровни прозорци, потпрени на закривени железни рамки. Во [[Хотел Тасел]], тој ги отстранил традиционалните ѕидови околу скалиштето, така што скалите станале централен елемент на внатрешниот дизајн. ==Однос со современите стилови и движења== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jardinière, mix of Art Nouveau and Rococo Revival, circa 1900 (01).jpg|Мешавина од југендстил и рококо – [[Жардиниера]], со форма слична на онаа кај примерите од [[рококо]] ({{circa|1900}}), приватна колекција File:51 rue Gustave Lemaire.jpg|Мешавина од југендстилот и готика во [[Данкерк]], Франција, со прозорци на поткровје со зашилени лакови и балконска лоѓа, непознат архитект, украсено со скулптури на [[Морис Ринго]] (1903–1910)<ref>{{cite web|url=[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8](https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8) September 2023}}</ref> File:Negustori colț cu Paleologu. -streetphotography -bucharest -windows -rusty -old (34264373636).jpg|Мешавина од југендстилот и египетскиот стил – кружен аголен прозорец на куќата на Ромул Пореску во [[Букурешт]], украсен со цветови од лотос, мотив што често се користел во [[староегипетска уметност|староегипетската уметност]], дизајниран од [[Димитрие Мајмаролу]] (1905)<ref>{{cite book|last1=Constantin|first1=Paul|title=Arta 1900 în România|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|url=|language=ro}}</ref> File:Door, 10 rue Georges Berger, 75017 Paris, 27 December 2016.jpg|Мешавина од југендстил и применети уметности, Париз, со структура, пропорции и материјали широко користени во архитектурата на убавите уметности, дело на [[Жак Ерман]] (1906) File:Praha, Nové Město 3744.jpg|Мешавина од југендстилот и [[неокласицизам]] – [[Ловоров венец]], мотив преземен од [[грчко-римски свет|грчко-римската античка уметност]], на фасадата на Чешкиот технички универзитет ([[Тројанова (Прага)|Тројанова]] бр. 11) во [[Прага]], дизајниран од [[Франтишек Шлафер]] (1907) </gallery> Како уметнички стил, југендстилот имал сродности со [[Предрафаелско братство|предрафаелските]] и [[симболизам (уметност)|симболистичките]] стилови, а уметниците како [[Обри Бердсли]], [[Алфонс Муха]], [[Едвард Барн-Џонс]], [[Густав Климт]] и [[Јан Тороп]] можеле да бидат вброени во повеќе од еден од овие стилови. За разлика од симболистичкото сликарство, сепак, југендстилот имал препознатлив изглед; и, за разлика од [[занаетчиство|занаетчиското]] движење „Уметности и занаети“, уметниците на југендстилот подготвено користеле нови материјали, машински обработени површини и [[апстракција]] во служба на чистиот дизајн. Југендстилот не ја избегнувал употребата на машини, како што правело движењето „Уметности и занаети“. За скулптурата, главните користени материјали биле стаклото и ковано железо, што резултирало со скулптурални квалитети дури и во архитектурата. Керамиката исто така се користела за создавање серии на скулптури од уметници како [[Огист Роден]].<ref>{{cite web|url= [http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |title=Rodin, a Japanese Dream |access-date=30 June 2010 |url-status = dead|archive-url= [https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |archive-date=26 July 2011}} Edmond Lachenal produced editions of Rodin's sculptures</ref> иако неговата скулптура не се сметала за југендстил. Архитектурата на југендстилот користела многу [[технологија|технолошки]] иновации од крајот на XIX век, особено употребата на изложено железо и големи, неправилно обликувани парчиња стакло во архитектурата. Тенденциите на југендстилот биле прифатени и во локалните стилови. Во Данска, на пример, тоа било еден аспект на {{lang|da|Skønvirke}} („Естетско дело“), кој самиот бил потесно поврзан со стилот „Уметности и занаети“.<ref>Jennifer Opie, "A Dish by Thorvald Bindesbøll", in ''The Burlington Magazine'', vol. 132 (May 1990), p. 356.</ref><ref>Claire Selkurt, "New Classicism: Design of the 1920s in Denmark", in ''The Journal of Decorative and Propaganda Arts'', vol. 4 (Spring, 1987), pp. 16–29 (esp. 18 n. 4).</ref> Исто така, уметниците усвоиле многу од цветните и органските мотиви на југендстилот во стилот „Млада Полска“ во Полска.<ref>Danuta A. Boczar, "The Polish Poster", in ''Art Journal'', vol. 44 (Spring, 1984), pp. 16–27 (esp. 16).</ref> Млада Полска, сепак, исто така опфаќала и други уметнички стилови и опфаќала поширок пристап кон уметноста, литературата и начинот на живот.<ref>Danuta Batorska, "Zofia Stryjeńska: Princess of Polish Painting", in ''Woman's Art Journal'', vol. 19 (Autumn, 1998–Winter, 1999), pp. 24–29 (esp. 24–25).</ref> Во архитектурата, југендстилот имал сродности со стилови кои, иако биле модерни, постоеле надвор од [[модернистичка архитектура|модернистичката]] традиција воспоставена од архитекти како [[Валтер Гропиус]] и [[Ле Корбизје]]. Тој бил особено тесно поврзан со [[експресионистичка архитектура|експресионистичката архитектура]], која ја делела неговата наклонетост кон органските форми, но произлегла од интелектуалното незадоволство од пристапот на југендстилот кон орнаментацијата. За разлика од фокусот на југендстилот врз растенијата и растителните мотиви, експресионизмот се инспирирал од нешта како пештери, планини, молњи, кристали и карпести формации.<ref>Pehnt, Wolfgang (1973). ''Expressionist Architecture'', Thames and Hudson, {{ISBN|0-500-34058-7}}, p.19. Taut's mention of "earth-crust architecture" and what Poelzig deemed, "important to remodel the earth's surface sculpturally".</ref> Друг стил осмислен како реакција на југендстилот бил [[Ар деко]], кој целосно ги отфрлил органските површини во корист на праволиниски стил изведен од современата уметничка авангарда. ==Жанрови== Југендстилот бил застапен во сликарството и [[скулптура]]та, но бил најистакнат во [[архитектура]]та и [[украсна уметност|украсните уметности]]. Тој бил особено погоден за [[графичка уметност]], особено за плакатот, [[внатрешен дизајн|внатрешното уредување]], уметноста со метал и стакло, [[накит]]от, [[дизајн на мебел]]от, [[керамика]]та и [[текстил]]от. ===Плакати и графичка уметност=== <gallery mode="packed" heights="160px"> File:Beardsley-peacockskirt.PNG|''[[Паунова сукња]]'', дело на [[Обри Бердсли]] (1892) File:Divan Japonais LACMA 59.80.19.jpg|Литографија ''[[Диван Јапоне (литографија)|Диван Јапоне]]'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1892–93) File:Eugene Grasset, poster for Grafton Galleries, 1893.jpg|Плакат за галериите Графтон, дело на [[Ежен Грасе]] (1893) File:The Chap-Book No. 5, the pipes, advertising poster, 1895.jpg|Плакат за ''[[The Chap-Book]]'', дело на Вил Х. Бредли (1895) Rayon d'or, dernier mot de l'eclairage - Pal. LCCN2004675013.jpg|Плакат за ''Rayon d'Or'', дело на Жан де Палеолог („Пал“) (1895) File:Alfons Mucha - 1896 - Biscuits Lefèvre-Utile.jpg|''Biscuits Lefèvre-Utile'', дело на [[Алфонс Муха]] (1896) File:Alphonse Mucha - Zodiac.jpg|Календар „Зодијак“, дело на Муха (1896) File:Steinlen-Motocycles Comiot.jpg|''Motocycles Comiot'', дело на [[Теофил-Александар Стајнлен]], од ''[[Les Maîtres de l'Affiche|Мајсторите на плакатот]]'' (1899) File:Mir.iskusstva.1899.jpg|Насловна страница на ''Мир искусства'', дело на [[Марија Јакунчикова]] (1899) File:Kolo Moser - Mädchenkopf - 1899.jpeg|Илустрација за ''Ver Sacrum'', дело на [[Коломан Мозер]] (1899) File:Kolo Moser - Vorfrühling1 - 1900.jpeg|Илустрација од ''Ver Sacrum'', дело на Мозер (1900) File:Flickr - …trialsanderrors - Richard Strauss-Woche, festival poster, 1910.jpg|Фестивалски плакат, дело на [[Лудвиг Холвајн]] (1910) </gallery> Графичката уметност процветала во периодот на југендстилот, благодарение на новите технологии за печатење, особено на [[литографија]]та во боја, која овозможила масовно производство на плакати во боја. Уметноста повеќе не била ограничена на галерии, музеи и салони; можела да се најде на ѕидовите на Париз и во илустрираните уметнички списанија, кои се ширеле низ Европа и во Соединетите Американски Држави. Најпопуларна тема на плакатите на југендстилот биле жените; жените симболизирале гламур, современост и убавина, а често биле опкружени со цвеќиња. Во Британија, водечки графички уметник во стилот на југендстилот бил [[Обри Бердсли]] (1872–1898). Тој започнал со гравирани илустрации за книгата ''[[Le Morte d'Arthur]]'', а потоа изработил црно-бели илустрации за ''[[Саломе (драма)|Саломе]]'' од [[Оскар Вајлд]] (1893), со што се стекнал со слава. Истата година започнал да изработува гравирани илустрации и плакати за уметничкото списание ''The Studio'', кое помогнало во популаризирањето на европските уметници како [[Фернан Кнопф]] во Британија. Закривените линии и сложените цветни шари привлекувале подеднакво внимание како и текстот.{{Sfn|Lahor|2007|p=99}} Швајцарско-францускиот уметник [[Ежен Грасе]] (1845–1917) бил еден од првите творци на француските плакати во стилот на [[ар нуво]]. Тој помогнал во украсувањето на кабарето [[Le Chat Noir|Le Chat noir]] во 1885 година и ги изработил своите први плакати за ''Fêtes de Paris''. Во 1890 година изработил познат плакат на [[Сара Бернар]], како и голем број илустрации за книги. Уметниците-дизајнери [[Жил Шере]], [[Жорж де Фир]] и сликарот [[Анри де Тулуз-Лотрек]] изработувале плакати за париските театри, кафулиња, танцови сали и кабареа. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година изработил плакат за актерката Сара Бернар во драмата ''[[Гизмонда]]'' од [[Викториен Сарду]]. Успехот на овој плакат довел до договор за изработка на плакати за уште шест претстави со Бернар. Во следните четири години, тој исто така дизајнирал сценографии, костими, па дури и накит за актерката.<ref>''[http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) An Introduction to the Work of Alphonse Mucha and Art Nouveau] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) |date=18 January 2012}}'', lecture by [[Ian C. Johnston]] of [[Malaspina University-College]], [[Nanaimo]], British Columbia.</ref><ref>Fraser, Julie. H. [http://www.style2000.com/p05b.html](http://www.style2000.com/p05b.html) "Recycling art"] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html](https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html) |date=11 April 2015}} style2000.com.</ref> Врз основа на успехот на неговите театарски плакати, Муха изработувал плакати за најразлични производи, од цигари и сапун до пиво и бисквити, при што сите прикажувале идеализирана женска фигура со фигура во форма на песочен часовник. Потоа продолжил да дизајнира производи, од накит до кутии за бисквити, во својот препознатлив стил.{{Sfn|Lahor|2007|p=112}} Во Виена, најплоден дизајнер на графика и плакати бил [[Коломан Мозер]] (1868–1918), кој активно учествувал во движењето на [[Виенска сецесија|сецесијата]] заедно со [[Густав Климт]] и [[Јозеф Хофман]], и изработувал илустрации и насловни страници за списанието на движењето, ''[[Ver Sacrum (списание)|Ver Sacrum]]'', како и слики, мебел и декоративни елементи.{{Sfn|Lahor|2007|pp=120–121}} ===Сликарство=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Edouard Vuillard - Woman in a Striped Dress - Google Art Project.jpg|''Le Corsage rayé'', дело на [[Едуар Вијар]] (1895), Национална уметничка галерија File:LES DANAÏDES OR FEMMES À LA SOURCE.PNG|''Жени кај изворот'', дело на [[Пол Серизје]] (1898), [[Музеј Орсе]] File:Gustav Klimt 014.jpg|Фризот на Бетовен во ''зграда Сецесија'' во Виена, дело на [[Густав Климт]] (1902) File:Kolo Moser - Serpentinentänzerin - ca1902.jpeg|Слика со [[акварел]] и мастило на Лоа Фулер како танцува, дело на [[Коломан Мозер]] (1902) File:Mais.Cauchie sgraf. 2e ét.JPG|[[Зграфито]] од Пол Коши на неговата резиденција и ателје, Брисел (1905) File:Klimt, Erwartung, Stoclet Fries.jpg|Детал од фризот на Климт во [[Палата Стокле]], Брисел (1905–1911) File:SlaviaMucha.jpg|''Славија'', дело на [[Алфонс Муха]] (1908) </gallery> Сликарството било уште едно поле на југендстилот иако повеќето сликари поврзани со југендстилот првенствено биле опишувани како припадници на други движења, особено [[постимпресионизам]] и [[симболизам (уметност)|симболизам]]. [[Алфонс Муха]] бил познат по своите плакати во југендстилот, што го фрустрирало. Според неговиот син и биограф, [[Јиржи Муха]], тој немал високо мислење за југендстилот. „Што е тоа, ''југендстил''?“, прашал тој. „... Уметноста никогаш не може да биде нова.“{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Тој најмногу се гордеел со својата работа како историски сликар. Неговата слика инспирирана од [[ар нуво]], ''Слава'', била портрет на ќерката на неговиот покровител во [[Словени|словенска]] носија, која била моделирана според неговите театарски плакати.{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Сликарите кои биле најтесно поврзани со југендстилотбиле [[Наби]], постимпресионистички уметници кои биле активни во Париз од 1888 до 1900 година. Една од нивните наведени цели била да ја урнат границата меѓу ликовните и декоративните уметности. Тие сликале не само платна, туку и декоративни паравани и панели. Многу од нивните дела биле под влијание на естетиката на јапонските отпечатоци. Во нивниот состав биле [[Пјер Бонар]], [[Морис Дени]], [[Пол Рансон]], [[Едуар Вијар]], [[Кер-Ксавје Русел]], [[Феликс Валотон]] и [[Пол Серизје]].<ref>Bétard, Daphne, "La révolution Nabie", in ''Les Nabis et le décor'', Beaux-Arts Éditions, pp. 8–21</ref> Австрискиот сликар [[Густав Климт]] бил претставник на сликарството на југендстилот а поконкретно претставник на модернистичкото движење на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]]. Климт сликал платна и мурали во украсен личен стил, кој го изразувал и преку ракотворби, како оние што се наоѓале во Виенската сецесиска галерија. Климт наоѓал еден од своите најчести извори на инспирација во женскиот акт. Неговите дела биле сензуални, со натуралистички, индивидуален и органски стил, инспириран од природата според декоративниот стил на Гауди. Каталонските модернистички сликари (Рамон Касас, Сантијаго Русињол, Алејш Клапес, Жоаким Суњер, Ерменехилдо Англада Камараса, Хуан Брул, Рикард Каналс, Хавиер Госе, Жозеп Марија Серт, Мигел Утриљо итн.), тесно поврзани со авангардата во Париз и под силно влијание на Антони Гауди, во таверната Els Quatre Gats го имале своето место за средби. [[Пабло Пикасо]] произлегол од оваа група. Ученици на Англада Камараса биле аргентинците Грегорио Лопес Нагил, Тито Читадини и Раул Маза, кои биле заслужни за пренесувањето на сликарството на југендстилот во Јужна Америка. Во Белгија, [[Фернан Кнопф]] работел и во сликарството и во графичкиот дизајн. Ѕидните мурали на [[Густав Климт]] биле интегрирани во декоративната шема на [[Јозеф Хофман]] за [[Палата Стокле]] (1905–1911). Муралот на Климт за трпезаријата во Палатата Стокле се сметал за ремек-дело на доцното [[ар нуво]]. Една тема се појавувала и во традиционалното сликарство и во [[ар нуво]]; американската танчарка [[Лои Фулер]] била прикажувана од француски и австриски сликари и автори на плакати.{{sfn|Bouillon|1985}} Еден посебен стил кој станал популарен во периодот на [[ар нуво]], особено во Брисел, бил [[зграфито]], техника измислена во [[ренесанса]]та, при која се нанесувале слоеви обоен малтер за создавање мурали на фасадите на куќите. Ова особено го користел белгискиот архитект [[Пол Анкар]] за куќите што ги изградил за двајца пријатели уметници, Пол Коши и Албер Чамберлани. ===Уметност со стакло=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Émile Gallé - Coupe "Par une telle nuit".jpg|Чаша ''Par une telle nuit'' од [[Емил Гале]] (1894) File:Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Comfort Tiffany, Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème, c.1894, stained glass, 120 x 85 cm, Musée d'Orsay, Paris.jpg|''Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Луис Комфорт Тифани]] ({{circa|1894}}), витраж, [[Музеј Орсе]], Париз File:Karl koepping, due bicchieri decorativi in vetro soffiato, gemania 1896, 01.jpg|Дувано стакло со цветен дизајн од Карл Кепинг (1896) File:Vase Daum.jpg|Ваза од [[Daum (студио)|Daum]] (1900) File:Lamp-Daum-BMA.jpg|Ламба од Daum (1900) File:Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG|Ламба „Лили“ од Тифани (1900–1910) File:MEN Emile Galle Rose de France 24032013 1.jpg|Чаша ''Rose de France'' од Гале (1901) File:Vitrail du hall dentrée (House for an art lover, Glasgow) (3809393032).jpg|Прозорец за Куќата за љубителот на уметноста, од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] (1901) File:Lampe aux Ombelles 2.jpg|''Lampe aux ombelles'' од Гале ({{circa|1902}}) File:Kolo Moser Steinhof leibliche Tugenden Westen.jpg|Витражни прозорци од [[Коломан Мозер]] за Црквата „Свети Леополд“, [[Виена]] (1902–1907) File:John La Farge - 'Untitled (Architecture)', c. 1903, glass, High Museum.JPG|Витражен прозорец ''Архитектура'' од [[Џон Ла Фарж]] (1903) File:Véranda de la Salle.jpg|Витражен прозорец ''Веранда де ла Сале'' од [[Жак Грубер]] во [[Нанси]], Франција (1904) File:Louis-comfort tiffany, vaso in vetro soffiato iridescente, new york 1900, 01.JPG|Иридисцентна ваза од Тифани (1904) File:Stängelglas, designed by Otto Prutscher, made by Meyr's Neffe, Adolf bei Winterberg (Bohemia), c. 1909, glass - Bröhan Museum, Berlin - DSC03986.JPG|Стакло дизајнирано од [[Ото Пручер]] (1909) File:Ngv, louis comfort tiffany, jack-in-the-pulpit vase, 1913 circa 01.JPG|Вазна ''Џек во проповедалницата'' од Тифани ({{circa|1913}})<ref>{{cite web|url= http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 31 (2019), p. 34|access-date=15 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190807153314/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|url-status=live}}</ref> </gallery> Уметност со стакло бил медиум во кој југендстилот пронашол нови и разновидни начини на изразување. Особено во Франција се одвивале интензивни експерименти за пронаоѓање нови ефекти на проѕирност и непроѕирност: со гравирање, камео, двојни слоеви и гравирање со киселина, техника која овозможувала сериско производство. Градот [[Нанси]] станал важен центар на француската индустрија за стакло, а таму се наоѓале работилниците на [[Емил Гале]] и студиото [[Daum (студио)|Daum]], предводено од [[Огист Дам|Огист]] и Антонин Дам. Тие работеле со многу истакнати дизајнери, меѓу кои, [[Анри Берже]] и [[Амалиќ Валтер]]. Тие развиле нов метод за инкрустирање стакло со притискање фрагменти од стакло во различни бои во недовршеното парче. Често соработувале со дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]], чиј дом и работилници се наоѓале во Нанси. Друга карактеристика на [[ар нуво]] била употребата на витражни прозорци со цветни мотиви во тој стил во станбените салони, особено во куќите во стилот на југендстилот во Нанси. Многу од нив биле дело на [[Жак Грубер]], кој изработувал прозорци за [[Вила Мајорел]] и други куќи.{{Sfn|Riley|2004|p=318}} Во Белгија, водечка фирма била фабриката за стакло [[Вал Сен Ламбер]], која создавала вази со органски и цветни форми, од кои многу биле дизајнирани од [[Филип Волферс]]. Волферс бил особено познат по создавањето дела од [[симболизам (движење)|симболистичко]] стакло, често со додадена метална декорација. Во [[Бохемија]], тогашен регион на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]], познат по производството на кристал, компаниите [[J. & L. Lobmeyr]] и [[Joh. Loetz Witwe]] исто така експериментирале со нови техники на боење, создавајќи поживи и побогати бои. Во Германија, експериментирањето го предводел Карл Кепинг, кој користел дувано стакло за создавање исклучително нежни чаши во форма на цвеќиња; тие биле толку нежни што малку од нив преживеале до денес.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Виена, стаклените дизајни на движењето ''Сецесија'' биле многу погеометриски од оние во Франција или Белгија; [[Ото Пручер]] бил најстрогиот дизајнер на стакло во рамките на движењето.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Британија, голем број цветни дизајни на витраж биле создадени од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] за архитектонската изложба наречена ''The House of an Art Lover''. Во Соединетите Американски Држави, [[Луис Комфорт Тифани]] и неговите дизајнери станале особено познати по своите ламби, чии стаклени абажури користеле вообичаени цветни мотиви сложено составени од повеќе делови. Ламбите на Тифани станале популарни по Светската колумбиска изложба во [[Чикаго]] во 1893 година, каде што Тифани ги изложил своите ламби во капела налик на византиска. Тифани интензивно експериментирал со процесите на боење на стаклото, патентирајќи го во 1894 година процесот [[Фарвилско стакло]], кој користел метални оксиди за боење на внатрешноста на стопеното стакло, давајќи му иридисцентен ефект. Неговите работилници произвеле неколку различни серии на Тифанови ламби со различни цветни дизајни, како и витражни прозорци, паравани, вази и низа украсни предмети. Неговите дела прво биле увезувани во Германија, потоа во Франција од [[Зигфрид Бинг]], а потоа станале една од декоративните сензации на изложбата од 1900 година. Американски конкурент на Тифани, [[Steuben Glass]], бил основан во 1903 година во [[Corning (city), New York|Корнинг, Њујорк]], од [[Фредерик Кардер]], кој, како и Тифани, го користел процесот Fevrile за создавање површини со иридисцентни бои. Друг значаен американски уметник на стакло бил [[Џон Ла Фарж]], кој создал сложени и колоритни витражни прозорци со религиозни и чисто декоративни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Примери на витражни прозорци во цркви можат да се најдат во статијата Религиозни градби во стилот на јунгендстил. ===Метална уметност=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Балкон од [[ковано железо]] на [[Кастел Беранже]] во [[Париз]], дело на [[Ектор Гимар]] (1897–98) File:Fernand dubois, candelabro tulipani, 1899 ca., bronzo argentato.jpg|Канделабри во форма на лалиња од Фернан Дибоа (1899) File:Baluster from the Schlesinger and Mayer Store (later Carson Pirie Scott), by George Grant Elmslie, 1899-1904, cast iron - Chazen Museum of Art - DSC02458.JPG|Балустрада од лиено железо од [[Џорџ Грант Елмсли]] (1899–1904) File:Chocoladekan met roerstok Chocoladekan met handvat van ivoor, BK-1976-17-A.jpg|Сад за чоколадо со мешалка од [[Лусиен Бонвале]], изработен од сребро, слонова коска и палмино дрво ({{circa|1900}}) File:Teapot, by Alphonse Debain, from Paris, 1900, gilt silver and ivory, inv. 2021.63.1 MAD Paris.jpg|Чајник од Алфонс Дебен, изработен од позлатено сребро и слонова коска (1900) File:MBAM Guimard - Grille d'une entrée de métro de Paris.jpg|Плоча од балустрада на Парискиот метрополитен од Гимар (1900) File:Tischlampe Schleiertänzerin BNM.jpg|Столна ламба од [[Франсоа-Раул Ларш]] од позлатена бронза, со танчарката [[Лои Фулер]] како модел (1901) File:Bruxelles Maison Saint-Cyr Fenster 2.jpg|Балкони од ковано железо на [[Куќа Сен-Сир|куќата Сен-Сир]] во [[Брисел]], дело на [[Гистав Стравен]] (1901–1903) File:Victor horta, applique a due bracci per lampadine elettriche, 1903 ca.JPG|Светлосно тело од [[Виктор Орта]] (1903) File:Friedrich-Adler-2.jpg|Ламба од германскиот архитект [[Фридрих Адлер (уметник)|Фридрих Адлер]] (1903–04) File:Ernst riegel, coppa con piede, germania 1905 ca., argento e malachite.JPG|Ламба од Ернст Ригел, изработена од сребро и [[малахит]] (1905) File:Portail de la Villa Knopf (34633284432).jpg|Порта на вила Кнопф во [[Стразбур]], Франција (1905) File:Bat goblet, by Henri Husson, A.A Hébrard House seller, from Paris, circa 1909, embossed and hammered copper, gold and silver applications, inv. 15961 MAD Paris.jpg|Пехар во форма на лилјак од [[Анри Исон]] ({{circa|1909}}) File:Hauptstraße 11, Berlin-Schöneberg, Bild 2.jpg|Детал од врата на улицата Хауптштрасе бр. 11 во [[Берлин]] (непознат датум) </gallery> Архитектонскиот теоретичар од 19 век [[Ежен Виоле ле Дик]] се залагал железните конструкции на современите згради да бидат прикажани, наместо скриени, но архитектите на југендстилот [[Виктор Орта]] и [[Ектор Гимар]] отишле чекор понатаму: тие додале железни украси со криви линии инспирирани од цветни и растителни форми, како во внатрешноста така и во надворешноста на нивните згради. Тие се појавиле во форма на огради на скалиштата во внатрешноста, светлосни тела и други внатрешни детали, како и балкони и други украси на надворешноста. Тие станале едни од најкарактеристичните одлики на архитектурата на ар нуво. Употребата на метални украси во растителни форми наскоро се појавила и кај сребрениот прибор, ламбите и другите украсни предмети.{{Sfn|Riley|2004|p=322}} Во САД, дизајнерот [[Џорџ Грант Елмсли]] изработил исклучително сложени дизајни од лиено железо за балустрадите и другата внатрешна декорација на зградите на чикашкиот архитект [[Луис Саливен]]. Додека француските и американските дизајнери користеле цветни и растителни форми, [[Јозеф Марија Олбрих]] и другите уметници на Сецесијата дизајнирале чајници и други метални предмети во погеометриски и посмирен стил.{{Sfn|Riley|2004|p=324}} ===Накит=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:René lalique, pettorale libellula, in oro, smalti, crisoprazio, calcedonio, pietre lunari e diamanti, 1897-98 ca. 01.jpg|Брош „Дама со вилинско коњче“ од [[Рене Лалик]], изработен од злато, емајл, хризопраз, месечев камен и дијаманти (1897–98) File:Louis Aucoc02.jpg|Изрезбан животински рог украсен со бисери, од [[Луј Окок]] ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc00.jpg|Проѕирни емајлирани цветови со мали дијаманти, од Окок ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc01.jpg|Брош „Флора“ од Окок ({{circa|1900}}) File:Tiffany and Company Iris Corsage Ornament Walters 57939 Detail croped.jpg|Украс за корсаж од [[Филип Волферс]] (1900) File:Broche with Woman - René Lalique.JPG|Брош со жена од Лалик File:Necklace (3922815556).jpg|Ѓердан од [[Чарлс Роберт Ашби]] (1901) File:Philippe Wolfers for Wolfers Frères - Nikè brooch - 1902 - Collectie Koning Boudewijnstichting - Voormalige verzameling Marcel Wolfers.jpg|Брош „Нике“ од Волферс (1902), колекција на [[Фондацијата „Крал Бодуен“]], депо: KMKG-MRAH File:Paul follot, pettine con aquilegie, 1904-09 ca, corno, oro, smalti, acquamarine.JPG|Брош од рог со емајл, злато и аквамарин од [[Пол Фоло]] (1904–1909) File:The Bay tree egg.jpg|„[[Ловорово дрво (јајце на Фаберже)|Ловорово дрво]]“ [[јајце на Фаберже]] (1911) </gallery> Карактеристиките на накитот во стилот југендстил вклучувале суптилни криви линии и линии. Во неговиот дизајн често се појавувале природни предмети, вклучувајќи цвеќиња, животни или птици. Женското тело исто така било популарно и често се појавувало на [[камеја|камеите]]. Често биле изработувани долги ѓердани од бисери или синџирчиња од стерлиншко сребро, украсени со стаклени мониста или завршувале со сребрен или златен приврзок, кој самиот често бил дизајниран како украс за носење на еден единствен, брусен скапоцен камен од [[аметист]], [[перидот]] или [[цитрин]].<ref name="Art Nouveau Jewelry">{{cite web|url= http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|title=Art Nouveau Jewelry|access-date=22 November 2016|archive-date=23 November 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161123203122/http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|url-status=live}}</ref> Накитот во југендстилот се одликувал со широка употреба на детални, симболични мотиви кои ја отелотворувале длабоката поврзаност на движењето со природата и митологијата. Доминантни мотиви биле етеричните форми на вилинските коњчиња и пауните, кои ја симболизирале преобразбата и убавината, како и деталните претстави на растенија и цвеќиња, кои ја истакнувале цикличноста и растот на природата. Сложено дизајнираните инсекти, како пеперутките и скарабите, често изведени со внимателно емајлирање, додавале слој на мистичност и ја симболизирале повторната појава и заштитата. Во овој стил често се појавувале и извивки на женски фигури, кои навестувале сензуалност и поврзаност со земјата. Позастрашувачки фигури, како змии и митски суштества, како медузи и химери, биле користени за да ги доловат потемните аспекти на природниот и митскиот свет. Употребата на овие мотиви не служела само за украсување; секој од нив бил исполнет со значење, одразувајќи ја филозофијата на ар нуво за интегрирање на уметноста, природата и духовната симболика.<ref>{{Cite journal |last1=Misiorowski |first1=Elise B. |last2=Dirlam |first2=Dona M. |date=1986-01-01 |title=Art Nouveau: Jewels and Jewelers |journal=Gems & Gemology |volume=22 |issue=4 |pages=209–228 |doi=10.5741/GEMS.22.4.209 |bibcode=1986GemG...22..209M |s2cid=67802910 |issn=0016-626X}}</ref> Периодот на југендстилот донел значајна стилска револуција во индустријата за накит, предводена главно од големите фирми во Париз. Во претходните два века, во изработката на луксузниот накит акцентот бил ставен на создавање впечатливи поставувања за дијамантите. За време на ар нуво, дијамантите обично имале споредна улога. Накитарите експериментирале со широк спектар други камења, вклучувајќи [[агат]], [[гранат]], [[опал]], [[месечев камен]], [[аквамарин]] и други полускапоцени камења, како и со широк спектар нови техники, меѓу кои [[витражен емајл|емајлирањето]], и нови материјали, вклучувајќи обликувано стакло и [[слонова коска]]. Овие материјали им овозможиле да создаваат органски форми и сложени детали, истакнувајќи го оддалечувањето на епохата од традиционалниот дизајн на накит кон поуметнички и поизразни творби. Техники како емајлирањето плик-а-жур се користеле за постигнување проѕирни ефекти слични на витраж, додавајќи длабочина и светлосност на нивните предмети. Меѓу првите познати париски накитари во југендстилот бил [[Луј Окок]], чија семејна фирма за накит датирала од 1821 година. Најпознатиот дизајнер од периодот на југендстилот, [[Рене Лалик]], го поминал својот чирачки стаж во ателјето на Окок од 1874 до 1876 година. Лалик станал централна фигура на накитот и стаклото во стилот ар нуво, користејќи ја природата, од [[вилинско коњче|вилинските коњчиња]] до тревите, како свои модели. Уметници надвор од традиционалниот свет на накитот, како [[Пол Фоло]], најпознат како дизајнер на мебел, експериментирале со дизајн на накит. Други значајни француски дизајнери на накит во стилот ар нуво биле [[Жил Брато]] и Жорж Анри. Во Соединетите Држави, најпознатиот дизајнер бил [[Луис Комфорт Тифани]], чии дела биле изложувани во продавницата на [[Зигфрид Бинг]] и на Париската изложба во 1900 година. Париската галерија на Зигфрид Бинг, [[Maison de l'Art Nouveau|Куќата на ар нуво]], одиграла клучна улога во промовирањето на накитот во стилот ар нуво. Со изложувањето на дела од авангардни накитари како Рене Лалик, [[Анри Северен Веланд|Анри Вевер]] и [[Едвард Колона]], Бинг го издигнал накитот на статусот на ликовна уметност и поттикнал меѓународно прифаќање на стилот. Во Британија, најистакната фигура бил дизајнерот на Liberty & Co. & Cymric, [[Арчибалд Нокс (дизајнер)|Арчибалд Нокс]], кој изработувал различни предмети во стилот ар нуво, вклучувајќи сребрени токи за ремени. [[Ч. Р. Ашби]] дизајнирал приврзоци во облик на пауни. Разновидниот дизајнер од [[Глазгов]] [[Чарлс Рени Макинтош]] исто така изработувал накит, користејќи традиционални келтски симболи. Во Германија, центар на накитот во стилот ''Jugendstil'' бил градот [[Пфорцхајм]], каде што биле сместени повеќето германски фирми, вклучувајќи ја и [[Теодор Фарнер|Theodor Fahrner]]. Тие брзо изработувале дела за да ја задоволат побарувачката за новиот стил.<ref name="Art Nouveau Jewelry" /> ===Архитектура и орнаментика=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Entrance - Hôtel Solvay - 1898.jpg|Влезот на [[Хотел Солвеј]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1895–1900) File:Eléments de décor dun immeuble art nouveau (Paris) (4810271270).jpg|Магарешки трнови и маскарони со закривени линии во декорацијата на зградата „Ле Шардон“ во [[Париз]], дело на Шарл Клајн (1903) File:Витебский вокзал. Картинный зал.jpg|Мотиви на камшичеста линија на железничка станица Витебски во [[Санкт Петербург]], дело на Сима Михаш и Станислав Брзозовски (1904) File:Mascara Fachada BA.jpg|Еден од маскароните изработени од [[Адамо Боари]] на фасадата на[Паласио де Белас Артес во [[Мексико Сити]] (1904–1934) File:Immeuble De Beck Brussels.jpg|Асиметрична фасада со закривени линии на зградата Де Бек во Брисел, дело на [[Гистав Стравен]] (1905) File:Art Nouveau architecture in Strasbourg 02.JPG|Ириси и маскарон на фасадата на зградата Шихтел во [[Стразбур]], Франција, дело на Алојс Валтер (1905–06) File:Immeuble art nouveau (Riga) (7575658724).jpg|Праволиниски маскарон во стилот југендстил во [[Рига]] (1906) Art Nouveau relief on Strada Sfinților from Bucharest (Romania).jpg|Релјеф на фасадата на куќата на Фани и Исак Попер (улица Сфинцилор бр. 1) во [[Букурешт]], проектирана од [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60"/> </gallery> Архитектурата на југендстилот била реакција против еклектичните стилови кои доминирале во европската архитектура во втората половина на 19 век. Таа се изразувала преку декорацијата: или [[орнамент (уметност)|орнаментална]] (заснована на цвеќиња и растенија, на пример магарешки трнови,<ref>[https://art.nouveau.world/thistle Thistle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315050002/https://art.nouveau.world/thistle |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> ириси,<ref>[https://art.nouveau.world/iris Iris] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315074012/https://art.nouveau.world/iris |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> циклама, орхидеи, водни лилјани итн). Додека лицата на луѓето (или [[маскарон (архитектура)|маскароните]]) се сметале за орнаменти, употребата на луѓе во различни форми на скулптура (статуи и релјефи) исто така била вообичаена во некои форми на југендстилот. Пред [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], кај југендстилот и различните форми на национален романтичен стил, фасадите биле асиметрични и често биле украсени со полихромни керамички плочки. Декорацијата обично сугерирала движење; не постоела разлика помеѓу конструкцијата и орнаментот.<ref name=":2">Renault and Lazé, ''Les styles de l'architecture et du mobilier'' (2006), pp. 107–111</ref> Мотивот на виткање или [[Whiplash (decorative art)|„камшичеста линија“]], заснован на формите на растенијата и цвеќињата, бил широко користен во раниот југендстил, но декорацијата станала поапстрактна и посиметрична во Виенската сецесија и во другите подоцнежни верзии на стилот, како кај [[Палата Стокле|палатата Стокле]] во Брисел (1905–1911).<ref>Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'' (2012), pp. 36–40</ref> Стилот првпат се појавил во [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] во Брисел, дело на [[Пол Анкар]] (1893), и во [[Хотел Тасел]] (1892–93) на [[Виктор Орта]]. Хотел Тасел го посетил [[Ектор Гимар]], кој го употребил истиот стил во своето прво големо дело, [[Кастел Беранже]] (1897–98). Орта и Гимар исто така го дизајнирале мебелот и внатрешната декорација, сè до рачките на вратите и теписите. Во 1899 година, врз основа на славата на Кастел Беранже, Гимар добил нарачка да ги дизајнира влезовите на станиците на новиот [[Париско метро|Париското метро]], кој бил отворен во 1900 година. Иако преживеале малку од оригиналните влезови, тие станале симбол на југендстилот во Париз. Во Париз, архитектонскиот стил исто така бил реакција на строгите прописи што биле наметнати врз фасадите на зградите од [[Жорж Ежен Осман]], префектот на Париз во времето на [[Наполеон III]]. Еркерите конечно биле дозволени во 1903 година, а архитектите на југендстилот отишле во спротивна крајност, особено во куќите на [[Жил Лавирот]], кои во суштина биле големи скулптурални дела, целосно покриени со декорација. Важна населба со куќи во стилот ар нуво се појавила во францускиот град [[Нанси, Франција|Нанси]], околу [[Вила Мајорел]] (1901–02), резиденцијата на дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]]. Таа била проектирана од [[Анри Соваж]] како изложбен простор за дизајните на мебелот на Мајорел.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Horta Museum.JPG|Спирално скалило во [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1898–1901) File:Parc guell - panoramio.jpg|Влезни згради во [[Парк Гвељ|паркот Гвељ]], [[Барселона]], дело на [[Антони Гауди]] (1900–1914) File:Palau de la Música Catalana-Palace of Catalan Music (Image 2).jpg|Внатрешност на [[Палата на каталонската музика|палатата на каталонската музика]] во Барселона (1905–1909) File:Bruxelles - Palais Stoclet (6).jpg|Детал од [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] во Брисел (1905–1911) </gallery> Многу згради во југендстилот биле вклучени во списокот на [[Светско културно наследство на УНЕСКО]] како дел од историските центри на нивните градови (во [[Стариот град (Берн)|Берн]], [[Будимпешта]], [[Лавов]], Париз, [[Порто]], [[Прага]], [[Рига]], [[Санкт Петербург]], [[Стразбур]] ([[Нојштат (Стразбур)|Нојштат]]), [[Виена]]). Покрај нив, постоеле и згради кои биле вклучени во списокот како одделни објекти: * {{flag|Belgium}}: делата на [[Виктор Орта]] ([[Хотел Тасел]], [[Хотел Солвеј]], [[Хотел ван Етвелде]], [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]])<ref name="unesco-horta" /> и [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] од [[Јозеф Хофман]] во [[Брисел]];<ref name="stoclet" /> * {{flag|Spain}}: делата на [[Луис Доменек и Монтанер]]<ref name="montaner" /> ([[Палата на каталонската музика]] и [[болница Сант Пау]] во [[Барселона]]), како и делата на [[Антони Гауди]]<ref>{{cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/320/multiple=1&unique_number=364 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211005231927/http://whc.unesco.org/en/list/320/multiple%3D1%26unique_number%3D364 |archive-date=5 October 2021 |title=World Heritage List: Works of Antoni Gaudí |publisher=UNESCO |access-date=19 March 2022}}</ref> ([[Парк Ѓвељ]], [[Дворец Ѓвељ]], [[Саграда Фамилија]], [[Каса Батљо]], [[Каса Мила]], [[Каса Висенс]] во [[Барселона]]; [[Црква на Колонија Ѓуељ|Колонија Ѓуељ]] во [[Санта Колома де Сервељо]]). ===Скулптура=== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Aarhus Theatre inside6.JPG|Висок релјеф на лебеди и статуи во внатрешноста на театар Орхус, Данска, дело на [[Карл Хансен Рајструп]] (1897–1900) File:Le Jeu de l'echarpe (Dancer with scarf), by Agathon Leonard, before 1901, Susse Freres, Paris, gilt bronze - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00944.jpg|„Танчерка со шал“, изработена за [[Национална мануфактура во Севр]], Франција, од [[Агатон Леонард]] (1898) File:Bigot - Lavirotte - Larrivé - Bust, attic element with green-glaze.jpg|Биста што ги украсувала балконите на авенијата Рап 29, [[Париз]], дело на [[Александар Биго]] и Жан Батист Лариве (1901) File:Décor art nouveau d'un immeuble du quartier Katajanokka (Helsinki).jpg|Висок релјеф на бувови во во [[Хелсинки]], дело на Георг Васастјерна (1903) File:Blosse 09488.JPG|Скулптура во [[Нанси]], Франција, од Ернест Бисиер File:St.MangBrunnen "Träger".JPG|[[Атланти (архитектура)|Атланти]], [[каријатида|каријатиди]] кај фонтаната Санкт-Манг во [[Кемптен]], Германија, дело на Георг Врба (1905) File:Karhu - Emil Wikström.jpeg|Статуа на мечка кај [[Национален фински музеј|Националниот фински музеј]] во Хелсинки, дело на [[Емил Викстром]] (1905–1910) File:Sprudelhof 20.jpg|Бас-релјеф во Шпрудлхоф, [[Бад Наухајм]], Германија, дело на Хајнрих Јобст (1905–1911) File:WLM14ES - Zaragoza Monumento a lo sitios 00251 -.jpg|Споменик на [[Опсада на Сарагоса (1808)|Опсадата на Сарагоса]] од [[Агусти Керол Субиратс]] (1908) File:Hradec Králové - Eliščino nábřeží - Muzeum východních Čech - Museum of East Bohemia 1909-12 by Jan Kotěra - View SE on Průmysl - Industry by Stanislav Sucharda.jpg|Керамички релјеф и статуа во [[Храдец Кралове]], Чешка, дело на [[Станислав Сухарда]] (1909–1912) File:Tortosa - Casa Bau 3.JPG|[[Гаргојл]] во [[Тортоса]], [[Каталонија]], Шпанија, дело на Жозеп Плантада и Артига (1915) File:Conservatori Municipal de Música de Barcelona 38.JPG|Керамички |пути во Општинскиот музички конзерваториум во [[Барселона]], дело на Еузеби Арнау (1916–1928) </gallery> Скулптурата била уште една форма на изразување за уметниците на ар нуво, која понекогаш се испреплетувала со керамиката. Порцеланската фигура „Танчерка со шал“ од [[Агатон Леонард]] добила признание и во керамиката и во скулптурата на [[Светската изложба (1900)|Париската изложба]] во 1900 година. Скулптори од други земји исто така создале керамички скулптури: бохемскиот [[Станислав Сухарда]] и [[Ладислав Шалоун]], белгискиот [[Шарл Ван дер Степен]] и каталонскиот {{Interlanguage link|Ламбер Ескалер|ca}}, кои создале статуи од полихромна теракота. Друг значаен скулптор од тоа време бил [[Агусти Керол Субиратс]] од [[Каталонија]], кој создал статуи во Шпанија, Мексико, [[Аргентина]] и [[Куба]].<ref>[https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats Agustí Querol Subirats] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Во [[архитектонска скулптура|архитектонската скулптура]] не се користеле само статуи, туку и релјефи. Архитектите и скулпторите на ар нуво наоѓале инспирација во животински [[мотив (уметност)|мотиви]] (пеперутки,<ref>[https://art.nouveau.world/butterfly Butterfly] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210228141623/https://art.nouveau.world/butterfly |date=28 February 2021}} – Art Nouveau World</ref> пауни,<ref>[https://art.nouveau.world/peacock Peacock] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210316141847/https://art.nouveau.world/peacock |date=16 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> лебеди,<ref>[https://art.nouveau.world/swan Swan] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172141/https://art.nouveau.world/swan |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> бувови,<ref>[https://art.nouveau.world/owl Owl] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172125/https://art.nouveau.world/owl |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> лилјаци,<ref>[https://art.nouveau.world/bat Bat] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/bat |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> змејови,<ref>[https://art.nouveau.world/dragon Dragon] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/dragon |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> мечки<ref>[https://art.nouveau.world/bear Bear] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/bear |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref>). [[Атланти (архитектура)|Атланти]],<ref>[https://art.nouveau.world/atlant Atlant] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/atlant |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[каријатида|каријатиди]],<ref>[https://art.nouveau.world/caryatid Caryatid] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/caryatid |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[пути]],<ref>[https://art.nouveau.world/putti Putti] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210121220811/https://art.nouveau.world/putti |date=21 January 2021}} – Art Nouveau World</ref> и [[гаргојл]]и<ref>[https://art.nouveau.world/gargoyle Gargoyle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172123/https://art.nouveau.world/gargoyle |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> исто така биле користени. ===Мебел=== ```wiki <gallery mode="packed" heights="200"> File:Fauteuil de F. Rupert-Carabin (MAMC, Strasbourg) (28827499300).jpg|Столица од [[Руперт Карабин]] (1895) File:Henri van de velde, sedie e divano imbottiti per salotto, dalla casa del banchiere louis bauer a bruxelles, 1896, 01.JPG|Столица од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Chaise de Charles Rennie Mackintosh (Musée d'Orsay) (8982129778).jpg|Столица од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1897–1900) File:Stool LACMA M.2008.24.jpg|Столица од [[Пол Анкар]] (1898) File:Oak chair made by Charles Rohlfs, 1898-99, Princeton University Art Museum.JPG|Столица од [[Чарлс Ролфс]] (1898–99) File:Richard riemerschmid per dresdener werkstätten für handwerkskunst, armadio, dresda 1902.JPG|Плакар од [[Рихард Римершмид]] (1902) File:Carlobugattichicago.jpg|Столица „Полж“ и друг мебел од [[Карло Бугати]] (1902) File:Victor Horta Meubelen van Turijn KBS-FRB.jpg|„Торински мебел“ од [[Виктор Орта]] (1902), во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ File:Victor horta, boiserie e mobilio dell'hotel aubecq a bruxelles, 1902-04, 06.JPG|Гарнитура од Орта од хотелот Обек во [[Брисел]] (1902–1904) File:Gaspar Homar i Mezquida. Cadira de piano..JPG|Столица од Гаспар Омар (1903) File:Art Nouveau Dining Masson.jpg|Трпезарија од [[Ежен Вален]] (1903) File:Chambre à coucher art nouveau (Musée de lEcole de Nancy) (8029141171).jpg|Спална соба од [[Луј Мајорел]] (1903–04) File:Dawn and Dusk bed.jpg|Кревет „Зора и самрак“ од [[Емил Гале]] (1904) File:Adjustable armchair, Model 670, Sitting Machine, designed by Josef Hoffmann, Jacob & Josef Kohn, Vienna, 1904-1906, beech, plywood, wood, brass- Museum für Angewandte Kunst Köln - Cologne, Germany - DSC09636.jpg|Подеслива фотелја, модел 670 „Машина за седење“, дизајнирана од [[Јозеф Хофман]] (1904–1906) File:French Art Nouveau stool made in Lyon in 1910.jpeg|Француски ар нуво. Метално столче изработено во [[Лион]] (1910) File:TOLEDO UHL steel chair "SODA FOUNTAIN" from 1910, USA.jpg|Челична столица TOLEDO UHL „SODA FOUNTAIN“ од 1910 година, [[Охајо]] </gallery> Дизајнот на мебелот во периодот на југендстилот бил тесно поврзан со архитектурата на зградите; архитектите често го дизајнирале мебелот, теписите, светлосните тела, рачките на вратите и другите украсни детали. Мебелот често бил сложен и скап; финиот завршен изглед, обично полиран или лакиран, се сметал за неопходен, а континенталните дизајни обично биле многу сложени, со закривени форми чие изработување било скапо. Тоа имало и недостаток што сопственикот на домот не можел да го менува мебелот или да додава парчиња во различен стил без да го наруши целокупниот изглед на просторијата. Поради тоа, кога архитектурата на ар нуво излегла од мода, стилот на мебелот исто така во голема мера исчезнал. Во Франција, центарот за дизајн и производство на мебел бил во [[Нанси]], каде што двајца големи дизајнери, [[Емил Гале]] и [[Луј Мајорел]], имале свои ателјеа и работилници, и каде што ''Сојуз на уметничките индустрии'' (подоцна наречена Нансиева школа) била основана во 1901 година. И двајцата дизајнери ја засновале конструкцијата и орнаментацијата врз форми преземени од природата, вклучувајќи цвеќиња и инсекти, како што било вилинското коњче, популарен мотив во дизајнот на југендстилот. Гале бил особено познат по употребата на [[маркетерија]] во релјефна форма, со пејзажи или поетски теми. Мајорел бил познат по употребата на егзотични и скапи видови дрво и по прицврстувањето бронзени скулптури со растителни мотиви на своите парчиња мебел. И двајцата дизајнери користеле машини во првите фази на производството, но сите парчиња биле доработувани рачно. Други значајни дизајнери на мебел од Школата на Нанси биле [[Ежен Вален]] и [[Емил Андре]]; и двајцата по професија биле архитекти и двајцата дизајнирале мебел кој наликувал на мебелот на белгиските дизајнери како Орта и Ван де Велде, кој имал помалку декорација и поблиску ги следел закривените форми на растенијата и цвеќињата. Други значајни француски дизајнери биле [[Анри Белери-Дефонтен]], кој инспирацијата ја земал од неоготските стилови на [[Ежен Виоле ле Дик]]|Виоле-ле-Дик]]; како и [[Жорж де Фер]], [[Ежен Гајар]] и [[Едвард Колона|Едуар Колона]], кои работеле заедно со трговецот со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]] за да ја обноват француската индустрија за мебел со нови теми. Нивната работа била позната по „апстрактниот натурализам“, единството на прави и закривени линии и влијанието на [[рококо]]. Мебелот на де Фер во павилјонот на Бинг освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година. Најнеобичниот и најживописниот француски дизајнер бил [[Франсоа-Руперт Карабин]], по образование скулптор, чиј мебел содржел извајани голи женски фигури и симболични животни, особено мачки, кои ги комбинирале елементите на ар нуво со [[симболизам (уметност)|симболизмот]]. Други влијателни париски дизајнери на мебел биле [[Шарл Плуме]] и [[Александар Шарпантје]].{{sfn|Riley|2004|p=302}} На многу начини, старото изразување и техниките на класичниот француски мебел од 18 век во [[рококо]] стил биле повторно толкувани во нов стил.<ref name="Gontar, Cybele 2006" /> Во Белгија, пионерските архитекти на движењето ''ар нуво'', [[Виктор Орта]] и [[Анри ван де Велде]], дизајнирале мебел за своите куќи, користејќи енергични закривени линии и минимална декорација. Белгискиот дизајнер [[Гистав Серирје Бови]] додавал повеќе декорација, применувајќи месингани ленти во закривени форми. Во Холандија, каде што стилот бил нарекуван ''Nieuwe Kunst'' или Нова уметност, [[Х. П. Берлаге]], [[Карел Адолф Лион Каше]] и [[Теодор Нивенхајс|Теодор Ниувенхајс]] следеле поинаков правец, оној на англиското движење за уметност и занаетчиство, со порационални геометриски форми. Во Британија, мебелот на [[Чарлс Рени Макинтош]] бил целосно во духот на уметноста и занаетчиството, строг и геометриски, со долги прави линии и прави агли и со минимална декорација.<ref>Lucie-Smith, 160</ref> Континенталните дизајни биле многу посложени, често користејќи закривени форми и во основната форма на предметот и во применетите украсни мотиви. Во Германија, мебелот на [[Петер Беренс]] и југендстилот во голема мера бил рационалистички, со геометриски прави линии и извесна декорација прицврстена на површината. Нивната цел била токму спротивна од францускиот ар нуво; едноставност на конструкцијата и едноставност на материјалите, за мебел кој можел да биде евтин и лесно да се произведува сериски. Истото важело и за мебелот на дизајнерите од Виенската работилница во Виена, предводени од [[Ото Вагнер]], [[Јозеф Хофман]], Јозеф Марија Олбрих и [[Коломан Мозер]]. Мебелот бил геометриски и имал минимална декорација, иако по стил често следел национални историски предлошки, особено стилот [[бидермаер]].{{Sfn|Riley|2004|p=308}} Италијанскиот и шпанскиот дизајн на мебел тргнале во свои насоки. [[Карло Бугати]] во Италија ја дизајнирал извонредната Столица „Полж“, дрво обложено со насликан пергамент и бакар, за Меѓународната изложба во Торино во 1902 година. Во Шпанија, следејќи го примерот на [[Антони Гауди]] и движењето ''Модернизам'', дизајнерот на мебел Гаспар Омар дизајнирал дела инспирирани од природни форми со елементи на каталонски историски стилови.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} Во САД, дизајнот на мебел почесто бил инспириран од движењето за уметност и занаетчиство или од историските американски предлошки, отколку од ар нуво. Еден дизајнер кој вовел теми на ар нуво бил [[Чарлс Ролфс]] во [[Бафало, Њујорк]], чии дизајни за мебел од американски бел даб биле под влијание на мотиви од [[келтска уметност|келтската уметност]] и [[готска уметност|готската уметност]], со елементи на ар нуво во металните украси применети на предметите.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} ===Керамика=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Vase MET SF1999 398 1.jpg|Ваза од глазирана керамика, од [[Емил Гале]] (1880–1885), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]], [[Њујорк]] File:Vase (France), 1884–89 (CH 18634943).jpg|Ваза од фајанс или керамика со две стапала, со ноќна планинска сцена на задната страна и дневна цветна сцена со пеперутка на предната страна, од Гале (1884–85), Музеј на дизајнот „Купер Хјуит“, Њујорк File:Auguste delaherche, piatto con occhi di pavone, parigi 1887-1894 ca..JPG|Чинија со паунови пердуви, од [[Огист Делахерш]] (1887–1894), Музеј на декоративни уметности, [[Париз]] File:Grande Maison de Blanc Femme 2.JPG|Рачно насликан панел од плочки на фасадата на [[Grande Maison de Blanc]] во [[Брисел]], дизајниран од [[Приват Ливемон]] и изработен од Бох Фрирес Керамис (1897–98)<ref>{{cite book|last1=van Lemmen|first1=Hans|title=5000 Years of Tiles|date=2013|publisher=The British Museum Press|isbn=978-0-7141-5099-4|page=223}}</ref> File:Turn-Teplitz - Vase with elm-leef blackberry.jpg|[[Амфора]] со листови од брест и капини, произведена од [[Stellmacher & Kessner]] ({{circa|1900}}), Музеј на применета уметност, [[Будимпешта]] File:Rippl-Rónai - Vase.jpg|Ваза, од [[Јожеф Рипл-Ронаи]] (1900), во Музејот на применета уметност, Будимпешта File:Horti - Flower pot.jpg|Ваза со винова лоза и полжави, од [[Пал Орти]] (1900), Музеј на применета уметност, Будимпешта Paris - Immeuble Lavirotte (24410963772).jpg|Керамичка декорација на фасадата на зградата Лавирот во Париз, дизајнирана од [[Жил Лавирот]] и украсена со скулптури и керамички плочки изработени од производителот на керамика [[Александре Биго]] (1901) File:Agathon léonard, la danza della sciarpa, sévres 1901-02, 02.jpg|''Танц со шал'', од [[Агатон Леонард]] (1901–02), Уметнички институт во Чикаго, САД File:Immeuble au 56 allée de la Robertsau à Strasbourg.jpg|Плочки во ходникот на Але де ла Робертсо бр. 56 во [[Стразбур]], Франција, дизајнирани од [[Франц Литке]] и [[Хајнрих Бакес]] (1902)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00085156|website=pop.culture.gouv.fr|title=Immeuble|author=|access-date=8 September 2023}}</ref> File:Edmond lachenal ed émile decoeur, vaso, chatillon-sur-bagneux, 1902 ca..JPG|Ваза, од [[Едмон Лашенал]] (1902), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Budapest Kozma utca Jüdischer Friedhof Schmidl Mausoleum 696.jpg|Мозаици од мавзолејот Шмидл во Будимпешта, изработени од фабриката Золнај и [[Микша Рот]] (1902–03) File:Mistletoe Vase MET DP704340.jpg|Ваза со имела, од Артурс Ван Бригл (1904), Метрополитен File:Fireplace mantel, attributed to Émile Müller, from Ivry-sur-Seine, circa 1904, glazed porcelain stoneware, inv. 2020.6.1 MAD Paris.jpg|Каминска облога, припишана на [[Емил Милер]] ({{circa|1904}}), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Magasin 43 Avenue Général Gaulle - Nevers (FR58) - 2023-09-21 - 1.jpg|Фасада на Авенија Шарл де Гол бр. 43, [[Невер]], Франција, од [[Жорж Теодор Рено]] (архитект) и [[Александре Биго]] (керамичар) (1905)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA58000039|website=pop.culture.gouv.fr|title=Magasin|access-date=16 January 2024}}</ref> File:Art Nouveau polychrome tiled stove in the Mița the Cyclist House, Bucharest (01).jpg|Полихромен керамички шпорет во куќата „Мица велосипедистот“ во [[Букурешт]], од [[Николае Михаеску]] (1908)<ref>{{cite book|last1=Mariana Celac, Octavian Carabela and Marius Marcu-Lapadat|title=Bucharest Architecture - an annotated guide|date=2017|publisher=Ordinul Arhitecților din România|isbn=978-973-0-23884-6|page=85}}</ref> File:Gare de genval Céramique latérale.JPG|Панел на фасадата на железничката станица во Женвал, Белгија, дизајниран од архитектот Г. де Луљ (1910) </gallery> Керамичката уметност, вклучувајќи ја и [[фајанс]]ата, била уште една област која доживеала процут кај уметниците на ар нуво, а во англиското говорно подрачје потпаѓала под поширокото движење на [[уметничка керамика|уметничката керамика]]. Во последниот дел од XIX век се појавиле многу технолошки иновации во производството на керамика, особено развојот на керамика печена на висока температура (''grand feu'') со кристализирани и мат глазури. Во исто време, повторно биле откриени неколку изгубени техники, како што била глазурата сан-де-боф. Керамиката во ар нуво била под влијание и на традиционалната и современата јапонска и кинеска керамика, чии растителни и цветни мотиви добро се вклопувале во стилот на ар нуво. Во Франција, уметниците повторно ги откриле и традиционалните методи на каменина (''grés'') и ги преобликувале со нови мотиви.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} [[Емил Гале]], во Нанси, создавал дела од керамика во природни земјени бои со натуралистички теми на растенија и инсекти. Керамиката нашла и важна нова примена во архитектурата: архитектите на ар нуво, меѓу кои биле [[Жил Лавирот]] и [[Ектор Гимар]], започнале да ги украсуваат фасадите на зградите со архитектонска керамика, од која голем дел била изработена од фирмата на [[Александре Биго]], давајќи им препознатлив скулптурален изглед во стилот на ар нуво.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} Еден од пионерите на француската керамика во стилот на ар нуво бил [[Ернест Шапле]], чија кариера во керамиката траела триесет години. Тој започнал да произведува каменина керамика под влијание на јапонски и кинески прототипови. Почнувајќи од 1886 година, работел со сликарот [[Пол Гоген]] на дизајни за каменина керамика со аплицирани фигури, повеќекратни рачки, насликани и делумно глазирани површини, а соработувал и со скулпторите [[Феликс Бракмон]], [[Жил Далу]] и [[Огист Роден]]. Неговите дела биле високо пофалени на изложбата во 1900 година. Големите национални керамички фирми имале важно место на Париската изложба во 1900 година: Националната мануфактура на Севр надвор од Париз; [[Нимфенбург]], [[Мајсен]], [[Вилерој и Бох]] во Германија и [[Долтон Индустријал Продактс|Долтон]] во Британија. Меѓу другите водечки француски керамичари биле Таксил Доа, Пјер-Адрие Далпејра, [[Едмон Лашенал]] и [[Огист Делахерш]].<ref>''Edmond Lachenal and His Legacy'', by Martin Eidelberg, Claire Cass, Hudson Hills Press; illustrated edition (25 February 2007)</ref> Во Франција, керамиката во стилот на ар нуво понекогаш преминувала во скулптура. Порцеланската фигура ''Танчерка со шал'' од [[Агатон Леонард]], изработена за [[Manufacture nationale de Sèvres|Националната мануфактура на Севр]], била призната во двете категории на Париската изложба во 1900 година. [[Zsolnay|Фабриката Золнаи]] во [[Печ]], Унгарија, била основана од [[Миклош Золнаи]] (1800–1880) во 1853 година, а била предводена од неговиот син [[Вилмош Золнај]] (1828–1900), заедно со главниот дизајнер [[Таде Шикорски]] (1852–1940), со цел да произведува каменина керамика и други керамички производи. Во 1893 година, Золнаи вовел порцелански предмети изработени од [[eosin|еозин]]. Тој ја довел фабриката до светска препознатливост преку претставување на нејзините иновативни производи на светски саеми и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Светскиот саем во Виена во 1873 година, а потоа и на Светскиот саем во Париз во 1878 година, каде што Золнај добил ''Grand Prix''. Градежните декорации на Золнаи, отпорни на мраз, биле користени на бројни згради, особено за време на движењето ар нуво.<ref>[http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html Timeline] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20130819153509/http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html |date=19 August 2013}}, accessed 1/23/08</ref> Керамичките плочки исто така биле препознатлива карактеристика на португалското ''Arte Nova'', кое ја продолжило долгата традиција на [[азулејо]] во земјата. ====Мозаици==== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Ivanovo Obl Vichuga asv2018-08 img02.jpg|[[Мајолика|Мајоликански мурал]] од [[Абрамцевска колонија|Абрамцевската колонија]], Русија (1870-ти–1890-ти) File:Wien - Majolika-Haus.JPG|Мајоликова куќа во [[Виена]], од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Камин "Вольга Святославич и Микула Селянинович" в доме Бажанова.jpg|Камин од мајолика, куќата на Бажанов, колонијата Абрамцево, од [[Михаил Врубел]] (1898) File:Mosaic in floor of entrance, Fox & Anchor Pub, 115 Charterhouse Street, London (8475013835).jpg|Мозаици во подот на влезот на пабот [[Фокс и Енкер]] во [[Лондон]], од Вилијам Џејмс Нитби (1898) File:Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 10.jpg|Мозаик кој го прикажувал летото како жена, со неовизантиска златна заднина, во [[Антверпен]], Белгија File:Esslingen a.N. - Altstadt - Merkelsches Schwimmbad - Fassadenmosaik.jpg|Мозаици дизајнирани од Оскар Граф за Меркелшес Швимбад во [[Еслинген на Некар]], Германија (1905–1907) File:Church of the Holy Spirit 02.jpg|[[Мандилион]] од [[Николај Рерих]] во [[Талашкино]], Русија (1908–1914)<ref>Journal of UralNIIProject RAASN – 2014. – № 2. – p. 27—32. – ISSN 2074-2932 (in Russian)</ref> File:Odorico Père - 30 quai Duguay-Trouin - Détail.JPG|Мозаични подови во [[Рен]], Франција, дизајнирани од [[Емануел Ле Ре]] ({{circa|1910}}) File:Palatul Culturii din Târgu Mureș 20.jpg|Мозаици за Палатата на културата во [[Тргу Муреш]], Романија, од [[Алада́р Керешфои Криш]] и [[Микша Рот]] (1911–1913) File:Park Guell Terrace.JPG|Мозаици [[Тренкадис]] во [[Парк Ѓвељ]], [[Барселона]], од [[Антони Гауди]] (1914) File:Louis c. tiffany, paesaggio con giardino e una fontana, 1915 ca., 02.JPG|Мозаици од [[Луис Комфорт Тифани]] (1915) </gallery> Мозаиците биле користени од многу уметници на ар нуво од различни движења, особено од каталонскиот [[модернизам]] ([[болница Сант Пау]], [[Каталонска палата на музиката]], [[куќа Лео-Морера]] и многу други). [[Антони Гауди]] измислил нова техника за обработка на материјалите, наречена [[тренкадис]], во која се користеле отпадни парчиња керамика. Шарените плочки од [[мајолика]] со цветни дизајни биле препознатлива карактеристика на [[Мајоликова куќа]] во Виена, дело на [[Ото Вагнер]] (1898), како и на зградите на колонијата во Абрамцево во Русија, особено оние на [[Михаил Врубел]]. ===Текстил и тапети=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wand Decoration Obrist 1895.png|Дизајн за свилена и волнена таписерија, ''Циклама'', од [[Херман Обрист]], ран пример на мотивот удар до камшик, заснован на стеблото на цветот циклама (1895) File:Nénuphar Verneuil Pl 2.jpg|Страница за водениот крин, од книгата на [[Ежен Грасе]] за орнаменталната употреба на цвеќињата (1899) File:Kolo Moser - Abimelech - 1899.jpeg|Дизајн за текстил од [[Коломан Мозер]] (1899) La Mode de Demain, illustrated by Félix Fournery, circa 1900.jpg|Модна илустрација од [[Феликс Фурнери]] ({{circa}}1900) File:Silverstudio.jpg|Печатен памук од Студиото Силвер, за стоковната куќа Либерти (1904) File:Vaszary János A pásztor szőnyeg 1906.jpg|Таписеријата ''Пастирот'' од [[Јанош Васари]] (1906) комбинирала мотиви на југендстил со традиционална унгарска народна тема File:Horta Tapis KBS-FRB.jpg|Тепих од [[Виктор Орта]] во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ </gallery> Текстилот и тапетите биле важни носители на ар нуво уште од почетокот на стилот и биле суштински елементи на внатрешниот дизајн во јунгендстилот. Во Британија, текстилните дизајни на [[Вилијам Морис]] помогнале во започнувањето на движењето за уметност и занаетчиство, а потоа и на јунгендстилот. Многу дизајни биле создадени за стоковната куќа Либерти во Лондон, која го популаризирала стилот низ Европа. Еден од таквите дизајнери било Студиото „Силвер“, кое обезбедувало шарени стилизирани цветни шари. Други препознатливи дизајни потекнувале од [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. Глазговската школа вовела неколку препознатливи мотиви, вклучувајќи стилизирани јајца, геометриски форми и „розата на Глазгов“. Во Франција, значаен придонес дал дизајнерот [[Ежен Грасе]], кој во 1896 година ја објавил книгата ''La Plante et ses applications ornamentales'', предлагајќи дизајни во стилот на ар нуво засновани на различни цвеќиња и растенија. Многу шари биле дизајнирани за и произведени од големите француски производители на текстил во Милхауз, Лил и Лион, од германски и белгиски работилници. Германскиот дизајнер [[Херман Обрист]] се специјализирал за цветни шари, особено за цикламата и стилот на „камшичестата линија“, заснован на цветни стебла, кој станал главен мотив на стилот. Белгиецот [[Анри ван де Велде]] претставил текстилно дело, ''La Veillée d'Anges'', на салонот ''La Libre Esthéthique'' во Брисел, инспирирано од симболизмот на [[Пол Гоген]] и на [[Наби (уметност)|наби]]. Во Холандија, текстилот често бил инспириран од [[батик]]ови шари од холандските колонии во Источните Инди. Народната уметност исто така инспирирала создавање на таписерии, теписи, везови и текстил во Централна Европа и Скандинавија, во делата на [[Герхард Мунте]] и [[Фрида Хансен]] во Норвешка. Дизајнот ''Пет лебеди'' на [[Ото Екман]] се појавил во повеќе од сто различни верзии. Унгарскиот дизајнер [[Јанош Васариј]] комбинирал елементи на југендстил со фолклорни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=328}} ==Музеи== Постојат четири вида музеи што го претставуваат наследството на југендстилот: * Музеи со општ карактер (не се специјално посветени на југендстилот, но поседуваат голема збирка предмети во овој стил). „Спомениците на југендстилот се означени со закосени букви“; * Куќи-музеи на уметници од правецот југендстилот (сите, освен музејот на Алфонс Муха, претставуваат споменици на југендстилот); * Музеи посветени на локални движења на југендстилот (сите се споменици на југендстилот); * Други градби во југендстилот што имаат статус на музеј или во чии рамки функционира музеј (не се посветени на локални движења на југендстилот или на конкретни уметници). {| class="wikitable sortable wide" ! Земја ! width=300px| Музеи со широк опсег ! width=300px| Куќи-музеи на уметници ! width=300px| Музеи посветени на локалните движења ! width=300px| Други објекти со музејски статус или со музеј во нив |- |{{flag|Австрија}} |[[Музеј на применета уметност (Виена)|Музеј на применета уметност]] во [[Виена]] | |[[Зграда на Сецесијата]] во [[Виена]] |Павилјоните на Вагнер на [[Карлсплац]] и [[Хицинг]] во [[Виена]] |- |{{flag|Аргентина}} | | | |[[Општински музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“]] во [[Мар дел Плата]] |- |{{flag|Белгија}} |[[Музеј „Крај на векот““]] во [[Брисел]], Музеј на плочки „Gilliot & Roelants“ во [[Хемиксем]] |[[Куќа на Орта]] и [[Куќа Коши]] во [[Брисел]] | |[[Белгиски центар за стрипови]], [[Музеј на музичките инструменти (Брисел)|Музеј на музичките инструменти]] и [[Куќа Отрик]] во |- |{{flag|Чиле}} | | | |[[Дворец Бабурица]] во [[Валпараисо]] |- |{{flag|Чешка Република}} |''[[Источнобоемски музеј]]'' во [[Храдец Кралове]] |Музеј на [[Алфонс Муха]] во [[Прага]] | |Музеј на модерна уметност во [[Оломоуц]] |- |{{flag|Данска}} |Музеј Сондерјиланд во [[Скербек]] | | | |- |{{flag|Франција}} |[[Орсеов музеј]], [[Музеј на украсни уметности (Париз)|Музеј на украсни уметности]], [[Карнавале]], [[Мал дворец (Париз)|Мал Дворец]] во [[Париз]]; [[Историски музеј (Агно)|Историски музеј]] во [[Агно]]; [[Музеј на модерна и современа уметност (Стразбур)|Музеј на модерна и современа уметност]] во [[Стразбур]], Музеј на убави уметности во Нанси |[[Вила Мажорел]] во [[Нанси]]; Музеј Лалик во [[Венжан сир Модер]] |[[Музеј на Нансиевата школа]] во [[Нанси]] |[[Maxim's Art Nouveau "Collection 1900"]] над ресторанот [[Maxim's]] во [[Париз]] (само за групи од дваесет или повеќе лица) |- |{{flag|Финска}} |[[Атенеум]] и ''[[Фински национален музеј]]'' во [[Хелсинки]], ''Уметнички музеј Турку'' во [[Турку]] |[[Хвитраск]] (куќата на [[Херман Геселиус]], [[Армас Линдгрен]] и [[Елиел Саринен]]) во [[Кирконуми]] и [[Музеј Гален-Калела]] во [[Еспо]] | | |- |{{flag|Германија}} |[[Музеј Брохaн]] во Берлин, Музеј во Мајолика во [[Карлсруе]], [[Земски музеј]] во [[Мајнц]], [[Музеј Висбаден]] во [[Висбаден]] | |Музеј на колонијата Дармштат во [[Дармштат]] |[[Музеј Остхаус]] во [[Хаген]] |- |{{flag|Унгарија}} |''[[Музеј на применета уметност (Будимпешта)]]'' и неговата филијала Вила Ѓерѓ Рот во [[Будимпешта]], Градски музеј во [[Геделе]] |[[Куќа-музеј на Микпа Рот]] во [[Будимпешта]] |Куќа на унгарската сецесија во [[Будимпешта]] |[[Геолошки музеј (Будимпешта)|Геолошки музеј]] во [[Будимпешта]] |- |{{flag|Италија}} |Општински музеј во [[Казале Монферато]] | | |[[Вила Бернаскони]] во [[Чернобио]] |- |{{flag|Латвија}} | | |Музеј на јунгендстилот во [[Рига]] | |- |{{flag|Мексико}} | | | |[[Музеј на предметите]] во Мексико Сити |- |{{flag|Норвешка}} | | |[[Југендстилски центар]] во [[Олесун]] |[[Норвешки музеј на современа уметност]] во [[Осло]] |- |{{flag|Португалија}} | | |Музеј на југендстилот во [[Авеиро]] |[[Музеј-резиденција на д-р Анастасија Гонсалвес]] во [[Лисабон]] |- |{{flag|Романија}} |''Секелски национален музеј'' во [[Сфанту Георге]], [[Пелишор (дворец)|Пелишор]] во [[Синаја]] | | |Куќата Дарвас-Ла Рош во [[Орадеја]] |- |{{flag|Русија}} |[[Абрамцева колонија]] во [[Московска Област]]; Серуски музеј на украсна уметност и ''[[Музеј на Горки]]'' во [[Москва]]; [[Државен руски музеј]], ''[[Музеј на политичката историја на Русија]]'' во [[Санкт Петербург]] |Музеј-куќа на Фјодор Ливчак во [[Уљановск]]<ref>{{Cite web |url= http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/?lang=en |title=Official website of Lenin Birthplace Museum Reserve |access-date=31 May 2020 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220215083542/http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/ |url-status=live}}</ref> |Музеј на уметничката колонија „Талашкино“ во Фленово, [[Смоленска Oбласт]] (само на руски) |Музеј на руската книжевност од сребрениот век во [[Москва]], Музеј на ''Модернизмот'' во [[Самара]], имотот на Асееви во [[Тамбов]]; Општински музеј во [[Приморск]] и музеј-имот на Шчербов во [[Гатчина]] (и двата во [[Ленинградска Област]]), [[Музеј на архитектура и урбанизам во Таганрог]] во [[Таганрог]], Музеј на архитектурата на Бел епок во [[Уљановск]] |- |{{flag|Србија}} |[[Музеј на применета уметност (Белград)|Музеј на применета уметност]] во [[Белград]] | | |[[Куќа на Јован Цвијиќ]] во [[Белград]], [[Ателие на Урош Предиќ]] во [[Белград]], Синагогата во [[Нови Сад]], Синагогата во [[Суботица]], Дворец Рајхл во Суботица |- |{{flag|Шпанија}} |[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]] во [[Барселона]], [[CaixaForum]] во [[Мадрид]], ''[[Музеј на ар нуво и ар деко]]'' во [[Саламанка]], [[Музеј Агбар де лес Аигуес]] во [[Корнеља де Љобрегат]]<ref>{{cite web|url= https://www.elperiodico.com/es/barcelona/20190321/reproduccion-cascada-gaudi-casa-vicens-museu-aigues-cornella-7367430|title= Resucitada una de las primeras obras de Gaudí|first= Gisela|last=Macedo|date= 21 March 2019|publisher= El Periódico|access-date=June 3, 2021}}</ref> |[[Куќа-музеј на Гауди]] во [[Барселона]], [[Куќа-музеј на Луис Доменек и Монтанер]] во [[Канет де Мар]] |Музеј на каталонскиот модернизам во [[Барселона]], Куќа-музеј на ар нуво во [[Новелда]] |[[Саграда фамилија]], [[болница Сант Пау]], [[куќа Висенс]] во [[Барселона]] |- |{{flag|Шведска}} | | | |[[Биолошки музеј (Стокхолм)|Биолошки музеј]] во [[Стокхолм]], [[Музеј Рохска]] во [[Гетеборг]] |- |{{flag|Швајцарија}} |Музеј на убави уметности во Ла Шо де Фон | | | |- |{{flag|Обединето Кралство}} |[[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]] во [[Лондон]]; [[Музеј Келвингроув]] во [[Глазгов]], [[Хавортска уметничка галерија]] во [[Акрингтон]]<ref>[http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag "Haworth Art Gallery"] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20170621081259/http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag |date=21 June 2017}} on the Hyndburn Borough Council website</ref> |Куќата на Макинтош во Антеровиот музеј и уметничка галерија во [[Глазгов]] | |[[Музеј Хорниман]] во [[Лондон]] |- |{{flag|Украина}} | | | |Музеј на уметноста во [[Черновци]], Музеј на локалното наследство во [[Полтава]] |- |{{flag|САД}} |[[Музеј на американската уметност „Чарлс Хосмер Морс“]] во [[Винтер Парк]], Флорида, [[Метрополитен (музеј)]] во Њујорк, [[Гети центар]] во Лос Анџелес; [[Музеј на дизајн Купер Хјуит, Смитсонијан]] во Њујорк, [[Уметнички институт во Чикаго]] во Чикаго | | | |} Постојат и многу други објекти и градби на ар нуво кои немаат музејски статус, но можеле официјално да се посетат со плаќање влезница или неофицијално бесплатно (на пример, железнички станици, цркви, кафулиња, ресторани, пабови, хотели, продавници, канцеларии, библиотеки, гробишта, фонтани, како и бројни станбени згради во кои сè уште се живеело). == Подоцнежно влијание == Критикувано поради „неговите примитивни екстравагантности“, југендстилот започнал да исчезнува по 1911 година.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=79|language=en, ro}}</ref> Во историите на европската архитектура во 20 век, од 1930-тите до 1950-тите, влијателните историчари, како [[Николаус Певзнер]], [[Зигфрид Гидион]] и [[Хенри Расел Хичкок]], не го земале предвид југендстилот. Поради тоа, во првите изданија на ''Генијот на европската архитектура'' на Певзнер не биле споменати [[Ектор Гимар]] или [[Антони Гауди]]. Првите значајни дела посветени на југендстилот биле објавени кон крајот на 1950-тите, со [[Џони Ватсер]]. ===Влијание врз југендстилот=== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Mackintosh, House for an Art Lover, competition entry.jpg|Пријава за натпреварот за ''Куќа за љубителите на уметноста'', од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1900)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=80|language=en, ro}}</ref> File:Main view of the Bazil Assan House in Bucharest.jpg|[[Виенска сецесија|Сецесионистичка]] надворешност на куќата на Базил Асан (улица Скауне бр. 21–23, денес улица Тудор Аргези) во [[Букурешт]], од [[Марсел Камерер]] (1902–1911), урната кон крајот на 1950-тите или во 1960-тите за да се направи место за [[Национален театар (Букурешт)|Националниоѕ театар]]<ref>{{cite web |url=https://artnouveau.patrimoniu.ro/vila-basile-g-assan-din-bucuresti-documentarea-unei-cladiri-sezession-disparute/#_ftnref3|title=Vila Basile G. Assan din București|author=Simina Stan|work=Ziua Mondiala Art Nouveau |date=9 May 2022 |access-date=14 April 2023}}</ref> File:Bruxelles - Palais Stoclet (3) (cropped center).jpg|Сецесионистичка фасада на [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], од [[Јозеф Хофман]] (1905–1911)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=81|language=en, ro}}</ref> File:Michael powolny e bertold löffler, putto con cornucopia, vienna 1912 ca.jpg|Сецесионистички [[путo]] со две [[Рог на изобилството|рогот на изобилството]] со цветни каскади, многу слични на оние што се среќавале во голем број дела на југендстилот од 1910-тите и 1920-тите, од [[Михаел Поволни]], дизајниран околу {{circa|1907}}, произведен во 1912 година, керамика, [[Музеј на применета уметност (Берлин)|Музеј на применета уметност]]<ref>{{cite book|last1=Wilhide|first1=Elizabeth|title=Design - The Whole Story|date=2022|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29687-5|page=105}}</ref> File:Casa Collini in via Statuto 12, Milano (1919) arch. Giovanni Greppi.jpg|Улицата Статуто бр. 12 (ар деко) во [[Милано]], Италија, од [[Џовани Грепи]] (1919), слична на зградите на Чарлс Рени Макинтош File:44 Calea Călărașilor, Bucharest (02).jpg|Врата во стилот ар деко со спирали и извивачки линии, на куќата на Михај Зисман во Букурешт, од Сору (1920) File:Galdames (Vizcaya)-Museo de coches antiguos-24-Emblema de Rolls Royce 'El espíritu del éxtasis'.JPG|Фигурина на [[Ролс-Ројс]] во стилот ар деко, слична на етеричните женски фигури од ар нуво во грациозни брановидни облеки, дизајнирана од [[Чарлс Робинсон Сајкс]] (1920-тите), во Музејот на антички и класични автомобили, [[Торе Лоизага]], [[Галдаамес]], Шпанија File:Museum, part of a series of sketches known as Une cité moderne, by Robert Mallet-Stevens, 1922.jpg|Дизајн на музеј во стилот ар деко, сличен на сецесионистичките згради на Јозеф Хофман, дел од серијата скици позната како ''Une cité moderne'', од [[Робер Малет-Стивенс]] (1922) File:Immeuble 76 quai de Jemmapes et 1 avenue Richerand à Paris le 15 janvier 2016 - 09.jpg|Балкони во стилот ар деко со извивачки основи на авенија Ришеран бр. 1 во Париз, непознат архитект ({{circa|1930}}) File:Avenue Montaigne (47128639262).jpg|Извивачки криви на фасадата наавенија Монтењ бр. 26 во Париз, од [[Луј Дијајон]] и [[Марсел Жилиен]] (1937)<ref>{{cite web|url=https://www.pss-archi.eu/immeubles/FR-75056-27646.html|website=pss-archi.eu|title=26, avenue Montaigne|access-date=27 September 2023}}</ref> </gallery> Југендстилот бил еден од факторите што довеле до појавата на [[ар деко]], стил создаден како колективен напор на повеќе француски дизајнери за создавање нов модерен стил околу 1910 година. Тоа било така затоа што југендстилот ја нарушил надмоќта на [[историцизам|историцизмот]] и [[еклектицизам во архитектурата|еклектицизмот]] од 19 век, спротивставувајќи се на академските конвенции. Преку своите различни манифестации, тој измислил нови орнаментални системи, кои повеќе не зависеле од историските формули, преку криволиниски растителни форми во поголемиот дел од светот, геометриска декорација во [[Австроунгарија]] и Обединетото Кралство и реинтерпретации на националната традиција во земјите од [[Северна Европа|Северна]], [[Средна Европа|Средна]] и [[Источна Европа]]. Идејата за создавање нов стил, со нови орнаменти и форми, била значаен придонес што ар нуво го дал кон создавањето на ар деко. Друг аспект преземен од ар нуво бил нагласокот ставен врз домашниот луксуз. Некои од фините детали и извивачките линии на ар нуво се среќавале и во архитектурата и дизајнот на ар деко од 1920-тите, но биле малку поедноставени. Слично на тоа, рамните бои и видливите контури популаризирани од плакатите на ар нуво многу често се користеле во илустрациите на ар деко. Во споредба со многу дизајни на ар нуво, каде што растителните мотиви изгледале како да растат и се преобразуваат на предметот или архитектонскиот орнамент, повеќето дела на ар деко имале јасна композициска структура, слична на [[неокласицизам]]. Освен идеите преземени од француско-белгискиот југендстил, влијание доаѓало и од геометриските мотиви и волумени пронајдени во Обединетото Кралство и Виена. Цветовите, спиралите и квадратите пронајдени овде биле многу слични на оние што се среќавале во ар деко. [[Чарлс Рени Макинтош]] дури ги предвидел формите на ар деко во своите подоцнежни творби. Едно од [[Виенска сецесија|сецесионистичките]] дела што најдобро го навестувало стилот била [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], со своите отстапувања во облик на [[зикурат]], вертикалниот процеп на прозорецот на скалиштето и целокупната едноставност и скромна орнаментика.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|pages=79–80|language=en, ro}}</ref> ===Оживување=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:San Francisco Oracle Cover Vol.1 No.5, January 1967.jpg|Корицата на ''[[Сан Франциско Оракл]]'', том 1, бр. 5, од факсимилно издание, пример на плакат на психоделичен рок, непознат автор (1966 или 1967) File:Touché Gent (32840632118).jpg|Улица Каландестрат бр. 1 во [[Гент]], [[Белгија]], од [[Денис Ван Импе]] и [[Колет Ван Винкт]] (1980)<ref>{{cite web|url=https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/307158|website=inventaris.onroerenderfgoed.be|title=Boekhandel Intellect en stadswoning|date=20 June 2023 |access-date=11 February 2024}}</ref> File:Waseda El Dorado 1.jpg|[[Васеда Ел Дорадо]] во [[Токио]] од [[Вон Жур Ко]] (1983) File:Wien - Hundertwasserhaus (03).JPG|[[Куќа Хундертвасер]] во [[Виена]] од [[Фриденсрајх Хундертвасер]] (1983–1985) File:16, Strada Dimitrie Racoviță, Bucharest (Romania) 1.jpg|Улица Димитрие Раковица во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|2010}}) File:20190128 GoldGasse 9062 (46634300304).jpg|''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' на [[Густав Климт]] отпечатен на различни предмети во излогот на продавница во [[Салцбург]], [[Австрија]] (2019) </gallery> Во текот на 1960-тите, се појавил [[постмодернизам|постмодернизмот]]. Тоа било и сè уште е движење што го преиспитувало [[модернизам|модернизмот]] (статус кво по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]) и го поттикнувало вклучувањето и реинтерпретацијата на елементи од историските стилови во новите дизајни. Иако во 1950-тите се одржале неколку меѓународни изложби на ар нуво, успешното обновување се појавило во 1960-тите, а особено во 1970-тите со подемот на постмодернизмот. Освен со изложбите, ова обновување можело да биде поврзано со генерацијата на „[[цветна моќ]]“, која во тоа време го одредувала тонот и ги препознала сопствените животни идеали во цветната орнаментика и еротски „еманципираните“ уметнички теми од годините околу 1900 година. Југендстилот бил и еден од главните извори на инспирација за многу [[плакат]]и на [[психоделична уметност|психоделичниот рок]] од истиот период. Водечки претставници на движењето на [[психоделична уметност|психоделичната уметност]] во 1960-тите биле автори на плакати од [[Сан Франциско]], како што биле [[Рик Грифин]], [[Виктор Москосо]], [[Бони Меклин]], [[Стенли Маус]], [[Алтон Кели]] и [[Вес Вилсон]]. Во споредба со земјените бои што го карактеризирале ар нуво, овие плакати имале силно заситени бои поставени во контраст, како и високо стилизиран текст, понекогаш тешко читлив. Овој стил процветал од околу 1966 до 1972 година. Иконските слики на [[Густав Климт]] денес се наоѓале на многу кичести сувенири: шолји, чинии, салфетки, приврзоци за клучеви и слично. ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' бил отпечатен на безброј различни големини и материјали. Во слична ситуација биле и плакатите на [[Алфонс Муха]]. Еден од уметниците кој во ар нуво пронашол главен извор на инспирација бил австрискиот сликар и архитект [[Фриденсрајх Хундертвасер]]. Тој црпел инспирација од повеќе извори, меѓу кои биле [[Егон Шиле]], [[барок]]от и [[персиска уметност|персиската]] минијатура, како и криволиниската орнаментика на ар нуво.<ref>{{cite book|last1=Wolf|first1=Norbert|title=Art Nouveau|date=2015|publisher=Prestel|isbn=978-3-7913-8155-8|page=277}}</ref> ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== <!-- Include only cited sources here. Any related books should be added to the "Further reading" section --> * Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'', Paris, Larousse (2012) {{ISBN|978-2-03-587641-6}} * {{cite book |last=Bouillon |first=Jean-Paul |title=Journal de l'Art Nouveau |date=1985 |publisher=Skira |location=Paris |isbn=2605000699}} * {{cite book |last1=Celac |first1=Mariana |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |title=Bucharest Architecture - an annotated guide |publisher=Order of Architects of Romania |date=2017 |isbn=9789730238846}} * {{cite book |last1=Culot |first1=Maurice |last2=Pirlot |first2=Ann-Marie |title=Bruxelles Art Nouveau |date=2005 |publisher=Archives d'Architecture Moderne |location=Brussels |isbn=2-87143-126-4 |language=fr}} * Duncan, Alastair, ''Art Nouveau'', [[World of Art]], New York: [[Thames and Hudson]], 1994. {{ISBN|0500202737}} * {{cite book |last=Fahr-Becker |first=Gabriele |title=L'Art Nouveau |publisher=H.F. Ullmann |date=2015 |language=fr |isbn=9783848008575}} * Heller, Steven, and Seymour Chwast, ''Graphic Style from Victorian to Digital'', new ed. New York: [[Harry N. Abrams, Inc.]], 2001. pp.&nbsp;53–57.<!--This source was brought over from [[Jugendstil]], but it is unclear whether it will need to be referenced later.--> * Huyges, René, ''L'Art et le monde moderne'', Volume 1, Librarie Larousse, Paris, 1970 * {{cite book |last=Journel |first=Guillemette Morel |title=Le Corbusier- Construire la Vie Moderne |publisher=Editions du Patrimoine: Centre des Monument Nationaux |date=2015 |language=fr |isbn=978-2-7577-0419-6}} * {{cite book| last=Lahor |first=Jean |title=L'Art nouveau |publisher=Baseline Co. Ltd |date=2007 |orig-year=1901 |language=fr |isbn=9781859956670}} * {{cite book |last1=Ormiston |first1=Rosalind |last2=Robinson |first2=Michael |title=Art Nouveau – Posters, Illustration and Fine Art |date=2013 |publisher=Flame Tree Publishing |isbn=9781847862808}} * {{cite book |last=Plum |first=Gilles |title=Paris architectures de la Belle Époque |publisher=Éditions Parigramme |date=2014 |language=fr |isbn=9782840968009}} * Renault, Christophe and Lazé, Christophe, ''Les Styles de l'architecture et du mobliier'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2006 (in French). {{ISBN|9782877474658}} * {{cite book |last=Riley |first=Noël |title=Grammaire des Arts Décoratifs |publisher=Flammarion |date=2004 |language=fr}} * {{Cite book |last=Sarnitz |first=August |title=Otto Wagner |date=2018 |location=Cologne |publisher=Taschen |language=fr |isbn=9783836564328}} * {{Cite book |last=Sato |first=Tamako |title=Alphonse Mucha: The Artist as Visionary|date=2015|publisher=Taschen|location=Cologne|isbn=9783836550093}} * {{Cite book |last2=Constantine|first2=Mildred|last1=Selz|first1=Peter|title=Art Nouveau - Art and Design at the Turn of the Century|date=1959|publisher=[[The Museum of Modern Art]]|location=New York|isbn=9780870702228|url=https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_2752_300190098.pdf}} * {{cite book |last=Sembach |first=Klaus-Jürgen |title=L'Art Nouveau: L'Utopie de la Réconciliation |publisher=Taschen |language=fr |date=2013 |isbn=9783822830055}} * Sterner, Gabriele, ''Art Nouveau, an Art of Transition: From Individualism to Mass Society'', 1st English ed. (original title: ''Jugendstil: Kunstformen zwischen Individualismus und Massengesellschaft''), translated by Frederick G. Peters and Diana S. Peters, publisher Woodbury, N.Y.: [[Barron's Educational Series]], 1982. {{ISBN|0812021053}} * {{Cite book |last=Texier |first=Simon |title=Paris: Panorama de l'architecture |date=2012 |publisher=Parigramme |isbn=9782840966678}} * {{Cite book |last=Thiébaut |first=Philippe |title=Mucha et l'Art Nouveau |date=2018 |language=fr |publisher=Éditions du Chêne |location=Paris |isbn=9782812318061}} * {{cite book |last=Vigne |first=George |title=Hector Guimard: Le geste magnifique de l'Art Nouveau |publisher=Editions du Patrimoine - Centre des monuments nationaux |language=fr |location=Paris |date=2016 |isbn=9782757704943}} ==Дополнително читање== * Art Nouveau Grange Books, Rochester, England, 2007, {{ISBN|978-1-84013-790-3}}. * William Craft Brumfield. ''The Origins of Modernism in Russian Architecture'' (Berkeley: University of California Press, 1991) {{ISBN|0-520-06929-3}}. * Debora L. Silverman (1992), ''[https://books.google.com/books?isbn=0520080882 Art Nouveau in Fin-de-siècle France: Politics, Psychology, and Style]''. *{{cite book|title=Design of the 20th Century|first1=Charlotte|last1=Fiell|first2=Peter|last2=Fiell|publisher=Taschen|location=Köln|edition=25th anniversary|year=2005|pages=55–60|isbn=9783822840788|oclc=809539744}} * {{cite book |last=Auslander |first=Leora |title=Taste and Power: Furnishing Modern France |url= https://books.google.com/books?id=xxwcsQcFFsQC&pg=PA307 |via=Google Books |date=1996 |publisher=University of California Press |isbn=9780520920941}} * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6558615s L'Art appliqué: Le Style moderne, revue internationale, Éditeur: H. Laurens (Paris) 1903–04, Bibliothèque nationale de France] {{in lang|fr}} * [http://justinstorck.free.fr/m/modern-style-art-nouveau.php ''Modern'style (Art Nouveau)'': Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie – Ebénisterie – Charpente, Par J. Justin Storck, édition de 1900] {{in lang|fr}} * {{cite book |last=Goss |first=Jared |title=French Art Deco |url= https://books.google.com/books?id=6PtrBAAAQBAJ |via=Google Books |date=2014 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=9780300204308}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170501131526/http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/art-nouveau.html/ Art Nouveau] Teaching resource on the Art Nouveau movement from the [[National Gallery of Art]] in Washington, D.C. * [http://www.artnouveau-net.eu/ Réseau Art Nouveau Network], a European network of Art Nouveau cities * [https://web.archive.org/web/20100722025122/http://coupdefouet.eu/ Art Nouveau European Route], a non-profit association for the international promotion and protection of Art Nouveau heritage * [http://exhibitions.europeana.eu/exhibits/show/art-nouveau-en Europeana virtual exhibition of Art Nouveau] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Модерна уметност]] [[Категорија:Украсна уметност]] [[Категорија:Уметнички правци]] [[Категорија:Југендстил| ]] ejxnabz4cpc9hie9b5s9hkyqqrw1vao 5650416 5650411 2026-10-27T09:27:11Z Тиверополник 1815 5650416 wikitext text/x-wiki {{Infobox art movement | name = Југендстил | image = {{Фотомонтажа |photo1a=Abbesses.JPG |photo1b= |photo1c=Otto Eckmann - Jugend Nr. 14, 1896.jpg |photo1d= |photo2a=Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG |photo2b=Louis Majorelle - Wall Cabinet - Walters 6587.jpg |photo2c= |photo3a=Tassel House stairway.JPG |photo3b= |size=250 |color_border=#AAAAAA |color=#F9F9F9 |caption= |foot_montage= }} | alt = | caption = '''Од горе лево во насока на стрелките на часовникот:''' Станица на [[Париско метро|Париското метро]] ''Абес'' од [[Ектор Гимар]] (1900); Насловна страница на списанието „Југенд“ од [[Ото Екман]] (1896); ѕидно шкафче од [[Луј Мажорел]]; ентериер на „[[Хотел Тасел]]“ во [[Брисел]] од [[Виктор Орта]] (1892–1893); ламба од [[Луис Комфорт Тифани]] (1900–1910) | yearsactive = {{circa|1883–1914}} | country = [[Западен свет]] |commons = yes }} '''Југендстил''' ('''ар нуво''', '''сецесија''') — меѓународен стил во [[уметност]]а, [[архитектурата]] и [[Применета уметност|применетата уметност]], особено [[Украсна уметност|украсната уметност]]. Честопати стилот бил инспириран од природни форми како што се кривулести линии од растенија и цвеќиња. Други карактеристики на југендстилот биле чувството на динамичност и движење, честопати дадено од асиметрија или искривени линии, како и употребата на современи материјали, особено [[железо]], [[стакло]], [[керамика]], а подоцна и [[бетон]], за создавање необични форми и поголеми отворени простори. Стилот бил популарен помеѓу 1890 и 1910 година за време на периодот Бел Епок, и претставувал реакција против [[Академска уметност|академизмот]], [[Еклектизам|еклектицизмот]] и [[Историцизам (уметност)|историцизмот]] на архитектурата и украсната уметност од 19 век. Една од главните цели на југендстилот била да се разбие традиционалната разлика помеѓу [[ликовната уметност]] (особено сликарството и скулптурата) и применетата уметност. Најшироко се употребувал во дизајнот на ентериер, графичката уметност, мебелот, уметноста во стакло, текстилот, керамиката, накитот и металните изработки. Стилот одговарал на водечките теоретичари од 19 век, како што се францускиот архитект [[Ежен Виоле ле Дик]] (1814–1879) и британскиот уметнички критичар [[Џон Раскин]] (1819–1900). Во Британија, стилот бил под влијание на [[Вилијам Морис]] и движењето за уметности и занаети. Германските архитекти и дизајнери барале духовно воздигнувачки [[Гезамткунстверк]] („целосно уметничко дело“) што би ги обединило архитектурата, мебелот и уметноста во ентериерот во еден заеднички стил, со цел да ги воздигне и инспирира жителите. Првите куќи во стилот „југендстил“ и внатрешно украсување се појавиле во [[Брисел]] во 1890-тите, во архитектурата и дизајнот на ентериер на куќи дизајнирани од [[Пол Анкар]], [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] и особено [[Виктор Орта]], чиј „Хотел Тасел“ бил завршен во 1893 година.<ref name="britannica-horta">[https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta Victor Horta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419200603/https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta|date=19 April 2019}} – Encyclopædia Britannica</ref><ref name="unesco-horta">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005|title=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|last=World Heritage Centre|first=UNESCO|work=whc.unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513225235/https://whc.unesco.org/en/list/1005|archive-date=13 May 2013|accessdate=26 December 2019}}</ref> Брзо се преселил во [[Париз]], каде што бил приспособен од [[Ектор Гимар]], кој ги видел делата на Орта во Брисел и го применил стилот на влезовите на новото [[париско метро]]. Својот врв го достигнал на Меѓународната изложба во Париз во 1900 година, на која биле претставени делата во стилот на ар нуво од уметници како што е [[Луис Комфорт Тифани]]. Се појавила во графичката уметност на постерите на [[Алфонс Муха]] и стаклените садови на [[Рене Лалик]] и [[Емил Гале]]. Од Британија, Белгија и Франција, стилот се проширил во остатокот од [[Европа]], добивајќи различни имиња и карактеристики во секоја земја (погледнете го делот за именување подолу). Често се појавувал не само во главните градови, туку и во брзорастечките градови кои сакале да воспостават уметнички идентитети ([[Торино]] и [[Палермо]] во Италија; [[Глазгов]] во Шкотска; [[Минхен]] и [[Дармштат]] во Германија; [[Барселона]] во [[Каталонија]], Шпанија), како и во центрите на движењата за независност ([[Хелсинки]] во Финска, тогашен дел од [[Руското Царство]]). До 1914 година, со почетокот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], југендстилот станал во голема мера исцрпен. Во 1920-тите, како доминантен архитектонски и украсен уметнички стил бил заменет со [[Ар деко|Ар Деко]], а потоа со [[Модернизам|модернизмот]].<ref>"Art Nouveau", ''Heilbrunn Timeline of Art History'', Metropolitan Museum of Art</ref> Стилот „Ар Нуво“ започнал да добива поголемо позитивно внимание од критичарите кон крајот на 1960-тите, со голема изложба на делата на [[Ектор Гимар]] во Музејот на современа уметност во 1970 година.<ref>Vigne, Georges, ''Hector Guimard – Le geste magnifique de l'Art Nouveau'', (2016), Editions du Patrimoine, Centre des Monuments National, p. 194</ref> == Именување == Терминот ''„Ар Нуво“'' за првпат бил употребен во 1880-тите во белгиското списание ''„Л'Арт Модерн“'' за да се опише делото на ''„Лес Вингт“'', дваесет сликари и скулптори кои барале промени преку уметноста. Името било популаризирано од {{Јаз|fr|Maison de l'Art Nouveau}} („Куќа на новата уметност“), уметничка галерија отворена во Париз во 1895 година од француско-германскиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]]. Во Британија, францускиот термин {{Јаз|fr|Art Nouveau}} бил најчесто користен, додека во Франција често се нарекувал под терминот {{Јаз|fr|Style moderne}} (слично на британскиот термин ''Модерен стил''), или {{Јаз|fr|Style 1900}}. Во Франција, понекогаш се нарекувал и ''{{Јаз|fr|Style Jules Verne}}'' (по романсиерот [[Жил Верн]]), ''{{Јаз|fr|Style Métro}}'' (по железните и стаклените влезови во метрото на Ектор Гимар), ''{{Јаз|fr|Art Belle Époque}}'', или ''{{Јаз|fr|Art fin de siècle}}''.<ref name="Gontar, Cybele 2006">[http://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm Gontar, Cybele. Art Nouveau. In Heilbrunn Timeline of Art History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515131212/https://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm|date=15 May 2021}}. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000 (October 2006)</ref> Ар Нуво е познат под различни имиња на различни јазици: {{Langx|de|југендстил}}, {{Langx|it|Stile Liberty}}, на каталонски: ''Modernisme'', а познат и како sovremen стил на [[англиски јазик]]. Стилот е често поврзан, но не секогаш идентичен со стиловите што се појавиле во многу земји во Европа и на други места приближно во исто време. Нивните локални имиња често се користеле во нивните земји за да се опише целото движење. * Во Австрија и соседните земји кои тогаш биле дел од [[Австроунгарија]], бил нарекуван {{lang|de|Виенски јунгендстил}} („виенски младински стил“) или {{lang|de|Сецесиски стил}} („стил на сецесијата“), според уметниците од [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] ({{langx|hu|szecesszió}}, {{langx|cs|secese}}, {{langx|sk|secesia}}, {{langx|pl|secesja}}). * Во Белгија, неговите противници понекогаш го нарекувале {{lang|fr|coup de fouet}} („стил на удар со камшик“), {{lang|nl|Палинг стил}} („стил на јагула“) или {{lang|fr|Стил nouille}} („стил на тестенини“).<ref name="Gontar, Cybele 2006"/> * Во Велика Британија, покрај називот ар нуво, бил познат како ''Модерен стил'' или, поради делата на [[Глазговска школа|Глазговската школа]], како ''глазговски стил''. * Во Данска, бил познат како {{lang|da|Skønvirke}} („дело на убавината“). * Во Германија и Скандинавија, бил нарекуван {{lang|de|Reformstil}} („реформски стил“) или {{lang|de|Jugendstil}} („младински стил“), според популарното германско уметничко списание {{lang|de|[[Југенд (списание)|Југенд]]}}, како и {{lang|de|Wellenstil}} („брановиден стил“) или {{lang|de|Lilienstil}} („лилјански стил“).<ref name="duncan23">Duncan (1994), pp. 23–24.</ref> Денес во Финска, Шведска и Норвешка се нарекува ''Jugend''; {{lang|et|Југенд}} во [[Естонија]]; и {{lang|lv|Jūgendstils}} во [[Латвија]]. Во Финска, исто така бил нарекуван {{lang|fi|Kalevala Style}}. * Во Италија, често бил нарекуван {{lang|it|stile Liberty}} („стил Либерти“), според [[Артур Ласенби Либерти]], основачот на лондонската стоковна куќа [[Либерти (стоковна куќа)|Liberty & Co]], чии дизајни на текстил биле популарни. Понекогаш бил нарекуван и {{lang|it|флорален стил}} („цветен стил“) или {{lang|it|нова уметност}} („нова уметност“; називот повеќе не се употребува). * Во Јапонија, ''Shiro-Uma (Широ-Ума)''.<ref name="Madsen, S. Tschud">{{cite book|title=Art Nouveau|last1=Madsen|first1=S. Tschudi|date=1977|publisher=Editura Meridiane|pages=7, 71|language=ro}}</ref> * Во Холандија, {{lang|nl|Nieuwe Kunst}} („нова уметност“), {{lang|nl|Nieuwe Stijl}} („нов стил“),<ref name="grove">Michèle Lavallée, "Art Nouveau", ''[[Grove Dictionary of Art]]'' [[Oxford University Press]], accessed 11 April 2008.</ref> vermicellistijl, slaoliestijl,<ref name="Vervliet">{{cite book|url=[https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|title=De literaire manifesten van het fin de siècle in de Zuidnederlandse periodieken 1878-1914|last=Vervliet|first=Raymond|author2=[[Rijksuniversiteit Gent]]|date=1982|publisher=[[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]]|location=Brussel|page=110|language=nl|chapter=III. De wereld van de schone schijn. Opkomst, bloei en verval van de Art Nouveau|quote=Deze affiche werd in kleur gereproduceerd in het belangrijke werk van R. Schmutzler, Art Nouveau (New York, 1962), p. 149. Ook afgebeeld in het tijdschrift Forum, XIII (1958), p. 324.|access-date=2026-05-25}}]([https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1%7Clanguage=nl}}) <nowiki>https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|language=nl}}</nowiki>)]</ref> * Во Полска, {{lang|pl|Secesja}} („сецесија“).<ref>{{Cite web|url=[https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane](https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane)|title=Secesja – harmonia, perfekcja, delikatność|author=Aleksandra Galant|date=23 August 2023|language=pl|website=audycjekulturalne.pl|access-date=29 September 2024}}</ref> * Во Португалија, {{lang|pt|Arte nova}} („нова уметност“). * Во [[Романија]], {{lang|ro|Arta 1900}} („уметност 1900“), ''Arta Nouă'' („нова уметност“) или {{lang|ro|Noul Stil}} („нов стил“).<ref>{{cite news|url=[https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|title=Rețeaua Art Nouveau – experți europeni în patrimoniul arhitectural, la Oradea|author=Demian|date=May 7, 2019|access-date=May 6, 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|archive-date=9 July 2020|url-status=live}}</ref> * Во Шпанија, {{lang|es|Modernismo}}, {{lang|ca|[[Модернизам]]}} (на каталонски) и {{lang|es|Arte joven}} („млада уметност“). * Во Швајцарија, {{lang|fr|style sapin}} („стил на ела“). * Во Соединетите Американски Држави, поради неговата поврзаност со [[Луис Комфорт Тифани]], понекогаш бил нарекуван ''Tiffany style'' * Терминот ''Модерен'' бил употребуван во тогашната [[Руска Империја]] и сè уште се употребува во современите држави наследнички како [[Азербејџан]], [[Казахстан]], [[Русија]] и [[Украина]], додека во [[Литванија]] се нарекува {{lang|lt|Модернас}}. За сликарството, се употребувал и називот на движењето ''[[Светот на уметноста]]'' („Светот на уметноста“). == Историја == === Потекло === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|алт=Red House in Bexleyheath (London) by William Morris and Philip Webb (1859)| Црвена куќа во Бекслихит ([[Лондон]]) од Вилијам Морис и Филип Веб (1859) File:Acteur_als_hoveling-Rijksmuseum_AK-MAK-1601A.jpeg|алт=Japanese woodblock print by Utagawa Kunisada (1850s)| Јапонски дрвописи од Утагава Кунисада (1850-ти) File:The_Peacock_Room.jpg|алт=The Peacock Room by James McNeill Whistler (1876–77), now in the Freer Gallery of Art, Washington, D.C.| ''„Паунова соба“'' од Џејмс Мекнил Вислер (1876–77), денес во галеријата за уметност „Фрир“, [[Вашингтон]] File:Chair_LACMA_M.2009.115_(5_of_5).jpg|алт=Chair designed by Arthur Mackmurdo (1882–83)| Стол дизајниран од Артур Мекмурдо (1882–83) File:Morris_Wey_printed_textile_design_c_1883.jpg|алт=William Morris printed textile design (1883)| Вилијам Морис печатен дизајн на текстил (1883) File:Swan_and_Rush_and_Iris_wallpaper_Walter_Crane.jpg|алт=Swan, rush and iris wallpaper design by Walter Crane (1883)| Дизајн на тапети со лебед, трска и перуника од Волтер Крејн (1883) </gallery>Новото уметничко движење ги има своите корени во [[Британија]], во цветните дизајни на Вилијам Морис и во движењето „Уметност и занаети“ основано од учениците на Морис. Раните прототипови на стилот ја вклучуваат „Црвената куќа“ со ентериери од Морис и архитектура од [[Филип Веб]] (1859), и раскошната [[Паунска соба]] од [[Џејмс Абот Мекнил Вислер]]. Новото движење било силно под влијание и на прерафаелските сликари, вклучувајќи ги [[Данте Габриел Росети]] и [[Едвард Берн-Џонс]], а особено на британските графички уметници од 1880-тите, вклучувајќи ги Селвин Имиџ, Хејвуд Самнер, Волтер Крејн, Алфред Гилберт и особено Обри Бердсли. Столот дизајниран од [[Артур Мекмурдо]] е признат како претходник на дизајнот во стилот Ар Нуво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|title=Chair &#124; Mackmurdo, Arthur Heygate &#124; V&A Explore the Collections|date=1883|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227102543/https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|archive-date=27 February 2020|accessdate=27 February 2020}}</ref> Во Франција, врз него влијаел архитектонскиот теоретичар и историчар [[Ежен Виоле ле Дик]], прогласен непријател на историскиот архитектонски стил „Боз-ар“, чии теории за рационализмот се изведени од неговото проучување на [[Средновековна уметност|средновековната уметност]]: * Функцијата треба да дефинира форма.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|title=Art nouveau and Industrie|last=Lingenheim|first=Claire|publisher=Accadémie Strasbourg|language=fr|quote=Viollet le Duc is the spokesman a rationalist mouvement where architecture becomes a true science, in which form stems from function.|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143245/https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|archive-date=20 January 2022}}</ref> * Единство на уметностите и укинување на секаква разлика помеѓу главната уметност (архитектурата) и помалите уметности (украснитр уметности).<ref>{{Наведена книга|title=L'Art dans tout|last=Froissart-Pezone|first=Rossella|date=2005|publisher=CNRS éditions|location=Paris}}</ref> * Логиката на природата е моделот што треба да се употреби за архитектурата.<ref>{{Наведено списание|last=Recht|first=Roland|date=2000|title=Viollet-le-Duc et Gottfried Semper: Conceptions du patrimoine monumental|url=https://journals.openedition.org/rgi/780|journal=Revue Germanique Internationale|language=fr|issue=13|pages=155–168|doi=10.4000/rgi.780|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143242/https://journals.openedition.org/rgi/780|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|quote=Nature as a model|doi-access=free}}</ref> * Архитектурата треба да се прилагоди на човековата околина и потреби. * Употреба на современи технологии и материјали.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet le Duc, materials and building techniques|last=Bressani|first=Martin|date=2014|publisher=Editions du Patrimoine|location=Paris|language=fr|quote=Construction for an architect means using materials for their quality and their own nature}}</ref> Виоле ле Дик самиот бил претходник на југендстилот: во 1851 година, во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква]], тој создал серија фрески типични за стилот.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet-le-Duc et la restauration de la polychromie|last=Pauliac|first=Laurence|date=2005|publisher=Université de Montréal|location=Montréal|language=fr|quote=It is fascinating to see how the style of his mural paintings at Notre Dame are precursors of Art Nouveau}}</ref> Овие слики биле отстранети во 1945 година како неакадемски. Во Рокетајадскиот дворец во регионот на [[Бордо]], неговите внатрешни украси што датираат од 1865 година, исто така, го антиципираат стилот на Ар Нуво. Во својата книга ''„Entretiens sur l'architecture“'' (Предавања за архитектурата) од 1872 година, тој напишал: „Користете ги средствата и знаењето што ни ги дава нашето време, без меѓусебните традиции кои денес повеќе не се одржливи, и на тој начин можеме да предложиме нова архитектура. За секоја функција свој материјал; за секој материјал своја форма и свој украс.“ <ref>Viollet-le-Duc, ''Entretiens sur l'architecture''</ref> Оваа книга влијаела врз генерација архитекти, вклучувајќи ги [[Луис Саливен]], [[Виктор Орта]], [[Ектор Гимар]] и [[Антони Гауди]]. {{Sfn|Bouillon|1985}} Француските сликари Морис Дени, Пјер Бонар и Едуар Вујар одиграле важна улога во интегрирањето на ликовното сликарство со украсувањето. „Верувам дека пред сè, сликата мора да биде украсена“, напишал Денис во 1891 година. „Изборот на субјекти или сцени не е ништо. Преку вредноста на тоновите, обоената површина и хармонијата на линиите можам да го допрам духот и да ги разбудам емоциите.“ Сите овие сликари сликале и традиционално и украсно сликарство на платна, во стакло и во други медиуми. {{Sfn|Bouillon|1985}} Друго важно влијание врз новиот стил бил[[Јапонизам|јапонизмот]]. Тој бил бран ентузијазам за јапонскиот дрвопис, особено делата на [[Хирошиге]], [[Кацушика Хокусаи|Хокусаи]] и [[Утагава Кунисада]], кои биле увезени во Европа почнувајќи од 1870-тите. Претприемчивиот [[Зигфрид Бинг]] основал месечно списание, ''Le Japon artistique'' во 1888 година, и објавил триесет и шест изданија пред да заврши во 1891 година. Влијаело и врз колекционерите и врз уметниците, вклучувајќи го и [[Густав Климт]]. Стилизираните карактеристики на јапонските печати се појавиле во графиката во стилот на југендстил, порцеланот, накитот и мебелот. Од почетокот на 1860 година, одеднаш се манифестира влијанието на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Во 1862 година, љубителите на уметност од Лондон или Париз можеле да купат јапонски уметнички дела, бидејќи во таа година Јапонија за прв пат се појавила како изложувач на Меѓународната изложба во Лондон. Исто така, во 1862 година, во Париз, била отворена продавницата ''„Ла Порт Киноаз“'', на улицата „Риволи“, каде што се продавале јапонски [[укијо-е]] и други предмети од Далечниот Исток. Во 1867 година, се појавила книгата ''„Примери за кинески орнаменти“'' од Овен Џонс, а во 1870 година ''„Уметност и индустрии во Јапонија“'' од Р. Алкок, а две години подоцна, О.Х. Мозер и Т.В. Катлер објавиле книги за јапонската уметност. Некои уметници од ар нуво, како [[Виктор Орта]], поседувале колекција од уметност од Далечниот Исток, особено јапонска. Новите технологии во печатењето и издаваштвото му овозможиле на југендстилот брзо да стигне до глобална публика. Уметничките списанија, илустрирани со фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја, одиграле суштинска улога во популаризацијата на новиот стил. ''The Studio'' во Англија, ''Arts et idèes'' и ''Art et décoration'' во Франција, и ''Jugend'' во Германија, овозможиле стилот брзо да се прошири во сите делови на Европа. [[Обри Бердсли]] во Англија и [[Ежен Грасет]], [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Феликс Валотон]] постигнале меѓународно признание како илустратори. {{Sfn|Lahor|2007}} Со постерите на [[Жил Шере]] за танчерката [[Лој Фулер]] во 1893 година и на [[Алфонс Муха]] за актерката [[Сара Бернар]]д во 1895 година, постерот станал не само реклама, туку и уметничка форма. Сара Бернард издвоила голем број од своите постери за продажба на колекционери. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Развој – Брисел (1893–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:St-Gilles_(Hankar)_JPG01.jpg|алт=Hankar House by Paul Hankar (1893)| Анкарова куќа од Пол Анкар (1893) File:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|алт=Façade of the Hôtel Tassel by Victor Horta (1892–93)| Фасада на хотелот „Тасел“ од [[Виктор Орта]] (1892–93) File:Tassel_House_stairway.JPG|алт=Stairway of the Hôtel Tassel| Скалите на хотелот „Тасел“ File:Villa_Bloemenwerf_(front).JPG|алт=Villa Bloemenwerf by Henry van de Velde (1895)| Вила Бломенверф од [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] (1895) File:Henry_van_de_Velde_-_Chair_-_1895.jpg|алт=Chair by Van de Velde for the Villa Bloemenwerf (1895)| Стол од Ван де Велде за вилата Бломенверф (1895) File:International_Exhibition_Brussels_par_Privat-Livemont.jpg|алт=Poster for the International Exposition by Privat Livemont (1897)| Постер за Меѓународната изложба од Приват Ливемонт (1897) </gallery>Првите градски куќи во стилот на југендстил, [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] од [[Пол Анкар]] (1893) и хотелот Тасел од [[Виктор Орта]] (1892–1893), биле изградени речиси истовремено во [[Брисел]]. Тие биле слични по својата оригиналност, но многу различни по својот дизајн и изглед. Виктор Орта станал меѓу највлијателните архитекти на раниот југендстил, а неговиот хотел Тасел (1892–1893) во Брисел е еден од обележјата на стилот. Архитектонската обука на Орта била како асистент на Алфонс Балат, архитект на кралот [[Леополд II (Белгија)|Леополд II]], градејќи ги монументалните кралски стакленици од железо и стакло во Лакен. Тој бил голем обожавател на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]], со чии идеи целосно се идентификувал.<ref>{{Наведена книга|title=L'influence de Viollet-le-Duc sur l'architecture en Belgique et aux Pays-Bas vers 1900|last=BEKAERT|first=GEERT|date=1985|publisher=Septentrion|pages=38}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Discours de Victor Horta à l'Académie Royal de Belgique|last=Horta|first=Victor|date=1925}}</ref> Во 1892–1893 година, тој го искористил ова искуство на сосема поинаков начин. Тој ја дизајнирал резиденцијата на научникот и професор Емил Тасел на многу тесна и длабокаместоположба. Средишниот елемент на куќата бил скалиштето, не оградено со ѕидови, туку отворено, украсено со виткана ограда од ковано железо и поставено под висок кровен прозорец. Подовите биле потпрени на тенки железни столбови како стебла на дрвја. Мозаичните подови и ѕидови биле украсени со нежни арабески во цветни и растителни форми, што станало најпопуларниот белег на стилот. {{Sfn|Lahor|2007}} За краток период, Орта изградил уште три градски куќи, сите со отворени ентериери и сите со кровни прозорци за максимално внатрешно осветлување: хотелот Солвеј, хотелот ван Етвелде (за Едмонд ван Етвелде) и „Мезон и ателје Орта“. Сите четири денес се дел од [[Светско наследство на УНЕСКО|светското наследство на УНЕСКО]]. Пол Анкар бил исто така иноватор на раниот југендстил. Роден во Фрејмери, во [[Ено]], син на мајстор каменорезец, тој студирал украсна скулптура и декорација на Кралската академија за ликовни уметности во Брисел од 1873 до 1884 година, додека работел како украсен скулптор. Од 1879 до 1894 година работел во студиото на архитектот Хендрик Бејаерт, мајстор на еклектичната и [[Неокласична архитектура|неокласичната архитектура]]. Преку Бејаерт, Анкар станал и обожавател на Виолет ле Дук. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Во 1893 година, Анкар ја дизајнирал и изградил Анкаровата куќа, неговата сопствена резиденција во Брисел. Со цел да создаде синтеза на ликовната и украсната уметност, тој ги собрал скулпторот Рене Јансенс и сликарот Алберт Кјамберлани за да го украсат ентериерот и екстериерот со [[Зграфито|графити]], или мурали. Фасадата и балконите се одликувале со железна декорација и виткани линии во стилизирани цветни дезени, што станало важна карактеристика на Ар Нуво. Врз основа на овој модел, тој изградил неколку куќи за своите пријатели уметници. Тој, исто така, дизајнирал серија иновативни стаклени излози за продавници, ресторани и галерии во Брисел, во она што еден местен критичар го нарекол „вистински делириум на оригиналност“. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Тој починал во 1901 година, токму кога движењето почнало да добива признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], роден во [[Антверпен]], бил уште една основачка фигура во раѓањето на југендстилот. Дизајните на Ван де Велде го вклучувале ентериерот на неговата резиденција во Брисел, [[Вилата Блуменверф]] (1895).<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27|title=An Atlas of European Architecture|last=Sachar|first=Brian|date=1984|publisher=Van Nostrand Reinhold|isbn=978-0-4422-8149-6|page=[https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27 27]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Art Nouveau|url=https://archive.org/details/artnouveau0000cham|last=Champigneulle|first=Bernard|date=1976|publisher=Barron's Educational Series|isbn=978-0-8120-5111-7|pages=[https://archive.org/details/artnouveau0000cham/page/115 115], 121}}</ref> Надворешноста на куќата е инспирирана од Црвената куќа, резиденцијата на писателот и теоретичар [[Вилијам Морис]], основачот на движењето „Уметност и занаети“. Обучен како сликар, Ван де Велде се свртел кон [[илустрација]], потоа кон дизајн на мебел и конечно кон архитектура. За вилата Блуменверф, тој создал текстил, тапети, сребрени предмети, накит, па дури и облека, што одговарало на стилот на резиденцијата.<ref>Cite web [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356 Unesco website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200528224848/http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356|date=28 May 2020}}</ref> Ван де Велде заминал во Париз, каде што дизајнирал мебел и украси за германско-францускиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]], чија париска галерија му го дала името на стилот. Тој бил и еден од раните теоретичари на Ар Нуво, барајќи употреба на динамични, честопати спротивставени линии. Ван де Велде напишал: „Линијата е сила како и сите други елементарни сили. Неколку линии поставени заедно, но спротивставени, имаат присуство толку силно како неколку сили“. Во 1906 година, тој ја напуштил Белгија и заминал за [[Вајмар]] (Германија), каде што го основал Големото војводско училиште за уметност и занаети, каде што учењето на историски стилови било забрането. Тој одиграл важна улога во германскиот Веркбунд, пред да се врати во Белгија. Дебито на архитектурата во стилот на југендстил во Брисел било проследено со бран на украсна уметност во новиот стил. Меѓу важните уметници биле [[Густав Штраувен]], кој користел ковано железо за да постигне барокни ефекти на фасадите на Брисел; дизајнерот на мебел [[Густав Сериер-Бови]], познат по своите многу оригинални столчиња и зглобен метален мебел; и дизајнерот на накит [[Филип Волферс]], кој изработувал накит во форма на [[вилински коњчиња]], [[пеперутки]], лебеди и змии. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Меѓународната изложба во Брисел, одржана во 1897 година, привлекла меѓународно внимание кон стилот; Орта, Анкар, Ван де Велде и Серирие-Бови, меѓу другите, учествувале во дизајнот на саемот, а Анри Прива-Ливемон го создал постерот за изложбата. === Париз – Maison de l'Art Nouveau (1895) и Кастел Беранже (1895–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Art_nouveau_publicité_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg|алт=Siegfried Bing invited artists to show modern works in his new Maison de l'Art Nouveau (1895).| Зигфрид Бинг ги поканил уметниците да изложат современи дела во неговата нова „Мејсон де л'ар нуво“ (1895). File:Galeries_Bing_entrée_rue_de_Provence.jpg|алт=The Maison de l'Art Nouveau gallery of Siegfried Bing (1895)| Галеријата Maison de l'Art Nouveau на Зигфрид Бинг (1895) File:Vallotton_pour_Bing.jpg|алт=Poster by Félix Vallotton for the new Maison de l'Art Nouveau (1896)| Постер од Феликс Валотон за новиот Maison de l'Art Nouveau (1896) File:Castel_Béranger,_February_16,_2013.jpg|алт=Gateway of the Castel Béranger by Hector Guimard (1895–1898)| Портата на замокот Беранже од Ектор Гимар (1895–1898) File:Paris_-_Castel_Béranger_(30001340011).jpg|алт=Breezeway of the Castel Béranger, with wall plates by Alexandre Bigot| Ветробран на замокот Беранже, со ѕидни плочи од Александар Биго File:Lescalier_principal_du_Castel_Béranger_(Hector_Guimard)_(5478779855).jpg|алт=Detail of main stairway of the Castel Béranger| Детал од главното скалиште на замокот Беранже </gallery>Француско-германскиот трговец со уметнички дела и издавач [[Зигфрид Бинг]] одиграл клучна улога во промовирањето на стилот. Во 1891 година, тој основал списание посветено на уметноста на Јапонија, кое помогнало во промовирањето на јапонизмот во Европа. Во 1892 година, тој организирал изложба на седум уметници, меѓу кои Пјер Бонар, Феликс Валотон, Едуар Вујар, [[Анри де Тулуз-Лотрек|Тулуз-Лотрек]] и Ежен Грасе, која вклучувала и современо сликарство и украсни дела. Оваа изложба била прикажана во Националното здружение на уметности во 1895 година. Истата година, Бинг отворил нова галерија на улицата „Прованс“ број 22 во Париз, „Мезон де ар нуво“, посветена на нови дела и во ликовната и во украсната уметност. Ентериерот и мебелот на галеријата се дизајнирани од белгискиот архитект [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], еден од пионерите на архитектурата во стилот на ар нуво. ''Maison de l'Art Nouveau'' прикажувал слики од [[Жорж Пјер Сера|Жорж Сера]], Пол Сињак и Тулуз-Лотрек, стакло од Луис Комфорт Тифани и Емил Гале, накит од [[Рене Лалик]] и постери од Обри Бердсли. Делата прикажани таму воопшто не биле униформни по стил. Бинг напишал во 1902 година: „ар нуво, во времето на неговото создавање, на никаков начин не се стремел да ја има честа да стане генерички термин. Тоа било едноставно име на куќа отворена како точка за собирање на сите млади и страствени уметници нетрпеливи да ја покажат современоста на своите тенденции“. {{Sfn|Bouillon|1985}} Стилот брзо бил забележан во соседна Франција. Откако го посетил хотелот „Тасел“ на Орта, Ектор Гимар го изградил замокот Беранже, меѓу првите париски згради во новиот стил, во периодот помеѓу 1895 и 1898 година.{{refn|Од страна на некои истражувачи, хотелот „Жаседе“ (1893) исто така се припишува на стилот ар нуво.<ref>[https://art.nouveau.world/hector-guimard Hector Guimard] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210225030004/https://art.nouveau.world/hector-guimard |date=25 February 2021}} – Art Nouveau World</ref>|note|group=nb}} Парижаните се жалеле на монотонијата во архитектурата на булеварите изградени за време на [[Наполеон III]] од Жорж-Ежен Осман. Замокот претставува чудна мешавина од [[Неоготика|неоготски]] и југендстил, со закривени линии слични на камшик и природни форми. Гимар, вешт публицист за својата работа, изјавил: „Она што мора да се избегнува по секоја цена е... паралелата и симетријата. Природата е најголемиот градител од сите, а природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“ {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Парижаните го поздравиле оригиналниот и живописен стил на Гимар; замокот Беранже бил избран како една од најдобрите нови фасади во Париз, со што започнала кариерата на Гимар. Гимар ја добил задачата да ги дизајнира влезовите за новиот систем на [[Париско метро]], што го привлекло вниманието на милионите посетители на Светската изложба во градот во 1900 година. === Париската ''изложба на универзумот'' (1900) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Grand_entrance,_Exposition_Universal,_1900,_Paris,_France.jpg|алт=Main entrance to the Paris 1900 Exposition Universelle| Главниот влез на Светската изложба во Париз 1900 година File:The_Bigot-pavilion_at_the_Paris_Universal_Exposition,_1900.jpg|алт=The Bigot Pavilion, showcasing the work of ceramics artist Alexandre Bigot| Биговиот павилјон, каде што се претставени делата на керамичарот Александар Биго File:Paris_Exposition_Austrian_Pavilion,_Paris,_France,_1900.jpg|алт=Entrance to the Austrian Pavilion, with exhibits designed by Josef Hoffmann| Влез во австрискиот павилјон, со експонати дизајнирани од Јозеф Хофман File:Traubensaal.jpg|алт=The German Pavilion, designed by Bruno Möhring| Германскиот павилјон, дизајниран од Бруно Меринг File:Paris_Metro_2_Porte_Dauphine_Libellule.JPG|алт=Paris metro station entrance at Porte Dauphine designed by Hector Guimard| Влезот на париската метро станица кај Порт Дофин, дизајниран од Ектор Гимар File:Finland_paviljong.jpg|алт=The Finnish Pavilion, designed by Armas Lindgren and Eliel Saarinen| Финскиот павилјон, дизајниран од Армас Линдгрен и Елиел Саринен File:Menu_for_Bosnia_Pavillion_by_Alfons_Mucha_1900.jpg|алт=Menu designed by Alphonse Mucha for the restaurant of the Bosnian Pavilion| Мени дизајнирано од [[Алфонс Муха]] за ресторанот на Босанскиот павилјон File:Portique_Sèvres,_square_Félix-Desruelles,_Paris_6e.jpg|алт=Portico of the Sevres Porcelain Pavilion, now on Square Félix-Desruelles| Портико на Севрскиот порцелански павилјон, денес на плоштадот Феликс-Дезруел </gallery>''Светската изложба'' во Париз во 1900 година го означил врвот на југендстилот. Помеѓу април и ноември 1900 година, привлекла речиси педесет милиони посетители од целиот свет и ги претставила архитектурата, дизајнот, стаклените производи, мебелот и украсните предмети од тој стил. Архитектурата на изложбата честопати била мешавина од архитектура во стилот на југендстил и уметност: главната изложбена сала, Гранд Пале, имала фасада во [[Боз-ар]] стилот, сосема неповрзана со спектакуларното скалиште и изложбената сала во ентериерот. Француските дизајнери создале посебни дела за изложбата: кристални предмети и накит од ''Lalique''; накит од Анри Вевера и Жорж Фуке; стакло од Daum; порцелан од Националната мануфактура во Севр; керамика од Александар Биго; ламби и вазни од обликувано стакло од Емил Гале; мебел од Едвард Колона и Луј Мажорел; како и дела од многу други истакнати фирми за уметнички занаети. На Светската изложба во Париз во 1900 година, Зигфрид Бинг претставил павилјон наречен „ар нуво Бинг“ (Art Nouveau Bing), во кој биле прикажани шест различни ентериери целосно уредени во тој стил. Изложбата станала првата меѓународна изложба за дизајнери и уметници од стилот на југендстил од цела Европа и пошироко. Меѓу добитниците на награди и учесниците биле [[Алфонс Муха]], кој направил [[мурал]]<nowiki/>и за [[Босна и Херцеговина|Босанскиот]] павилјонот и го дизајнирал менито за ресторанот на павилјонот; декоратерите и дизајнерите Бруно Пол и Бруно Меринг од Берлин; Карло Бугати од [[Торино]]; Бернхард Панкок од [[Баварија]]; рускиот архитект-дизајнер Фјодор Шехтел и Луис Комфорт Тифани (Tiffany Co.) од Соединетите Американски Држави. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Виенскиот архитект [[Ото Вагнер]] бил член на жирито и презентирал модел на бањата во југендстил од неговиот стан во Виена, со стаклена када. Јозеф Хофман ја дизајнирал виенската изложба на изложбата во Париз, истакнувајќи ги дизајните на Виенската сецесија. Елиел Саринен првпат добил меѓународно признание за неговиот имагинативен дизајн на Финскиот павилјон. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иако Париската изложба била убедливо најголемата, другите изложби многу придонеле за популаризација на стилот. Универзалната изложба во Барселона во 1888 година го означила почетокот на стилот [[модернизам]] во Шпанија, со некои згради на Луис Доменех и Монтанер. На ''Меѓународната изложба „Национална изложба на современа украсна уметност“'' од 1902 година во Торино, биле претставени дизајнери од цела Европа, вклучувајќи го Белгиецот [[Виктор Орта]] и виенскиот Јозеф Марија Олбрих, заедно со местни италијански уметници како што се Карло Бугати, Галилео Чини и Еуџенио Кварти. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} == Локални варијации == === Франција === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Immeuble_art_nouveau_de_Jules_Lavirotte_à_Paris_(5519755116).jpg|алт=Façade of the Lavirotte Building by Jules Lavirotte at 29, avenue Rapp, Paris (1901)| Фасада на зградата Лавирот од Жил Лавирот, [[Париз]] (1901) File:XDSC_7288-29-av-Rapp-paris-7.jpg|алт=Doorway of the Lavirotte Building, with ceramic sculptures by Jean-Baptiste Larrivé [fr]| Вратата на зградата Лавирот, со керамички скулптури од Жан-Батист Ларива File:MuchaFouquet3.jpg|алт=Jewellery shop of Georges Fouquet at 6, rue Royale, Paris, designed by Alphonse Mucha, now in the Carnavalet Museum (1901)| Златарница на Жорж Фуке на улуца Роајал број 6, Париз, дизајниран од [[Алфонс Муха]], денес во музејот [[Карнавале]] (1901) File:Pharmacie_Lesage.JPG|алт=Pharmacie Lesage by François Rouvray at 78, rue du Général-de-Gaulle, Douvres-la-Délivrande (1901)| Аптека Лесаж од Франсоа Рувре на улица Женерал-де-Гол 78, Дувр-ла-Деливранд (1901) File:Villa_Majorelle_facade.JPG|алт=Villa Majorelle in Nancy for furniture designer Louis Majorelle by architect Henri Sauvage (1901–02)| Вила Мајорел во [[Нанси]] за дизајнерот на мебел Луис Мајорел од архитектот Анри Соваж (1901–02) File:Immeuble_rue_de_l'église_détail_1.jpg|алт=Alfred Wagon building at 24, place Étienne Pernet, Paris (1905)| Зграда на Алфред Вагон на Етјен Перне 24, Париз (1905) File:La_Samaritaine_rue_de_la_Monnaie_2.jpg|алт=Façade of La Samaritaine department store by Frantz Jourdain, rue de la Monnaie, Paris (1905–1910)| Фасада на стоковната куќа Самаритен од Францу Журден, улица Моне, Париз (1905–1910) File:Gare_de_Rouen_Rive-Droite,_South_View_140215_1.jpg|алт=Rouen-Rive-Droite railway station by Adolphe Dervaux, with sculptures by Camille Lefèvre (1928)| Железничката станица Руан-Рив-Друа од [[Adolphe Dervaux|Адолф Дерво]], со скулптури од Ками Лефев(1928) </gallery> По Изложбата во 1900 година, Париз станал главен град на југендстилот. Најекстравагантните резиденции во стилот биле изградени од [[Жил Лавирот]], кој целосно ги покрил фасадите со керамички скулпторни украси. Најекстравагантниот пример е Лавиротската зграда, на Рап број 29. (1901). Канцелариските згради и стоковните куќи се одликувале со високи дворови покриени со витражни куполи и керамички украси. Стилот бил особено популарен во рестораните и кафулињата, вклучувајќи го и „[[Ресторан Maxim's|''Максимс'']]“ на улицата Ројал број 3 и „Ле Треин бле“ на железничката станица „Гар де Лион“ (1900). {{Sfn|Texier|2012}} Статусот на Париз привлекол странски уметници во градот. Уметникот роден во Швајцарија, [[Ежен Грасе]], станал еден од првите креатори на француски постери во југендстил. Тој помогнал во украсувањето на кабарето ''„Ле Шат Ноар“'' во 1885 година, ги направил своите први постери за ''Париските прослави'' и прославениот постер на [[Сара Бернар]] во 1890 година. Во Париз, тој предавал во Геринското училиште за уметност (''École normale d'enseignement du dessin''), каде што неговите ученици биле Аугусто Џакомети и Пол Бертон. {{Sfn|Lahor|2007}} Теофил-Александар Штајнлен, роден во Швајцарија, го создал постерот за париското [[кабаре]] ''„Le Chat noir“'' во 1896 година. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година направил постер за актерката [[Сара Бернар]] во претставата ''„Гизмонда“'' од Викториен Сарду во „Театар де ла Ренесанс“. Успехот на овој постер довел до договор за производство на постери за уште шест драми од Бернхарт. Градот [[Нанси]] во [[Лорена]] станал другата француска престолнина од новиот стил. Во 1901 година, бил основан ''Провинцискиот сојуз на уметнички индустрии'', познат и како „ ''Школата во Нанси“'', посветена на нарушување на хиерархијата што ги ставала сликарството и скулптурата над украсните уметности. Меѓу главните уметници кои работеле таму биле креаторите на стаклени вазни и ламби Емил Гале, браќата Даум во дизајнот на стакло и дизајнерот Луј Мажорел, кој создал мебел со грациозни цветни и растителни форми. Архитектот Анри Соваж го донел новиот архитектонски стил во Нанси со својата Вила Мајорел во 1902 година.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Tea_set,_by_Bapst_&_Falize,_Germain_Bapst,_and_Lucien_Falize,_partially_gilt_silver,_ivory_and_agate,_inv._23868_A-D,_MAD_Paris.jpg|алт=Tea set by Bapst & Falize, Germain Bapst, and Lucien Falize, made of partially gilt silver, ivory and agate (c. 1889)| Сервис за чај од Бапст и Фализе, Жермен Бапст и Лусјен Фализе, направен од делумно позлатено сребро, слонова коска и ахат ({{Околу|1889}}) File:Cheret,_Jules_-_La_Loie_Fuller_(pl_73).jpg|алт=Poster for the dancer Loie Fuller by Jules Chéret (1893)| Постер за танчерката Лоја Фулер од Жил Шерет (1893) File:Martin_nancy1894.jpg|алт=Poster by Camille Martin for L'Exposition d'art décoratif at the Galeries Poirel in Nancy (1894)| Постер од Камил Мартин за ''L'Exposition d'Art decoratif'' at Galeries Poirel во [[Нанси]] (1894) File:Alphonse_Mucha_-_Poster_for_Victorien_Sardou's_Gismonda_starring_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Poster by Alphonse Mucha for Gismonda starring Sarah Bernhardt (1894)| Постер од [[Алфонс Муха]] за ''„Гизмонда“'' со [[Сара Бернар]]д во главната улога (1894) File:Émile_andrè,_ed_eugéne_vallin,_porta_di_un_camerino_dei_magasing_françois_vaxelaire_et_cie,_nancy_1901_(vetrata_di_jacques_gruber).JPG|алт=Doors with stained glass for the Store of Francois Vaexlaire in Nancy (1901), glass by Jacques Grüber, doors by Émile Andrè and Eugéne Vallin| Врати со витраж за продавницата на Франсоа Векслер во Нанси (1901), стакло од Жак Грибер, врати од Емил Андре и Ежен Вален File:Chambre_à_coucher_Majorelle.jpg|алт=Bedroom furniture of the Villa Majorelle (1901–02), now in the Museum of Fine Arts of Nancy| Мебел од спална соба на Вила Мажореле (1901–02), денес во Музејот на ликовни уметности во Нанси File:René_lalique,_pettine_in_corno,_oro,_smalti_e_brillanti,_1902_ca.JPG|алт=Comb of horn, gold, and diamonds by René Lalique (c. 1902), in the Musée d'Orsay, Paris| Чешел од рог, злато и дијаманти од [[Рене Лалик]] ({{Околу|1902}}), во [[Музеј Орсе|Музејот Орсеј]], Париз </gallery>Францускиот стил бил нашироко пропагиран од нови списанија, вклучувајќи ги ''The Studio'', ''Arts et Idées'' и ''Art et Décoration'', чии фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја го направиле стилот познат на дизајнерите и богатите клиенти низ целиот свет. Во Франција, стилот го достигнал својот врв во 1900 година, а потоа набргу излегол од мода, практично исчезнувајќи од Франција до 1905 година. Јунгендстил бил луксузен стил, кој барал стручни и високо платени занаетчии и не можел лесно или евтино да се произведува масовно. Еден од ретките производи во стилот што можело да се произведува масовно било шишето за парфем, и тие сè уште се произведуваат во тој стил денес. === Белгија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|алт=Hôtel van Eetvelde in Brussels by Victor Horta (1895–1901)| Хотел ван Етвелде во Брисел од [[Виктор Орта]] (1895–1901) File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|алт=Detail of the Winter Garden of the Hôtel van Eetvelde| Детал од Зимската градина на хотелот ван Етвелде File:Henry_van_de_velde,_sedia,_belgio_1896.JPG|алт=Chair by Henry van de Velde (1896)| Стол од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Philippe_Wolfers,_Plumes_de_Paon,_KMKG-MRAH.jpg|алт=Philippe Wolfers, Plumes de Paon ('Peacock Feathers'), belt buckle (1898)| Филип Волферс, {{Јаз|fr|Plumes de Paon}} („Паунови пердуви“), копча за ремен (1898) File:Old_England_facade,_Brussels_(DSCF7544).jpg|алт=Former Old England department store in Brussels by Paul Saintenoy (1898–99)| Поранешна стоковна куќа „Стара Англија“ во [[Брисел]] од Пол Сентеноа (1898–99) File:Gustave_Serrurier-Bovy.jpg|алт=Bed and mirror by Gustave Serrurier-Bovy (1898–99), now in the Musée d'Orsay, Paris| Кревет и огледало од Гистав Серије-Бови (1898–99), сега во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]], Париз File:Maison_Saint-Cyr_(DSCF7558).jpg|алт=Saint-Cyr House in Brussels by Gustave Strauven (1901–1903)| Куќата Сен-Сир во Брисел од Гистав Штраувен (1901–1903) File:Maison_Cauchie-445.jpg|алт=House of the architect Paul Cauchie in Brussels, featuring sgraffito (1905)| Куќата на архитектот Пол Коши во Брисел, со [[зграфито]] (1905) </gallery>Белгија станала рано седиште на југендстилот, во голема мера благодарение на архитектурата на [[Виктор Орта]], кој дизајнирал една од првите куќи во стилот на ар нуво, Хотелот Тасел во 1893 година, и три други градски куќи во варијации на истиот стил. Тие денес се места на светското наследство на УНЕСКО. Орта имал силно влијание врз работата на младиот [[Ектор Гимар]], кој дошол да го види хотелот „Тасел“ во изградба, а подоцна изјавил дека Орта е „пронаоѓач“ на стилот. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иновацијата на Орта не била фасадата, туку ентериерот, користејќи изобилство од железо и стакло за да го отвори просторот и да ги исполни собите со светлина, и украсувајќи ги со столбови и огради од ковано железо во закривени растителни форми, кои се одразувале на подовите и ѕидовите, како и на мебелот и теписите што ги дизајнирал Орта. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Пол Анкар]] бил уште еден пионер на бриселскиот јунгендстил. Неговата куќа била завршена во 1893 година, истата година како и Хотел Тасел на Орта, а на фасадата имала [[Зграфито|графити]] -мурали. Анкар бил под влијание и на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]] и на идеите на англиското движење за уметност и занаети. Неговата концепциска идеја била да ги спои украсните и ликовните уметности во кохерентна целина. Тој нарачал од скулпторот Алфред Крик и сликарот Адолф Креспин да ги украсуваат фасадите на куќите со нивните дела. Највпечатлив пример била куќата и студиото изградени за уметникот Алберт Џамберлани на Дефак број 48. во Брисел, за што создал голема фасада покриена со [[зграфито]] мурали со насликани фигури и орнаменти, пресоздавајќи ја украсната архитектура на [[кватроченто]]то, или Италија од 15 век. Анкар починал во 1901 година, кога неговата работа штотуку добивала признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Гистав Штраувен]] ја започнал својата кариера како асистент дизајнер работејќи со Орта, пред да започне сопствена канцеларија на 21-годишна возраст, градејќи некои од најекстравагантните згради во стилот на ар нуво во Брисел. Неговото најпознато дело е куќата на Сен-Сир на Амбиорикс број 11. Куќата е висока само 4 метри, но има извонредна висина поради неговите сложени архитектонски пронајдоци. Објектот е целосно покриен со полихромни тули и мрежа од виткани растителни форми од ковано железо, во практично ар нуво-барокен стил. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Други важни уметници од Белгија биле архитектот и дизајнер [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], иако најважниот дел од неговата кариера го поминал во Германија; тој силно влијаел врз украсувањето на југендстилот. Други биле украаувачот Гистав Сериер-Бови и графичкиот уметник Фернанд Кнопф.<ref name="unesco-horta"/> {{Sfn|Lahor|2007}} Белгиските дизајнери ја искористиле изобилната понуда на [[слонова коска]] увезена од [[Белгиско Конго]]; мешаните скулптури, кои комбинираат камен, метал и слонова коска, од уметници како Филип Волферс, биле доста популарни. {{Sfn|Riley|2004}} === Холандија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Delftsche_Slaolie.jpeg|алт=Poster for Delft Salad Oil by Jan Toorop (1893)| Постер од Јан Тороп (1893) File:BeursVanBerlage.jpg|алт=Amsterdam Commodities Exchange by Hendrik Petrus Berlage (1896–1903)| Амстердамска берза на стоки од Хендрик Петрус Берлаге (1896–1903) File:H.p._berlage_per_m.j._hack,_stipo-scrittoio,_1895_ca.jpg|алт=Cabinet/Desk by Berlage (1898)| Кабинет/биро од Берлаге (1898) File:Vaas_met_deksel_met_geabstraheerd_floraal_decor,_1888-89.jpg|алт=Vase with abstract floral design by Theo Colenbrander (1898)| Вазна со апстрактен цветен дизајн од Тео Коленбрандер (1898) File:Vase_by_J._Jurriaan_Kok_(form)_&_W._R._Sterken_(decoration),_Haagsche_Plateelbakkerij,_Rozenburg,_Den_Haag,_1901,_porcelain_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC00820.jpg|алт=Porcelain vase designed by J. Jurriaan Kok and decorated by W.R. Sterken (1901)| Порцеланска вазна дизајнирана од Ј. Јуријан Кок и украсена од В.Р. Стеркен (1901) File:Astoria_Amsterdam_3.jpg|алт=Astoria building in Amsterdam by Herman Hendrik Baanders and Gerrit van Arkel (1905)| Зградата на Асторија во [[Амстердам]] од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел (1905) File:Pathe_Tuschinski.jpg|алт=Tuschinski Theatre in Amsterdam by Hijman Louis de Jong and Willem Kromhout (1921)| Тушински театар во Амстердам од Хијман Луис де Јонг и Вилем Кромхаут (1921) File:Haarlem_Kathedraal_Sint_Bavo_06.jpg|алт=Cathedral of St Bavo in Haarlem by Joseph Cuypers (1930)| Катедралата Свети Бавон во [[Харлем]] од Џозеф Кујперс (1930) </gallery>Во [[Холандија]], стилот бил познат како {{Јаз|nl|Nieuwe Stijl}} („Нов стил“), или {{Јаз|nl|Nieuwe Kunst}} („Нова уметност“), и тргнал во поинаква насока од пофлоралниот и закривен стил во Белгија. Стилот под влијание на погеометриските и стилизирани форми на германскиот Југендстил и австриската [[Виенска сецесија]]. {{Sfn|Riley|2004}} Исто така, бил под влијание на уметноста и увезеното дрво од [[Холандска Источна Индија]] (денешна [[Индонезија]]), особено дизајните на текстилот и [[батик]]от од [[Јава]]. Најважниот архитект и дизајнер на мебел во овој стил бил [[Хендрик Петрус Берлаге]], кој ги осудувал историските стилови и се залагал за чисто функционална архитектура. Тој напишал: „Неопходно е да се бориме против уметноста на илузијата, да ја препознаеме лагата, за да ја пронајдеме суштината, а не илузијата“. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Како [[Виктор Орта]] и [[Антони Гауди|Гауди]], тој бил обожавател на архитектонските теории на [[Ежен Виоле ле Дик|Виолет ле Дик]]. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неговиот мебел бил дизајниран да биде строго функционален и да ги почитува природните форми на дрвото, наместо да го витка или извиткува како да е метал. Тој посочил на примерот на египетскиот мебел и претпочитал столчиња со прави агли. Неговото прво и најпознато архитектонско дело била Амстердамската берза (1896–1903), која ја изградил следејќи ги принципите на [[Конструктивизам (уметност)|конструктивизмот]]. Сè било функционално, вклучувајќи ги и линиите од навртки што ги украсувале ѕидовите на главната просторија. Тој често вклучувал многу високи кули во своите згради за да ги направи поистакнати, практика што ја користеле и други архитекти од југендстилот од тој период, вклучувајќи го [[Јозеф Марија Олбрих]] во Виена и [[Готлиб Елијел Саринен]] во Финска. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Други згради во овој стил се хотелот „Американ“ (1898–1900), од В. Кромхаут и Х.Г. Јансен; и „Асторија“ (1904–1905) од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел во [[Амстердам]]; железничката станица во [[Харлем]] (1906–1908) и поранешната деловна зграда на „Холанд Америка Лајнс“ (1917) во [[Ротердам]], денес хотел „Њујорк“. Помеѓу истакнатите графички уметници и илустратори во овој стил бил и Јан Тороп, чии дела се насочувале кон [[мистицизам]] и [[симболизам]], дури и на неговите постери за масло за салата. Во своите бои и дизајни, тие понекогаш го покажувале и влијанието на уметноста од неговото родно место, Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Важни личности во холандската керамика и порцелан биле Јуријан Кок и Тео Коленбрандер. Тие користеле шарени цветни мотиви и по традиционални мотиви од југендстилот, во комбинација со необични форми на грнчарија и контрастни темни и светли бои, позајмени од [[батик]] украсувањето на Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Велика Британија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:MackmurdoWren1883.gif|алт=Cover design by Arthur Mackmurdo for a book on Christopher Wren (1883)| Дизајн на корицата од Артур Мекмурдо за книга на Кристофер Рен (1883) File:Belt_buckle_designed_by_Archibald_Knox.jpg|алт=Belt buckle by Archibald Knox for Liberty department store (1899)| Тока за ремен од Арчибалд Нокс за стоковната куќа „Либерти “ (1899) File:Glasgow._59_Dumbarton_Road._Art_Nouveau_detail.jpg|алт=Pub building by James Hoey Craigie at 59 Dumbarton Road, Glasgow (1899–1900)| Пабска зграда од Џејмс Хои Крејги на Дамбартон Роуд 59, [[Глазгов]] (1899–1900) File:St_Vincent_Chambers_-_view_from_S.jpg|алт=Hatrack building by James Salmon at 142a, 144 St. Vincent Street, Glasgow (1899–1902)| Зградата „Хатрак“ од Џејмс Салмон на адреса 142а, улица „Сент Винсент“ бр. 144, Глазгов (1899–1902) File:Everardsprintingworks.jpg|алт=Former Everard's Printing Works by Henry Williams, Broad Street, Bristol (1900)| Поранешна печатница „Еверард“ од Хенри Вилијамс, Брод Стрит, [[Бристол]] (1900) File:The_May_Queen,_by_Margaret_Macdonald_Mackintosh,_1900,_pencil,_watercolour,_and_bodycolour,_heightened_with_silver,_on_oiled_tracing_paper,_33_x_69.2_cm,_private_collection.jpg|алт=The May Queen by Margaret Macdonald Mackintosh (1900)| ''„Мајската кралица“'' од Маргарет Мекдоналд Макинтош (1900) <ref>{{Наведена книга|title=The Short Story of Women Artists|last=Hodge|first=Susie|date=2020|publisher=Laurence King Publishing|isbn=978-1786276551|page=21}}</ref> File:Hill_House_7_(37376578142).jpg|алт=Interior hallway view, Hill House, Helensburgh, Scotland, designed and built by Walter Blackie (1902–1904)| Внатрешен поглед на ходник, Хил Хаус, Хеленсбург, [[Шкотска]], дизајнирана и изградена од Волтер Блеки (1902–1904) <ref>{{Наведена книга|title=The Story of Scottish Art|last=Goudie|first=Lachlan|date=2020|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29695-0|page=250}}</ref> </gallery>Југендстилот ги има своите корени во Британија преку движењето „Уметност и занаети“ кое започнало во 1860-тите и достигнало меѓународно признание до 1880-тите. Повикувало на подобар третман на украсните уметности и црпело инспирација од средновековните занаетчиски вештини и дизајн, како и од природата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|title=V&A · Arts and Crafts: An introduction|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215174007/https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|archive-date=15 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> Еден значаен ран пример за модерен стил е дизајнот на [[Артур Мекмурдо]] за корицата на неговиот есеј за градските цркви на [[Кристофер Рен|Сер Кристофер Рен]], објавен во 1883 година, како и неговото столче од махагони од истата година. Други важни иноватори во Британија биле графичките дизајнери [[Обри Бердсли]] чии цртежи ги содржеле закривените линии што станале најпрепознатлива карактеристика на стилот. Може да се наведе и слободно ковано железо од 1880-тите, или некои рамни цветни текстилни дизајни, од кои повеќето имаат некаков поттик на моделите од дизајнот на 19 век. Други британски графички уметници кои имале важно место во стилот биле [[Волтер Крејн]] и [[Чарлс Ешби]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|title=Art Nouveau – Art Nouveau Art|date=22 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222070337/http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|archive-date=22 February 2013}}</ref> Стоковната куќа „Либерти“ во Лондон одиграла голема улога, преку своите шарени стилизирани цветни дизајни за текстил, како и дизајните од сребро, калај и накит на [[Ман (остров)|Манксман]] (од шкотско потекло) [[Арчибалд Нокс]]. Неговите дизајни на накит во материјали и форми целосно се отцепиле од историските традиции на дизајнот на накит. За архитектурата и дизајнот на мебел во јунгендстилот, најважниот центар во Британија бил [[Глазгов]], со креациите на [[Чарлс Рени Мекинтош|Чарлс Рени Макинтош]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]], чие дело било инспирирано од [[Шкотска баронска архитектура|шкотската баронска архитектура]] и јапонскиот дизајн. Почнувајќи од 1895 година, Макинтош ги изложувал своите дизајни на меѓународни изложби во Лондон, Виена и Торино; неговите дизајни особено влијаеле врз стилот на Виенската сецесија. Неговите архитектонски творби ја вклучуваат зградата „Глазгов Хералд“ (1894) и библиотеката на Глазговското уметничко училиште (1897). Тој исто така се стекнал со репутација како дизајнер на мебел и украсувач, тесно соработувајќи со својата сопруга, сликарката и дизајнерка [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]]. Заедно тие создале впечатливи дизајни кои комбинирале геометриски прави линии со нежно закривено цветно украсување, особено симбол на стилот, Глазговската роза. {{Sfn|Lahor|2007}} [[Леон-Виктор Солон]] дал важен придонес во керамиката во југендстилот како уметнички директор во Минтонс. Тој се специјализирал за плакети и вазни со цевчести облоги кои се продавале како „сецесионистички прибор“ (се претпоставува дека го добиле името по виенското уметничко движење).<ref>{{Наведено списание|last=Muter|first=Grant|date=1985|title=Leon Solon and John Wadsworth|journal=Journal of the Decorative Arts Society|issue=9|pages=41–49|jstor=41809144}}</ref> Тој обезбедувал дизајни во стилот на ар нуво за други клиенти, дизајни на текстил за индустријата за свила Leek и книговезници (поточно двојни корици) за книговезецот GT Bagguley од Њукасл под Лајм. [[Џорџ Скипер]] станал можеби најактивниот архитект во југендстилот во Англија. Зградата „Едвард Еверард“ во Бристол, изградена во периодот 1900–1901 година за да ги смести печатарските работилници на Едвард Еверард, поседува фасада во стилот на ар нуво. Прикажаните фигури се на [[Јоханес Гутенберг]] и [[Вилијам Морис]], двајцата истакнати во областа на печатењето. Крилеста фигура го симболизира „Духот на светлината“, додека фигура што држи светилка и огледало ја симболизира светлината и вистината. === Германија === <gallery mode="packed" heights="180"> File:Atelier_(Hofatelier)_Elvira.jpg|алт=Façade of the Hofatelier Elvira photography studio in Munich, designed by August Endell (1896–1898)| Фасада на фотографското студио „Хофателиер Елвира“ во [[Минхен]], дизајнирано од Август Ендел (1896–1898) File:La_colonie_dartistes_jugendstil_(Mathildenhöhe,_Darmstadt)_(7882268852).jpg|алт=Ernst Ludwig House in Darmstadt Artists' Colony by Joseph Maria Olbrich (1900), now hosting Darmstadt Colony Museum| Куќата на Ернст Лудвиг во Дармштатската уметничка колонија од Јозеф Марија Олбрих (1900), денес Музеј на Дармштската колонијата File:Mexikoplatz_B-Schlachtensee_06-2017.jpg|алт=Mexikoplatz station in Berlin by Gustav Hart and Alfred Lesser (1902–1904)| Станицата Мексикоплац во [[Берлин]] од Густав Харт и Алфред Лесер (1902–1904) File:Sprudelhof_Bad_Nauheim,_Hessen,_Germany.jpg|алт=Spa complex Sprudelhof in Bad Nauheim (1905–1911)| Спа комплекс Спруделхоф во Бад Наухајм (1905–1911) File:Hackesche_Höfe_(Berlin)_1.jpg|алт=Hackesche Höfe in Berlin by Endell (1906)| Хакеше Хофе во Берлин од Ендел (1906) File:Hochzeitsturm_DA.jpg|алт=Wedding tower in Darmstadt Artists' Colony (1908)| Свадбена кула во Уметничката колонија Дармштат (1908) File:Darmstadt-Mathildenhoehe-Glueckert-Haus-01-gje.jpg|алт=Entrance door of Großes Haus Glückert in Darmstadt Artists' Colony| Влезната врата на Големата куќа Глукерт во колонијата на уметници Дармштат File:2015-02-28_Bonn_Graurheindorfer_Str_157_Vorderansicht.JPG|алт=Façade of a former tram depot, now an office building, in Bonn| Фасада на поранешно трамвајско складиште, денес деловна зграда, во [[Бон]] </gallery>Германскиот ар нуво е општо познат по своето германско име, јунгендстил или „Младински стил“. Името е преземено од уметничкото списание „ Југенд („Младост“), кое било објавуввано во Минхен. Списанието било основано во 1896 година од [[Георг Хирт]], кој останал уредник сè до неговата смрт во 1916 година. Списанието преживеало до 1940 година. Во текот на почетокот на 20 век, ''Југендстил'' се применувал само во графичките уметности. Особено се осврнувал на формите на типографија и [[графички дизајн]] што се наоѓаат во германските списанија како што се ''Југенд'', ''Пан'' и ''Симплисисмус''. ''Југендстил'' подоцна бил применет во други варијанти на ар нуво во Германија и Холандија. Терминот е позајмен од германскиот јазик од неколку јазици на [[Балтички држави|балтичките држави]] и [[Нордиски земји|нордиските земји]] за да се опише стилот „ар нуво“ (погледнете го делот за именување). Во 1892 година, Георг Хирт го избрал името [[Минхенска сецесија]] за Здружението на визуелни уметници на [[Минхен]]. [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], основана во 1897 година,<ref name="secession">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|title=Association of Visual Artists Vienna Secession – Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425162612/https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|archive-date=25 April 2019|accessdate=16 August 2019}}</ref> и [[Берлинска сецесија|Берлинската сецесија]] исто така ги добиле своите имиња од Минхенската група. Списанијата ''„Југенд“'' и ''„Симплисисмус“'', објавени во Минхен, и ''„Пан“'', објавени во Берлин, биле важни поборници на ''Југендстилот''. Уметноста комбинирала синусни кривини и погеометриски линии и се користела за корици на романи, реклами и постери за изложби. Дизајнерите честопати создавале оригинални стилови на фонтови кои хармонично се вклопувале со сликата, на пример, фонтот на Арнолд Беклин во 1904 година. [[Ото Екман]] станал еден од најистакнатите германски уметници поврзани и со ''„Југендата“'' и ''со „Пан“''. Неговото омилено животно бил лебедот, а неговото влијание било толку големо што лебедот станал симбол на целото движење. Друг истакнат дизајнер во стилот бил [[Ричард Римершмид]], кој изработувал мебел, грнчарија и други украсни предмети во воздржан, геометриски стил кој укажувал на Арт Деко. {{Sfn|Lahor|2007}} Швајцарскиот уметник [[Херман Обрист]], кој живеел во Минхен, го илустрирал мотивот ''„coup de fouet“'' или удар со камшик, високо стилизирана двојна крива што сугерира движење земено од стеблото на цветот [[циклама]].<gallery mode="packed" heights="180"> File:Joseph_Sattler-PAN.jpg|алт=Cover of Pan magazine by Joseph Sattler (1895)| Насловна страница на списанието ''„Пан“'' од Џозеф Сатлер (1895) File:Tapestry_'Five_Swans',_designed_by_Otto_Eckmann,_made_by_Schule_fur_Kunstweberie,_Scherrebek,_1896-1897,_wool_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC04157.JPG|алт=Tapestry The Five Swans by Otto Eckmann (1896–97)| Гоблен ''„Петте лебеди“'' од Ото Екман (1896–97) File:Muenchner_Secession_1898—1900.jpg|алт=Poster of the Munich Secession by Franz Stuck (1898–1900)| Постер од Минхенската сецесија од Франц Штук (1898–1900) File:Art_Nouveau_door_handle.jpg|алт=Jugendstil door handle in Berlin (c. 1900)| Рачка на врата од стилот Југендстил во Берлин ({{Околу|1900}}) File:Richard_Riemerschmid_Stuhl_1905_Dresdner_Werkstätten_für_Handwerkskunst_1.jpg|алт=Chair by Richard Riemerschmid (1902)| Стол од Ричард Римершмид (1902) File:La_maison_de_Peter_Behrens_(Musée_de_la_colonie_d'artistes,_Darmstadt)_(8728647639).jpg|алт=Jugendstil dining room set and dishes by Peter Behrens (1900–01)| Трпезариски сет и садови во стилот на Југендстил од Петер Беренс (1900–01) File:Jug,_designed_by_Richard_Riemerschmid,_made_by_Merkelbach_Wilhelm_Reinhold,_Grenzhausen,_1902,_stoneware_with_salt_glaze_and_relief_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC03997.JPG|алт=Stoneware jug by Richard Riemerschmid (1902)| Бокал од камена керамика од Ричард Римершмид (1902) File:WMF_Jugendstil_pewter_dish.jpg|алт=Jugendstil pewter dish by WMF, design no. 232 (c. 1906)| Сад од калај Југендстил од групата ВМФ, дизајн бр. 232 ({{Околу|1906}}) </gallery>Уметничката колонија во Дармштат била основана во 1899 година од страна на Ернест Лудвиг, големиот војвода од [[Хесен]]. Архитект кој ја изградил куќата на големиот војвода, како и најголемиот објект во колонијата (Кулата на венчавката), бил [[Јозеф Марија Олбрих]], еден од основачите на Виенската сецесија. Други значајни уметници во колонијата биле [[Петер Беренс]] и Ханс Кристијансен. [[Ернест Лудвиг]], исто така, нарачал реконструкција на бањскиот комплекс во Бад Наухајм на почетокот на векот. Целосно новиот комплекс „Спруделхоф“ бил изграден во периодот од 1905 до 1911 година под раководство на Вилхелм Јост и ја остварил една од главните цели на Југендстилот: синтеза на сите уметности.<ref>[http://artnouveau.eu/en/city.php?id=8 Bad Nauheim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716183217/http://www.artnouveau.eu/en/city.php%3Fid%3D8|date=16 July 2019}} – Art Nouveau European Route</ref> Уште еден член на владејачкото семејство кој нарачал објект во стилот на ар нуво била принцезата Елизабета од Хесен и Рајна. Таа го основала манастирот „Марфо-Марински“ во [[Москва]] во 1908 година, а неговиот католикон се смета за ремек-дело на југендстилот.<ref>[https://art.nouveau.world/moscow Moscow] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/moscow|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Друг значаен сојуз во [[Германското Царство]] била Германската работилница, основан во 1907 година во [[Минхен]] по иницијатива на [[Херман Мутезиус]] од уметниците од Дармштатската колонија, Јозеф Марија Олбрих, Петер Беренс; од друг основач на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], [[Јозеф Хофман]], како и од Виенска работилница (основана од Хофман), од [[Рихард Римершмид]], Бруно Пол и други уметници и компании.<ref name="werkbund">{{Наведена книга|title=Der Deutsche Werkbund. Sein erstes Jahrzehnt|last=Junghanns|first=Kurt|date=1982|publisher=Henschelverlag Kunst und Gesellschaft|isbn=388520097X|page=140|language=de}}</ref> Подоцна белгиецот [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] се приклучил на движењето. {{refn|Некои извори, на пр. архивата на „Веркбунд“ (Werkbund), го наведуваат Ван де Велде како еден од основачите.<ref>[https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde Henry van de Velde] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20190808114744/https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde |date=8 August 2019}} – Werkbundarchiv</ref>|note|group=nb}} Големовојводското училиште за уметност и занаети, основано од него во [[Вајмар]], било претходник на [[Баухаус]], една од највлијателните струи во [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]].<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|date=1999|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-051323-3|editor-last=Pevsner|editor-first=Nikolaus|edition=5th|location=London|page=880|type=Paperback|editor-last2=Fleming|editor-first2=John|editor-last3=Honour|editor-first3=Hugh}}</ref> Во Берлин, Југендстилот бил избран за изградба на неколку железнички станици. Најзабележителни се Биловштрасе од Бруна Меринг (1900-1902), други примери се Мексикоплац (1902-1904), Ботаничка градина (1908-1909), Фронау (1908-1910), Витенбергплац 1 – 1919 (1912–1914). Друга значајна градба во Берлин е Хакеше Хофе (1906) која користела полихромна глазирана тула за фасадата на дворот. ар нуво во Стразбур (тогаш дел од Германското Царство како главен град на ''Рајхсланд Елзас-Лотринген'') бил специфичен бренд, бидејќи ги комбинирал влијанијата од [[Нанси]] и [[Брисел]], со влијанијата од [[Дармштат]] и [[Виена]], за да создаде местна синтеза што ја одразувала [[Стразбур|историјата на градот]] помеѓу германското и француското царство. === Австроунгарија === ==== Виенска сецесија ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secession_2016,_Vienna.jpg|алт=Secession Hall in Vienna by Joseph Maria Olbrich (1897–98)| Сала на сецесијата во [[Виена]] од Јозеф Марија Олбрих (1897–98) File:Majolikahaus_Detail_10.JPG|алт=Floral design by Alois Ludwig on the façade of Maiolica House in Vienna by Otto Wagner (1898)| Цветен дизајн од Алојз Лудвиг на фасадата на куќата Мајолика во Виена од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Otto-Wagner-Pavillon_Wien.jpg|алт=Karlsplatz Stadtbahn Station in Vienna by Wagner (1899)| Станица Карлсплац Штадбан во Виена од Вагнер (1899) File:Penzing_(Wien)_-_Kirche_am_Steinhof_(2).JPG|алт=Church of St. Leopold in Vienna by Wagner (1903–1907)| Црквата „Свети Леополд“ во Виена од Вагнер (1903–1907) File:Otto_Wagner_Kirche,_Wien_(02).jpg|алт=Interior of the Church of St. Leopold, with altarpiece by Leopold Forstner| Внатрешноста на црквата Свети Леополд, со олтар од Леополд Форстнер File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|алт=Stoclet Palace in Brussels by Josef Hoffmann (1905–1911)| Штоклетовата палата во [[Брисел]] од Јозеф Хофман (1905–1911) </gallery>[[Виена]] станала седиште на посебна варијанта на југендстилот, која станала позната како [[Виенска сецесија]]. Движењето го добило името од [[Минхенска сецесија|Минхенската сецесија]], основана во 1892 година. Виенската сецесија била основана во април 1897 година од група уметници меѓу кои биле [[Густав Климт]], Коломан Мозер, Јозеф Хофман, Јозеф Марија Олбрих, Макс Курцвајл, Ернст Штер и други.<ref name="secession" /> Сликарот Климт станал претседател на групата. Тие се спротивставиле на конзервативната ориентација кон [[Историзам|историцизмот]] изразена од Виенскиот кинстлерхаус, официјалниот сојуз на уметници. Сецесијата основала списание, ''Ver Sacrum'', за да ги промовира своите дела во сите медиуми. {{Sfn|Lahor|2007}} Архитектот Јозеф Олбрих ја дизајнирал куполната зграда на Сецесијата во новиот стил, која станала изложба на сликите на Густав Климт и други уметници од Сецесијата. Климт станал најпознат од сликарите од времето на Сецесијата, честопати бришејќи ја границата помеѓу ликовното сликарство и украсното сликарство. [[Коломан Мозер]] бил исклучително разновиден уметник во стилот; неговите дела вклучуваат илустрации за списанија, архитектура, сребрени садови, керамика, порцелан, текстил, витражи и мебел.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ernst_Stöhr,_Vampir,_1899.png|алт=Vampire in Ver Sacrum, no. 12, p. 8, by Ernst Stöhr (1899)| Вампир во ''Вер Сакрум'', бр. 12, стр.&nbsp;8, од Ернст Штер (1899) File:Dame_in_Gelb_Max_Kurzweil_1907.jpg|алт=Woman in a Yellow Dress by Max Kurzweil (1899)| ''Жена во жолт фустан'' од Макс Курцвајл (1899) File:Vetreria_johann_lötz_witwe,_coppia_di_vasi,_1900_ca._01.jpg|алт=Vase by Johann Loetz Witwe (c. 1900)| Ваза од Јохан Лоец Витве ({{Околу|1900}}) File:Armchair,_Der_reiche_Fischzug_(The_Rich_Catch_of_Fish)_LACMA_M.2000.180.39_(2_of_2).jpg|алт=Armchair by Koloman Moser (c. 1900)| Фотелја од Коломан Мозер ({{Околу|1900}}) File:Alfred_roller,_XIV_austellung..._secession,_vienna_1902,_02.jpg|алт=Poster for the 14th Secession Exhibit, by Alfred Roller (1902)| Постер за 14-тата изложба, од Алфред Ролер (1902) File:The_Kiss_-_Gustav_Klimt_-_Google_Cultural_Institute.jpg|алт=The Kiss by Gustav Klimt (1907–08)| ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнеж]]'' од [[Густав Климт]] (1907–08) File:Jugendstilmosaik_Hotel_Wiesler,_Graz_1.jpg|алт=The Spring, glass mosaic by Leopold Forstner in the Hotel Wiesler, Graz| ''Пролетта'', стаклен мозаик од Леополд Форстнер во [[Hotel Wiesler|хотелот „Визлер]]“, [[Грац]] </gallery>Најистакнатиот архитект на Виенската сецесија бил [[Ото Вагнер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 27 (2016), pp. 14–25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728151903/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|archive-date=28 July 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> кој се приклучил на движењето веднаш по неговото основање за да ги следи своите ученици Хофман и Олбрих. Неговите поголеми проекти вклучувале неколку станици на градската железничка мрежа, зградите Линке Винцајле(кои се состојат од куќата Мајолика, куќата на медалјоните и куќата во Кестлергасе). Станицата Карлсплац денес е изложбена сала на [[Виенски музеј|Виенскиот музеј]]. Кирхе ам Штајнхоф на Психијатриската болница Штајнхоф (1904–1907) е уникатен и фино изработен пример за религиозна архитектура од времето на Сецесијата, со традиционален куполен екстериер, но елегантен, модерен златно-бел ентериер осветлен со изобилство на современи витражи. Во 1899 година, [[Јозеф Марија Олбрих]] се преселил во Уметничката колонија во Дармштат, а во 1903 година Коломан Мозер и Јозеф Хофман ја основале „ Виенер Веркстете“, училиште за обука и работилница за дизајнери и занаетчии на мебел, теписи, текстил и украсни предмети. {{Sfn|Lahor|2007}} Во 1905 година, Коломан Мозер и [[Густав Климт]] се одвоиле од Виенската сецесија, подоцна во 1907 година, Коломан Мозер ја напуштил и Виенската веркштете, додека другиот нејзин основач, Јозеф Хофман, се приклучил на Германската работилница.<ref name="werkbund" /> Густав Климт и Јозеф Хофман продолжиле да соработуваат, тие го организирале Кунстшау во 1908 година во [[Виена]] и го изградиле Стоклеовиот дворец во [[Брисел]] (1905–1911) што го најавило доаѓањето на [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]]. Бил прогласен за [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] од страна на [[УНЕСКО]] во јуни 2009 година.<ref name="stoclet">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1298|title=Stoclet House|date=4 July 2009|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721005708/https://whc.unesco.org/en/list/1298|archive-date=21 July 2016|accessdate=24 July 2019}}</ref> ==== Унгарија ==== ==== Унгарија ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Museum_of_Applied_Arts._Main_facade_from_south._BudapestDSCN3639.jpg|алт=Museum of Applied Arts in Budapest by Ödön Lechner (1893–1896)| Музеј на применета уметност во [[Будимпешта]] од [[Еден Лехнер]] (1893–1896) File:Földtani_intézet_-_Budapest.jpg|алт=Geological Museum of Budapest by Lechner (1898–99)| Геолошки музеј на Будимпешта од Лехнер (1898–99) File:Cifrapalota_Kecskemét_Zsolnay.JPG|алт=Façade detail of Cifrapalota in Kecskemét (1902)| Детали од фасадата на палата Цифра во [[Кечкемет]] (1902) File:Budapest,_Szervita_tér_3.jpg|алт=Mosaic on the façade of Török Bank [fr] building in Budapest by Miksa Róth (1906)| Мозаик на фасада во Будимпешта од Микша Рот (1906) File:Four_Seasons_Gresham_Palace_Hotel_-_Facade_-_Pest_Side_-_Budapest_-_Hungary.jpg|алт=Relief on the façade of Gresham Palace in Budapest by Géza Maróti (1906)| Релјеф на фасадата на Грешамската палата во Будимпешта од Геза Мароти (1906) File:Black_Eagle_Palace,_Oradea,_Romania,_2020.jpg|алт=Black Eagle Palace in Oradea, today in Romania, at that time part of the Austro-Hungarian Empire, by Marcell Komor and Dezső Jakab (1907–08)| Палатата „Црн Орел“ во Орадеја, денес во Романија, во тоа време дел од Австроунгарија, од Марсел Комор и [[Деже Јакаб|Дежо Јакаб]] (1907–08) File:Timisoara,_Casa_Brück.jpg|алт=Brück House in Timișoara, today in Romania (1911). Along with Oradea, Timișoara is part of the Art Nouveau European Route| Бруковата куќа во [[Темишвар]], денес во Романија (1911). Заедно со [[Орадеја|Орадеа]], Темишвар е дел од Арт Нову Европската рута <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coupdefouet.es/en/cities.php|title=Cities|work=Art Nouveau European Route|accessdate=2026-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809125647/http://coupdefouet.es/en/cities.php|archive-date=2020-08-09|url-status=dead}}</ref> File:Gróf_Palace_in_Szeged_(2).JPG|алт=Gróf Palace in Szeged by Ferenc Raichle (1913)| [[Gróf Palace, Szeged|Палатата Гроф]] во [[Сегед]] од Ференц Рајхле (1913) File:Budapest,_Visegrádi_utca_29,_28.jpg|алт=Spitzer house in Budapest| Куќата на Шпицер во Будимпешта </gallery>Пионер и пророк на {{Јаз|hu|Szecesszió}} („Сецесија“ на унгарски), архитектот [[Еден Лехнер]], создал згради кои означиле премин од историцизам кон модернизам за унгарската архитектура.<ref name="lechner">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 23 (2014), pp. 2–35|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714050151/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|archive-date=14 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата идеја за унгарски архитектонски стил била употребата на архитектонска керамика и ориентални мотиви. Во своите дела, тој користел пигорганит, кој бил пуштен во производство до 1886 година од [[Жолнаи|фабриката за порцелан „Жолнаи“]]. Овој материјал се користел во изградбата на значајни унгарски згради од други стилови, на пр. [[Унгарски парламент|зградата на Унгарскиот парламент]] и [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]]. Делата на Еден Лехнер <ref>[https://art.nouveau.world/odon-lechner Ödön Lechner] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/odon-lechner}} – Art Nouveau World</ref> го вклучуваат Музејот на применети уметности (1893–1896), други згради со слични препознатливи карактеристики се Геолошкиот музеј (1896–1899) и зградата на Поштенската штедилница (1899–1902), сите во [[Будимпешта]]. Сепак, поради спротивставувањето на унгарскиот архитектонски естаблишмент кон успехот на Лехнер, тој наскоро не можел да добие нови нарачки споредливи со неговите претходни згради. Но, Лехнер станал инспирација и мајстор за следната генерација архитекти кои одиграле главна улога во популаризацијата на новиот стил. Во процесот на унгаризација, на неговите ученици им биле нарачани бројни згради во периферијата на кралството: на пример, [[Марсел Комор]] и [[Деже Јакаб]] биле нарачани да ја изградат Синагогата (1901–1903) и Градското собрание (1908–1910) во Шабадка (денес [[Суботица]], [[Србија]]), Окружната префектура (1905–1907) и Палатата на културата (1911–1913) во Марошвашархеј (денес Тргу Муреш, [[Романија]]). Подоцна, самиот Лехнер ја изградил Сината црква во Пожоњ (денешна [[Братислава]], [[Словачка]]) во периодот 1909–1913 година. Друг важен архитект бил Карол Кос, кој бил следбеник на [[Џон Раскин]] и [[Вилијам Морис]]. Кос го зел финското движење на национален романтизам како модел, а трансилванскиот народен јазик како инспирација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 8 (2006), pp. 37–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823093910/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|archive-date=23 August 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговите најзначајни градби се Римокатоличката црква во Зебегени (1908–09), павилјоните за Општинската зоолошка градина во Будимпешта (1909–1912) и Националниот музеј Секели во Сепсисентѓерги (денес Сфанту Георге, Романија, 1911–12).<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Pax,_received_silver_medal_of_the_Paris_World_Exhibiton_in_1900.jpg|алт=Pax, mosaic by Miksa Róth, which received the silver medal at the Paris World Exhibition in 1900| ''Пакс'', мозаик од Микша Рот, кој добил сребрен медал на Светската изложба во Париз во 1900 година File:Ödön_faragó_e_jozsef_sandor_per_cooperativa_bùtorcsanok,_studio,_budapest_1901,_07.jpg|алт=Cabinet by Ödön Faragó, from Budapest (1901)| Ормар на Одон Фараго, од Будимпешта (1901) File:Window_with_flower_motives_from_the_Villa_Alpár.jpg|алт=Window with flower motives from the Villa Alpár in Budapest, by Miksa Róth (1903)| Прозорец со цветни мотиви од вилата Алпар во Будимпешта, од Микша Рот (1903) </gallery>Движењето кое го промовирало стилот во уметноста била уметничката колонија Годољо, основана од Аладар Коросфои-Криш, исто така следбеник [[Џон Раскин]] и Вилијам Морис и професор на Кралското училиште за применета уметност во [[Будимпешта]] во 1901 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 14 (2009), p. 16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716050521/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Нејзините уметници учествувале во многу проекти, вклучувајќи ја и Музичката академија „Франц Лист“ во Будимпешта. Како соработник на Геделската уметничка колонија,<ref>[https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190710203233/https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/}} The Gödöllő Artists' Colony – article by David A. Hill</ref> [[Микша Рот]], исто така, бил вклучен во неколку десетици проекти на сецесијата, вклучувајќи ги зградите во Будимпешта, вклучувајќи ја Грешамската палата (витраж, 1906) и Торок банка (мозаици, 1906) и исто така создал мозаици и витражи за Палатата на културата (1911–1913) во Таргу Муреш. Значаен дизајнер на мебел бил Одон Фараго кој ги комбинирал традиционалната популарна архитектура, ориенталната архитектура и меѓународниот југендстил во многу живописен стил. Пал Орти, друг унгарски дизајнер, имал многу порезервиран и функционален стил, направен од даб со нежни орнаменти од абанос и месинг. ==== Бохемија, Моравија и Словачка ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secesní_budova_Hlavního_nádraží.jpg|алт=Praha hlavní nádraží railway station by Josef Fanta (1901–1909)| Главната железничка станица во Прага од Јозеф Фанта (1901–1909) File:Skalica_Spolkovy_dom.jpg|алт=Cultural House in Skalica by Dušan Jurkovič (1905)| Културен дом во Скалица од Душан Јурковиќ (1905) File:Divadlo_(Prostějov-_czech_republic).jpg|алт=National House in Prostějov by Jan Kotěra (1905–1907)| Национална куќа во Простјејов од Јан Котера (1905–1907) File:Jugendstil_Prag_Gemeindehaus_1.jpg|алт=Municipal House in Prague by Osvald Polívka and Antonín Balšánek (1905–1912)| [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] во [[Прага]] од Освалд Поливка и Антонин Балшанек (1905–1912) File:The_Municipal_House_(Obecni_Dum)_ceiling,_Prague_-_8906.jpg|алт=Frescoes of Municipal House by Alphonse Mucha| Фрески од Општинскиот дом од [[Алфонс Муха]] File:St_Vitus_Prague_September_2016-22.jpg|алт=Stained glass window of St. Vitus Cathedral in Prague by Mucha| Витраж на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во Прага од Муха File:Prague_Praha_2014_Holmstad_Praha_-_huset_-_house_Art_Nouveau_jugend_Narodni_Trida_7_-_12.jpg|алт=Ceramic relief of Viola Theater in Prague by Ladislav Šaloun| Керамички релјеф на театарот „Виола“ во Прага од Ладислав Шалун File:Prague_-_Nová_radnice.jpg|алт=New City Hall of Prague by Polívka (1908–1911)| Новото Градско собрание на Прага од Поливка (1908–1911) </gallery>Најзначајните згради од времето на Сецесијата во [[Прага]] претставуваат примери за целосна уметност со препознатлива архитектура, скулптури и слики.<ref>[https://art.nouveau.world/prague Prague] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172023/https://art.nouveau.world/prague|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Главната железничка станица (1901–1909) била дизајнирана од [[Јозеф Фанта]] и содржи слики од [[Вацлав Јанша]] и скулптури од Ладислав Шалоун и Станислав Сухарда, заедно со други уметници. [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] (1904–1912) е дизајниран од Освалд Поливка и Антонин Балшанек, насликан од чешкиот сликар [[Алфонс Муха]] и содржи скулптури на Јозеф Маратка и Ладислав Шалун. Поливка, Маратка и Шалоун истовремено соработувале во изградбата на Новото градско собрание (1908–1911) заедно со Станислав Сухарда, а Муха подоцна ги насликал витражите на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во неговиот препознатлив стил. Најважниот чешки архитект од овој период бил [[Јан Котера]], кој студирал во Виена кај Ото Вагнер. Неговите најпознати дела се Куќата на Петерка на плоштадот Венцеслав број 12 во Прага (1899–1900), Националната куќа во Простјејов (1905–1907) и Музејот на источна Бохемија во [[Храдец Кралове]] (1909–1912). Голем број на важни виенски архитекти се родени во [[Моравија]] или австриска Шлезија, како Јозеф Хофман, Хуберт Геснер, Џозеф Марија Олбрих и Леополд Бауер. Стилот на комбинирање на унгарската сецесија и националните архитектонски елементи бил типичен за [[Словачка|словачкиот]] архитект [[Душан Јурковиќ]]. Неговите најоригинални дела се Културниот дом во Шаколца (денес Скалица во [[Словачка]], 1905), зградите на бањата во Лухачовице (денес Чешка) во 1901–1903 година и 35 воени гробишта во близина на Нови Жмигрод во Галиција (денес Полска), од кои повеќето се силно под влијание на локалната лемска ([[Источни Русини|русинска]]) народна уметност и столарија (1915–1917). ==== Галиција ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Palace_of_Art,_façade,_1898_design._Franciszek_Mączyński_and_Jacek_Malczewski,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Franciszek Mączyński (1898–1901) – southern façade| Палатата на уметноста во [[Краков]] од Францишек Мачински (1898–1901) – јужна фасада File:Pałac_Sztuki_(Palace_of_Art),_1898_design._by_Franciszek_Mączyński,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Mączyński (1898–1901)eastern façade| Палата на уметноста во Краков од Мачински (1898–1901) источна фасада File:Pod_Globusem_(Under_the_Globe)_house,_1904_design._Franciszek_Mączyński_and_Tadeusz_Stryjeński,_11_Basztowa_Street,_Kraków,_Poland.jpg|алт=House Under the Globe in Kraków by Mączyński and Tadeusz Stryjeński (1904–05)| Куќа под глобусот во Краков од Мачински и Тадеуш Стријењски (1904–05) File:Kraków_ul._Długa_1._Dom_Izby_Przemysłowo-Handlowej_A_318_w2.jpg|алт=Interior of the House Under the Globe in Kraków by Józef Mehoffer| Внатрешност на куќата под глобусот во Краков од Јозеф Мехофер File:Головний_залізничний_вокзал_(Львів)_P1900308.jpg|алт=Lviv railway station by Władysław Sadłowski (1899–1904)| Железничката станица Лавов од Владислав Садловски (1899–1904) File:Bielsko-Biała_ul._Targowa_2_Wojska_Polskiego_12._Kamienica_A_960_2022.jpg|алт=Frog House in Bielsko-Biała by Emanuel Rost (1903)| Куќа за жабите во [[Бјелско-Бјала]] од Емануел Рост (1903) File:Bielsko-Biała_-_Cathedral_of_St._Nicholas_(02).jpg|алт=Saint Nicholas' Cathedral in Bielsko-Biała by Leopold Bauer (1909–10)| [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|Катедралата Свети Никола]] во Бјелско-Бјала од Леополд Бауер (1909–1010) </gallery><gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jozef_Mehoffer_-_Witraz_-_MNK_IV-Sz-2346_(20635).jpg|алт=Vita somnium breve, stained glass by Mehoffer (1895), in the National Museum in Kraków| ''Вита сомниум бреве'', витраж од Мехофер (1895), во Националниот музеј во Краков File:Krakow_Medical_Society_house,_Apollo-stained_glass_window_design_by_Stanisław_Wyspiański,_4_Radziwillowska_street,_Krakow,_Poland.jpg|алт=Apollo (System Copernicus), stained glass by Stanisław Wyspiański, House of the Medical Society in Kraków (1905)| ''Аполон (Коперников систем)'', витраж од Станислав Виспјањски, Дом на медицинското друштво во Краков (1905) File:Kazimierz_Stabrowski,_Paw_-_portret_Zofii_z_Jakimowiczów_Borucińskiej.jpg|алт=Peacock. Portrait of Zofia Borucińska by Kazimierz Stabrowski (1908)| ''Паун. Портрет на Зофија Боручинска'' од Казимиерз Стабровски (1908) File:Kazimierz_Sichulski_-_The_Hutsul_Madonna_triptych,_1909.jpg|алт=The Hutsul Madonna triptych by Kazimierz Sichulski (1909), in the Österreichische Galerie Belvedere, Vienna| [[Триптих]]от ''Hutsul Madonna'' од Казимиерз Сичулски (1909), во Австриска галерија Белведере, [[Виена]] File:Pollera_Hotel,_stained_glass_window_I,_ca._1900_design._by_Stanisław_Wyspiański,_30_Szpitalna_street,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт="Iris" stained glass window, Kraków, Pollera Hotel, 30 Szpitalna Street (c. 1900)| Витраж „Ирис“, [[Краков]], хотел Полера, улица Шпитална бр. 30 ({{Околу|1900}}) </gallery>Најважните центри на сецесија во Галиција биле [[Краков]], [[Лавов]] и [[Бјелско-Бјала]]. Најважниот пример за стилот во Краков е [[Палата на уметноста (Краков)|Палатата на уметноста]] (1898–1901), дизајнирана од Францишек Мачински под влијание на Сецесиската сала во Виена. Други важни дела што Мачински ги дизајнирал во Краков заедно со Тадеуш Стрјенски: Куќата под глобусот (1904–1905) и Стариот театар (1903–1906). Најважните дизајнери на ентериер биле Станислав Виспијански и Јозеф Мехофер, кои дизајнирале многу витражи и ентериери на згради. Најважните дела од првите се витражите во францисканската црква и во Домот на Краковското медицинско друштво (1905), а од вторите во внатрешноста на Куќата под глобусот. Во [[Лавов]], најважниот архитект бил Владислав Садловски, кој студирал во Виена и бил под влијание на [[Ото Вагнер]]. Тој ја проектирал [[Железничка станица (Лавов)|железничката станица во Лавов]] (1899–1904), [[Лавовска филхармонија|Филхармонијата во Лавов]] (1905–1908) и Индустриското училиште (1907–1908). Друг важен архитект, исто така инспириран од Вагнер, бил Иван Левински. Една од најпознатите градби во Бјелско-Бјала е таканаречената Куќа на жабите од Емануел Рост (1903). Други важни примери на сецесија биле дизајнирани од виенските архитекти: Макс Фабијани, автор на куќата на улицата Барлицкего број 1 (1900), како и Леополд Бауер, кој ја дизајнирал куќата на улицата Стојаловски број 51 (1903) и обновата на [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|катедралата „Свети Никола„]] (1909–10). ==== Словенија, Босна, Хрватска и Трст ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Sarajevo_-_Art_Nouveau_building.JPG|алт=Ješua D. Salom Mansion in Sarajevo by Josip Vancaš (1901)| Замокот Јешуа Д. Саломе во [[Сараево]] од Јосип Ванчаш (1901) File:Ljubljana_Grand_Hotel_Union_on_Miklosiceva_street.jpg|алт=Grand Hotel Union in Ljubljana by Vancaš (1902–03)| [[Гранд Хотел Унион]] во [[Љубљана]] од Ванчаш (1902–03) File:Alojz_Bastl-_Vjekoslav_Bastl-_Kuća_Kallina_1903-4._Masarykova_21-23_-_Gundulićeva_23.jpg|алт=Kallina House in Zagreb by Vjekoslav Bastl (1903–04)| Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–04) File:Ljubljana_BW_2014-10-09_12-22-15.jpg|алт=Hauptmann Building in Ljubljana by Ciril Metod Koch (1904)| Зградата Хауптман во Љубљана од [[Цирил Метод Кох]] (1904) File:Piazza_della_Borsa_7_(IMG_20211010_081811).jpg|алт=Bartoli House in Trieste by Max Fabiani (1906)| Куќата на Бартоли во [[Трст]] од Макс Фабијани (1906) File:Sarajevo_Central_Post_Office.JPG|алт=Central Post Office in Sarajevo by Vancaš (1907–1913)| Централна пошта во Сараево од Ванчаш (1907–1913) File:Archivo_Nacional,_Zagreb,_Croacia,_2014-04-13,_DD_01.JPG|алт=Croatian State Archives in Zagreb by Rudolf Lubinski (1911–1913)| Хрватскиот државен архив во Загреб од Рудолф Лубински (1911–1913) </gallery>Најплодниот словенечки архитект од времето на сецесијата бил [[Цирил Метод Кох]] ж.<ref name="koch">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 13 (2009), pp. 36–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716034518/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Студирал на часовите кај [[Ото Вагнер]] во Виена и работел во Градскиот совет на Лајбах (денес[[Љубљана]], [[Словенија]]) од 1894 до 1923 година. По земјотресот во Лајбах во 1895 година, тој дизајнирал многу секуларни згради во стилот на сецесијата што ги усвоил од 1900 до 1910 година: Куќата Погачник (1901), Зградата Чуден (1901), Банката за кредити на земјоделците (1906–07), реновирана зграда Хауптман во стилот на сецесијата во 1904 година. Врвот на неговата кариера била Кредитната банка во Радмансдорф (денес[[Радовљица]]) во 1906 година. Друг важен словенечки архитект, кој бил активен и во Босна, бил [[Јосип Ванцаш]]. Тој е автор на дела како што се [[Гранд Хотел Унион|Гранд Хотел Јунион]] (1902–1903) или Градска штедилница во Љубљана (1902–1903), како и куќата Јешуа Д. Саломе (1901) и Централната пошта во Сараево (1907–1913). Исто така [[Јоже Плечник|, Јоже Плечник]] и [[Макс Фабијани]], двајцата значајни архитекти на Виенската сецесија, се родени во [[Словенија]]. Вториот дизајнирал некои згради во Словенија и Трст, како што е куќата на Бартоли во [[Трст]] (1906). Во [[Хрватска]], најважните примери се Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–1904) и [[Хрватски државен архив|Хрватскиот државен архив]] во Загреб од [[Рудолф Лубински]] (1911–1913). === Романија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belle_Époque_postcard_showing_the_Art_Nouveau_headquarter_of_the_Minerva_publisher_on_Bulevardul_Regina_Elisabeta,_close_to_the_intersection_with_Calea_Victoriei.jpg|алт=Minerva publisher headquarter on Bulevardul Regina Elisabeta in Bucharest, unknown architect (c. 1900, destroyed by WW2 bombardments)| Седиште на издавачката куќа Минерва на Булевар „Кралица Елисавета“ во [[Букурешт]], непознат архитект ({{Околу|1900}}, уништена од бомбардирања во Втората светска војна) File:1_Strada_Constantin_F._Robescu,_Bucharest_(08).jpg|алт=Frieze of Strada Constantin F. Robescu no. 1 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| [[Фриз]] на улица „Константин Ф. Робеску“ бр. 1 во Букурешт, непознат архитект (околу 1900) File:7_Piața_Mihail_Kogălniceanu,_Bucharest_(01).jpg|алт=Door of Piața Mihail Kogălniceanu no. 7 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| Врата на плоштадот Михаил Когалничанубр. 7 во Букурешт, непознат архитект ({{Околу|1900}}) File:Old_photo_of_the_Romulus_Porescu_House_in_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Romulus Porescu House (Strada Doctor Paleologu no. 12) in Bucharest by Dimitrie Maimarolu (1905)| Мешавина од Боз-ар архитектура - Куќата на Ромулус Пореску (Страда Доктор Палеолог бр. 12) во Букурешт од Димитрие Мајмаролу (1905) <ref>{{Наведена книга|url=|title=Arta 1900 în România|last=Constantin|first=Paul|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|language=ro}}</ref> File:Constanța_Casino_2025_(54606449888).jpg|алт=Constanța Casino in Constanța by Daniel Renard and Petre Antonescu (1905–1910)| Казино Констанца во [[Констанца]] од Даниел Ренард и Петре Антонеску (1905–1910) File:72-74_Strada_Lipscani,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Former Al. Assan shop (Strada Lipscani no. 72–74) in Bucharest, unknown architect (before 1906)| Мешавина со архитектура во стилот на „Боз-ар“ - Поранешна продавница „Ал. Асан“ (Страда Липскани бр. 72–74) во Букурешт, непознат архитект (пред 1906 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://turistinbucurestiro.blogspot.com/2013/07/lipscani-72-si-74.html|title=Turist în București: Lipscani 72 si 74|last=|accessdate=12 October 2022}}</ref> File:9_Strada_Biserica_Amzei,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Mița the Cyclist House in Bucharest by Nicolae C. Mihăescu (1908), mix of Beaux Arts and Art Nouveau| Мешавина со архитектура во стилот стилот на „Боз-ар“ - Куќата на велосипедистот Мица во Букурешт од Николае К. Михаеску (1908){{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Југендстилот се појавил во [[Романија]] во истите години како и во [[Западна Европа]] (од почетокот на 1890-тите до избувнувањето на [[Првата светска војна]] во 1914 година), но тука малку од зградите се во овој стил, а преовладува стилот Боз-ар. Најпознато е казиното во [[Констанца]]. Повеќето романски примери на архитектура во стилот на ар нуво се всушност мешавина од боз-ар и ар нуво, како што се куќата на Ромул Пореску или куќата бр. 61 на улицата Василе Ласкар, двете во [[Букурешт]].<ref>{{Наведена книга|title=Arta Românească de la Origini până în Prezent|last=Florea|first=Vasile|date=2016|publisher=Litera|isbn=978-606-33-1053-9|pages=297, 302, 305, 306, 313, 317}}</ref> Ова е слично на она што се случувало во Франција, каде што [[Еклектизам|еклектицизмот]] бил попопуларен, а чистите згради и структури во стилот на ар нуво биле релативно ретки. И покрај тоа што повеќето куќи од времето на Карол I биле во стилот на боз-ар, некои од нив имаат печки во ар нуво внатре, бидејќи стилот на надворешноста не секогаш го диктирал стилот на печката или на целиот ентериер.<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Stefan_Luchian_-_Tanara_-_desen_pentru_coperta_revistei_Ileana.jpg|алт=Young woman by Ștefan Luchian, drawing for the cover of Ileana magazine (1900)| ''Млада жена'' од Штефан Лукијан, цртеж за насловната страница на списанието ''„Илеана'' “ (1900) File:Stefan_luchian,_pannello_decorativo_con_primavera,_1901.JPG|алт=Spring, decorative panel by Luchian (1901)| ''Пролет'', декоративен панел од Лукијан (1901) File:Allegorical_Scene_(Woman_with_Lyre_-_Allegory_of_Music),_by_Nicolae_Vermont,_1903.jpg|алт=Woman with Lyre (Allegory of Music) by Nicolae Vermont (1903)| ''Жена со лира'' (Алегорија на музиката) од Никола Вермонт (1903) File:Elena_Alexandrina_Bednarik_-_Zâna_apelor.jpg|алт=The Water Fairy by Elena Alexandrina Bednarik (1908)| ''Водната самовила'' од Елена Александрина Беднарик (1908) File:Art_Nouveau_polychrome_tiled_stove_in_the_Mița_the_Cyclist_House,_Bucharest_(04).jpg|алт=Stove in the Mița the Cyclist House (Strada Biserica Amzei no. 9), Bucharest, possibly designed by Nicolae C. Mihăescu (1908)| Шпорет во куќата на велосипедистот Мица (улица Бисерика Амзеи бр. 9), Букурешт Букурешт, веројатно дизајниран од Николае Михаеску (1908) {{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Еден од најзначајните сликари од југендстилот од Романија бил [[Штефан Лукијан]], кој брзо ги презел иновативните и украсните насоки на југендстилот за краток временски период. Овој период се совпаднал со основањето на друштвото „Илеана“ во 1897 година, чиј основач и член бил самиот тој, друштво кое организирало изложба во хотелот „Унион“ насловена како ''„Изложба на независни уметници'' “ (1898) и го издавало ''списанието „Илеана“''. [[Трансилванија]] има примери на објекти од јунгелдстилот и романска преродба, при што првите се од австроунгарски период. Повеќето од нив може да се видат во [[Орадеја|Орадјеа]], наречена „Арт Нову престолнина на Романија“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|title=Oradea, capitala Art Nouveau a Romaniei, celebreaza 'Ziua Internațională Art Nouveau 2019'|date=June 7, 2019|work=infooradea.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref> но исто така и во [[Темишвар]], [[Таргу Муреш]] и [[Сибиу]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|title=Heritage of Timisoara – Cladiri|last=<!--Not stated-->|date=|work=heritageoftimisoara.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516143920/https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|archive-date=16 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|title=The Art Nouveau public buildings of Tîrgu Mureș|last=Ungvári|first=Zrínyi Imre|date=|work=wondersoftransylvania.com|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|title=Str. Mitropoliei nr. 20|last=<!--Not stated-->|date=|work=Patrimoniu.Sibiu.ru|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523184705/https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2020}}</ref> === Италија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:20161207_Palazzo_Castiglioni.jpg|алт=Palazzo Castiglioni in Milan by Giuseppe Sommaruga (1901–1903)| Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903) File:Leonardo_Bistolfi_-_Prima_Esposizione_Internazionale_d’Arte_Decorativa_Moderna,_Torino_1902.jpg|алт=Poster for the 1902 Turin Exposition by Leonardo Bistolfi| Постер за изложбата во Торино во 1902 година од Леонардо Бистолфи File:Cobra_Chair_and_Writing_Desk..jpg|алт=Cobra chair and desk by Carlo Bugatti (1902), in the Brooklyn Museum, New York City| Стол и биро ''„Кобра'' “ од Карло Бугати (1902), во Музејот Бруклин, Њујорк Сити File:Malpighi12_cancello1.JPG|алт=Entrance of Casa Guazzoni in Milan by Giovanni Battista Bossi (1904–1906)| Влезот на Каса Гуацони во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–1906) </gallery>Југендстилот во [[Италија]] бил познат како {{Јаз|it|arte nuova}}, {{Јаз|it|stile floreale}}, {{Јаз|it|stile moderno}} и особено {{Јаз|it|stile Liberty}}. Стилот „Либерти“ го добил името по [[Артур Ласенби]] и продавницата што ја основал во 1874 година во [[Лондон]], стоковната куќа „Либерти“, специјализирана за увоз на орнаменти, текстил и уметнички предмети од [[Јапонија]] и [[Далечниот Исток]], чии шарени текстили биле особено популарни во Италија. Значајни италијански дизајнери во овој стил биле [[Галилео Чини]], чија керамика честопати била инспирирана од шарите на [[мајолика]]. Подоцна бил познат како сликар и театарски сценограф; ги дизајнирал сценографиите за две познати опери на Пучини, ''Џани Скики'' и ''Турандот''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|title=Sicilian Liberty – Italianate Art Nouveau – Best of Sicily Magazine|date=|publisher=Bestofsicily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129115420/http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|archive-date=29 January 2020|accessdate=15 February 2022}}</ref><ref>Henry R. Hope, review of H. Lenning, ''The Art Nouveau'', ''The Art Bulletin'', vol. 34 (June 1952), 168–171 (esp. 168–169): In 1952, Discussing the state of Art Nouveau, the author noted that Art Nouveau was not yet an acceptable study for serious art history or a subject suitable for major museum exhibitions and their respective catalogs. He predicted an impending change</ref> Архитектурата во стилот „Либерти“ многу варирал и честопати ги следел историските стилови, особено барокот. Фасадите честопати биле натопени со украси и скулптури. Примери за стилот на слободата го вклучуваат Вилино Флорио (1899–1902) од Ернесто Базиле во [[Палермо]]; Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903); Милано и Каза Гуацони (1904–05) во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–06).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|title=Storia di Milano ::: Palazzi e case liberty|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615134905/http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|archive-date=15 June 2012|accessdate=2 August 2019}}</ref> Шарените фрески, насликани или во керамика, и скулптурите, како во ентериерот, така и во екстериерот, станале популарна карактеристика на стилот „Либерти“. Тие се потпирале и на класични и на цветни теми. како во бањите на Аква дела Салуте и у куќата Гвацони во Милано. Најважната фигура во дизајнот во стилот Либерти бил [[Карло Бугати]], син на архитект и декоратор, како и татко на скулпторот на Либерти, [[Рембрант Бугати]], и на дизајнерот на автомобили [[Еторе Бугати]]. Студирал на Миланската академија „Брера“, а подоцна и на Академијата за ликовни уметности во Париз. Неговата работа се одликувала со егзотичност и ексцентричност, вклучувала сребрени предмети, текстил, керамика и музички инструменти, но најдобро се памети по неговите иновативни дизајни на мебел, прикажани за прв пат на Саемот за ликовни уметности во [[Милано]] во [[1888]] година. Неговиот мебел често се одликувал со дизајн во облик на клучалка и имал необични прекривки, вклучувајќи пергамент и свила, како и инкрустации од коска и слонова коска. Исто така, понекогаш имало изненадувачки органски форми, копирани по полжави и кобри. {{Sfn|Riley|2004}} === Србија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Pančevo_Banka2.JPG|алт=Pučka Bank in Pančevo by Albert Kálmán Kőrössy and Ullmann Gyula (1868)| Пучка банка во [[Панчево]] од Алберт Калман Керешки и Улман Ѓула (1868) File:Zgrada_Ministarstva_prosvete_u_Beogradu_-_0035.JPG|алт=House of Vuk's Foundation in Belgrade by Aleksandar Bugarski (1879)| Дом на „Вуковата Фондација“ во [[Белград]] од Александар Бугарски (1879) File:Jodna_banja_u_Novom_Sadu_2022.jpg|алт=Iodine Spa in Novi Sad (1897)| Јодска бања во [[Нови Сад]] (1897) File:Wiki.Vojvodina_VII_Subotica_4599_03.jpg|алт=Subotica Synagogue by Marcell Komor and Dezső Jakab (1901)| Суботичка синагога од Марсел Комор и [[Деже Јакаб]] (1901) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(3).jpg|алт=Raichle's Palace in Subotica (1904)| Рајхлеовата палата во [[Суботица]] (1904) File:Small_Bridge_in_Zrenjanin,_Serbia..jpg|алт=Karađorđević Bridge (previously named Franz Josef Bridge) in Zrenjanin (1904)| Мост Караѓорѓевиќ (претходно именуван како мост на Франц Јозеф) во [[Зрењанин]] (1904) File:Sinagoga_u_Novom_Sadu.JPG|алт=Novi Sad Synagogue by Lipót Baumhorn (1905)| Синагога во Нови Сад од Липот Баумхорн (1905) File:Beograd_Kuca_trgovca_Stamenkovica_Kralja_Petra_41.jpg|алт=Building of Merchant Stamenković in Belgrade by Nikola Nestorović and Andra Stevanović (1907)| Зградата на трговецот Стаменковиќ во Белград од Никола Несторовиќ и Андра Стевановиќ (1907) File:Hotel_Moskva_(Belgrade).jpg|алт=Hotel Moskva in Belgrade by Jovan Ilkić (1908)| [[Хотел Москва (Белград)|Хотел Москва]] во Белград од Јован Илкиќ (1908) File:Novisad7.jpg|алт=Menrat's Palace in Novi Sad by Lipót Baumhorn (1908)| Менратовата палата во Нови Сад од Липот Баумхорн (1908) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(4).jpg|алт=Subotica City Hall by Dezső Jakab (1910)| Градското собрание на Суботица од [[Деже Јакаб]] (1910) File:House_of_Mika_Alas_in_2020_(2).jpg|алт=Mika Alas's House in Belgrade by Petar Bajalović (1910)| Куќата на Мика Алас во Белград од Петар Бајаловиќ (1910) </gallery>Поради близината до [[Австроунгарија]] и [[Војводина]], кои биле дел од царството до 1918 година, и Виенската и унгарската сецесија биле распространети движења во денешна северна Србија, како и во главниот град [[Белград]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/serbia|title=Art Nouveau World – Serbia|accessdate=8 September 2022}}</ref> Познати австриски и унгарски архитекти проектирале многу згради во [[Суботица]], [[Нови Сад]], [[Палиќ]], [[Зрењанин]], [[Врбас]], [[Сента]] и [[Кикинда]]. Наследството на јунгелдстилот во [[Белград]], [[Панчево]], [[Аранѓеловац]] и [[Врњачка Бања]] е мешавина од француски, германски, австриски, унгарски и местни српски движења. Од заоблената цветна убавина на синагогата во [[Суботица]] до розетите инспирирани од стилот на Морава на телеграфската зграда во Белград, архитектурата во стилот на ар нуво добила различни форми во денешна Србија. Во раните 1900-ти, северно од [[Сава]] и [[Дунав]], обновеното унгарско национално чувство ги исполнило зградите во [[Суботица]] и [[Сента]] со местни цветни етнички мотиви, додека во малото [[Кралство Србија]], националните романтичари како Бранко Танежевиќ и Драгутин Инкиостири-Медењак (двајцата родени во Австроунгарија) ги преведеле традиционалните мотиви на Србија во прекрасни згради. Други архитекти, како Милан Антоновиќ и Никола Несторовиќ, ги донеле тогаш современите кривулести линии и природни мотиви во домовите и бизнисите на нивните богати покровители, за да можат да ја покажат својата световност и да бидат во чекор со трендовите во Париз, Минхен и Виена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thenutshelltimes.com/2019/06/09/art-nouveau-serbia/|title=AFaces and Blossoms of Art Nouveau in Serbia|date=9 June 2019|accessdate=8 September 2022}}</ref> === Шпанија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:El_Capricho_Gaudí_02.jpg|алт=El Capricho de Gaudí in Comillas, Cantabria, by Antoni Gaudí (1883–1885)| [[Ел Капричо|Ел Капричо де Гауди]] во Комилас, [[Кантабрија]], од [[Антони Гауди]] (1883–1885) File:Σαγράδα_Φαμίλια_2941.jpg|алт=Sagrada Família basilica in Barcelona by Gaudí (1883–)| Базиликата [[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]] во [[Барселона]] од Гауди (1883–) File:17-12-03-Hospital_de_Sant_Pau_(BCN)_Pavelló_de_Sant_Rafael-RalfR-DSCF0580.jpg|алт=Hospital de Sant Pau by Lluis Domenech i Montaner (1901–1930)| Болница „Сант По“ од Луис Доменех и Монтанер (1901–1930) File:Gaudi_Casa_Batllo_02.jpg|алт=Trencadís façade of Casa Batlló in Barcelona by Gaudí and Josep Maria Jujol (1904–1906)| Тренкадиската фасада на [[Каса Батљо]] во Барселона од Гауди и Хосеп Марија Хухол (1904–1906) File:Casa_Milà,_general_view.jpg|алт=Casa Milà in Barcelona by Gaudí (1906–1912)| [[Каза Мила]] во Барселона од Гауди (1906–1912) File:PiC-casaTerrades-RI_51_0004201-0002.jpg|алт=Casa de les Punxes in Barcelona by Josep Puig i Cadafalch (1905)| [[Каса Терадес]] во Барселона од Хосеп Пуиг и Кадафалч (1905) File:Casa_Gallardo.jpg|алт=Casa Gallardo in Madrid by Federico Arias Rey (1911–1914)| [[Каса Галардо]] во [[Мадрид]] од Федерико Аријас Реј (1911–1914) File:Santuario_Novelda.jpg|алт=Sanctuary of Maria Magdalena [ca] in Novelda, Valencian Community (1918–1946)| Светилиште на Марија Магдалена во Новелда, [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсијанска заедница]] (1918–1946) </gallery>Многу оригинална варијанта на стилот се појавила во [[Барселона]], [[Каталонија]], приближно во исто време кога југендстилот се појавил во Белгија и Франција. Се нарекувал ''{{Јаз|ca|Modernisme}}'' односно модернизам. Нејзин најпознат творец бил [[Антони Гауди|Антонио Гауди]]. Гауди користел цветни и органски форми на многу нов начин во [[Палата Гуељ|палатата Гуељ]] (1886–1890). Тој во својата архитектура интегрирал занаети како што се [[керамика]], [[витраж]], ковано железо и столарија. Во своите павилјони Гуељ (1884–1887) и потоа во [[Парк Гуељ|Паркот Гуељ]] (1900–1914) тој користел и нова техника наречена ''тренкадис'', која користела парчиња отпадна керамика. Неговите дизајни од околу 1903 година, ''Каса Батљо'' (1904–1906) и ''Каса Мила'' (1906–1912), се најтесно поврзани со стилските елементи на ар нуво. Подоцнежните градби како што е ''[[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]]'' ги комбинирале елементите на ар нуво со ревивалистичкиот [[Неоготика|неоготски стил]]. Ккаса Батљо, каса Мила, павилјон Гуељ и паркот Гуељ биле резултат на неговата соработка со [[Хосеп Марија Хухол]], кој самиот создал куќи во Сант Хоан Деспи (1913–1926), неколку цркви во близина на [[Тарагона]] (1918 и 1926) и Планелс во [[Барселона]] (1926). Покрај доминантното присуство на Гауди, [[Луис Доменех и Монтанер]] го користел и Арт Нову во Барселона во згради како замокот на Трите змејови (1888), Куќа Лео Морера, Палата на каталонската музика (1905) и болницата Сант По (1901–1930))ж. Последните две згради се наведени од [[УНЕСКО]] како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско културно наследство]].<ref name="montaner">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple=1&unique_number=950|title=World Heritage List: Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|publisher=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106053844/https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple%3D1%26unique_number%3D950|archive-date=6 January 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Друг голем модернист бил Жозеп Пуч и Кадафалк, кој ја дизајнирал Каса Марти и неговото кафуле, текстилната фабрика Казимир Касарамона (денес музеј на уметност CaixaFòrum), Каса Макаја, Каса Аматлер, палата на баронот од Квадраса (во која 10 години, од 2013, била сместена Каса Азија) и Каса Терадес. Карактеристично движење ар нуво постоело и во [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсија]]. Некои од значајните архитекти биле Деметрио Рибес Марко, Висенте Пасквал Пастор, Тимотео Бријет Монтауд и Хосе Марија Мануел Кортина Перес. Карактеристичните карактеристики на валенсискиот ар нуво се значајната употреба на керамика во украсувањето, како на фасадата така и во орнаментите, како и употребата на валенсиски регионални мотиви. Друга извонредна варијанта е мадриленскиот ар нуво со значајни градби како што се Палатата Лонгорија, Казиното во Мадрид или Цементариото де ла Алмудена, меѓу другите. Познати модернисти од Мадрид биле архитектите Хозе Лопез Салабери, Фернандо Арбос и Треманти и Франсиско Андрес Октавио.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ramon_Casas_-_Ramon_Casas_and_Pere_Romeu_on_a_Tandem_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Ramon Casas and Pere Romeu on a Tandem by Ramon Casas (1897)| Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем од Рамон Касас (1897) File:El_Petó_Perdut._Lambert_Escaler_i_Milà.JPG|алт=Sculpture of polychrome terracota by Lambert Escaler [ca] (1902)| Скулптура од полихромна теракота од Ламберт Ескалер (1902) File:140_La_sardana,_plafó_de_marqueteria_de_Gaspar_Homar.jpg|алт=Furniture by Gaspar Homar [ca] (1903)| Мебел од Гаспар Омар (1903) File:Gaudi-prie-dieu.jpg|алт=Prie Dieu, or prayer desk, designed by Antoni Gaudí for Casa Batlló (1904–1906)| Молитвен стол, дизајниран од [[Антони Гауди]] (1904–1906) File:Palau_de_la_Música_Catalana-1.jpg|алт=Stained glass ceiling of Palau de la Música Catalana by Antoni Rigalt (1905–1908)| Витраж на таванот на Палатата на каталонската музика од Антони Ригалт (1905–1908) File:Detall_dels_vitralls_del_palau_de_l'Exposició_de_València.jpg|алт=Window of the Palace of the Valencian Regional Exposition, in Valencia (1908)| Излог на Палатата на валенсиската регионална изложба, во [[Валенсија]] (1908) </gallery>Движењето оставило богато уметничко наследство, вклучувајќи цртежи, слики, скулптури, стаклени и метални дела, мозаици, керамика и мебел. Дел од него може да се најде во Националниот музеј на уметноста на Каталонија. Инспириран од париското кафуле наречено „Ле Шат Ноар“, каде што претходно работел, Пјер Ромеу и Борас одлучил да отвори кафуле во [[Барселона]] кое се викало Елс Кватре гатс (Четири мачки на каталонски).<ref>{{Наведена книга|title=Els Quarte Gats: Art in Barcelona Around 1900|last=McCully|first=Marilyn|date=1978|publisher=Princeton University Press|page=64}}</ref> Кафето станало средишно место за состаноци на најистакнатите личности на ''модернизмот'' во [[Барселона]], како што се [[Пабло Пикасо]] и Рамон Касас и Карбо, кои помогнале во промоцијата на движењето со своите постери и разгледници. За кафулето тој создал слика наречена „Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем“, која била заменета со неговата друга композиција насловена како „Рамон Касас и Пере Ромеу во автомобил“ во 1901 година, симболизирајќи го новиот век. [[Антони Гауди]] дизајнирал мебел за голем дел од куќите што ги изградил; еден пример е фотелја за „Каса Батљо“. Тој влијаел врз друг значаен каталонски дизајнер на мебел, Гаспер Омар (1870–1953) кој често комбинирал маркетарија и мозаици со својот мебел. {{Sfn|Riley|2004}} === Португалија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:PRO ARTE (23943640572).jpg|Музеј-резиденција на др. Анастасија Гонсалвес во [[Лисабон]] (1904–05) File:A Livraria Lello e Irmão-A ponte de encanto.jpg|Книжарница [[Книжарница „Лело“]] во [[Порто]] (1906) File:Aveiro Casa do Major Pessoa 856.jpg|Фасада на резиденцијата на мајор Песо во [[Авеиро]] (1907–1909)<ref>{{cite web|author= |title=Casa do Major Pessoa |url=http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=|work= |publisher= }} {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20200811152215/http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=11. 8. 2020.}} - Sistema de Informação para o Património Arquitetónico</ref> File:Porta Assimétrica Casa do Major Pessoa.jpg|Атриум на резиденцијата на мајорот Песоа File:Avenida Almirante Reis n 2 (fachada L Intendente) 7146.jpg|Детали од зградата на Алмиранте Рејс, 2-2К во Лисабон (1908) File:Azulejo Casa da Cooperativa Agrícola em Aveiro.jpg|Керамичка плочка од Земјоделската задруга во Авеиро (1913) </gallery> Варијантата на југендстилот во [[Авеиро]] (Португалија) се нарекувала ''Арте Нова'', а нејзината главна карактеристична црта била фалењето: стилот го употребувала буржоазијата која сакала да го изрази своето богатство на фасадите, а ентериерите да ги остави конзервативни.<ref name="aveiro">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 11 (2008), pp. 2–7|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718020004/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|archive-date=18 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга карактеристична карактеристика на Арте Нова била употребата на локално произведени плочки со мотиви од стилот ар нуво. Највлијателниот уметник на Арте Нова бил Франциско Аугусто да Силва Роша. Иако не бил обучен за архитект, тој дизајнирал голем број на згради во Авеиро и во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha Francisco Augusto da Silva Rocha] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20261004212901/https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha |date=2026-10-04 }} – Art Nouveau World</ref> Една од нив, резиденцијата на Мајор Песоа, има и фасада и ентериер во стилот на југендстил, а денес е домаќин на Музејот на Арте Нова. Постојат и други примери на југендстил во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/lisbon Lisbon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210317061222/https://art.nouveau.world/lisbon|date=17 March 2021}} – Art Nouveau World</ref><ref>[https://art.nouveau.world/porto Porto] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210305074248/https://art.nouveau.world/porto|date=5 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> Некои од нив се Музеј-куќа на д-р Анастасија Гонсалвеса од Мануел Хоаким Норте Жуниор (1904–1905) во [[Лисабон]], Кафе Мажестик од Жоао Квејрос (1921) и книжарница „Лело“ од Шавиер Естевес (1906), двете во [[Порто]]. === Нордиски земји === ====Финска==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lart nouveau à Helsinki limmeuble Pohjola (7624127520).jpg|Главен влез на зградата на осигурителната компанија „Похјола“ во Хелсинки, скулптури од Хилда Флодин (1899–1901) File:Tampere Cathedral.jpg|[[Тамперска катедрала]] на фински национален романтичен стил од [[Ларс Сонк]] (1902–1907) File:Gallen-Kallela - Tuonelan joella.JPG|„Покрај реката Туонела“ во финскиот национално-романтичарски стил од Аксели Гален-Калела (1903) File:Eliel saarinen, sedia con braccioli, helsinki 1907-08 ca.JPG|Столица од [[Елиел Саринен]] (1907–1908) File:Estación central de FF.CC. de Helsinki, Finlandia, 2012-08-14, DD 04.JPG|Статуи на Централната железничка станица во Хелсинки од [[Емил Викстром]] (1919) </gallery> ар нуво бил популарен во [[Нордиски земји|нордиските земји]], каде што обично бил познат како Југендстил, и често се комбинирал со националниот романтичен стил на секоја земја. Нордиската земја со најголем број згради во стилот на Југендстил е Големото Војводство Финска, тогаш дел од [[Руска Империја|Руското Царство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/|title=Art Nouveau World|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215613/https://art.nouveau.world/|archive-date=21 March 2021|accessdate=11 April 2021}}</ref> Периодот на Југендстил се совпаднал со [[Златно време на финската уметност|Златното време на финската уметност]] и националното будење. По изложбата во Париз во 1900 година, водечки фински уметник бил [[Аксели Гален-Калела]]. Тој е познат по своите илустрации на [[Калевала]], финскиот национален еп, како и по сликањето на бројни згради во стилот на Јудендстил во војводството. Архитектите на финскиот павилјон на изложбата биле Херман Геселиус, Армас Линдгрен и Елиел Сааринен. Тие работеле заедно од 1896 до 1905 година и создале многу значајни згради во [[Хелсинки]], вклучувајќи ја зградата на осигурувањето „Похола“ (1899–1901) и [[Национален музеј на Финска|Националниот музеј на Финска]] (1905–1910) <ref>[http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland National Museum of Finland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190726191408/http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland}} – Museums of EU</ref>, како и нивната заедничка резиденција Хвитреск во Кирконуми (1902). Архитектите биле инспирирани од нордиските легенди и природата, па затоа грубата гранитна фасада станала симбол на припадност кон финската нација.<ref name="helsinki">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|title=Art Nouveau European Route: Helsinki|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426154532/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|archive-date=26 April 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Откако фирмата се распаднала, Саринен ја дизајнирал железничката станица во Хелсинки (1905–1914) во појасни форми, под влијание на американската архитектура. Скулпторот кој работел со Саринен на изградбата на Националниот музеј на Финска и железничката станица во Хелсинки бил [[Емил Викстрем]]. Друг архитект кој создал неколку значајни дела во Финска бил [[Ларс Сонк]]. Неговите главни дела од југендстилската уметност ја вклучуваат Тампереската катедрала (1902–1907), Ајнола, домот на Жан Сибелиус (1903), седиштето на Хелсиншката телефонска асоцијација (1903–1907) и црквата Калио во Хелсинки (1908–1912). Исто така, Магнус Шерфбек, брат на Хелена Шерфбек, го направил [[санаториум]]от за [[туберкулоза]] познат како Санаториум Нумела во 1903 година, користејќи го југендстилот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|title=Magnus Schjerfbeck|work=Museum of Finnish Architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055401/https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|archive-date=15 February 2020|accessdate=15 February 2020}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Palmberg|first=Albert|date=April 1908|title=The control of tuberculosis in Finland|url=https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850(08)80065-8/pdf|journal=British Journal of Tuberculosis|volume=2|issue=2|pages=109–114|doi=10.1016/S0366-0850(08)80065-8|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083555/https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850%2808%2980065-8/pdf|archive-date=15 February 2022|access-date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=von Bonsdorff|first=Axel|date=1926|title=Experiences of the sanocrysin treatment at Nummela Sanatorium in Finland|journal=Acta Medica Scandinavica|volume=64|pages=123–130|doi=10.1111/j.0954-6820.1926.tb14017.x}}</ref> ==== Норвешка ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 02.JPG|Викиншко-југендстилски стол од [[Ларс Кинсарвик]] (1900) File:Jugendstilsenteret.jpg|Центар за ар нуво во [[Олесунд]] (1905–1907) File:Norges kongesagaer-Tittelblad 1914-utgave-G. Munthe.jpg|Графички дизајн [[Герхард Мунте]] (1914) File:JS Spisestue.jpg|Внатрешност на центарот во Олесунд File:Ornaments from a door (8474785119).jpg|Орнаменти на вратите во центарот за ар нуво </gallery> [[Норвешка]], исто така, се стремела кон независност (од Шведска), а местниот југендстил бил поврзан со преродба инспирирана од [[Викинзи|викиншката]] народна уметност и занаети. Меѓу значајните дизајнери биле Ларс Кисарвик, кој дизајнирал столови со традиционални викиншки и [[Келтска уметност|келтски]] шари, и [[Герхард Мунте]], кој дизајнирал стол со стилизиран амблем со глава на змеј од антички викиншки бродови, како и широк спектар на постери, слики и графики. {{Sfn|Riley|2004}} Норвешкиот град [[Олесунд]] се смета за главен центар на кигендстилот во [[Скандинавија]] бидејќи бил целосно реконструиран по пожарот на 23 јануари 1904 година.<ref name="Alesund">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=1|title=Art Nouveau European Route: Ålesund|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604070559/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=1|archive-date=4 June 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Околу 350 згради биле изградени помеѓу 1904 и 1907 година според урбанистички план дизајниран од инженерот Фредерик Несер. Спојувањето на единството и разновидноста родило стил познат како олесундски стил. Зградите од овој стил имаат линеарен декор и одразуваат и југендстил и народни елементи, на пр. со дрвени цркви или закривени покриви. Една од зградите, аптеката Свон, денес е домаќин на југендстилскиот центар. ==== Шведска и Данска ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> Vase with blackberry, painting by Per Algot Eriksson, Porzellanfabrik Rorstrand, Stockholm, silver by E. Lefebvre, Paris, porcelain and silver - Bröhan Museum, Berlin - DSC04069.JPG|Вазна со капини, слика од Пер Алгот Ериксон и сребро од Е. Лефевр, во [[Музеј Брехан|Музејот Брехан]], [[Берлин]] File:Mocha Cup and Saucer from the 'Iris' Service LACMA AC1998.265.25.1-.2.jpg|Шолја и чинија од сервисот „Ирис“ (1897), во Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес. File: Inkwell and stamp box, by Jens Dahl-Jensen, Copenhagen, c. 1900, Bing and Grondahl porcelain - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00749.jpg|Кутија за мастило и печат, Јенс Дал-Јенсен (околу 1900 г.), во Државен музеј на Хесен во Дармштат, Германија. File:Erhvervsarkivet-Læsesalen.jpg|Големата сала на Градската библиотека у [[Орхус]], [[Карл Хансен Рајструп]] File:Engelbrektskyrkan, altare.jpg|Олтар на [[Црква Енгелбрект|црквата Енгелбрект]] во [[Стокхолм]] (1914) File:Baltiska_1914b.jpg|Плакат за [[Балтичка изложба|Балтичката изложба]] во [[Малме]] (1914) </gallery> Ремек-дела на југендстил од другите нордиски земји ги вклучуваат „Енгелбректскиркан“ (1914) и „Кралскиот драмски театар“ (1901–1908) во [[Стокхолм]], Шведска <ref>[https://art.nouveau.world/stockholm Stockholm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172217/https://art.nouveau.world/stockholm}} – Art Nouveau World</ref> и поранешната Градска библиотека (денес Дански национален деловен архив) во [[Орхус]], Данска (1898–1901).<ref>[https://art.nouveau.world/aarhus Aarhus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/aarhus}} – Art Nouveau World</ref> Архитект на архивот е [[Хак Кампман]], тогашен поборник на националниот романтичен стил, кој исто така ги создал и Орхусовата куќа, Орхусовиот театар и Вила Кампен во [[Орхус]]. Најзначајниот дански дизајнер во стилот на ар нуво бил сребрарот [[Георг Јенсен]]. Балтичката изложба во Малме во 1914 година може да се смета за последна голема манифестација на југендстилот во Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|title=Baltiska utställningen 1914|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024094502/https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|archive-date=24 October 2020|accessdate=24 November 2020}}</ref> === Русија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Fabergé egg Rome 03.JPG|[[Фабержеово јаје]] (1898) File:Firebird.jpg| Илустрација на Жар-птицата од Иван Билибин (1899) File:Sergueï vassilievitch malioutine per manifatture di talachkino, coppia di sedie, smolensk 1900 ca.JPG|Столица од [[Сергеј Маљутин]] (околу 1900), Уметничка колонија Талашкино File:Bogatyr fireplace (M.Vrubel, GTG) by shakko.jpg|Керамички камин на тема руски фолклор од [[Михаил Врубељ]] (1908) File:Scheherazade (Rimsky-Korsakov) 02 by L. Bakst 2.jpg|Сценографија за балет ''[[Шехерезада (Римски-Корсаков)|Шехерезада]]'' [[Николај Римски-Корсаков]], [[Леон Бакст]] (1910) File:Bakst Nizhinsky.jpg| </gallery> „Модерен“ бил името на стилот, и претставувал многу шарена руска варијација на југендстилот кој се појавил во [[Москва]] и [[Санкт Петербург]] во 1898 година со објавувањето на ново уметничко списание, {{Јаз|ru|Мир искусства}} („Светот на уметноста“), од руските уметници Александар Бенуа, Леон Бакс, и главниот уредник Сергеј Дјаглиев. Списанието организирало изложби на водечки руски уметници, вклучувајќи ги Михаил Врубељ, Константина Сомов, Исака Левитан и илустраторот на книги Иван Билибин. Стилот „Светот на уметноста“ помалку ги користел растителните и цветните форми на францускиот југендстил; тој во голема мера се потпирал на светлите бои и егзотичните дизајни на рускиот фолклор и бајките. Највлијателниот придонес на ''„Светот на уметноста“'' било создавањето на нова балетска компанија, „Руски балет“, предводена од Дјагилев, со костими и сценографии дизајнирани од Бакст и Бенуа. Новата балетска компанија премиерно се претставила во Париз во 1909 година и настапувала таму секоја година до 1913 година. Егзотичните и шарени сценографии дизајнирани од Бенуа и Бакст имале големо влијание врз француската уметност и дизајн. Дизајните на костими и сценографии биле репродуцирани во водечките париски списанија, ''Илустрација'', ''Париски живот'' и ''Газета ду Бон Тон'', а рускиот стил станал познат во Париз како ''а ла Бакст''. Компанијата била заглавена во Париз прво поради избувнувањето на Првата светска војна, а потоа и поради [[Руската револуција]] во 1917 година, и иронично никогаш не настапила во Русија. Од руските архитекти, најистакнат во чистиот југендстил бил [[Фјодор Шехтел]]. Најпознат пример е куќата на Рјабушински во Москва. Изградена е од руски бизнисмен и сопственик на весник, а потоа, по [[Руска револуција|Руската револуција]], станала резиденција на писателот [[Максим Горки]], а денес е музејот. Нејзините главни скалишта, направени од полиран агрегат од бетон, мермер и гранит, имаат течни, виткани линии како морските бранови и се осветлени со светилка во форма на лебдечка медуза. Внатрешноста, исто така, има врати, прозорци и таван украсени со шарени фрески од мозаик. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Шехтел, кој се смета и за главна фигура во [[Руски симболизам|рускиот симболизам]], дизајнирал неколку други значајни згради во Москва, вклучувајќи ја и обновата на железничката станица Јарославски во Москва, во потрадиционален стил на московскиот препород. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неколку уметнички колонии во Русија во овој период биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирано од Сава Мамонтов, и Талашкино, Смоленска губернија, финансирано од принцезата Марија Тенишева. <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Wiki Metropol Hotel Moscow Artwork 2.jpg|Фасада на [[Хотел Метропол (Москва)|Хотелот Метропол]] во [[Москва]] со мозаици од [[Михаил Врубељ]] (1899–1907) File:Особняк Рябушинского02.JPG|[[Музеј на Максим Горки|Куќата на Рјабушински]] во Москва, од [[Фјодор Шехтел]] (1900) File:Moscow. Ryabushinsky House. Interiors. Main stairs - 028.JPG|Главните скали од Куќата на Рјабушински, Шехтел (1900) File:Teremok (Talashkino; 2013-11-10) 02.JPG|Куќа Теремок во [[Талашкино]], дело на [[Сергеј Маљутин]] (1901–02) File:Церковь во имя Святого Духа (1903-1906).jpg|Црква на Светиот Дух во Талашкин, Маљутин (1903–1906) File:Singer House SPB 01.jpg|[[Зингерова куќа]] во [[Санкт Петербург]], [[Павел Сузор]] (1904) File:Singer House Saint Petersburg bronze decoration detail.jpg|Картуш со маскарон, на фасадата одЗингеровата куќа File:Moscow 05-2012 PertsovaHouse.jpg|Перцова куча во Москва, Маљутин (1905–1907) File:Belmond Grand Hotel Europe Saint Petersburg Dining room stained glass.jpg|Трпезарија на [[Гранд Хотел Европа]] во Санкт Петербург (1910) </gallery> Други руски архитекти од тој период создавале дела во стилот на руската преродба, црпејќи инспирација од историската [[руска архитектура]]. Овие градби главно биле изработувани од дрво и се надоврзувале на архитектурата на [[Киевска Русија]]. Примери за тоа се куќата „Теремок“ во Талашкино (1901–1902) на Сергеј Маљутин и куќата „Перцова“ (позната и како куќата на Перцов) во Москва (1905–1907). Маљутин исто така бил член на движењето „''Мир искуства''“ (Светот на уметноста). Архитектот од [[Санкт Петербург]], Николај Васиљев, градел во различни стилови пред да емигрира во 1923 година. Оваа градба е особено забележителна по камените резби на Сергеј Вашков, инспирирани од резбите на катедралата „Свети Димитриј“ во [[Владимир (град)|Владимир]] и катедралата „Свети Ѓорѓи“ во Јурјев-Полски, кои датираат од XII и XIII век. Уште еден пример за архитектурата на руската преродба е манастирот „Марфо-Марински“ (1908–1912) – модерна интерпретација на руска православна црква дело на Алексеј Шчусев, кој подоцна, иронично, го проектирал и [[Мавзолејот на Ленин]] во Москва. Во овој период, неколку уметнички колонии во Русија биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирана од Сава Мамонтов, и Талашкино (во Смоленската губернија), финансирана од принцезата Марија Тенишева. === Украина === <gallery mode="packed" heights="150px"> File:Будинок_земства_P1230868_пл._Конституції,_2.jpg|алт=Zemstvo Building in Poltava by Vasyl Krychevskyi (1903–1908)| Зграда на Полтавското губернско земство во [[Полтава]] од Васил Кричевски (1903–1908) File:1._Львів_поліклініка_—_Будинок.JPG|алт=Dnister credit society building in Lviv by Ivan Levynskyi (1905–06)| Зграда на Днестерското кредитно друштво во [[Лавов]] од Иван Левински (1905–06) File:Київ,_Паньківська_вул.,_8.jpg|алт=Building on Pankivska Street, 8 in Kyiv by Mykola Shekhonin (1909–1914)| Зграда на улица Панкивска, 8 во [[Киев]] од Микола Шехонин (1909–1914) File:Albashy_station.jpg|алт=Albashy railway station in Krasnodar Krai, Southern Russia (historic Kuban region) by Serhiy Tymoshenko (1910)| Железничката станица Албаши во [[Краснодарски Крај|Краснодарскиот Крај]], Јужна Русија (историски регион Кубањ) од Сергиј Тимошенко (1910) File:BudynokHrennikova01.jpg|алт=Khrennikov House (now Hotel Ukraine) in Dnipro by P. Fetisov and L. Khoinovskyi (1910–1913), detail| Куќата на Хреников (денес хотел Украина) во [[Днепар (град)|Днепар]] од П. Фетисов и Л. Хојновски (1910–1913), детаљ File:Земська_двокомплектна_школа._Село_Кізлівка._1912_р..jpg|алт=Zemstvo school in Kizlivka, Poltava Oblast by Opanas Slastion (1912)| Училиште во Кизливка, [[Полтавска Област]] од Опанас Сластион (1912) File:Художнє_училище_1913р.,_вул._Червонопрапорна,_8,_м.Харків.JPG|алт=Kharkiv State Academy of Design and Arts (1913)| Харковска државна академија за дизајн и уметност (1913) </gallery>Архитектурата од почетокот на 20 век во украинските земји (југозападен дел од Руското Царство, Источна Галиција, [[Буковина]] и [[Закарпатска Област|Закарпатија]] во Австроунгарија) се развила под влијание на [[Украинска архитектура|украинската народна архитектура]], како и трендовите на европскиот ар нуво, како што е Закопанскиот стил. Украинската „модерна“ архитектура првпат се истакнала во Полтавската губернија, каде што нејзини најактивни промотори биле Васил Кричевски и Опанас Сластион. Кон крајот на 1900-тите и почетокот на 1910-тите, голем број згради во тогашниот едноставен „украински стил“ биле изградени во [[Киев]], [[Харков]], [[Одеса]], [[Днепар (град)|Катеринослав]] и голем број други места во [[Руското Царство]]. Во [[Западна Украина]], која во тоа време била дел од [[Австроунгарија]], локалниот украински стил бил под влијание на [[Хуцули|хуцулската]] архитектура, како и на западноевропските трендови и влијанија од Велика Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html|title=Ukrainian modern architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416030056/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html#b|archive-date=16 April 2013|accessdate=8 December 2023}}</ref> === Латвија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Riga_Elizabetes_ielā_10b,.JPG|алт=Façade of house at Elizabetes ielā, 10b, by Mikhail Eisenstein (1903)| Фасада на куќа на улица Елизабетес бр. 10б, од Михаил Ајзенштајн (1903) File:Shell_(45628779401).jpg|алт=Stairway in Pēkšēns House by Konstantīns Pēkšēns (1903), now hosting Riga Jūgendstils museum| Скалила во Пекшенсковата куќа од Константин Пекшенс (1903), денес седиште на Ришкиот југендстилски музеј File:Riga,_Vilandes_10_(3)_2014-03-13.jpg|алт=National Romantic decoration on a house built by Pēkšēns (1908)| Национален романтичен декор на куќа изградена од Пекшенс (1908) File:Ministry_of_Education_and_Science_of_Latvia.jpg|алт=Ministry of Education, built by Edgar Friesendorf (1911)| Министерство за образование, изградено од Едгар Фризендорф (1911) </gallery>[[Рига]], денешна престолнина на [[Латвија]], во тоа време била еден од главните градови на [[Руска Империја|Руското Царство]]. Сепак, архитектурата во стилот на југендстил во Рига се развивала според сопствената динамика, а стилот станал претежно популарен во градот. Набргу по Латвиската етнографска изложба во 1896 година и Индустриската и занаетчиската изложба во 1901 година, стилот станал доминантен во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|title=Art Nouveau European Route: Riga|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723054317/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Така, архитектурата во југендстилот сочинува една третина од сите згради во центарот на [[Рига]], што го прави градот со најголема концентрација на вакви згради насекаде во светот. Квантитетот и квалитетот на архитектурата во стилот на ар нуво биле меѓу критериумите за вклучување на Рига во [[Светско наследство на УНЕСКО|светското културно наследство на УНЕСКО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/852|title=Historic Centre of Riga|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=[[UNESCO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622180500/http://whc.unesco.org/en/list/852/|archive-date=22 June 2020|accessdate=11 March 2016}}</ref> Во Рига имало различни варијации на архитектурата : * Во еклектичниот југендстил, најпопуларни биле цветните и другите елементи на украси инспирирани од природата. Примери за таа варијација се делата на [[Михаил Ајзенштајн]], * Во нормалниот југендстил, геометриските орнаменти биле интегрирани во вертикалните композиции на фасадите. Неколку стоковни куќи биле изградени во овој стил, а понекогаш се нарекува и „стил на стоковна куќа“ или {{Јаз|de|Warenhausstil}} на германски јазик, * Националниот романтичен ар нуво бил инспириран од местната народна уметност, монументалните волумени и употребата на природни градежни материјали. Некои подоцнежни [[Неокласична архитектура|неокласични]] објекти, исто така, содржеле детали во југендстилот. === Швајцарија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Cdffallet.jpg|алт=Villa Fallet with fir-inspired decoration by Le Corbusier (1904–05)| Вила Фале со украси инспирирани од ела, од [[Ле Корбизје]] (1904–05) File:La-Chaux-de-Fonds-crematoire-interieur-4.jpg|алт=Crematorium (1908–1910), interior, with stylised fir tree design on ceiling. The symbolist murals by L'Epplattenier were added later.| Крематориум (1908–1910), внатрешност, со стилизиран дизајн на елка на таванот. Симболистичките мурали од Еплатение биле додадени подоцна. File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-1.jpg|алт=Crematorium, with stylised sapin or pine cone detail| Крематориум, со стилизирани детали ''од сапин'' или борова шишарка File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-2.jpg|алт=Crematorium, with pine cone detail| Крематориум, со детали од борова шишарка </gallery>Варијација наречена „сапин“ („Стил на ела“) се појавил во Ла Шо-де-Фон во [[Нешател (кантон)|кантонот Нејшател]] во [[Швајцарија]]. Стилот го започнал сликарот и уметник Шарл л'Еплатение и бил инспириран особено од {{Јаз|fr|sapin}}, „[[ела]]“ и други растенија и див свет на [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. Едно од неговите главни дела бил крематориумот во градот, кој се одликувал со триаголни форми на дрвја, борови шишарки и други природни теми од регионот. Стилот, исто така, се вклопил во погеометриските стилски елементи на Југендстил и Виенска сецесија.<ref name="La Chaux-de-Fonds">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725071706/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|archive-date=25 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга значајна градба во овој стил е Вилата Фале Ла Шо-де-Фон, колиба дизајнирана и изградена во 1905 година од ученикот на Л'Еплатение, осумнаесетгодишниот [[Ле Корбизје]]. Формата на куќата била традиционална швајцарска колиба, но украсувањето на фасадата вклучувала триаголни дрвја и други природни карактеристики. Ле Корбизје изградил уште две колиби во областа, вклучувајќи ја и Вила Стоцер, во потрадиционален стил на колиба. {{Sfn|Journel|2015}} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|title=Fondation Le Corbusier|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314011634/http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|archive-date=14 March 2014|accessdate=28 July 2019}}</ref> === САД === <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wainright_6.jpg|алт=Windows of the Wainwright Building in St. Louis, Missouri, by Louis Sullivan (1891)| Прозорци на Вејнрајтскиот објект во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]], од [[Луис Саливен|Луис Саливан]] (1891) File:Tiffany_Chapel_from_HABS_crop.jpg|алт=Tiffany Chapel from the 1893 Word's Columbian Exposition, now in the Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida| Капелата Тифани од Колумбиската светска изложба од 1893 година, денес во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, Флорида File:Vase_by_Louis_Comfort_Tiffany,_1893-1896_-_Cincinnati_Art_Museum_-_DSC04306.JPG|алт=Glass vase by Louis Comfort Tiffany (1893–1896), now in the Cincinnati Art Museum| Стаклена вазна од Луис Комфорт Тифани (1893–1896), денес во Музејот на уметност во Синсинати File:The_Century_Magazine-_Midsummer_Holiday_Number_MET_DT8268.jpg|алт=Century Magazine, poster by Louis John Rhead (1894)| ''Списание „Сенчури“'', постер од Луис Џон Рад (1894) File:Prudential_Guaranty_Building_02.jpg|алт=Detail of the Prudential (Guaranty) Building in Buffalo, N.Y., by Sullivan (1896)| Детал од зградата „Пруденшл (Гаранција)“ во [[Бафало (Њујорк)|Бафало, Њујорк]], од Саливан (1896) File:Carson,_Pirie,_Scott_and_Company_Building_1_South_State_Street_entrance.jpg|алт=South State Street entrance to the Carson, Pirie, Scott and Company Store in Chicago, Illinois, by Sullivan (1899)| Влезот на улицата Саут Стејт во продавницата „Карсон, Пири, Скот и Компани“ во [[Чикаго|Чикаго, Илиноис]], од Саливан (1899) File:Wade_Chapel_stained_glass_window.jpg|алт=The Flight of Souls window by Tiffany won a gold medal at the 1900 Paris Exposition| ''Излогот „Летот на душите“'' од Тифани освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година File:Wisteria_Tiffany_Studios_Lamp_(cropped).jpg|алт=Wisteria lamp by Tiffany (c. 1902), in the Virginia Museum of Fine Arts| Ламба „Глицинија” од Тифани ({{Околу|1902}}), во Музеј на ликовни уметности во Вирџинија File:2017BankOwatonnaMN.jpg|алт=National Farmer's Bank of Owatonna by Sullivan (1907–08)| Национална земјоделска банка на Оватона од Саливан (1907–08) File:Louis_c._tiffany,_veduta_di_osyster_bay,_1908.JPG|алт=Tiffany window in his house at Oyster Bay, N.Y. (1908)| Прозорецот „Тифани“ во неговата куќа во Ојстер Беј, Њујорк (1908) </gallery>Во [[Соединетите Американски Држави]], фирмата на [[Луис Комфорт Тифани]] одиграла главна улога во американскиот југендстил. Роден во 1848 година, студирал на Националната академија за дизајн во Њујорк, почнал да работи со стакло на 24-годишна возраст, влегол во семејниот бизнис што го започнал неговиот татко, а во 1885 година основал сопствено претпријатие посветено на фино стакло и развил нови техники за негово боење. Во 1893 година, тој започнал да изработува стаклени вазни и чинии, повторно развивајќи нови техники кои овозможувале пооригинални форми и бои, и почнал да експериментира со украсно стакло за прозорци. Слоеви од стакло биле печатени, мермеризирани и надредени, давајќи исклучително богатство и разновидност на бои, а во 1895 година неговите нови дела биле претставени во галеријата „ар нуво“ на Зигфрид Бинг, давајќи му нова европска клиентела. По смртта на неговиот татко во 1902 година, тој го презел целиот потфат на компанијата, но сепак посветувал голем дел од своето време на дизајнирање и производство на уметнички предмети од стакло. На поттик од [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]], тој почнал да произведува електрични ламби со разнобојни стаклени [[абажур]]и во структури од бронза и железо, или украсени со мозаици, произведени во бројни серии и изданија, секое изработено со грижа на парче накит. Тим од дизајнери и занаетчии работел на секој производ. Ламбата „Тифани“ особено станала една од иконите на југендстилот, но мајсторите на „Тифани“ дизајнирале и изработувале извонредни прозорци, вазни и други уметнички дела од стакло. Стаклото на „Тифани“ исто така имало голем успех на Универзалната изложба во Париз во 1900 година; неговиот витраж наречен „''Лет на душите“'' освоил златен медал. {{Sfn|Lahor|2007}} Колумбиската изложба била важно место за Тифани; капела што тој ја дизајнирал била прикажана во Павилјонот на уметноста и индустријата. Капелата Тифани, заедно со еден од прозорците на домот на Тифани во Њујорк, денес се изложени во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, [[Флорида]]. Друга важна фигура во американскиот југендстил бил архитектот [[Луис Саливен|Луис Саливан]]. Саливан станал водечки пионер на американската модерна архитектура. Тој бил основач на Чикашката школа, архитект на некои од првите облакодери и учител на [[Френк Лојд Рајт]]. Неговата најпозната изрека била „Формата ја следи функцијата“. Иако формата на неговите згради била обликувана од нивната функција, неговото украсување било пример за американскиот југендстил. На Светската колумбиска изложба во Чикаго во 1893 година, најпознат по неокласичната архитектура на својот познат ''Бел Град'', тој дизајнирал спектакуларен влез во стилот на ар нуво за многу функционалната транспортна зграда.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|title=About Louis Sullivan, Architect|last=Craven|first=Jackie|date=15 November 2018|work=ThoughtCo.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727133016/https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|archive-date=27 July 2019|accessdate=27 July 2019}}</ref> Иако архитектурата на неговата ''зграда „Карсон, Пири, Скот и компанија“'' (1899) (денес Саливански центар) била впечатливо модерна и функционална, тој ги опкружил прозорците со стилизирана цветна декорација. Тој измислил подеднакво оригинални украси за Националната земјоделска банка во Оватона, Минесота (1907–1908) и Националната трговска банка во Гринел, Ајова. Тој измислил специфично американска варијанта на ар нуво, изјавувајќи дека украсните форми треба да осцилираат, напнуваат, мешаат и произлегуваат бесконечно. Тој создал дела со голема прецизност кои понекогаш комбинирале готски со ар нуво теми. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Исто така, вреди да се напомене дека ''браќата Ул'' од Толедо, Охајо, поставиле нови стандарди во производството на метален мебел со своите дизајни за компанијата за метален мебел ''„Толедо“.'' === Аргентина === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Entrance_of_Casa_de_los_lirios,_Buenos_Aires..jpg|алт=Entrance of Casa de los lirios, by Eduardo Rodríguez Ortega in Buenos Aires (1905). It features a black door made of metallic irises flowers, behind is the marble staircase and a wooden door, both in curvy organic shapes, behind that is the lift.| Влезот на Каса де лос лириос во [[Буенос Аирес]] од Едуардо Родригес Ортега (1905) File:No_Hi_Ha_Somnis_Impossibles,_Art_Nouveau_building_in_Buenos_Aires_City,_by_Eduardo_Rodriguez_Ortega_(1907).jpg|алт=No Hi Ha Somnis Impossibles building by Eduardo Rodriguez Ortega in Buenos Aires (1907)| Зградата No Hi Ha Somnis Impossibles во Буенос Аирес од Едуардо Родригес Ортега (1907) File:Entre_luces_y_colores.jpg|алт=Stained glass and sculptures by Ercole Pasina in Calise House in Buenos Aires (1911)| Витраж и скулптури од Ерколе Пасина во куќата Калисе во Буенос Аирес (1911) File:Cúpula_y_boveda_de_Galería_Güemes.jpg|алт=Galería Güemes in Buenos Aires by Francesco Gianotti (1914)| Галерија Гумес во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1914) File:Confitería_del_Molino_in_2022.jpg|алт=Confitería del Molino by Francesco Gianotti in Buenos Aires (1916). 5 floors building on a corner with pointy dome covered in stained glass "petals" with a windmill at the centre.| Слаткарница Морино во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1916) File:Club_Español_Rosario_2.jpg|алт=Metal work, ceramics and statues at the façade of Club Español building [es] in Rosario (1912)| Метални дела, керамика и статуи на фасадата на зградата на „Клуб Еспањол“ во Росарио (1912) File:Palacio_Cabanellas_3.jpg|алт=Palacio Cabanellas in Rosario by Francesc Roca i Simó (1916)| Паласио Кабанелас во Росарио од Франсеск Рока и Симо (1916) File:Palacio_Barolo_Dramatic.jpg|алт=Palacio Barolo in Buenos Aires by Mario Palanti (1923)| Паласио Бароло во Буенос Аирес од Марио Паланти (1923) </gallery>Преплавена со европски доселеници, [[Аргентина]] ги поздравила сите уметнички и архитектонски европски стилови, вклучувајќи го и југендстилот. Постоела средина со огромни инвестиции и флексибилни правила за градење, што ги охрабрило младите архитекти од Европа да дојдат и да го прошират своето портфолио за подоцна да се вратат во Европа. Како резултат на ова, Аргентина станала земја надвор од Европа со најмногу згради во стилот на југендстилот.<ref name="buenos aires">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|title=Art Nouveau European Route: Buenos Aires|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723161549/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Градовите со најзначајно наследство од ар нуво стилот во Аргентина се [[Буенос Аирес]], Росарио и Мар дел Плата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/en/map.php|title=Art Nouveau European Route: Map|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417144224/http://artnouveau.eu/en/map.php|archive-date=17 April 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Париз бил прототип за Буенос Аирес со изградбата на големи булевари и авении во 19 век. Местниот стил, заедно со француското влијание, исто така го следел италијанскиот стил на слобода, бидејќи многу архитекти (Вирџинио Коломбо, Франциско Џаноти, Марио Паланти) биле Италијанци. Во делата на Хулијан Гарсија Нуњес, каталонското влијание може да се забележи бидејќи ги завршил студиите во Барселона во 1900 година, како и во делото на Едуардо Родригес Ортега. Влијанието на Виенската сецесија може да се најде во зградата Пасо и Вијамонте, Шпанскиот клуб, касарната на коњичкиот полк и хотелот „Савој“. Некои местни карактеристики се адаптацијата кон претходно постоечкиот формат на згради „чоризо куќа“, што подразбирало релативно тесна фасада за всушност длабока зграда во внатрешноста на блокот, со повеќе дупки за воздух и светлина; како и карактеристичните „засечени агли“ на секој блок што бил законски услов во Буенос Аирес од крајот на 1800-тите; достапноста на материјали била исто така различна отколку во Европа, а зградите честопати биле покриени со „имитација на париски камен направен со мешање на цемент со песок и различни минерали. Воведувањето на југендстилот во Росарио е поврзано со Франсиско Рока Симо кој работел во Барселона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|title=Art Nouveau European Route: Rosario|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723165256/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата градба „Клуб Еспањол“ (1912) го прикажува еден од најголемите витражи во Латинска Америка произведени (како и плочки и керамика) од местната фирма Буксадера, Форнелс и Сиа.<ref name="club">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 10 (2012), pp. 44–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716033939/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Скулпторот на зградата е Диего Масана од Барселона. Белгиското влијание врз аргентинската сецесија е претставено преку вилата „Ортис Басуалдо“ во Мар дел Плата – каде што денес е сместен Општинскиот музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“ – чиј мебел, ентериер и осветлување се дело на Гистав Серурие-Бови. === Остаток од светот === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Theatre_municipal_-_Tunis.jpg|Општински театар во Тунис (1902) File:Bellas_Artes_01.jpg|Арт Нову/Неокласичната Палата на ликовните уметности во Мексико Сити, Мексико (1904–1934) File:Ephraim_Moses_Lilien_-_An_Allegorical_Wedding-_Sketch_for_a_carpet_dedicated_to_Mr._and_Mrs._David_Wolffsohn_Triptych_(from..._-_Google_Art_Project.jpg|Алегорична свадба: скица на тепих (триптих од десно кон лево): егзил, брак и откуп од Ефрем Мојсеј Лилиен (1906) File:Lüderitz_Goerke-Haus_07.jpg|Куќата на Герке во Лудериц, Намибија (1909–1910) File:Teatro_Variedades_(Quito_D.M.).jpg|Театар Варедадес во Кито, Еквадор (1913–1914) File:Gran_Vitral_Tiffany_del_Hotel_Ciudad_de_Mexico_-_panoramio.jpg|Ентериер на „Гран хотел“ во Мексико Сити, изграден во 1918 година од Жак Грубер.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DWV4UJqhofAC&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT321|title=DK Eyewitness Top 10 Mexico City|date=2012|publisher=[[DK (publisher)|DK]] / Penguin|isbn=9780756694562|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212202056/https://books.google.co.ve/books?id=DWV4UJqhofAC&pg=PT321&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=12 February 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=N4sbDAAAQBAJ&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT23|title=Rough Guides Snapshot: Mexico City|date=2016|publisher=[[Rough Guides]] / Penguin|isbn=9780241290705|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083538/https://books.google.co.ve/books?id=N4sbDAAAQBAJ&pg=PT23&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=15 February 2022}}</ref> File:Teatro_Faenza.JPG|Театар Фаенца во Богота, Колумбија (1924) </gallery> Како и во Аргентина, на ар нуво во другите земји главно влијаеле странски уметници: * Шпанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Хавана]], [[Куба]], а дури не биле доволно квалификувани за да бидат наречени архитекти.<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art) Nouveau European Route: Havana|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}})</ref> Шпанците не биле директно вклучени во делата во [[Понсе, Порторико]], туку биле инспирација и предмет на проучување за локалните архитекти при развојот на локалните стилови како што бил стилот од градот Понсе,<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 12 (2008), pp. 28–29 |access-date=15 July 2019 |archive-date=15 July 2019 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |url-status=live}}</ref> * Французите стоеле зад наследството на југендстилот во [[Тунис]] (кој тогаш бил [[Француски Протекторат Тунис|француски протекторат]]), * Германците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Лидериц]], Намибија;<ref>{{cite web|url= [http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art](http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art) Nouveau European Route: Lüderitz|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}})</ref> [[Чингдао]], Кина, * Италијанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Валпараисо]], Чиле;<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art) Nouveau European Route: Valparaiso|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}})</ref> [[Монтевидео]], Уругвај; [[Рио де Жанеиро]], Бразил,<ref>[https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://art.nouveau.world/villino-silveira) Villino Silveira] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Русите стоеле зад наследството на [[ар нуво]] во [[Харбин]], Кина,<ref>[https://art.nouveau.world/harbin](https://art.nouveau.world/harbin) Harbin] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin](https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Наследството во Лима се состоело од дела на италијанските браќа Маспери, францускиот архитект [[Клод Сахут]] и британски мајстори на витражи<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 30 (2018), pp. 77–83 |access-date=7 July 2019 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |url-status=live}}</ref> * [[Паласио де Белас Артес]] во Мексико Сити бил резултат на соработката на Италијанците (архитектот [[Адамо Боари]] и скулпторот [[Леонардо Бистолфи]]), локалниот архитект [[Федерико Марискал]], унгарските уметници [[Алада́р Керешфеи-Криш]] и [[Геза Мароти]] и [[Микша Рот]], каталонскиот скулптор [[Агусти Керол Субиратс]] и францускиот мајстор [[Едгар Бранд]].<ref>[https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) Palacio de Bellas Artes] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Мотиви од јунгендстилот можеле да се најдат и во архитектурата на [[Француски колонијален стил|францускиот колонијален стил]] низ [[Француска Индокина]]. Значајно уметничко движење наречено [[Школа Бецалел]] се појавило во [[Палестина (регион)|палестинскиот регион]] во периодот на доцното Османлиско Царство и британскиот мандат. Тоа било опишано како „спој на [[Азиска уметност|ориентална уметност]] и јунгендстил“.<ref>{{Cite web |url= [http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35](http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35) |title=AATC Artists – Ze'ev Raban |access-date=12 January 2020 |archive-date=10 May 2004 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35](https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35) |url-status=live}}</ref> Неколку уметници поврзани со школата Бецалел биле познати по својот југендстил, меѓу кои биле [[Зеев Рабан]], [[Ефраим Мојсе Лилиен]] и [[Абел Пан]].<ref>{{cite book |last1=Mishofy |first1=Alec |title= Secularizing the Sacred |date=2019 |publisher=Brill}}</ref> ==Карактеристики, декорација и мотиви== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Tassel House stairway-00.JPG|Изложени структурни елементи – [[Хотел Тасел]], [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1892–1893) File:Wand Decoration Obrist 1895.png|''Coup de Fouet'' илиудар со камшик, кој ги прикажувал стебленцата на цветовите [[циклама]] – ѕидна таписерија, дело на [[Херман Обрист]] (1895) File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Функционални елементи претворени во орнамент – иглички на споевите на балкон на [[Кастел Беранже]], дело на [[Ектор Гимар]] (1895–1898) File:Le Castel Béranger (5478758597).jpg|Прозорци кои не биле хоризонтално порамнети, а сепак изгледале хармонично – Кастел Беранже File:Breast ornament René Lalique Berlin 24112018 1.jpg|Приказ на жената како суштество на ноќта, споено со природниот свет – накит за градите, дело на [[Рене Лалик]] (1898–1900), [[Музеј на применета уметност (Берлин)]] File:Père-Lachaise - Division 2 - Ernest Caillat 01 (cropped).jpg|Декоративни стилизирани букви – гробот на семејството Каја во Гробишта Пер Лашез, Париз, дело на Гимар (1899)<ref>{{cite web|author=Richard|title=Les tombes du Père Lachaise - Ernest Caillat|url=[http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3](http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3) August 2020|website=paristoric.com|date=2018-09-10}}</ref> File:Jane Avril, by Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|Рамни бои и видлива контура, инспирирани од јапонската уметност – ''[[Жан Аврил]]'', дело на [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1899), повеќе примероци на различни локации File:Pippermint Get frères.jpg|Избледени земјени бои – плакат за Pippermint, дело на [[Жил Шере]] (1899), [[Национална библиотека на Франција]], Париз File:Wisteria Tiffany Studios Lamp.jpg|Цветни шари – ламба со дизајн на [[глицинија]], дело на [[Луис Комфорт Тифани]] (1899–1900), [[Музеј на ликовни уметности на Вирџинија]], [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд]], САД File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 01.JPG|Инспирација преземена од [[фолклор]]от и локалната традиција – стол, дело на [[Ларс Кинсарвик]] (пред 1900), [[Музеј Орсе]], Париз File:Prague Praha 2014 Holmstad flott jugend metall-glass Bohemia metall- and glassworks art nouveau style Obechni Dum temporary exibition - 30.jpg|Органски форми – бокал, непознат дизајнер ({{circa|1900}}), на привремена изложба во Општинската куќа, [[Прага]] File:Mantel clock by Louis Chalon, E. Colin & Cie., Paris, c. 1900, gilt and silvered bronze, view 1 - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00951.jpg|Цвеќиња и растенија (во овој случај афион и сончогледи) – камински часовник, дело на [[Луј Шалон]] ({{circa|1900}}), државен музеј во Дармштат, Германија File:21 Strada Jules Michelet, Bucharest (01).jpg|Потковичести лакови, присутни и на прозорците и на вратите, инспирирани од [[лунарна порта|лунарните порти]] (традиционален архитектонски елемент во [[Кинеска градина|кинеските градини]]), во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|1900}}) File:Encrier de Maurice Bouval (Musée dOrsay) (3335134093).jpg|Асиметрија (не само кај предметите, туку и кај зградите) – мастилница, дело на [[Морис Бувал]] ({{circa|1900}}), Музеј Орсе File:Judith 1 (cropped).jpg|''[[Фатална жена]]'' – ''[[Јудита I]]'', дело на [[Густав Климт]] (1901), [[Австриска галерија Белведер]], [[Виена]] File:"Wohnhaus Eines Kunst Freundes". C.R and M. Mackintosh. 1901.jpg|''[[Gesamtkunstwerk]]'' (буквално „целосно уметничко дело“), што се однесувало на тоа сè да биде дизајнирано за да се вклопува заедно, од теписите до тапетите и од поделбата на просториите до светлосните тела – дизајн за куќа на љубител на уметноста, дело на [[Чарлс Рени Макинтош]] и [[Маргарет Мекдоналд Макинтош]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier du peintre Paul Verdussen - 03.jpg|Комбинации на правоаголни форми, прави или речиси прави линии, со кривулести органски форми (како хоризонтално асиметрични овали) – рачка на врата од куќата-ателје на [[Пол Вердисен]] во Брисел, дело на [[Пол Амес]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier Dubois - 05.jpg|Кривулести сплескани лакови – прозорци на Куќата на Фернан Дибоа ([[Авенија Бругман]] бр. 80) во Брисел, дело на Орта (1901–1903) File:Philippe Wolfers - Libelle (1902).jpg|Инсекти – ''Libelle'' („Вилинско коњче“), приврзок изработен од злато, [[опал]], [[Витрозен емајл|емајл]], [[рубин]]и и дијаманти, дело на [[Филип Волферс]] (1902) File:Félix Potin rue de Rennes.jpg|Кривулести врвови во форма на кромид – Зграда Феликс Потен во Париз, дело на [[Пол Ошер]] (1904) File:Louis Majorelle-Grand meuble d'appui nénuphar.jpg|Егзотични материјали и декорација – шкаф од махагони и дрво амурета со декорација од воден крин изработена од позлатена бронза, дело на [[Луј Мајорел]] (1905–1908), [[Музеј Фин-де-Сиекл]], Брисел File:Palais Stoclet, 1903-1904 - détail.JPG|Геометриски линии (клучна карактеристика на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]]) – [[Дворец Стокле]] во Брисел, дело на [[Јозеф Хофман]] (1905–1911) File:Perrée vs Paul Dubois2.jpg|Етерични сцени (особено користени во релјефи на згради и предмети, како и на плакати) во Париз, дело на [[Рајмон Барбо]] и [[Едуар Боен]] (1908) File:Balcon de lhôtel Guimard (Paris) (4818661086).jpg|Високо стилизирани растителни мотиви, речиси апстрактни – балкон на [[Хотел Гимар]] (Авенија Моцарт бр. 122) во Париз, дело на Гимар (1909) File:19 rue Octave-Feuillet, Paris 1 May 2016.jpg|Пауните и мотивите инспирирани од нивните пердуви (а понекогаш и од други животни) – релјеф над вратата на [[Rue Octave-Feuillet]] бр. 19 во Париз, дело на [[Морис Дибоа д’Обервил]] (1910) File:1 Strada Sfinților, Bucharest (03).jpg|[[Нимфа|Нимфи]] – релјеф на куќата на Фани и Исак Попер, дело на [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60">{{cite book|last1=Croitoru-Tonciu|first1=Monica|title=Alfred Popper - 1874-1946 - (re)descoperirea unui arhitect|date=2022|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-51-3|page=60|url=|language=ro}}</ref> </gallery> Раниот југендстил, особено во Белгија и Франција, бил карактеризиран со брановидни, закривени форми инспирирани од лилјани, винова лоза, цветни стебленца и други природни форми, кои особено биле користени во ентериерите на [[Виктор Орта]] и во декорацијата на [[Луј Мајорел]] и [[Емил Гале]].<ref name=":1">Ducher, ''Caractéristique des Styles'' (1989), pp. 198–199</ref> Тој исто така се потпирал на шари засновани на пеперутки и вилински коњчиња, преземени од јапонската уметност, која во тоа време била популарна во Европа.<ref name=":1" /> Раниот југендстил исто така често се одликувал со постилизирани форми кои изразувале движење, како што била линијата ''coup de fouet'' или удар со камшик, прикажана во растенијата циклама што ги нацртал дизајнерот [[Херман Обрист]] во 1894 година. Описот објавен во списанието ''[[Пан (списание)|Пан]]'' на ѕидната декорација ''Cyclamen'' (1894) на [[Херман Обрист]] ја споредил со „ненадејните силни кривини создадени од замавот на камшик“,<ref name="duncan27">Duncan (1994), pp. 27–28.</ref> Терминот „камшик“, иако првично бил користен за исмевање на стилот, често се применувал за карактеристичните кривини што ги користеле уметниците на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Таквите декоративни брановидни и проточни линии во синкопиран ритам и асиметрична форма често се среќавале во архитектурата, сликарството, скулптурата и другите форми на дизајн на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Биле популарни и други цветни форми, инспирирани од лилјани, вистерија и други цвеќиња, особено во ламбите на [[Луис Комфорт Тифани]] и стаклените предмети изработени од уметниците на [[Нансиева школа|Нансиевата школа]] и [[Емил Гале]]. Други закривени и брановидни форми преземени од природата вклучувале пеперутки, пауни, лебеди и водни лилјани. Многу дизајни прикажувале женска коса испреплетена со стебленца од лилјани, ириси и други цвеќиња.<ref>Renault and Lazé, (2006) ''Les Styles de l'architecture et du mobilier'', pp. 108–109</ref> Стилизирани цветни форми особено користел [[Виктор Орта]] во теписи, балустради, прозорци и мебел. Тие исто така биле широко користени од [[Ектор Гимар]] за балустради и, најпознато, за ламбите и оградите на влезовите во [[Париско метро|Париското метро]]. Гимар објаснил: „Она што треба да се избегнува во сè што е континуирано се паралелноста и симетријата. Природата е најголемиот градител и природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“{{Sfn|Fahr-Becker|2015|pp=74–85}} Раниот мебел во југендстилот, како оној што го изработувале [[Луј Мајорел]] и [[Анри ван де Велде]], бил карактеризиран со употреба на егзотични и скапи материјали, вклучувајќи махагони со инкрустации од скапоцени видови дрво и украсни елементи, како и закривени форми без прави агли. Тој создавал чувство на леснотија. Во втората фаза на југендстилот, по 1900 година, декорацијата станала почиста, а линиите биле посилно стилизирани. Закривените линии и форми се развиле во полигони, а потоа во коцки и други геометриски форми. Овие геометриски форми биле користени со особен ефект во архитектурата и мебелот на [[Јозеф Марија Олбрих]], [[Ото Вагнер]], [[Коломан Мозер]] и [[Јозеф Хофман]], особено во [[Палата Стокле]] во Брисел, која го најавила појавувањето на [[Арт деко]] и [[модернизам]].<ref name="stoclet" /><ref name="oudin" /><ref name="sembach" /> Друга карактеристика на архитектурата на југендстилот била употребата на светлина, преку отворање на внатрешните простори, отстранување на ѕидовите и широка употреба на кровни прозорци за внесување максимално количество светлина во внатрешноста. Резиденцијата-ателје на [[Виктор Орта]] и другите куќи што ги изградил имале големи кровни прозорци, потпрени на закривени железни рамки. Во [[Хотел Тасел]], тој ги отстранил традиционалните ѕидови околу скалиштето, така што скалите станале централен елемент на внатрешниот дизајн. ==Однос со современите стилови и движења== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jardinière, mix of Art Nouveau and Rococo Revival, circa 1900 (01).jpg|Мешавина од југендстил и рококо – [[Жардиниера]], со форма слична на онаа кај примерите од [[рококо]] ({{circa|1900}}), приватна колекција File:51 rue Gustave Lemaire.jpg|Мешавина од југендстилот и готика во [[Данкерк]], Франција, со прозорци на поткровје со зашилени лакови и балконска лоѓа, непознат архитект, украсено со скулптури на [[Морис Ринго]] (1903–1910)<ref>{{cite web|url=[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8](https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8) September 2023}}</ref> File:Negustori colț cu Paleologu. -streetphotography -bucharest -windows -rusty -old (34264373636).jpg|Мешавина од југендстилот и египетскиот стил – кружен аголен прозорец на куќата на Ромул Пореску во [[Букурешт]], украсен со цветови од лотос, мотив што често се користел во [[староегипетска уметност|староегипетската уметност]], дизајниран од [[Димитрие Мајмаролу]] (1905)<ref>{{cite book|last1=Constantin|first1=Paul|title=Arta 1900 în România|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|url=|language=ro}}</ref> File:Door, 10 rue Georges Berger, 75017 Paris, 27 December 2016.jpg|Мешавина од југендстил и применети уметности, Париз, со структура, пропорции и материјали широко користени во архитектурата на убавите уметности, дело на [[Жак Ерман]] (1906) File:Praha, Nové Město 3744.jpg|Мешавина од југендстилот и [[неокласицизам]] – [[Ловоров венец]], мотив преземен од [[грчко-римски свет|грчко-римската античка уметност]], на фасадата на Чешкиот технички универзитет ([[Тројанова (Прага)|Тројанова]] бр. 11) во [[Прага]], дизајниран од [[Франтишек Шлафер]] (1907) </gallery> Како уметнички стил, југендстилот имал сродности со [[Предрафаелско братство|предрафаелските]] и [[симболизам (уметност)|симболистичките]] стилови, а уметниците како [[Обри Бердсли]], [[Алфонс Муха]], [[Едвард Барн-Џонс]], [[Густав Климт]] и [[Јан Тороп]] можеле да бидат вброени во повеќе од еден од овие стилови. За разлика од симболистичкото сликарство, сепак, југендстилот имал препознатлив изглед; и, за разлика од [[занаетчиство|занаетчиското]] движење „Уметности и занаети“, уметниците на југендстилот подготвено користеле нови материјали, машински обработени површини и [[апстракција]] во служба на чистиот дизајн. Југендстилот не ја избегнувал употребата на машини, како што правело движењето „Уметности и занаети“. За скулптурата, главните користени материјали биле стаклото и ковано железо, што резултирало со скулптурални квалитети дури и во архитектурата. Керамиката исто така се користела за создавање серии на скулптури од уметници како [[Огист Роден]].<ref>{{cite web|url= [http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |title=Rodin, a Japanese Dream |access-date=30 June 2010 |url-status = dead|archive-url= [https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |archive-date=26 July 2011}} Edmond Lachenal produced editions of Rodin's sculptures</ref> иако неговата скулптура не се сметала за југендстил. Архитектурата на југендстилот користела многу [[технологија|технолошки]] иновации од крајот на XIX век, особено употребата на изложено железо и големи, неправилно обликувани парчиња стакло во архитектурата. Тенденциите на југендстилот биле прифатени и во локалните стилови. Во Данска, на пример, тоа било еден аспект на {{lang|da|Skønvirke}} („Естетско дело“), кој самиот бил потесно поврзан со стилот „Уметности и занаети“.<ref>Jennifer Opie, "A Dish by Thorvald Bindesbøll", in ''The Burlington Magazine'', vol. 132 (May 1990), p. 356.</ref><ref>Claire Selkurt, "New Classicism: Design of the 1920s in Denmark", in ''The Journal of Decorative and Propaganda Arts'', vol. 4 (Spring, 1987), pp. 16–29 (esp. 18 n. 4).</ref> Исто така, уметниците усвоиле многу од цветните и органските мотиви на југендстилот во стилот „Млада Полска“ во Полска.<ref>Danuta A. Boczar, "The Polish Poster", in ''Art Journal'', vol. 44 (Spring, 1984), pp. 16–27 (esp. 16).</ref> Млада Полска, сепак, исто така опфаќала и други уметнички стилови и опфаќала поширок пристап кон уметноста, литературата и начинот на живот.<ref>Danuta Batorska, "Zofia Stryjeńska: Princess of Polish Painting", in ''Woman's Art Journal'', vol. 19 (Autumn, 1998–Winter, 1999), pp. 24–29 (esp. 24–25).</ref> Во архитектурата, југендстилот имал сродности со стилови кои, иако биле модерни, постоеле надвор од [[модернистичка архитектура|модернистичката]] традиција воспоставена од архитекти како [[Валтер Гропиус]] и [[Ле Корбизје]]. Тој бил особено тесно поврзан со [[експресионистичка архитектура|експресионистичката архитектура]], која ја делела неговата наклонетост кон органските форми, но произлегла од интелектуалното незадоволство од пристапот на југендстилот кон орнаментацијата. За разлика од фокусот на југендстилот врз растенијата и растителните мотиви, експресионизмот се инспирирал од нешта како пештери, планини, молњи, кристали и карпести формации.<ref>Pehnt, Wolfgang (1973). ''Expressionist Architecture'', Thames and Hudson, {{ISBN|0-500-34058-7}}, p.19. Taut's mention of "earth-crust architecture" and what Poelzig deemed, "important to remodel the earth's surface sculpturally".</ref> Друг стил осмислен како реакција на југендстилот бил [[Ар деко]], кој целосно ги отфрлил органските површини во корист на праволиниски стил изведен од современата уметничка авангарда. ==Жанрови== Југендстилот бил застапен во сликарството и [[скулптура]]та, но бил најистакнат во [[архитектура]]та и [[украсна уметност|украсните уметности]]. Тој бил особено погоден за [[графичка уметност]], особено за плакатот, [[внатрешен дизајн|внатрешното уредување]], уметноста со метал и стакло, [[накит]]от, [[дизајн на мебел]]от, [[керамика]]та и [[текстил]]от. ===Плакати и графичка уметност=== <gallery mode="packed" heights="160px"> File:Beardsley-peacockskirt.PNG|''[[Паунова сукња]]'', дело на [[Обри Бердсли]] (1892) File:Divan Japonais LACMA 59.80.19.jpg|Литографија ''[[Диван Јапоне (литографија)|Диван Јапоне]]'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1892–93) File:Eugene Grasset, poster for Grafton Galleries, 1893.jpg|Плакат за галериите Графтон, дело на [[Ежен Грасе]] (1893) File:The Chap-Book No. 5, the pipes, advertising poster, 1895.jpg|Плакат за ''[[The Chap-Book]]'', дело на Вил Х. Бредли (1895) Rayon d'or, dernier mot de l'eclairage - Pal. LCCN2004675013.jpg|Плакат за ''Rayon d'Or'', дело на Жан де Палеолог („Пал“) (1895) File:Alfons Mucha - 1896 - Biscuits Lefèvre-Utile.jpg|''Biscuits Lefèvre-Utile'', дело на [[Алфонс Муха]] (1896) File:Alphonse Mucha - Zodiac.jpg|Календар „Зодијак“, дело на Муха (1896) File:Steinlen-Motocycles Comiot.jpg|''Motocycles Comiot'', дело на [[Теофил-Александар Стајнлен]], од ''[[Les Maîtres de l'Affiche|Мајсторите на плакатот]]'' (1899) File:Mir.iskusstva.1899.jpg|Насловна страница на ''Мир искусства'', дело на [[Марија Јакунчикова]] (1899) File:Kolo Moser - Mädchenkopf - 1899.jpeg|Илустрација за ''Ver Sacrum'', дело на [[Коломан Мозер]] (1899) File:Kolo Moser - Vorfrühling1 - 1900.jpeg|Илустрација од ''Ver Sacrum'', дело на Мозер (1900) File:Flickr - …trialsanderrors - Richard Strauss-Woche, festival poster, 1910.jpg|Фестивалски плакат, дело на [[Лудвиг Холвајн]] (1910) </gallery> Графичката уметност процветала во периодот на југендстилот, благодарение на новите технологии за печатење, особено на [[литографија]]та во боја, која овозможила масовно производство на плакати во боја. Уметноста повеќе не била ограничена на галерии, музеи и салони; можела да се најде на ѕидовите на Париз и во илустрираните уметнички списанија, кои се ширеле низ Европа и во Соединетите Американски Држави. Најпопуларна тема на плакатите на југендстилот биле жените; жените симболизирале гламур, современост и убавина, а често биле опкружени со цвеќиња. Во Британија, водечки графички уметник во стилот на југендстилот бил [[Обри Бердсли]] (1872–1898). Тој започнал со гравирани илустрации за книгата ''[[Le Morte d'Arthur]]'', а потоа изработил црно-бели илустрации за ''[[Саломе (драма)|Саломе]]'' од [[Оскар Вајлд]] (1893), со што се стекнал со слава. Истата година започнал да изработува гравирани илустрации и плакати за уметничкото списание ''The Studio'', кое помогнало во популаризирањето на европските уметници како [[Фернан Кнопф]] во Британија. Закривените линии и сложените цветни шари привлекувале подеднакво внимание како и текстот.{{Sfn|Lahor|2007|p=99}} Швајцарско-францускиот уметник [[Ежен Грасе]] (1845–1917) бил еден од првите творци на француските плакати во стилот на [[ар нуво]]. Тој помогнал во украсувањето на кабарето [[Le Chat Noir|Le Chat noir]] во 1885 година и ги изработил своите први плакати за ''Fêtes de Paris''. Во 1890 година изработил познат плакат на [[Сара Бернар]], како и голем број илустрации за книги. Уметниците-дизајнери [[Жил Шере]], [[Жорж де Фир]] и сликарот [[Анри де Тулуз-Лотрек]] изработувале плакати за париските театри, кафулиња, танцови сали и кабареа. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година изработил плакат за актерката Сара Бернар во драмата ''[[Гизмонда]]'' од [[Викториен Сарду]]. Успехот на овој плакат довел до договор за изработка на плакати за уште шест претстави со Бернар. Во следните четири години, тој исто така дизајнирал сценографии, костими, па дури и накит за актерката.<ref>''[http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) An Introduction to the Work of Alphonse Mucha and Art Nouveau] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) |date=18 January 2012}}'', lecture by [[Ian C. Johnston]] of [[Malaspina University-College]], [[Nanaimo]], British Columbia.</ref><ref>Fraser, Julie. H. [http://www.style2000.com/p05b.html](http://www.style2000.com/p05b.html) "Recycling art"] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html](https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html) |date=11 April 2015}} style2000.com.</ref> Врз основа на успехот на неговите театарски плакати, Муха изработувал плакати за најразлични производи, од цигари и сапун до пиво и бисквити, при што сите прикажувале идеализирана женска фигура со фигура во форма на песочен часовник. Потоа продолжил да дизајнира производи, од накит до кутии за бисквити, во својот препознатлив стил.{{Sfn|Lahor|2007|p=112}} Во Виена, најплоден дизајнер на графика и плакати бил [[Коломан Мозер]] (1868–1918), кој активно учествувал во движењето на [[Виенска сецесија|сецесијата]] заедно со [[Густав Климт]] и [[Јозеф Хофман]], и изработувал илустрации и насловни страници за списанието на движењето, ''[[Ver Sacrum (списание)|Ver Sacrum]]'', како и слики, мебел и декоративни елементи.{{Sfn|Lahor|2007|pp=120–121}} ===Сликарство=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Edouard Vuillard - Woman in a Striped Dress - Google Art Project.jpg|''Le Corsage rayé'', дело на [[Едуар Вијар]] (1895), Национална уметничка галерија File:LES DANAÏDES OR FEMMES À LA SOURCE.PNG|''Жени кај изворот'', дело на [[Пол Серизје]] (1898), [[Музеј Орсе]] File:Gustav Klimt 014.jpg|Фризот на Бетовен во ''зграда Сецесија'' во Виена, дело на [[Густав Климт]] (1902) File:Kolo Moser - Serpentinentänzerin - ca1902.jpeg|Слика со [[акварел]] и мастило на Лоа Фулер како танцува, дело на [[Коломан Мозер]] (1902) File:Mais.Cauchie sgraf. 2e ét.JPG|[[Зграфито]] од Пол Коши на неговата резиденција и ателје, Брисел (1905) File:Klimt, Erwartung, Stoclet Fries.jpg|Детал од фризот на Климт во [[Палата Стокле]], Брисел (1905–1911) File:SlaviaMucha.jpg|''Славија'', дело на [[Алфонс Муха]] (1908) </gallery> Сликарството било уште едно поле на југендстилот иако повеќето сликари поврзани со југендстилот првенствено биле опишувани како припадници на други движења, особено [[постимпресионизам]] и [[симболизам (уметност)|симболизам]]. [[Алфонс Муха]] бил познат по своите плакати во југендстилот, што го фрустрирало. Според неговиот син и биограф, [[Јиржи Муха]], тој немал високо мислење за југендстилот. „Што е тоа, ''југендстил''?“, прашал тој. „... Уметноста никогаш не може да биде нова.“{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Тој најмногу се гордеел со својата работа како историски сликар. Неговата слика инспирирана од [[ар нуво]], ''Слава'', била портрет на ќерката на неговиот покровител во [[Словени|словенска]] носија, која била моделирана според неговите театарски плакати.{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Сликарите кои биле најтесно поврзани со југендстилотбиле [[Наби]], постимпресионистички уметници кои биле активни во Париз од 1888 до 1900 година. Една од нивните наведени цели била да ја урнат границата меѓу ликовните и декоративните уметности. Тие сликале не само платна, туку и декоративни паравани и панели. Многу од нивните дела биле под влијание на естетиката на јапонските отпечатоци. Во нивниот состав биле [[Пјер Бонар]], [[Морис Дени]], [[Пол Рансон]], [[Едуар Вијар]], [[Кер-Ксавје Русел]], [[Феликс Валотон]] и [[Пол Серизје]].<ref>Bétard, Daphne, "La révolution Nabie", in ''Les Nabis et le décor'', Beaux-Arts Éditions, pp. 8–21</ref> Австрискиот сликар [[Густав Климт]] бил претставник на сликарството на југендстилот а поконкретно претставник на модернистичкото движење на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]]. Климт сликал платна и мурали во украсен личен стил, кој го изразувал и преку ракотворби, како оние што се наоѓале во Виенската сецесиска галерија. Климт наоѓал еден од своите најчести извори на инспирација во женскиот акт. Неговите дела биле сензуални, со натуралистички, индивидуален и органски стил, инспириран од природата според декоративниот стил на Гауди. Каталонските модернистички сликари (Рамон Касас, Сантијаго Русињол, Алејш Клапес, Жоаким Суњер, Ерменехилдо Англада Камараса, Хуан Брул, Рикард Каналс, Хавиер Госе, Жозеп Марија Серт, Мигел Утриљо итн.), тесно поврзани со авангардата во Париз и под силно влијание на Антони Гауди, во таверната Els Quatre Gats го имале своето место за средби. [[Пабло Пикасо]] произлегол од оваа група. Ученици на Англада Камараса биле аргентинците Грегорио Лопес Нагил, Тито Читадини и Раул Маза, кои биле заслужни за пренесувањето на сликарството на југендстилот во Јужна Америка. Во Белгија, [[Фернан Кнопф]] работел и во сликарството и во графичкиот дизајн. Ѕидните мурали на [[Густав Климт]] биле интегрирани во декоративната шема на [[Јозеф Хофман]] за [[Палата Стокле]] (1905–1911). Муралот на Климт за трпезаријата во Палатата Стокле се сметал за ремек-дело на доцното [[ар нуво]]. Една тема се појавувала и во традиционалното сликарство и во [[ар нуво]]; американската танчарка [[Лои Фулер]] била прикажувана од француски и австриски сликари и автори на плакати.{{sfn|Bouillon|1985}} Еден посебен стил кој станал популарен во периодот на [[ар нуво]], особено во Брисел, бил [[зграфито]], техника измислена во [[ренесанса]]та, при која се нанесувале слоеви обоен малтер за создавање мурали на фасадите на куќите. Ова особено го користел белгискиот архитект [[Пол Анкар]] за куќите што ги изградил за двајца пријатели уметници, Пол Коши и Албер Чамберлани. ===Уметност со стакло=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Émile Gallé - Coupe "Par une telle nuit".jpg|Чаша ''Par une telle nuit'' од [[Емил Гале]] (1894) File:Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Comfort Tiffany, Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème, c.1894, stained glass, 120 x 85 cm, Musée d'Orsay, Paris.jpg|''Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Луис Комфорт Тифани]] ({{circa|1894}}), витраж, [[Музеј Орсе]], Париз File:Karl koepping, due bicchieri decorativi in vetro soffiato, gemania 1896, 01.jpg|Дувано стакло со цветен дизајн од Карл Кепинг (1896) File:Vase Daum.jpg|Ваза од [[Daum (студио)|Daum]] (1900) File:Lamp-Daum-BMA.jpg|Ламба од Daum (1900) File:Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG|Ламба „Лили“ од Тифани (1900–1910) File:MEN Emile Galle Rose de France 24032013 1.jpg|Чаша ''Rose de France'' од Гале (1901) File:Vitrail du hall dentrée (House for an art lover, Glasgow) (3809393032).jpg|Прозорец за Куќата за љубителот на уметноста, од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] (1901) File:Lampe aux Ombelles 2.jpg|''Lampe aux ombelles'' од Гале ({{circa|1902}}) File:Kolo Moser Steinhof leibliche Tugenden Westen.jpg|Витражни прозорци од [[Коломан Мозер]] за Црквата „Свети Леополд“, [[Виена]] (1902–1907) File:John La Farge - 'Untitled (Architecture)', c. 1903, glass, High Museum.JPG|Витражен прозорец ''Архитектура'' од [[Џон Ла Фарж]] (1903) File:Véranda de la Salle.jpg|Витражен прозорец ''Веранда де ла Сале'' од [[Жак Грубер]] во [[Нанси]], Франција (1904) File:Louis-comfort tiffany, vaso in vetro soffiato iridescente, new york 1900, 01.JPG|Иридисцентна ваза од Тифани (1904) File:Stängelglas, designed by Otto Prutscher, made by Meyr's Neffe, Adolf bei Winterberg (Bohemia), c. 1909, glass - Bröhan Museum, Berlin - DSC03986.JPG|Стакло дизајнирано од [[Ото Пручер]] (1909) File:Ngv, louis comfort tiffany, jack-in-the-pulpit vase, 1913 circa 01.JPG|Вазна ''Џек во проповедалницата'' од Тифани ({{circa|1913}})<ref>{{cite web|url= http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 31 (2019), p. 34|access-date=15 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190807153314/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|url-status=live}}</ref> </gallery> Уметност со стакло бил медиум во кој југендстилот пронашол нови и разновидни начини на изразување. Особено во Франција се одвивале интензивни експерименти за пронаоѓање нови ефекти на проѕирност и непроѕирност: со гравирање, камео, двојни слоеви и гравирање со киселина, техника која овозможувала сериско производство. Градот [[Нанси]] станал важен центар на француската индустрија за стакло, а таму се наоѓале работилниците на [[Емил Гале]] и студиото [[Daum (студио)|Daum]], предводено од [[Огист Дам|Огист]] и Антонин Дам. Тие работеле со многу истакнати дизајнери, меѓу кои, [[Анри Берже]] и [[Амалиќ Валтер]]. Тие развиле нов метод за инкрустирање стакло со притискање фрагменти од стакло во различни бои во недовршеното парче. Често соработувале со дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]], чиј дом и работилници се наоѓале во Нанси. Друга карактеристика на [[ар нуво]] била употребата на витражни прозорци со цветни мотиви во тој стил во станбените салони, особено во куќите во стилот на југендстилот во Нанси. Многу од нив биле дело на [[Жак Грубер]], кој изработувал прозорци за [[Вила Мајорел]] и други куќи.{{Sfn|Riley|2004|p=318}} Во Белгија, водечка фирма била фабриката за стакло [[Вал Сен Ламбер]], која создавала вази со органски и цветни форми, од кои многу биле дизајнирани од [[Филип Волферс]]. Волферс бил особено познат по создавањето дела од [[симболизам (движење)|симболистичко]] стакло, често со додадена метална декорација. Во [[Бохемија]], тогашен регион на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]], познат по производството на кристал, компаниите [[J. & L. Lobmeyr]] и [[Joh. Loetz Witwe]] исто така експериментирале со нови техники на боење, создавајќи поживи и побогати бои. Во Германија, експериментирањето го предводел Карл Кепинг, кој користел дувано стакло за создавање исклучително нежни чаши во форма на цвеќиња; тие биле толку нежни што малку од нив преживеале до денес.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Виена, стаклените дизајни на движењето ''Сецесија'' биле многу погеометриски од оние во Франција или Белгија; [[Ото Пручер]] бил најстрогиот дизајнер на стакло во рамките на движењето.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Британија, голем број цветни дизајни на витраж биле создадени од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] за архитектонската изложба наречена ''The House of an Art Lover''. Во Соединетите Американски Држави, [[Луис Комфорт Тифани]] и неговите дизајнери станале особено познати по своите ламби, чии стаклени абажури користеле вообичаени цветни мотиви сложено составени од повеќе делови. Ламбите на Тифани станале популарни по Светската колумбиска изложба во [[Чикаго]] во 1893 година, каде што Тифани ги изложил своите ламби во капела налик на византиска. Тифани интензивно експериментирал со процесите на боење на стаклото, патентирајќи го во 1894 година процесот [[Фарвилско стакло]], кој користел метални оксиди за боење на внатрешноста на стопеното стакло, давајќи му иридисцентен ефект. Неговите работилници произвеле неколку различни серии на Тифанови ламби со различни цветни дизајни, како и витражни прозорци, паравани, вази и низа украсни предмети. Неговите дела прво биле увезувани во Германија, потоа во Франција од [[Зигфрид Бинг]], а потоа станале една од декоративните сензации на изложбата од 1900 година. Американски конкурент на Тифани, [[Steuben Glass]], бил основан во 1903 година во [[Corning (city), New York|Корнинг, Њујорк]], од [[Фредерик Кардер]], кој, како и Тифани, го користел процесот Fevrile за создавање површини со иридисцентни бои. Друг значаен американски уметник на стакло бил [[Џон Ла Фарж]], кој создал сложени и колоритни витражни прозорци со религиозни и чисто декоративни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Примери на витражни прозорци во цркви можат да се најдат во статијата Религиозни градби во стилот на јунгендстил. ===Метална уметност=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Балкон од [[ковано железо]] на [[Кастел Беранже]] во [[Париз]], дело на [[Ектор Гимар]] (1897–98) File:Fernand dubois, candelabro tulipani, 1899 ca., bronzo argentato.jpg|Канделабри во форма на лалиња од Фернан Дибоа (1899) File:Baluster from the Schlesinger and Mayer Store (later Carson Pirie Scott), by George Grant Elmslie, 1899-1904, cast iron - Chazen Museum of Art - DSC02458.JPG|Балустрада од лиено железо од [[Џорџ Грант Елмсли]] (1899–1904) File:Chocoladekan met roerstok Chocoladekan met handvat van ivoor, BK-1976-17-A.jpg|Сад за чоколадо со мешалка од [[Лусиен Бонвале]], изработен од сребро, слонова коска и палмино дрво ({{circa|1900}}) File:Teapot, by Alphonse Debain, from Paris, 1900, gilt silver and ivory, inv. 2021.63.1 MAD Paris.jpg|Чајник од Алфонс Дебен, изработен од позлатено сребро и слонова коска (1900) File:MBAM Guimard - Grille d'une entrée de métro de Paris.jpg|Плоча од балустрада на Парискиот метрополитен од Гимар (1900) File:Tischlampe Schleiertänzerin BNM.jpg|Столна ламба од [[Франсоа-Раул Ларш]] од позлатена бронза, со танчарката [[Лои Фулер]] како модел (1901) File:Bruxelles Maison Saint-Cyr Fenster 2.jpg|Балкони од ковано железо на [[Куќа Сен-Сир|куќата Сен-Сир]] во [[Брисел]], дело на [[Гистав Стравен]] (1901–1903) File:Victor horta, applique a due bracci per lampadine elettriche, 1903 ca.JPG|Светлосно тело од [[Виктор Орта]] (1903) File:Friedrich-Adler-2.jpg|Ламба од германскиот архитект [[Фридрих Адлер (уметник)|Фридрих Адлер]] (1903–04) File:Ernst riegel, coppa con piede, germania 1905 ca., argento e malachite.JPG|Ламба од Ернст Ригел, изработена од сребро и [[малахит]] (1905) File:Portail de la Villa Knopf (34633284432).jpg|Порта на вила Кнопф во [[Стразбур]], Франција (1905) File:Bat goblet, by Henri Husson, A.A Hébrard House seller, from Paris, circa 1909, embossed and hammered copper, gold and silver applications, inv. 15961 MAD Paris.jpg|Пехар во форма на лилјак од [[Анри Исон]] ({{circa|1909}}) File:Hauptstraße 11, Berlin-Schöneberg, Bild 2.jpg|Детал од врата на улицата Хауптштрасе бр. 11 во [[Берлин]] (непознат датум) </gallery> Архитектонскиот теоретичар од 19 век [[Ежен Виоле ле Дик]] се залагал железните конструкции на современите згради да бидат прикажани, наместо скриени, но архитектите на југендстилот [[Виктор Орта]] и [[Ектор Гимар]] отишле чекор понатаму: тие додале железни украси со криви линии инспирирани од цветни и растителни форми, како во внатрешноста така и во надворешноста на нивните згради. Тие се појавиле во форма на огради на скалиштата во внатрешноста, светлосни тела и други внатрешни детали, како и балкони и други украси на надворешноста. Тие станале едни од најкарактеристичните одлики на архитектурата на ар нуво. Употребата на метални украси во растителни форми наскоро се појавила и кај сребрениот прибор, ламбите и другите украсни предмети.{{Sfn|Riley|2004|p=322}} Во САД, дизајнерот [[Џорџ Грант Елмсли]] изработил исклучително сложени дизајни од лиено железо за балустрадите и другата внатрешна декорација на зградите на чикашкиот архитект [[Луис Саливен]]. Додека француските и американските дизајнери користеле цветни и растителни форми, [[Јозеф Марија Олбрих]] и другите уметници на Сецесијата дизајнирале чајници и други метални предмети во погеометриски и посмирен стил.{{Sfn|Riley|2004|p=324}} ===Накит=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:René lalique, pettorale libellula, in oro, smalti, crisoprazio, calcedonio, pietre lunari e diamanti, 1897-98 ca. 01.jpg|Брош „Дама со вилинско коњче“ од [[Рене Лалик]], изработен од злато, емајл, хризопраз, месечев камен и дијаманти (1897–98) File:Louis Aucoc02.jpg|Изрезбан животински рог украсен со бисери, од [[Луј Окок]] ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc00.jpg|Проѕирни емајлирани цветови со мали дијаманти, од Окок ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc01.jpg|Брош „Флора“ од Окок ({{circa|1900}}) File:Tiffany and Company Iris Corsage Ornament Walters 57939 Detail croped.jpg|Украс за корсаж од [[Филип Волферс]] (1900) File:Broche with Woman - René Lalique.JPG|Брош со жена од Лалик File:Necklace (3922815556).jpg|Ѓердан од [[Чарлс Роберт Ашби]] (1901) File:Philippe Wolfers for Wolfers Frères - Nikè brooch - 1902 - Collectie Koning Boudewijnstichting - Voormalige verzameling Marcel Wolfers.jpg|Брош „Нике“ од Волферс (1902), колекција на [[Фондацијата „Крал Бодуен“]], депо: KMKG-MRAH File:Paul follot, pettine con aquilegie, 1904-09 ca, corno, oro, smalti, acquamarine.JPG|Брош од рог со емајл, злато и аквамарин од [[Пол Фоло]] (1904–1909) File:The Bay tree egg.jpg|„[[Ловорово дрво (јајце на Фаберже)|Ловорово дрво]]“ [[јајце на Фаберже]] (1911) </gallery> Карактеристиките на накитот во стилот југендстил вклучувале суптилни криви линии и линии. Во неговиот дизајн често се појавувале природни предмети, вклучувајќи цвеќиња, животни или птици. Женското тело исто така било популарно и често се појавувало на [[камеја|камеите]]. Често биле изработувани долги ѓердани од бисери или синџирчиња од стерлиншко сребро, украсени со стаклени мониста или завршувале со сребрен или златен приврзок, кој самиот често бил дизајниран како украс за носење на еден единствен, брусен скапоцен камен од [[аметист]], [[перидот]] или [[цитрин]].<ref name="Art Nouveau Jewelry">{{cite web|url= http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|title=Art Nouveau Jewelry|access-date=22 November 2016|archive-date=23 November 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161123203122/http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|url-status=live}}</ref> Накитот во југендстилот се одликувал со широка употреба на детални, симболични мотиви кои ја отелотворувале длабоката поврзаност на движењето со природата и митологијата. Доминантни мотиви биле етеричните форми на вилинските коњчиња и пауните, кои ја симболизирале преобразбата и убавината, како и деталните претстави на растенија и цвеќиња, кои ја истакнувале цикличноста и растот на природата. Сложено дизајнираните инсекти, како пеперутките и скарабите, често изведени со внимателно емајлирање, додавале слој на мистичност и ја симболизирале повторната појава и заштитата. Во овој стил често се појавувале и извивки на женски фигури, кои навестувале сензуалност и поврзаност со земјата. Позастрашувачки фигури, како змии и митски суштества, како медузи и химери, биле користени за да ги доловат потемните аспекти на природниот и митскиот свет. Употребата на овие мотиви не служела само за украсување; секој од нив бил исполнет со значење, одразувајќи ја филозофијата на ар нуво за интегрирање на уметноста, природата и духовната симболика.<ref>{{Cite journal |last1=Misiorowski |first1=Elise B. |last2=Dirlam |first2=Dona M. |date=1986-01-01 |title=Art Nouveau: Jewels and Jewelers |journal=Gems & Gemology |volume=22 |issue=4 |pages=209–228 |doi=10.5741/GEMS.22.4.209 |bibcode=1986GemG...22..209M |s2cid=67802910 |issn=0016-626X}}</ref> Периодот на југендстилот донел значајна стилска револуција во индустријата за накит, предводена главно од големите фирми во Париз. Во претходните два века, во изработката на луксузниот накит акцентот бил ставен на создавање впечатливи поставувања за дијамантите. За време на ар нуво, дијамантите обично имале споредна улога. Накитарите експериментирале со широк спектар други камења, вклучувајќи [[агат]], [[гранат]], [[опал]], [[месечев камен]], [[аквамарин]] и други полускапоцени камења, како и со широк спектар нови техники, меѓу кои [[витражен емајл|емајлирањето]], и нови материјали, вклучувајќи обликувано стакло и [[слонова коска]]. Овие материјали им овозможиле да создаваат органски форми и сложени детали, истакнувајќи го оддалечувањето на епохата од традиционалниот дизајн на накит кон поуметнички и поизразни творби. Техники како емајлирањето плик-а-жур се користеле за постигнување проѕирни ефекти слични на витраж, додавајќи длабочина и светлосност на нивните предмети. Меѓу првите познати париски накитари во југендстилот бил [[Луј Окок]], чија семејна фирма за накит датирала од 1821 година. Најпознатиот дизајнер од периодот на југендстилот, [[Рене Лалик]], го поминал својот чирачки стаж во ателјето на Окок од 1874 до 1876 година. Лалик станал централна фигура на накитот и стаклото во стилот ар нуво, користејќи ја природата, од [[вилинско коњче|вилинските коњчиња]] до тревите, како свои модели. Уметници надвор од традиционалниот свет на накитот, како [[Пол Фоло]], најпознат како дизајнер на мебел, експериментирале со дизајн на накит. Други значајни француски дизајнери на накит во стилот ар нуво биле [[Жил Брато]] и Жорж Анри. Во Соединетите Држави, најпознатиот дизајнер бил [[Луис Комфорт Тифани]], чии дела биле изложувани во продавницата на [[Зигфрид Бинг]] и на Париската изложба во 1900 година. Париската галерија на Зигфрид Бинг, [[Maison de l'Art Nouveau|Куќата на ар нуво]], одиграла клучна улога во промовирањето на накитот во стилот ар нуво. Со изложувањето на дела од авангардни накитари како Рене Лалик, [[Анри Северен Веланд|Анри Вевер]] и [[Едвард Колона]], Бинг го издигнал накитот на статусот на ликовна уметност и поттикнал меѓународно прифаќање на стилот. Во Британија, најистакната фигура бил дизајнерот на Liberty & Co. & Cymric, [[Арчибалд Нокс (дизајнер)|Арчибалд Нокс]], кој изработувал различни предмети во стилот ар нуво, вклучувајќи сребрени токи за ремени. [[Ч. Р. Ашби]] дизајнирал приврзоци во облик на пауни. Разновидниот дизајнер од [[Глазгов]] [[Чарлс Рени Макинтош]] исто така изработувал накит, користејќи традиционални келтски симболи. Во Германија, центар на накитот во стилот ''Jugendstil'' бил градот [[Пфорцхајм]], каде што биле сместени повеќето германски фирми, вклучувајќи ја и [[Теодор Фарнер|Theodor Fahrner]]. Тие брзо изработувале дела за да ја задоволат побарувачката за новиот стил.<ref name="Art Nouveau Jewelry" /> ===Архитектура и орнаментика=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Entrance - Hôtel Solvay - 1898.jpg|Влезот на [[Хотел Солвеј]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1895–1900) File:Eléments de décor dun immeuble art nouveau (Paris) (4810271270).jpg|Магарешки трнови и маскарони со закривени линии во декорацијата на зградата „Ле Шардон“ во [[Париз]], дело на Шарл Клајн (1903) File:Витебский вокзал. Картинный зал.jpg|Мотиви на камшичеста линија на железничка станица Витебски во [[Санкт Петербург]], дело на Сима Михаш и Станислав Брзозовски (1904) File:Mascara Fachada BA.jpg|Еден од маскароните изработени од [[Адамо Боари]] на фасадата на[Паласио де Белас Артес во [[Мексико Сити]] (1904–1934) File:Immeuble De Beck Brussels.jpg|Асиметрична фасада со закривени линии на зградата Де Бек во Брисел, дело на [[Гистав Стравен]] (1905) File:Art Nouveau architecture in Strasbourg 02.JPG|Ириси и маскарон на фасадата на зградата Шихтел во [[Стразбур]], Франција, дело на Алојс Валтер (1905–06) File:Immeuble art nouveau (Riga) (7575658724).jpg|Праволиниски маскарон во стилот југендстил во [[Рига]] (1906) Art Nouveau relief on Strada Sfinților from Bucharest (Romania).jpg|Релјеф на фасадата на куќата на Фани и Исак Попер (улица Сфинцилор бр. 1) во [[Букурешт]], проектирана од [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60"/> </gallery> Архитектурата на југендстилот била реакција против еклектичните стилови кои доминирале во европската архитектура во втората половина на 19 век. Таа се изразувала преку декорацијата: или [[орнамент (уметност)|орнаментална]] (заснована на цвеќиња и растенија, на пример магарешки трнови,<ref>[https://art.nouveau.world/thistle Thistle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315050002/https://art.nouveau.world/thistle |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> ириси,<ref>[https://art.nouveau.world/iris Iris] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315074012/https://art.nouveau.world/iris |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> циклама, орхидеи, водни лилјани итн). Додека лицата на луѓето (или [[маскарон (архитектура)|маскароните]]) се сметале за орнаменти, употребата на луѓе во различни форми на скулптура (статуи и релјефи) исто така била вообичаена во некои форми на југендстилот. Пред [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], кај југендстилот и различните форми на национален романтичен стил, фасадите биле асиметрични и често биле украсени со полихромни керамички плочки. Декорацијата обично сугерирала движење; не постоела разлика помеѓу конструкцијата и орнаментот.<ref name=":2">Renault and Lazé, ''Les styles de l'architecture et du mobilier'' (2006), pp. 107–111</ref> Мотивот на виткање или [[Whiplash (decorative art)|„камшичеста линија“]], заснован на формите на растенијата и цвеќињата, бил широко користен во раниот југендстил, но декорацијата станала поапстрактна и посиметрична во Виенската сецесија и во другите подоцнежни верзии на стилот, како кај [[Палата Стокле|палатата Стокле]] во Брисел (1905–1911).<ref>Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'' (2012), pp. 36–40</ref> Стилот првпат се појавил во [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] во Брисел, дело на [[Пол Анкар]] (1893), и во [[Хотел Тасел]] (1892–93) на [[Виктор Орта]]. Хотел Тасел го посетил [[Ектор Гимар]], кој го употребил истиот стил во своето прво големо дело, [[Кастел Беранже]] (1897–98). Орта и Гимар исто така го дизајнирале мебелот и внатрешната декорација, сè до рачките на вратите и теписите. Во 1899 година, врз основа на славата на Кастел Беранже, Гимар добил нарачка да ги дизајнира влезовите на станиците на новиот [[Париско метро|Париското метро]], кој бил отворен во 1900 година. Иако преживеале малку од оригиналните влезови, тие станале симбол на југендстилот во Париз. Во Париз, архитектонскиот стил исто така бил реакција на строгите прописи што биле наметнати врз фасадите на зградите од [[Жорж Ежен Осман]], префектот на Париз во времето на [[Наполеон III]]. Еркерите конечно биле дозволени во 1903 година, а архитектите на југендстилот отишле во спротивна крајност, особено во куќите на [[Жил Лавирот]], кои во суштина биле големи скулптурални дела, целосно покриени со декорација. Важна населба со куќи во стилот ар нуво се појавила во францускиот град [[Нанси, Франција|Нанси]], околу [[Вила Мајорел]] (1901–02), резиденцијата на дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]]. Таа била проектирана од [[Анри Соваж]] како изложбен простор за дизајните на мебелот на Мајорел.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Horta Museum.JPG|Спирално скалило во [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1898–1901) File:Parc guell - panoramio.jpg|Влезни згради во [[Парк Гвељ|паркот Гвељ]], [[Барселона]], дело на [[Антони Гауди]] (1900–1914) File:Palau de la Música Catalana-Palace of Catalan Music (Image 2).jpg|Внатрешност на [[Палата на каталонската музика|палатата на каталонската музика]] во Барселона (1905–1909) File:Bruxelles - Palais Stoclet (6).jpg|Детал од [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] во Брисел (1905–1911) </gallery> Многу згради во југендстилот биле вклучени во списокот на [[Светско културно наследство на УНЕСКО]] како дел од историските центри на нивните градови (во [[Стариот град (Берн)|Берн]], [[Будимпешта]], [[Лавов]], Париз, [[Порто]], [[Прага]], [[Рига]], [[Санкт Петербург]], [[Стразбур]] ([[Нојштат (Стразбур)|Нојштат]]), [[Виена]]). Покрај нив, постоеле и згради кои биле вклучени во списокот како одделни објекти: * {{flag|Belgium}}: делата на [[Виктор Орта]] ([[Хотел Тасел]], [[Хотел Солвеј]], [[Хотел ван Етвелде]], [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]])<ref name="unesco-horta" /> и [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] од [[Јозеф Хофман]] во [[Брисел]];<ref name="stoclet" /> * {{flag|Spain}}: делата на [[Луис Доменек и Монтанер]]<ref name="montaner" /> ([[Палата на каталонската музика]] и [[болница Сант Пау]] во [[Барселона]]), како и делата на [[Антони Гауди]]<ref>{{cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/320/multiple=1&unique_number=364 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211005231927/http://whc.unesco.org/en/list/320/multiple%3D1%26unique_number%3D364 |archive-date=5 October 2021 |title=World Heritage List: Works of Antoni Gaudí |publisher=UNESCO |access-date=19 March 2022}}</ref> ([[Парк Ѓвељ]], [[Дворец Ѓвељ]], [[Саграда Фамилија]], [[Каса Батљо]], [[Каса Мила]], [[Каса Висенс]] во [[Барселона]]; [[Црква на Колонија Ѓуељ|Колонија Ѓуељ]] во [[Санта Колома де Сервељо]]). ===Скулптура=== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Aarhus Theatre inside6.JPG|Висок релјеф на лебеди и статуи во внатрешноста на театар Орхус, Данска, дело на [[Карл Хансен Рајструп]] (1897–1900) File:Le Jeu de l'echarpe (Dancer with scarf), by Agathon Leonard, before 1901, Susse Freres, Paris, gilt bronze - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00944.jpg|„Танчерка со шал“, изработена за [[Национална мануфактура во Севр]], Франција, од [[Агатон Леонард]] (1898) File:Bigot - Lavirotte - Larrivé - Bust, attic element with green-glaze.jpg|Биста што ги украсувала балконите на авенијата Рап 29, [[Париз]], дело на [[Александар Биго]] и Жан Батист Лариве (1901) File:Décor art nouveau d'un immeuble du quartier Katajanokka (Helsinki).jpg|Висок релјеф на бувови во во [[Хелсинки]], дело на Георг Васастјерна (1903) File:Blosse 09488.JPG|Скулптура во [[Нанси]], Франција, од Ернест Бисиер File:St.MangBrunnen "Träger".JPG|[[Атланти (архитектура)|Атланти]], [[каријатида|каријатиди]] кај фонтаната Санкт-Манг во [[Кемптен]], Германија, дело на Георг Врба (1905) File:Karhu - Emil Wikström.jpeg|Статуа на мечка кај [[Национален фински музеј|Националниот фински музеј]] во Хелсинки, дело на [[Емил Викстром]] (1905–1910) File:Sprudelhof 20.jpg|Бас-релјеф во Шпрудлхоф, [[Бад Наухајм]], Германија, дело на Хајнрих Јобст (1905–1911) File:WLM14ES - Zaragoza Monumento a lo sitios 00251 -.jpg|Споменик на [[Опсада на Сарагоса (1808)|Опсадата на Сарагоса]] од [[Агусти Керол Субиратс]] (1908) File:Hradec Králové - Eliščino nábřeží - Muzeum východních Čech - Museum of East Bohemia 1909-12 by Jan Kotěra - View SE on Průmysl - Industry by Stanislav Sucharda.jpg|Керамички релјеф и статуа во [[Храдец Кралове]], Чешка, дело на [[Станислав Сухарда]] (1909–1912) File:Tortosa - Casa Bau 3.JPG|[[Гаргојл]] во [[Тортоса]], [[Каталонија]], Шпанија, дело на Жозеп Плантада и Артига (1915) File:Conservatori Municipal de Música de Barcelona 38.JPG|Керамички |пути во Општинскиот музички конзерваториум во [[Барселона]], дело на Еузеби Арнау (1916–1928) </gallery> Скулптурата била уште една форма на изразување за уметниците на ар нуво, која понекогаш се испреплетувала со керамиката. Порцеланската фигура „Танчерка со шал“ од [[Агатон Леонард]] добила признание и во керамиката и во скулптурата на [[Светската изложба (1900)|Париската изложба]] во 1900 година. Скулптори од други земји исто така создале керамички скулптури: бохемскиот [[Станислав Сухарда]] и [[Ладислав Шалоун]], белгискиот [[Шарл Ван дер Степен]] и каталонскиот {{Interlanguage link|Ламбер Ескалер|ca}}, кои создале статуи од полихромна теракота. Друг значаен скулптор од тоа време бил [[Агусти Керол Субиратс]] од [[Каталонија]], кој создал статуи во Шпанија, Мексико, [[Аргентина]] и [[Куба]].<ref>[https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats Agustí Querol Subirats] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Во [[архитектонска скулптура|архитектонската скулптура]] не се користеле само статуи, туку и релјефи. Архитектите и скулпторите на ар нуво наоѓале инспирација во животински [[мотив (уметност)|мотиви]] (пеперутки,<ref>[https://art.nouveau.world/butterfly Butterfly] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210228141623/https://art.nouveau.world/butterfly |date=28 February 2021}} – Art Nouveau World</ref> пауни,<ref>[https://art.nouveau.world/peacock Peacock] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210316141847/https://art.nouveau.world/peacock |date=16 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> лебеди,<ref>[https://art.nouveau.world/swan Swan] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172141/https://art.nouveau.world/swan |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> бувови,<ref>[https://art.nouveau.world/owl Owl] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172125/https://art.nouveau.world/owl |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> лилјаци,<ref>[https://art.nouveau.world/bat Bat] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/bat |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> змејови,<ref>[https://art.nouveau.world/dragon Dragon] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/dragon |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> мечки<ref>[https://art.nouveau.world/bear Bear] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/bear |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref>). [[Атланти (архитектура)|Атланти]],<ref>[https://art.nouveau.world/atlant Atlant] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/atlant |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[каријатида|каријатиди]],<ref>[https://art.nouveau.world/caryatid Caryatid] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/caryatid |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[пути]],<ref>[https://art.nouveau.world/putti Putti] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210121220811/https://art.nouveau.world/putti |date=21 January 2021}} – Art Nouveau World</ref> и [[гаргојл]]и<ref>[https://art.nouveau.world/gargoyle Gargoyle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172123/https://art.nouveau.world/gargoyle |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> исто така биле користени. ===Мебел=== ```wiki <gallery mode="packed" heights="200"> File:Fauteuil de F. Rupert-Carabin (MAMC, Strasbourg) (28827499300).jpg|Столица од [[Руперт Карабин]] (1895) File:Henri van de velde, sedie e divano imbottiti per salotto, dalla casa del banchiere louis bauer a bruxelles, 1896, 01.JPG|Столица од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Chaise de Charles Rennie Mackintosh (Musée d'Orsay) (8982129778).jpg|Столица од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1897–1900) File:Stool LACMA M.2008.24.jpg|Столица од [[Пол Анкар]] (1898) File:Oak chair made by Charles Rohlfs, 1898-99, Princeton University Art Museum.JPG|Столица од [[Чарлс Ролфс]] (1898–99) File:Richard riemerschmid per dresdener werkstätten für handwerkskunst, armadio, dresda 1902.JPG|Плакар од [[Рихард Римершмид]] (1902) File:Carlobugattichicago.jpg|Столица „Полж“ и друг мебел од [[Карло Бугати]] (1902) File:Victor Horta Meubelen van Turijn KBS-FRB.jpg|„Торински мебел“ од [[Виктор Орта]] (1902), во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ File:Victor horta, boiserie e mobilio dell'hotel aubecq a bruxelles, 1902-04, 06.JPG|Гарнитура од Орта од хотелот Обек во [[Брисел]] (1902–1904) File:Gaspar Homar i Mezquida. Cadira de piano..JPG|Столица од Гаспар Омар (1903) File:Art Nouveau Dining Masson.jpg|Трпезарија од [[Ежен Вален]] (1903) File:Chambre à coucher art nouveau (Musée de lEcole de Nancy) (8029141171).jpg|Спална соба од [[Луј Мајорел]] (1903–04) File:Dawn and Dusk bed.jpg|Кревет „Зора и самрак“ од [[Емил Гале]] (1904) File:Adjustable armchair, Model 670, Sitting Machine, designed by Josef Hoffmann, Jacob & Josef Kohn, Vienna, 1904-1906, beech, plywood, wood, brass- Museum für Angewandte Kunst Köln - Cologne, Germany - DSC09636.jpg|Подеслива фотелја, модел 670 „Машина за седење“, дизајнирана од [[Јозеф Хофман]] (1904–1906) File:French Art Nouveau stool made in Lyon in 1910.jpeg|Француски ар нуво. Метално столче изработено во [[Лион]] (1910) File:TOLEDO UHL steel chair "SODA FOUNTAIN" from 1910, USA.jpg|Челична столица TOLEDO UHL „SODA FOUNTAIN“ од 1910 година, [[Охајо]] </gallery> Дизајнот на мебелот во периодот на југендстилот бил тесно поврзан со архитектурата на зградите; архитектите често го дизајнирале мебелот, теписите, светлосните тела, рачките на вратите и другите украсни детали. Мебелот често бил сложен и скап; финиот завршен изглед, обично полиран или лакиран, се сметал за неопходен, а континенталните дизајни обично биле многу сложени, со закривени форми чие изработување било скапо. Тоа имало и недостаток што сопственикот на домот не можел да го менува мебелот или да додава парчиња во различен стил без да го наруши целокупниот изглед на просторијата. Поради тоа, кога архитектурата на ар нуво излегла од мода, стилот на мебелот исто така во голема мера исчезнал. Во Франција, центарот за дизајн и производство на мебел бил во [[Нанси]], каде што двајца големи дизајнери, [[Емил Гале]] и [[Луј Мајорел]], имале свои ателјеа и работилници, и каде што ''Сојуз на уметничките индустрии'' (подоцна наречена Нансиева школа) била основана во 1901 година. И двајцата дизајнери ја засновале конструкцијата и орнаментацијата врз форми преземени од природата, вклучувајќи цвеќиња и инсекти, како што било вилинското коњче, популарен мотив во дизајнот на југендстилот. Гале бил особено познат по употребата на [[маркетерија]] во релјефна форма, со пејзажи или поетски теми. Мајорел бил познат по употребата на егзотични и скапи видови дрво и по прицврстувањето бронзени скулптури со растителни мотиви на своите парчиња мебел. И двајцата дизајнери користеле машини во првите фази на производството, но сите парчиња биле доработувани рачно. Други значајни дизајнери на мебел од Школата на Нанси биле [[Ежен Вален]] и [[Емил Андре]]; и двајцата по професија биле архитекти и двајцата дизајнирале мебел кој наликувал на мебелот на белгиските дизајнери како Орта и Ван де Велде, кој имал помалку декорација и поблиску ги следел закривените форми на растенијата и цвеќињата. Други значајни француски дизајнери биле [[Анри Белери-Дефонтен]], кој инспирацијата ја земал од неоготските стилови на [[Ежен Виоле ле Дик]]|Виоле-ле-Дик]]; како и [[Жорж де Фер]], [[Ежен Гајар]] и [[Едвард Колона|Едуар Колона]], кои работеле заедно со трговецот со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]] за да ја обноват француската индустрија за мебел со нови теми. Нивната работа била позната по „апстрактниот натурализам“, единството на прави и закривени линии и влијанието на [[рококо]]. Мебелот на де Фер во павилјонот на Бинг освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година. Најнеобичниот и најживописниот француски дизајнер бил [[Франсоа-Руперт Карабин]], по образование скулптор, чиј мебел содржел извајани голи женски фигури и симболични животни, особено мачки, кои ги комбинирале елементите на ар нуво со [[симболизам (уметност)|симболизмот]]. Други влијателни париски дизајнери на мебел биле [[Шарл Плуме]] и [[Александар Шарпантје]].{{sfn|Riley|2004|p=302}} На многу начини, старото изразување и техниките на класичниот француски мебел од 18 век во [[рококо]] стил биле повторно толкувани во нов стил.<ref name="Gontar, Cybele 2006" /> Во Белгија, пионерските архитекти на движењето ''ар нуво'', [[Виктор Орта]] и [[Анри ван де Велде]], дизајнирале мебел за своите куќи, користејќи енергични закривени линии и минимална декорација. Белгискиот дизајнер [[Гистав Серирје Бови]] додавал повеќе декорација, применувајќи месингани ленти во закривени форми. Во Холандија, каде што стилот бил нарекуван ''Nieuwe Kunst'' или Нова уметност, [[Х. П. Берлаге]], [[Карел Адолф Лион Каше]] и [[Теодор Нивенхајс|Теодор Ниувенхајс]] следеле поинаков правец, оној на англиското движење за уметност и занаетчиство, со порационални геометриски форми. Во Британија, мебелот на [[Чарлс Рени Макинтош]] бил целосно во духот на уметноста и занаетчиството, строг и геометриски, со долги прави линии и прави агли и со минимална декорација.<ref>Lucie-Smith, 160</ref> Континенталните дизајни биле многу посложени, често користејќи закривени форми и во основната форма на предметот и во применетите украсни мотиви. Во Германија, мебелот на [[Петер Беренс]] и југендстилот во голема мера бил рационалистички, со геометриски прави линии и извесна декорација прицврстена на површината. Нивната цел била токму спротивна од францускиот ар нуво; едноставност на конструкцијата и едноставност на материјалите, за мебел кој можел да биде евтин и лесно да се произведува сериски. Истото важело и за мебелот на дизајнерите од Виенската работилница во Виена, предводени од [[Ото Вагнер]], [[Јозеф Хофман]], Јозеф Марија Олбрих и [[Коломан Мозер]]. Мебелот бил геометриски и имал минимална декорација, иако по стил често следел национални историски предлошки, особено стилот [[бидермаер]].{{Sfn|Riley|2004|p=308}} Италијанскиот и шпанскиот дизајн на мебел тргнале во свои насоки. [[Карло Бугати]] во Италија ја дизајнирал извонредната Столица „Полж“, дрво обложено со насликан пергамент и бакар, за Меѓународната изложба во Торино во 1902 година. Во Шпанија, следејќи го примерот на [[Антони Гауди]] и движењето ''Модернизам'', дизајнерот на мебел Гаспар Омар дизајнирал дела инспирирани од природни форми со елементи на каталонски историски стилови.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} Во САД, дизајнот на мебел почесто бил инспириран од движењето за уметност и занаетчиство или од историските американски предлошки, отколку од ар нуво. Еден дизајнер кој вовел теми на ар нуво бил [[Чарлс Ролфс]] во [[Бафало, Њујорк]], чии дизајни за мебел од американски бел даб биле под влијание на мотиви од [[келтска уметност|келтската уметност]] и [[готска уметност|готската уметност]], со елементи на ар нуво во металните украси применети на предметите.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} ===Керамика=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Vase MET SF1999 398 1.jpg|Ваза од глазирана керамика, од [[Емил Гале]] (1880–1885), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]], [[Њујорк]] File:Vase (France), 1884–89 (CH 18634943).jpg|Ваза од фајанс или керамика со две стапала, со ноќна планинска сцена на задната страна и дневна цветна сцена со пеперутка на предната страна, од Гале (1884–85), Музеј на дизајнот „Купер Хјуит“, Њујорк File:Auguste delaherche, piatto con occhi di pavone, parigi 1887-1894 ca..JPG|Чинија со паунови пердуви, од [[Огист Делахерш]] (1887–1894), Музеј на декоративни уметности, [[Париз]] File:Grande Maison de Blanc Femme 2.JPG|Рачно насликан панел од плочки на фасадата на [[Grande Maison de Blanc]] во [[Брисел]], дизајниран од [[Приват Ливемон]] и изработен од Бох Фрирес Керамис (1897–98)<ref>{{cite book|last1=van Lemmen|first1=Hans|title=5000 Years of Tiles|date=2013|publisher=The British Museum Press|isbn=978-0-7141-5099-4|page=223}}</ref> File:Turn-Teplitz - Vase with elm-leef blackberry.jpg|[[Амфора]] со листови од брест и капини, произведена од [[Stellmacher & Kessner]] ({{circa|1900}}), Музеј на применета уметност, [[Будимпешта]] File:Rippl-Rónai - Vase.jpg|Ваза, од [[Јожеф Рипл-Ронаи]] (1900), во Музејот на применета уметност, Будимпешта File:Horti - Flower pot.jpg|Ваза со винова лоза и полжави, од [[Пал Орти]] (1900), Музеј на применета уметност, Будимпешта Paris - Immeuble Lavirotte (24410963772).jpg|Керамичка декорација на фасадата на зградата Лавирот во Париз, дизајнирана од [[Жил Лавирот]] и украсена со скулптури и керамички плочки изработени од производителот на керамика [[Александре Биго]] (1901) File:Agathon léonard, la danza della sciarpa, sévres 1901-02, 02.jpg|''Танц со шал'', од [[Агатон Леонард]] (1901–02), Уметнички институт во Чикаго, САД File:Immeuble au 56 allée de la Robertsau à Strasbourg.jpg|Плочки во ходникот на Але де ла Робертсо бр. 56 во [[Стразбур]], Франција, дизајнирани од [[Франц Литке]] и [[Хајнрих Бакес]] (1902)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00085156|website=pop.culture.gouv.fr|title=Immeuble|author=|access-date=8 September 2023}}</ref> File:Edmond lachenal ed émile decoeur, vaso, chatillon-sur-bagneux, 1902 ca..JPG|Ваза, од [[Едмон Лашенал]] (1902), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Budapest Kozma utca Jüdischer Friedhof Schmidl Mausoleum 696.jpg|Мозаици од мавзолејот Шмидл во Будимпешта, изработени од фабриката Золнај и [[Микша Рот]] (1902–03) File:Mistletoe Vase MET DP704340.jpg|Ваза со имела, од Артурс Ван Бригл (1904), Метрополитен File:Fireplace mantel, attributed to Émile Müller, from Ivry-sur-Seine, circa 1904, glazed porcelain stoneware, inv. 2020.6.1 MAD Paris.jpg|Каминска облога, припишана на [[Емил Милер]] ({{circa|1904}}), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Magasin 43 Avenue Général Gaulle - Nevers (FR58) - 2023-09-21 - 1.jpg|Фасада на Авенија Шарл де Гол бр. 43, [[Невер]], Франција, од [[Жорж Теодор Рено]] (архитект) и [[Александре Биго]] (керамичар) (1905)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA58000039|website=pop.culture.gouv.fr|title=Magasin|access-date=16 January 2024}}</ref> File:Art Nouveau polychrome tiled stove in the Mița the Cyclist House, Bucharest (01).jpg|Полихромен керамички шпорет во куќата „Мица велосипедистот“ во [[Букурешт]], од [[Николае Михаеску]] (1908)<ref>{{cite book|last1=Mariana Celac, Octavian Carabela and Marius Marcu-Lapadat|title=Bucharest Architecture - an annotated guide|date=2017|publisher=Ordinul Arhitecților din România|isbn=978-973-0-23884-6|page=85}}</ref> File:Gare de genval Céramique latérale.JPG|Панел на фасадата на железничката станица во Женвал, Белгија, дизајниран од архитектот Г. де Луљ (1910) </gallery> Керамичката уметност, вклучувајќи ја и [[фајанс]]ата, била уште една област која доживеала процут кај уметниците на ар нуво, а во англиското говорно подрачје потпаѓала под поширокото движење на [[уметничка керамика|уметничката керамика]]. Во последниот дел од XIX век се појавиле многу технолошки иновации во производството на керамика, особено развојот на керамика печена на висока температура (''grand feu'') со кристализирани и мат глазури. Во исто време, повторно биле откриени неколку изгубени техники, како што била глазурата сан-де-боф. Керамиката во ар нуво била под влијание и на традиционалната и современата јапонска и кинеска керамика, чии растителни и цветни мотиви добро се вклопувале во стилот на ар нуво. Во Франција, уметниците повторно ги откриле и традиционалните методи на каменина (''grés'') и ги преобликувале со нови мотиви.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} [[Емил Гале]], во Нанси, создавал дела од керамика во природни земјени бои со натуралистички теми на растенија и инсекти. Керамиката нашла и важна нова примена во архитектурата: архитектите на ар нуво, меѓу кои биле [[Жил Лавирот]] и [[Ектор Гимар]], започнале да ги украсуваат фасадите на зградите со архитектонска керамика, од која голем дел била изработена од фирмата на [[Александре Биго]], давајќи им препознатлив скулптурален изглед во стилот на ар нуво.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} Еден од пионерите на француската керамика во стилот на ар нуво бил [[Ернест Шапле]], чија кариера во керамиката траела триесет години. Тој започнал да произведува каменина керамика под влијание на јапонски и кинески прототипови. Почнувајќи од 1886 година, работел со сликарот [[Пол Гоген]] на дизајни за каменина керамика со аплицирани фигури, повеќекратни рачки, насликани и делумно глазирани површини, а соработувал и со скулпторите [[Феликс Бракмон]], [[Жил Далу]] и [[Огист Роден]]. Неговите дела биле високо пофалени на изложбата во 1900 година. Големите национални керамички фирми имале важно место на Париската изложба во 1900 година: Националната мануфактура на Севр надвор од Париз; [[Нимфенбург]], [[Мајсен]], [[Вилерој и Бох]] во Германија и [[Долтон Индустријал Продактс|Долтон]] во Британија. Меѓу другите водечки француски керамичари биле Таксил Доа, Пјер-Адрие Далпејра, [[Едмон Лашенал]] и [[Огист Делахерш]].<ref>''Edmond Lachenal and His Legacy'', by Martin Eidelberg, Claire Cass, Hudson Hills Press; illustrated edition (25 February 2007)</ref> Во Франција, керамиката во стилот на ар нуво понекогаш преминувала во скулптура. Порцеланската фигура ''Танчерка со шал'' од [[Агатон Леонард]], изработена за [[Manufacture nationale de Sèvres|Националната мануфактура на Севр]], била призната во двете категории на Париската изложба во 1900 година. [[Zsolnay|Фабриката Золнаи]] во [[Печ]], Унгарија, била основана од [[Миклош Золнаи]] (1800–1880) во 1853 година, а била предводена од неговиот син [[Вилмош Золнај]] (1828–1900), заедно со главниот дизајнер [[Таде Шикорски]] (1852–1940), со цел да произведува каменина керамика и други керамички производи. Во 1893 година, Золнаи вовел порцелански предмети изработени од [[eosin|еозин]]. Тој ја довел фабриката до светска препознатливост преку претставување на нејзините иновативни производи на светски саеми и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Светскиот саем во Виена во 1873 година, а потоа и на Светскиот саем во Париз во 1878 година, каде што Золнај добил ''Grand Prix''. Градежните декорации на Золнаи, отпорни на мраз, биле користени на бројни згради, особено за време на движењето ар нуво.<ref>[http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html Timeline] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20130819153509/http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html |date=19 August 2013}}, accessed 1/23/08</ref> Керамичките плочки исто така биле препознатлива карактеристика на португалското ''Arte Nova'', кое ја продолжило долгата традиција на [[азулејо]] во земјата. ====Мозаици==== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Ivanovo Obl Vichuga asv2018-08 img02.jpg|[[Мајолика|Мајоликански мурал]] од [[Абрамцевска колонија|Абрамцевската колонија]], Русија (1870-ти–1890-ти) File:Wien - Majolika-Haus.JPG|Мајоликова куќа во [[Виена]], од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Камин "Вольга Святославич и Микула Селянинович" в доме Бажанова.jpg|Камин од мајолика, куќата на Бажанов, колонијата Абрамцево, од [[Михаил Врубел]] (1898) File:Mosaic in floor of entrance, Fox & Anchor Pub, 115 Charterhouse Street, London (8475013835).jpg|Мозаици во подот на влезот на пабот [[Фокс и Енкер]] во [[Лондон]], од Вилијам Џејмс Нитби (1898) File:Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 10.jpg|Мозаик кој го прикажувал летото како жена, со неовизантиска златна заднина, во [[Антверпен]], Белгија File:Esslingen a.N. - Altstadt - Merkelsches Schwimmbad - Fassadenmosaik.jpg|Мозаици дизајнирани од Оскар Граф за Меркелшес Швимбад во [[Еслинген на Некар]], Германија (1905–1907) File:Church of the Holy Spirit 02.jpg|[[Мандилион]] од [[Николај Рерих]] во [[Талашкино]], Русија (1908–1914)<ref>Journal of UralNIIProject RAASN – 2014. – № 2. – p. 27—32. – ISSN 2074-2932 (in Russian)</ref> File:Odorico Père - 30 quai Duguay-Trouin - Détail.JPG|Мозаични подови во [[Рен]], Франција, дизајнирани од [[Емануел Ле Ре]] ({{circa|1910}}) File:Palatul Culturii din Târgu Mureș 20.jpg|Мозаици за Палатата на културата во [[Тргу Муреш]], Романија, од [[Алада́р Керешфои Криш]] и [[Микша Рот]] (1911–1913) File:Park Guell Terrace.JPG|Мозаици [[Тренкадис]] во [[Парк Ѓвељ]], [[Барселона]], од [[Антони Гауди]] (1914) File:Louis c. tiffany, paesaggio con giardino e una fontana, 1915 ca., 02.JPG|Мозаици од [[Луис Комфорт Тифани]] (1915) </gallery> Мозаиците биле користени од многу уметници на ар нуво од различни движења, особено од каталонскиот [[модернизам]] ([[болница Сант Пау]], [[Каталонска палата на музиката]], [[куќа Лео-Морера]] и многу други). [[Антони Гауди]] измислил нова техника за обработка на материјалите, наречена [[тренкадис]], во која се користеле отпадни парчиња керамика. Шарените плочки од [[мајолика]] со цветни дизајни биле препознатлива карактеристика на [[Мајоликова куќа]] во Виена, дело на [[Ото Вагнер]] (1898), како и на зградите на колонијата во Абрамцево во Русија, особено оние на [[Михаил Врубел]]. ===Текстил и тапети=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wand Decoration Obrist 1895.png|Дизајн за свилена и волнена таписерија, ''Циклама'', од [[Херман Обрист]], ран пример на мотивот удар до камшик, заснован на стеблото на цветот циклама (1895) File:Nénuphar Verneuil Pl 2.jpg|Страница за водениот крин, од книгата на [[Ежен Грасе]] за орнаменталната употреба на цвеќињата (1899) File:Kolo Moser - Abimelech - 1899.jpeg|Дизајн за текстил од [[Коломан Мозер]] (1899) La Mode de Demain, illustrated by Félix Fournery, circa 1900.jpg|Модна илустрација од [[Феликс Фурнери]] ({{circa}}1900) File:Silverstudio.jpg|Печатен памук од Студиото Силвер, за стоковната куќа Либерти (1904) File:Vaszary János A pásztor szőnyeg 1906.jpg|Таписеријата ''Пастирот'' од [[Јанош Васари]] (1906) комбинирала мотиви на југендстил со традиционална унгарска народна тема File:Horta Tapis KBS-FRB.jpg|Тепих од [[Виктор Орта]] во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ </gallery> Текстилот и тапетите биле важни носители на ар нуво уште од почетокот на стилот и биле суштински елементи на внатрешниот дизајн во јунгендстилот. Во Британија, текстилните дизајни на [[Вилијам Морис]] помогнале во започнувањето на движењето за уметност и занаетчиство, а потоа и на јунгендстилот. Многу дизајни биле создадени за стоковната куќа Либерти во Лондон, која го популаризирала стилот низ Европа. Еден од таквите дизајнери било Студиото „Силвер“, кое обезбедувало шарени стилизирани цветни шари. Други препознатливи дизајни потекнувале од [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. Глазговската школа вовела неколку препознатливи мотиви, вклучувајќи стилизирани јајца, геометриски форми и „розата на Глазгов“. Во Франција, значаен придонес дал дизајнерот [[Ежен Грасе]], кој во 1896 година ја објавил книгата ''La Plante et ses applications ornamentales'', предлагајќи дизајни во стилот на ар нуво засновани на различни цвеќиња и растенија. Многу шари биле дизајнирани за и произведени од големите француски производители на текстил во Милхауз, Лил и Лион, од германски и белгиски работилници. Германскиот дизајнер [[Херман Обрист]] се специјализирал за цветни шари, особено за цикламата и стилот на „камшичестата линија“, заснован на цветни стебла, кој станал главен мотив на стилот. Белгиецот [[Анри ван де Велде]] претставил текстилно дело, ''La Veillée d'Anges'', на салонот ''La Libre Esthéthique'' во Брисел, инспирирано од симболизмот на [[Пол Гоген]] и на [[Наби (уметност)|наби]]. Во Холандија, текстилот често бил инспириран од [[батик]]ови шари од холандските колонии во Источните Инди. Народната уметност исто така инспирирала создавање на таписерии, теписи, везови и текстил во Централна Европа и Скандинавија, во делата на [[Герхард Мунте]] и [[Фрида Хансен]] во Норвешка. Дизајнот ''Пет лебеди'' на [[Ото Екман]] се појавил во повеќе од сто различни верзии. Унгарскиот дизајнер [[Јанош Васариј]] комбинирал елементи на југендстил со фолклорни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=328}} ==Музеи== Постојат четири вида музеи што го претставуваат наследството на југендстилот: * Музеи со општ карактер (не се специјално посветени на југендстилот, но поседуваат голема збирка предмети во овој стил). „Спомениците на југендстилот се означени со закосени букви“; * Куќи-музеи на уметници од правецот југендстилот (сите, освен музејот на Алфонс Муха, претставуваат споменици на југендстилот); * Музеи посветени на локални движења на југендстилот (сите се споменици на југендстилот); * Други градби во југендстилот што имаат статус на музеј или во чии рамки функционира музеј (не се посветени на локални движења на југендстилот или на конкретни уметници). {| class="wikitable sortable wide" ! Земја ! width=300px| Музеи со широк опсег ! width=300px| Куќи-музеи на уметници ! width=300px| Музеи посветени на локалните движења ! width=300px| Други објекти со музејски статус или со музеј во нив |- |{{flag|Австрија}} |[[Музеј на применета уметност (Виена)|Музеј на применета уметност]] во [[Виена]] | |[[Зграда на Сецесијата]] во [[Виена]] |Павилјоните на Вагнер на [[Карлсплац]] и [[Хицинг]] во [[Виена]] |- |{{flag|Аргентина}} | | | |[[Општински музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“]] во [[Мар дел Плата]] |- |{{flag|Белгија}} |[[Музеј „Крај на векот““]] во [[Брисел]], Музеј на плочки „Gilliot & Roelants“ во [[Хемиксем]] |[[Куќа на Орта]] и [[Куќа Коши]] во [[Брисел]] | |[[Белгиски центар за стрипови]], [[Музеј на музичките инструменти (Брисел)|Музеј на музичките инструменти]] и [[Куќа Отрик]] во |- |{{flag|Чиле}} | | | |[[Дворец Бабурица]] во [[Валпараисо]] |- |{{flag|Чешка Република}} |''[[Источнобоемски музеј]]'' во [[Храдец Кралове]] |Музеј на [[Алфонс Муха]] во [[Прага]] | |Музеј на модерна уметност во [[Оломоуц]] |- |{{flag|Данска}} |Музеј Сондерјиланд во [[Скербек]] | | | |- |{{flag|Франција}} |[[Орсеов музеј]], [[Музеј на украсни уметности (Париз)|Музеј на украсни уметности]], [[Карнавале]], [[Мал дворец (Париз)|Мал Дворец]] во [[Париз]]; [[Историски музеј (Агно)|Историски музеј]] во [[Агно]]; [[Музеј на модерна и современа уметност (Стразбур)|Музеј на модерна и современа уметност]] во [[Стразбур]], Музеј на убави уметности во Нанси |[[Вила Мажорел]] во [[Нанси]]; Музеј Лалик во [[Венжан сир Модер]] |[[Музеј на Нансиевата школа]] во [[Нанси]] |[[Maxim's Art Nouveau "Collection 1900"]] над ресторанот [[Maxim's]] во [[Париз]] (само за групи од дваесет или повеќе лица) |- |{{flag|Финска}} |[[Атенеум]] и ''[[Фински национален музеј]]'' во [[Хелсинки]], ''Уметнички музеј Турку'' во [[Турку]] |[[Хвитраск]] (куќата на [[Херман Геселиус]], [[Армас Линдгрен]] и [[Елиел Саринен]]) во [[Кирконуми]] и [[Музеј Гален-Калела]] во [[Еспо]] | | |- |{{flag|Германија}} |[[Музеј Брохaн]] во Берлин, Музеј во Мајолика во [[Карлсруе]], [[Земски музеј]] во [[Мајнц]], [[Музеј Висбаден]] во [[Висбаден]] | |Музеј на колонијата Дармштат во [[Дармштат]] |[[Музеј Остхаус]] во [[Хаген]] |- |{{flag|Унгарија}} |''[[Музеј на применета уметност (Будимпешта)]]'' и неговата филијала Вила Ѓерѓ Рот во [[Будимпешта]], Градски музеј во [[Геделе]] |[[Куќа-музеј на Микпа Рот]] во [[Будимпешта]] |Куќа на унгарската сецесија во [[Будимпешта]] |[[Геолошки музеј (Будимпешта)|Геолошки музеј]] во [[Будимпешта]] |- |{{flag|Италија}} |Општински музеј во [[Казале Монферато]] | | |[[Вила Бернаскони]] во [[Чернобио]] |- |{{flag|Латвија}} | | |Музеј на јунгендстилот во [[Рига]] | |- |{{flag|Мексико}} | | | |[[Музеј на предметите]] во Мексико Сити |- |{{flag|Норвешка}} | | |[[Југендстилски центар]] во [[Олесун]] |[[Норвешки музеј на современа уметност]] во [[Осло]] |- |{{flag|Португалија}} | | |Музеј на југендстилот во [[Авеиро]] |[[Музеј-резиденција на д-р Анастасија Гонсалвес]] во [[Лисабон]] |- |{{flag|Романија}} |''Секелски национален музеј'' во [[Сфанту Георге]], [[Пелишор (дворец)|Пелишор]] во [[Синаја]] | | |Куќата Дарвас-Ла Рош во [[Орадеја]] |- |{{flag|Русија}} |[[Абрамцева колонија]] во [[Московска Област]]; Серуски музеј на украсна уметност и ''[[Музеј на Горки]]'' во [[Москва]]; [[Државен руски музеј]], ''[[Музеј на политичката историја на Русија]]'' во [[Санкт Петербург]] |Музеј-куќа на Фјодор Ливчак во [[Уљановск]]<ref>{{Cite web |url= http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/?lang=en |title=Official website of Lenin Birthplace Museum Reserve |access-date=31 May 2020 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220215083542/http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/ |url-status=live}}</ref> |Музеј на уметничката колонија „Талашкино“ во Фленово, [[Смоленска Oбласт]] (само на руски) |Музеј на руската книжевност од сребрениот век во [[Москва]], Музеј на ''Модернизмот'' во [[Самара]], имотот на Асееви во [[Тамбов]]; Општински музеј во [[Приморск]] и музеј-имот на Шчербов во [[Гатчина]] (и двата во [[Ленинградска Област]]), [[Музеј на архитектура и урбанизам во Таганрог]] во [[Таганрог]], Музеј на архитектурата на Бел епок во [[Уљановск]] |- |{{flag|Србија}} |[[Музеј на применета уметност (Белград)|Музеј на применета уметност]] во [[Белград]] | | |[[Куќа на Јован Цвијиќ]] во [[Белград]], [[Ателие на Урош Предиќ]] во [[Белград]], Синагогата во [[Нови Сад]], Синагогата во [[Суботица]], Дворец Рајхл во Суботица |- |{{flag|Шпанија}} |[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]] во [[Барселона]], [[CaixaForum]] во [[Мадрид]], ''[[Музеј на ар нуво и ар деко]]'' во [[Саламанка]], [[Музеј Агбар де лес Аигуес]] во [[Корнеља де Љобрегат]]<ref>{{cite web|url= https://www.elperiodico.com/es/barcelona/20190321/reproduccion-cascada-gaudi-casa-vicens-museu-aigues-cornella-7367430|title= Resucitada una de las primeras obras de Gaudí|first= Gisela|last=Macedo|date= 21 March 2019|publisher= El Periódico|access-date=June 3, 2021}}</ref> |[[Куќа-музеј на Гауди]] во [[Барселона]], [[Куќа-музеј на Луис Доменек и Монтанер]] во [[Канет де Мар]] |Музеј на каталонскиот модернизам во [[Барселона]], Куќа-музеј на ар нуво во [[Новелда]] |[[Саграда фамилија]], [[болница Сант Пау]], [[куќа Висенс]] во [[Барселона]] |- |{{flag|Шведска}} | | | |[[Биолошки музеј (Стокхолм)|Биолошки музеј]] во [[Стокхолм]], [[Музеј Рохска]] во [[Гетеборг]] |- |{{flag|Швајцарија}} |Музеј на убави уметности во Ла Шо де Фон | | | |- |{{flag|Обединето Кралство}} |[[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]] во [[Лондон]]; [[Музеј Келвингроув]] во [[Глазгов]], [[Хавортска уметничка галерија]] во [[Акрингтон]]<ref>[http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag "Haworth Art Gallery"] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20170621081259/http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag |date=21 June 2017}} on the Hyndburn Borough Council website</ref> |Куќата на Макинтош во Антеровиот музеј и уметничка галерија во [[Глазгов]] | |[[Музеј Хорниман]] во [[Лондон]] |- |{{flag|Украина}} | | | |Музеј на уметноста во [[Черновци]], Музеј на локалното наследство во [[Полтава]] |- |{{flag|САД}} |[[Музеј на американската уметност „Чарлс Хосмер Морс“]] во [[Винтер Парк]], Флорида, [[Метрополитен (музеј)]] во Њујорк, [[Гети центар]] во Лос Анџелес; [[Музеј на дизајн Купер Хјуит, Смитсонијан]] во Њујорк, [[Уметнички институт во Чикаго]] во Чикаго | | | |} Постојат и многу други објекти и градби на ар нуво кои немаат музејски статус, но можеле официјално да се посетат со плаќање влезница или неофицијално бесплатно (на пример, железнички станици, цркви, кафулиња, ресторани, пабови, хотели, продавници, канцеларии, библиотеки, гробишта, фонтани, како и бројни станбени згради во кои сè уште се живеело). == Подоцнежно влијание == Критикувано поради „неговите примитивни екстравагантности“, југендстилот започнал да исчезнува по 1911 година.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=79|language=en, ro}}</ref> Во историите на европската архитектура во 20 век, од 1930-тите до 1950-тите, влијателните историчари, како [[Николаус Певзнер]], [[Зигфрид Гидион]] и [[Хенри Расел Хичкок]], не го земале предвид југендстилот. Поради тоа, во првите изданија на ''Генијот на европската архитектура'' на Певзнер не биле споменати [[Ектор Гимар]] или [[Антони Гауди]]. Првите значајни дела посветени на југендстилот биле објавени кон крајот на 1950-тите, со [[Џони Ватсер]]. ===Влијание врз југендстилот=== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Mackintosh, House for an Art Lover, competition entry.jpg|Пријава за натпреварот за ''Куќа за љубителите на уметноста'', од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1900)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=80|language=en, ro}}</ref> File:Main view of the Bazil Assan House in Bucharest.jpg|[[Виенска сецесија|Сецесионистичка]] надворешност на куќата на Базил Асан (улица Скауне бр. 21–23, денес улица Тудор Аргези) во [[Букурешт]], од [[Марсел Камерер]] (1902–1911), урната кон крајот на 1950-тите или во 1960-тите за да се направи место за [[Национален театар (Букурешт)|Националниоѕ театар]]<ref>{{cite web |url=https://artnouveau.patrimoniu.ro/vila-basile-g-assan-din-bucuresti-documentarea-unei-cladiri-sezession-disparute/#_ftnref3|title=Vila Basile G. Assan din București|author=Simina Stan|work=Ziua Mondiala Art Nouveau |date=9 May 2022 |access-date=14 April 2023}}</ref> File:Bruxelles - Palais Stoclet (3) (cropped center).jpg|Сецесионистичка фасада на [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], од [[Јозеф Хофман]] (1905–1911)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=81|language=en, ro}}</ref> File:Michael powolny e bertold löffler, putto con cornucopia, vienna 1912 ca.jpg|Сецесионистички [[путo]] со две [[Рог на изобилството|рогот на изобилството]] со цветни каскади, многу слични на оние што се среќавале во голем број дела на југендстилот од 1910-тите и 1920-тите, од [[Михаел Поволни]], дизајниран околу {{circa|1907}}, произведен во 1912 година, керамика, [[Музеј на применета уметност (Берлин)|Музеј на применета уметност]]<ref>{{cite book|last1=Wilhide|first1=Elizabeth|title=Design - The Whole Story|date=2022|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29687-5|page=105}}</ref> File:Casa Collini in via Statuto 12, Milano (1919) arch. Giovanni Greppi.jpg|Улицата Статуто бр. 12 (ар деко) во [[Милано]], Италија, од [[Џовани Грепи]] (1919), слична на зградите на Чарлс Рени Макинтош File:44 Calea Călărașilor, Bucharest (02).jpg|Врата во стилот ар деко со спирали и извивачки линии, на куќата на Михај Зисман во Букурешт, од Сору (1920) File:Galdames (Vizcaya)-Museo de coches antiguos-24-Emblema de Rolls Royce 'El espíritu del éxtasis'.JPG|Фигурина на [[Ролс-Ројс]] во стилот ар деко, слична на етеричните женски фигури од ар нуво во грациозни брановидни облеки, дизајнирана од [[Чарлс Робинсон Сајкс]] (1920-тите), во Музејот на антички и класични автомобили, [[Торе Лоизага]], [[Галдаамес]], Шпанија File:Museum, part of a series of sketches known as Une cité moderne, by Robert Mallet-Stevens, 1922.jpg|Дизајн на музеј во стилот ар деко, сличен на сецесионистичките згради на Јозеф Хофман, дел од серијата скици позната како ''Une cité moderne'', од [[Робер Малет-Стивенс]] (1922) File:Immeuble 76 quai de Jemmapes et 1 avenue Richerand à Paris le 15 janvier 2016 - 09.jpg|Балкони во стилот ар деко со извивачки основи на авенија Ришеран бр. 1 во Париз, непознат архитект ({{circa|1930}}) File:Avenue Montaigne (47128639262).jpg|Извивачки криви на фасадата наавенија Монтењ бр. 26 во Париз, од [[Луј Дијајон]] и [[Марсел Жилиен]] (1937)<ref>{{cite web|url=https://www.pss-archi.eu/immeubles/FR-75056-27646.html|website=pss-archi.eu|title=26, avenue Montaigne|access-date=27 September 2023}}</ref> </gallery> Југендстилот бил еден од факторите што довеле до појавата на [[ар деко]], стил создаден како колективен напор на повеќе француски дизајнери за создавање нов модерен стил околу 1910 година. Тоа било така затоа што југендстилот ја нарушил надмоќта на [[историцизам|историцизмот]] и [[еклектицизам во архитектурата|еклектицизмот]] од 19 век, спротивставувајќи се на академските конвенции. Преку своите различни манифестации, тој измислил нови орнаментални системи, кои повеќе не зависеле од историските формули, преку криволиниски растителни форми во поголемиот дел од светот, геометриска декорација во [[Австроунгарија]] и Обединетото Кралство и реинтерпретации на националната традиција во земјите од [[Северна Европа|Северна]], [[Средна Европа|Средна]] и [[Источна Европа]]. Идејата за создавање нов стил, со нови орнаменти и форми, била значаен придонес што ар нуво го дал кон создавањето на ар деко. Друг аспект преземен од ар нуво бил нагласокот ставен врз домашниот луксуз. Некои од фините детали и извивачките линии на ар нуво се среќавале и во архитектурата и дизајнот на ар деко од 1920-тите, но биле малку поедноставени. Слично на тоа, рамните бои и видливите контури популаризирани од плакатите на ар нуво многу често се користеле во илустрациите на ар деко. Во споредба со многу дизајни на ар нуво, каде што растителните мотиви изгледале како да растат и се преобразуваат на предметот или архитектонскиот орнамент, повеќето дела на ар деко имале јасна композициска структура, слична на [[неокласицизам]]. Освен идеите преземени од француско-белгискиот југендстил, влијание доаѓало и од геометриските мотиви и волумени пронајдени во Обединетото Кралство и Виена. Цветовите, спиралите и квадратите пронајдени овде биле многу слични на оние што се среќавале во ар деко. [[Чарлс Рени Макинтош]] дури ги предвидел формите на ар деко во своите подоцнежни творби. Едно од [[Виенска сецесија|сецесионистичките]] дела што најдобро го навестувало стилот била [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], со своите отстапувања во облик на [[зикурат]], вертикалниот процеп на прозорецот на скалиштето и целокупната едноставност и скромна орнаментика.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|pages=79–80|language=en, ro}}</ref> ===Оживување=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:San Francisco Oracle Cover Vol.1 No.5, January 1967.jpg|Корицата на ''[[Сан Франциско Оракл]]'', том 1, бр. 5, од факсимилно издание, пример на плакат на психоделичен рок, непознат автор (1966 или 1967) File:Touché Gent (32840632118).jpg|Улица Каландестрат бр. 1 во [[Гент]], [[Белгија]], од [[Денис Ван Импе]] и [[Колет Ван Винкт]] (1980)<ref>{{cite web|url=https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/307158|website=inventaris.onroerenderfgoed.be|title=Boekhandel Intellect en stadswoning|date=20 June 2023 |access-date=11 February 2024}}</ref> File:Waseda El Dorado 1.jpg|[[Васеда Ел Дорадо]] во [[Токио]] од [[Вон Жур Ко]] (1983) File:Wien - Hundertwasserhaus (03).JPG|[[Куќа Хундертвасер]] во [[Виена]] од [[Фриденсрајх Хундертвасер]] (1983–1985) File:16, Strada Dimitrie Racoviță, Bucharest (Romania) 1.jpg|Улица Димитрие Раковица во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|2010}}) File:20190128 GoldGasse 9062 (46634300304).jpg|''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' на [[Густав Климт]] отпечатен на различни предмети во излогот на продавница во [[Салцбург]], [[Австрија]] (2019) </gallery> Во текот на 1960-тите, се појавил [[постмодернизам|постмодернизмот]]. Тоа било и сè уште е движење што го преиспитувало [[модернизам|модернизмот]] (статус кво по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]) и го поттикнувало вклучувањето и реинтерпретацијата на елементи од историските стилови во новите дизајни. Иако во 1950-тите се одржале неколку меѓународни изложби на ар нуво, успешното обновување се појавило во 1960-тите, а особено во 1970-тите со подемот на постмодернизмот. Освен со изложбите, ова обновување можело да биде поврзано со генерацијата на „[[цветна моќ]]“, која во тоа време го одредувала тонот и ги препознала сопствените животни идеали во цветната орнаментика и еротски „еманципираните“ уметнички теми од годините околу 1900 година. Југендстилот бил и еден од главните извори на инспирација за многу [[плакат]]и на [[психоделична уметност|психоделичниот рок]] од истиот период. Водечки претставници на движењето на [[психоделична уметност|психоделичната уметност]] во 1960-тите биле автори на плакати од [[Сан Франциско]], како што биле [[Рик Грифин]], [[Виктор Москосо]], [[Бони Меклин]], [[Стенли Маус]], [[Алтон Кели]] и [[Вес Вилсон]]. Во споредба со земјените бои што го карактеризирале ар нуво, овие плакати имале силно заситени бои поставени во контраст, како и високо стилизиран текст, понекогаш тешко читлив. Овој стил процветал од околу 1966 до 1972 година. Иконските слики на [[Густав Климт]] денес се наоѓале на многу кичести сувенири: шолји, чинии, салфетки, приврзоци за клучеви и слично. ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' бил отпечатен на безброј различни големини и материјали. Во слична ситуација биле и плакатите на [[Алфонс Муха]]. Еден од уметниците кој во ар нуво пронашол главен извор на инспирација бил австрискиот сликар и архитект [[Фриденсрајх Хундертвасер]]. Тој црпел инспирација од повеќе извори, меѓу кои биле [[Егон Шиле]], [[барок]]от и [[персиска уметност|персиската]] минијатура, како и криволиниската орнаментика на ар нуво.<ref>{{cite book|last1=Wolf|first1=Norbert|title=Art Nouveau|date=2015|publisher=Prestel|isbn=978-3-7913-8155-8|page=277}}</ref> ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== <!-- Include only cited sources here. Any related books should be added to the "Further reading" section --> * Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'', Paris, Larousse (2012) {{ISBN|978-2-03-587641-6}} * {{cite book |last=Bouillon |first=Jean-Paul |title=Journal de l'Art Nouveau |date=1985 |publisher=Skira |location=Paris |isbn=2605000699}} * {{cite book |last1=Celac |first1=Mariana |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |title=Bucharest Architecture - an annotated guide |publisher=Order of Architects of Romania |date=2017 |isbn=9789730238846}} * {{cite book |last1=Culot |first1=Maurice |last2=Pirlot |first2=Ann-Marie |title=Bruxelles Art Nouveau |date=2005 |publisher=Archives d'Architecture Moderne |location=Brussels |isbn=2-87143-126-4 |language=fr}} * Duncan, Alastair, ''Art Nouveau'', [[World of Art]], New York: [[Thames and Hudson]], 1994. {{ISBN|0500202737}} * {{cite book |last=Fahr-Becker |first=Gabriele |title=L'Art Nouveau |publisher=H.F. Ullmann |date=2015 |language=fr |isbn=9783848008575}} * Heller, Steven, and Seymour Chwast, ''Graphic Style from Victorian to Digital'', new ed. New York: [[Harry N. Abrams, Inc.]], 2001. pp.&nbsp;53–57.<!--This source was brought over from [[Jugendstil]], but it is unclear whether it will need to be referenced later.--> * Huyges, René, ''L'Art et le monde moderne'', Volume 1, Librarie Larousse, Paris, 1970 * {{cite book |last=Journel |first=Guillemette Morel |title=Le Corbusier- Construire la Vie Moderne |publisher=Editions du Patrimoine: Centre des Monument Nationaux |date=2015 |language=fr |isbn=978-2-7577-0419-6}} * {{cite book| last=Lahor |first=Jean |title=L'Art nouveau |publisher=Baseline Co. Ltd |date=2007 |orig-year=1901 |language=fr |isbn=9781859956670}} * {{cite book |last1=Ormiston |first1=Rosalind |last2=Robinson |first2=Michael |title=Art Nouveau – Posters, Illustration and Fine Art |date=2013 |publisher=Flame Tree Publishing |isbn=9781847862808}} * {{cite book |last=Plum |first=Gilles |title=Paris architectures de la Belle Époque |publisher=Éditions Parigramme |date=2014 |language=fr |isbn=9782840968009}} * Renault, Christophe and Lazé, Christophe, ''Les Styles de l'architecture et du mobliier'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2006 (in French). {{ISBN|9782877474658}} * {{cite book |last=Riley |first=Noël |title=Grammaire des Arts Décoratifs |publisher=Flammarion |date=2004 |language=fr}} * {{Cite book |last=Sarnitz |first=August |title=Otto Wagner |date=2018 |location=Cologne |publisher=Taschen |language=fr |isbn=9783836564328}} * {{Cite book |last=Sato |first=Tamako |title=Alphonse Mucha: The Artist as Visionary|date=2015|publisher=Taschen|location=Cologne|isbn=9783836550093}} * {{Cite book |last2=Constantine|first2=Mildred|last1=Selz|first1=Peter|title=Art Nouveau - Art and Design at the Turn of the Century|date=1959|publisher=[[The Museum of Modern Art]]|location=New York|isbn=9780870702228|url=https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_2752_300190098.pdf}} * {{cite book |last=Sembach |first=Klaus-Jürgen |title=L'Art Nouveau: L'Utopie de la Réconciliation |publisher=Taschen |language=fr |date=2013 |isbn=9783822830055}} * Sterner, Gabriele, ''Art Nouveau, an Art of Transition: From Individualism to Mass Society'', 1st English ed. (original title: ''Jugendstil: Kunstformen zwischen Individualismus und Massengesellschaft''), translated by Frederick G. Peters and Diana S. Peters, publisher Woodbury, N.Y.: [[Barron's Educational Series]], 1982. {{ISBN|0812021053}} * {{Cite book |last=Texier |first=Simon |title=Paris: Panorama de l'architecture |date=2012 |publisher=Parigramme |isbn=9782840966678}} * {{Cite book |last=Thiébaut |first=Philippe |title=Mucha et l'Art Nouveau |date=2018 |language=fr |publisher=Éditions du Chêne |location=Paris |isbn=9782812318061}} * {{cite book |last=Vigne |first=George |title=Hector Guimard: Le geste magnifique de l'Art Nouveau |publisher=Editions du Patrimoine - Centre des monuments nationaux |language=fr |location=Paris |date=2016 |isbn=9782757704943}} ==Дополнително читање== * Art Nouveau Grange Books, Rochester, England, 2007, {{ISBN|978-1-84013-790-3}}. * William Craft Brumfield. ''The Origins of Modernism in Russian Architecture'' (Berkeley: University of California Press, 1991) {{ISBN|0-520-06929-3}}. * Debora L. Silverman (1992), ''[https://books.google.com/books?isbn=0520080882 Art Nouveau in Fin-de-siècle France: Politics, Psychology, and Style]''. *{{cite book|title=Design of the 20th Century|first1=Charlotte|last1=Fiell|first2=Peter|last2=Fiell|publisher=Taschen|location=Köln|edition=25th anniversary|year=2005|pages=55–60|isbn=9783822840788|oclc=809539744}} * {{cite book |last=Auslander |first=Leora |title=Taste and Power: Furnishing Modern France |url= https://books.google.com/books?id=xxwcsQcFFsQC&pg=PA307 |via=Google Books |date=1996 |publisher=University of California Press |isbn=9780520920941}} * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6558615s L'Art appliqué: Le Style moderne, revue internationale, Éditeur: H. Laurens (Paris) 1903–04, Bibliothèque nationale de France] {{in lang|fr}} * [http://justinstorck.free.fr/m/modern-style-art-nouveau.php ''Modern'style (Art Nouveau)'': Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie – Ebénisterie – Charpente, Par J. Justin Storck, édition de 1900] {{in lang|fr}} * {{cite book |last=Goss |first=Jared |title=French Art Deco |url= https://books.google.com/books?id=6PtrBAAAQBAJ |via=Google Books |date=2014 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=9780300204308}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170501131526/http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/art-nouveau.html/ Art Nouveau] Teaching resource on the Art Nouveau movement from the [[National Gallery of Art]] in Washington, D.C. * [http://www.artnouveau-net.eu/ Réseau Art Nouveau Network], a European network of Art Nouveau cities * [https://web.archive.org/web/20100722025122/http://coupdefouet.eu/ Art Nouveau European Route], a non-profit association for the international promotion and protection of Art Nouveau heritage * [http://exhibitions.europeana.eu/exhibits/show/art-nouveau-en Europeana virtual exhibition of Art Nouveau] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Модерна уметност]] [[Категорија:Украсна уметност]] [[Категорија:Уметнички правци]] [[Категорија:Југендстил| ]] rpazxv6qh6fjc2a6rha5ikxrd98ujzo 5650427 5650416 2026-10-27T09:38:25Z Тиверополник 1815 5650427 wikitext text/x-wiki {{Infobox art movement | name = Југендстил | image = {{Фотомонтажа |photo1a=Abbesses.JPG |photo1b= |photo1c=Otto Eckmann - Jugend Nr. 14, 1896.jpg |photo1d= |photo2a=Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG |photo2b=Louis Majorelle - Wall Cabinet - Walters 6587.jpg |photo2c= |photo3a=Tassel House stairway.JPG |photo3b= |size=250 |color_border=#AAAAAA |color=#F9F9F9 |caption= |foot_montage= }} | alt = | caption = '''Од горе лево во насока на стрелките на часовникот:''' Станица на [[Париско метро|Париското метро]] ''Абес'' од [[Ектор Гимар]] (1900); Насловна страница на списанието „Југенд“ од [[Ото Екман]] (1896); ѕидно шкафче од [[Луј Мажорел]]; ентериер на „[[Хотел Тасел]]“ во [[Брисел]] од [[Виктор Орта]] (1892–1893); ламба од [[Луис Комфорт Тифани]] (1900–1910) | yearsactive = {{circa|1883–1914}} | country = [[Западен свет]] |commons = yes }} '''Југендстил''' ('''ар нуво''', '''сецесија''') — меѓународен стил во [[уметност]]а, [[архитектурата]] и [[Применета уметност|применетата уметност]], особено [[Украсна уметност|украсната уметност]]. Честопати стилот бил инспириран од природни форми како што се кривулести линии од растенија и цвеќиња. Други карактеристики на југендстилот биле чувството на динамичност и движење, честопати дадено од асиметрија или искривени линии, како и употребата на современи материјали, особено [[железо]], [[стакло]], [[керамика]], а подоцна и [[бетон]], за создавање необични форми и поголеми отворени простори. Стилот бил популарен помеѓу 1890 и 1910 година за време на периодот Бел Епок, и претставувал реакција против [[Академска уметност|академизмот]], [[Еклектизам|еклектицизмот]] и [[Историцизам (уметност)|историцизмот]] на архитектурата и украсната уметност од 19 век. Една од главните цели на југендстилот била да се разбие традиционалната разлика помеѓу [[ликовната уметност]] (особено сликарството и скулптурата) и применетата уметност. Најшироко се употребувал во дизајнот на ентериер, графичката уметност, мебелот, уметноста во стакло, текстилот, керамиката, накитот и металните изработки. Стилот одговарал на водечките теоретичари од 19 век, како што се францускиот архитект [[Ежен Виоле ле Дик]] (1814–1879) и британскиот уметнички критичар [[Џон Раскин]] (1819–1900). Во Британија, стилот бил под влијание на [[Вилијам Морис]] и движењето за уметности и занаети. Германските архитекти и дизајнери барале духовно воздигнувачки [[Гезамткунстверк]] („целосно уметничко дело“) што би ги обединило архитектурата, мебелот и уметноста во ентериерот во еден заеднички стил, со цел да ги воздигне и инспирира жителите. Првите куќи во стилот „југендстил“ и внатрешно украсување се појавиле во [[Брисел]] во 1890-тите, во архитектурата и дизајнот на ентериер на куќи дизајнирани од [[Пол Анкар]], [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] и особено [[Виктор Орта]], чиј „Хотел Тасел“ бил завршен во 1893 година.<ref name="britannica-horta">[https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta Victor Horta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419200603/https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta|date=19 April 2019}} – Encyclopædia Britannica</ref><ref name="unesco-horta">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005|title=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|last=World Heritage Centre|first=UNESCO|work=whc.unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513225235/https://whc.unesco.org/en/list/1005|archive-date=13 May 2013|accessdate=26 December 2019}}</ref> Брзо се преселил во [[Париз]], каде што бил приспособен од [[Ектор Гимар]], кој ги видел делата на Орта во Брисел и го применил стилот на влезовите на новото [[париско метро]]. Својот врв го достигнал на Меѓународната изложба во Париз во 1900 година, на која биле претставени делата во стилот на ар нуво од уметници како што е [[Луис Комфорт Тифани]]. Се појавила во графичката уметност на постерите на [[Алфонс Муха]] и стаклените садови на [[Рене Лалик]] и [[Емил Гале]]. Од Британија, Белгија и Франција, стилот се проширил во остатокот од [[Европа]], добивајќи различни имиња и карактеристики во секоја земја (погледнете го делот за именување подолу). Често се појавувал не само во главните градови, туку и во брзорастечките градови кои сакале да воспостават уметнички идентитети ([[Торино]] и [[Палермо]] во Италија; [[Глазгов]] во Шкотска; [[Минхен]] и [[Дармштат]] во Германија; [[Барселона]] во [[Каталонија]], Шпанија), како и во центрите на движењата за независност ([[Хелсинки]] во Финска, тогашен дел од [[Руското Царство]]). До 1914 година, со почетокот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], југендстилот станал во голема мера исцрпен. Во 1920-тите, како доминантен архитектонски и украсен уметнички стил бил заменет со [[Ар деко|Ар Деко]], а потоа со [[Модернизам|модернизмот]].<ref>"Art Nouveau", ''Heilbrunn Timeline of Art History'', Metropolitan Museum of Art</ref> Стилот „Ар Нуво“ започнал да добива поголемо позитивно внимание од критичарите кон крајот на 1960-тите, со голема изложба на делата на [[Ектор Гимар]] во Музејот на современа уметност во 1970 година.<ref>Vigne, Georges, ''Hector Guimard – Le geste magnifique de l'Art Nouveau'', (2016), Editions du Patrimoine, Centre des Monuments National, p. 194</ref> == Именување == Терминот ''„Ар Нуво“'' за првпат бил употребен во 1880-тите во белгиското списание ''„Л'Арт Модерн“'' за да се опише делото на ''„Лес Вингт“'', дваесет сликари и скулптори кои барале промени преку уметноста. Името било популаризирано од {{Јаз|fr|Maison de l'Art Nouveau}} („Куќа на новата уметност“), уметничка галерија отворена во Париз во 1895 година од француско-германскиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]]. Во Британија, францускиот термин {{Јаз|fr|Art Nouveau}} бил најчесто користен, додека во Франција често се нарекувал под терминот {{Јаз|fr|Style moderne}} (слично на британскиот термин ''Модерен стил''), или {{Јаз|fr|Style 1900}}. Во Франција, понекогаш се нарекувал и ''{{Јаз|fr|Style Jules Verne}}'' (по романсиерот [[Жил Верн]]), ''{{Јаз|fr|Style Métro}}'' (по железните и стаклените влезови во метрото на Ектор Гимар), ''{{Јаз|fr|Art Belle Époque}}'', или ''{{Јаз|fr|Art fin de siècle}}''.<ref name="Gontar, Cybele 2006">[http://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm Gontar, Cybele. Art Nouveau. In Heilbrunn Timeline of Art History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515131212/https://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm|date=15 May 2021}}. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000 (October 2006)</ref> Ар Нуво е познат под различни имиња на различни јазици: {{Langx|de|југендстил}}, {{Langx|it|Stile Liberty}}, на каталонски: ''Modernisme'', а познат и како sovremen стил на [[англиски јазик]]. Стилот е често поврзан, но не секогаш идентичен со стиловите што се појавиле во многу земји во Европа и на други места приближно во исто време. Нивните локални имиња често се користеле во нивните земји за да се опише целото движење. * Во Австрија и соседните земји кои тогаш биле дел од [[Австроунгарија]], бил нарекуван {{lang|de|Виенски јунгендстил}} („виенски младински стил“) или {{lang|de|Сецесиски стил}} („стил на сецесијата“), според уметниците од [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] ({{langx|hu|szecesszió}}, {{langx|cs|secese}}, {{langx|sk|secesia}}, {{langx|pl|secesja}}). * Во Белгија, неговите противници понекогаш го нарекувале {{lang|fr|coup de fouet}} („стил на удар со камшик“), {{lang|nl|Палинг стил}} („стил на јагула“) или {{lang|fr|Стил nouille}} („стил на тестенини“).<ref name="Gontar, Cybele 2006"/> * Во Велика Британија, покрај називот ар нуво, бил познат како ''Модерен стил'' или, поради делата на [[Глазговска школа|Глазговската школа]], како ''глазговски стил''. * Во Данска, бил познат како {{lang|da|Skønvirke}} („дело на убавината“). * Во Германија и Скандинавија, бил нарекуван {{lang|de|Reformstil}} („реформски стил“) или {{lang|de|Jugendstil}} („младински стил“), според популарното германско уметничко списание {{lang|de|[[Југенд (списание)|Југенд]]}}, како и {{lang|de|Wellenstil}} („брановиден стил“) или {{lang|de|Lilienstil}} („лилјански стил“).<ref name="duncan23">Duncan (1994), pp. 23–24.</ref> Денес во Финска, Шведска и Норвешка се нарекува ''Jugend''; {{lang|et|Југенд}} во [[Естонија]]; и {{lang|lv|Jūgendstils}} во [[Латвија]]. Во Финска, исто така бил нарекуван {{lang|fi|Kalevala Style}}. * Во Италија, често бил нарекуван {{lang|it|stile Liberty}} („стил Либерти“), според [[Артур Ласенби Либерти]], основачот на лондонската стоковна куќа [[Либерти (стоковна куќа)|Liberty & Co]], чии дизајни на текстил биле популарни. Понекогаш бил нарекуван и {{lang|it|флорален стил}} („цветен стил“) или {{lang|it|нова уметност}} („нова уметност“; називот повеќе не се употребува). * Во Јапонија, ''Shiro-Uma (Широ-Ума)''.<ref name="Madsen, S. Tschud">{{cite book|title=Art Nouveau|last1=Madsen|first1=S. Tschudi|date=1977|publisher=Editura Meridiane|pages=7, 71|language=ro}}</ref> * Во Холандија, {{lang|nl|Nieuwe Kunst}} („нова уметност“), {{lang|nl|Nieuwe Stijl}} („нов стил“),<ref name="grove">Michèle Lavallée, "Art Nouveau", ''[[Grove Dictionary of Art]]'' [[Oxford University Press]], accessed 11 April 2008.</ref> vermicellistijl, slaoliestijl,<ref name="Vervliet">{{cite book|url=[https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|title=De literaire manifesten van het fin de siècle in de Zuidnederlandse periodieken 1878-1914|last=Vervliet|first=Raymond|author2=[[Rijksuniversiteit Gent]]|date=1982|publisher=[[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]]|location=Brussel|page=110|language=nl|chapter=III. De wereld van de schone schijn. Opkomst, bloei en verval van de Art Nouveau|quote=Deze affiche werd in kleur gereproduceerd in het belangrijke werk van R. Schmutzler, Art Nouveau (New York, 1962), p. 149. Ook afgebeeld in het tijdschrift Forum, XIII (1958), p. 324.|access-date=2026-05-25}}]([https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1%7Clanguage=nl}}) <nowiki>https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|language=nl}}</nowiki>)]</ref> * Во Полска, {{lang|pl|Secesja}} („сецесија“).<ref>{{Cite web|url=[https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane](https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane)|title=Secesja – harmonia, perfekcja, delikatność|author=Aleksandra Galant|date=23 August 2023|language=pl|website=audycjekulturalne.pl|access-date=29 September 2024}}</ref> * Во Португалија, {{lang|pt|Arte nova}} („нова уметност“). * Во [[Романија]], {{lang|ro|Arta 1900}} („уметност 1900“), ''Arta Nouă'' („нова уметност“) или {{lang|ro|Noul Stil}} („нов стил“).<ref>{{cite news|url=[https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|title=Rețeaua Art Nouveau – experți europeni în patrimoniul arhitectural, la Oradea|author=Demian|date=May 7, 2019|access-date=May 6, 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|archive-date=9 July 2020|url-status=live}}</ref> * Во Шпанија, {{lang|es|Modernismo}}, {{lang|ca|[[Модернизам]]}} (на каталонски) и {{lang|es|Arte joven}} („млада уметност“). * Во Швајцарија, {{lang|fr|style sapin}} („стил на ела“). * Во Соединетите Американски Држави, поради неговата поврзаност со [[Луис Комфорт Тифани]], понекогаш бил нарекуван ''Tiffany style'' * Терминот ''Модерен'' бил употребуван во тогашната [[Руска Империја]] и сè уште се употребува во современите држави наследнички како [[Азербејџан]], [[Казахстан]], [[Русија]] и [[Украина]], додека во [[Литванија]] се нарекува {{lang|lt|Модернас}}. За сликарството, се употребувал и називот на движењето ''[[Светот на уметноста]]'' („Светот на уметноста“). == Историја == === Потекло === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|алт=Red House in Bexleyheath (London) by William Morris and Philip Webb (1859)| Црвена куќа во Бекслихит ([[Лондон]]) од Вилијам Морис и Филип Веб (1859) File:Acteur_als_hoveling-Rijksmuseum_AK-MAK-1601A.jpeg|алт=Japanese woodblock print by Utagawa Kunisada (1850s)| Јапонски дрвописи од Утагава Кунисада (1850-ти) File:The_Peacock_Room.jpg|алт=The Peacock Room by James McNeill Whistler (1876–77), now in the Freer Gallery of Art, Washington, D.C.| ''„Паунова соба“'' од Џејмс Мекнил Вислер (1876–77), денес во галеријата за уметност „Фрир“, [[Вашингтон]] File:Chair_LACMA_M.2009.115_(5_of_5).jpg|алт=Chair designed by Arthur Mackmurdo (1882–83)| Стол дизајниран од Артур Мекмурдо (1882–83) File:Morris_Wey_printed_textile_design_c_1883.jpg|алт=William Morris printed textile design (1883)| Вилијам Морис печатен дизајн на текстил (1883) File:Swan_and_Rush_and_Iris_wallpaper_Walter_Crane.jpg|алт=Swan, rush and iris wallpaper design by Walter Crane (1883)| Дизајн на тапети со лебед, трска и перуника од Волтер Крејн (1883) </gallery>Новото уметничко движење ги има своите корени во [[Британија]], во цветните дизајни на Вилијам Морис и во движењето „Уметност и занаети“ основано од учениците на Морис. Раните прототипови на стилот ја вклучуваат „Црвената куќа“ со ентериери од Морис и архитектура од [[Филип Веб]] (1859), и раскошната [[Паунска соба]] од [[Џејмс Абот Мекнил Вислер]]. Новото движење било силно под влијание и на прерафаелските сликари, вклучувајќи ги [[Данте Габриел Росети]] и [[Едвард Берн-Џонс]], а особено на британските графички уметници од 1880-тите, вклучувајќи ги Селвин Имиџ, Хејвуд Самнер, Волтер Крејн, Алфред Гилберт и особено Обри Бердсли. Столот дизајниран од [[Артур Мекмурдо]] е признат како претходник на дизајнот во стилот Ар Нуво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|title=Chair &#124; Mackmurdo, Arthur Heygate &#124; V&A Explore the Collections|date=1883|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227102543/https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|archive-date=27 February 2020|accessdate=27 February 2020}}</ref> Во Франција, врз него влијаел архитектонскиот теоретичар и историчар [[Ежен Виоле ле Дик]], прогласен непријател на историскиот архитектонски стил „Боз-ар“, чии теории за рационализмот се изведени од неговото проучување на [[Средновековна уметност|средновековната уметност]]: * Функцијата треба да дефинира форма.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|title=Art nouveau and Industrie|last=Lingenheim|first=Claire|publisher=Accadémie Strasbourg|language=fr|quote=Viollet le Duc is the spokesman a rationalist mouvement where architecture becomes a true science, in which form stems from function.|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143245/https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|archive-date=20 January 2022}}</ref> * Единство на уметностите и укинување на секаква разлика помеѓу главната уметност (архитектурата) и помалите уметности (украснитр уметности).<ref>{{Наведена книга|title=L'Art dans tout|last=Froissart-Pezone|first=Rossella|date=2005|publisher=CNRS éditions|location=Paris}}</ref> * Логиката на природата е моделот што треба да се употреби за архитектурата.<ref>{{Наведено списание|last=Recht|first=Roland|date=2000|title=Viollet-le-Duc et Gottfried Semper: Conceptions du patrimoine monumental|url=https://journals.openedition.org/rgi/780|journal=Revue Germanique Internationale|language=fr|issue=13|pages=155–168|doi=10.4000/rgi.780|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143242/https://journals.openedition.org/rgi/780|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|quote=Nature as a model|doi-access=free}}</ref> * Архитектурата треба да се прилагоди на човековата околина и потреби. * Употреба на современи технологии и материјали.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet le Duc, materials and building techniques|last=Bressani|first=Martin|date=2014|publisher=Editions du Patrimoine|location=Paris|language=fr|quote=Construction for an architect means using materials for their quality and their own nature}}</ref> Виоле ле Дик самиот бил претходник на југендстилот: во 1851 година, во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква]], тој создал серија фрески типични за стилот.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet-le-Duc et la restauration de la polychromie|last=Pauliac|first=Laurence|date=2005|publisher=Université de Montréal|location=Montréal|language=fr|quote=It is fascinating to see how the style of his mural paintings at Notre Dame are precursors of Art Nouveau}}</ref> Овие слики биле отстранети во 1945 година како неакадемски. Во Рокетајадскиот дворец во регионот на [[Бордо]], неговите внатрешни украси што датираат од 1865 година, исто така, го антиципираат стилот на Ар Нуво. Во својата книга ''„Entretiens sur l'architecture“'' (Предавања за архитектурата) од 1872 година, тој напишал: „Користете ги средствата и знаењето што ни ги дава нашето време, без меѓусебните традиции кои денес повеќе не се одржливи, и на тој начин можеме да предложиме нова архитектура. За секоја функција свој материјал; за секој материјал своја форма и свој украс.“ <ref>Viollet-le-Duc, ''Entretiens sur l'architecture''</ref> Оваа книга влијаела врз генерација архитекти, вклучувајќи ги [[Луис Саливен]], [[Виктор Орта]], [[Ектор Гимар]] и [[Антони Гауди]]. {{Sfn|Bouillon|1985}} Француските сликари Морис Дени, Пјер Бонар и Едуар Вујар одиграле важна улога во интегрирањето на ликовното сликарство со украсувањето. „Верувам дека пред сè, сликата мора да биде украсена“, напишал Денис во 1891 година. „Изборот на субјекти или сцени не е ништо. Преку вредноста на тоновите, обоената површина и хармонијата на линиите можам да го допрам духот и да ги разбудам емоциите.“ Сите овие сликари сликале и традиционално и украсно сликарство на платна, во стакло и во други медиуми. {{Sfn|Bouillon|1985}} Друго важно влијание врз новиот стил бил [[Јапонизам|јапонизмот]]. Тој бил бран ентузијазам за јапонскиот дрвопис, особено делата на [[Хирошиге]], [[Кацушика Хокусаи|Хокусаи]] и [[Утагава Кунисада]], кои биле увезени во Европа почнувајќи од 1870-тите. Претприемачот [[Зигфрид Бинг]] основал месечно списание, ''Le Japon artistique'' во 1888 година, и објавил триесет и шест изданија пред да заврши во 1891 година. Влијаело и врз колекционерите и врз уметниците, вклучувајќи го и [[Густав Климт]]. Стилизираните карактеристики на јапонските печати се појавиле во графиката во стилот на југендстил, порцеланот, накитот и мебелот. Од почетокот на 1860 година, одеднаш се манифестира влијанието на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Во 1862 година, љубителите на уметност од Лондон или Париз можеле да купат јапонски уметнички дела, бидејќи во таа година Јапонија за прв пат се појавила како изложувач на Меѓународната изложба во Лондон. Исто така, во 1862 година, во Париз, била отворена продавницата ''„Ла Порт Киноаз“'', на улицата „Риволи“, каде што се продавале јапонски [[укијо-е]] и други предмети од Далечниот Исток. Во 1867 година, се појавила книгата ''„Примери за кинески орнаменти“'' од Овен Џонс, а во 1870 година ''„Уметност и индустрии во Јапонија“'' од Р. Алкок, а две години подоцна, О.Х. Мозер и Т.В. Катлер објавиле книги за јапонската уметност. Некои уметници од ар нуво, како [[Виктор Орта]], поседувале колекција од уметност од Далечниот Исток, особено јапонска. Новите технологии во печатењето и издаваштвото му овозможиле на југендстилот брзо да стигне до глобална публика. Уметничките списанија, илустрирани со фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја, одиграле суштинска улога во популаризацијата на новиот стил. ''The Studio'' во Англија, ''Arts et idèes'' и ''Art et décoration'' во Франција, и ''Jugend'' во Германија, овозможиле стилот брзо да се прошири во сите делови на Европа. [[Обри Бердсли]] во Англија и [[Ежен Грасет]], [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Феликс Валотон]] постигнале меѓународно признание како илустратори. {{Sfn|Lahor|2007}} Со постерите на [[Жил Шере]] за танчерката [[Лој Фулер]] во 1893 година и на [[Алфонс Муха]] за актерката [[Сара Бернар]]д во 1895 година, постерот станал не само реклама, туку и уметничка форма. Сара Бернард издвоила голем број од своите постери за продажба на колекционери. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Развој – Брисел (1893–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:St-Gilles_(Hankar)_JPG01.jpg|алт=Hankar House by Paul Hankar (1893)| Анкарова куќа од Пол Анкар (1893) File:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|алт=Façade of the Hôtel Tassel by Victor Horta (1892–93)| Фасада на хотелот „Тасел“ од [[Виктор Орта]] (1892–93) File:Tassel_House_stairway.JPG|алт=Stairway of the Hôtel Tassel| Скалите на хотелот „Тасел“ File:Villa_Bloemenwerf_(front).JPG|алт=Villa Bloemenwerf by Henry van de Velde (1895)| Вила Бломенверф од [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] (1895) File:Henry_van_de_Velde_-_Chair_-_1895.jpg|алт=Chair by Van de Velde for the Villa Bloemenwerf (1895)| Стол од Ван де Велде за вилата Бломенверф (1895) File:International_Exhibition_Brussels_par_Privat-Livemont.jpg|алт=Poster for the International Exposition by Privat Livemont (1897)| Постер за Меѓународната изложба од Приват Ливемонт (1897) </gallery>Првите градски куќи во стилот на југендстил, [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] од [[Пол Анкар]] (1893) и хотелот Тасел од [[Виктор Орта]] (1892–1893), биле изградени речиси истовремено во [[Брисел]]. Тие биле слични по својата оригиналност, но многу различни по својот дизајн и изглед. Виктор Орта станал меѓу највлијателните архитекти на раниот југендстил, а неговиот хотел Тасел (1892–1893) во Брисел е еден од обележјата на стилот. Архитектонската обука на Орта била како асистент на Алфонс Балат, архитект на кралот [[Леополд II (Белгија)|Леополд II]], градејќи ги монументалните кралски стакленици од железо и стакло во Лакен. Тој бил голем обожавател на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]], со чии идеи целосно се идентификувал.<ref>{{Наведена книга|title=L'influence de Viollet-le-Duc sur l'architecture en Belgique et aux Pays-Bas vers 1900|last=BEKAERT|first=GEERT|date=1985|publisher=Septentrion|pages=38}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Discours de Victor Horta à l'Académie Royal de Belgique|last=Horta|first=Victor|date=1925}}</ref> Во 1892–1893 година, тој го искористил ова искуство на сосема поинаков начин. Тој ја дизајнирал резиденцијата на научникот и професор Емил Тасел на многу тесна и длабокаместоположба. Средишниот елемент на куќата бил скалиштето, не оградено со ѕидови, туку отворено, украсено со виткана ограда од ковано железо и поставено под висок кровен прозорец. Подовите биле потпрени на тенки железни столбови како стебла на дрвја. Мозаичните подови и ѕидови биле украсени со нежни арабески во цветни и растителни форми, што станало најпопуларниот белег на стилот. {{Sfn|Lahor|2007}} За краток период, Орта изградил уште три градски куќи, сите со отворени ентериери и сите со кровни прозорци за максимално внатрешно осветлување: хотелот Солвеј, хотелот ван Етвелде (за Едмонд ван Етвелде) и „Мезон и ателје Орта“. Сите четири денес се дел од [[Светско наследство на УНЕСКО|светското наследство на УНЕСКО]]. Пол Анкар бил исто така иноватор на раниот југендстил. Роден во Фрејмери, во [[Ено]], син на мајстор каменорезец, тој студирал украсна скулптура и декорација на Кралската академија за ликовни уметности во Брисел од 1873 до 1884 година, додека работел како украсен скулптор. Од 1879 до 1894 година работел во студиото на архитектот Хендрик Бејаерт, мајстор на еклектичната и [[Неокласична архитектура|неокласичната архитектура]]. Преку Бејаерт, Анкар станал и обожавател на Виолет ле Дук. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Во 1893 година, Анкар ја дизајнирал и изградил Анкаровата куќа, неговата сопствена резиденција во Брисел. Со цел да создаде синтеза на ликовната и украсната уметност, тој ги собрал скулпторот Рене Јансенс и сликарот Алберт Кјамберлани за да го украсат ентериерот и екстериерот со [[Зграфито|графити]], или мурали. Фасадата и балконите се одликувале со железна декорација и виткани линии во стилизирани цветни дезени, што станало важна карактеристика на Ар Нуво. Врз основа на овој модел, тој изградил неколку куќи за своите пријатели уметници. Тој, исто така, дизајнирал серија иновативни стаклени излози за продавници, ресторани и галерии во Брисел, во она што еден местен критичар го нарекол „вистински делириум на оригиналност“. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Тој починал во 1901 година, токму кога движењето почнало да добива признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], роден во [[Антверпен]], бил уште една основачка фигура во раѓањето на југендстилот. Дизајните на Ван де Велде го вклучувале ентериерот на неговата резиденција во Брисел, [[Вила Блуменверф|вилата Блуменверф]] (1895).<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27|title=An Atlas of European Architecture|last=Sachar|first=Brian|date=1984|publisher=Van Nostrand Reinhold|isbn=978-0-4422-8149-6|page=[https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27 27]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Art Nouveau|url=https://archive.org/details/artnouveau0000cham|last=Champigneulle|first=Bernard|date=1976|publisher=Barron's Educational Series|isbn=978-0-8120-5111-7|pages=[https://archive.org/details/artnouveau0000cham/page/115 115], 121}}</ref> Надворешноста на куќата е инспирирана од Црвената куќа, резиденцијата на писателот и теоретичар [[Вилијам Морис]], основачот на движењето „Уметност и занаети“. Обучен како сликар, Ван де Велде се свртел кон [[илустрација]], потоа кон дизајн на мебел и конечно кон архитектура. За вилата Блуменверф, тој создал текстил, тапети, сребрени предмети, накит, па дури и облека, што одговарало на стилот на резиденцијата.<ref>Cite web [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356 Unesco website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200528224848/http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356|date=28 May 2020}}</ref> Ван де Велде заминал во Париз, каде што дизајнирал мебел и украси за германско-францускиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]], чија париска галерија му го дала името на стилот. Тој бил и еден од раните теоретичари на Ар Нуво, барајќи употреба на динамични, честопати спротивставени линии. Ван де Велде напишал: „Линијата е сила како и сите други елементарни сили. Неколку линии поставени заедно, но спротивставени, имаат присуство толку силно како неколку сили“. Во 1906 година, тој ја напуштил Белгија и заминал за [[Вајмар]] (Германија), каде што го основал Големото војводско училиште за уметност и занаети, каде што учењето на историски стилови било забрането. Тој одиграл важна улога во германскиот Веркбунд, пред да се врати во Белгија. Дебито на архитектурата во стилот на југендстил во Брисел било проследено со бран на украсна уметност во новиот стил. Меѓу важните уметници биле [[Густав Штраувен]], кој користел ковано железо за да постигне барокни ефекти на фасадите на Брисел; дизајнерот на мебел [[Густав Сериер-Бови]], познат по своите многу оригинални столчиња и зглобен метален мебел; и дизајнерот на накит [[Филип Волферс]], кој изработувал накит во форма на [[вилински коњчиња]], [[пеперутки]], лебеди и змии. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Меѓународната изложба во Брисел, одржана во 1897 година, привлекла меѓународно внимание кон стилот; Орта, Анкар, Ван де Велде и Серирие-Бови, меѓу другите, учествувале во дизајнот на саемот, а Анри Прива-Ливемон го создал постерот за изложбата. === Париз – Maison de l'Art Nouveau (1895) и Кастел Беранже (1895–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Art_nouveau_publicité_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg|алт=Siegfried Bing invited artists to show modern works in his new Maison de l'Art Nouveau (1895).| Зигфрид Бинг ги поканил уметниците да изложат современи дела во неговата нова „Мејсон де л'ар нуво“ (1895). File:Galeries_Bing_entrée_rue_de_Provence.jpg|алт=The Maison de l'Art Nouveau gallery of Siegfried Bing (1895)| Галеријата Maison de l'Art Nouveau на Зигфрид Бинг (1895) File:Vallotton_pour_Bing.jpg|алт=Poster by Félix Vallotton for the new Maison de l'Art Nouveau (1896)| Постер од Феликс Валотон за новиот Maison de l'Art Nouveau (1896) File:Castel_Béranger,_February_16,_2013.jpg|алт=Gateway of the Castel Béranger by Hector Guimard (1895–1898)| Портата на замокот Беранже од Ектор Гимар (1895–1898) File:Paris_-_Castel_Béranger_(30001340011).jpg|алт=Breezeway of the Castel Béranger, with wall plates by Alexandre Bigot| Ветробран на замокот Беранже, со ѕидни плочи од Александар Биго File:Lescalier_principal_du_Castel_Béranger_(Hector_Guimard)_(5478779855).jpg|алт=Detail of main stairway of the Castel Béranger| Детал од главното скалиште на замокот Беранже </gallery>Француско-германскиот трговец со уметнички дела и издавач [[Зигфрид Бинг]] одиграл клучна улога во промовирањето на стилот. Во 1891 година, тој основал списание посветено на уметноста на Јапонија, кое помогнало во промовирањето на јапонизмот во Европа. Во 1892 година, тој организирал изложба на седум уметници, меѓу кои Пјер Бонар, Феликс Валотон, Едуар Вујар, [[Анри де Тулуз-Лотрек|Тулуз-Лотрек]] и Ежен Грасе, која вклучувала и современо сликарство и украсни дела. Оваа изложба била прикажана во Националното здружение на уметности во 1895 година. Истата година, Бинг отворил нова галерија на улицата „Прованс“ број 22 во Париз, „Мезон де ар нуво“, посветена на нови дела и во ликовната и во украсната уметност. Ентериерот и мебелот на галеријата се дизајнирани од белгискиот архитект [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], еден од пионерите на архитектурата во стилот на ар нуво. ''Maison de l'Art Nouveau'' прикажувал слики од [[Жорж Пјер Сера|Жорж Сера]], Пол Сињак и Тулуз-Лотрек, стакло од Луис Комфорт Тифани и Емил Гале, накит од [[Рене Лалик]] и постери од Обри Бердсли. Делата прикажани таму воопшто не биле униформни по стил. Бинг напишал во 1902 година: „ар нуво, во времето на неговото создавање, на никаков начин не се стремел да ја има честа да стане генерички термин. Тоа било едноставно име на куќа отворена како точка за собирање на сите млади и страствени уметници нетрпеливи да ја покажат современоста на своите тенденции“. {{Sfn|Bouillon|1985}} Стилот брзо бил забележан во соседна Франција. Откако го посетил хотелот „Тасел“ на Орта, Ектор Гимар го изградил замокот Беранже, меѓу првите париски згради во новиот стил, во периодот помеѓу 1895 и 1898 година.{{refn|Од страна на некои истражувачи, хотелот „Жаседе“ (1893) исто така се припишува на стилот ар нуво.<ref>[https://art.nouveau.world/hector-guimard Hector Guimard] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210225030004/https://art.nouveau.world/hector-guimard |date=25 February 2021}} – Art Nouveau World</ref>|note|group=nb}} Парижаните се жалеле на монотонијата во архитектурата на булеварите изградени за време на [[Наполеон III]] од Жорж-Ежен Осман. Замокот претставува чудна мешавина од [[Неоготика|неоготски]] и југендстил, со закривени линии слични на камшик и природни форми. Гимар, вешт публицист за својата работа, изјавил: „Она што мора да се избегнува по секоја цена е... паралелата и симетријата. Природата е најголемиот градител од сите, а природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“ {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Парижаните го поздравиле оригиналниот и живописен стил на Гимар; замокот Беранже бил избран како една од најдобрите нови фасади во Париз, со што започнала кариерата на Гимар. Гимар ја добил задачата да ги дизајнира влезовите за новиот систем на [[Париско метро]], што го привлекло вниманието на милионите посетители на Светската изложба во градот во 1900 година. === Париската ''изложба на универзумот'' (1900) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Grand_entrance,_Exposition_Universal,_1900,_Paris,_France.jpg|алт=Main entrance to the Paris 1900 Exposition Universelle| Главниот влез на Светската изложба во Париз 1900 година File:The_Bigot-pavilion_at_the_Paris_Universal_Exposition,_1900.jpg|алт=The Bigot Pavilion, showcasing the work of ceramics artist Alexandre Bigot| Биговиот павилјон, каде што се претставени делата на керамичарот Александар Биго File:Paris_Exposition_Austrian_Pavilion,_Paris,_France,_1900.jpg|алт=Entrance to the Austrian Pavilion, with exhibits designed by Josef Hoffmann| Влез во австрискиот павилјон, со експонати дизајнирани од Јозеф Хофман File:Traubensaal.jpg|алт=The German Pavilion, designed by Bruno Möhring| Германскиот павилјон, дизајниран од Бруно Меринг File:Paris_Metro_2_Porte_Dauphine_Libellule.JPG|алт=Paris metro station entrance at Porte Dauphine designed by Hector Guimard| Влезот на париската метро станица кај Порт Дофин, дизајниран од Ектор Гимар File:Finland_paviljong.jpg|алт=The Finnish Pavilion, designed by Armas Lindgren and Eliel Saarinen| Финскиот павилјон, дизајниран од Армас Линдгрен и Елиел Саринен File:Menu_for_Bosnia_Pavillion_by_Alfons_Mucha_1900.jpg|алт=Menu designed by Alphonse Mucha for the restaurant of the Bosnian Pavilion| Мени дизајнирано од [[Алфонс Муха]] за ресторанот на Босанскиот павилјон File:Portique_Sèvres,_square_Félix-Desruelles,_Paris_6e.jpg|алт=Portico of the Sevres Porcelain Pavilion, now on Square Félix-Desruelles| Портико на Севрскиот порцелански павилјон, денес на плоштадот Феликс-Дезруел </gallery>''Светската изложба'' во Париз во 1900 година го означил врвот на југендстилот. Помеѓу април и ноември 1900 година, привлекла речиси педесет милиони посетители од целиот свет и ги претставила архитектурата, дизајнот, стаклените производи, мебелот и украсните предмети од тој стил. Архитектурата на изложбата честопати била мешавина од архитектура во стилот на југендстил и уметност: главната изложбена сала, Гранд Пале, имала фасада во [[Боз-ар]] стилот, сосема неповрзана со спектакуларното скалиште и изложбената сала во ентериерот. Француските дизајнери создале посебни дела за изложбата: кристални предмети и накит од ''Lalique''; накит од Анри Вевера и Жорж Фуке; стакло од Daum; порцелан од Националната мануфактура во Севр; керамика од Александар Биго; ламби и вазни од обликувано стакло од Емил Гале; мебел од Едвард Колона и Луј Мажорел; како и дела од многу други истакнати фирми за уметнички занаети. На Светската изложба во Париз во 1900 година, Зигфрид Бинг претставил павилјон наречен „ар нуво Бинг“ (Art Nouveau Bing), во кој биле прикажани шест различни ентериери целосно уредени во тој стил. Изложбата станала првата меѓународна изложба за дизајнери и уметници од стилот на југендстил од цела Европа и пошироко. Меѓу добитниците на награди и учесниците биле [[Алфонс Муха]], кој направил [[мурал]]<nowiki/>и за [[Босна и Херцеговина|Босанскиот]] павилјонот и го дизајнирал менито за ресторанот на павилјонот; декоратерите и дизајнерите Бруно Пол и Бруно Меринг од Берлин; Карло Бугати од [[Торино]]; Бернхард Панкок од [[Баварија]]; рускиот архитект-дизајнер Фјодор Шехтел и Луис Комфорт Тифани (Tiffany Co.) од Соединетите Американски Држави. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Виенскиот архитект [[Ото Вагнер]] бил член на жирито и презентирал модел на бањата во југендстил од неговиот стан во Виена, со стаклена када. Јозеф Хофман ја дизајнирал виенската изложба на изложбата во Париз, истакнувајќи ги дизајните на Виенската сецесија. Елиел Саринен првпат добил меѓународно признание за неговиот имагинативен дизајн на Финскиот павилјон. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иако Париската изложба била убедливо најголемата, другите изложби многу придонеле за популаризација на стилот. Универзалната изложба во Барселона во 1888 година го означила почетокот на стилот [[модернизам]] во Шпанија, со некои згради на Луис Доменех и Монтанер. На ''Меѓународната изложба „Национална изложба на современа украсна уметност“'' од 1902 година во Торино, биле претставени дизајнери од цела Европа, вклучувајќи го Белгиецот [[Виктор Орта]] и виенскиот Јозеф Марија Олбрих, заедно со местни италијански уметници како што се Карло Бугати, Галилео Чини и Еуџенио Кварти. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} == Локални варијации == === Франција === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Immeuble_art_nouveau_de_Jules_Lavirotte_à_Paris_(5519755116).jpg|алт=Façade of the Lavirotte Building by Jules Lavirotte at 29, avenue Rapp, Paris (1901)| Фасада на зградата Лавирот од Жил Лавирот, [[Париз]] (1901) File:XDSC_7288-29-av-Rapp-paris-7.jpg|алт=Doorway of the Lavirotte Building, with ceramic sculptures by Jean-Baptiste Larrivé [fr]| Вратата на зградата Лавирот, со керамички скулптури од Жан-Батист Ларива File:MuchaFouquet3.jpg|алт=Jewellery shop of Georges Fouquet at 6, rue Royale, Paris, designed by Alphonse Mucha, now in the Carnavalet Museum (1901)| Златарница на Жорж Фуке на улуца Роајал број 6, Париз, дизајниран од [[Алфонс Муха]], денес во музејот [[Карнавале]] (1901) File:Pharmacie_Lesage.JPG|алт=Pharmacie Lesage by François Rouvray at 78, rue du Général-de-Gaulle, Douvres-la-Délivrande (1901)| Аптека Лесаж од Франсоа Рувре на улица Женерал-де-Гол 78, Дувр-ла-Деливранд (1901) File:Villa_Majorelle_facade.JPG|алт=Villa Majorelle in Nancy for furniture designer Louis Majorelle by architect Henri Sauvage (1901–02)| Вила Мајорел во [[Нанси]] за дизајнерот на мебел Луис Мајорел од архитектот Анри Соваж (1901–02) File:Immeuble_rue_de_l'église_détail_1.jpg|алт=Alfred Wagon building at 24, place Étienne Pernet, Paris (1905)| Зграда на Алфред Вагон на Етјен Перне 24, Париз (1905) File:La_Samaritaine_rue_de_la_Monnaie_2.jpg|алт=Façade of La Samaritaine department store by Frantz Jourdain, rue de la Monnaie, Paris (1905–1910)| Фасада на стоковната куќа Самаритен од Францу Журден, улица Моне, Париз (1905–1910) File:Gare_de_Rouen_Rive-Droite,_South_View_140215_1.jpg|алт=Rouen-Rive-Droite railway station by Adolphe Dervaux, with sculptures by Camille Lefèvre (1928)| Железничката станица Руан-Рив-Друа од [[Adolphe Dervaux|Адолф Дерво]], со скулптури од Ками Лефев(1928) </gallery> По Изложбата во 1900 година, Париз станал главен град на југендстилот. Најекстравагантните резиденции во стилот биле изградени од [[Жил Лавирот]], кој целосно ги покрил фасадите со керамички скулпторни украси. Најекстравагантниот пример е Лавиротската зграда, на Рап број 29. (1901). Канцелариските згради и стоковните куќи се одликувале со високи дворови покриени со витражни куполи и керамички украси. Стилот бил особено популарен во рестораните и кафулињата, вклучувајќи го и „[[Ресторан Maxim's|''Максимс'']]“ на улицата Ројал број 3 и „Ле Треин бле“ на железничката станица „Гар де Лион“ (1900). {{Sfn|Texier|2012}} Статусот на Париз привлекол странски уметници во градот. Уметникот роден во Швајцарија, [[Ежен Грасе]], станал еден од првите креатори на француски постери во југендстил. Тој помогнал во украсувањето на кабарето ''„Ле Шат Ноар“'' во 1885 година, ги направил своите први постери за ''Париските прослави'' и прославениот постер на [[Сара Бернар]] во 1890 година. Во Париз, тој предавал во Геринското училиште за уметност (''École normale d'enseignement du dessin''), каде што неговите ученици биле Аугусто Џакомети и Пол Бертон. {{Sfn|Lahor|2007}} Теофил-Александар Штајнлен, роден во Швајцарија, го создал постерот за париското [[кабаре]] ''„Le Chat noir“'' во 1896 година. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година направил постер за актерката [[Сара Бернар]] во претставата ''„Гизмонда“'' од Викториен Сарду во „Театар де ла Ренесанс“. Успехот на овој постер довел до договор за производство на постери за уште шест драми од Бернхарт. Градот [[Нанси]] во [[Лорена]] станал другата француска престолнина од новиот стил. Во 1901 година, бил основан ''Провинцискиот сојуз на уметнички индустрии'', познат и како „ ''Школата во Нанси“'', посветена на нарушување на хиерархијата што ги ставала сликарството и скулптурата над украсните уметности. Меѓу главните уметници кои работеле таму биле креаторите на стаклени вазни и ламби Емил Гале, браќата Даум во дизајнот на стакло и дизајнерот Луј Мажорел, кој создал мебел со грациозни цветни и растителни форми. Архитектот Анри Соваж го донел новиот архитектонски стил во Нанси со својата Вила Мајорел во 1902 година.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Tea_set,_by_Bapst_&_Falize,_Germain_Bapst,_and_Lucien_Falize,_partially_gilt_silver,_ivory_and_agate,_inv._23868_A-D,_MAD_Paris.jpg|алт=Tea set by Bapst & Falize, Germain Bapst, and Lucien Falize, made of partially gilt silver, ivory and agate (c. 1889)| Сервис за чај од Бапст и Фализе, Жермен Бапст и Лусјен Фализе, направен од делумно позлатено сребро, слонова коска и ахат ({{Околу|1889}}) File:Cheret,_Jules_-_La_Loie_Fuller_(pl_73).jpg|алт=Poster for the dancer Loie Fuller by Jules Chéret (1893)| Постер за танчерката Лоја Фулер од Жил Шерет (1893) File:Martin_nancy1894.jpg|алт=Poster by Camille Martin for L'Exposition d'art décoratif at the Galeries Poirel in Nancy (1894)| Постер од Камил Мартин за ''L'Exposition d'Art decoratif'' at Galeries Poirel во [[Нанси]] (1894) File:Alphonse_Mucha_-_Poster_for_Victorien_Sardou's_Gismonda_starring_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Poster by Alphonse Mucha for Gismonda starring Sarah Bernhardt (1894)| Постер од [[Алфонс Муха]] за ''„Гизмонда“'' со [[Сара Бернар]]д во главната улога (1894) File:Émile_andrè,_ed_eugéne_vallin,_porta_di_un_camerino_dei_magasing_françois_vaxelaire_et_cie,_nancy_1901_(vetrata_di_jacques_gruber).JPG|алт=Doors with stained glass for the Store of Francois Vaexlaire in Nancy (1901), glass by Jacques Grüber, doors by Émile Andrè and Eugéne Vallin| Врати со витраж за продавницата на Франсоа Векслер во Нанси (1901), стакло од Жак Грибер, врати од Емил Андре и Ежен Вален File:Chambre_à_coucher_Majorelle.jpg|алт=Bedroom furniture of the Villa Majorelle (1901–02), now in the Museum of Fine Arts of Nancy| Мебел од спална соба на Вила Мажореле (1901–02), денес во Музејот на ликовни уметности во Нанси File:René_lalique,_pettine_in_corno,_oro,_smalti_e_brillanti,_1902_ca.JPG|алт=Comb of horn, gold, and diamonds by René Lalique (c. 1902), in the Musée d'Orsay, Paris| Чешел од рог, злато и дијаманти од [[Рене Лалик]] ({{Околу|1902}}), во [[Музеј Орсе|Музејот Орсеј]], Париз </gallery>Францускиот стил бил нашироко пропагиран од нови списанија, вклучувајќи ги ''The Studio'', ''Arts et Idées'' и ''Art et Décoration'', чии фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја го направиле стилот познат на дизајнерите и богатите клиенти низ целиот свет. Во Франција, стилот го достигнал својот врв во 1900 година, а потоа набргу излегол од мода, практично исчезнувајќи од Франција до 1905 година. Јунгендстил бил луксузен стил, кој барал стручни и високо платени занаетчии и не можел лесно или евтино да се произведува масовно. Еден од ретките производи во стилот што можело да се произведува масовно било шишето за парфем, и тие сè уште се произведуваат во тој стил денес. === Белгија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|алт=Hôtel van Eetvelde in Brussels by Victor Horta (1895–1901)| Хотел ван Етвелде во Брисел од [[Виктор Орта]] (1895–1901) File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|алт=Detail of the Winter Garden of the Hôtel van Eetvelde| Детал од Зимската градина на хотелот ван Етвелде File:Henry_van_de_velde,_sedia,_belgio_1896.JPG|алт=Chair by Henry van de Velde (1896)| Стол од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Philippe_Wolfers,_Plumes_de_Paon,_KMKG-MRAH.jpg|алт=Philippe Wolfers, Plumes de Paon ('Peacock Feathers'), belt buckle (1898)| Филип Волферс, {{Јаз|fr|Plumes de Paon}} („Паунови пердуви“), копча за ремен (1898) File:Old_England_facade,_Brussels_(DSCF7544).jpg|алт=Former Old England department store in Brussels by Paul Saintenoy (1898–99)| Поранешна стоковна куќа „Стара Англија“ во [[Брисел]] од Пол Сентеноа (1898–99) File:Gustave_Serrurier-Bovy.jpg|алт=Bed and mirror by Gustave Serrurier-Bovy (1898–99), now in the Musée d'Orsay, Paris| Кревет и огледало од Гистав Серије-Бови (1898–99), сега во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]], Париз File:Maison_Saint-Cyr_(DSCF7558).jpg|алт=Saint-Cyr House in Brussels by Gustave Strauven (1901–1903)| Куќата Сен-Сир во Брисел од Гистав Штраувен (1901–1903) File:Maison_Cauchie-445.jpg|алт=House of the architect Paul Cauchie in Brussels, featuring sgraffito (1905)| Куќата на архитектот Пол Коши во Брисел, со [[зграфито]] (1905) </gallery>Белгија станала рано седиште на југендстилот, во голема мера благодарение на архитектурата на [[Виктор Орта]], кој дизајнирал една од првите куќи во стилот на ар нуво, Хотелот Тасел во 1893 година, и три други градски куќи во варијации на истиот стил. Тие денес се места на светското наследство на УНЕСКО. Орта имал силно влијание врз работата на младиот [[Ектор Гимар]], кој дошол да го види хотелот „Тасел“ во изградба, а подоцна изјавил дека Орта е „пронаоѓач“ на стилот. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иновацијата на Орта не била фасадата, туку ентериерот, користејќи изобилство од железо и стакло за да го отвори просторот и да ги исполни собите со светлина, и украсувајќи ги со столбови и огради од ковано железо во закривени растителни форми, кои се одразувале на подовите и ѕидовите, како и на мебелот и теписите што ги дизајнирал Орта. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Пол Анкар]] бил уште еден пионер на бриселскиот јунгендстил. Неговата куќа била завршена во 1893 година, истата година како и Хотел Тасел на Орта, а на фасадата имала [[Зграфито|графити]] -мурали. Анкар бил под влијание и на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]] и на идеите на англиското движење за уметност и занаети. Неговата концепциска идеја била да ги спои украсните и ликовните уметности во кохерентна целина. Тој нарачал од скулпторот Алфред Крик и сликарот Адолф Креспин да ги украсуваат фасадите на куќите со нивните дела. Највпечатлив пример била куќата и студиото изградени за уметникот Алберт Џамберлани на Дефак број 48. во Брисел, за што создал голема фасада покриена со [[зграфито]] мурали со насликани фигури и орнаменти, пресоздавајќи ја украсната архитектура на [[кватроченто]]то, или Италија од 15 век. Анкар починал во 1901 година, кога неговата работа штотуку добивала признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Гистав Штраувен]] ја започнал својата кариера како асистент дизајнер работејќи со Орта, пред да започне сопствена канцеларија на 21-годишна возраст, градејќи некои од најекстравагантните згради во стилот на ар нуво во Брисел. Неговото најпознато дело е куќата на Сен-Сир на Амбиорикс број 11. Куќата е висока само 4 метри, но има извонредна висина поради неговите сложени архитектонски пронајдоци. Објектот е целосно покриен со полихромни тули и мрежа од виткани растителни форми од ковано железо, во практично ар нуво-барокен стил. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Други важни уметници од Белгија биле архитектот и дизајнер [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], иако најважниот дел од неговата кариера го поминал во Германија; тој силно влијаел врз украсувањето на југендстилот. Други биле украаувачот Гистав Сериер-Бови и графичкиот уметник Фернанд Кнопф.<ref name="unesco-horta"/> {{Sfn|Lahor|2007}} Белгиските дизајнери ја искористиле изобилната понуда на [[слонова коска]] увезена од [[Белгиско Конго]]; мешаните скулптури, кои комбинираат камен, метал и слонова коска, од уметници како Филип Волферс, биле доста популарни. {{Sfn|Riley|2004}} === Холандија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Delftsche_Slaolie.jpeg|алт=Poster for Delft Salad Oil by Jan Toorop (1893)| Постер од Јан Тороп (1893) File:BeursVanBerlage.jpg|алт=Amsterdam Commodities Exchange by Hendrik Petrus Berlage (1896–1903)| Амстердамска берза на стоки од Хендрик Петрус Берлаге (1896–1903) File:H.p._berlage_per_m.j._hack,_stipo-scrittoio,_1895_ca.jpg|алт=Cabinet/Desk by Berlage (1898)| Кабинет/биро од Берлаге (1898) File:Vaas_met_deksel_met_geabstraheerd_floraal_decor,_1888-89.jpg|алт=Vase with abstract floral design by Theo Colenbrander (1898)| Вазна со апстрактен цветен дизајн од Тео Коленбрандер (1898) File:Vase_by_J._Jurriaan_Kok_(form)_&_W._R._Sterken_(decoration),_Haagsche_Plateelbakkerij,_Rozenburg,_Den_Haag,_1901,_porcelain_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC00820.jpg|алт=Porcelain vase designed by J. Jurriaan Kok and decorated by W.R. Sterken (1901)| Порцеланска вазна дизајнирана од Ј. Јуријан Кок и украсена од В.Р. Стеркен (1901) File:Astoria_Amsterdam_3.jpg|алт=Astoria building in Amsterdam by Herman Hendrik Baanders and Gerrit van Arkel (1905)| Зградата на Асторија во [[Амстердам]] од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел (1905) File:Pathe_Tuschinski.jpg|алт=Tuschinski Theatre in Amsterdam by Hijman Louis de Jong and Willem Kromhout (1921)| Тушински театар во Амстердам од Хијман Луис де Јонг и Вилем Кромхаут (1921) File:Haarlem_Kathedraal_Sint_Bavo_06.jpg|алт=Cathedral of St Bavo in Haarlem by Joseph Cuypers (1930)| Катедралата Свети Бавон во [[Харлем]] од Џозеф Кујперс (1930) </gallery>Во [[Холандија]], стилот бил познат како {{Јаз|nl|Nieuwe Stijl}} („Нов стил“), или {{Јаз|nl|Nieuwe Kunst}} („Нова уметност“), и тргнал во поинаква насока од пофлоралниот и закривен стил во Белгија. Стилот под влијание на погеометриските и стилизирани форми на германскиот Југендстил и австриската [[Виенска сецесија]]. {{Sfn|Riley|2004}} Исто така, бил под влијание на уметноста и увезеното дрво од [[Холандска Источна Индија]] (денешна [[Индонезија]]), особено дизајните на текстилот и [[батик]]от од [[Јава]]. Најважниот архитект и дизајнер на мебел во овој стил бил [[Хендрик Петрус Берлаге]], кој ги осудувал историските стилови и се залагал за чисто функционална архитектура. Тој напишал: „Неопходно е да се бориме против уметноста на илузијата, да ја препознаеме лагата, за да ја пронајдеме суштината, а не илузијата“. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Како [[Виктор Орта]] и [[Антони Гауди|Гауди]], тој бил обожавател на архитектонските теории на [[Ежен Виоле ле Дик|Виолет ле Дик]]. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неговиот мебел бил дизајниран да биде строго функционален и да ги почитува природните форми на дрвото, наместо да го витка или извиткува како да е метал. Тој посочил на примерот на египетскиот мебел и претпочитал столчиња со прави агли. Неговото прво и најпознато архитектонско дело била Амстердамската берза (1896–1903), која ја изградил следејќи ги принципите на [[Конструктивизам (уметност)|конструктивизмот]]. Сè било функционално, вклучувајќи ги и линиите од навртки што ги украсувале ѕидовите на главната просторија. Тој често вклучувал многу високи кули во своите згради за да ги направи поистакнати, практика што ја користеле и други архитекти од југендстилот од тој период, вклучувајќи го [[Јозеф Марија Олбрих]] во Виена и [[Готлиб Елијел Саринен]] во Финска. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Други згради во овој стил се хотелот „Американ“ (1898–1900), од В. Кромхаут и Х.Г. Јансен; и „Асторија“ (1904–1905) од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел во [[Амстердам]]; железничката станица во [[Харлем]] (1906–1908) и поранешната деловна зграда на „Холанд Америка Лајнс“ (1917) во [[Ротердам]], денес хотел „Њујорк“. Помеѓу истакнатите графички уметници и илустратори во овој стил бил и Јан Тороп, чии дела се насочувале кон [[мистицизам]] и [[симболизам]], дури и на неговите постери за масло за салата. Во своите бои и дизајни, тие понекогаш го покажувале и влијанието на уметноста од неговото родно место, Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Важни личности во холандската керамика и порцелан биле Јуријан Кок и Тео Коленбрандер. Тие користеле шарени цветни мотиви и по традиционални мотиви од југендстилот, во комбинација со необични форми на грнчарија и контрастни темни и светли бои, позајмени од [[батик]] украсувањето на Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Велика Британија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:MackmurdoWren1883.gif|алт=Cover design by Arthur Mackmurdo for a book on Christopher Wren (1883)| Дизајн на корицата од Артур Мекмурдо за книга на Кристофер Рен (1883) File:Belt_buckle_designed_by_Archibald_Knox.jpg|алт=Belt buckle by Archibald Knox for Liberty department store (1899)| Тока за ремен од Арчибалд Нокс за стоковната куќа „Либерти “ (1899) File:Glasgow._59_Dumbarton_Road._Art_Nouveau_detail.jpg|алт=Pub building by James Hoey Craigie at 59 Dumbarton Road, Glasgow (1899–1900)| Пабска зграда од Џејмс Хои Крејги на Дамбартон Роуд 59, [[Глазгов]] (1899–1900) File:St_Vincent_Chambers_-_view_from_S.jpg|алт=Hatrack building by James Salmon at 142a, 144 St. Vincent Street, Glasgow (1899–1902)| Зградата „Хатрак“ од Џејмс Салмон на адреса 142а, улица „Сент Винсент“ бр. 144, Глазгов (1899–1902) File:Everardsprintingworks.jpg|алт=Former Everard's Printing Works by Henry Williams, Broad Street, Bristol (1900)| Поранешна печатница „Еверард“ од Хенри Вилијамс, Брод Стрит, [[Бристол]] (1900) File:The_May_Queen,_by_Margaret_Macdonald_Mackintosh,_1900,_pencil,_watercolour,_and_bodycolour,_heightened_with_silver,_on_oiled_tracing_paper,_33_x_69.2_cm,_private_collection.jpg|алт=The May Queen by Margaret Macdonald Mackintosh (1900)| ''„Мајската кралица“'' од Маргарет Мекдоналд Макинтош (1900) <ref>{{Наведена книга|title=The Short Story of Women Artists|last=Hodge|first=Susie|date=2020|publisher=Laurence King Publishing|isbn=978-1786276551|page=21}}</ref> File:Hill_House_7_(37376578142).jpg|алт=Interior hallway view, Hill House, Helensburgh, Scotland, designed and built by Walter Blackie (1902–1904)| Внатрешен поглед на ходник, Хил Хаус, Хеленсбург, [[Шкотска]], дизајнирана и изградена од Волтер Блеки (1902–1904) <ref>{{Наведена книга|title=The Story of Scottish Art|last=Goudie|first=Lachlan|date=2020|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29695-0|page=250}}</ref> </gallery>Југендстилот ги има своите корени во Британија преку движењето „Уметност и занаети“ кое започнало во 1860-тите и достигнало меѓународно признание до 1880-тите. Повикувало на подобар третман на украсните уметности и црпело инспирација од средновековните занаетчиски вештини и дизајн, како и од природата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|title=V&A · Arts and Crafts: An introduction|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215174007/https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|archive-date=15 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> Еден значаен ран пример за модерен стил е дизајнот на [[Артур Мекмурдо]] за корицата на неговиот есеј за градските цркви на [[Кристофер Рен|Сер Кристофер Рен]], објавен во 1883 година, како и неговото столче од махагони од истата година. Други важни иноватори во Британија биле графичките дизајнери [[Обри Бердсли]] чии цртежи ги содржеле закривените линии што станале најпрепознатлива карактеристика на стилот. Може да се наведе и слободно ковано железо од 1880-тите, или некои рамни цветни текстилни дизајни, од кои повеќето имаат некаков поттик на моделите од дизајнот на 19 век. Други британски графички уметници кои имале важно место во стилот биле [[Волтер Крејн]] и [[Чарлс Ешби]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|title=Art Nouveau – Art Nouveau Art|date=22 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222070337/http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|archive-date=22 February 2013}}</ref> Стоковната куќа „Либерти“ во Лондон одиграла голема улога, преку своите шарени стилизирани цветни дизајни за текстил, како и дизајните од сребро, калај и накит на [[Ман (остров)|Манксман]] (од шкотско потекло) [[Арчибалд Нокс]]. Неговите дизајни на накит во материјали и форми целосно се отцепиле од историските традиции на дизајнот на накит. За архитектурата и дизајнот на мебел во јунгендстилот, најважниот центар во Британија бил [[Глазгов]], со креациите на [[Чарлс Рени Мекинтош|Чарлс Рени Макинтош]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]], чие дело било инспирирано од [[Шкотска баронска архитектура|шкотската баронска архитектура]] и јапонскиот дизајн. Почнувајќи од 1895 година, Макинтош ги изложувал своите дизајни на меѓународни изложби во Лондон, Виена и Торино; неговите дизајни особено влијаеле врз стилот на Виенската сецесија. Неговите архитектонски творби ја вклучуваат зградата „Глазгов Хералд“ (1894) и библиотеката на Глазговското уметничко училиште (1897). Тој исто така се стекнал со репутација како дизајнер на мебел и украсувач, тесно соработувајќи со својата сопруга, сликарката и дизајнерка [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]]. Заедно тие создале впечатливи дизајни кои комбинирале геометриски прави линии со нежно закривено цветно украсување, особено симбол на стилот, Глазговската роза. {{Sfn|Lahor|2007}} [[Леон-Виктор Солон]] дал важен придонес во керамиката во југендстилот како уметнички директор во Минтонс. Тој се специјализирал за плакети и вазни со цевчести облоги кои се продавале како „сецесионистички прибор“ (се претпоставува дека го добиле името по виенското уметничко движење).<ref>{{Наведено списание|last=Muter|first=Grant|date=1985|title=Leon Solon and John Wadsworth|journal=Journal of the Decorative Arts Society|issue=9|pages=41–49|jstor=41809144}}</ref> Тој обезбедувал дизајни во стилот на ар нуво за други клиенти, дизајни на текстил за индустријата за свила Leek и книговезници (поточно двојни корици) за книговезецот GT Bagguley од Њукасл под Лајм. [[Џорџ Скипер]] станал можеби најактивниот архитект во југендстилот во Англија. Зградата „Едвард Еверард“ во Бристол, изградена во периодот 1900–1901 година за да ги смести печатарските работилници на Едвард Еверард, поседува фасада во стилот на ар нуво. Прикажаните фигури се на [[Јоханес Гутенберг]] и [[Вилијам Морис]], двајцата истакнати во областа на печатењето. Крилеста фигура го симболизира „Духот на светлината“, додека фигура што држи светилка и огледало ја симболизира светлината и вистината. === Германија === <gallery mode="packed" heights="180"> File:Atelier_(Hofatelier)_Elvira.jpg|алт=Façade of the Hofatelier Elvira photography studio in Munich, designed by August Endell (1896–1898)| Фасада на фотографското студио „Хофателиер Елвира“ во [[Минхен]], дизајнирано од Август Ендел (1896–1898) File:La_colonie_dartistes_jugendstil_(Mathildenhöhe,_Darmstadt)_(7882268852).jpg|алт=Ernst Ludwig House in Darmstadt Artists' Colony by Joseph Maria Olbrich (1900), now hosting Darmstadt Colony Museum| Куќата на Ернст Лудвиг во Дармштатската уметничка колонија од Јозеф Марија Олбрих (1900), денес Музеј на Дармштската колонијата File:Mexikoplatz_B-Schlachtensee_06-2017.jpg|алт=Mexikoplatz station in Berlin by Gustav Hart and Alfred Lesser (1902–1904)| Станицата Мексикоплац во [[Берлин]] од Густав Харт и Алфред Лесер (1902–1904) File:Sprudelhof_Bad_Nauheim,_Hessen,_Germany.jpg|алт=Spa complex Sprudelhof in Bad Nauheim (1905–1911)| Спа комплекс Спруделхоф во Бад Наухајм (1905–1911) File:Hackesche_Höfe_(Berlin)_1.jpg|алт=Hackesche Höfe in Berlin by Endell (1906)| Хакеше Хофе во Берлин од Ендел (1906) File:Hochzeitsturm_DA.jpg|алт=Wedding tower in Darmstadt Artists' Colony (1908)| Свадбена кула во Уметничката колонија Дармштат (1908) File:Darmstadt-Mathildenhoehe-Glueckert-Haus-01-gje.jpg|алт=Entrance door of Großes Haus Glückert in Darmstadt Artists' Colony| Влезната врата на Големата куќа Глукерт во колонијата на уметници Дармштат File:2015-02-28_Bonn_Graurheindorfer_Str_157_Vorderansicht.JPG|алт=Façade of a former tram depot, now an office building, in Bonn| Фасада на поранешно трамвајско складиште, денес деловна зграда, во [[Бон]] </gallery>Германскиот ар нуво е општо познат по своето германско име, јунгендстил или „Младински стил“. Името е преземено од уметничкото списание „ Југенд („Младост“), кое било објавуввано во Минхен. Списанието било основано во 1896 година од [[Георг Хирт]], кој останал уредник сè до неговата смрт во 1916 година. Списанието преживеало до 1940 година. Во текот на почетокот на 20 век, ''Југендстил'' се применувал само во графичките уметности. Особено се осврнувал на формите на типографија и [[графички дизајн]] што се наоѓаат во германските списанија како што се ''Југенд'', ''Пан'' и ''Симплисисмус''. ''Југендстил'' подоцна бил применет во други варијанти на ар нуво во Германија и Холандија. Терминот е позајмен од германскиот јазик од неколку јазици на [[Балтички држави|балтичките држави]] и [[Нордиски земји|нордиските земји]] за да се опише стилот „ар нуво“ (погледнете го делот за именување). Во 1892 година, Георг Хирт го избрал името [[Минхенска сецесија]] за Здружението на визуелни уметници на [[Минхен]]. [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], основана во 1897 година,<ref name="secession">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|title=Association of Visual Artists Vienna Secession – Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425162612/https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|archive-date=25 April 2019|accessdate=16 August 2019}}</ref> и [[Берлинска сецесија|Берлинската сецесија]] исто така ги добиле своите имиња од Минхенската група. Списанијата ''„Југенд“'' и ''„Симплисисмус“'', објавени во Минхен, и ''„Пан“'', објавени во Берлин, биле важни поборници на ''Југендстилот''. Уметноста комбинирала синусни кривини и погеометриски линии и се користела за корици на романи, реклами и постери за изложби. Дизајнерите честопати создавале оригинални стилови на фонтови кои хармонично се вклопувале со сликата, на пример, фонтот на Арнолд Беклин во 1904 година. [[Ото Екман]] станал еден од најистакнатите германски уметници поврзани и со ''„Југендата“'' и ''со „Пан“''. Неговото омилено животно бил лебедот, а неговото влијание било толку големо што лебедот станал симбол на целото движење. Друг истакнат дизајнер во стилот бил [[Ричард Римершмид]], кој изработувал мебел, грнчарија и други украсни предмети во воздржан, геометриски стил кој укажувал на Арт Деко. {{Sfn|Lahor|2007}} Швајцарскиот уметник [[Херман Обрист]], кој живеел во Минхен, го илустрирал мотивот ''„coup de fouet“'' или удар со камшик, високо стилизирана двојна крива што сугерира движење земено од стеблото на цветот [[циклама]].<gallery mode="packed" heights="180"> File:Joseph_Sattler-PAN.jpg|алт=Cover of Pan magazine by Joseph Sattler (1895)| Насловна страница на списанието ''„Пан“'' од Џозеф Сатлер (1895) File:Tapestry_'Five_Swans',_designed_by_Otto_Eckmann,_made_by_Schule_fur_Kunstweberie,_Scherrebek,_1896-1897,_wool_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC04157.JPG|алт=Tapestry The Five Swans by Otto Eckmann (1896–97)| Гоблен ''„Петте лебеди“'' од Ото Екман (1896–97) File:Muenchner_Secession_1898—1900.jpg|алт=Poster of the Munich Secession by Franz Stuck (1898–1900)| Постер од Минхенската сецесија од Франц Штук (1898–1900) File:Art_Nouveau_door_handle.jpg|алт=Jugendstil door handle in Berlin (c. 1900)| Рачка на врата од стилот Југендстил во Берлин ({{Околу|1900}}) File:Richard_Riemerschmid_Stuhl_1905_Dresdner_Werkstätten_für_Handwerkskunst_1.jpg|алт=Chair by Richard Riemerschmid (1902)| Стол од Ричард Римершмид (1902) File:La_maison_de_Peter_Behrens_(Musée_de_la_colonie_d'artistes,_Darmstadt)_(8728647639).jpg|алт=Jugendstil dining room set and dishes by Peter Behrens (1900–01)| Трпезариски сет и садови во стилот на Југендстил од Петер Беренс (1900–01) File:Jug,_designed_by_Richard_Riemerschmid,_made_by_Merkelbach_Wilhelm_Reinhold,_Grenzhausen,_1902,_stoneware_with_salt_glaze_and_relief_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC03997.JPG|алт=Stoneware jug by Richard Riemerschmid (1902)| Бокал од камена керамика од Ричард Римершмид (1902) File:WMF_Jugendstil_pewter_dish.jpg|алт=Jugendstil pewter dish by WMF, design no. 232 (c. 1906)| Сад од калај Југендстил од групата ВМФ, дизајн бр. 232 ({{Околу|1906}}) </gallery>Уметничката колонија во Дармштат била основана во 1899 година од страна на Ернест Лудвиг, големиот војвода од [[Хесен]]. Архитект кој ја изградил куќата на големиот војвода, како и најголемиот објект во колонијата (Кулата на венчавката), бил [[Јозеф Марија Олбрих]], еден од основачите на Виенската сецесија. Други значајни уметници во колонијата биле [[Петер Беренс]] и Ханс Кристијансен. [[Ернест Лудвиг]], исто така, нарачал реконструкција на бањскиот комплекс во Бад Наухајм на почетокот на векот. Целосно новиот комплекс „Спруделхоф“ бил изграден во периодот од 1905 до 1911 година под раководство на Вилхелм Јост и ја остварил една од главните цели на Југендстилот: синтеза на сите уметности.<ref>[http://artnouveau.eu/en/city.php?id=8 Bad Nauheim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716183217/http://www.artnouveau.eu/en/city.php%3Fid%3D8|date=16 July 2019}} – Art Nouveau European Route</ref> Уште еден член на владејачкото семејство кој нарачал објект во стилот на ар нуво била принцезата Елизабета од Хесен и Рајна. Таа го основала манастирот „Марфо-Марински“ во [[Москва]] во 1908 година, а неговиот католикон се смета за ремек-дело на југендстилот.<ref>[https://art.nouveau.world/moscow Moscow] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/moscow|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Друг значаен сојуз во [[Германското Царство]] била Германската работилница, основан во 1907 година во [[Минхен]] по иницијатива на [[Херман Мутезиус]] од уметниците од Дармштатската колонија, Јозеф Марија Олбрих, Петер Беренс; од друг основач на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], [[Јозеф Хофман]], како и од Виенска работилница (основана од Хофман), од [[Рихард Римершмид]], Бруно Пол и други уметници и компании.<ref name="werkbund">{{Наведена книга|title=Der Deutsche Werkbund. Sein erstes Jahrzehnt|last=Junghanns|first=Kurt|date=1982|publisher=Henschelverlag Kunst und Gesellschaft|isbn=388520097X|page=140|language=de}}</ref> Подоцна белгиецот [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] се приклучил на движењето. {{refn|Некои извори, на пр. архивата на „Веркбунд“ (Werkbund), го наведуваат Ван де Велде како еден од основачите.<ref>[https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde Henry van de Velde] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20190808114744/https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde |date=8 August 2019}} – Werkbundarchiv</ref>|note|group=nb}} Големовојводското училиште за уметност и занаети, основано од него во [[Вајмар]], било претходник на [[Баухаус]], една од највлијателните струи во [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]].<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|date=1999|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-051323-3|editor-last=Pevsner|editor-first=Nikolaus|edition=5th|location=London|page=880|type=Paperback|editor-last2=Fleming|editor-first2=John|editor-last3=Honour|editor-first3=Hugh}}</ref> Во Берлин, Југендстилот бил избран за изградба на неколку железнички станици. Најзабележителни се Биловштрасе од Бруна Меринг (1900-1902), други примери се Мексикоплац (1902-1904), Ботаничка градина (1908-1909), Фронау (1908-1910), Витенбергплац 1 – 1919 (1912–1914). Друга значајна градба во Берлин е Хакеше Хофе (1906) која користела полихромна глазирана тула за фасадата на дворот. ар нуво во Стразбур (тогаш дел од Германското Царство како главен град на ''Рајхсланд Елзас-Лотринген'') бил специфичен бренд, бидејќи ги комбинирал влијанијата од [[Нанси]] и [[Брисел]], со влијанијата од [[Дармштат]] и [[Виена]], за да создаде местна синтеза што ја одразувала [[Стразбур|историјата на градот]] помеѓу германското и француското царство. === Австроунгарија === ==== Виенска сецесија ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secession_2016,_Vienna.jpg|алт=Secession Hall in Vienna by Joseph Maria Olbrich (1897–98)| Сала на сецесијата во [[Виена]] од Јозеф Марија Олбрих (1897–98) File:Majolikahaus_Detail_10.JPG|алт=Floral design by Alois Ludwig on the façade of Maiolica House in Vienna by Otto Wagner (1898)| Цветен дизајн од Алојз Лудвиг на фасадата на куќата Мајолика во Виена од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Otto-Wagner-Pavillon_Wien.jpg|алт=Karlsplatz Stadtbahn Station in Vienna by Wagner (1899)| Станица Карлсплац Штадбан во Виена од Вагнер (1899) File:Penzing_(Wien)_-_Kirche_am_Steinhof_(2).JPG|алт=Church of St. Leopold in Vienna by Wagner (1903–1907)| Црквата „Свети Леополд“ во Виена од Вагнер (1903–1907) File:Otto_Wagner_Kirche,_Wien_(02).jpg|алт=Interior of the Church of St. Leopold, with altarpiece by Leopold Forstner| Внатрешноста на црквата Свети Леополд, со олтар од Леополд Форстнер File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|алт=Stoclet Palace in Brussels by Josef Hoffmann (1905–1911)| Штоклетовата палата во [[Брисел]] од Јозеф Хофман (1905–1911) </gallery>[[Виена]] станала седиште на посебна варијанта на југендстилот, која станала позната како [[Виенска сецесија]]. Движењето го добило името од [[Минхенска сецесија|Минхенската сецесија]], основана во 1892 година. Виенската сецесија била основана во април 1897 година од група уметници меѓу кои биле [[Густав Климт]], Коломан Мозер, Јозеф Хофман, Јозеф Марија Олбрих, Макс Курцвајл, Ернст Штер и други.<ref name="secession" /> Сликарот Климт станал претседател на групата. Тие се спротивставиле на конзервативната ориентација кон [[Историзам|историцизмот]] изразена од Виенскиот кинстлерхаус, официјалниот сојуз на уметници. Сецесијата основала списание, ''Ver Sacrum'', за да ги промовира своите дела во сите медиуми. {{Sfn|Lahor|2007}} Архитектот Јозеф Олбрих ја дизајнирал куполната зграда на Сецесијата во новиот стил, која станала изложба на сликите на Густав Климт и други уметници од Сецесијата. Климт станал најпознат од сликарите од времето на Сецесијата, честопати бришејќи ја границата помеѓу ликовното сликарство и украсното сликарство. [[Коломан Мозер]] бил исклучително разновиден уметник во стилот; неговите дела вклучуваат илустрации за списанија, архитектура, сребрени садови, керамика, порцелан, текстил, витражи и мебел.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ernst_Stöhr,_Vampir,_1899.png|алт=Vampire in Ver Sacrum, no. 12, p. 8, by Ernst Stöhr (1899)| Вампир во ''Вер Сакрум'', бр. 12, стр.&nbsp;8, од Ернст Штер (1899) File:Dame_in_Gelb_Max_Kurzweil_1907.jpg|алт=Woman in a Yellow Dress by Max Kurzweil (1899)| ''Жена во жолт фустан'' од Макс Курцвајл (1899) File:Vetreria_johann_lötz_witwe,_coppia_di_vasi,_1900_ca._01.jpg|алт=Vase by Johann Loetz Witwe (c. 1900)| Ваза од Јохан Лоец Витве ({{Околу|1900}}) File:Armchair,_Der_reiche_Fischzug_(The_Rich_Catch_of_Fish)_LACMA_M.2000.180.39_(2_of_2).jpg|алт=Armchair by Koloman Moser (c. 1900)| Фотелја од Коломан Мозер ({{Околу|1900}}) File:Alfred_roller,_XIV_austellung..._secession,_vienna_1902,_02.jpg|алт=Poster for the 14th Secession Exhibit, by Alfred Roller (1902)| Постер за 14-тата изложба, од Алфред Ролер (1902) File:The_Kiss_-_Gustav_Klimt_-_Google_Cultural_Institute.jpg|алт=The Kiss by Gustav Klimt (1907–08)| ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнеж]]'' од [[Густав Климт]] (1907–08) File:Jugendstilmosaik_Hotel_Wiesler,_Graz_1.jpg|алт=The Spring, glass mosaic by Leopold Forstner in the Hotel Wiesler, Graz| ''Пролетта'', стаклен мозаик од Леополд Форстнер во [[Hotel Wiesler|хотелот „Визлер]]“, [[Грац]] </gallery>Најистакнатиот архитект на Виенската сецесија бил [[Ото Вагнер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 27 (2016), pp. 14–25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728151903/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|archive-date=28 July 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> кој се приклучил на движењето веднаш по неговото основање за да ги следи своите ученици Хофман и Олбрих. Неговите поголеми проекти вклучувале неколку станици на градската железничка мрежа, зградите Линке Винцајле(кои се состојат од куќата Мајолика, куќата на медалјоните и куќата во Кестлергасе). Станицата Карлсплац денес е изложбена сала на [[Виенски музеј|Виенскиот музеј]]. Кирхе ам Штајнхоф на Психијатриската болница Штајнхоф (1904–1907) е уникатен и фино изработен пример за религиозна архитектура од времето на Сецесијата, со традиционален куполен екстериер, но елегантен, модерен златно-бел ентериер осветлен со изобилство на современи витражи. Во 1899 година, [[Јозеф Марија Олбрих]] се преселил во Уметничката колонија во Дармштат, а во 1903 година Коломан Мозер и Јозеф Хофман ја основале „ Виенер Веркстете“, училиште за обука и работилница за дизајнери и занаетчии на мебел, теписи, текстил и украсни предмети. {{Sfn|Lahor|2007}} Во 1905 година, Коломан Мозер и [[Густав Климт]] се одвоиле од Виенската сецесија, подоцна во 1907 година, Коломан Мозер ја напуштил и Виенската веркштете, додека другиот нејзин основач, Јозеф Хофман, се приклучил на Германската работилница.<ref name="werkbund" /> Густав Климт и Јозеф Хофман продолжиле да соработуваат, тие го организирале Кунстшау во 1908 година во [[Виена]] и го изградиле Стоклеовиот дворец во [[Брисел]] (1905–1911) што го најавило доаѓањето на [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]]. Бил прогласен за [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] од страна на [[УНЕСКО]] во јуни 2009 година.<ref name="stoclet">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1298|title=Stoclet House|date=4 July 2009|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721005708/https://whc.unesco.org/en/list/1298|archive-date=21 July 2016|accessdate=24 July 2019}}</ref> ==== Унгарија ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Museum_of_Applied_Arts._Main_facade_from_south._BudapestDSCN3639.jpg|алт=Museum of Applied Arts in Budapest by Ödön Lechner (1893–1896)| Музеј на применета уметност во [[Будимпешта]] од [[Еден Лехнер]] (1893–1896) File:Földtani_intézet_-_Budapest.jpg|алт=Geological Museum of Budapest by Lechner (1898–99)| Геолошки музеј на Будимпешта од Лехнер (1898–99) File:Cifrapalota_Kecskemét_Zsolnay.JPG|алт=Façade detail of Cifrapalota in Kecskemét (1902)| Детали од фасадата на палата Цифра во [[Кечкемет]] (1902) File:Budapest,_Szervita_tér_3.jpg|алт=Mosaic on the façade of Török Bank [fr] building in Budapest by Miksa Róth (1906)| Мозаик на фасада во Будимпешта од Микша Рот (1906) File:Four_Seasons_Gresham_Palace_Hotel_-_Facade_-_Pest_Side_-_Budapest_-_Hungary.jpg|алт=Relief on the façade of Gresham Palace in Budapest by Géza Maróti (1906)| Релјеф на фасадата на Грешамската палата во Будимпешта од Геза Мароти (1906) File:Black_Eagle_Palace,_Oradea,_Romania,_2020.jpg|алт=Black Eagle Palace in Oradea, today in Romania, at that time part of the Austro-Hungarian Empire, by Marcell Komor and Dezső Jakab (1907–08)| Палатата „Црн Орел“ во Орадеја, денес во Романија, во тоа време дел од Австроунгарија, од Марсел Комор и [[Деже Јакаб|Дежо Јакаб]] (1907–08) File:Timisoara,_Casa_Brück.jpg|алт=Brück House in Timișoara, today in Romania (1911). Along with Oradea, Timișoara is part of the Art Nouveau European Route| Бруковата куќа во [[Темишвар]], денес во Романија (1911). Заедно со [[Орадеја|Орадеа]], Темишвар е дел од Арт Нову Европската рута <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coupdefouet.es/en/cities.php|title=Cities|work=Art Nouveau European Route|accessdate=2026-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809125647/http://coupdefouet.es/en/cities.php|archive-date=2020-08-09|url-status=dead}}</ref> File:Gróf_Palace_in_Szeged_(2).JPG|алт=Gróf Palace in Szeged by Ferenc Raichle (1913)| Грофов дворец во [[Сегед]] од Ференц Рајхле (1913) File:Budapest,_Visegrádi_utca_29,_28.jpg|алт=Spitzer house in Budapest| Куќата на Шпицер во Будимпешта </gallery>Пионер и пророк на {{Јаз|hu|Szecesszió}} („Сецесија“ на унгарски), архитектот [[Еден Лехнер]], создал згради кои означиле премин од историцизам кон модернизам за унгарската архитектура.<ref name="lechner">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 23 (2014), pp. 2–35|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714050151/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|archive-date=14 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата идеја за унгарски архитектонски стил била употребата на архитектонска керамика и ориентални мотиви. Во своите дела, тој користел пигорганит, кој бил пуштен во производство до 1886 година од [[Жолнаи|фабриката за порцелан „Жолнаи“]]. Овој материјал се користел во изградбата на значајни унгарски згради од други стилови, на пр. [[Унгарски парламент|зградата на Унгарскиот парламент]] и [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]]. Делата на Еден Лехнер <ref>[https://art.nouveau.world/odon-lechner Ödön Lechner] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/odon-lechner}} – Art Nouveau World</ref> го вклучуваат Музејот на применети уметности (1893–1896), други згради со слични препознатливи карактеристики се Геолошкиот музеј (1896–1899) и зградата на Поштенската штедилница (1899–1902), сите во [[Будимпешта]]. Сепак, поради спротивставувањето на унгарскиот архитектонски естаблишмент кон успехот на Лехнер, тој наскоро не можел да добие нови нарачки споредливи со неговите претходни згради. Но, Лехнер станал инспирација и мајстор за следната генерација архитекти кои одиграле главна улога во популаризацијата на новиот стил. Во процесот на унгаризација, на неговите ученици им биле нарачани бројни згради во периферијата на кралството: на пример, [[Марсел Комор]] и [[Деже Јакаб]] биле нарачани да ја изградат Синагогата (1901–1903) и Градското собрание (1908–1910) во Шабадка (денес [[Суботица]], [[Србија]]), Окружната префектура (1905–1907) и Палатата на културата (1911–1913) во Марошвашархеј (денес Тргу Муреш, [[Романија]]). Подоцна, самиот Лехнер ја изградил Сината црква во Пожоњ (денешна [[Братислава]], [[Словачка]]) во периодот 1909–1913 година. Друг важен архитект бил Карол Кос, кој бил следбеник на [[Џон Раскин]] и [[Вилијам Морис]]. Кос го зел финското движење на национален романтизам како модел, а трансилванскиот народен јазик како инспирација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 8 (2006), pp. 37–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823093910/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|archive-date=23 August 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговите најзначајни градби се Римокатоличката црква во Зебегени (1908–09), павилјоните за Општинската зоолошка градина во Будимпешта (1909–1912) и Националниот музеј Секели во Сепсисентѓерги (денес Сфанту Георге, Романија, 1911–12).<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Pax,_received_silver_medal_of_the_Paris_World_Exhibiton_in_1900.jpg|алт=Pax, mosaic by Miksa Róth, which received the silver medal at the Paris World Exhibition in 1900| ''Пакс'', мозаик од Микша Рот, кој добил сребрен медал на Светската изложба во Париз во 1900 година File:Ödön_faragó_e_jozsef_sandor_per_cooperativa_bùtorcsanok,_studio,_budapest_1901,_07.jpg|алт=Cabinet by Ödön Faragó, from Budapest (1901)| Ормар на Одон Фараго, од Будимпешта (1901) File:Window_with_flower_motives_from_the_Villa_Alpár.jpg|алт=Window with flower motives from the Villa Alpár in Budapest, by Miksa Róth (1903)| Прозорец со цветни мотиви од вилата Алпар во Будимпешта, од Микша Рот (1903) </gallery>Движењето кое го промовирало стилот во уметноста била уметничката колонија Годољо, основана од Аладар Коросфои-Криш, исто така следбеник [[Џон Раскин]] и Вилијам Морис и професор на Кралското училиште за применета уметност во [[Будимпешта]] во 1901 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 14 (2009), p. 16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716050521/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Нејзините уметници учествувале во многу проекти, вклучувајќи ја и Музичката академија „Франц Лист“ во Будимпешта. Како соработник на Геделската уметничка колонија,<ref>[https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190710203233/https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/}} The Gödöllő Artists' Colony – article by David A. Hill</ref> [[Микша Рот]], исто така, бил вклучен во неколку десетици проекти на сецесијата, вклучувајќи ги зградите во Будимпешта, вклучувајќи ја Грешамската палата (витраж, 1906) и Торок банка (мозаици, 1906) и исто така создал мозаици и витражи за Палатата на културата (1911–1913) во Таргу Муреш. Значаен дизајнер на мебел бил Одон Фараго кој ги комбинирал традиционалната популарна архитектура, ориенталната архитектура и меѓународниот југендстил во многу живописен стил. Пал Орти, друг унгарски дизајнер, имал многу порезервиран и функционален стил, направен од даб со нежни орнаменти од абанос и месинг. ==== Бохемија, Моравија и Словачка ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secesní_budova_Hlavního_nádraží.jpg|алт=Praha hlavní nádraží railway station by Josef Fanta (1901–1909)| Главната железничка станица во Прага од Јозеф Фанта (1901–1909) File:Skalica_Spolkovy_dom.jpg|алт=Cultural House in Skalica by Dušan Jurkovič (1905)| Културен дом во Скалица од Душан Јурковиќ (1905) File:Divadlo_(Prostějov-_czech_republic).jpg|алт=National House in Prostějov by Jan Kotěra (1905–1907)| Национална куќа во Простјејов од Јан Котера (1905–1907) File:Jugendstil_Prag_Gemeindehaus_1.jpg|алт=Municipal House in Prague by Osvald Polívka and Antonín Balšánek (1905–1912)| [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] во [[Прага]] од Освалд Поливка и Антонин Балшанек (1905–1912) File:The_Municipal_House_(Obecni_Dum)_ceiling,_Prague_-_8906.jpg|алт=Frescoes of Municipal House by Alphonse Mucha| Фрески од Општинскиот дом од [[Алфонс Муха]] File:St_Vitus_Prague_September_2016-22.jpg|алт=Stained glass window of St. Vitus Cathedral in Prague by Mucha| Витраж на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во Прага од Муха File:Prague_Praha_2014_Holmstad_Praha_-_huset_-_house_Art_Nouveau_jugend_Narodni_Trida_7_-_12.jpg|алт=Ceramic relief of Viola Theater in Prague by Ladislav Šaloun| Керамички релјеф на театарот „Виола“ во Прага од Ладислав Шалун File:Prague_-_Nová_radnice.jpg|алт=New City Hall of Prague by Polívka (1908–1911)| Новото Градско собрание на Прага од Поливка (1908–1911) </gallery>Најзначајните згради од времето на Сецесијата во [[Прага]] претставуваат примери за целосна уметност со препознатлива архитектура, скулптури и слики.<ref>[https://art.nouveau.world/prague Prague] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172023/https://art.nouveau.world/prague|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Главната железничка станица (1901–1909) била дизајнирана од [[Јозеф Фанта]] и содржи слики од [[Вацлав Јанша]] и скулптури од Ладислав Шалоун и Станислав Сухарда, заедно со други уметници. [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] (1904–1912) е дизајниран од Освалд Поливка и Антонин Балшанек, насликан од чешкиот сликар [[Алфонс Муха]] и содржи скулптури на Јозеф Маратка и Ладислав Шалун. Поливка, Маратка и Шалоун истовремено соработувале во изградбата на Новото градско собрание (1908–1911) заедно со Станислав Сухарда, а Муха подоцна ги насликал витражите на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во неговиот препознатлив стил. Најважниот чешки архитект од овој период бил [[Јан Котера]], кој студирал во Виена кај Ото Вагнер. Неговите најпознати дела се Куќата на Петерка на плоштадот Венцеслав број 12 во Прага (1899–1900), Националната куќа во Простјејов (1905–1907) и Музејот на источна Бохемија во [[Храдец Кралове]] (1909–1912). Голем број на важни виенски архитекти се родени во [[Моравија]] или австриска Шлезија, како Јозеф Хофман, Хуберт Геснер, Џозеф Марија Олбрих и Леополд Бауер. Стилот на комбинирање на унгарската сецесија и националните архитектонски елементи бил типичен за [[Словачка|словачкиот]] архитект [[Душан Јурковиќ]]. Неговите најоригинални дела се Културниот дом во Шаколца (денес Скалица во [[Словачка]], 1905), зградите на бањата во Лухачовице (денес Чешка) во 1901–1903 година и 35 воени гробишта во близина на Нови Жмигрод во Галиција (денес Полска), од кои повеќето се силно под влијание на локалната лемска ([[Источни Русини|русинска]]) народна уметност и столарија (1915–1917). ==== Галиција ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Palace_of_Art,_façade,_1898_design._Franciszek_Mączyński_and_Jacek_Malczewski,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Franciszek Mączyński (1898–1901) – southern façade| Палатата на уметноста во [[Краков]] од Францишек Мачински (1898–1901) – јужна фасада File:Pałac_Sztuki_(Palace_of_Art),_1898_design._by_Franciszek_Mączyński,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Mączyński (1898–1901)eastern façade| Палата на уметноста во Краков од Мачински (1898–1901) File:Pod_Globusem_(Under_the_Globe)_house,_1904_design._Franciszek_Mączyński_and_Tadeusz_Stryjeński,_11_Basztowa_Street,_Kraków,_Poland.jpg|алт=House Under the Globe in Kraków by Mączyński and Tadeusz Stryjeński (1904–05)| Куќа под глобусот во Краков од Мачински и Тадеуш Стријењски (1904–05) File:Kraków_ul._Długa_1._Dom_Izby_Przemysłowo-Handlowej_A_318_w2.jpg|алт=Interior of the House Under the Globe in Kraków by Józef Mehoffer| Внатрешност на куќата под глобусот во Краков од Јозеф Мехофер File:Головний_залізничний_вокзал_(Львів)_P1900308.jpg|алт=Lviv railway station by Władysław Sadłowski (1899–1904)| Железничката станица Лавов од Владислав Садловски (1899–1904) File:Bielsko-Biała_ul._Targowa_2_Wojska_Polskiego_12._Kamienica_A_960_2022.jpg|алт=Frog House in Bielsko-Biała by Emanuel Rost (1903)| Куќа за жабите во [[Бјелско-Бјала]] од Емануел Рост (1903) File:Bielsko-Biała_-_Cathedral_of_St._Nicholas_(02).jpg|алт=Saint Nicholas' Cathedral in Bielsko-Biała by Leopold Bauer (1909–10)| [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|Катедралата Свети Никола]] во Бјелско-Бјала од Леополд Бауер (1909–1010) </gallery><gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jozef_Mehoffer_-_Witraz_-_MNK_IV-Sz-2346_(20635).jpg|алт=Vita somnium breve, stained glass by Mehoffer (1895), in the National Museum in Kraków| ''Вита сомниум бреве'', витраж од Мехофер (1895), во Националниот музеј во Краков File:Krakow_Medical_Society_house,_Apollo-stained_glass_window_design_by_Stanisław_Wyspiański,_4_Radziwillowska_street,_Krakow,_Poland.jpg|алт=Apollo (System Copernicus), stained glass by Stanisław Wyspiański, House of the Medical Society in Kraków (1905)| ''Аполон (Коперников систем)'', витраж од Станислав Виспјањски, Дом на медицинското друштво во Краков (1905) File:Kazimierz_Stabrowski,_Paw_-_portret_Zofii_z_Jakimowiczów_Borucińskiej.jpg|алт=Peacock. Portrait of Zofia Borucińska by Kazimierz Stabrowski (1908)| ''Паун. Портрет на Зофија Боручинска'' од Казимиерз Стабровски (1908) File:Kazimierz_Sichulski_-_The_Hutsul_Madonna_triptych,_1909.jpg|алт=The Hutsul Madonna triptych by Kazimierz Sichulski (1909), in the Österreichische Galerie Belvedere, Vienna| [[Триптих]]от ''Hutsul Madonna'' од Казимиерз Сичулски (1909), во Австриска галерија Белведере, [[Виена]] File:Pollera_Hotel,_stained_glass_window_I,_ca._1900_design._by_Stanisław_Wyspiański,_30_Szpitalna_street,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт="Iris" stained glass window, Kraków, Pollera Hotel, 30 Szpitalna Street (c. 1900)| Витраж „Ирис“, [[Краков]], хотел Полера, улица Шпитална бр. 30 ({{Околу|1900}}) </gallery>Најважните центри на сецесија во Галиција биле [[Краков]], [[Лавов]] и [[Бјелско-Бјала]]. Најважниот пример за стилот во Краков е [[Палата на уметноста (Краков)|Палатата на уметноста]] (1898–1901), дизајнирана од Францишек Мачински под влијание на Сецесиската сала во Виена. Други важни дела што Мачински ги дизајнирал во Краков заедно со Тадеуш Стрјенски: Куќата под глобусот (1904–1905) и Стариот театар (1903–1906). Најважните дизајнери на ентериер биле Станислав Виспијански и Јозеф Мехофер, кои дизајнирале многу витражи и ентериери на згради. Најважните дела од првите се витражите во францисканската црква и во Домот на Краковското медицинско друштво (1905), а од вторите во внатрешноста на Куќата под глобусот. Во [[Лавов]], најважниот архитект бил Владислав Садловски, кој студирал во Виена и бил под влијание на [[Ото Вагнер]]. Тој ја проектирал [[Железничка станица (Лавов)|железничката станица во Лавов]] (1899–1904), [[Лавовска филхармонија|Филхармонијата во Лавов]] (1905–1908) и Индустриското училиште (1907–1908). Друг важен архитект, исто така инспириран од Вагнер, бил Иван Левински. Една од најпознатите градби во Бјелско-Бјала е таканаречената Куќа на жабите од Емануел Рост (1903). Други важни примери на сецесија биле дизајнирани од виенските архитекти: Макс Фабијани, автор на куќата на улицата Барлицкего број 1 (1900), како и Леополд Бауер, кој ја дизајнирал куќата на улицата Стојаловски број 51 (1903) и обновата на [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|катедралата „Свети Никола„]] (1909–10). ==== Словенија, Босна, Хрватска и Трст ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Sarajevo_-_Art_Nouveau_building.JPG|алт=Ješua D. Salom Mansion in Sarajevo by Josip Vancaš (1901)| Замокот Јешуа Д. Саломе во [[Сараево]] од Јосип Ванчаш (1901) File:Ljubljana_Grand_Hotel_Union_on_Miklosiceva_street.jpg|алт=Grand Hotel Union in Ljubljana by Vancaš (1902–03)| [[Гранд Хотел Унион]] во [[Љубљана]] од Ванчаш (1902–03) File:Alojz_Bastl-_Vjekoslav_Bastl-_Kuća_Kallina_1903-4._Masarykova_21-23_-_Gundulićeva_23.jpg|алт=Kallina House in Zagreb by Vjekoslav Bastl (1903–04)| Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–04) File:Ljubljana_BW_2014-10-09_12-22-15.jpg|алт=Hauptmann Building in Ljubljana by Ciril Metod Koch (1904)| Зградата Хауптман во Љубљана од [[Цирил Метод Кох]] (1904) File:Piazza_della_Borsa_7_(IMG_20211010_081811).jpg|алт=Bartoli House in Trieste by Max Fabiani (1906)| Куќата на Бартоли во [[Трст]] од Макс Фабијани (1906) File:Sarajevo_Central_Post_Office.JPG|алт=Central Post Office in Sarajevo by Vancaš (1907–1913)| Централна пошта во Сараево од Ванчаш (1907–1913) File:Archivo_Nacional,_Zagreb,_Croacia,_2014-04-13,_DD_01.JPG|алт=Croatian State Archives in Zagreb by Rudolf Lubinski (1911–1913)| Хрватскиот државен архив во Загреб од Рудолф Лубински (1911–1913) </gallery>Најплодниот словенечки архитект од времето на сецесијата бил [[Цирил Метод Кох]] ж.<ref name="koch">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 13 (2009), pp. 36–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716034518/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Студирал на часовите кај [[Ото Вагнер]] во Виена и работел во Градскиот совет на Лајбах (денес[[Љубљана]], [[Словенија]]) од 1894 до 1923 година. По земјотресот во Лајбах во 1895 година, тој дизајнирал многу секуларни згради во стилот на сецесијата што ги усвоил од 1900 до 1910 година: Куќата Погачник (1901), Зградата Чуден (1901), Банката за кредити на земјоделците (1906–07), реновирана зграда Хауптман во стилот на сецесијата во 1904 година. Врвот на неговата кариера била Кредитната банка во Радмансдорф (денес[[Радовљица]]) во 1906 година. Друг важен словенечки архитект, кој бил активен и во Босна, бил [[Јосип Ванцаш]]. Тој е автор на дела како што се [[Гранд Хотел Унион|Гранд Хотел Јунион]] (1902–1903) или Градска штедилница во Љубљана (1902–1903), како и куќата Јешуа Д. Саломе (1901) и Централната пошта во Сараево (1907–1913). Исто така [[Јоже Плечник|, Јоже Плечник]] и [[Макс Фабијани]], двајцата значајни архитекти на Виенската сецесија, се родени во [[Словенија]]. Вториот дизајнирал некои згради во Словенија и Трст, како што е куќата на Бартоли во [[Трст]] (1906). Во [[Хрватска]], најважните примери се Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–1904) и [[Хрватски државен архив|Хрватскиот државен архив]] во Загреб од [[Рудолф Лубински]] (1911–1913). === Романија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belle_Époque_postcard_showing_the_Art_Nouveau_headquarter_of_the_Minerva_publisher_on_Bulevardul_Regina_Elisabeta,_close_to_the_intersection_with_Calea_Victoriei.jpg|алт=Minerva publisher headquarter on Bulevardul Regina Elisabeta in Bucharest, unknown architect (c. 1900, destroyed by WW2 bombardments)| Седиште на издавачката куќа Минерва на Булевар „Кралица Елисавета“ во [[Букурешт]], непознат архитект ({{Околу|1900}}, уништена од бомбардирања во Втората светска војна) File:1_Strada_Constantin_F._Robescu,_Bucharest_(08).jpg|алт=Frieze of Strada Constantin F. Robescu no. 1 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| [[Фриз]] на улица „Константин Ф. Робеску“ бр. 1 во Букурешт, непознат архитект (околу 1900) File:7_Piața_Mihail_Kogălniceanu,_Bucharest_(01).jpg|алт=Door of Piața Mihail Kogălniceanu no. 7 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| Врата на плоштадот Михаил Когалничанубр. 7 во Букурешт, непознат архитект ({{Околу|1900}}) File:Old_photo_of_the_Romulus_Porescu_House_in_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Romulus Porescu House (Strada Doctor Paleologu no. 12) in Bucharest by Dimitrie Maimarolu (1905)| Мешавина од Боз-ар архитектура - Куќата на Ромулус Пореску (Страда Доктор Палеолог бр. 12) во Букурешт од Димитрие Мајмаролу (1905) <ref>{{Наведена книга|url=|title=Arta 1900 în România|last=Constantin|first=Paul|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|language=ro}}</ref> File:Constanța_Casino_2025_(54606449888).jpg|алт=Constanța Casino in Constanța by Daniel Renard and Petre Antonescu (1905–1910)| Казино Констанца во [[Констанца]] од Даниел Ренард и Петре Антонеску (1905–1910) File:72-74_Strada_Lipscani,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Former Al. Assan shop (Strada Lipscani no. 72–74) in Bucharest, unknown architect (before 1906)| Мешавина со архитектура во стилот на „Боз-ар“ - Поранешна продавница „Ал. Асан“ (Страда Липскани бр. 72–74) во Букурешт, непознат архитект (пред 1906 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://turistinbucurestiro.blogspot.com/2013/07/lipscani-72-si-74.html|title=Turist în București: Lipscani 72 si 74|last=|accessdate=12 October 2022}}</ref> File:9_Strada_Biserica_Amzei,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Mița the Cyclist House in Bucharest by Nicolae C. Mihăescu (1908), mix of Beaux Arts and Art Nouveau| Мешавина со архитектура во стилот стилот на „Боз-ар“ - Куќата на велосипедистот Мица во Букурешт од Николае К. Михаеску (1908){{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Југендстилот се појавил во [[Романија]] во истите години како и во [[Западна Европа]] (од почетокот на 1890-тите до избувнувањето на [[Првата светска војна]] во 1914 година), но тука малку од зградите се во овој стил, а преовладува стилот Боз-ар. Најпознато е казиното во [[Констанца]]. Повеќето романски примери на архитектура во стилот на ар нуво се всушност мешавина од боз-ар и ар нуво, како што се куќата на Ромул Пореску или куќата бр. 61 на улицата Василе Ласкар, двете во [[Букурешт]].<ref>{{Наведена книга|title=Arta Românească de la Origini până în Prezent|last=Florea|first=Vasile|date=2016|publisher=Litera|isbn=978-606-33-1053-9|pages=297, 302, 305, 306, 313, 317}}</ref> Ова е слично на она што се случувало во Франција, каде што [[Еклектизам|еклектицизмот]] бил попопуларен, а чистите згради и структури во стилот на ар нуво биле релативно ретки. И покрај тоа што повеќето куќи од времето на Карол I биле во стилот на боз-ар, некои од нив имаат печки во ар нуво внатре, бидејќи стилот на надворешноста не секогаш го диктирал стилот на печката или на целиот ентериер.<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Stefan_Luchian_-_Tanara_-_desen_pentru_coperta_revistei_Ileana.jpg|алт=Young woman by Ștefan Luchian, drawing for the cover of Ileana magazine (1900)| ''Млада жена'' од Штефан Лукијан, цртеж за насловната страница на списанието ''„Илеана'' “ (1900) File:Stefan_luchian,_pannello_decorativo_con_primavera,_1901.JPG|алт=Spring, decorative panel by Luchian (1901)| ''Пролет'', декоративен панел од Лукијан (1901) File:Allegorical_Scene_(Woman_with_Lyre_-_Allegory_of_Music),_by_Nicolae_Vermont,_1903.jpg|алт=Woman with Lyre (Allegory of Music) by Nicolae Vermont (1903)| ''Жена со лира'' (Алегорија на музиката) од Никола Вермонт (1903) File:Elena_Alexandrina_Bednarik_-_Zâna_apelor.jpg|алт=The Water Fairy by Elena Alexandrina Bednarik (1908)| ''Водната самовила'' од Елена Александрина Беднарик (1908) File:Art_Nouveau_polychrome_tiled_stove_in_the_Mița_the_Cyclist_House,_Bucharest_(04).jpg|алт=Stove in the Mița the Cyclist House (Strada Biserica Amzei no. 9), Bucharest, possibly designed by Nicolae C. Mihăescu (1908)| Шпорет во куќата на велосипедистот Мица (улица Бисерика Амзеи бр. 9), Букурешт Букурешт, веројатно дизајниран од Николае Михаеску (1908) {{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Еден од најзначајните сликари од југендстилот од Романија бил [[Штефан Лукијан]], кој брзо ги презел иновативните и украсните насоки на југендстилот за краток временски период. Овој период се совпаднал со основањето на друштвото „Илеана“ во 1897 година, чиј основач и член бил самиот тој, друштво кое организирало изложба во хотелот „Унион“ насловена како ''„Изложба на независни уметници'' “ (1898) и го издавало ''списанието „Илеана“''. [[Трансилванија]] има примери на објекти од јунгелдстилот и романска преродба, при што првите се од австроунгарски период. Повеќето од нив може да се видат во [[Орадеја|Орадјеа]], наречена „Арт Нову престолнина на Романија“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|title=Oradea, capitala Art Nouveau a Romaniei, celebreaza 'Ziua Internațională Art Nouveau 2019'|date=June 7, 2019|work=infooradea.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref> но исто така и во [[Темишвар]], [[Таргу Муреш]] и [[Сибиу]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|title=Heritage of Timisoara – Cladiri|last=<!--Not stated-->|date=|work=heritageoftimisoara.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516143920/https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|archive-date=16 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|title=The Art Nouveau public buildings of Tîrgu Mureș|last=Ungvári|first=Zrínyi Imre|date=|work=wondersoftransylvania.com|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|title=Str. Mitropoliei nr. 20|last=<!--Not stated-->|date=|work=Patrimoniu.Sibiu.ru|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523184705/https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2020}}</ref> === Италија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:20161207_Palazzo_Castiglioni.jpg|алт=Palazzo Castiglioni in Milan by Giuseppe Sommaruga (1901–1903)| Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903) File:Leonardo_Bistolfi_-_Prima_Esposizione_Internazionale_d’Arte_Decorativa_Moderna,_Torino_1902.jpg|алт=Poster for the 1902 Turin Exposition by Leonardo Bistolfi| Постер за изложбата во Торино во 1902 година од Леонардо Бистолфи File:Cobra_Chair_and_Writing_Desk..jpg|алт=Cobra chair and desk by Carlo Bugatti (1902), in the Brooklyn Museum, New York City| Стол и биро ''„Кобра'' “ од Карло Бугати (1902), во Музејот Бруклин, Њујорк Сити File:Malpighi12_cancello1.JPG|алт=Entrance of Casa Guazzoni in Milan by Giovanni Battista Bossi (1904–1906)| Влезот на Каса Гуацони во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–1906) </gallery>Југендстилот во [[Италија]] бил познат како {{Јаз|it|arte nuova}}, {{Јаз|it|stile floreale}}, {{Јаз|it|stile moderno}} и особено {{Јаз|it|stile Liberty}}. Стилот „Либерти“ го добил името по [[Артур Ласенби]] и продавницата што ја основал во 1874 година во [[Лондон]], стоковната куќа „Либерти“, специјализирана за увоз на орнаменти, текстил и уметнички предмети од [[Јапонија]] и [[Далечниот Исток]], чии шарени текстили биле особено популарни во Италија. Значајни италијански дизајнери во овој стил биле [[Галилео Чини]], чија керамика честопати била инспирирана од шарите на [[мајолика]]. Подоцна бил познат како сликар и театарски сценограф; ги дизајнирал сценографиите за две познати опери на Пучини, ''Џани Скики'' и ''Турандот''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|title=Sicilian Liberty – Italianate Art Nouveau – Best of Sicily Magazine|date=|publisher=Bestofsicily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129115420/http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|archive-date=29 January 2020|accessdate=15 February 2022}}</ref><ref>Henry R. Hope, review of H. Lenning, ''The Art Nouveau'', ''The Art Bulletin'', vol. 34 (June 1952), 168–171 (esp. 168–169): In 1952, Discussing the state of Art Nouveau, the author noted that Art Nouveau was not yet an acceptable study for serious art history or a subject suitable for major museum exhibitions and their respective catalogs. He predicted an impending change</ref> Архитектурата во стилот „Либерти“ многу варирал и честопати ги следел историските стилови, особено барокот. Фасадите честопати биле натопени со украси и скулптури. Примери за стилот на слободата го вклучуваат Вилино Флорио (1899–1902) од Ернесто Базиле во [[Палермо]]; Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903); Милано и Каза Гуацони (1904–05) во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–06).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|title=Storia di Milano ::: Palazzi e case liberty|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615134905/http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|archive-date=15 June 2012|accessdate=2 August 2019}}</ref> Шарените фрески, насликани или во керамика, и скулптурите, како во ентериерот, така и во екстериерот, станале популарна карактеристика на стилот „Либерти“. Тие се потпирале и на класични и на цветни теми. како во бањите на Аква дела Салуте и у куќата Гвацони во Милано. Најважната фигура во дизајнот во стилот Либерти бил [[Карло Бугати]], син на архитект и декоратор, како и татко на скулпторот на Либерти, [[Рембрант Бугати]], и на дизајнерот на автомобили [[Еторе Бугати]]. Студирал на Миланската академија „Брера“, а подоцна и на Академијата за ликовни уметности во Париз. Неговата работа се одликувала со егзотичност и ексцентричност, вклучувала сребрени предмети, текстил, керамика и музички инструменти, но најдобро се памети по неговите иновативни дизајни на мебел, прикажани за прв пат на Саемот за ликовни уметности во [[Милано]] во [[1888]] година. Неговиот мебел често се одликувал со дизајн во облик на клучалка и имал необични прекривки, вклучувајќи пергамент и свила, како и инкрустации од коска и слонова коска. Исто така, понекогаш имало изненадувачки органски форми, копирани по полжави и кобри. {{Sfn|Riley|2004}} === Србија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Pančevo_Banka2.JPG|алт=Pučka Bank in Pančevo by Albert Kálmán Kőrössy and Ullmann Gyula (1868)| Пучка банка во [[Панчево]] од Алберт Калман Керешки и Улман Ѓула (1868) File:Zgrada_Ministarstva_prosvete_u_Beogradu_-_0035.JPG|алт=House of Vuk's Foundation in Belgrade by Aleksandar Bugarski (1879)| Дом на „Вуковата Фондација“ во [[Белград]] од Александар Бугарски (1879) File:Jodna_banja_u_Novom_Sadu_2022.jpg|алт=Iodine Spa in Novi Sad (1897)| Јодска бања во [[Нови Сад]] (1897) File:Wiki.Vojvodina_VII_Subotica_4599_03.jpg|алт=Subotica Synagogue by Marcell Komor and Dezső Jakab (1901)| Суботичка синагога од Марсел Комор и [[Деже Јакаб]] (1901) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(3).jpg|алт=Raichle's Palace in Subotica (1904)| Рајхлеовата палата во [[Суботица]] (1904) File:Small_Bridge_in_Zrenjanin,_Serbia..jpg|алт=Karađorđević Bridge (previously named Franz Josef Bridge) in Zrenjanin (1904)| Мост Караѓорѓевиќ (претходно именуван како мост на Франц Јозеф) во [[Зрењанин]] (1904) File:Sinagoga_u_Novom_Sadu.JPG|алт=Novi Sad Synagogue by Lipót Baumhorn (1905)| Синагога во Нови Сад од Липот Баумхорн (1905) File:Beograd_Kuca_trgovca_Stamenkovica_Kralja_Petra_41.jpg|алт=Building of Merchant Stamenković in Belgrade by Nikola Nestorović and Andra Stevanović (1907)| Зградата на трговецот Стаменковиќ во Белград од Никола Несторовиќ и Андра Стевановиќ (1907) File:Hotel_Moskva_(Belgrade).jpg|алт=Hotel Moskva in Belgrade by Jovan Ilkić (1908)| [[Хотел Москва (Белград)|Хотел Москва]] во Белград од Јован Илкиќ (1908) File:Novisad7.jpg|алт=Menrat's Palace in Novi Sad by Lipót Baumhorn (1908)| Менратовата палата во Нови Сад од Липот Баумхорн (1908) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(4).jpg|алт=Subotica City Hall by Dezső Jakab (1910)| Градското собрание на Суботица од [[Деже Јакаб]] (1910) File:House_of_Mika_Alas_in_2020_(2).jpg|алт=Mika Alas's House in Belgrade by Petar Bajalović (1910)| Куќата на Мика Алас во Белград од Петар Бајаловиќ (1910) </gallery>Поради близината до [[Австроунгарија]] и [[Војводина]], кои биле дел од царството до 1918 година, и Виенската и унгарската сецесија биле распространети движења во денешна северна Србија, како и во главниот град [[Белград]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/serbia|title=Art Nouveau World – Serbia|accessdate=8 September 2022}}</ref> Познати австриски и унгарски архитекти проектирале многу згради во [[Суботица]], [[Нови Сад]], [[Палиќ]], [[Зрењанин]], [[Врбас]], [[Сента]] и [[Кикинда]]. Наследството на јунгелдстилот во [[Белград]], [[Панчево]], [[Аранѓеловац]] и [[Врњачка Бања]] е мешавина од француски, германски, австриски, унгарски и местни српски движења. Од заоблената цветна убавина на синагогата во [[Суботица]] до розетите инспирирани од стилот на Морава на телеграфската зграда во Белград, архитектурата во стилот на ар нуво добила различни форми во денешна Србија. Во раните 1900-ти, северно од [[Сава]] и [[Дунав]], обновеното унгарско национално чувство ги исполнило зградите во [[Суботица]] и [[Сента]] со местни цветни етнички мотиви, додека во малото [[Кралство Србија]], националните романтичари како Бранко Танежевиќ и Драгутин Инкиостири-Медењак (двајцата родени во Австроунгарија) ги преведеле традиционалните мотиви на Србија во прекрасни згради. Други архитекти, како Милан Антоновиќ и Никола Несторовиќ, ги донеле тогаш современите кривулести линии и природни мотиви во домовите и бизнисите на нивните богати покровители, за да можат да ја покажат својата световност и да бидат во чекор со трендовите во Париз, Минхен и Виена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thenutshelltimes.com/2019/06/09/art-nouveau-serbia/|title=AFaces and Blossoms of Art Nouveau in Serbia|date=9 June 2019|accessdate=8 September 2022}}</ref> === Шпанија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:El_Capricho_Gaudí_02.jpg|алт=El Capricho de Gaudí in Comillas, Cantabria, by Antoni Gaudí (1883–1885)| [[Ел Капричо|Ел Капричо де Гауди]] во Комилас, [[Кантабрија]], од [[Антони Гауди]] (1883–1885) File:Σαγράδα_Φαμίλια_2941.jpg|алт=Sagrada Família basilica in Barcelona by Gaudí (1883–)| Базиликата [[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]] во [[Барселона]] од Гауди (1883–) File:17-12-03-Hospital_de_Sant_Pau_(BCN)_Pavelló_de_Sant_Rafael-RalfR-DSCF0580.jpg|алт=Hospital de Sant Pau by Lluis Domenech i Montaner (1901–1930)| Болница „Сант По“ од Луис Доменех и Монтанер (1901–1930) File:Gaudi_Casa_Batllo_02.jpg|алт=Trencadís façade of Casa Batlló in Barcelona by Gaudí and Josep Maria Jujol (1904–1906)| Тренкадиската фасада на [[Каса Батљо]] во Барселона од Гауди и Хосеп Марија Хухол (1904–1906) File:Casa_Milà,_general_view.jpg|алт=Casa Milà in Barcelona by Gaudí (1906–1912)| [[Каза Мила]] во Барселона од Гауди (1906–1912) File:PiC-casaTerrades-RI_51_0004201-0002.jpg|алт=Casa de les Punxes in Barcelona by Josep Puig i Cadafalch (1905)| [[Каса Терадес]] во Барселона од Хосеп Пуиг и Кадафалч (1905) File:Casa_Gallardo.jpg|алт=Casa Gallardo in Madrid by Federico Arias Rey (1911–1914)| [[Каса Галардо]] во [[Мадрид]] од Федерико Аријас Реј (1911–1914) File:Santuario_Novelda.jpg|алт=Sanctuary of Maria Magdalena [ca] in Novelda, Valencian Community (1918–1946)| Светилиште на Марија Магдалена во Новелда, [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсијанска заедница]] (1918–1946) </gallery>Многу оригинална варијанта на стилот се појавила во [[Барселона]], [[Каталонија]], приближно во исто време кога југендстилот се појавил во Белгија и Франција. Се нарекувал ''{{Јаз|ca|Modernisme}}'' односно модернизам. Нејзин најпознат творец бил [[Антони Гауди|Антонио Гауди]]. Гауди користел цветни и органски форми на многу нов начин во [[Палата Гуељ|палатата Гуељ]] (1886–1890). Тој во својата архитектура интегрирал занаети како што се [[керамика]], [[витраж]], ковано железо и столарија. Во своите павилјони Гуељ (1884–1887) и потоа во [[Парк Гуељ|Паркот Гуељ]] (1900–1914) тој користел и нова техника наречена ''тренкадис'', која користела парчиња отпадна керамика. Неговите дизајни од околу 1903 година, ''Каса Батљо'' (1904–1906) и ''Каса Мила'' (1906–1912), се најтесно поврзани со стилските елементи на ар нуво. Подоцнежните градби како што е ''[[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]]'' ги комбинирале елементите на ар нуво со ревивалистичкиот [[Неоготика|неоготски стил]]. Ккаса Батљо, каса Мила, павилјон Гуељ и паркот Гуељ биле резултат на неговата соработка со [[Хосеп Марија Хухол]], кој самиот создал куќи во Сант Хоан Деспи (1913–1926), неколку цркви во близина на [[Тарагона]] (1918 и 1926) и Планелс во [[Барселона]] (1926). Покрај доминантното присуство на Гауди, [[Луис Доменех и Монтанер]] го користел и Арт Нову во Барселона во згради како замокот на Трите змејови (1888), Куќа Лео Морера, Палата на каталонската музика (1905) и болницата Сант По (1901–1930))ж. Последните две згради се наведени од [[УНЕСКО]] како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско културно наследство]].<ref name="montaner">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple=1&unique_number=950|title=World Heritage List: Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|publisher=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106053844/https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple%3D1%26unique_number%3D950|archive-date=6 January 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Друг голем модернист бил Жозеп Пуч и Кадафалк, кој ја дизајнирал Каса Марти и неговото кафуле, текстилната фабрика Казимир Касарамона (денес музеј на уметност CaixaFòrum), Каса Макаја, Каса Аматлер, палата на баронот од Квадраса (во која 10 години, од 2013, била сместена Каса Азија) и Каса Терадес. Карактеристично движење ар нуво постоело и во [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсија]]. Некои од значајните архитекти биле Деметрио Рибес Марко, Висенте Пасквал Пастор, Тимотео Бријет Монтауд и Хосе Марија Мануел Кортина Перес. Карактеристичните карактеристики на валенсискиот ар нуво се значајната употреба на керамика во украсувањето, како на фасадата така и во орнаментите, како и употребата на валенсиски регионални мотиви. Друга извонредна варијанта е мадриленскиот ар нуво со значајни градби како што се Палатата Лонгорија, Казиното во Мадрид или Цементариото де ла Алмудена, меѓу другите. Познати модернисти од Мадрид биле архитектите Хозе Лопез Салабери, Фернандо Арбос и Треманти и Франсиско Андрес Октавио.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ramon_Casas_-_Ramon_Casas_and_Pere_Romeu_on_a_Tandem_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Ramon Casas and Pere Romeu on a Tandem by Ramon Casas (1897)| Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем од Рамон Касас (1897) File:El_Petó_Perdut._Lambert_Escaler_i_Milà.JPG|алт=Sculpture of polychrome terracota by Lambert Escaler [ca] (1902)| Скулптура од полихромна теракота од Ламберт Ескалер (1902) File:140_La_sardana,_plafó_de_marqueteria_de_Gaspar_Homar.jpg|алт=Furniture by Gaspar Homar [ca] (1903)| Мебел од Гаспар Омар (1903) File:Gaudi-prie-dieu.jpg|алт=Prie Dieu, or prayer desk, designed by Antoni Gaudí for Casa Batlló (1904–1906)| Молитвен стол, дизајниран од [[Антони Гауди]] (1904–1906) File:Palau_de_la_Música_Catalana-1.jpg|алт=Stained glass ceiling of Palau de la Música Catalana by Antoni Rigalt (1905–1908)| Витраж на таванот на Палатата на каталонската музика од Антони Ригалт (1905–1908) File:Detall_dels_vitralls_del_palau_de_l'Exposició_de_València.jpg|алт=Window of the Palace of the Valencian Regional Exposition, in Valencia (1908)| Излог на Палатата на валенсиската регионална изложба, во [[Валенсија]] (1908) </gallery>Движењето оставило богато уметничко наследство, вклучувајќи цртежи, слики, скулптури, стаклени и метални дела, мозаици, керамика и мебел. Дел од него може да се најде во Националниот музеј на уметноста на Каталонија. Инспириран од париското кафуле наречено „Ле Шат Ноар“, каде што претходно работел, Пјер Ромеу и Борас одлучил да отвори кафуле во [[Барселона]] кое се викало Елс Кватре гатс (Четири мачки на каталонски).<ref>{{Наведена книга|title=Els Quarte Gats: Art in Barcelona Around 1900|last=McCully|first=Marilyn|date=1978|publisher=Princeton University Press|page=64}}</ref> Кафето станало средишно место за состаноци на најистакнатите личности на ''модернизмот'' во [[Барселона]], како што се [[Пабло Пикасо]] и Рамон Касас и Карбо, кои помогнале во промоцијата на движењето со своите постери и разгледници. За кафулето тој создал слика наречена „Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем“, која била заменета со неговата друга композиција насловена како „Рамон Касас и Пере Ромеу во автомобил“ во 1901 година, симболизирајќи го новиот век. [[Антони Гауди]] дизајнирал мебел за голем дел од куќите што ги изградил; еден пример е фотелја за „Каса Батљо“. Тој влијаел врз друг значаен каталонски дизајнер на мебел, Гаспер Омар (1870–1953) кој често комбинирал маркетарија и мозаици со својот мебел. {{Sfn|Riley|2004}} === Португалија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:PRO ARTE (23943640572).jpg|Музеј-резиденција на др. Анастасија Гонсалвес во [[Лисабон]] (1904–05) File:A Livraria Lello e Irmão-A ponte de encanto.jpg|Книжарница [[Книжарница „Лело“]] во [[Порто]] (1906) File:Aveiro Casa do Major Pessoa 856.jpg|Фасада на резиденцијата на мајор Песо во [[Авеиро]] (1907–1909)<ref>{{cite web|author= |title=Casa do Major Pessoa |url=http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=|work= |publisher= }} {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20200811152215/http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=11. 8. 2020.}} - Sistema de Informação para o Património Arquitetónico</ref> File:Porta Assimétrica Casa do Major Pessoa.jpg|Атриум на резиденцијата на мајорот Песоа File:Avenida Almirante Reis n 2 (fachada L Intendente) 7146.jpg|Детали од зградата на Алмиранте Рејс, 2-2К во Лисабон (1908) File:Azulejo Casa da Cooperativa Agrícola em Aveiro.jpg|Керамичка плочка од Земјоделската задруга во Авеиро (1913) </gallery> Варијантата на југендстилот во [[Авеиро]] (Португалија) се нарекувала ''Арте Нова'', а нејзината главна карактеристична црта била фалењето: стилот го употребувала буржоазијата која сакала да го изрази своето богатство на фасадите, а ентериерите да ги остави конзервативни.<ref name="aveiro">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 11 (2008), pp. 2–7|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718020004/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|archive-date=18 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга карактеристична карактеристика на Арте Нова била употребата на локално произведени плочки со мотиви од стилот ар нуво. Највлијателниот уметник на Арте Нова бил Франциско Аугусто да Силва Роша. Иако не бил обучен за архитект, тој дизајнирал голем број на згради во Авеиро и во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha Francisco Augusto da Silva Rocha] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20261004212901/https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha |date=2026-10-04 }} – Art Nouveau World</ref> Една од нив, резиденцијата на Мајор Песоа, има и фасада и ентериер во стилот на југендстил, а денес е домаќин на Музејот на Арте Нова. Постојат и други примери на југендстил во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/lisbon Lisbon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210317061222/https://art.nouveau.world/lisbon|date=17 March 2021}} – Art Nouveau World</ref><ref>[https://art.nouveau.world/porto Porto] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210305074248/https://art.nouveau.world/porto|date=5 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> Некои од нив се Музеј-куќа на д-р Анастасија Гонсалвеса од Мануел Хоаким Норте Жуниор (1904–1905) во [[Лисабон]], Кафе Мажестик од Жоао Квејрос (1921) и книжарница „Лело“ од Шавиер Естевес (1906), двете во [[Порто]]. === Нордиски земји === ====Финска==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lart nouveau à Helsinki limmeuble Pohjola (7624127520).jpg|Главен влез на зградата на осигурителната компанија „Похјола“ во Хелсинки, скулптури од Хилда Флодин (1899–1901) File:Tampere Cathedral.jpg|[[Тамперска катедрала]] на фински национален романтичен стил од [[Ларс Сонк]] (1902–1907) File:Gallen-Kallela - Tuonelan joella.JPG|„Покрај реката Туонела“ во финскиот национално-романтичарски стил од Аксели Гален-Калела (1903) File:Eliel saarinen, sedia con braccioli, helsinki 1907-08 ca.JPG|Столица од [[Елиел Саринен]] (1907–1908) File:Estación central de FF.CC. de Helsinki, Finlandia, 2012-08-14, DD 04.JPG|Статуи на Централната железничка станица во Хелсинки од [[Емил Викстром]] (1919) </gallery> ар нуво бил популарен во [[Нордиски земји|нордиските земји]], каде што обично бил познат како Југендстил, и често се комбинирал со националниот романтичен стил на секоја земја. Нордиската земја со најголем број згради во стилот на Југендстил е Големото Војводство Финска, тогаш дел од [[Руска Империја|Руското Царство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/|title=Art Nouveau World|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215613/https://art.nouveau.world/|archive-date=21 March 2021|accessdate=11 April 2021}}</ref> Периодот на Југендстил се совпаднал со [[Златно време на финската уметност|Златното време на финската уметност]] и националното будење. По изложбата во Париз во 1900 година, водечки фински уметник бил [[Аксели Гален-Калела]]. Тој е познат по своите илустрации на [[Калевала]], финскиот национален еп, како и по сликањето на бројни згради во стилот на Јудендстил во војводството. Архитектите на финскиот павилјон на изложбата биле Херман Геселиус, Армас Линдгрен и Елиел Сааринен. Тие работеле заедно од 1896 до 1905 година и создале многу значајни згради во [[Хелсинки]], вклучувајќи ја зградата на осигурувањето „Похола“ (1899–1901) и [[Национален музеј на Финска|Националниот музеј на Финска]] (1905–1910) <ref>[http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland National Museum of Finland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190726191408/http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland}} – Museums of EU</ref>, како и нивната заедничка резиденција Хвитреск во Кирконуми (1902). Архитектите биле инспирирани од нордиските легенди и природата, па затоа грубата гранитна фасада станала симбол на припадност кон финската нација.<ref name="helsinki">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|title=Art Nouveau European Route: Helsinki|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426154532/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|archive-date=26 April 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Откако фирмата се распаднала, Саринен ја дизајнирал железничката станица во Хелсинки (1905–1914) во појасни форми, под влијание на американската архитектура. Скулпторот кој работел со Саринен на изградбата на Националниот музеј на Финска и железничката станица во Хелсинки бил [[Емил Викстрем]]. Друг архитект кој создал неколку значајни дела во Финска бил [[Ларс Сонк]]. Неговите главни дела од југендстилската уметност ја вклучуваат Тампереската катедрала (1902–1907), Ајнола, домот на Жан Сибелиус (1903), седиштето на Хелсиншката телефонска асоцијација (1903–1907) и црквата Калио во Хелсинки (1908–1912). Исто така, Магнус Шерфбек, брат на Хелена Шерфбек, го направил [[санаториум]]от за [[туберкулоза]] познат како Санаториум Нумела во 1903 година, користејќи го југендстилот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|title=Magnus Schjerfbeck|work=Museum of Finnish Architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055401/https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|archive-date=15 February 2020|accessdate=15 February 2020}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Palmberg|first=Albert|date=April 1908|title=The control of tuberculosis in Finland|url=https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850(08)80065-8/pdf|journal=British Journal of Tuberculosis|volume=2|issue=2|pages=109–114|doi=10.1016/S0366-0850(08)80065-8|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083555/https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850%2808%2980065-8/pdf|archive-date=15 February 2022|access-date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=von Bonsdorff|first=Axel|date=1926|title=Experiences of the sanocrysin treatment at Nummela Sanatorium in Finland|journal=Acta Medica Scandinavica|volume=64|pages=123–130|doi=10.1111/j.0954-6820.1926.tb14017.x}}</ref> ==== Норвешка ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 02.JPG|Викиншко-југендстилски стол од [[Ларс Кинсарвик]] (1900) File:Jugendstilsenteret.jpg|Центар за ар нуво во [[Олесунд]] (1905–1907) File:Norges kongesagaer-Tittelblad 1914-utgave-G. Munthe.jpg|Графички дизајн [[Герхард Мунте]] (1914) File:JS Spisestue.jpg|Внатрешност на центарот во Олесунд File:Ornaments from a door (8474785119).jpg|Орнаменти на вратите во центарот за ар нуво </gallery> [[Норвешка]], исто така, се стремела кон независност (од Шведска), а местниот југендстил бил поврзан со преродба инспирирана од [[Викинзи|викиншката]] народна уметност и занаети. Меѓу значајните дизајнери биле Ларс Кисарвик, кој дизајнирал столови со традиционални викиншки и [[Келтска уметност|келтски]] шари, и [[Герхард Мунте]], кој дизајнирал стол со стилизиран амблем со глава на змеј од антички викиншки бродови, како и широк спектар на постери, слики и графики. {{Sfn|Riley|2004}} Норвешкиот град [[Олесунд]] се смета за главен центар на кигендстилот во [[Скандинавија]] бидејќи бил целосно реконструиран по пожарот на 23 јануари 1904 година.<ref name="Alesund">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=1|title=Art Nouveau European Route: Ålesund|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604070559/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=1|archive-date=4 June 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Околу 350 згради биле изградени помеѓу 1904 и 1907 година според урбанистички план дизајниран од инженерот Фредерик Несер. Спојувањето на единството и разновидноста родило стил познат како олесундски стил. Зградите од овој стил имаат линеарен декор и одразуваат и југендстил и народни елементи, на пр. со дрвени цркви или закривени покриви. Една од зградите, аптеката Свон, денес е домаќин на југендстилскиот центар. ==== Шведска и Данска ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> Vase with blackberry, painting by Per Algot Eriksson, Porzellanfabrik Rorstrand, Stockholm, silver by E. Lefebvre, Paris, porcelain and silver - Bröhan Museum, Berlin - DSC04069.JPG|Вазна со капини, слика од Пер Алгот Ериксон и сребро од Е. Лефевр, во [[Музеј Брехан|Музејот Брехан]], [[Берлин]] File:Mocha Cup and Saucer from the 'Iris' Service LACMA AC1998.265.25.1-.2.jpg|Шолја и чинија од сервисот „Ирис“ (1897), во Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес. File: Inkwell and stamp box, by Jens Dahl-Jensen, Copenhagen, c. 1900, Bing and Grondahl porcelain - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00749.jpg|Кутија за мастило и печат, Јенс Дал-Јенсен (околу 1900 г.), во Државен музеј на Хесен во Дармштат, Германија. File:Erhvervsarkivet-Læsesalen.jpg|Големата сала на Градската библиотека у [[Орхус]], [[Карл Хансен Рајструп]] File:Engelbrektskyrkan, altare.jpg|Олтар на [[Црква Енгелбрект|црквата Енгелбрект]] во [[Стокхолм]] (1914) File:Baltiska_1914b.jpg|Плакат за [[Балтичка изложба|Балтичката изложба]] во [[Малме]] (1914) </gallery> Ремек-дела на југендстил од другите нордиски земји ги вклучуваат „Енгелбректскиркан“ (1914) и „Кралскиот драмски театар“ (1901–1908) во [[Стокхолм]], Шведска <ref>[https://art.nouveau.world/stockholm Stockholm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172217/https://art.nouveau.world/stockholm}} – Art Nouveau World</ref> и поранешната Градска библиотека (денес Дански национален деловен архив) во [[Орхус]], Данска (1898–1901).<ref>[https://art.nouveau.world/aarhus Aarhus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/aarhus}} – Art Nouveau World</ref> Архитект на архивот е [[Хак Кампман]], тогашен поборник на националниот романтичен стил, кој исто така ги создал и Орхусовата куќа, Орхусовиот театар и Вила Кампен во [[Орхус]]. Најзначајниот дански дизајнер во стилот на ар нуво бил сребрарот [[Георг Јенсен]]. Балтичката изложба во Малме во 1914 година може да се смета за последна голема манифестација на југендстилот во Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|title=Baltiska utställningen 1914|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024094502/https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|archive-date=24 October 2020|accessdate=24 November 2020}}</ref> === Русија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Fabergé egg Rome 03.JPG|[[Фабержеово јаје]] (1898) File:Firebird.jpg| Илустрација на Жар-птицата од Иван Билибин (1899) File:Sergueï vassilievitch malioutine per manifatture di talachkino, coppia di sedie, smolensk 1900 ca.JPG|Столица од [[Сергеј Маљутин]] (околу 1900), Уметничка колонија Талашкино File:Bogatyr fireplace (M.Vrubel, GTG) by shakko.jpg|Керамички камин на тема руски фолклор од [[Михаил Врубељ]] (1908) File:Scheherazade (Rimsky-Korsakov) 02 by L. Bakst 2.jpg|Сценографија за балет ''[[Шехерезада (Римски-Корсаков)|Шехерезада]]'' [[Николај Римски-Корсаков]], [[Леон Бакст]] (1910) File:Bakst Nizhinsky.jpg| </gallery> „Модерен“ бил името на стилот, и претставувал многу шарена руска варијација на југендстилот кој се појавил во [[Москва]] и [[Санкт Петербург]] во 1898 година со објавувањето на ново уметничко списание, {{Јаз|ru|Мир искусства}} („Светот на уметноста“), од руските уметници Александар Бенуа, Леон Бакс, и главниот уредник Сергеј Дјаглиев. Списанието организирало изложби на водечки руски уметници, вклучувајќи ги Михаил Врубељ, Константина Сомов, Исака Левитан и илустраторот на книги Иван Билибин. Стилот „Светот на уметноста“ помалку ги користел растителните и цветните форми на францускиот југендстил; тој во голема мера се потпирал на светлите бои и егзотичните дизајни на рускиот фолклор и бајките. Највлијателниот придонес на ''„Светот на уметноста“'' било создавањето на нова балетска компанија, „Руски балет“, предводена од Дјагилев, со костими и сценографии дизајнирани од Бакст и Бенуа. Новата балетска компанија премиерно се претставила во Париз во 1909 година и настапувала таму секоја година до 1913 година. Егзотичните и шарени сценографии дизајнирани од Бенуа и Бакст имале големо влијание врз француската уметност и дизајн. Дизајните на костими и сценографии биле репродуцирани во водечките париски списанија, ''Илустрација'', ''Париски живот'' и ''Газета ду Бон Тон'', а рускиот стил станал познат во Париз како ''а ла Бакст''. Компанијата била заглавена во Париз прво поради избувнувањето на Првата светска војна, а потоа и поради [[Руската револуција]] во 1917 година, и иронично никогаш не настапила во Русија. Од руските архитекти, најистакнат во чистиот југендстил бил [[Фјодор Шехтел]]. Најпознат пример е куќата на Рјабушински во Москва. Изградена е од руски бизнисмен и сопственик на весник, а потоа, по [[Руска револуција|Руската револуција]], станала резиденција на писателот [[Максим Горки]], а денес е музејот. Нејзините главни скалишта, направени од полиран агрегат од бетон, мермер и гранит, имаат течни, виткани линии како морските бранови и се осветлени со светилка во форма на лебдечка медуза. Внатрешноста, исто така, има врати, прозорци и таван украсени со шарени фрески од мозаик. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Шехтел, кој се смета и за главна фигура во [[Руски симболизам|рускиот симболизам]], дизајнирал неколку други значајни згради во Москва, вклучувајќи ја и обновата на железничката станица Јарославски во Москва, во потрадиционален стил на московскиот препород. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неколку уметнички колонии во Русија во овој период биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирано од Сава Мамонтов, и Талашкино, Смоленска губернија, финансирано од принцезата Марија Тенишева. <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Wiki Metropol Hotel Moscow Artwork 2.jpg|Фасада на [[Хотел Метропол (Москва)|Хотелот Метропол]] во [[Москва]] со мозаици од [[Михаил Врубељ]] (1899–1907) File:Особняк Рябушинского02.JPG|[[Музеј на Максим Горки|Куќата на Рјабушински]] во Москва, од [[Фјодор Шехтел]] (1900) File:Moscow. Ryabushinsky House. Interiors. Main stairs - 028.JPG|Главните скали од Куќата на Рјабушински, Шехтел (1900) File:Teremok (Talashkino; 2013-11-10) 02.JPG|Куќа Теремок во [[Талашкино]], дело на [[Сергеј Маљутин]] (1901–02) File:Церковь во имя Святого Духа (1903-1906).jpg|Црква на Светиот Дух во Талашкин, Маљутин (1903–1906) File:Singer House SPB 01.jpg|[[Зингерова куќа]] во [[Санкт Петербург]], [[Павел Сузор]] (1904) File:Singer House Saint Petersburg bronze decoration detail.jpg|Картуш со маскарон, на фасадата одЗингеровата куќа File:Moscow 05-2012 PertsovaHouse.jpg|Перцова куча во Москва, Маљутин (1905–1907) File:Belmond Grand Hotel Europe Saint Petersburg Dining room stained glass.jpg|Трпезарија на [[Гранд Хотел Европа]] во Санкт Петербург (1910) </gallery> Други руски архитекти од тој период создавале дела во стилот на руската преродба, црпејќи инспирација од историската [[руска архитектура]]. Овие градби главно биле изработувани од дрво и се надоврзувале на архитектурата на [[Киевска Русија]]. Примери за тоа се куќата „Теремок“ во Талашкино (1901–1902) на Сергеј Маљутин и куќата „Перцова“ (позната и како куќата на Перцов) во Москва (1905–1907). Маљутин исто така бил член на движењето „''Мир искуства''“ (Светот на уметноста). Архитектот од [[Санкт Петербург]], Николај Васиљев, градел во различни стилови пред да емигрира во 1923 година. Оваа градба е особено забележителна по камените резби на Сергеј Вашков, инспирирани од резбите на катедралата „Свети Димитриј“ во [[Владимир (град)|Владимир]] и катедралата „Свети Ѓорѓи“ во Јурјев-Полски, кои датираат од XII и XIII век. Уште еден пример за архитектурата на руската преродба е манастирот „Марфо-Марински“ (1908–1912) – модерна интерпретација на руска православна црква дело на Алексеј Шчусев, кој подоцна, иронично, го проектирал и [[Мавзолејот на Ленин]] во Москва. Во овој период, неколку уметнички колонии во Русија биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирана од Сава Мамонтов, и Талашкино (во Смоленската губернија), финансирана од принцезата Марија Тенишева. === Украина === <gallery mode="packed" heights="150px"> File:Будинок_земства_P1230868_пл._Конституції,_2.jpg|алт=Zemstvo Building in Poltava by Vasyl Krychevskyi (1903–1908)| Зграда на Полтавското губернско земство во [[Полтава]] од Васил Кричевски (1903–1908) File:1._Львів_поліклініка_—_Будинок.JPG|алт=Dnister credit society building in Lviv by Ivan Levynskyi (1905–06)| Зграда на Днестерското кредитно друштво во [[Лавов]] од Иван Левински (1905–06) File:Київ,_Паньківська_вул.,_8.jpg|алт=Building on Pankivska Street, 8 in Kyiv by Mykola Shekhonin (1909–1914)| Зграда на улица Панкивска, 8 во [[Киев]] од Микола Шехонин (1909–1914) File:Albashy_station.jpg|алт=Albashy railway station in Krasnodar Krai, Southern Russia (historic Kuban region) by Serhiy Tymoshenko (1910)| Железничката станица Албаши во [[Краснодарски Крај|Краснодарскиот Крај]], Јужна Русија (историски регион Кубањ) од Сергиј Тимошенко (1910) File:BudynokHrennikova01.jpg|алт=Khrennikov House (now Hotel Ukraine) in Dnipro by P. Fetisov and L. Khoinovskyi (1910–1913), detail| Куќата на Хреников (денес хотел Украина) во [[Днепар (град)|Днепар]] од П. Фетисов и Л. Хојновски (1910–1913), детаљ File:Земська_двокомплектна_школа._Село_Кізлівка._1912_р..jpg|алт=Zemstvo school in Kizlivka, Poltava Oblast by Opanas Slastion (1912)| Училиште во Кизливка, [[Полтавска Област]] од Опанас Сластион (1912) File:Художнє_училище_1913р.,_вул._Червонопрапорна,_8,_м.Харків.JPG|алт=Kharkiv State Academy of Design and Arts (1913)| Харковска државна академија за дизајн и уметност (1913) </gallery>Архитектурата од почетокот на 20 век во украинските земји (југозападен дел од Руското Царство, Источна Галиција, [[Буковина]] и [[Закарпатска Област|Закарпатија]] во Австроунгарија) се развила под влијание на [[Украинска архитектура|украинската народна архитектура]], како и трендовите на европскиот ар нуво, како што е Закопанскиот стил. Украинската „модерна“ архитектура првпат се истакнала во Полтавската губернија, каде што нејзини најактивни промотори биле Васил Кричевски и Опанас Сластион. Кон крајот на 1900-тите и почетокот на 1910-тите, голем број згради во тогашниот едноставен „украински стил“ биле изградени во [[Киев]], [[Харков]], [[Одеса]], [[Днепар (град)|Катеринослав]] и голем број други места во [[Руското Царство]]. Во [[Западна Украина]], која во тоа време била дел од [[Австроунгарија]], локалниот украински стил бил под влијание на [[Хуцули|хуцулската]] архитектура, како и на западноевропските трендови и влијанија од Велика Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html|title=Ukrainian modern architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416030056/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html#b|archive-date=16 April 2013|accessdate=8 December 2023}}</ref> === Латвија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Riga_Elizabetes_ielā_10b,.JPG|алт=Façade of house at Elizabetes ielā, 10b, by Mikhail Eisenstein (1903)| Фасада на куќа на улица Елизабетес бр. 10б, од Михаил Ајзенштајн (1903) File:Shell_(45628779401).jpg|алт=Stairway in Pēkšēns House by Konstantīns Pēkšēns (1903), now hosting Riga Jūgendstils museum| Скалила во Пекшенсковата куќа од Константин Пекшенс (1903), денес седиште на Ришкиот југендстилски музеј File:Riga,_Vilandes_10_(3)_2014-03-13.jpg|алт=National Romantic decoration on a house built by Pēkšēns (1908)| Национален романтичен декор на куќа изградена од Пекшенс (1908) File:Ministry_of_Education_and_Science_of_Latvia.jpg|алт=Ministry of Education, built by Edgar Friesendorf (1911)| Министерство за образование, изградено од Едгар Фризендорф (1911) </gallery>[[Рига]], денешна престолнина на [[Латвија]], во тоа време била еден од главните градови на [[Руска Империја|Руското Царство]]. Сепак, архитектурата во стилот на југендстил во Рига се развивала според сопствената динамика, а стилот станал претежно популарен во градот. Набргу по Латвиската етнографска изложба во 1896 година и Индустриската и занаетчиската изложба во 1901 година, стилот станал доминантен во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|title=Art Nouveau European Route: Riga|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723054317/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Така, архитектурата во југендстилот сочинува една третина од сите згради во центарот на [[Рига]], што го прави градот со најголема концентрација на вакви згради насекаде во светот. Квантитетот и квалитетот на архитектурата во стилот на ар нуво биле меѓу критериумите за вклучување на Рига во [[Светско наследство на УНЕСКО|светското културно наследство на УНЕСКО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/852|title=Historic Centre of Riga|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=[[UNESCO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622180500/http://whc.unesco.org/en/list/852/|archive-date=22 June 2020|accessdate=11 March 2016}}</ref> Во Рига имало различни варијации на архитектурата : * Во еклектичниот југендстил, најпопуларни биле цветните и другите елементи на украси инспирирани од природата. Примери за таа варијација се делата на [[Михаил Ајзенштајн]], * Во нормалниот југендстил, геометриските орнаменти биле интегрирани во вертикалните композиции на фасадите. Неколку стоковни куќи биле изградени во овој стил, а понекогаш се нарекува и „стил на стоковна куќа“ или {{Јаз|de|Warenhausstil}} на германски јазик, * Националниот романтичен ар нуво бил инспириран од местната народна уметност, монументалните волумени и употребата на природни градежни материјали. Некои подоцнежни [[Неокласична архитектура|неокласични]] објекти, исто така, содржеле детали во југендстилот. === Швајцарија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Cdffallet.jpg|алт=Villa Fallet with fir-inspired decoration by Le Corbusier (1904–05)| Вила Фале со украси инспирирани од ела, од [[Ле Корбизје]] (1904–05) File:La-Chaux-de-Fonds-crematoire-interieur-4.jpg|алт=Crematorium (1908–1910), interior, with stylised fir tree design on ceiling. The symbolist murals by L'Epplattenier were added later.| Крематориум (1908–1910), внатрешност, со стилизиран дизајн на елка на таванот. Симболистичките мурали од Еплатение биле додадени подоцна. File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-1.jpg|алт=Crematorium, with stylised sapin or pine cone detail| Крематориум, со стилизирани детали ''од сапин'' или борова шишарка File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-2.jpg|алт=Crematorium, with pine cone detail| Крематориум, со детали од борова шишарка </gallery>Варијација наречена „сапин“ („Стил на ела“) се појавил во Ла Шо-де-Фон во [[Нешател (кантон)|кантонот Нејшател]] во [[Швајцарија]]. Стилот го започнал сликарот и уметник Шарл л'Еплатение и бил инспириран особено од {{Јаз|fr|sapin}}, „[[ела]]“ и други растенија и див свет на [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. Едно од неговите главни дела бил крематориумот во градот, кој се одликувал со триаголни форми на дрвја, борови шишарки и други природни теми од регионот. Стилот, исто така, се вклопил во погеометриските стилски елементи на Југендстил и Виенска сецесија.<ref name="La Chaux-de-Fonds">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725071706/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|archive-date=25 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга значајна градба во овој стил е Вилата Фале Ла Шо-де-Фон, колиба дизајнирана и изградена во 1905 година од ученикот на Л'Еплатение, осумнаесетгодишниот [[Ле Корбизје]]. Формата на куќата била традиционална швајцарска колиба, но украсувањето на фасадата вклучувала триаголни дрвја и други природни карактеристики. Ле Корбизје изградил уште две колиби во областа, вклучувајќи ја и Вила Стоцер, во потрадиционален стил на колиба. {{Sfn|Journel|2015}} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|title=Fondation Le Corbusier|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314011634/http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|archive-date=14 March 2014|accessdate=28 July 2019}}</ref> === САД === <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wainright_6.jpg|алт=Windows of the Wainwright Building in St. Louis, Missouri, by Louis Sullivan (1891)| Прозорци на Вејнрајтскиот објект во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]], од [[Луис Саливен|Луис Саливан]] (1891) File:Tiffany_Chapel_from_HABS_crop.jpg|алт=Tiffany Chapel from the 1893 Word's Columbian Exposition, now in the Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida| Капелата Тифани од Колумбиската светска изложба од 1893 година, денес во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, Флорида File:Vase_by_Louis_Comfort_Tiffany,_1893-1896_-_Cincinnati_Art_Museum_-_DSC04306.JPG|алт=Glass vase by Louis Comfort Tiffany (1893–1896), now in the Cincinnati Art Museum| Стаклена вазна од Луис Комфорт Тифани (1893–1896), денес во Музејот на уметност во Синсинати File:The_Century_Magazine-_Midsummer_Holiday_Number_MET_DT8268.jpg|алт=Century Magazine, poster by Louis John Rhead (1894)| ''Списание „Сенчури“'', постер од Луис Џон Рад (1894) File:Prudential_Guaranty_Building_02.jpg|алт=Detail of the Prudential (Guaranty) Building in Buffalo, N.Y., by Sullivan (1896)| Детал од зградата „Пруденшл (Гаранција)“ во [[Бафало (Њујорк)|Бафало, Њујорк]], од Саливан (1896) File:Carson,_Pirie,_Scott_and_Company_Building_1_South_State_Street_entrance.jpg|алт=South State Street entrance to the Carson, Pirie, Scott and Company Store in Chicago, Illinois, by Sullivan (1899)| Влезот на улицата Саут Стејт во продавницата „Карсон, Пири, Скот и Компани“ во [[Чикаго|Чикаго, Илиноис]], од Саливан (1899) File:Wade_Chapel_stained_glass_window.jpg|алт=The Flight of Souls window by Tiffany won a gold medal at the 1900 Paris Exposition| ''Излогот „Летот на душите“'' од Тифани освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година File:Wisteria_Tiffany_Studios_Lamp_(cropped).jpg|алт=Wisteria lamp by Tiffany (c. 1902), in the Virginia Museum of Fine Arts| Ламба „Глицинија” од Тифани ({{Околу|1902}}), во Музеј на ликовни уметности во Вирџинија File:2017BankOwatonnaMN.jpg|алт=National Farmer's Bank of Owatonna by Sullivan (1907–08)| Национална земјоделска банка на Оватона од Саливан (1907–08) File:Louis_c._tiffany,_veduta_di_osyster_bay,_1908.JPG|алт=Tiffany window in his house at Oyster Bay, N.Y. (1908)| Прозорецот „Тифани“ во неговата куќа во Ојстер Беј, Њујорк (1908) </gallery>Во [[Соединетите Американски Држави]], фирмата на [[Луис Комфорт Тифани]] одиграла главна улога во американскиот југендстил. Роден во 1848 година, студирал на Националната академија за дизајн во Њујорк, почнал да работи со стакло на 24-годишна возраст, влегол во семејниот бизнис што го започнал неговиот татко, а во 1885 година основал сопствено претпријатие посветено на фино стакло и развил нови техники за негово боење. Во 1893 година, тој започнал да изработува стаклени вазни и чинии, повторно развивајќи нови техники кои овозможувале пооригинални форми и бои, и почнал да експериментира со украсно стакло за прозорци. Слоеви од стакло биле печатени, мермеризирани и надредени, давајќи исклучително богатство и разновидност на бои, а во 1895 година неговите нови дела биле претставени во галеријата „ар нуво“ на Зигфрид Бинг, давајќи му нова европска клиентела. По смртта на неговиот татко во 1902 година, тој го презел целиот потфат на компанијата, но сепак посветувал голем дел од своето време на дизајнирање и производство на уметнички предмети од стакло. На поттик од [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]], тој почнал да произведува електрични ламби со разнобојни стаклени [[абажур]]и во структури од бронза и железо, или украсени со мозаици, произведени во бројни серии и изданија, секое изработено со грижа на парче накит. Тим од дизајнери и занаетчии работел на секој производ. Ламбата „Тифани“ особено станала една од иконите на југендстилот, но мајсторите на „Тифани“ дизајнирале и изработувале извонредни прозорци, вазни и други уметнички дела од стакло. Стаклото на „Тифани“ исто така имало голем успех на Универзалната изложба во Париз во 1900 година; неговиот витраж наречен „''Лет на душите“'' освоил златен медал. {{Sfn|Lahor|2007}} Колумбиската изложба била важно место за Тифани; капела што тој ја дизајнирал била прикажана во Павилјонот на уметноста и индустријата. Капелата Тифани, заедно со еден од прозорците на домот на Тифани во Њујорк, денес се изложени во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, [[Флорида]]. Друга важна фигура во американскиот југендстил бил архитектот [[Луис Саливен|Луис Саливан]]. Саливан станал водечки пионер на американската модерна архитектура. Тој бил основач на Чикашката школа, архитект на некои од првите облакодери и учител на [[Френк Лојд Рајт]]. Неговата најпозната изрека била „Формата ја следи функцијата“. Иако формата на неговите згради била обликувана од нивната функција, неговото украсување било пример за американскиот југендстил. На Светската колумбиска изложба во Чикаго во 1893 година, најпознат по неокласичната архитектура на својот познат ''Бел Град'', тој дизајнирал спектакуларен влез во стилот на ар нуво за многу функционалната транспортна зграда.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|title=About Louis Sullivan, Architect|last=Craven|first=Jackie|date=15 November 2018|work=ThoughtCo.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727133016/https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|archive-date=27 July 2019|accessdate=27 July 2019}}</ref> Иако архитектурата на неговата ''зграда „Карсон, Пири, Скот и компанија“'' (1899) (денес Саливански центар) била впечатливо модерна и функционална, тој ги опкружил прозорците со стилизирана цветна декорација. Тој измислил подеднакво оригинални украси за Националната земјоделска банка во Оватона, Минесота (1907–1908) и Националната трговска банка во Гринел, Ајова. Тој измислил специфично американска варијанта на ар нуво, изјавувајќи дека украсните форми треба да осцилираат, напнуваат, мешаат и произлегуваат бесконечно. Тој создал дела со голема прецизност кои понекогаш комбинирале готски со ар нуво теми. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Исто така, вреди да се напомене дека ''браќата Ул'' од Толедо, Охајо, поставиле нови стандарди во производството на метален мебел со своите дизајни за компанијата за метален мебел ''„Толедо“.'' === Аргентина === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Entrance_of_Casa_de_los_lirios,_Buenos_Aires..jpg|алт=Entrance of Casa de los lirios, by Eduardo Rodríguez Ortega in Buenos Aires (1905). It features a black door made of metallic irises flowers, behind is the marble staircase and a wooden door, both in curvy organic shapes, behind that is the lift.| Влезот на Каса де лос лириос во [[Буенос Аирес]] од Едуардо Родригес Ортега (1905) File:No_Hi_Ha_Somnis_Impossibles,_Art_Nouveau_building_in_Buenos_Aires_City,_by_Eduardo_Rodriguez_Ortega_(1907).jpg|алт=No Hi Ha Somnis Impossibles building by Eduardo Rodriguez Ortega in Buenos Aires (1907)| Зградата No Hi Ha Somnis Impossibles во Буенос Аирес од Едуардо Родригес Ортега (1907) File:Entre_luces_y_colores.jpg|алт=Stained glass and sculptures by Ercole Pasina in Calise House in Buenos Aires (1911)| Витраж и скулптури од Ерколе Пасина во куќата Калисе во Буенос Аирес (1911) File:Cúpula_y_boveda_de_Galería_Güemes.jpg|алт=Galería Güemes in Buenos Aires by Francesco Gianotti (1914)| Галерија Гумес во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1914) File:Confitería_del_Molino_in_2022.jpg|алт=Confitería del Molino by Francesco Gianotti in Buenos Aires (1916). 5 floors building on a corner with pointy dome covered in stained glass "petals" with a windmill at the centre.| Слаткарница Морино во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1916) File:Club_Español_Rosario_2.jpg|алт=Metal work, ceramics and statues at the façade of Club Español building [es] in Rosario (1912)| Метални дела, керамика и статуи на фасадата на зградата на „Клуб Еспањол“ во Росарио (1912) File:Palacio_Cabanellas_3.jpg|алт=Palacio Cabanellas in Rosario by Francesc Roca i Simó (1916)| Паласио Кабанелас во Росарио од Франсеск Рока и Симо (1916) File:Palacio_Barolo_Dramatic.jpg|алт=Palacio Barolo in Buenos Aires by Mario Palanti (1923)| Паласио Бароло во Буенос Аирес од Марио Паланти (1923) </gallery>Преплавена со европски доселеници, [[Аргентина]] ги поздравила сите уметнички и архитектонски европски стилови, вклучувајќи го и југендстилот. Постоела средина со огромни инвестиции и флексибилни правила за градење, што ги охрабрило младите архитекти од Европа да дојдат и да го прошират своето портфолио за подоцна да се вратат во Европа. Како резултат на ова, Аргентина станала земја надвор од Европа со најмногу згради во стилот на југендстилот.<ref name="buenos aires">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|title=Art Nouveau European Route: Buenos Aires|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723161549/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Градовите со најзначајно наследство од ар нуво стилот во Аргентина се [[Буенос Аирес]], Росарио и Мар дел Плата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/en/map.php|title=Art Nouveau European Route: Map|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417144224/http://artnouveau.eu/en/map.php|archive-date=17 April 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Париз бил прототип за Буенос Аирес со изградбата на големи булевари и авении во 19 век. Местниот стил, заедно со француското влијание, исто така го следел италијанскиот стил на слобода, бидејќи многу архитекти (Вирџинио Коломбо, Франциско Џаноти, Марио Паланти) биле Италијанци. Во делата на Хулијан Гарсија Нуњес, каталонското влијание може да се забележи бидејќи ги завршил студиите во Барселона во 1900 година, како и во делото на Едуардо Родригес Ортега. Влијанието на Виенската сецесија може да се најде во зградата Пасо и Вијамонте, Шпанскиот клуб, касарната на коњичкиот полк и хотелот „Савој“. Некои местни карактеристики се адаптацијата кон претходно постоечкиот формат на згради „чоризо куќа“, што подразбирало релативно тесна фасада за всушност длабока зграда во внатрешноста на блокот, со повеќе дупки за воздух и светлина; како и карактеристичните „засечени агли“ на секој блок што бил законски услов во Буенос Аирес од крајот на 1800-тите; достапноста на материјали била исто така различна отколку во Европа, а зградите честопати биле покриени со „имитација на париски камен направен со мешање на цемент со песок и различни минерали. Воведувањето на југендстилот во Росарио е поврзано со Франсиско Рока Симо кој работел во Барселона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|title=Art Nouveau European Route: Rosario|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723165256/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата градба „Клуб Еспањол“ (1912) го прикажува еден од најголемите витражи во Латинска Америка произведени (како и плочки и керамика) од местната фирма Буксадера, Форнелс и Сиа.<ref name="club">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 10 (2012), pp. 44–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716033939/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Скулпторот на зградата е Диего Масана од Барселона. Белгиското влијание врз аргентинската сецесија е претставено преку вилата „Ортис Басуалдо“ во Мар дел Плата – каде што денес е сместен Општинскиот музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“ – чиј мебел, ентериер и осветлување се дело на Гистав Серурие-Бови. === Остаток од светот === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Theatre_municipal_-_Tunis.jpg|Општински театар во Тунис (1902) File:Bellas_Artes_01.jpg|Арт Нову/Неокласичната Палата на ликовните уметности во Мексико Сити, Мексико (1904–1934) File:Ephraim_Moses_Lilien_-_An_Allegorical_Wedding-_Sketch_for_a_carpet_dedicated_to_Mr._and_Mrs._David_Wolffsohn_Triptych_(from..._-_Google_Art_Project.jpg|Алегорична свадба: скица на тепих (триптих од десно кон лево): егзил, брак и откуп од Ефрем Мојсеј Лилиен (1906) File:Lüderitz_Goerke-Haus_07.jpg|Куќата на Герке во Лудериц, Намибија (1909–1910) File:Teatro_Variedades_(Quito_D.M.).jpg|Театар Варедадес во Кито, Еквадор (1913–1914) File:Gran_Vitral_Tiffany_del_Hotel_Ciudad_de_Mexico_-_panoramio.jpg|Ентериер на „Гран хотел“ во Мексико Сити, изграден во 1918 година од Жак Грубер.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DWV4UJqhofAC&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT321|title=DK Eyewitness Top 10 Mexico City|date=2012|publisher=[[DK (publisher)|DK]] / Penguin|isbn=9780756694562|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212202056/https://books.google.co.ve/books?id=DWV4UJqhofAC&pg=PT321&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=12 February 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=N4sbDAAAQBAJ&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT23|title=Rough Guides Snapshot: Mexico City|date=2016|publisher=[[Rough Guides]] / Penguin|isbn=9780241290705|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083538/https://books.google.co.ve/books?id=N4sbDAAAQBAJ&pg=PT23&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=15 February 2022}}</ref> File:Teatro_Faenza.JPG|Театар Фаенца во Богота, Колумбија (1924) </gallery> Како и во Аргентина, на ар нуво во другите земји главно влијаеле странски уметници: * Шпанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Хавана]], [[Куба]], а дури не биле доволно квалификувани за да бидат наречени архитекти.<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art) Nouveau European Route: Havana|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}})</ref> Шпанците не биле директно вклучени во делата во [[Понсе, Порторико]], туку биле инспирација и предмет на проучување за локалните архитекти при развојот на локалните стилови како што бил стилот од градот Понсе,<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 12 (2008), pp. 28–29 |access-date=15 July 2019 |archive-date=15 July 2019 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |url-status=live}}</ref> * Французите стоеле зад наследството на југендстилот во [[Тунис]] (кој тогаш бил [[Француски Протекторат Тунис|француски протекторат]]), * Германците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Лидериц]], Намибија;<ref>{{cite web|url= [http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art](http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art) Nouveau European Route: Lüderitz|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}})</ref> [[Чингдао]], Кина, * Италијанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Валпараисо]], Чиле;<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art) Nouveau European Route: Valparaiso|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}})</ref> [[Монтевидео]], Уругвај; [[Рио де Жанеиро]], Бразил,<ref>[https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://art.nouveau.world/villino-silveira) Villino Silveira] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Русите стоеле зад наследството на [[ар нуво]] во [[Харбин]], Кина,<ref>[https://art.nouveau.world/harbin](https://art.nouveau.world/harbin) Harbin] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin](https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Наследството во Лима се состоело од дела на италијанските браќа Маспери, францускиот архитект [[Клод Сахут]] и британски мајстори на витражи<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 30 (2018), pp. 77–83 |access-date=7 July 2019 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |url-status=live}}</ref> * [[Паласио де Белас Артес]] во Мексико Сити бил резултат на соработката на Италијанците (архитектот [[Адамо Боари]] и скулпторот [[Леонардо Бистолфи]]), локалниот архитект [[Федерико Марискал]], унгарските уметници [[Алада́р Керешфеи-Криш]] и [[Геза Мароти]] и [[Микша Рот]], каталонскиот скулптор [[Агусти Керол Субиратс]] и францускиот мајстор [[Едгар Бранд]].<ref>[https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) Palacio de Bellas Artes] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Мотиви од јунгендстилот можеле да се најдат и во архитектурата на [[Француски колонијален стил|францускиот колонијален стил]] низ [[Француска Индокина]]. Значајно уметничко движење наречено [[Школа Бецалел]] се појавило во [[Палестина (регион)|палестинскиот регион]] во периодот на доцното Османлиско Царство и британскиот мандат. Тоа било опишано како „спој на [[Азиска уметност|ориентална уметност]] и јунгендстил“.<ref>{{Cite web |url= [http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35](http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35) |title=AATC Artists – Ze'ev Raban |access-date=12 January 2020 |archive-date=10 May 2004 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35](https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35) |url-status=live}}</ref> Неколку уметници поврзани со школата Бецалел биле познати по својот југендстил, меѓу кои биле [[Зеев Рабан]], [[Ефраим Мојсе Лилиен]] и [[Абел Пан]].<ref>{{cite book |last1=Mishofy |first1=Alec |title= Secularizing the Sacred |date=2019 |publisher=Brill}}</ref> ==Карактеристики, декорација и мотиви== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Tassel House stairway-00.JPG|Изложени структурни елементи – [[Хотел Тасел]], [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1892–1893) File:Wand Decoration Obrist 1895.png|''Coup de Fouet'' илиудар со камшик, кој ги прикажувал стебленцата на цветовите [[циклама]] – ѕидна таписерија, дело на [[Херман Обрист]] (1895) File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Функционални елементи претворени во орнамент – иглички на споевите на балкон на [[Кастел Беранже]], дело на [[Ектор Гимар]] (1895–1898) File:Le Castel Béranger (5478758597).jpg|Прозорци кои не биле хоризонтално порамнети, а сепак изгледале хармонично – Кастел Беранже File:Breast ornament René Lalique Berlin 24112018 1.jpg|Приказ на жената како суштество на ноќта, споено со природниот свет – накит за градите, дело на [[Рене Лалик]] (1898–1900), [[Музеј на применета уметност (Берлин)]] File:Père-Lachaise - Division 2 - Ernest Caillat 01 (cropped).jpg|Декоративни стилизирани букви – гробот на семејството Каја во Гробишта Пер Лашез, Париз, дело на Гимар (1899)<ref>{{cite web|author=Richard|title=Les tombes du Père Lachaise - Ernest Caillat|url=[http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3](http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3) August 2020|website=paristoric.com|date=2018-09-10}}</ref> File:Jane Avril, by Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|Рамни бои и видлива контура, инспирирани од јапонската уметност – ''[[Жан Аврил]]'', дело на [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1899), повеќе примероци на различни локации File:Pippermint Get frères.jpg|Избледени земјени бои – плакат за Pippermint, дело на [[Жил Шере]] (1899), [[Национална библиотека на Франција]], Париз File:Wisteria Tiffany Studios Lamp.jpg|Цветни шари – ламба со дизајн на [[глицинија]], дело на [[Луис Комфорт Тифани]] (1899–1900), [[Музеј на ликовни уметности на Вирџинија]], [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд]], САД File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 01.JPG|Инспирација преземена од [[фолклор]]от и локалната традиција – стол, дело на [[Ларс Кинсарвик]] (пред 1900), [[Музеј Орсе]], Париз File:Prague Praha 2014 Holmstad flott jugend metall-glass Bohemia metall- and glassworks art nouveau style Obechni Dum temporary exibition - 30.jpg|Органски форми – бокал, непознат дизајнер ({{circa|1900}}), на привремена изложба во Општинската куќа, [[Прага]] File:Mantel clock by Louis Chalon, E. Colin & Cie., Paris, c. 1900, gilt and silvered bronze, view 1 - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00951.jpg|Цвеќиња и растенија (во овој случај афион и сончогледи) – камински часовник, дело на [[Луј Шалон]] ({{circa|1900}}), државен музеј во Дармштат, Германија File:21 Strada Jules Michelet, Bucharest (01).jpg|Потковичести лакови, присутни и на прозорците и на вратите, инспирирани од [[лунарна порта|лунарните порти]] (традиционален архитектонски елемент во [[Кинеска градина|кинеските градини]]), во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|1900}}) File:Encrier de Maurice Bouval (Musée dOrsay) (3335134093).jpg|Асиметрија (не само кај предметите, туку и кај зградите) – мастилница, дело на [[Морис Бувал]] ({{circa|1900}}), Музеј Орсе File:Judith 1 (cropped).jpg|''[[Фатална жена]]'' – ''[[Јудита I]]'', дело на [[Густав Климт]] (1901), [[Австриска галерија Белведер]], [[Виена]] File:"Wohnhaus Eines Kunst Freundes". C.R and M. Mackintosh. 1901.jpg|''[[Gesamtkunstwerk]]'' (буквално „целосно уметничко дело“), што се однесувало на тоа сè да биде дизајнирано за да се вклопува заедно, од теписите до тапетите и од поделбата на просториите до светлосните тела – дизајн за куќа на љубител на уметноста, дело на [[Чарлс Рени Макинтош]] и [[Маргарет Мекдоналд Макинтош]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier du peintre Paul Verdussen - 03.jpg|Комбинации на правоаголни форми, прави или речиси прави линии, со кривулести органски форми (како хоризонтално асиметрични овали) – рачка на врата од куќата-ателје на [[Пол Вердисен]] во Брисел, дело на [[Пол Амес]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier Dubois - 05.jpg|Кривулести сплескани лакови – прозорци на Куќата на Фернан Дибоа ([[Авенија Бругман]] бр. 80) во Брисел, дело на Орта (1901–1903) File:Philippe Wolfers - Libelle (1902).jpg|Инсекти – ''Libelle'' („Вилинско коњче“), приврзок изработен од злато, [[опал]], [[Витрозен емајл|емајл]], [[рубин]]и и дијаманти, дело на [[Филип Волферс]] (1902) File:Félix Potin rue de Rennes.jpg|Кривулести врвови во форма на кромид – Зграда Феликс Потен во Париз, дело на [[Пол Ошер]] (1904) File:Louis Majorelle-Grand meuble d'appui nénuphar.jpg|Егзотични материјали и декорација – шкаф од махагони и дрво амурета со декорација од воден крин изработена од позлатена бронза, дело на [[Луј Мајорел]] (1905–1908), [[Музеј Фин-де-Сиекл]], Брисел File:Palais Stoclet, 1903-1904 - détail.JPG|Геометриски линии (клучна карактеристика на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]]) – [[Дворец Стокле]] во Брисел, дело на [[Јозеф Хофман]] (1905–1911) File:Perrée vs Paul Dubois2.jpg|Етерични сцени (особено користени во релјефи на згради и предмети, како и на плакати) во Париз, дело на [[Рајмон Барбо]] и [[Едуар Боен]] (1908) File:Balcon de lhôtel Guimard (Paris) (4818661086).jpg|Високо стилизирани растителни мотиви, речиси апстрактни – балкон на [[Хотел Гимар]] (Авенија Моцарт бр. 122) во Париз, дело на Гимар (1909) File:19 rue Octave-Feuillet, Paris 1 May 2016.jpg|Пауните и мотивите инспирирани од нивните пердуви (а понекогаш и од други животни) – релјеф над вратата на [[Rue Octave-Feuillet]] бр. 19 во Париз, дело на [[Морис Дибоа д’Обервил]] (1910) File:1 Strada Sfinților, Bucharest (03).jpg|[[Нимфа|Нимфи]] – релјеф на куќата на Фани и Исак Попер, дело на [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60">{{cite book|last1=Croitoru-Tonciu|first1=Monica|title=Alfred Popper - 1874-1946 - (re)descoperirea unui arhitect|date=2022|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-51-3|page=60|url=|language=ro}}</ref> </gallery> Раниот југендстил, особено во Белгија и Франција, бил карактеризиран со брановидни, закривени форми инспирирани од лилјани, винова лоза, цветни стебленца и други природни форми, кои особено биле користени во ентериерите на [[Виктор Орта]] и во декорацијата на [[Луј Мајорел]] и [[Емил Гале]].<ref name=":1">Ducher, ''Caractéristique des Styles'' (1989), pp. 198–199</ref> Тој исто така се потпирал на шари засновани на пеперутки и вилински коњчиња, преземени од јапонската уметност, која во тоа време била популарна во Европа.<ref name=":1" /> Раниот југендстил исто така често се одликувал со постилизирани форми кои изразувале движење, како што била линијата ''coup de fouet'' или удар со камшик, прикажана во растенијата циклама што ги нацртал дизајнерот [[Херман Обрист]] во 1894 година. Описот објавен во списанието ''[[Пан (списание)|Пан]]'' на ѕидната декорација ''Cyclamen'' (1894) на [[Херман Обрист]] ја споредил со „ненадејните силни кривини создадени од замавот на камшик“,<ref name="duncan27">Duncan (1994), pp. 27–28.</ref> Терминот „камшик“, иако првично бил користен за исмевање на стилот, често се применувал за карактеристичните кривини што ги користеле уметниците на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Таквите декоративни брановидни и проточни линии во синкопиран ритам и асиметрична форма често се среќавале во архитектурата, сликарството, скулптурата и другите форми на дизајн на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Биле популарни и други цветни форми, инспирирани од лилјани, вистерија и други цвеќиња, особено во ламбите на [[Луис Комфорт Тифани]] и стаклените предмети изработени од уметниците на [[Нансиева школа|Нансиевата школа]] и [[Емил Гале]]. Други закривени и брановидни форми преземени од природата вклучувале пеперутки, пауни, лебеди и водни лилјани. Многу дизајни прикажувале женска коса испреплетена со стебленца од лилјани, ириси и други цвеќиња.<ref>Renault and Lazé, (2006) ''Les Styles de l'architecture et du mobilier'', pp. 108–109</ref> Стилизирани цветни форми особено користел [[Виктор Орта]] во теписи, балустради, прозорци и мебел. Тие исто така биле широко користени од [[Ектор Гимар]] за балустради и, најпознато, за ламбите и оградите на влезовите во [[Париско метро|Париското метро]]. Гимар објаснил: „Она што треба да се избегнува во сè што е континуирано се паралелноста и симетријата. Природата е најголемиот градител и природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“{{Sfn|Fahr-Becker|2015|pp=74–85}} Раниот мебел во југендстилот, како оној што го изработувале [[Луј Мајорел]] и [[Анри ван де Велде]], бил карактеризиран со употреба на егзотични и скапи материјали, вклучувајќи махагони со инкрустации од скапоцени видови дрво и украсни елементи, како и закривени форми без прави агли. Тој создавал чувство на леснотија. Во втората фаза на југендстилот, по 1900 година, декорацијата станала почиста, а линиите биле посилно стилизирани. Закривените линии и форми се развиле во полигони, а потоа во коцки и други геометриски форми. Овие геометриски форми биле користени со особен ефект во архитектурата и мебелот на [[Јозеф Марија Олбрих]], [[Ото Вагнер]], [[Коломан Мозер]] и [[Јозеф Хофман]], особено во [[Палата Стокле]] во Брисел, која го најавила појавувањето на [[Арт деко]] и [[модернизам]].<ref name="stoclet" /><ref name="oudin" /><ref name="sembach" /> Друга карактеристика на архитектурата на југендстилот била употребата на светлина, преку отворање на внатрешните простори, отстранување на ѕидовите и широка употреба на кровни прозорци за внесување максимално количество светлина во внатрешноста. Резиденцијата-ателје на [[Виктор Орта]] и другите куќи што ги изградил имале големи кровни прозорци, потпрени на закривени железни рамки. Во [[Хотел Тасел]], тој ги отстранил традиционалните ѕидови околу скалиштето, така што скалите станале централен елемент на внатрешниот дизајн. ==Однос со современите стилови и движења== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jardinière, mix of Art Nouveau and Rococo Revival, circa 1900 (01).jpg|Мешавина од југендстил и рококо – [[Жардиниера]], со форма слична на онаа кај примерите од [[рококо]] ({{circa|1900}}), приватна колекција File:51 rue Gustave Lemaire.jpg|Мешавина од југендстилот и готика во [[Данкерк]], Франција, со прозорци на поткровје со зашилени лакови и балконска лоѓа, непознат архитект, украсено со скулптури на [[Морис Ринго]] (1903–1910)<ref>{{cite web|url=[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8](https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8) September 2023}}</ref> File:Negustori colț cu Paleologu. -streetphotography -bucharest -windows -rusty -old (34264373636).jpg|Мешавина од југендстилот и египетскиот стил – кружен аголен прозорец на куќата на Ромул Пореску во [[Букурешт]], украсен со цветови од лотос, мотив што често се користел во [[староегипетска уметност|староегипетската уметност]], дизајниран од [[Димитрие Мајмаролу]] (1905)<ref>{{cite book|last1=Constantin|first1=Paul|title=Arta 1900 în România|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|url=|language=ro}}</ref> File:Door, 10 rue Georges Berger, 75017 Paris, 27 December 2016.jpg|Мешавина од југендстил и применети уметности, Париз, со структура, пропорции и материјали широко користени во архитектурата на убавите уметности, дело на [[Жак Ерман]] (1906) File:Praha, Nové Město 3744.jpg|Мешавина од југендстилот и [[неокласицизам]] – [[Ловоров венец]], мотив преземен од [[грчко-римски свет|грчко-римската античка уметност]], на фасадата на Чешкиот технички универзитет ([[Тројанова (Прага)|Тројанова]] бр. 11) во [[Прага]], дизајниран од [[Франтишек Шлафер]] (1907) </gallery> Како уметнички стил, југендстилот имал сродности со [[Предрафаелско братство|предрафаелските]] и [[симболизам (уметност)|симболистичките]] стилови, а уметниците како [[Обри Бердсли]], [[Алфонс Муха]], [[Едвард Барн-Џонс]], [[Густав Климт]] и [[Јан Тороп]] можеле да бидат вброени во повеќе од еден од овие стилови. За разлика од симболистичкото сликарство, сепак, југендстилот имал препознатлив изглед; и, за разлика од [[занаетчиство|занаетчиското]] движење „Уметности и занаети“, уметниците на југендстилот подготвено користеле нови материјали, машински обработени површини и [[апстракција]] во служба на чистиот дизајн. Југендстилот не ја избегнувал употребата на машини, како што правело движењето „Уметности и занаети“. За скулптурата, главните користени материјали биле стаклото и ковано железо, што резултирало со скулптурални квалитети дури и во архитектурата. Керамиката исто така се користела за создавање серии на скулптури од уметници како [[Огист Роден]].<ref>{{cite web|url= [http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |title=Rodin, a Japanese Dream |access-date=30 June 2010 |url-status = dead|archive-url= [https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |archive-date=26 July 2011}} Edmond Lachenal produced editions of Rodin's sculptures</ref> иако неговата скулптура не се сметала за југендстил. Архитектурата на југендстилот користела многу [[технологија|технолошки]] иновации од крајот на XIX век, особено употребата на изложено железо и големи, неправилно обликувани парчиња стакло во архитектурата. Тенденциите на југендстилот биле прифатени и во локалните стилови. Во Данска, на пример, тоа било еден аспект на {{lang|da|Skønvirke}} („Естетско дело“), кој самиот бил потесно поврзан со стилот „Уметности и занаети“.<ref>Jennifer Opie, "A Dish by Thorvald Bindesbøll", in ''The Burlington Magazine'', vol. 132 (May 1990), p. 356.</ref><ref>Claire Selkurt, "New Classicism: Design of the 1920s in Denmark", in ''The Journal of Decorative and Propaganda Arts'', vol. 4 (Spring, 1987), pp. 16–29 (esp. 18 n. 4).</ref> Исто така, уметниците усвоиле многу од цветните и органските мотиви на југендстилот во стилот „Млада Полска“ во Полска.<ref>Danuta A. Boczar, "The Polish Poster", in ''Art Journal'', vol. 44 (Spring, 1984), pp. 16–27 (esp. 16).</ref> Млада Полска, сепак, исто така опфаќала и други уметнички стилови и опфаќала поширок пристап кон уметноста, литературата и начинот на живот.<ref>Danuta Batorska, "Zofia Stryjeńska: Princess of Polish Painting", in ''Woman's Art Journal'', vol. 19 (Autumn, 1998–Winter, 1999), pp. 24–29 (esp. 24–25).</ref> Во архитектурата, југендстилот имал сродности со стилови кои, иако биле модерни, постоеле надвор од [[модернистичка архитектура|модернистичката]] традиција воспоставена од архитекти како [[Валтер Гропиус]] и [[Ле Корбизје]]. Тој бил особено тесно поврзан со [[експресионистичка архитектура|експресионистичката архитектура]], која ја делела неговата наклонетост кон органските форми, но произлегла од интелектуалното незадоволство од пристапот на југендстилот кон орнаментацијата. За разлика од фокусот на југендстилот врз растенијата и растителните мотиви, експресионизмот се инспирирал од нешта како пештери, планини, молњи, кристали и карпести формации.<ref>Pehnt, Wolfgang (1973). ''Expressionist Architecture'', Thames and Hudson, {{ISBN|0-500-34058-7}}, p.19. Taut's mention of "earth-crust architecture" and what Poelzig deemed, "important to remodel the earth's surface sculpturally".</ref> Друг стил осмислен како реакција на југендстилот бил [[Ар деко]], кој целосно ги отфрлил органските површини во корист на праволиниски стил изведен од современата уметничка авангарда. ==Жанрови== Југендстилот бил застапен во сликарството и [[скулптура]]та, но бил најистакнат во [[архитектура]]та и [[украсна уметност|украсните уметности]]. Тој бил особено погоден за [[графичка уметност]], особено за плакатот, [[внатрешен дизајн|внатрешното уредување]], уметноста со метал и стакло, [[накит]]от, [[дизајн на мебел]]от, [[керамика]]та и [[текстил]]от. ===Плакати и графичка уметност=== <gallery mode="packed" heights="160px"> File:Beardsley-peacockskirt.PNG|''[[Паунова сукња]]'', дело на [[Обри Бердсли]] (1892) File:Divan Japonais LACMA 59.80.19.jpg|Литографија ''[[Диван Јапоне (литографија)|Диван Јапоне]]'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1892–93) File:Eugene Grasset, poster for Grafton Galleries, 1893.jpg|Плакат за галериите Графтон, дело на [[Ежен Грасе]] (1893) File:The Chap-Book No. 5, the pipes, advertising poster, 1895.jpg|Плакат за ''[[The Chap-Book]]'', дело на Вил Х. Бредли (1895) Rayon d'or, dernier mot de l'eclairage - Pal. LCCN2004675013.jpg|Плакат за ''Rayon d'Or'', дело на Жан де Палеолог („Пал“) (1895) File:Alfons Mucha - 1896 - Biscuits Lefèvre-Utile.jpg|''Biscuits Lefèvre-Utile'', дело на [[Алфонс Муха]] (1896) File:Alphonse Mucha - Zodiac.jpg|Календар „Зодијак“, дело на Муха (1896) File:Steinlen-Motocycles Comiot.jpg|''Motocycles Comiot'', дело на [[Теофил-Александар Стајнлен]], од ''[[Les Maîtres de l'Affiche|Мајсторите на плакатот]]'' (1899) File:Mir.iskusstva.1899.jpg|Насловна страница на ''Мир искусства'', дело на [[Марија Јакунчикова]] (1899) File:Kolo Moser - Mädchenkopf - 1899.jpeg|Илустрација за ''Ver Sacrum'', дело на [[Коломан Мозер]] (1899) File:Kolo Moser - Vorfrühling1 - 1900.jpeg|Илустрација од ''Ver Sacrum'', дело на Мозер (1900) File:Flickr - …trialsanderrors - Richard Strauss-Woche, festival poster, 1910.jpg|Фестивалски плакат, дело на [[Лудвиг Холвајн]] (1910) </gallery> Графичката уметност процветала во периодот на југендстилот, благодарение на новите технологии за печатење, особено на [[литографија]]та во боја, која овозможила масовно производство на плакати во боја. Уметноста повеќе не била ограничена на галерии, музеи и салони; можела да се најде на ѕидовите на Париз и во илустрираните уметнички списанија, кои се ширеле низ Европа и во Соединетите Американски Држави. Најпопуларна тема на плакатите на југендстилот биле жените; жените симболизирале гламур, современост и убавина, а често биле опкружени со цвеќиња. Во Британија, водечки графички уметник во стилот на југендстилот бил [[Обри Бердсли]] (1872–1898). Тој започнал со гравирани илустрации за книгата ''[[Le Morte d'Arthur]]'', а потоа изработил црно-бели илустрации за ''[[Саломе (драма)|Саломе]]'' од [[Оскар Вајлд]] (1893), со што се стекнал со слава. Истата година започнал да изработува гравирани илустрации и плакати за уметничкото списание ''The Studio'', кое помогнало во популаризирањето на европските уметници како [[Фернан Кнопф]] во Британија. Закривените линии и сложените цветни шари привлекувале подеднакво внимание како и текстот.{{Sfn|Lahor|2007|p=99}} Швајцарско-францускиот уметник [[Ежен Грасе]] (1845–1917) бил еден од првите творци на француските плакати во стилот на [[ар нуво]]. Тој помогнал во украсувањето на кабарето [[Le Chat Noir|Le Chat noir]] во 1885 година и ги изработил своите први плакати за ''Fêtes de Paris''. Во 1890 година изработил познат плакат на [[Сара Бернар]], како и голем број илустрации за книги. Уметниците-дизајнери [[Жил Шере]], [[Жорж де Фир]] и сликарот [[Анри де Тулуз-Лотрек]] изработувале плакати за париските театри, кафулиња, танцови сали и кабареа. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година изработил плакат за актерката Сара Бернар во драмата ''[[Гизмонда]]'' од [[Викториен Сарду]]. Успехот на овој плакат довел до договор за изработка на плакати за уште шест претстави со Бернар. Во следните четири години, тој исто така дизајнирал сценографии, костими, па дури и накит за актерката.<ref>''[http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) An Introduction to the Work of Alphonse Mucha and Art Nouveau] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) |date=18 January 2012}}'', lecture by [[Ian C. Johnston]] of [[Malaspina University-College]], [[Nanaimo]], British Columbia.</ref><ref>Fraser, Julie. H. [http://www.style2000.com/p05b.html](http://www.style2000.com/p05b.html) "Recycling art"] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html](https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html) |date=11 April 2015}} style2000.com.</ref> Врз основа на успехот на неговите театарски плакати, Муха изработувал плакати за најразлични производи, од цигари и сапун до пиво и бисквити, при што сите прикажувале идеализирана женска фигура со фигура во форма на песочен часовник. Потоа продолжил да дизајнира производи, од накит до кутии за бисквити, во својот препознатлив стил.{{Sfn|Lahor|2007|p=112}} Во Виена, најплоден дизајнер на графика и плакати бил [[Коломан Мозер]] (1868–1918), кој активно учествувал во движењето на [[Виенска сецесија|сецесијата]] заедно со [[Густав Климт]] и [[Јозеф Хофман]], и изработувал илустрации и насловни страници за списанието на движењето, ''[[Ver Sacrum (списание)|Ver Sacrum]]'', како и слики, мебел и декоративни елементи.{{Sfn|Lahor|2007|pp=120–121}} ===Сликарство=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Edouard Vuillard - Woman in a Striped Dress - Google Art Project.jpg|''Le Corsage rayé'', дело на [[Едуар Вијар]] (1895), Национална уметничка галерија File:LES DANAÏDES OR FEMMES À LA SOURCE.PNG|''Жени кај изворот'', дело на [[Пол Серизје]] (1898), [[Музеј Орсе]] File:Gustav Klimt 014.jpg|Фризот на Бетовен во ''зграда Сецесија'' во Виена, дело на [[Густав Климт]] (1902) File:Kolo Moser - Serpentinentänzerin - ca1902.jpeg|Слика со [[акварел]] и мастило на Лоа Фулер како танцува, дело на [[Коломан Мозер]] (1902) File:Mais.Cauchie sgraf. 2e ét.JPG|[[Зграфито]] од Пол Коши на неговата резиденција и ателје, Брисел (1905) File:Klimt, Erwartung, Stoclet Fries.jpg|Детал од фризот на Климт во [[Палата Стокле]], Брисел (1905–1911) File:SlaviaMucha.jpg|''Славија'', дело на [[Алфонс Муха]] (1908) </gallery> Сликарството било уште едно поле на југендстилот иако повеќето сликари поврзани со југендстилот првенствено биле опишувани како припадници на други движења, особено [[постимпресионизам]] и [[симболизам (уметност)|симболизам]]. [[Алфонс Муха]] бил познат по своите плакати во југендстилот, што го фрустрирало. Според неговиот син и биограф, [[Јиржи Муха]], тој немал високо мислење за југендстилот. „Што е тоа, ''југендстил''?“, прашал тој. „... Уметноста никогаш не може да биде нова.“{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Тој најмногу се гордеел со својата работа како историски сликар. Неговата слика инспирирана од [[ар нуво]], ''Слава'', била портрет на ќерката на неговиот покровител во [[Словени|словенска]] носија, која била моделирана според неговите театарски плакати.{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Сликарите кои биле најтесно поврзани со југендстилотбиле [[Наби]], постимпресионистички уметници кои биле активни во Париз од 1888 до 1900 година. Една од нивните наведени цели била да ја урнат границата меѓу ликовните и декоративните уметности. Тие сликале не само платна, туку и декоративни паравани и панели. Многу од нивните дела биле под влијание на естетиката на јапонските отпечатоци. Во нивниот состав биле [[Пјер Бонар]], [[Морис Дени]], [[Пол Рансон]], [[Едуар Вијар]], [[Кер-Ксавје Русел]], [[Феликс Валотон]] и [[Пол Серизје]].<ref>Bétard, Daphne, "La révolution Nabie", in ''Les Nabis et le décor'', Beaux-Arts Éditions, pp. 8–21</ref> Австрискиот сликар [[Густав Климт]] бил претставник на сликарството на југендстилот а поконкретно претставник на модернистичкото движење на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]]. Климт сликал платна и мурали во украсен личен стил, кој го изразувал и преку ракотворби, како оние што се наоѓале во Виенската сецесиска галерија. Климт наоѓал еден од своите најчести извори на инспирација во женскиот акт. Неговите дела биле сензуални, со натуралистички, индивидуален и органски стил, инспириран од природата според декоративниот стил на Гауди. Каталонските модернистички сликари (Рамон Касас, Сантијаго Русињол, Алејш Клапес, Жоаким Суњер, Ерменехилдо Англада Камараса, Хуан Брул, Рикард Каналс, Хавиер Госе, Жозеп Марија Серт, Мигел Утриљо итн.), тесно поврзани со авангардата во Париз и под силно влијание на Антони Гауди, во таверната Els Quatre Gats го имале своето место за средби. [[Пабло Пикасо]] произлегол од оваа група. Ученици на Англада Камараса биле аргентинците Грегорио Лопес Нагил, Тито Читадини и Раул Маза, кои биле заслужни за пренесувањето на сликарството на југендстилот во Јужна Америка. Во Белгија, [[Фернан Кнопф]] работел и во сликарството и во графичкиот дизајн. Ѕидните мурали на [[Густав Климт]] биле интегрирани во декоративната шема на [[Јозеф Хофман]] за [[Палата Стокле]] (1905–1911). Муралот на Климт за трпезаријата во Палатата Стокле се сметал за ремек-дело на доцното [[ар нуво]]. Една тема се појавувала и во традиционалното сликарство и во [[ар нуво]]; американската танчарка [[Лои Фулер]] била прикажувана од француски и австриски сликари и автори на плакати.{{sfn|Bouillon|1985}} Еден посебен стил кој станал популарен во периодот на [[ар нуво]], особено во Брисел, бил [[зграфито]], техника измислена во [[ренесанса]]та, при која се нанесувале слоеви обоен малтер за создавање мурали на фасадите на куќите. Ова особено го користел белгискиот архитект [[Пол Анкар]] за куќите што ги изградил за двајца пријатели уметници, Пол Коши и Албер Чамберлани. ===Уметност со стакло=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Émile Gallé - Coupe "Par une telle nuit".jpg|Чаша ''Par une telle nuit'' од [[Емил Гале]] (1894) File:Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Comfort Tiffany, Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème, c.1894, stained glass, 120 x 85 cm, Musée d'Orsay, Paris.jpg|''Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Луис Комфорт Тифани]] ({{circa|1894}}), витраж, [[Музеј Орсе]], Париз File:Karl koepping, due bicchieri decorativi in vetro soffiato, gemania 1896, 01.jpg|Дувано стакло со цветен дизајн од Карл Кепинг (1896) File:Vase Daum.jpg|Ваза од [[Daum (студио)|Daum]] (1900) File:Lamp-Daum-BMA.jpg|Ламба од Daum (1900) File:Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG|Ламба „Лили“ од Тифани (1900–1910) File:MEN Emile Galle Rose de France 24032013 1.jpg|Чаша ''Rose de France'' од Гале (1901) File:Vitrail du hall dentrée (House for an art lover, Glasgow) (3809393032).jpg|Прозорец за Куќата за љубителот на уметноста, од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] (1901) File:Lampe aux Ombelles 2.jpg|''Lampe aux ombelles'' од Гале ({{circa|1902}}) File:Kolo Moser Steinhof leibliche Tugenden Westen.jpg|Витражни прозорци од [[Коломан Мозер]] за Црквата „Свети Леополд“, [[Виена]] (1902–1907) File:John La Farge - 'Untitled (Architecture)', c. 1903, glass, High Museum.JPG|Витражен прозорец ''Архитектура'' од [[Џон Ла Фарж]] (1903) File:Véranda de la Salle.jpg|Витражен прозорец ''Веранда де ла Сале'' од [[Жак Грубер]] во [[Нанси]], Франција (1904) File:Louis-comfort tiffany, vaso in vetro soffiato iridescente, new york 1900, 01.JPG|Иридисцентна ваза од Тифани (1904) File:Stängelglas, designed by Otto Prutscher, made by Meyr's Neffe, Adolf bei Winterberg (Bohemia), c. 1909, glass - Bröhan Museum, Berlin - DSC03986.JPG|Стакло дизајнирано од [[Ото Пручер]] (1909) File:Ngv, louis comfort tiffany, jack-in-the-pulpit vase, 1913 circa 01.JPG|Вазна ''Џек во проповедалницата'' од Тифани ({{circa|1913}})<ref>{{cite web|url= http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 31 (2019), p. 34|access-date=15 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190807153314/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|url-status=live}}</ref> </gallery> Уметност со стакло бил медиум во кој југендстилот пронашол нови и разновидни начини на изразување. Особено во Франција се одвивале интензивни експерименти за пронаоѓање нови ефекти на проѕирност и непроѕирност: со гравирање, камео, двојни слоеви и гравирање со киселина, техника која овозможувала сериско производство. Градот [[Нанси]] станал важен центар на француската индустрија за стакло, а таму се наоѓале работилниците на [[Емил Гале]] и студиото [[Daum (студио)|Daum]], предводено од [[Огист Дам|Огист]] и Антонин Дам. Тие работеле со многу истакнати дизајнери, меѓу кои, [[Анри Берже]] и [[Амалиќ Валтер]]. Тие развиле нов метод за инкрустирање стакло со притискање фрагменти од стакло во различни бои во недовршеното парче. Често соработувале со дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]], чиј дом и работилници се наоѓале во Нанси. Друга карактеристика на [[ар нуво]] била употребата на витражни прозорци со цветни мотиви во тој стил во станбените салони, особено во куќите во стилот на југендстилот во Нанси. Многу од нив биле дело на [[Жак Грубер]], кој изработувал прозорци за [[Вила Мајорел]] и други куќи.{{Sfn|Riley|2004|p=318}} Во Белгија, водечка фирма била фабриката за стакло [[Вал Сен Ламбер]], која создавала вази со органски и цветни форми, од кои многу биле дизајнирани од [[Филип Волферс]]. Волферс бил особено познат по создавањето дела од [[симболизам (движење)|симболистичко]] стакло, често со додадена метална декорација. Во [[Бохемија]], тогашен регион на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]], познат по производството на кристал, компаниите [[J. & L. Lobmeyr]] и [[Joh. Loetz Witwe]] исто така експериментирале со нови техники на боење, создавајќи поживи и побогати бои. Во Германија, експериментирањето го предводел Карл Кепинг, кој користел дувано стакло за создавање исклучително нежни чаши во форма на цвеќиња; тие биле толку нежни што малку од нив преживеале до денес.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Виена, стаклените дизајни на движењето ''Сецесија'' биле многу погеометриски од оние во Франција или Белгија; [[Ото Пручер]] бил најстрогиот дизајнер на стакло во рамките на движењето.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Британија, голем број цветни дизајни на витраж биле создадени од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] за архитектонската изложба наречена ''The House of an Art Lover''. Во Соединетите Американски Држави, [[Луис Комфорт Тифани]] и неговите дизајнери станале особено познати по своите ламби, чии стаклени абажури користеле вообичаени цветни мотиви сложено составени од повеќе делови. Ламбите на Тифани станале популарни по Светската колумбиска изложба во [[Чикаго]] во 1893 година, каде што Тифани ги изложил своите ламби во капела налик на византиска. Тифани интензивно експериментирал со процесите на боење на стаклото, патентирајќи го во 1894 година процесот [[Фарвилско стакло]], кој користел метални оксиди за боење на внатрешноста на стопеното стакло, давајќи му иридисцентен ефект. Неговите работилници произвеле неколку различни серии на Тифанови ламби со различни цветни дизајни, како и витражни прозорци, паравани, вази и низа украсни предмети. Неговите дела прво биле увезувани во Германија, потоа во Франција од [[Зигфрид Бинг]], а потоа станале една од декоративните сензации на изложбата од 1900 година. Американски конкурент на Тифани, [[Steuben Glass]], бил основан во 1903 година во [[Corning (city), New York|Корнинг, Њујорк]], од [[Фредерик Кардер]], кој, како и Тифани, го користел процесот Fevrile за создавање површини со иридисцентни бои. Друг значаен американски уметник на стакло бил [[Џон Ла Фарж]], кој создал сложени и колоритни витражни прозорци со религиозни и чисто декоративни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Примери на витражни прозорци во цркви можат да се најдат во статијата Религиозни градби во стилот на јунгендстил. ===Метална уметност=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Балкон од [[ковано железо]] на [[Кастел Беранже]] во [[Париз]], дело на [[Ектор Гимар]] (1897–98) File:Fernand dubois, candelabro tulipani, 1899 ca., bronzo argentato.jpg|Канделабри во форма на лалиња од Фернан Дибоа (1899) File:Baluster from the Schlesinger and Mayer Store (later Carson Pirie Scott), by George Grant Elmslie, 1899-1904, cast iron - Chazen Museum of Art - DSC02458.JPG|Балустрада од лиено железо од [[Џорџ Грант Елмсли]] (1899–1904) File:Chocoladekan met roerstok Chocoladekan met handvat van ivoor, BK-1976-17-A.jpg|Сад за чоколадо со мешалка од [[Лусиен Бонвале]], изработен од сребро, слонова коска и палмино дрво ({{circa|1900}}) File:Teapot, by Alphonse Debain, from Paris, 1900, gilt silver and ivory, inv. 2021.63.1 MAD Paris.jpg|Чајник од Алфонс Дебен, изработен од позлатено сребро и слонова коска (1900) File:MBAM Guimard - Grille d'une entrée de métro de Paris.jpg|Плоча од балустрада на Парискиот метрополитен од Гимар (1900) File:Tischlampe Schleiertänzerin BNM.jpg|Столна ламба од [[Франсоа-Раул Ларш]] од позлатена бронза, со танчарката [[Лои Фулер]] како модел (1901) File:Bruxelles Maison Saint-Cyr Fenster 2.jpg|Балкони од ковано железо на [[Куќа Сен-Сир|куќата Сен-Сир]] во [[Брисел]], дело на [[Гистав Стравен]] (1901–1903) File:Victor horta, applique a due bracci per lampadine elettriche, 1903 ca.JPG|Светлосно тело од [[Виктор Орта]] (1903) File:Friedrich-Adler-2.jpg|Ламба од германскиот архитект [[Фридрих Адлер (уметник)|Фридрих Адлер]] (1903–04) File:Ernst riegel, coppa con piede, germania 1905 ca., argento e malachite.JPG|Ламба од Ернст Ригел, изработена од сребро и [[малахит]] (1905) File:Portail de la Villa Knopf (34633284432).jpg|Порта на вила Кнопф во [[Стразбур]], Франција (1905) File:Bat goblet, by Henri Husson, A.A Hébrard House seller, from Paris, circa 1909, embossed and hammered copper, gold and silver applications, inv. 15961 MAD Paris.jpg|Пехар во форма на лилјак од [[Анри Исон]] ({{circa|1909}}) File:Hauptstraße 11, Berlin-Schöneberg, Bild 2.jpg|Детал од врата на улицата Хауптштрасе бр. 11 во [[Берлин]] (непознат датум) </gallery> Архитектонскиот теоретичар од 19 век [[Ежен Виоле ле Дик]] се залагал железните конструкции на современите згради да бидат прикажани, наместо скриени, но архитектите на југендстилот [[Виктор Орта]] и [[Ектор Гимар]] отишле чекор понатаму: тие додале железни украси со криви линии инспирирани од цветни и растителни форми, како во внатрешноста така и во надворешноста на нивните згради. Тие се појавиле во форма на огради на скалиштата во внатрешноста, светлосни тела и други внатрешни детали, како и балкони и други украси на надворешноста. Тие станале едни од најкарактеристичните одлики на архитектурата на ар нуво. Употребата на метални украси во растителни форми наскоро се појавила и кај сребрениот прибор, ламбите и другите украсни предмети.{{Sfn|Riley|2004|p=322}} Во САД, дизајнерот [[Џорџ Грант Елмсли]] изработил исклучително сложени дизајни од лиено железо за балустрадите и другата внатрешна декорација на зградите на чикашкиот архитект [[Луис Саливен]]. Додека француските и американските дизајнери користеле цветни и растителни форми, [[Јозеф Марија Олбрих]] и другите уметници на Сецесијата дизајнирале чајници и други метални предмети во погеометриски и посмирен стил.{{Sfn|Riley|2004|p=324}} ===Накит=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:René lalique, pettorale libellula, in oro, smalti, crisoprazio, calcedonio, pietre lunari e diamanti, 1897-98 ca. 01.jpg|Брош „Дама со вилинско коњче“ од [[Рене Лалик]], изработен од злато, емајл, хризопраз, месечев камен и дијаманти (1897–98) File:Louis Aucoc02.jpg|Изрезбан животински рог украсен со бисери, од [[Луј Окок]] ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc00.jpg|Проѕирни емајлирани цветови со мали дијаманти, од Окок ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc01.jpg|Брош „Флора“ од Окок ({{circa|1900}}) File:Tiffany and Company Iris Corsage Ornament Walters 57939 Detail croped.jpg|Украс за корсаж од [[Филип Волферс]] (1900) File:Broche with Woman - René Lalique.JPG|Брош со жена од Лалик File:Necklace (3922815556).jpg|Ѓердан од [[Чарлс Роберт Ашби]] (1901) File:Philippe Wolfers for Wolfers Frères - Nikè brooch - 1902 - Collectie Koning Boudewijnstichting - Voormalige verzameling Marcel Wolfers.jpg|Брош „Нике“ од Волферс (1902), колекција на [[Фондацијата „Крал Бодуен“]], депо: KMKG-MRAH File:Paul follot, pettine con aquilegie, 1904-09 ca, corno, oro, smalti, acquamarine.JPG|Брош од рог со емајл, злато и аквамарин од [[Пол Фоло]] (1904–1909) File:The Bay tree egg.jpg|„[[Ловорово дрво (јајце на Фаберже)|Ловорово дрво]]“ [[јајце на Фаберже]] (1911) </gallery> Карактеристиките на накитот во стилот југендстил вклучувале суптилни криви линии и линии. Во неговиот дизајн често се појавувале природни предмети, вклучувајќи цвеќиња, животни или птици. Женското тело исто така било популарно и често се појавувало на [[камеја|камеите]]. Често биле изработувани долги ѓердани од бисери или синџирчиња од стерлиншко сребро, украсени со стаклени мониста или завршувале со сребрен или златен приврзок, кој самиот често бил дизајниран како украс за носење на еден единствен, брусен скапоцен камен од [[аметист]], [[перидот]] или [[цитрин]].<ref name="Art Nouveau Jewelry">{{cite web|url= http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|title=Art Nouveau Jewelry|access-date=22 November 2016|archive-date=23 November 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161123203122/http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|url-status=live}}</ref> Накитот во југендстилот се одликувал со широка употреба на детални, симболични мотиви кои ја отелотворувале длабоката поврзаност на движењето со природата и митологијата. Доминантни мотиви биле етеричните форми на вилинските коњчиња и пауните, кои ја симболизирале преобразбата и убавината, како и деталните претстави на растенија и цвеќиња, кои ја истакнувале цикличноста и растот на природата. Сложено дизајнираните инсекти, како пеперутките и скарабите, често изведени со внимателно емајлирање, додавале слој на мистичност и ја симболизирале повторната појава и заштитата. Во овој стил често се појавувале и извивки на женски фигури, кои навестувале сензуалност и поврзаност со земјата. Позастрашувачки фигури, како змии и митски суштества, како медузи и химери, биле користени за да ги доловат потемните аспекти на природниот и митскиот свет. Употребата на овие мотиви не служела само за украсување; секој од нив бил исполнет со значење, одразувајќи ја филозофијата на ар нуво за интегрирање на уметноста, природата и духовната симболика.<ref>{{Cite journal |last1=Misiorowski |first1=Elise B. |last2=Dirlam |first2=Dona M. |date=1986-01-01 |title=Art Nouveau: Jewels and Jewelers |journal=Gems & Gemology |volume=22 |issue=4 |pages=209–228 |doi=10.5741/GEMS.22.4.209 |bibcode=1986GemG...22..209M |s2cid=67802910 |issn=0016-626X}}</ref> Периодот на југендстилот донел значајна стилска револуција во индустријата за накит, предводена главно од големите фирми во Париз. Во претходните два века, во изработката на луксузниот накит акцентот бил ставен на создавање впечатливи поставувања за дијамантите. За време на ар нуво, дијамантите обично имале споредна улога. Накитарите експериментирале со широк спектар други камења, вклучувајќи [[агат]], [[гранат]], [[опал]], [[месечев камен]], [[аквамарин]] и други полускапоцени камења, како и со широк спектар нови техники, меѓу кои [[витражен емајл|емајлирањето]], и нови материјали, вклучувајќи обликувано стакло и [[слонова коска]]. Овие материјали им овозможиле да создаваат органски форми и сложени детали, истакнувајќи го оддалечувањето на епохата од традиционалниот дизајн на накит кон поуметнички и поизразни творби. Техники како емајлирањето плик-а-жур се користеле за постигнување проѕирни ефекти слични на витраж, додавајќи длабочина и светлосност на нивните предмети. Меѓу првите познати париски накитари во југендстилот бил [[Луј Окок]], чија семејна фирма за накит датирала од 1821 година. Најпознатиот дизајнер од периодот на југендстилот, [[Рене Лалик]], го поминал својот чирачки стаж во ателјето на Окок од 1874 до 1876 година. Лалик станал централна фигура на накитот и стаклото во стилот ар нуво, користејќи ја природата, од [[вилинско коњче|вилинските коњчиња]] до тревите, како свои модели. Уметници надвор од традиционалниот свет на накитот, како [[Пол Фоло]], најпознат како дизајнер на мебел, експериментирале со дизајн на накит. Други значајни француски дизајнери на накит во стилот ар нуво биле [[Жил Брато]] и Жорж Анри. Во Соединетите Држави, најпознатиот дизајнер бил [[Луис Комфорт Тифани]], чии дела биле изложувани во продавницата на [[Зигфрид Бинг]] и на Париската изложба во 1900 година. Париската галерија на Зигфрид Бинг, [[Maison de l'Art Nouveau|Куќата на ар нуво]], одиграла клучна улога во промовирањето на накитот во стилот ар нуво. Со изложувањето на дела од авангардни накитари како Рене Лалик, [[Анри Северен Веланд|Анри Вевер]] и [[Едвард Колона]], Бинг го издигнал накитот на статусот на ликовна уметност и поттикнал меѓународно прифаќање на стилот. Во Британија, најистакната фигура бил дизајнерот на Liberty & Co. & Cymric, [[Арчибалд Нокс (дизајнер)|Арчибалд Нокс]], кој изработувал различни предмети во стилот ар нуво, вклучувајќи сребрени токи за ремени. [[Ч. Р. Ашби]] дизајнирал приврзоци во облик на пауни. Разновидниот дизајнер од [[Глазгов]] [[Чарлс Рени Макинтош]] исто така изработувал накит, користејќи традиционални келтски симболи. Во Германија, центар на накитот во стилот ''Jugendstil'' бил градот [[Пфорцхајм]], каде што биле сместени повеќето германски фирми, вклучувајќи ја и [[Теодор Фарнер|Theodor Fahrner]]. Тие брзо изработувале дела за да ја задоволат побарувачката за новиот стил.<ref name="Art Nouveau Jewelry" /> ===Архитектура и орнаментика=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Entrance - Hôtel Solvay - 1898.jpg|Влезот на [[Хотел Солвеј]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1895–1900) File:Eléments de décor dun immeuble art nouveau (Paris) (4810271270).jpg|Магарешки трнови и маскарони со закривени линии во декорацијата на зградата „Ле Шардон“ во [[Париз]], дело на Шарл Клајн (1903) File:Витебский вокзал. Картинный зал.jpg|Мотиви на камшичеста линија на железничка станица Витебски во [[Санкт Петербург]], дело на Сима Михаш и Станислав Брзозовски (1904) File:Mascara Fachada BA.jpg|Еден од маскароните изработени од [[Адамо Боари]] на фасадата на[Паласио де Белас Артес во [[Мексико Сити]] (1904–1934) File:Immeuble De Beck Brussels.jpg|Асиметрична фасада со закривени линии на зградата Де Бек во Брисел, дело на [[Гистав Стравен]] (1905) File:Art Nouveau architecture in Strasbourg 02.JPG|Ириси и маскарон на фасадата на зградата Шихтел во [[Стразбур]], Франција, дело на Алојс Валтер (1905–06) File:Immeuble art nouveau (Riga) (7575658724).jpg|Праволиниски маскарон во стилот југендстил во [[Рига]] (1906) Art Nouveau relief on Strada Sfinților from Bucharest (Romania).jpg|Релјеф на фасадата на куќата на Фани и Исак Попер (улица Сфинцилор бр. 1) во [[Букурешт]], проектирана од [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60"/> </gallery> Архитектурата на југендстилот била реакција против еклектичните стилови кои доминирале во европската архитектура во втората половина на 19 век. Таа се изразувала преку декорацијата: или [[орнамент (уметност)|орнаментална]] (заснована на цвеќиња и растенија, на пример магарешки трнови,<ref>[https://art.nouveau.world/thistle Thistle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315050002/https://art.nouveau.world/thistle |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> ириси,<ref>[https://art.nouveau.world/iris Iris] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315074012/https://art.nouveau.world/iris |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> циклама, орхидеи, водни лилјани итн). Додека лицата на луѓето (или [[маскарон (архитектура)|маскароните]]) се сметале за орнаменти, употребата на луѓе во различни форми на скулптура (статуи и релјефи) исто така била вообичаена во некои форми на југендстилот. Пред [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], кај југендстилот и различните форми на национален романтичен стил, фасадите биле асиметрични и често биле украсени со полихромни керамички плочки. Декорацијата обично сугерирала движење; не постоела разлика помеѓу конструкцијата и орнаментот.<ref name=":2">Renault and Lazé, ''Les styles de l'architecture et du mobilier'' (2006), pp. 107–111</ref> Мотивот на виткање или [[Whiplash (decorative art)|„камшичеста линија“]], заснован на формите на растенијата и цвеќињата, бил широко користен во раниот југендстил, но декорацијата станала поапстрактна и посиметрична во Виенската сецесија и во другите подоцнежни верзии на стилот, како кај [[Палата Стокле|палатата Стокле]] во Брисел (1905–1911).<ref>Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'' (2012), pp. 36–40</ref> Стилот првпат се појавил во [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] во Брисел, дело на [[Пол Анкар]] (1893), и во [[Хотел Тасел]] (1892–93) на [[Виктор Орта]]. Хотел Тасел го посетил [[Ектор Гимар]], кој го употребил истиот стил во своето прво големо дело, [[Кастел Беранже]] (1897–98). Орта и Гимар исто така го дизајнирале мебелот и внатрешната декорација, сè до рачките на вратите и теписите. Во 1899 година, врз основа на славата на Кастел Беранже, Гимар добил нарачка да ги дизајнира влезовите на станиците на новиот [[Париско метро|Париското метро]], кој бил отворен во 1900 година. Иако преживеале малку од оригиналните влезови, тие станале симбол на југендстилот во Париз. Во Париз, архитектонскиот стил исто така бил реакција на строгите прописи што биле наметнати врз фасадите на зградите од [[Жорж Ежен Осман]], префектот на Париз во времето на [[Наполеон III]]. Еркерите конечно биле дозволени во 1903 година, а архитектите на југендстилот отишле во спротивна крајност, особено во куќите на [[Жил Лавирот]], кои во суштина биле големи скулптурални дела, целосно покриени со декорација. Важна населба со куќи во стилот ар нуво се појавила во францускиот град [[Нанси, Франција|Нанси]], околу [[Вила Мајорел]] (1901–02), резиденцијата на дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]]. Таа била проектирана од [[Анри Соваж]] како изложбен простор за дизајните на мебелот на Мајорел.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Horta Museum.JPG|Спирално скалило во [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1898–1901) File:Parc guell - panoramio.jpg|Влезни згради во [[Парк Гвељ|паркот Гвељ]], [[Барселона]], дело на [[Антони Гауди]] (1900–1914) File:Palau de la Música Catalana-Palace of Catalan Music (Image 2).jpg|Внатрешност на [[Палата на каталонската музика|палатата на каталонската музика]] во Барселона (1905–1909) File:Bruxelles - Palais Stoclet (6).jpg|Детал од [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] во Брисел (1905–1911) </gallery> Многу згради во југендстилот биле вклучени во списокот на [[Светско културно наследство на УНЕСКО]] како дел од историските центри на нивните градови (во [[Стариот град (Берн)|Берн]], [[Будимпешта]], [[Лавов]], Париз, [[Порто]], [[Прага]], [[Рига]], [[Санкт Петербург]], [[Стразбур]] ([[Нојштат (Стразбур)|Нојштат]]), [[Виена]]). Покрај нив, постоеле и згради кои биле вклучени во списокот како одделни објекти: * {{flag|Belgium}}: делата на [[Виктор Орта]] ([[Хотел Тасел]], [[Хотел Солвеј]], [[Хотел ван Етвелде]], [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]])<ref name="unesco-horta" /> и [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] од [[Јозеф Хофман]] во [[Брисел]];<ref name="stoclet" /> * {{flag|Spain}}: делата на [[Луис Доменек и Монтанер]]<ref name="montaner" /> ([[Палата на каталонската музика]] и [[болница Сант Пау]] во [[Барселона]]), како и делата на [[Антони Гауди]]<ref>{{cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/320/multiple=1&unique_number=364 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211005231927/http://whc.unesco.org/en/list/320/multiple%3D1%26unique_number%3D364 |archive-date=5 October 2021 |title=World Heritage List: Works of Antoni Gaudí |publisher=UNESCO |access-date=19 March 2022}}</ref> ([[Парк Ѓвељ]], [[Дворец Ѓвељ]], [[Саграда Фамилија]], [[Каса Батљо]], [[Каса Мила]], [[Каса Висенс]] во [[Барселона]]; [[Црква на Колонија Ѓуељ|Колонија Ѓуељ]] во [[Санта Колома де Сервељо]]). ===Скулптура=== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Aarhus Theatre inside6.JPG|Висок релјеф на лебеди и статуи во внатрешноста на театар Орхус, Данска, дело на [[Карл Хансен Рајструп]] (1897–1900) File:Le Jeu de l'echarpe (Dancer with scarf), by Agathon Leonard, before 1901, Susse Freres, Paris, gilt bronze - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00944.jpg|„Танчерка со шал“, изработена за [[Национална мануфактура во Севр]], Франција, од [[Агатон Леонард]] (1898) File:Bigot - Lavirotte - Larrivé - Bust, attic element with green-glaze.jpg|Биста што ги украсувала балконите на авенијата Рап 29, [[Париз]], дело на [[Александар Биго]] и Жан Батист Лариве (1901) File:Décor art nouveau d'un immeuble du quartier Katajanokka (Helsinki).jpg|Висок релјеф на бувови во во [[Хелсинки]], дело на Георг Васастјерна (1903) File:Blosse 09488.JPG|Скулптура во [[Нанси]], Франција, од Ернест Бисиер File:St.MangBrunnen "Träger".JPG|[[Атланти (архитектура)|Атланти]], [[каријатида|каријатиди]] кај фонтаната Санкт-Манг во [[Кемптен]], Германија, дело на Георг Врба (1905) File:Karhu - Emil Wikström.jpeg|Статуа на мечка кај [[Национален фински музеј|Националниот фински музеј]] во Хелсинки, дело на [[Емил Викстром]] (1905–1910) File:Sprudelhof 20.jpg|Бас-релјеф во Шпрудлхоф, [[Бад Наухајм]], Германија, дело на Хајнрих Јобст (1905–1911) File:WLM14ES - Zaragoza Monumento a lo sitios 00251 -.jpg|Споменик на [[Опсада на Сарагоса (1808)|Опсадата на Сарагоса]] од [[Агусти Керол Субиратс]] (1908) File:Hradec Králové - Eliščino nábřeží - Muzeum východních Čech - Museum of East Bohemia 1909-12 by Jan Kotěra - View SE on Průmysl - Industry by Stanislav Sucharda.jpg|Керамички релјеф и статуа во [[Храдец Кралове]], Чешка, дело на [[Станислав Сухарда]] (1909–1912) File:Tortosa - Casa Bau 3.JPG|[[Гаргојл]] во [[Тортоса]], [[Каталонија]], Шпанија, дело на Жозеп Плантада и Артига (1915) File:Conservatori Municipal de Música de Barcelona 38.JPG|Керамички |пути во Општинскиот музички конзерваториум во [[Барселона]], дело на Еузеби Арнау (1916–1928) </gallery> Скулптурата била уште една форма на изразување за уметниците на ар нуво, која понекогаш се испреплетувала со керамиката. Порцеланската фигура „Танчерка со шал“ од [[Агатон Леонард]] добила признание и во керамиката и во скулптурата на [[Светската изложба (1900)|Париската изложба]] во 1900 година. Скулптори од други земји исто така создале керамички скулптури: бохемскиот [[Станислав Сухарда]] и [[Ладислав Шалоун]], белгискиот [[Шарл Ван дер Степен]] и каталонскиот {{Interlanguage link|Ламбер Ескалер|ca}}, кои создале статуи од полихромна теракота. Друг значаен скулптор од тоа време бил [[Агусти Керол Субиратс]] од [[Каталонија]], кој создал статуи во Шпанија, Мексико, [[Аргентина]] и [[Куба]].<ref>[https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats Agustí Querol Subirats] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Во [[архитектонска скулптура|архитектонската скулптура]] не се користеле само статуи, туку и релјефи. Архитектите и скулпторите на ар нуво наоѓале инспирација во животински [[мотив (уметност)|мотиви]] (пеперутки,<ref>[https://art.nouveau.world/butterfly Butterfly] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210228141623/https://art.nouveau.world/butterfly |date=28 February 2021}} – Art Nouveau World</ref> пауни,<ref>[https://art.nouveau.world/peacock Peacock] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210316141847/https://art.nouveau.world/peacock |date=16 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> лебеди,<ref>[https://art.nouveau.world/swan Swan] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172141/https://art.nouveau.world/swan |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> бувови,<ref>[https://art.nouveau.world/owl Owl] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172125/https://art.nouveau.world/owl |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> лилјаци,<ref>[https://art.nouveau.world/bat Bat] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/bat |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> змејови,<ref>[https://art.nouveau.world/dragon Dragon] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/dragon |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> мечки<ref>[https://art.nouveau.world/bear Bear] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/bear |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref>). [[Атланти (архитектура)|Атланти]],<ref>[https://art.nouveau.world/atlant Atlant] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/atlant |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[каријатида|каријатиди]],<ref>[https://art.nouveau.world/caryatid Caryatid] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/caryatid |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[пути]],<ref>[https://art.nouveau.world/putti Putti] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210121220811/https://art.nouveau.world/putti |date=21 January 2021}} – Art Nouveau World</ref> и [[гаргојл]]и<ref>[https://art.nouveau.world/gargoyle Gargoyle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172123/https://art.nouveau.world/gargoyle |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> исто така биле користени. ===Мебел=== ```wiki <gallery mode="packed" heights="200"> File:Fauteuil de F. Rupert-Carabin (MAMC, Strasbourg) (28827499300).jpg|Столица од [[Руперт Карабин]] (1895) File:Henri van de velde, sedie e divano imbottiti per salotto, dalla casa del banchiere louis bauer a bruxelles, 1896, 01.JPG|Столица од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Chaise de Charles Rennie Mackintosh (Musée d'Orsay) (8982129778).jpg|Столица од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1897–1900) File:Stool LACMA M.2008.24.jpg|Столица од [[Пол Анкар]] (1898) File:Oak chair made by Charles Rohlfs, 1898-99, Princeton University Art Museum.JPG|Столица од [[Чарлс Ролфс]] (1898–99) File:Richard riemerschmid per dresdener werkstätten für handwerkskunst, armadio, dresda 1902.JPG|Плакар од [[Рихард Римершмид]] (1902) File:Carlobugattichicago.jpg|Столица „Полж“ и друг мебел од [[Карло Бугати]] (1902) File:Victor Horta Meubelen van Turijn KBS-FRB.jpg|„Торински мебел“ од [[Виктор Орта]] (1902), во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ File:Victor horta, boiserie e mobilio dell'hotel aubecq a bruxelles, 1902-04, 06.JPG|Гарнитура од Орта од хотелот Обек во [[Брисел]] (1902–1904) File:Gaspar Homar i Mezquida. Cadira de piano..JPG|Столица од Гаспар Омар (1903) File:Art Nouveau Dining Masson.jpg|Трпезарија од [[Ежен Вален]] (1903) File:Chambre à coucher art nouveau (Musée de lEcole de Nancy) (8029141171).jpg|Спална соба од [[Луј Мајорел]] (1903–04) File:Dawn and Dusk bed.jpg|Кревет „Зора и самрак“ од [[Емил Гале]] (1904) File:Adjustable armchair, Model 670, Sitting Machine, designed by Josef Hoffmann, Jacob & Josef Kohn, Vienna, 1904-1906, beech, plywood, wood, brass- Museum für Angewandte Kunst Köln - Cologne, Germany - DSC09636.jpg|Подеслива фотелја, модел 670 „Машина за седење“, дизајнирана од [[Јозеф Хофман]] (1904–1906) File:French Art Nouveau stool made in Lyon in 1910.jpeg|Француски ар нуво. Метално столче изработено во [[Лион]] (1910) File:TOLEDO UHL steel chair "SODA FOUNTAIN" from 1910, USA.jpg|Челична столица TOLEDO UHL „SODA FOUNTAIN“ од 1910 година, [[Охајо]] </gallery> Дизајнот на мебелот во периодот на југендстилот бил тесно поврзан со архитектурата на зградите; архитектите често го дизајнирале мебелот, теписите, светлосните тела, рачките на вратите и другите украсни детали. Мебелот често бил сложен и скап; финиот завршен изглед, обично полиран или лакиран, се сметал за неопходен, а континенталните дизајни обично биле многу сложени, со закривени форми чие изработување било скапо. Тоа имало и недостаток што сопственикот на домот не можел да го менува мебелот или да додава парчиња во различен стил без да го наруши целокупниот изглед на просторијата. Поради тоа, кога архитектурата на ар нуво излегла од мода, стилот на мебелот исто така во голема мера исчезнал. Во Франција, центарот за дизајн и производство на мебел бил во [[Нанси]], каде што двајца големи дизајнери, [[Емил Гале]] и [[Луј Мајорел]], имале свои ателјеа и работилници, и каде што ''Сојуз на уметничките индустрии'' (подоцна наречена Нансиева школа) била основана во 1901 година. И двајцата дизајнери ја засновале конструкцијата и орнаментацијата врз форми преземени од природата, вклучувајќи цвеќиња и инсекти, како што било вилинското коњче, популарен мотив во дизајнот на југендстилот. Гале бил особено познат по употребата на [[маркетерија]] во релјефна форма, со пејзажи или поетски теми. Мајорел бил познат по употребата на егзотични и скапи видови дрво и по прицврстувањето бронзени скулптури со растителни мотиви на своите парчиња мебел. И двајцата дизајнери користеле машини во првите фази на производството, но сите парчиња биле доработувани рачно. Други значајни дизајнери на мебел од Школата на Нанси биле [[Ежен Вален]] и [[Емил Андре]]; и двајцата по професија биле архитекти и двајцата дизајнирале мебел кој наликувал на мебелот на белгиските дизајнери како Орта и Ван де Велде, кој имал помалку декорација и поблиску ги следел закривените форми на растенијата и цвеќињата. Други значајни француски дизајнери биле [[Анри Белери-Дефонтен]], кој инспирацијата ја земал од неоготските стилови на [[Ежен Виоле ле Дик]]|Виоле-ле-Дик]]; како и [[Жорж де Фер]], [[Ежен Гајар]] и [[Едвард Колона|Едуар Колона]], кои работеле заедно со трговецот со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]] за да ја обноват француската индустрија за мебел со нови теми. Нивната работа била позната по „апстрактниот натурализам“, единството на прави и закривени линии и влијанието на [[рококо]]. Мебелот на де Фер во павилјонот на Бинг освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година. Најнеобичниот и најживописниот француски дизајнер бил [[Франсоа-Руперт Карабин]], по образование скулптор, чиј мебел содржел извајани голи женски фигури и симболични животни, особено мачки, кои ги комбинирале елементите на ар нуво со [[симболизам (уметност)|симболизмот]]. Други влијателни париски дизајнери на мебел биле [[Шарл Плуме]] и [[Александар Шарпантје]].{{sfn|Riley|2004|p=302}} На многу начини, старото изразување и техниките на класичниот француски мебел од 18 век во [[рококо]] стил биле повторно толкувани во нов стил.<ref name="Gontar, Cybele 2006" /> Во Белгија, пионерските архитекти на движењето ''ар нуво'', [[Виктор Орта]] и [[Анри ван де Велде]], дизајнирале мебел за своите куќи, користејќи енергични закривени линии и минимална декорација. Белгискиот дизајнер [[Гистав Серирје Бови]] додавал повеќе декорација, применувајќи месингани ленти во закривени форми. Во Холандија, каде што стилот бил нарекуван ''Nieuwe Kunst'' или Нова уметност, [[Х. П. Берлаге]], [[Карел Адолф Лион Каше]] и [[Теодор Нивенхајс|Теодор Ниувенхајс]] следеле поинаков правец, оној на англиското движење за уметност и занаетчиство, со порационални геометриски форми. Во Британија, мебелот на [[Чарлс Рени Макинтош]] бил целосно во духот на уметноста и занаетчиството, строг и геометриски, со долги прави линии и прави агли и со минимална декорација.<ref>Lucie-Smith, 160</ref> Континенталните дизајни биле многу посложени, често користејќи закривени форми и во основната форма на предметот и во применетите украсни мотиви. Во Германија, мебелот на [[Петер Беренс]] и југендстилот во голема мера бил рационалистички, со геометриски прави линии и извесна декорација прицврстена на површината. Нивната цел била токму спротивна од францускиот ар нуво; едноставност на конструкцијата и едноставност на материјалите, за мебел кој можел да биде евтин и лесно да се произведува сериски. Истото важело и за мебелот на дизајнерите од Виенската работилница во Виена, предводени од [[Ото Вагнер]], [[Јозеф Хофман]], Јозеф Марија Олбрих и [[Коломан Мозер]]. Мебелот бил геометриски и имал минимална декорација, иако по стил често следел национални историски предлошки, особено стилот [[бидермаер]].{{Sfn|Riley|2004|p=308}} Италијанскиот и шпанскиот дизајн на мебел тргнале во свои насоки. [[Карло Бугати]] во Италија ја дизајнирал извонредната Столица „Полж“, дрво обложено со насликан пергамент и бакар, за Меѓународната изложба во Торино во 1902 година. Во Шпанија, следејќи го примерот на [[Антони Гауди]] и движењето ''Модернизам'', дизајнерот на мебел Гаспар Омар дизајнирал дела инспирирани од природни форми со елементи на каталонски историски стилови.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} Во САД, дизајнот на мебел почесто бил инспириран од движењето за уметност и занаетчиство или од историските американски предлошки, отколку од ар нуво. Еден дизајнер кој вовел теми на ар нуво бил [[Чарлс Ролфс]] во [[Бафало, Њујорк]], чии дизајни за мебел од американски бел даб биле под влијание на мотиви од [[келтска уметност|келтската уметност]] и [[готска уметност|готската уметност]], со елементи на ар нуво во металните украси применети на предметите.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} ===Керамика=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Vase MET SF1999 398 1.jpg|Ваза од глазирана керамика, од [[Емил Гале]] (1880–1885), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]], [[Њујорк]] File:Vase (France), 1884–89 (CH 18634943).jpg|Ваза од фајанс или керамика со две стапала, со ноќна планинска сцена на задната страна и дневна цветна сцена со пеперутка на предната страна, од Гале (1884–85), Музеј на дизајнот „Купер Хјуит“, Њујорк File:Auguste delaherche, piatto con occhi di pavone, parigi 1887-1894 ca..JPG|Чинија со паунови пердуви, од [[Огист Делахерш]] (1887–1894), Музеј на декоративни уметности, [[Париз]] File:Grande Maison de Blanc Femme 2.JPG|Рачно насликан панел од плочки на фасадата на [[Grande Maison de Blanc]] во [[Брисел]], дизајниран од [[Приват Ливемон]] и изработен од Бох Фрирес Керамис (1897–98)<ref>{{cite book|last1=van Lemmen|first1=Hans|title=5000 Years of Tiles|date=2013|publisher=The British Museum Press|isbn=978-0-7141-5099-4|page=223}}</ref> File:Turn-Teplitz - Vase with elm-leef blackberry.jpg|[[Амфора]] со листови од брест и капини, произведена од [[Stellmacher & Kessner]] ({{circa|1900}}), Музеј на применета уметност, [[Будимпешта]] File:Rippl-Rónai - Vase.jpg|Ваза, од [[Јожеф Рипл-Ронаи]] (1900), во Музејот на применета уметност, Будимпешта File:Horti - Flower pot.jpg|Ваза со винова лоза и полжави, од [[Пал Орти]] (1900), Музеј на применета уметност, Будимпешта Paris - Immeuble Lavirotte (24410963772).jpg|Керамичка декорација на фасадата на зградата Лавирот во Париз, дизајнирана од [[Жил Лавирот]] и украсена со скулптури и керамички плочки изработени од производителот на керамика [[Александре Биго]] (1901) File:Agathon léonard, la danza della sciarpa, sévres 1901-02, 02.jpg|''Танц со шал'', од [[Агатон Леонард]] (1901–02), Уметнички институт во Чикаго, САД File:Immeuble au 56 allée de la Robertsau à Strasbourg.jpg|Плочки во ходникот на Але де ла Робертсо бр. 56 во [[Стразбур]], Франција, дизајнирани од [[Франц Литке]] и [[Хајнрих Бакес]] (1902)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00085156|website=pop.culture.gouv.fr|title=Immeuble|author=|access-date=8 September 2023}}</ref> File:Edmond lachenal ed émile decoeur, vaso, chatillon-sur-bagneux, 1902 ca..JPG|Ваза, од [[Едмон Лашенал]] (1902), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Budapest Kozma utca Jüdischer Friedhof Schmidl Mausoleum 696.jpg|Мозаици од мавзолејот Шмидл во Будимпешта, изработени од фабриката Золнај и [[Микша Рот]] (1902–03) File:Mistletoe Vase MET DP704340.jpg|Ваза со имела, од Артурс Ван Бригл (1904), Метрополитен File:Fireplace mantel, attributed to Émile Müller, from Ivry-sur-Seine, circa 1904, glazed porcelain stoneware, inv. 2020.6.1 MAD Paris.jpg|Каминска облога, припишана на [[Емил Милер]] ({{circa|1904}}), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Magasin 43 Avenue Général Gaulle - Nevers (FR58) - 2023-09-21 - 1.jpg|Фасада на Авенија Шарл де Гол бр. 43, [[Невер]], Франција, од [[Жорж Теодор Рено]] (архитект) и [[Александре Биго]] (керамичар) (1905)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA58000039|website=pop.culture.gouv.fr|title=Magasin|access-date=16 January 2024}}</ref> File:Art Nouveau polychrome tiled stove in the Mița the Cyclist House, Bucharest (01).jpg|Полихромен керамички шпорет во куќата „Мица велосипедистот“ во [[Букурешт]], од [[Николае Михаеску]] (1908)<ref>{{cite book|last1=Mariana Celac, Octavian Carabela and Marius Marcu-Lapadat|title=Bucharest Architecture - an annotated guide|date=2017|publisher=Ordinul Arhitecților din România|isbn=978-973-0-23884-6|page=85}}</ref> File:Gare de genval Céramique latérale.JPG|Панел на фасадата на железничката станица во Женвал, Белгија, дизајниран од архитектот Г. де Луљ (1910) </gallery> Керамичката уметност, вклучувајќи ја и [[фајанс]]ата, била уште една област која доживеала процут кај уметниците на ар нуво, а во англиското говорно подрачје потпаѓала под поширокото движење на [[уметничка керамика|уметничката керамика]]. Во последниот дел од XIX век се појавиле многу технолошки иновации во производството на керамика, особено развојот на керамика печена на висока температура (''grand feu'') со кристализирани и мат глазури. Во исто време, повторно биле откриени неколку изгубени техники, како што била глазурата сан-де-боф. Керамиката во ар нуво била под влијание и на традиционалната и современата јапонска и кинеска керамика, чии растителни и цветни мотиви добро се вклопувале во стилот на ар нуво. Во Франција, уметниците повторно ги откриле и традиционалните методи на каменина (''grés'') и ги преобликувале со нови мотиви.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} [[Емил Гале]], во Нанси, создавал дела од керамика во природни земјени бои со натуралистички теми на растенија и инсекти. Керамиката нашла и важна нова примена во архитектурата: архитектите на ар нуво, меѓу кои биле [[Жил Лавирот]] и [[Ектор Гимар]], започнале да ги украсуваат фасадите на зградите со архитектонска керамика, од која голем дел била изработена од фирмата на [[Александре Биго]], давајќи им препознатлив скулптурален изглед во стилот на ар нуво.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} Еден од пионерите на француската керамика во стилот на ар нуво бил [[Ернест Шапле]], чија кариера во керамиката траела триесет години. Тој започнал да произведува каменина керамика под влијание на јапонски и кинески прототипови. Почнувајќи од 1886 година, работел со сликарот [[Пол Гоген]] на дизајни за каменина керамика со аплицирани фигури, повеќекратни рачки, насликани и делумно глазирани површини, а соработувал и со скулпторите [[Феликс Бракмон]], [[Жил Далу]] и [[Огист Роден]]. Неговите дела биле високо пофалени на изложбата во 1900 година. Големите национални керамички фирми имале важно место на Париската изложба во 1900 година: Националната мануфактура на Севр надвор од Париз; [[Нимфенбург]], [[Мајсен]], [[Вилерој и Бох]] во Германија и [[Долтон Индустријал Продактс|Долтон]] во Британија. Меѓу другите водечки француски керамичари биле Таксил Доа, Пјер-Адрие Далпејра, [[Едмон Лашенал]] и [[Огист Делахерш]].<ref>''Edmond Lachenal and His Legacy'', by Martin Eidelberg, Claire Cass, Hudson Hills Press; illustrated edition (25 February 2007)</ref> Во Франција, керамиката во стилот на ар нуво понекогаш преминувала во скулптура. Порцеланската фигура ''Танчерка со шал'' од [[Агатон Леонард]], изработена за [[Manufacture nationale de Sèvres|Националната мануфактура на Севр]], била призната во двете категории на Париската изложба во 1900 година. [[Zsolnay|Фабриката Золнаи]] во [[Печ]], Унгарија, била основана од [[Миклош Золнаи]] (1800–1880) во 1853 година, а била предводена од неговиот син [[Вилмош Золнај]] (1828–1900), заедно со главниот дизајнер [[Таде Шикорски]] (1852–1940), со цел да произведува каменина керамика и други керамички производи. Во 1893 година, Золнаи вовел порцелански предмети изработени од [[eosin|еозин]]. Тој ја довел фабриката до светска препознатливост преку претставување на нејзините иновативни производи на светски саеми и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Светскиот саем во Виена во 1873 година, а потоа и на Светскиот саем во Париз во 1878 година, каде што Золнај добил ''Grand Prix''. Градежните декорации на Золнаи, отпорни на мраз, биле користени на бројни згради, особено за време на движењето ар нуво.<ref>[http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html Timeline] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20130819153509/http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html |date=19 August 2013}}, accessed 1/23/08</ref> Керамичките плочки исто така биле препознатлива карактеристика на португалското ''Arte Nova'', кое ја продолжило долгата традиција на [[азулејо]] во земјата. ====Мозаици==== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Ivanovo Obl Vichuga asv2018-08 img02.jpg|[[Мајолика|Мајоликански мурал]] од [[Абрамцевска колонија|Абрамцевската колонија]], Русија (1870-ти–1890-ти) File:Wien - Majolika-Haus.JPG|Мајоликова куќа во [[Виена]], од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Камин "Вольга Святославич и Микула Селянинович" в доме Бажанова.jpg|Камин од мајолика, куќата на Бажанов, колонијата Абрамцево, од [[Михаил Врубел]] (1898) File:Mosaic in floor of entrance, Fox & Anchor Pub, 115 Charterhouse Street, London (8475013835).jpg|Мозаици во подот на влезот на пабот [[Фокс и Енкер]] во [[Лондон]], од Вилијам Џејмс Нитби (1898) File:Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 10.jpg|Мозаик кој го прикажувал летото како жена, со неовизантиска златна заднина, во [[Антверпен]], Белгија File:Esslingen a.N. - Altstadt - Merkelsches Schwimmbad - Fassadenmosaik.jpg|Мозаици дизајнирани од Оскар Граф за Меркелшес Швимбад во [[Еслинген на Некар]], Германија (1905–1907) File:Church of the Holy Spirit 02.jpg|[[Мандилион]] од [[Николај Рерих]] во [[Талашкино]], Русија (1908–1914)<ref>Journal of UralNIIProject RAASN – 2014. – № 2. – p. 27—32. – ISSN 2074-2932 (in Russian)</ref> File:Odorico Père - 30 quai Duguay-Trouin - Détail.JPG|Мозаични подови во [[Рен]], Франција, дизајнирани од [[Емануел Ле Ре]] ({{circa|1910}}) File:Palatul Culturii din Târgu Mureș 20.jpg|Мозаици за Палатата на културата во [[Тргу Муреш]], Романија, од [[Алада́р Керешфои Криш]] и [[Микша Рот]] (1911–1913) File:Park Guell Terrace.JPG|Мозаици [[Тренкадис]] во [[Парк Ѓвељ]], [[Барселона]], од [[Антони Гауди]] (1914) File:Louis c. tiffany, paesaggio con giardino e una fontana, 1915 ca., 02.JPG|Мозаици од [[Луис Комфорт Тифани]] (1915) </gallery> Мозаиците биле користени од многу уметници на ар нуво од различни движења, особено од каталонскиот [[модернизам]] ([[болница Сант Пау]], [[Каталонска палата на музиката]], [[куќа Лео-Морера]] и многу други). [[Антони Гауди]] измислил нова техника за обработка на материјалите, наречена [[тренкадис]], во која се користеле отпадни парчиња керамика. Шарените плочки од [[мајолика]] со цветни дизајни биле препознатлива карактеристика на [[Мајоликова куќа]] во Виена, дело на [[Ото Вагнер]] (1898), како и на зградите на колонијата во Абрамцево во Русија, особено оние на [[Михаил Врубел]]. ===Текстил и тапети=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wand Decoration Obrist 1895.png|Дизајн за свилена и волнена таписерија, ''Циклама'', од [[Херман Обрист]], ран пример на мотивот удар до камшик, заснован на стеблото на цветот циклама (1895) File:Nénuphar Verneuil Pl 2.jpg|Страница за водениот крин, од книгата на [[Ежен Грасе]] за орнаменталната употреба на цвеќињата (1899) File:Kolo Moser - Abimelech - 1899.jpeg|Дизајн за текстил од [[Коломан Мозер]] (1899) La Mode de Demain, illustrated by Félix Fournery, circa 1900.jpg|Модна илустрација од [[Феликс Фурнери]] ({{circa}}1900) File:Silverstudio.jpg|Печатен памук од Студиото Силвер, за стоковната куќа Либерти (1904) File:Vaszary János A pásztor szőnyeg 1906.jpg|Таписеријата ''Пастирот'' од [[Јанош Васари]] (1906) комбинирала мотиви на југендстил со традиционална унгарска народна тема File:Horta Tapis KBS-FRB.jpg|Тепих од [[Виктор Орта]] во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ </gallery> Текстилот и тапетите биле важни носители на ар нуво уште од почетокот на стилот и биле суштински елементи на внатрешниот дизајн во јунгендстилот. Во Британија, текстилните дизајни на [[Вилијам Морис]] помогнале во започнувањето на движењето за уметност и занаетчиство, а потоа и на јунгендстилот. Многу дизајни биле создадени за стоковната куќа Либерти во Лондон, која го популаризирала стилот низ Европа. Еден од таквите дизајнери било Студиото „Силвер“, кое обезбедувало шарени стилизирани цветни шари. Други препознатливи дизајни потекнувале од [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. Глазговската школа вовела неколку препознатливи мотиви, вклучувајќи стилизирани јајца, геометриски форми и „розата на Глазгов“. Во Франција, значаен придонес дал дизајнерот [[Ежен Грасе]], кој во 1896 година ја објавил книгата ''La Plante et ses applications ornamentales'', предлагајќи дизајни во стилот на ар нуво засновани на различни цвеќиња и растенија. Многу шари биле дизајнирани за и произведени од големите француски производители на текстил во Милхауз, Лил и Лион, од германски и белгиски работилници. Германскиот дизајнер [[Херман Обрист]] се специјализирал за цветни шари, особено за цикламата и стилот на „камшичестата линија“, заснован на цветни стебла, кој станал главен мотив на стилот. Белгиецот [[Анри ван де Велде]] претставил текстилно дело, ''La Veillée d'Anges'', на салонот ''La Libre Esthéthique'' во Брисел, инспирирано од симболизмот на [[Пол Гоген]] и на [[Наби (уметност)|наби]]. Во Холандија, текстилот често бил инспириран од [[батик]]ови шари од холандските колонии во Источните Инди. Народната уметност исто така инспирирала создавање на таписерии, теписи, везови и текстил во Централна Европа и Скандинавија, во делата на [[Герхард Мунте]] и [[Фрида Хансен]] во Норвешка. Дизајнот ''Пет лебеди'' на [[Ото Екман]] се појавил во повеќе од сто различни верзии. Унгарскиот дизајнер [[Јанош Васариј]] комбинирал елементи на југендстил со фолклорни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=328}} ==Музеи== Постојат четири вида музеи што го претставуваат наследството на југендстилот: * Музеи со општ карактер (не се специјално посветени на југендстилот, но поседуваат голема збирка предмети во овој стил). „Спомениците на југендстилот се означени со закосени букви“; * Куќи-музеи на уметници од правецот југендстилот (сите, освен музејот на Алфонс Муха, претставуваат споменици на југендстилот); * Музеи посветени на локални движења на југендстилот (сите се споменици на југендстилот); * Други градби во југендстилот што имаат статус на музеј или во чии рамки функционира музеј (не се посветени на локални движења на југендстилот или на конкретни уметници). {| class="wikitable sortable wide" ! Земја ! width=300px| Музеи со широк опсег ! width=300px| Куќи-музеи на уметници ! width=300px| Музеи посветени на локалните движења ! width=300px| Други објекти со музејски статус или со музеј во нив |- |{{flag|Австрија}} |[[Музеј на применета уметност (Виена)|Музеј на применета уметност]] во [[Виена]] | |[[Зграда на Сецесијата]] во [[Виена]] |Павилјоните на Вагнер на [[Карлсплац]] и [[Хицинг]] во [[Виена]] |- |{{flag|Аргентина}} | | | |[[Општински музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“]] во [[Мар дел Плата]] |- |{{flag|Белгија}} |[[Музеј „Крај на векот““]] во [[Брисел]], Музеј на плочки „Gilliot & Roelants“ во [[Хемиксем]] |[[Куќа на Орта]] и [[Куќа Коши]] во [[Брисел]] | |[[Белгиски центар за стрипови]], [[Музеј на музичките инструменти (Брисел)|Музеј на музичките инструменти]] и [[Куќа Отрик]] во |- |{{flag|Чиле}} | | | |[[Дворец Бабурица]] во [[Валпараисо]] |- |{{flag|Чешка Република}} |''[[Источнобоемски музеј]]'' во [[Храдец Кралове]] |Музеј на [[Алфонс Муха]] во [[Прага]] | |Музеј на модерна уметност во [[Оломоуц]] |- |{{flag|Данска}} |Музеј Сондерјиланд во [[Скербек]] | | | |- |{{flag|Франција}} |[[Орсеов музеј]], [[Музеј на украсни уметности (Париз)|Музеј на украсни уметности]], [[Карнавале]], [[Мал дворец (Париз)|Мал Дворец]] во [[Париз]]; [[Историски музеј (Агно)|Историски музеј]] во [[Агно]]; [[Музеј на модерна и современа уметност (Стразбур)|Музеј на модерна и современа уметност]] во [[Стразбур]], Музеј на убави уметности во Нанси |[[Вила Мажорел]] во [[Нанси]]; Музеј Лалик во [[Венжан сир Модер]] |[[Музеј на Нансиевата школа]] во [[Нанси]] |[[Maxim's Art Nouveau "Collection 1900"]] над ресторанот [[Maxim's]] во [[Париз]] (само за групи од дваесет или повеќе лица) |- |{{flag|Финска}} |[[Атенеум]] и ''[[Фински национален музеј]]'' во [[Хелсинки]], ''Уметнички музеј Турку'' во [[Турку]] |[[Хвитраск]] (куќата на [[Херман Геселиус]], [[Армас Линдгрен]] и [[Елиел Саринен]]) во [[Кирконуми]] и [[Музеј Гален-Калела]] во [[Еспо]] | | |- |{{flag|Германија}} |[[Музеј Брохaн]] во Берлин, Музеј во Мајолика во [[Карлсруе]], [[Земски музеј]] во [[Мајнц]], [[Музеј Висбаден]] во [[Висбаден]] | |Музеј на колонијата Дармштат во [[Дармштат]] |[[Музеј Остхаус]] во [[Хаген]] |- |{{flag|Унгарија}} |''[[Музеј на применета уметност (Будимпешта)]]'' и неговата филијала Вила Ѓерѓ Рот во [[Будимпешта]], Градски музеј во [[Геделе]] |[[Куќа-музеј на Микпа Рот]] во [[Будимпешта]] |Куќа на унгарската сецесија во [[Будимпешта]] |[[Геолошки музеј (Будимпешта)|Геолошки музеј]] во [[Будимпешта]] |- |{{flag|Италија}} |Општински музеј во [[Казале Монферато]] | | |[[Вила Бернаскони]] во [[Чернобио]] |- |{{flag|Латвија}} | | |Музеј на јунгендстилот во [[Рига]] | |- |{{flag|Мексико}} | | | |[[Музеј на предметите]] во Мексико Сити |- |{{flag|Норвешка}} | | |[[Југендстилски центар]] во [[Олесун]] |[[Норвешки музеј на современа уметност]] во [[Осло]] |- |{{flag|Португалија}} | | |Музеј на југендстилот во [[Авеиро]] |[[Музеј-резиденција на д-р Анастасија Гонсалвес]] во [[Лисабон]] |- |{{flag|Романија}} |''Секелски национален музеј'' во [[Сфанту Георге]], [[Пелишор (дворец)|Пелишор]] во [[Синаја]] | | |Куќата Дарвас-Ла Рош во [[Орадеја]] |- |{{flag|Русија}} |[[Абрамцева колонија]] во [[Московска Област]]; Серуски музеј на украсна уметност и ''[[Музеј на Горки]]'' во [[Москва]]; [[Државен руски музеј]], ''[[Музеј на политичката историја на Русија]]'' во [[Санкт Петербург]] |Музеј-куќа на Фјодор Ливчак во [[Уљановск]]<ref>{{Cite web |url= http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/?lang=en |title=Official website of Lenin Birthplace Museum Reserve |access-date=31 May 2020 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220215083542/http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/ |url-status=live}}</ref> |Музеј на уметничката колонија „Талашкино“ во Фленово, [[Смоленска Oбласт]] (само на руски) |Музеј на руската книжевност од сребрениот век во [[Москва]], Музеј на ''Модернизмот'' во [[Самара]], имотот на Асееви во [[Тамбов]]; Општински музеј во [[Приморск]] и музеј-имот на Шчербов во [[Гатчина]] (и двата во [[Ленинградска Област]]), [[Музеј на архитектура и урбанизам во Таганрог]] во [[Таганрог]], Музеј на архитектурата на Бел епок во [[Уљановск]] |- |{{flag|Србија}} |[[Музеј на применета уметност (Белград)|Музеј на применета уметност]] во [[Белград]] | | |[[Куќа на Јован Цвијиќ]] во [[Белград]], [[Ателие на Урош Предиќ]] во [[Белград]], Синагогата во [[Нови Сад]], Синагогата во [[Суботица]], Дворец Рајхл во Суботица |- |{{flag|Шпанија}} |[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]] во [[Барселона]], [[CaixaForum]] во [[Мадрид]], ''[[Музеј на ар нуво и ар деко]]'' во [[Саламанка]], [[Музеј Агбар де лес Аигуес]] во [[Корнеља де Љобрегат]]<ref>{{cite web|url= https://www.elperiodico.com/es/barcelona/20190321/reproduccion-cascada-gaudi-casa-vicens-museu-aigues-cornella-7367430|title= Resucitada una de las primeras obras de Gaudí|first= Gisela|last=Macedo|date= 21 March 2019|publisher= El Periódico|access-date=June 3, 2021}}</ref> |[[Куќа-музеј на Гауди]] во [[Барселона]], [[Куќа-музеј на Луис Доменек и Монтанер]] во [[Канет де Мар]] |Музеј на каталонскиот модернизам во [[Барселона]], Куќа-музеј на ар нуво во [[Новелда]] |[[Саграда фамилија]], [[болница Сант Пау]], [[куќа Висенс]] во [[Барселона]] |- |{{flag|Шведска}} | | | |[[Биолошки музеј (Стокхолм)|Биолошки музеј]] во [[Стокхолм]], [[Музеј Рохска]] во [[Гетеборг]] |- |{{flag|Швајцарија}} |Музеј на убави уметности во Ла Шо де Фон | | | |- |{{flag|Обединето Кралство}} |[[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]] во [[Лондон]]; [[Музеј Келвингроув]] во [[Глазгов]], [[Хавортска уметничка галерија]] во [[Акрингтон]]<ref>[http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag "Haworth Art Gallery"] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20170621081259/http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag |date=21 June 2017}} on the Hyndburn Borough Council website</ref> |Куќата на Макинтош во Антеровиот музеј и уметничка галерија во [[Глазгов]] | |[[Музеј Хорниман]] во [[Лондон]] |- |{{flag|Украина}} | | | |Музеј на уметноста во [[Черновци]], Музеј на локалното наследство во [[Полтава]] |- |{{flag|САД}} |[[Музеј на американската уметност „Чарлс Хосмер Морс“]] во [[Винтер Парк]], Флорида, [[Метрополитен (музеј)]] во Њујорк, [[Гети центар]] во Лос Анџелес; [[Музеј на дизајн Купер Хјуит, Смитсонијан]] во Њујорк, [[Уметнички институт во Чикаго]] во Чикаго | | | |} Постојат и многу други објекти и градби на ар нуво кои немаат музејски статус, но можеле официјално да се посетат со плаќање влезница или неофицијално бесплатно (на пример, железнички станици, цркви, кафулиња, ресторани, пабови, хотели, продавници, канцеларии, библиотеки, гробишта, фонтани, како и бројни станбени згради во кои сè уште се живеело). == Подоцнежно влијание == Критикувано поради „неговите примитивни екстравагантности“, југендстилот започнал да исчезнува по 1911 година.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=79|language=en, ro}}</ref> Во историите на европската архитектура во 20 век, од 1930-тите до 1950-тите, влијателните историчари, како [[Николаус Певзнер]], [[Зигфрид Гидион]] и [[Хенри Расел Хичкок]], не го земале предвид југендстилот. Поради тоа, во првите изданија на ''Генијот на европската архитектура'' на Певзнер не биле споменати [[Ектор Гимар]] или [[Антони Гауди]]. Првите значајни дела посветени на југендстилот биле објавени кон крајот на 1950-тите, со [[Џони Ватсер]]. ===Влијание врз југендстилот=== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Mackintosh, House for an Art Lover, competition entry.jpg|Пријава за натпреварот за ''Куќа за љубителите на уметноста'', од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1900)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=80|language=en, ro}}</ref> File:Main view of the Bazil Assan House in Bucharest.jpg|[[Виенска сецесија|Сецесионистичка]] надворешност на куќата на Базил Асан (улица Скауне бр. 21–23, денес улица Тудор Аргези) во [[Букурешт]], од [[Марсел Камерер]] (1902–1911), урната кон крајот на 1950-тите или во 1960-тите за да се направи место за [[Национален театар (Букурешт)|Националниоѕ театар]]<ref>{{cite web |url=https://artnouveau.patrimoniu.ro/vila-basile-g-assan-din-bucuresti-documentarea-unei-cladiri-sezession-disparute/#_ftnref3|title=Vila Basile G. Assan din București|author=Simina Stan|work=Ziua Mondiala Art Nouveau |date=9 May 2022 |access-date=14 April 2023}}</ref> File:Bruxelles - Palais Stoclet (3) (cropped center).jpg|Сецесионистичка фасада на [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], од [[Јозеф Хофман]] (1905–1911)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=81|language=en, ro}}</ref> File:Michael powolny e bertold löffler, putto con cornucopia, vienna 1912 ca.jpg|Сецесионистички [[путo]] со две [[Рог на изобилството|рогот на изобилството]] со цветни каскади, многу слични на оние што се среќавале во голем број дела на југендстилот од 1910-тите и 1920-тите, од [[Михаел Поволни]], дизајниран околу {{circa|1907}}, произведен во 1912 година, керамика, [[Музеј на применета уметност (Берлин)|Музеј на применета уметност]]<ref>{{cite book|last1=Wilhide|first1=Elizabeth|title=Design - The Whole Story|date=2022|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29687-5|page=105}}</ref> File:Casa Collini in via Statuto 12, Milano (1919) arch. Giovanni Greppi.jpg|Улицата Статуто бр. 12 (ар деко) во [[Милано]], Италија, од [[Џовани Грепи]] (1919), слична на зградите на Чарлс Рени Макинтош File:44 Calea Călărașilor, Bucharest (02).jpg|Врата во стилот ар деко со спирали и извивачки линии, на куќата на Михај Зисман во Букурешт, од Сору (1920) File:Galdames (Vizcaya)-Museo de coches antiguos-24-Emblema de Rolls Royce 'El espíritu del éxtasis'.JPG|Фигурина на [[Ролс-Ројс]] во стилот ар деко, слична на етеричните женски фигури од ар нуво во грациозни брановидни облеки, дизајнирана од [[Чарлс Робинсон Сајкс]] (1920-тите), во Музејот на антички и класични автомобили, [[Торе Лоизага]], [[Галдаамес]], Шпанија File:Museum, part of a series of sketches known as Une cité moderne, by Robert Mallet-Stevens, 1922.jpg|Дизајн на музеј во стилот ар деко, сличен на сецесионистичките згради на Јозеф Хофман, дел од серијата скици позната како ''Une cité moderne'', од [[Робер Малет-Стивенс]] (1922) File:Immeuble 76 quai de Jemmapes et 1 avenue Richerand à Paris le 15 janvier 2016 - 09.jpg|Балкони во стилот ар деко со извивачки основи на авенија Ришеран бр. 1 во Париз, непознат архитект ({{circa|1930}}) File:Avenue Montaigne (47128639262).jpg|Извивачки криви на фасадата наавенија Монтењ бр. 26 во Париз, од [[Луј Дијајон]] и [[Марсел Жилиен]] (1937)<ref>{{cite web|url=https://www.pss-archi.eu/immeubles/FR-75056-27646.html|website=pss-archi.eu|title=26, avenue Montaigne|access-date=27 September 2023}}</ref> </gallery> Југендстилот бил еден од факторите што довеле до појавата на [[ар деко]], стил создаден како колективен напор на повеќе француски дизајнери за создавање нов модерен стил околу 1910 година. Тоа било така затоа што југендстилот ја нарушил надмоќта на [[историцизам|историцизмот]] и [[еклектицизам во архитектурата|еклектицизмот]] од 19 век, спротивставувајќи се на академските конвенции. Преку своите различни манифестации, тој измислил нови орнаментални системи, кои повеќе не зависеле од историските формули, преку криволиниски растителни форми во поголемиот дел од светот, геометриска декорација во [[Австроунгарија]] и Обединетото Кралство и реинтерпретации на националната традиција во земјите од [[Северна Европа|Северна]], [[Средна Европа|Средна]] и [[Источна Европа]]. Идејата за создавање нов стил, со нови орнаменти и форми, била значаен придонес што ар нуво го дал кон создавањето на ар деко. Друг аспект преземен од ар нуво бил нагласокот ставен врз домашниот луксуз. Некои од фините детали и извивачките линии на ар нуво се среќавале и во архитектурата и дизајнот на ар деко од 1920-тите, но биле малку поедноставени. Слично на тоа, рамните бои и видливите контури популаризирани од плакатите на ар нуво многу често се користеле во илустрациите на ар деко. Во споредба со многу дизајни на ар нуво, каде што растителните мотиви изгледале како да растат и се преобразуваат на предметот или архитектонскиот орнамент, повеќето дела на ар деко имале јасна композициска структура, слична на [[неокласицизам]]. Освен идеите преземени од француско-белгискиот југендстил, влијание доаѓало и од геометриските мотиви и волумени пронајдени во Обединетото Кралство и Виена. Цветовите, спиралите и квадратите пронајдени овде биле многу слични на оние што се среќавале во ар деко. [[Чарлс Рени Макинтош]] дури ги предвидел формите на ар деко во своите подоцнежни творби. Едно од [[Виенска сецесија|сецесионистичките]] дела што најдобро го навестувало стилот била [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], со своите отстапувања во облик на [[зикурат]], вертикалниот процеп на прозорецот на скалиштето и целокупната едноставност и скромна орнаментика.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|pages=79–80|language=en, ro}}</ref> ===Оживување=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:San Francisco Oracle Cover Vol.1 No.5, January 1967.jpg|Корицата на ''[[Сан Франциско Оракл]]'', том 1, бр. 5, од факсимилно издание, пример на плакат на психоделичен рок, непознат автор (1966 или 1967) File:Touché Gent (32840632118).jpg|Улица Каландестрат бр. 1 во [[Гент]], [[Белгија]], од [[Денис Ван Импе]] и [[Колет Ван Винкт]] (1980)<ref>{{cite web|url=https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/307158|website=inventaris.onroerenderfgoed.be|title=Boekhandel Intellect en stadswoning|date=20 June 2023 |access-date=11 February 2024}}</ref> File:Waseda El Dorado 1.jpg|[[Васеда Ел Дорадо]] во [[Токио]] од [[Вон Жур Ко]] (1983) File:Wien - Hundertwasserhaus (03).JPG|[[Куќа Хундертвасер]] во [[Виена]] од [[Фриденсрајх Хундертвасер]] (1983–1985) File:16, Strada Dimitrie Racoviță, Bucharest (Romania) 1.jpg|Улица Димитрие Раковица во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|2010}}) File:20190128 GoldGasse 9062 (46634300304).jpg|''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' на [[Густав Климт]] отпечатен на различни предмети во излогот на продавница во [[Салцбург]], [[Австрија]] (2019) </gallery> Во текот на 1960-тите, се појавил [[постмодернизам|постмодернизмот]]. Тоа било и сè уште е движење што го преиспитувало [[модернизам|модернизмот]] (статус кво по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]) и го поттикнувало вклучувањето и реинтерпретацијата на елементи од историските стилови во новите дизајни. Иако во 1950-тите се одржале неколку меѓународни изложби на ар нуво, успешното обновување се појавило во 1960-тите, а особено во 1970-тите со подемот на постмодернизмот. Освен со изложбите, ова обновување можело да биде поврзано со генерацијата на „[[цветна моќ]]“, која во тоа време го одредувала тонот и ги препознала сопствените животни идеали во цветната орнаментика и еротски „еманципираните“ уметнички теми од годините околу 1900 година. Југендстилот бил и еден од главните извори на инспирација за многу [[плакат]]и на [[психоделична уметност|психоделичниот рок]] од истиот период. Водечки претставници на движењето на [[психоделична уметност|психоделичната уметност]] во 1960-тите биле автори на плакати од [[Сан Франциско]], како што биле [[Рик Грифин]], [[Виктор Москосо]], [[Бони Меклин]], [[Стенли Маус]], [[Алтон Кели]] и [[Вес Вилсон]]. Во споредба со земјените бои што го карактеризирале ар нуво, овие плакати имале силно заситени бои поставени во контраст, како и високо стилизиран текст, понекогаш тешко читлив. Овој стил процветал од околу 1966 до 1972 година. Иконските слики на [[Густав Климт]] денес се наоѓале на многу кичести сувенири: шолји, чинии, салфетки, приврзоци за клучеви и слично. ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' бил отпечатен на безброј различни големини и материјали. Во слична ситуација биле и плакатите на [[Алфонс Муха]]. Еден од уметниците кој во ар нуво пронашол главен извор на инспирација бил австрискиот сликар и архитект [[Фриденсрајх Хундертвасер]]. Тој црпел инспирација од повеќе извори, меѓу кои биле [[Егон Шиле]], [[барок]]от и [[персиска уметност|персиската]] минијатура, како и криволиниската орнаментика на ар нуво.<ref>{{cite book|last1=Wolf|first1=Norbert|title=Art Nouveau|date=2015|publisher=Prestel|isbn=978-3-7913-8155-8|page=277}}</ref> ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== <!-- Include only cited sources here. Any related books should be added to the "Further reading" section --> * Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'', Paris, Larousse (2012) {{ISBN|978-2-03-587641-6}} * {{cite book |last=Bouillon |first=Jean-Paul |title=Journal de l'Art Nouveau |date=1985 |publisher=Skira |location=Paris |isbn=2605000699}} * {{cite book |last1=Celac |first1=Mariana |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |title=Bucharest Architecture - an annotated guide |publisher=Order of Architects of Romania |date=2017 |isbn=9789730238846}} * {{cite book |last1=Culot |first1=Maurice |last2=Pirlot |first2=Ann-Marie |title=Bruxelles Art Nouveau |date=2005 |publisher=Archives d'Architecture Moderne |location=Brussels |isbn=2-87143-126-4 |language=fr}} * Duncan, Alastair, ''Art Nouveau'', [[World of Art]], New York: [[Thames and Hudson]], 1994. {{ISBN|0500202737}} * {{cite book |last=Fahr-Becker |first=Gabriele |title=L'Art Nouveau |publisher=H.F. Ullmann |date=2015 |language=fr |isbn=9783848008575}} * Heller, Steven, and Seymour Chwast, ''Graphic Style from Victorian to Digital'', new ed. New York: [[Harry N. Abrams, Inc.]], 2001. pp.&nbsp;53–57.<!--This source was brought over from [[Jugendstil]], but it is unclear whether it will need to be referenced later.--> * Huyges, René, ''L'Art et le monde moderne'', Volume 1, Librarie Larousse, Paris, 1970 * {{cite book |last=Journel |first=Guillemette Morel |title=Le Corbusier- Construire la Vie Moderne |publisher=Editions du Patrimoine: Centre des Monument Nationaux |date=2015 |language=fr |isbn=978-2-7577-0419-6}} * {{cite book| last=Lahor |first=Jean |title=L'Art nouveau |publisher=Baseline Co. Ltd |date=2007 |orig-year=1901 |language=fr |isbn=9781859956670}} * {{cite book |last1=Ormiston |first1=Rosalind |last2=Robinson |first2=Michael |title=Art Nouveau – Posters, Illustration and Fine Art |date=2013 |publisher=Flame Tree Publishing |isbn=9781847862808}} * {{cite book |last=Plum |first=Gilles |title=Paris architectures de la Belle Époque |publisher=Éditions Parigramme |date=2014 |language=fr |isbn=9782840968009}} * Renault, Christophe and Lazé, Christophe, ''Les Styles de l'architecture et du mobliier'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2006 (in French). {{ISBN|9782877474658}} * {{cite book |last=Riley |first=Noël |title=Grammaire des Arts Décoratifs |publisher=Flammarion |date=2004 |language=fr}} * {{Cite book |last=Sarnitz |first=August |title=Otto Wagner |date=2018 |location=Cologne |publisher=Taschen |language=fr |isbn=9783836564328}} * {{Cite book |last=Sato |first=Tamako |title=Alphonse Mucha: The Artist as Visionary|date=2015|publisher=Taschen|location=Cologne|isbn=9783836550093}} * {{Cite book |last2=Constantine|first2=Mildred|last1=Selz|first1=Peter|title=Art Nouveau - Art and Design at the Turn of the Century|date=1959|publisher=[[The Museum of Modern Art]]|location=New York|isbn=9780870702228|url=https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_2752_300190098.pdf}} * {{cite book |last=Sembach |first=Klaus-Jürgen |title=L'Art Nouveau: L'Utopie de la Réconciliation |publisher=Taschen |language=fr |date=2013 |isbn=9783822830055}} * Sterner, Gabriele, ''Art Nouveau, an Art of Transition: From Individualism to Mass Society'', 1st English ed. (original title: ''Jugendstil: Kunstformen zwischen Individualismus und Massengesellschaft''), translated by Frederick G. Peters and Diana S. Peters, publisher Woodbury, N.Y.: [[Barron's Educational Series]], 1982. {{ISBN|0812021053}} * {{Cite book |last=Texier |first=Simon |title=Paris: Panorama de l'architecture |date=2012 |publisher=Parigramme |isbn=9782840966678}} * {{Cite book |last=Thiébaut |first=Philippe |title=Mucha et l'Art Nouveau |date=2018 |language=fr |publisher=Éditions du Chêne |location=Paris |isbn=9782812318061}} * {{cite book |last=Vigne |first=George |title=Hector Guimard: Le geste magnifique de l'Art Nouveau |publisher=Editions du Patrimoine - Centre des monuments nationaux |language=fr |location=Paris |date=2016 |isbn=9782757704943}} ==Дополнително читање== * Art Nouveau Grange Books, Rochester, England, 2007, {{ISBN|978-1-84013-790-3}}. * William Craft Brumfield. ''The Origins of Modernism in Russian Architecture'' (Berkeley: University of California Press, 1991) {{ISBN|0-520-06929-3}}. * Debora L. Silverman (1992), ''[https://books.google.com/books?isbn=0520080882 Art Nouveau in Fin-de-siècle France: Politics, Psychology, and Style]''. *{{cite book|title=Design of the 20th Century|first1=Charlotte|last1=Fiell|first2=Peter|last2=Fiell|publisher=Taschen|location=Köln|edition=25th anniversary|year=2005|pages=55–60|isbn=9783822840788|oclc=809539744}} * {{cite book |last=Auslander |first=Leora |title=Taste and Power: Furnishing Modern France |url= https://books.google.com/books?id=xxwcsQcFFsQC&pg=PA307 |via=Google Books |date=1996 |publisher=University of California Press |isbn=9780520920941}} * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6558615s L'Art appliqué: Le Style moderne, revue internationale, Éditeur: H. Laurens (Paris) 1903–04, Bibliothèque nationale de France] {{in lang|fr}} * [http://justinstorck.free.fr/m/modern-style-art-nouveau.php ''Modern'style (Art Nouveau)'': Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie – Ebénisterie – Charpente, Par J. Justin Storck, édition de 1900] {{in lang|fr}} * {{cite book |last=Goss |first=Jared |title=French Art Deco |url= https://books.google.com/books?id=6PtrBAAAQBAJ |via=Google Books |date=2014 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=9780300204308}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170501131526/http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/art-nouveau.html/ Art Nouveau] Teaching resource on the Art Nouveau movement from the [[National Gallery of Art]] in Washington, D.C. * [http://www.artnouveau-net.eu/ Réseau Art Nouveau Network], a European network of Art Nouveau cities * [https://web.archive.org/web/20100722025122/http://coupdefouet.eu/ Art Nouveau European Route], a non-profit association for the international promotion and protection of Art Nouveau heritage * [http://exhibitions.europeana.eu/exhibits/show/art-nouveau-en Europeana virtual exhibition of Art Nouveau] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Модерна уметност]] [[Категорија:Украсна уметност]] [[Категорија:Уметнички правци]] [[Категорија:Југендстил| ]] mchwvox1j5lpphs0nw0pcxdnewapfak 5650430 5650427 2026-10-27T09:40:09Z Тиверополник 1815 5650430 wikitext text/x-wiki {{Infobox art movement | name = Југендстил | image = {{Фотомонтажа |photo1a=Abbesses.JPG |photo1b= |photo1c=Otto Eckmann - Jugend Nr. 14, 1896.jpg |photo1d= |photo2a=Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG |photo2b=Louis Majorelle - Wall Cabinet - Walters 6587.jpg |photo2c= |photo3a=Tassel House stairway.JPG |photo3b= |size=250 |color_border=#AAAAAA |color=#F9F9F9 |caption= |foot_montage= }} | alt = | caption = '''Од горе лево во насока на стрелките на часовникот:''' Станица на [[Париско метро|Париското метро]] ''Абес'' од [[Ектор Гимар]] (1900); Насловна страница на списанието „Југенд“ од [[Ото Екман]] (1896); ѕидно шкафче од [[Луј Мажорел]]; ентериер на „[[Хотел Тасел]]“ во [[Брисел]] од [[Виктор Орта]] (1892–1893); ламба од [[Луис Комфорт Тифани]] (1900–1910) | yearsactive = {{circa|1883–1914}} | country = [[Западен свет]] |commons = yes }} '''Југендстил''' ('''ар нуво''', '''сецесија''') — меѓународен стил во [[уметност]]а, [[архитектурата]] и [[Применета уметност|применетата уметност]], особено [[Украсна уметност|украсната уметност]]. Честопати стилот бил инспириран од природни форми како што се кривулести линии од растенија и цвеќиња. Други карактеристики на југендстилот биле чувството на динамичност и движење, честопати дадено од асиметрија или искривени линии, како и употребата на современи материјали, особено [[железо]], [[стакло]], [[керамика]], а подоцна и [[бетон]], за создавање необични форми и поголеми отворени простори. Стилот бил популарен помеѓу 1890 и 1910 година за време на периодот Бел Епок, и претставувал реакција против [[Академска уметност|академизмот]], [[Еклектизам|еклектицизмот]] и [[Историцизам (уметност)|историцизмот]] на архитектурата и украсната уметност од 19 век. Една од главните цели на југендстилот била да се разбие традиционалната разлика помеѓу [[ликовната уметност]] (особено сликарството и скулптурата) и применетата уметност. Најшироко се употребувал во дизајнот на ентериер, графичката уметност, мебелот, уметноста во стакло, текстилот, керамиката, накитот и металните изработки. Стилот одговарал на водечките теоретичари од 19 век, како што се францускиот архитект [[Ежен Виоле ле Дик]] (1814–1879) и британскиот уметнички критичар [[Џон Раскин]] (1819–1900). Во Британија, стилот бил под влијание на [[Вилијам Морис]] и движењето за уметности и занаети. Германските архитекти и дизајнери барале духовно воздигнувачки [[Гезамткунстверк]] („целосно уметничко дело“) што би ги обединило архитектурата, мебелот и уметноста во ентериерот во еден заеднички стил, со цел да ги воздигне и инспирира жителите. Првите куќи во стилот „југендстил“ и внатрешно украсување се појавиле во [[Брисел]] во 1890-тите, во архитектурата и дизајнот на ентериер на куќи дизајнирани од [[Пол Анкар]], [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] и особено [[Виктор Орта]], чиј „Хотел Тасел“ бил завршен во 1893 година.<ref name="britannica-horta">[https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta Victor Horta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419200603/https://www.britannica.com/biography/Victor-Baron-Horta|date=19 April 2019}} – Encyclopædia Britannica</ref><ref name="unesco-horta">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005|title=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|last=World Heritage Centre|first=UNESCO|work=whc.unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513225235/https://whc.unesco.org/en/list/1005|archive-date=13 May 2013|accessdate=26 December 2019}}</ref> Брзо се преселил во [[Париз]], каде што бил приспособен од [[Ектор Гимар]], кој ги видел делата на Орта во Брисел и го применил стилот на влезовите на новото [[париско метро]]. Својот врв го достигнал на Меѓународната изложба во Париз во 1900 година, на која биле претставени делата во стилот на ар нуво од уметници како што е [[Луис Комфорт Тифани]]. Се појавила во графичката уметност на постерите на [[Алфонс Муха]] и стаклените садови на [[Рене Лалик]] и [[Емил Гале]]. Од Британија, Белгија и Франција, стилот се проширил во остатокот од [[Европа]], добивајќи различни имиња и карактеристики во секоја земја (погледнете го делот за именување подолу). Често се појавувал не само во главните градови, туку и во брзорастечките градови кои сакале да воспостават уметнички идентитети ([[Торино]] и [[Палермо]] во Италија; [[Глазгов]] во Шкотска; [[Минхен]] и [[Дармштат]] во Германија; [[Барселона]] во [[Каталонија]], Шпанија), како и во центрите на движењата за независност ([[Хелсинки]] во Финска, тогашен дел од [[Руското Царство]]). До 1914 година, со почетокот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], југендстилот станал во голема мера исцрпен. Во 1920-тите, како доминантен архитектонски и украсен уметнички стил бил заменет со [[Ар деко|Ар Деко]], а потоа со [[Модернизам|модернизмот]].<ref>"Art Nouveau", ''Heilbrunn Timeline of Art History'', Metropolitan Museum of Art</ref> Стилот „Ар Нуво“ започнал да добива поголемо позитивно внимание од критичарите кон крајот на 1960-тите, со голема изложба на делата на [[Ектор Гимар]] во Музејот на современа уметност во 1970 година.<ref>Vigne, Georges, ''Hector Guimard – Le geste magnifique de l'Art Nouveau'', (2016), Editions du Patrimoine, Centre des Monuments National, p. 194</ref> == Именување == Терминот ''„Ар Нуво“'' за првпат бил употребен во 1880-тите во белгиското списание ''„Л'Арт Модерн“'' за да се опише делото на ''„Лес Вингт“'', дваесет сликари и скулптори кои барале промени преку уметноста. Името било популаризирано од {{Јаз|fr|Maison de l'Art Nouveau}} („Куќа на новата уметност“), уметничка галерија отворена во Париз во 1895 година од француско-германскиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]]. Во Британија, францускиот термин {{Јаз|fr|Art Nouveau}} бил најчесто користен, додека во Франција често се нарекувал под терминот {{Јаз|fr|Style moderne}} (слично на британскиот термин ''Модерен стил''), или {{Јаз|fr|Style 1900}}. Во Франција, понекогаш се нарекувал и ''{{Јаз|fr|Style Jules Verne}}'' (по романсиерот [[Жил Верн]]), ''{{Јаз|fr|Style Métro}}'' (по железните и стаклените влезови во метрото на Ектор Гимар), ''{{Јаз|fr|Art Belle Époque}}'', или ''{{Јаз|fr|Art fin de siècle}}''.<ref name="Gontar, Cybele 2006">[http://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm Gontar, Cybele. Art Nouveau. In Heilbrunn Timeline of Art History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515131212/https://www.metmuseum.org/toah/hd/artn/hd_artn.htm|date=15 May 2021}}. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000 (October 2006)</ref> Ар Нуво е познат под различни имиња на различни јазици: {{Langx|de|југендстил}}, {{Langx|it|Stile Liberty}}, на каталонски: ''Modernisme'', а познат и како sovremen стил на [[англиски јазик]]. Стилот е често поврзан, но не секогаш идентичен со стиловите што се појавиле во многу земји во Европа и на други места приближно во исто време. Нивните локални имиња често се користеле во нивните земји за да се опише целото движење. * Во Австрија и соседните земји кои тогаш биле дел од [[Австроунгарија]], бил нарекуван {{lang|de|Виенски јунгендстил}} („виенски младински стил“) или {{lang|de|Сецесиски стил}} („стил на сецесијата“), според уметниците од [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] ({{langx|hu|szecesszió}}, {{langx|cs|secese}}, {{langx|sk|secesia}}, {{langx|pl|secesja}}). * Во Белгија, неговите противници понекогаш го нарекувале {{lang|fr|coup de fouet}} („стил на удар со камшик“), {{lang|nl|Палинг стил}} („стил на јагула“) или {{lang|fr|Стил nouille}} („стил на тестенини“).<ref name="Gontar, Cybele 2006"/> * Во Велика Британија, покрај називот ар нуво, бил познат како ''Модерен стил'' или, поради делата на [[Глазговска школа|Глазговската школа]], како ''глазговски стил''. * Во Данска, бил познат како {{lang|da|Skønvirke}} („дело на убавината“). * Во Германија и Скандинавија, бил нарекуван {{lang|de|Reformstil}} („реформски стил“) или {{lang|de|Jugendstil}} („младински стил“), според популарното германско уметничко списание {{lang|de|[[Југенд (списание)|Југенд]]}}, како и {{lang|de|Wellenstil}} („брановиден стил“) или {{lang|de|Lilienstil}} („лилјански стил“).<ref name="duncan23">Duncan (1994), pp. 23–24.</ref> Денес во Финска, Шведска и Норвешка се нарекува ''Jugend''; {{lang|et|Југенд}} во [[Естонија]]; и {{lang|lv|Jūgendstils}} во [[Латвија]]. Во Финска, исто така бил нарекуван {{lang|fi|Kalevala Style}}. * Во Италија, често бил нарекуван {{lang|it|stile Liberty}} („стил Либерти“), според [[Артур Ласенби Либерти]], основачот на лондонската стоковна куќа [[Либерти (стоковна куќа)|Liberty & Co]], чии дизајни на текстил биле популарни. Понекогаш бил нарекуван и {{lang|it|флорален стил}} („цветен стил“) или {{lang|it|нова уметност}} („нова уметност“; називот повеќе не се употребува). * Во Јапонија, ''Shiro-Uma (Широ-Ума)''.<ref name="Madsen, S. Tschud">{{cite book|title=Art Nouveau|last1=Madsen|first1=S. Tschudi|date=1977|publisher=Editura Meridiane|pages=7, 71|language=ro}}</ref> * Во Холандија, {{lang|nl|Nieuwe Kunst}} („нова уметност“), {{lang|nl|Nieuwe Stijl}} („нов стил“),<ref name="grove">Michèle Lavallée, "Art Nouveau", ''[[Grove Dictionary of Art]]'' [[Oxford University Press]], accessed 11 April 2008.</ref> vermicellistijl, slaoliestijl,<ref name="Vervliet">{{cite book|url=[https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|title=De literaire manifesten van het fin de siècle in de Zuidnederlandse periodieken 1878-1914|last=Vervliet|first=Raymond|author2=[[Rijksuniversiteit Gent]]|date=1982|publisher=[[Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]]|location=Brussel|page=110|language=nl|chapter=III. De wereld van de schone schijn. Opkomst, bloei en verval van de Art Nouveau|quote=Deze affiche werd in kleur gereproduceerd in het belangrijke werk van R. Schmutzler, Art Nouveau (New York, 1962), p. 149. Ook afgebeeld in het tijdschrift Forum, XIII (1958), p. 324.|access-date=2026-05-25}}]([https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1%7Clanguage=nl}}) <nowiki>https://www.dbnl.org/tekst/verv012lite01_01/verv012lite01_01_0008.php?q=delftsche%20slaolie#hl1|language=nl}}</nowiki>)]</ref> * Во Полска, {{lang|pl|Secesja}} („сецесија“).<ref>{{Cite web|url=[https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane](https://audycjekulturalne.pl/secesja/#:~:text=Zar%C3%B3wno%20s%C5%82owo%20secesja,%20jak%20i%20u%C5%BCywane)|title=Secesja – harmonia, perfekcja, delikatność|author=Aleksandra Galant|date=23 August 2023|language=pl|website=audycjekulturalne.pl|access-date=29 September 2024}}</ref> * Во Португалија, {{lang|pt|Arte nova}} („нова уметност“). * Во [[Романија]], {{lang|ro|Arta 1900}} („уметност 1900“), ''Arta Nouă'' („нова уметност“) или {{lang|ro|Noul Stil}} („нов стил“).<ref>{{cite news|url=[https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|title=Rețeaua Art Nouveau – experți europeni în patrimoniul arhitectural, la Oradea|author=Demian|date=May 7, 2019|access-date=May 6, 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/](https://web.archive.org/web/20200709191047/https://www.bihon.ro/stirile-judetului-bihor/reteaua-art-nouveau-experti-europeni-in-patrimoniul-arhitectural-la-oradea-27478/)|archive-date=9 July 2020|url-status=live}}</ref> * Во Шпанија, {{lang|es|Modernismo}}, {{lang|ca|[[Модернизам]]}} (на каталонски) и {{lang|es|Arte joven}} („млада уметност“). * Во Швајцарија, {{lang|fr|style sapin}} („стил на ела“). * Во Соединетите Американски Држави, поради неговата поврзаност со [[Луис Комфорт Тифани]], понекогаш бил нарекуван ''Tiffany style'' * Терминот ''Модерен'' бил употребуван во тогашната [[Руска Империја]] и сè уште се употребува во современите држави наследнички како [[Азербејџан]], [[Казахстан]], [[Русија]] и [[Украина]], додека во [[Литванија]] се нарекува {{lang|lt|Модернас}}. За сликарството, се употребувал и називот на движењето ''[[Светот на уметноста]]'' („Светот на уметноста“). == Историја == === Потекло === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|алт=Red House in Bexleyheath (London) by William Morris and Philip Webb (1859)| Црвена куќа во Бекслихит ([[Лондон]]) од Вилијам Морис и Филип Веб (1859) File:Acteur_als_hoveling-Rijksmuseum_AK-MAK-1601A.jpeg|алт=Japanese woodblock print by Utagawa Kunisada (1850s)| Јапонски дрвописи од Утагава Кунисада (1850-ти) File:The_Peacock_Room.jpg|алт=The Peacock Room by James McNeill Whistler (1876–77), now in the Freer Gallery of Art, Washington, D.C.| ''„Паунова соба“'' од Џејмс Мекнил Вислер (1876–77), денес во галеријата за уметност „Фрир“, [[Вашингтон]] File:Chair_LACMA_M.2009.115_(5_of_5).jpg|алт=Chair designed by Arthur Mackmurdo (1882–83)| Стол дизајниран од Артур Мекмурдо (1882–83) File:Morris_Wey_printed_textile_design_c_1883.jpg|алт=William Morris printed textile design (1883)| Вилијам Морис печатен дизајн на текстил (1883) File:Swan_and_Rush_and_Iris_wallpaper_Walter_Crane.jpg|алт=Swan, rush and iris wallpaper design by Walter Crane (1883)| Дизајн на тапети со лебед, трска и перуника од Волтер Крејн (1883) </gallery>Новото уметничко движење ги има своите корени во [[Британија]], во цветните дизајни на Вилијам Морис и во движењето „Уметност и занаети“ основано од учениците на Морис. Раните прототипови на стилот ја вклучуваат „Црвената куќа“ со ентериери од Морис и архитектура од [[Филип Веб]] (1859), и раскошната [[Паунска соба]] од [[Џејмс Абот Мекнил Вислер]]. Новото движење било силно под влијание и на прерафаелските сликари, вклучувајќи ги [[Данте Габриел Росети]] и [[Едвард Берн-Џонс]], а особено на британските графички уметници од 1880-тите, вклучувајќи ги Селвин Имиџ, Хејвуд Самнер, Волтер Крејн, Алфред Гилберт и особено Обри Бердсли. Столот дизајниран од [[Артур Мекмурдо]] е признат како претходник на дизајнот во стилот Ар Нуво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|title=Chair &#124; Mackmurdo, Arthur Heygate &#124; V&A Explore the Collections|date=1883|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227102543/https://collections.vam.ac.uk/item/O7926/chair-mackmurdo-arthur-heygate/|archive-date=27 February 2020|accessdate=27 February 2020}}</ref> Во Франција, врз него влијаел архитектонскиот теоретичар и историчар [[Ежен Виоле ле Дик]], прогласен непријател на историскиот архитектонски стил „Боз-ар“, чии теории за рационализмот се изведени од неговото проучување на [[Средновековна уметност|средновековната уметност]]: * Функцијата треба да дефинира форма.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|title=Art nouveau and Industrie|last=Lingenheim|first=Claire|publisher=Accadémie Strasbourg|language=fr|quote=Viollet le Duc is the spokesman a rationalist mouvement where architecture becomes a true science, in which form stems from function.|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143245/https://www.ac-strasbourg.fr/fileadmin/pedagogie/histoiredesarts/option/art_nouveau/5_industrie.pdf|archive-date=20 January 2022}}</ref> * Единство на уметностите и укинување на секаква разлика помеѓу главната уметност (архитектурата) и помалите уметности (украснитр уметности).<ref>{{Наведена книга|title=L'Art dans tout|last=Froissart-Pezone|first=Rossella|date=2005|publisher=CNRS éditions|location=Paris}}</ref> * Логиката на природата е моделот што треба да се употреби за архитектурата.<ref>{{Наведено списание|last=Recht|first=Roland|date=2000|title=Viollet-le-Duc et Gottfried Semper: Conceptions du patrimoine monumental|url=https://journals.openedition.org/rgi/780|journal=Revue Germanique Internationale|language=fr|issue=13|pages=155–168|doi=10.4000/rgi.780|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143242/https://journals.openedition.org/rgi/780|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|quote=Nature as a model|doi-access=free}}</ref> * Архитектурата треба да се прилагоди на човековата околина и потреби. * Употреба на современи технологии и материјали.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet le Duc, materials and building techniques|last=Bressani|first=Martin|date=2014|publisher=Editions du Patrimoine|location=Paris|language=fr|quote=Construction for an architect means using materials for their quality and their own nature}}</ref> Виоле ле Дик самиот бил претходник на југендстилот: во 1851 година, во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква]], тој создал серија фрески типични за стилот.<ref>{{Наведена книга|title=Viollet-le-Duc et la restauration de la polychromie|last=Pauliac|first=Laurence|date=2005|publisher=Université de Montréal|location=Montréal|language=fr|quote=It is fascinating to see how the style of his mural paintings at Notre Dame are precursors of Art Nouveau}}</ref> Овие слики биле отстранети во 1945 година како неакадемски. Во Рокетајадскиот дворец во регионот на [[Бордо]], неговите внатрешни украси што датираат од 1865 година, исто така, го антиципираат стилот на Ар Нуво. Во својата книга ''„Entretiens sur l'architecture“'' (Предавања за архитектурата) од 1872 година, тој напишал: „Користете ги средствата и знаењето што ни ги дава нашето време, без меѓусебните традиции кои денес повеќе не се одржливи, и на тој начин можеме да предложиме нова архитектура. За секоја функција свој материјал; за секој материјал своја форма и свој украс.“ <ref>Viollet-le-Duc, ''Entretiens sur l'architecture''</ref> Оваа книга влијаела врз генерација архитекти, вклучувајќи ги [[Луис Саливен]], [[Виктор Орта]], [[Ектор Гимар]] и [[Антони Гауди]]. {{Sfn|Bouillon|1985}} Француските сликари Морис Дени, Пјер Бонар и Едуар Вујар одиграле важна улога во интегрирањето на ликовното сликарство со украсувањето. „Верувам дека пред сè, сликата мора да биде украсена“, напишал Денис во 1891 година. „Изборот на субјекти или сцени не е ништо. Преку вредноста на тоновите, обоената површина и хармонијата на линиите можам да го допрам духот и да ги разбудам емоциите.“ Сите овие сликари сликале и традиционално и украсно сликарство на платна, во стакло и во други медиуми. {{Sfn|Bouillon|1985}} Друго важно влијание врз новиот стил бил [[Јапонизам|јапонизмот]]. Тој бил бран ентузијазам за јапонскиот дрвопис, особено делата на [[Хирошиге]], [[Кацушика Хокусаи|Хокусаи]] и [[Утагава Кунисада]], кои биле увезени во Европа почнувајќи од 1870-тите. Претприемачот [[Зигфрид Бинг]] основал месечно списание, ''Le Japon artistique'' во 1888 година, и објавил триесет и шест изданија пред да заврши во 1891 година. Влијаело и врз колекционерите и врз уметниците, вклучувајќи го и [[Густав Климт]]. Стилизираните карактеристики на јапонските печати се појавиле во графиката во стилот на југендстил, порцеланот, накитот и мебелот. Од почетокот на 1860 година, одеднаш се манифестира влијанието на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Во 1862 година, љубителите на уметност од Лондон или Париз можеле да купат јапонски уметнички дела, бидејќи во таа година Јапонија за прв пат се појавила како изложувач на Меѓународната изложба во Лондон. Исто така, во 1862 година, во Париз, била отворена продавницата ''„Ла Порт Киноаз“'', на улицата „Риволи“, каде што се продавале јапонски [[укијо-е]] и други предмети од Далечниот Исток. Во 1867 година, се појавила книгата ''„Примери за кинески орнаменти“'' од Овен Џонс, а во 1870 година ''„Уметност и индустрии во Јапонија“'' од Р. Алкок, а две години подоцна, О.Х. Мозер и Т.В. Катлер објавиле книги за јапонската уметност. Некои уметници од ар нуво, како [[Виктор Орта]], поседувале колекција од уметност од Далечниот Исток, особено јапонска. Новите технологии во печатењето и издаваштвото му овозможиле на југендстилот брзо да стигне до глобална публика. Уметничките списанија, илустрирани со фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја, одиграле суштинска улога во популаризацијата на новиот стил. ''The Studio'' во Англија, ''Arts et idèes'' и ''Art et décoration'' во Франција, и ''Jugend'' во Германија, овозможиле стилот брзо да се прошири во сите делови на Европа. [[Обри Бердсли]] во Англија и [[Ежен Грасет]], [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Феликс Валотон]] постигнале меѓународно признание како илустратори. {{Sfn|Lahor|2007}} Со постерите на [[Жил Шере]] за танчерката [[Лој Фулер]] во 1893 година и на [[Алфонс Муха]] за актерката [[Сара Бернар]]д во 1895 година, постерот станал не само реклама, туку и уметничка форма. Сара Бернард издвоила голем број од своите постери за продажба на колекционери. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Развој – Брисел (1893–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:St-Gilles_(Hankar)_JPG01.jpg|алт=Hankar House by Paul Hankar (1893)| Анкарова куќа од Пол Анкар (1893) File:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|алт=Façade of the Hôtel Tassel by Victor Horta (1892–93)| Фасада на хотелот „Тасел“ од [[Виктор Орта]] (1892–93) File:Tassel_House_stairway.JPG|алт=Stairway of the Hôtel Tassel| Скалите на хотелот „Тасел“ File:Villa_Bloemenwerf_(front).JPG|алт=Villa Bloemenwerf by Henry van de Velde (1895)| Вила Бломенверф од [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] (1895) File:Henry_van_de_Velde_-_Chair_-_1895.jpg|алт=Chair by Van de Velde for the Villa Bloemenwerf (1895)| Стол од Ван де Велде за вилата Бломенверф (1895) File:International_Exhibition_Brussels_par_Privat-Livemont.jpg|алт=Poster for the International Exposition by Privat Livemont (1897)| Постер за Меѓународната изложба од Приват Ливемонт (1897) </gallery>Првите градски куќи во стилот на југендстил, [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] од [[Пол Анкар]] (1893) и хотелот Тасел од [[Виктор Орта]] (1892–1893), биле изградени речиси истовремено во [[Брисел]]. Тие биле слични по својата оригиналност, но многу различни по својот дизајн и изглед. Виктор Орта станал меѓу највлијателните архитекти на раниот југендстил, а неговиот хотел Тасел (1892–1893) во Брисел е еден од обележјата на стилот. Архитектонската обука на Орта била како асистент на Алфонс Балат, архитект на кралот [[Леополд II (Белгија)|Леополд II]], градејќи ги монументалните кралски стакленици од железо и стакло во Лакен. Тој бил голем обожавател на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]], со чии идеи целосно се идентификувал.<ref>{{Наведена книга|title=L'influence de Viollet-le-Duc sur l'architecture en Belgique et aux Pays-Bas vers 1900|last=BEKAERT|first=GEERT|date=1985|publisher=Septentrion|pages=38}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Discours de Victor Horta à l'Académie Royal de Belgique|last=Horta|first=Victor|date=1925}}</ref> Во 1892–1893 година, тој го искористил ова искуство на сосема поинаков начин. Тој ја дизајнирал резиденцијата на научникот и професор Емил Тасел на многу тесна и длабокаместоположба. Средишниот елемент на куќата бил скалиштето, не оградено со ѕидови, туку отворено, украсено со виткана ограда од ковано железо и поставено под висок кровен прозорец. Подовите биле потпрени на тенки железни столбови како стебла на дрвја. Мозаичните подови и ѕидови биле украсени со нежни арабески во цветни и растителни форми, што станало најпопуларниот белег на стилот. {{Sfn|Lahor|2007}} За краток период, Орта изградил уште три градски куќи, сите со отворени ентериери и сите со кровни прозорци за максимално внатрешно осветлување: хотелот Солвеј, хотелот ван Етвелде (за Едмонд ван Етвелде) и „Мезон и ателје Орта“. Сите четири денес се дел од [[Светско наследство на УНЕСКО|светското наследство на УНЕСКО]]. Пол Анкар бил исто така иноватор на раниот југендстил. Роден во Фрејмери, во [[Ено]], син на мајстор каменорезец, тој студирал украсна скулптура и декорација на Кралската академија за ликовни уметности во Брисел од 1873 до 1884 година, додека работел како украсен скулптор. Од 1879 до 1894 година работел во студиото на архитектот Хендрик Бејаерт, мајстор на еклектичната и [[Неокласична архитектура|неокласичната архитектура]]. Преку Бејаерт, Анкар станал и обожавател на Виолет ле Дук. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Во 1893 година, Анкар ја дизајнирал и изградил Анкаровата куќа, неговата сопствена резиденција во Брисел. Со цел да создаде синтеза на ликовната и украсната уметност, тој ги собрал скулпторот Рене Јансенс и сликарот Алберт Кјамберлани за да го украсат ентериерот и екстериерот со [[Зграфито|графити]], или мурали. Фасадата и балконите се одликувале со железна декорација и виткани линии во стилизирани цветни дезени, што станало важна карактеристика на Ар Нуво. Врз основа на овој модел, тој изградил неколку куќи за своите пријатели уметници. Тој, исто така, дизајнирал серија иновативни стаклени излози за продавници, ресторани и галерии во Брисел, во она што еден местен критичар го нарекол „вистински делириум на оригиналност“. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Тој починал во 1901 година, токму кога движењето почнало да добива признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], роден во [[Антверпен]], бил уште една основачка фигура во раѓањето на југендстилот. Дизајните на Ван де Велде го вклучувале ентериерот на неговата резиденција во Брисел, [[Вила Блуменверф|вилата Блуменверф]] (1895).<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27|title=An Atlas of European Architecture|last=Sachar|first=Brian|date=1984|publisher=Van Nostrand Reinhold|isbn=978-0-4422-8149-6|page=[https://archive.org/details/atlasofeuropeana0000sach/page/27 27]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Art Nouveau|url=https://archive.org/details/artnouveau0000cham|last=Champigneulle|first=Bernard|date=1976|publisher=Barron's Educational Series|isbn=978-0-8120-5111-7|pages=[https://archive.org/details/artnouveau0000cham/page/115 115], 121}}</ref> Надворешноста на куќата е инспирирана од Црвената куќа, резиденцијата на писателот и теоретичар [[Вилијам Морис]], основачот на движењето „Уметност и занаети“. Обучен како сликар, Ван де Велде се свртел кон [[илустрација]], потоа кон дизајн на мебел и конечно кон архитектура. За вилата Блуменверф, тој создал текстил, тапети, сребрени предмети, накит, па дури и облека, што одговарало на стилот на резиденцијата.<ref>Cite web [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356 Unesco website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200528224848/http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=326&l=en&id=5356|date=28 May 2020}}</ref> Ван де Велде заминал во Париз, каде што дизајнирал мебел и украси за германско-францускиот трговец со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]], чија париска галерија му го дала името на стилот. Тој бил и еден од раните теоретичари на Ар Нуво, барајќи употреба на динамични, честопати спротивставени линии. Ван де Велде напишал: „Линијата е сила како и сите други елементарни сили. Неколку линии поставени заедно, но спротивставени, имаат присуство толку силно како неколку сили“. Во 1906 година, тој ја напуштил Белгија и заминал за [[Вајмар]] (Германија), каде што го основал Големото војводско училиште за уметност и занаети, каде што учењето на историски стилови било забрането. Тој одиграл важна улога во германскиот Веркбунд, пред да се врати во Белгија. Дебито на архитектурата во стилот на југендстил во Брисел било проследено со бран на украсна уметност во новиот стил. Меѓу важните уметници биле [[Густав Штраувен]], кој користел ковано железо за да постигне барокни ефекти на фасадите на Брисел; дизајнерот на мебел [[Густав Сериер-Бови]], познат по своите многу оригинални столчиња и зглобен метален мебел; и дизајнерот на накит [[Филип Волферс]], кој изработувал накит во форма на [[вилински коњчиња]], [[пеперутки]], лебеди и змии. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Меѓународната изложба во Брисел, одржана во 1897 година, привлекла меѓународно внимание кон стилот; Орта, Анкар, Ван де Велде и Серирие-Бови, меѓу другите, учествувале во дизајнот на саемот, а Анри Прива-Ливемон го создал постерот за изложбата. === Париз – Maison de l'Art Nouveau (1895) и Кастел Беранже (1895–1898) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Art_nouveau_publicité_galerie_Samuel_Bing_Paris_1895.jpg|алт=Siegfried Bing invited artists to show modern works in his new Maison de l'Art Nouveau (1895).| Зигфрид Бинг ги поканил уметниците да изложат современи дела во неговата нова „Мејсон де л'ар нуво“ (1895). File:Galeries_Bing_entrée_rue_de_Provence.jpg|алт=The Maison de l'Art Nouveau gallery of Siegfried Bing (1895)| Галеријата Maison de l'Art Nouveau на Зигфрид Бинг (1895) File:Vallotton_pour_Bing.jpg|алт=Poster by Félix Vallotton for the new Maison de l'Art Nouveau (1896)| Постер од Феликс Валотон за новиот Maison de l'Art Nouveau (1896) File:Castel_Béranger,_February_16,_2013.jpg|алт=Gateway of the Castel Béranger by Hector Guimard (1895–1898)| Портата на замокот Беранже од Ектор Гимар (1895–1898) File:Paris_-_Castel_Béranger_(30001340011).jpg|алт=Breezeway of the Castel Béranger, with wall plates by Alexandre Bigot| Ветробран на замокот Беранже, со ѕидни плочи од Александар Биго File:Lescalier_principal_du_Castel_Béranger_(Hector_Guimard)_(5478779855).jpg|алт=Detail of main stairway of the Castel Béranger| Детал од главното скалиште на замокот Беранже </gallery>Француско-германскиот трговец со уметнички дела и издавач [[Зигфрид Бинг]] одиграл клучна улога во промовирањето на стилот. Во 1891 година, тој основал списание посветено на уметноста на Јапонија, кое помогнало во промовирањето на јапонизмот во Европа. Во 1892 година, тој организирал изложба на седум уметници, меѓу кои Пјер Бонар, Феликс Валотон, Едуар Вујар, [[Анри де Тулуз-Лотрек|Тулуз-Лотрек]] и Ежен Грасе, која вклучувала и современо сликарство и украсни дела. Оваа изложба била прикажана во Националното здружение на уметности во 1895 година. Истата година, Бинг отворил нова галерија на улицата „Прованс“ број 22 во Париз, „Мезон де ар нуво“, посветена на нови дела и во ликовната и во украсната уметност. Ентериерот и мебелот на галеријата се дизајнирани од белгискиот архитект [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], еден од пионерите на архитектурата во стилот на ар нуво. ''Maison de l'Art Nouveau'' прикажувал слики од [[Жорж Пјер Сера|Жорж Сера]], Пол Сињак и Тулуз-Лотрек, стакло од Луис Комфорт Тифани и Емил Гале, накит од [[Рене Лалик]] и постери од Обри Бердсли. Делата прикажани таму воопшто не биле униформни по стил. Бинг напишал во 1902 година: „ар нуво, во времето на неговото создавање, на никаков начин не се стремел да ја има честа да стане генерички термин. Тоа било едноставно име на куќа отворена како точка за собирање на сите млади и страствени уметници нетрпеливи да ја покажат современоста на своите тенденции“. {{Sfn|Bouillon|1985}} Стилот брзо бил забележан во соседна Франција. Откако го посетил хотелот „Тасел“ на Орта, Ектор Гимар го изградил замокот Беранже, меѓу првите париски згради во новиот стил, во периодот помеѓу 1895 и 1898 година.{{refn|Од страна на некои истражувачи, хотелот „Жаседе“ (1893) исто така се припишува на стилот ар нуво.<ref>[https://art.nouveau.world/hector-guimard Hector Guimard] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210225030004/https://art.nouveau.world/hector-guimard |date=25 February 2021}} – Art Nouveau World</ref>|note|group=nb}} Парижаните се жалеле на монотонијата во архитектурата на булеварите изградени за време на [[Наполеон III]] од Жорж-Ежен Осман. Замокот претставува чудна мешавина од [[Неоготика|неоготски]] и југендстил, со закривени линии слични на камшик и природни форми. Гимар, вешт публицист за својата работа, изјавил: „Она што мора да се избегнува по секоја цена е... паралелата и симетријата. Природата е најголемиот градител од сите, а природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“ {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Парижаните го поздравиле оригиналниот и живописен стил на Гимар; замокот Беранже бил избран како една од најдобрите нови фасади во Париз, со што започнала кариерата на Гимар. Гимар ја добил задачата да ги дизајнира влезовите за новиот систем на [[Париско метро]], што го привлекло вниманието на милионите посетители на Светската изложба во градот во 1900 година. === Париската ''изложба на универзумот'' (1900) === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Grand_entrance,_Exposition_Universal,_1900,_Paris,_France.jpg|алт=Main entrance to the Paris 1900 Exposition Universelle| Главниот влез на Светската изложба во Париз 1900 година File:The_Bigot-pavilion_at_the_Paris_Universal_Exposition,_1900.jpg|алт=The Bigot Pavilion, showcasing the work of ceramics artist Alexandre Bigot| Биговиот павилјон, каде што се претставени делата на керамичарот Александар Биго File:Paris_Exposition_Austrian_Pavilion,_Paris,_France,_1900.jpg|алт=Entrance to the Austrian Pavilion, with exhibits designed by Josef Hoffmann| Влез во австрискиот павилјон, со експонати дизајнирани од Јозеф Хофман File:Traubensaal.jpg|алт=The German Pavilion, designed by Bruno Möhring| Германскиот павилјон, дизајниран од Бруно Меринг File:Paris_Metro_2_Porte_Dauphine_Libellule.JPG|алт=Paris metro station entrance at Porte Dauphine designed by Hector Guimard| Влезот на париската метро станица кај Порт Дофин, дизајниран од Ектор Гимар File:Finland_paviljong.jpg|алт=The Finnish Pavilion, designed by Armas Lindgren and Eliel Saarinen| Финскиот павилјон, дизајниран од Армас Линдгрен и Елиел Саринен File:Menu_for_Bosnia_Pavillion_by_Alfons_Mucha_1900.jpg|алт=Menu designed by Alphonse Mucha for the restaurant of the Bosnian Pavilion| Мени дизајнирано од [[Алфонс Муха]] за ресторанот на Босанскиот павилјон File:Portique_Sèvres,_square_Félix-Desruelles,_Paris_6e.jpg|алт=Portico of the Sevres Porcelain Pavilion, now on Square Félix-Desruelles| Портико на Севрскиот порцелански павилјон, денес на плоштадот Феликс-Дезруел </gallery>''Светската изложба'' во Париз во 1900 година го означил врвот на југендстилот. Помеѓу април и ноември 1900 година, привлекла речиси педесет милиони посетители од целиот свет и ги претставила архитектурата, дизајнот, стаклените производи, мебелот и украсните предмети од тој стил. Архитектурата на изложбата честопати била мешавина од архитектура во стилот на југендстил и уметност: главната изложбена сала, Гранд Пале, имала фасада во [[Боз-ар]] стилот, сосема неповрзана со спектакуларното скалиште и изложбената сала во ентериерот. Француските дизајнери создале посебни дела за изложбата: кристални предмети и накит од ''Lalique''; накит од Анри Вевера и Жорж Фуке; стакло од Daum; порцелан од Националната мануфактура во Севр; керамика од Александар Биго; ламби и вазни од обликувано стакло од Емил Гале; мебел од Едвард Колона и Луј Мажорел; како и дела од многу други истакнати фирми за уметнички занаети. На Светската изложба во Париз во 1900 година, Зигфрид Бинг претставил павилјон наречен „ар нуво Бинг“ (Art Nouveau Bing), во кој биле прикажани шест различни ентериери целосно уредени во тој стил. Изложбата станала првата меѓународна изложба за дизајнери и уметници од стилот на југендстил од цела Европа и пошироко. Меѓу добитниците на награди и учесниците биле [[Алфонс Муха]], кој направил [[мурал]]<nowiki/>и за [[Босна и Херцеговина|Босанскиот]] павилјонот и го дизајнирал менито за ресторанот на павилјонот; декоратерите и дизајнерите Бруно Пол и Бруно Меринг од Берлин; Карло Бугати од [[Торино]]; Бернхард Панкок од [[Баварија]]; рускиот архитект-дизајнер Фјодор Шехтел и Луис Комфорт Тифани (Tiffany Co.) од Соединетите Американски Држави. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Виенскиот архитект [[Ото Вагнер]] бил член на жирито и презентирал модел на бањата во југендстил од неговиот стан во Виена, со стаклена када. Јозеф Хофман ја дизајнирал виенската изложба на изложбата во Париз, истакнувајќи ги дизајните на Виенската сецесија. Елиел Саринен првпат добил меѓународно признание за неговиот имагинативен дизајн на Финскиот павилјон. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иако Париската изложба била убедливо најголемата, другите изложби многу придонеле за популаризација на стилот. Универзалната изложба во Барселона во 1888 година го означила почетокот на стилот [[модернизам]] во Шпанија, со некои згради на Луис Доменех и Монтанер. На ''Меѓународната изложба „Национална изложба на современа украсна уметност“'' од 1902 година во Торино, биле претставени дизајнери од цела Европа, вклучувајќи го Белгиецот [[Виктор Орта]] и виенскиот Јозеф Марија Олбрих, заедно со местни италијански уметници како што се Карло Бугати, Галилео Чини и Еуџенио Кварти. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} == Локални варијации == === Франција === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Immeuble_art_nouveau_de_Jules_Lavirotte_à_Paris_(5519755116).jpg|алт=Façade of the Lavirotte Building by Jules Lavirotte at 29, avenue Rapp, Paris (1901)| Фасада на зградата Лавирот од Жил Лавирот, [[Париз]] (1901) File:XDSC_7288-29-av-Rapp-paris-7.jpg|алт=Doorway of the Lavirotte Building, with ceramic sculptures by Jean-Baptiste Larrivé [fr]| Вратата на зградата Лавирот, со керамички скулптури од Жан-Батист Ларива File:MuchaFouquet3.jpg|алт=Jewellery shop of Georges Fouquet at 6, rue Royale, Paris, designed by Alphonse Mucha, now in the Carnavalet Museum (1901)| Златарница на Жорж Фуке на улуца Роајал број 6, Париз, дизајниран од [[Алфонс Муха]], денес во музејот [[Карнавале]] (1901) File:Pharmacie_Lesage.JPG|алт=Pharmacie Lesage by François Rouvray at 78, rue du Général-de-Gaulle, Douvres-la-Délivrande (1901)| Аптека Лесаж од Франсоа Рувре на улица Женерал-де-Гол 78, Дувр-ла-Деливранд (1901) File:Villa_Majorelle_facade.JPG|алт=Villa Majorelle in Nancy for furniture designer Louis Majorelle by architect Henri Sauvage (1901–02)| Вила Мајорел во [[Нанси]] за дизајнерот на мебел Луис Мајорел од архитектот Анри Соваж (1901–02) File:Immeuble_rue_de_l'église_détail_1.jpg|алт=Alfred Wagon building at 24, place Étienne Pernet, Paris (1905)| Зграда на Алфред Вагон на Етјен Перне 24, Париз (1905) File:La_Samaritaine_rue_de_la_Monnaie_2.jpg|алт=Façade of La Samaritaine department store by Frantz Jourdain, rue de la Monnaie, Paris (1905–1910)| Фасада на стоковната куќа Самаритен од Францу Журден, улица Моне, Париз (1905–1910) File:Gare_de_Rouen_Rive-Droite,_South_View_140215_1.jpg|алт=Rouen-Rive-Droite railway station by Adolphe Dervaux, with sculptures by Camille Lefèvre (1928)| Железничката станица Руан-Рив-Друа од [[Adolphe Dervaux|Адолф Дерво]], со скулптури од Ками Лефев(1928) </gallery> По Изложбата во 1900 година, Париз станал главен град на југендстилот. Најекстравагантните резиденции во стилот биле изградени од [[Жил Лавирот]], кој целосно ги покрил фасадите со керамички скулпторни украси. Најекстравагантниот пример е Лавиротската зграда, на Рап број 29. (1901). Канцелариските згради и стоковните куќи се одликувале со високи дворови покриени со витражни куполи и керамички украси. Стилот бил особено популарен во рестораните и кафулињата, вклучувајќи го и „[[Ресторан Maxim's|''Максимс'']]“ на улицата Ројал број 3 и „Ле Треин бле“ на железничката станица „Гар де Лион“ (1900). {{Sfn|Texier|2012}} Статусот на Париз привлекол странски уметници во градот. Уметникот роден во Швајцарија, [[Ежен Грасе]], станал еден од првите креатори на француски постери во југендстил. Тој помогнал во украсувањето на кабарето ''„Ле Шат Ноар“'' во 1885 година, ги направил своите први постери за ''Париските прослави'' и прославениот постер на [[Сара Бернар]] во 1890 година. Во Париз, тој предавал во Геринското училиште за уметност (''École normale d'enseignement du dessin''), каде што неговите ученици биле Аугусто Џакомети и Пол Бертон. {{Sfn|Lahor|2007}} Теофил-Александар Штајнлен, роден во Швајцарија, го создал постерот за париското [[кабаре]] ''„Le Chat noir“'' во 1896 година. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година направил постер за актерката [[Сара Бернар]] во претставата ''„Гизмонда“'' од Викториен Сарду во „Театар де ла Ренесанс“. Успехот на овој постер довел до договор за производство на постери за уште шест драми од Бернхарт. Градот [[Нанси]] во [[Лорена]] станал другата француска престолнина од новиот стил. Во 1901 година, бил основан ''Провинцискиот сојуз на уметнички индустрии'', познат и како „ ''Школата во Нанси“'', посветена на нарушување на хиерархијата што ги ставала сликарството и скулптурата над украсните уметности. Меѓу главните уметници кои работеле таму биле креаторите на стаклени вазни и ламби Емил Гале, браќата Даум во дизајнот на стакло и дизајнерот Луј Мажорел, кој создал мебел со грациозни цветни и растителни форми. Архитектот Анри Соваж го донел новиот архитектонски стил во Нанси со својата Вила Мајорел во 1902 година.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Tea_set,_by_Bapst_&_Falize,_Germain_Bapst,_and_Lucien_Falize,_partially_gilt_silver,_ivory_and_agate,_inv._23868_A-D,_MAD_Paris.jpg|алт=Tea set by Bapst & Falize, Germain Bapst, and Lucien Falize, made of partially gilt silver, ivory and agate (c. 1889)| Сервис за чај од Бапст и Фализе, Жермен Бапст и Лусјен Фализе, направен од делумно позлатено сребро, слонова коска и ахат ({{Околу|1889}}) File:Cheret,_Jules_-_La_Loie_Fuller_(pl_73).jpg|алт=Poster for the dancer Loie Fuller by Jules Chéret (1893)| Постер за танчерката Лоја Фулер од Жил Шерет (1893) File:Martin_nancy1894.jpg|алт=Poster by Camille Martin for L'Exposition d'art décoratif at the Galeries Poirel in Nancy (1894)| Постер од Камил Мартин за ''L'Exposition d'Art decoratif'' at Galeries Poirel во [[Нанси]] (1894) File:Alphonse_Mucha_-_Poster_for_Victorien_Sardou's_Gismonda_starring_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Poster by Alphonse Mucha for Gismonda starring Sarah Bernhardt (1894)| Постер од [[Алфонс Муха]] за ''„Гизмонда“'' со [[Сара Бернар]]д во главната улога (1894) File:Émile_andrè,_ed_eugéne_vallin,_porta_di_un_camerino_dei_magasing_françois_vaxelaire_et_cie,_nancy_1901_(vetrata_di_jacques_gruber).JPG|алт=Doors with stained glass for the Store of Francois Vaexlaire in Nancy (1901), glass by Jacques Grüber, doors by Émile Andrè and Eugéne Vallin| Врати со витраж за продавницата на Франсоа Векслер во Нанси (1901), стакло од Жак Грибер, врати од Емил Андре и Ежен Вален File:Chambre_à_coucher_Majorelle.jpg|алт=Bedroom furniture of the Villa Majorelle (1901–02), now in the Museum of Fine Arts of Nancy| Мебел од спална соба на Вила Мажореле (1901–02), денес во Музејот на ликовни уметности во Нанси File:René_lalique,_pettine_in_corno,_oro,_smalti_e_brillanti,_1902_ca.JPG|алт=Comb of horn, gold, and diamonds by René Lalique (c. 1902), in the Musée d'Orsay, Paris| Чешел од рог, злато и дијаманти од [[Рене Лалик]] ({{Околу|1902}}), во [[Музеј Орсе|Музејот Орсеј]], Париз </gallery>Францускиот стил бил нашироко пропагиран од нови списанија, вклучувајќи ги ''The Studio'', ''Arts et Idées'' и ''Art et Décoration'', чии фотографии и [[Литографија|литографии]] во боја го направиле стилот познат на дизајнерите и богатите клиенти низ целиот свет. Во Франција, стилот го достигнал својот врв во 1900 година, а потоа набргу излегол од мода, практично исчезнувајќи од Франција до 1905 година. Јунгендстил бил луксузен стил, кој барал стручни и високо платени занаетчии и не можел лесно или евтино да се произведува масовно. Еден од ретките производи во стилот што можело да се произведува масовно било шишето за парфем, и тие сè уште се произведуваат во тој стил денес. === Белгија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|алт=Hôtel van Eetvelde in Brussels by Victor Horta (1895–1901)| Хотел ван Етвелде во Брисел од [[Виктор Орта]] (1895–1901) File:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|алт=Detail of the Winter Garden of the Hôtel van Eetvelde| Детал од Зимската градина на хотелот ван Етвелде File:Henry_van_de_velde,_sedia,_belgio_1896.JPG|алт=Chair by Henry van de Velde (1896)| Стол од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Philippe_Wolfers,_Plumes_de_Paon,_KMKG-MRAH.jpg|алт=Philippe Wolfers, Plumes de Paon ('Peacock Feathers'), belt buckle (1898)| Филип Волферс, {{Јаз|fr|Plumes de Paon}} („Паунови пердуви“), копча за ремен (1898) File:Old_England_facade,_Brussels_(DSCF7544).jpg|алт=Former Old England department store in Brussels by Paul Saintenoy (1898–99)| Поранешна стоковна куќа „Стара Англија“ во [[Брисел]] од Пол Сентеноа (1898–99) File:Gustave_Serrurier-Bovy.jpg|алт=Bed and mirror by Gustave Serrurier-Bovy (1898–99), now in the Musée d'Orsay, Paris| Кревет и огледало од Гистав Серије-Бови (1898–99), сега во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]], Париз File:Maison_Saint-Cyr_(DSCF7558).jpg|алт=Saint-Cyr House in Brussels by Gustave Strauven (1901–1903)| Куќата Сен-Сир во Брисел од Гистав Штраувен (1901–1903) File:Maison_Cauchie-445.jpg|алт=House of the architect Paul Cauchie in Brussels, featuring sgraffito (1905)| Куќата на архитектот Пол Коши во Брисел, со [[зграфито]] (1905) </gallery>Белгија станала рано седиште на југендстилот, во голема мера благодарение на архитектурата на [[Виктор Орта]], кој дизајнирал една од првите куќи во стилот на ар нуво, Хотелот Тасел во 1893 година, и три други градски куќи во варијации на истиот стил. Тие денес се места на светското наследство на УНЕСКО. Орта имал силно влијание врз работата на младиот [[Ектор Гимар]], кој дошол да го види хотелот „Тасел“ во изградба, а подоцна изјавил дека Орта е „пронаоѓач“ на стилот. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Иновацијата на Орта не била фасадата, туку ентериерот, користејќи изобилство од железо и стакло за да го отвори просторот и да ги исполни собите со светлина, и украсувајќи ги со столбови и огради од ковано железо во закривени растителни форми, кои се одразувале на подовите и ѕидовите, како и на мебелот и теписите што ги дизајнирал Орта. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Пол Анкар]] бил уште еден пионер на бриселскиот јунгендстил. Неговата куќа била завршена во 1893 година, истата година како и Хотел Тасел на Орта, а на фасадата имала [[Зграфито|графити]] -мурали. Анкар бил под влијание и на [[Ежен Виоле ле Дик|Виоле ле Дик]] и на идеите на англиското движење за уметност и занаети. Неговата концепциска идеја била да ги спои украсните и ликовните уметности во кохерентна целина. Тој нарачал од скулпторот Алфред Крик и сликарот Адолф Креспин да ги украсуваат фасадите на куќите со нивните дела. Највпечатлив пример била куќата и студиото изградени за уметникот Алберт Џамберлани на Дефак број 48. во Брисел, за што создал голема фасада покриена со [[зграфито]] мурали со насликани фигури и орнаменти, пресоздавајќи ја украсната архитектура на [[кватроченто]]то, или Италија од 15 век. Анкар починал во 1901 година, кога неговата работа штотуку добивала признание. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} [[Гистав Штраувен]] ја започнал својата кариера како асистент дизајнер работејќи со Орта, пред да започне сопствена канцеларија на 21-годишна возраст, градејќи некои од најекстравагантните згради во стилот на ар нуво во Брисел. Неговото најпознато дело е куќата на Сен-Сир на Амбиорикс број 11. Куќата е висока само 4 метри, но има извонредна висина поради неговите сложени архитектонски пронајдоци. Објектот е целосно покриен со полихромни тули и мрежа од виткани растителни форми од ковано железо, во практично ар нуво-барокен стил. {{Sfn|Culot|Pirlot|2005}} Други важни уметници од Белгија биле архитектот и дизајнер [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]], иако најважниот дел од неговата кариера го поминал во Германија; тој силно влијаел врз украсувањето на југендстилот. Други биле украаувачот Гистав Сериер-Бови и графичкиот уметник Фернанд Кнопф.<ref name="unesco-horta"/> {{Sfn|Lahor|2007}} Белгиските дизајнери ја искористиле изобилната понуда на [[слонова коска]] увезена од [[Белгиско Конго]]; мешаните скулптури, кои комбинираат камен, метал и слонова коска, од уметници како Филип Волферс, биле доста популарни. {{Sfn|Riley|2004}} === Холандија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Delftsche_Slaolie.jpeg|алт=Poster for Delft Salad Oil by Jan Toorop (1893)| Постер од Јан Тороп (1893) File:BeursVanBerlage.jpg|алт=Amsterdam Commodities Exchange by Hendrik Petrus Berlage (1896–1903)| Амстердамска берза на стоки од Хендрик Петрус Берлаге (1896–1903) File:H.p._berlage_per_m.j._hack,_stipo-scrittoio,_1895_ca.jpg|алт=Cabinet/Desk by Berlage (1898)| Кабинет/биро од Берлаге (1898) File:Vaas_met_deksel_met_geabstraheerd_floraal_decor,_1888-89.jpg|алт=Vase with abstract floral design by Theo Colenbrander (1898)| Вазна со апстрактен цветен дизајн од Тео Коленбрандер (1898) File:Vase_by_J._Jurriaan_Kok_(form)_&_W._R._Sterken_(decoration),_Haagsche_Plateelbakkerij,_Rozenburg,_Den_Haag,_1901,_porcelain_-_Hessisches_Landesmuseum_Darmstadt_-_Darmstadt,_Germany_-_DSC00820.jpg|алт=Porcelain vase designed by J. Jurriaan Kok and decorated by W.R. Sterken (1901)| Порцеланска вазна дизајнирана од Ј. Јуријан Кок и украсена од В.Р. Стеркен (1901) File:Astoria_Amsterdam_3.jpg|алт=Astoria building in Amsterdam by Herman Hendrik Baanders and Gerrit van Arkel (1905)| Зградата на Асторија во [[Амстердам]] од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел (1905) File:Pathe_Tuschinski.jpg|алт=Tuschinski Theatre in Amsterdam by Hijman Louis de Jong and Willem Kromhout (1921)| Тушински театар во Амстердам од Хијман Луис де Јонг и Вилем Кромхаут (1921) File:Haarlem_Kathedraal_Sint_Bavo_06.jpg|алт=Cathedral of St Bavo in Haarlem by Joseph Cuypers (1930)| Катедралата Свети Бавон во [[Харлем]] од Џозеф Кујперс (1930) </gallery>Во [[Холандија]], стилот бил познат како {{Јаз|nl|Nieuwe Stijl}} („Нов стил“), или {{Јаз|nl|Nieuwe Kunst}} („Нова уметност“), и тргнал во поинаква насока од пофлоралниот и закривен стил во Белгија. Стилот под влијание на погеометриските и стилизирани форми на германскиот Југендстил и австриската [[Виенска сецесија]]. {{Sfn|Riley|2004}} Исто така, бил под влијание на уметноста и увезеното дрво од [[Холандска Источна Индија]] (денешна [[Индонезија]]), особено дизајните на текстилот и [[батик]]от од [[Јава]]. Најважниот архитект и дизајнер на мебел во овој стил бил [[Хендрик Петрус Берлаге]], кој ги осудувал историските стилови и се залагал за чисто функционална архитектура. Тој напишал: „Неопходно е да се бориме против уметноста на илузијата, да ја препознаеме лагата, за да ја пронајдеме суштината, а не илузијата“. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Како [[Виктор Орта]] и [[Антони Гауди|Гауди]], тој бил обожавател на архитектонските теории на [[Ежен Виоле ле Дик|Виолет ле Дик]]. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неговиот мебел бил дизајниран да биде строго функционален и да ги почитува природните форми на дрвото, наместо да го витка или извиткува како да е метал. Тој посочил на примерот на египетскиот мебел и претпочитал столчиња со прави агли. Неговото прво и најпознато архитектонско дело била Амстердамската берза (1896–1903), која ја изградил следејќи ги принципите на [[Конструктивизам (уметност)|конструктивизмот]]. Сè било функционално, вклучувајќи ги и линиите од навртки што ги украсувале ѕидовите на главната просторија. Тој често вклучувал многу високи кули во своите згради за да ги направи поистакнати, практика што ја користеле и други архитекти од југендстилот од тој период, вклучувајќи го [[Јозеф Марија Олбрих]] во Виена и [[Готлиб Елијел Саринен]] во Финска. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Други згради во овој стил се хотелот „Американ“ (1898–1900), од В. Кромхаут и Х.Г. Јансен; и „Асторија“ (1904–1905) од Херман Хендрик Бандерс и Герит ван Аркел во [[Амстердам]]; железничката станица во [[Харлем]] (1906–1908) и поранешната деловна зграда на „Холанд Америка Лајнс“ (1917) во [[Ротердам]], денес хотел „Њујорк“. Помеѓу истакнатите графички уметници и илустратори во овој стил бил и Јан Тороп, чии дела се насочувале кон [[мистицизам]] и [[симболизам]], дури и на неговите постери за масло за салата. Во своите бои и дизајни, тие понекогаш го покажувале и влијанието на уметноста од неговото родно место, Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Важни личности во холандската керамика и порцелан биле Јуријан Кок и Тео Коленбрандер. Тие користеле шарени цветни мотиви и по традиционални мотиви од југендстилот, во комбинација со необични форми на грнчарија и контрастни темни и светли бои, позајмени од [[батик]] украсувањето на Јава. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} === Велика Британија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:MackmurdoWren1883.gif|алт=Cover design by Arthur Mackmurdo for a book on Christopher Wren (1883)| Дизајн на корицата од Артур Мекмурдо за книга на Кристофер Рен (1883) File:Belt_buckle_designed_by_Archibald_Knox.jpg|алт=Belt buckle by Archibald Knox for Liberty department store (1899)| Тока за ремен од Арчибалд Нокс за стоковната куќа „Либерти “ (1899) File:Glasgow._59_Dumbarton_Road._Art_Nouveau_detail.jpg|алт=Pub building by James Hoey Craigie at 59 Dumbarton Road, Glasgow (1899–1900)| Пабска зграда од Џејмс Хои Крејги на Дамбартон Роуд 59, [[Глазгов]] (1899–1900) File:St_Vincent_Chambers_-_view_from_S.jpg|алт=Hatrack building by James Salmon at 142a, 144 St. Vincent Street, Glasgow (1899–1902)| Зградата „Хатрак“ од Џејмс Салмон на адреса 142а, улица „Сент Винсент“ бр. 144, Глазгов (1899–1902) File:Everardsprintingworks.jpg|алт=Former Everard's Printing Works by Henry Williams, Broad Street, Bristol (1900)| Поранешна печатница „Еверард“ од Хенри Вилијамс, Брод Стрит, [[Бристол]] (1900) File:The_May_Queen,_by_Margaret_Macdonald_Mackintosh,_1900,_pencil,_watercolour,_and_bodycolour,_heightened_with_silver,_on_oiled_tracing_paper,_33_x_69.2_cm,_private_collection.jpg|алт=The May Queen by Margaret Macdonald Mackintosh (1900)| ''„Мајската кралица“'' од Маргарет Мекдоналд Макинтош (1900) <ref>{{Наведена книга|title=The Short Story of Women Artists|last=Hodge|first=Susie|date=2020|publisher=Laurence King Publishing|isbn=978-1786276551|page=21}}</ref> File:Hill_House_7_(37376578142).jpg|алт=Interior hallway view, Hill House, Helensburgh, Scotland, designed and built by Walter Blackie (1902–1904)| Внатрешен поглед на ходник, Хил Хаус, Хеленсбург, [[Шкотска]], дизајнирана и изградена од Волтер Блеки (1902–1904) <ref>{{Наведена книга|title=The Story of Scottish Art|last=Goudie|first=Lachlan|date=2020|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29695-0|page=250}}</ref> </gallery>Југендстилот ги има своите корени во Британија преку движењето „Уметност и занаети“ кое започнало во 1860-тите и достигнало меѓународно признание до 1880-тите. Повикувало на подобар третман на украсните уметности и црпело инспирација од средновековните занаетчиски вештини и дизајн, како и од природата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|title=V&A · Arts and Crafts: An introduction|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215174007/https://www.vam.ac.uk/articles/arts-and-crafts-an-introduction|archive-date=15 February 2020|accessdate=29 February 2020}}</ref> Еден значаен ран пример за модерен стил е дизајнот на [[Артур Мекмурдо]] за корицата на неговиот есеј за градските цркви на [[Кристофер Рен|Сер Кристофер Рен]], објавен во 1883 година, како и неговото столче од махагони од истата година. Други важни иноватори во Британија биле графичките дизајнери [[Обри Бердсли]] чии цртежи ги содржеле закривените линии што станале најпрепознатлива карактеристика на стилот. Може да се наведе и слободно ковано железо од 1880-тите, или некои рамни цветни текстилни дизајни, од кои повеќето имаат некаков поттик на моделите од дизајнот на 19 век. Други британски графички уметници кои имале важно место во стилот биле [[Волтер Крејн]] и [[Чарлс Ешби]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|title=Art Nouveau – Art Nouveau Art|date=22 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222070337/http://www.huntfor.com/arthistory/c19th/artnouveau.htm|archive-date=22 February 2013}}</ref> Стоковната куќа „Либерти“ во Лондон одиграла голема улога, преку своите шарени стилизирани цветни дизајни за текстил, како и дизајните од сребро, калај и накит на [[Ман (остров)|Манксман]] (од шкотско потекло) [[Арчибалд Нокс]]. Неговите дизајни на накит во материјали и форми целосно се отцепиле од историските традиции на дизајнот на накит. За архитектурата и дизајнот на мебел во јунгендстилот, најважниот центар во Британија бил [[Глазгов]], со креациите на [[Чарлс Рени Мекинтош|Чарлс Рени Макинтош]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]], чие дело било инспирирано од [[Шкотска баронска архитектура|шкотската баронска архитектура]] и јапонскиот дизајн. Почнувајќи од 1895 година, Макинтош ги изложувал своите дизајни на меѓународни изложби во Лондон, Виена и Торино; неговите дизајни особено влијаеле врз стилот на Виенската сецесија. Неговите архитектонски творби ја вклучуваат зградата „Глазгов Хералд“ (1894) и библиотеката на Глазговското уметничко училиште (1897). Тој исто така се стекнал со репутација како дизајнер на мебел и украсувач, тесно соработувајќи со својата сопруга, сликарката и дизајнерка [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]]. Заедно тие создале впечатливи дизајни кои комбинирале геометриски прави линии со нежно закривено цветно украсување, особено симбол на стилот, Глазговската роза. {{Sfn|Lahor|2007}} [[Леон-Виктор Солон]] дал важен придонес во керамиката во југендстилот како уметнички директор во Минтонс. Тој се специјализирал за плакети и вазни со цевчести облоги кои се продавале како „сецесионистички прибор“ (се претпоставува дека го добиле името по виенското уметничко движење).<ref>{{Наведено списание|last=Muter|first=Grant|date=1985|title=Leon Solon and John Wadsworth|journal=Journal of the Decorative Arts Society|issue=9|pages=41–49|jstor=41809144}}</ref> Тој обезбедувал дизајни во стилот на ар нуво за други клиенти, дизајни на текстил за индустријата за свила Leek и книговезници (поточно двојни корици) за книговезецот GT Bagguley од Њукасл под Лајм. [[Џорџ Скипер]] станал можеби најактивниот архитект во југендстилот во Англија. Зградата „Едвард Еверард“ во Бристол, изградена во периодот 1900–1901 година за да ги смести печатарските работилници на Едвард Еверард, поседува фасада во стилот на ар нуво. Прикажаните фигури се на [[Јоханес Гутенберг]] и [[Вилијам Морис]], двајцата истакнати во областа на печатењето. Крилеста фигура го симболизира „Духот на светлината“, додека фигура што држи светилка и огледало ја симболизира светлината и вистината. === Германија === <gallery mode="packed" heights="180"> File:Atelier_(Hofatelier)_Elvira.jpg|алт=Façade of the Hofatelier Elvira photography studio in Munich, designed by August Endell (1896–1898)| Фасада на фотографското студио „Хофателиер Елвира“ во [[Минхен]], дизајнирано од Август Ендел (1896–1898) File:La_colonie_dartistes_jugendstil_(Mathildenhöhe,_Darmstadt)_(7882268852).jpg|алт=Ernst Ludwig House in Darmstadt Artists' Colony by Joseph Maria Olbrich (1900), now hosting Darmstadt Colony Museum| Куќата на Ернст Лудвиг во Дармштатската уметничка колонија од Јозеф Марија Олбрих (1900), денес Музеј на Дармштската колонијата File:Mexikoplatz_B-Schlachtensee_06-2017.jpg|алт=Mexikoplatz station in Berlin by Gustav Hart and Alfred Lesser (1902–1904)| Станицата Мексикоплац во [[Берлин]] од Густав Харт и Алфред Лесер (1902–1904) File:Sprudelhof_Bad_Nauheim,_Hessen,_Germany.jpg|алт=Spa complex Sprudelhof in Bad Nauheim (1905–1911)| Спа комплекс Спруделхоф во Бад Наухајм (1905–1911) File:Hackesche_Höfe_(Berlin)_1.jpg|алт=Hackesche Höfe in Berlin by Endell (1906)| Хакеше Хофе во Берлин од Ендел (1906) File:Hochzeitsturm_DA.jpg|алт=Wedding tower in Darmstadt Artists' Colony (1908)| Свадбена кула во Уметничката колонија Дармштат (1908) File:Darmstadt-Mathildenhoehe-Glueckert-Haus-01-gje.jpg|алт=Entrance door of Großes Haus Glückert in Darmstadt Artists' Colony| Влезната врата на Големата куќа Глукерт во колонијата на уметници Дармштат File:2015-02-28_Bonn_Graurheindorfer_Str_157_Vorderansicht.JPG|алт=Façade of a former tram depot, now an office building, in Bonn| Фасада на поранешно трамвајско складиште, денес деловна зграда, во [[Бон]] </gallery>Германскиот ар нуво е општо познат по своето германско име, јунгендстил или „Младински стил“. Името е преземено од уметничкото списание „ Југенд („Младост“), кое било објавуввано во Минхен. Списанието било основано во 1896 година од [[Георг Хирт]], кој останал уредник сè до неговата смрт во 1916 година. Списанието преживеало до 1940 година. Во текот на почетокот на 20 век, ''Југендстил'' се применувал само во графичките уметности. Особено се осврнувал на формите на типографија и [[графички дизајн]] што се наоѓаат во германските списанија како што се ''Југенд'', ''Пан'' и ''Симплисисмус''. ''Југендстил'' подоцна бил применет во други варијанти на ар нуво во Германија и Холандија. Терминот е позајмен од германскиот јазик од неколку јазици на [[Балтички држави|балтичките држави]] и [[Нордиски земји|нордиските земји]] за да се опише стилот „ар нуво“ (погледнете го делот за именување). Во 1892 година, Георг Хирт го избрал името [[Минхенска сецесија]] за Здружението на визуелни уметници на [[Минхен]]. [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], основана во 1897 година,<ref name="secession">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|title=Association of Visual Artists Vienna Secession – Official Website|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425162612/https://www.secession.at/en/association-of-visual-artists-vienna-secession/|archive-date=25 April 2019|accessdate=16 August 2019}}</ref> и [[Берлинска сецесија|Берлинската сецесија]] исто така ги добиле своите имиња од Минхенската група. Списанијата ''„Југенд“'' и ''„Симплисисмус“'', објавени во Минхен, и ''„Пан“'', објавени во Берлин, биле важни поборници на ''Југендстилот''. Уметноста комбинирала синусни кривини и погеометриски линии и се користела за корици на романи, реклами и постери за изложби. Дизајнерите честопати создавале оригинални стилови на фонтови кои хармонично се вклопувале со сликата, на пример, фонтот на Арнолд Беклин во 1904 година. [[Ото Екман]] станал еден од најистакнатите германски уметници поврзани и со ''„Југендата“'' и ''со „Пан“''. Неговото омилено животно бил лебедот, а неговото влијание било толку големо што лебедот станал симбол на целото движење. Друг истакнат дизајнер во стилот бил [[Ричард Римершмид]], кој изработувал мебел, грнчарија и други украсни предмети во воздржан, геометриски стил кој укажувал на Арт Деко. {{Sfn|Lahor|2007}} Швајцарскиот уметник [[Херман Обрист]], кој живеел во Минхен, го илустрирал мотивот ''„coup de fouet“'' или удар со камшик, високо стилизирана двојна крива што сугерира движење земено од стеблото на цветот [[циклама]].<gallery mode="packed" heights="180"> File:Joseph_Sattler-PAN.jpg|алт=Cover of Pan magazine by Joseph Sattler (1895)| Насловна страница на списанието ''„Пан“'' од Џозеф Сатлер (1895) File:Tapestry_'Five_Swans',_designed_by_Otto_Eckmann,_made_by_Schule_fur_Kunstweberie,_Scherrebek,_1896-1897,_wool_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC04157.JPG|алт=Tapestry The Five Swans by Otto Eckmann (1896–97)| Гоблен ''„Петте лебеди“'' од Ото Екман (1896–97) File:Muenchner_Secession_1898—1900.jpg|алт=Poster of the Munich Secession by Franz Stuck (1898–1900)| Постер од Минхенската сецесија од Франц Штук (1898–1900) File:Art_Nouveau_door_handle.jpg|алт=Jugendstil door handle in Berlin (c. 1900)| Рачка на врата од стилот Југендстил во Берлин ({{Околу|1900}}) File:Richard_Riemerschmid_Stuhl_1905_Dresdner_Werkstätten_für_Handwerkskunst_1.jpg|алт=Chair by Richard Riemerschmid (1902)| Стол од Ричард Римершмид (1902) File:La_maison_de_Peter_Behrens_(Musée_de_la_colonie_d'artistes,_Darmstadt)_(8728647639).jpg|алт=Jugendstil dining room set and dishes by Peter Behrens (1900–01)| Трпезариски сет и садови во стилот на Југендстил од Петер Беренс (1900–01) File:Jug,_designed_by_Richard_Riemerschmid,_made_by_Merkelbach_Wilhelm_Reinhold,_Grenzhausen,_1902,_stoneware_with_salt_glaze_and_relief_-_Bröhan_Museum,_Berlin_-_DSC03997.JPG|алт=Stoneware jug by Richard Riemerschmid (1902)| Бокал од камена керамика од Ричард Римершмид (1902) File:WMF_Jugendstil_pewter_dish.jpg|алт=Jugendstil pewter dish by WMF, design no. 232 (c. 1906)| Сад од калај Југендстил од групата ВМФ, дизајн бр. 232 ({{Околу|1906}}) </gallery>Уметничката колонија во Дармштат била основана во 1899 година од страна на Ернест Лудвиг, големиот војвода од [[Хесен]]. Архитект кој ја изградил куќата на големиот војвода, како и најголемиот објект во колонијата (Кулата на венчавката), бил [[Јозеф Марија Олбрих]], еден од основачите на Виенската сецесија. Други значајни уметници во колонијата биле [[Петер Беренс]] и Ханс Кристијансен. [[Ернест Лудвиг]], исто така, нарачал реконструкција на бањскиот комплекс во Бад Наухајм на почетокот на векот. Целосно новиот комплекс „Спруделхоф“ бил изграден во периодот од 1905 до 1911 година под раководство на Вилхелм Јост и ја остварил една од главните цели на Југендстилот: синтеза на сите уметности.<ref>[http://artnouveau.eu/en/city.php?id=8 Bad Nauheim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716183217/http://www.artnouveau.eu/en/city.php%3Fid%3D8|date=16 July 2019}} – Art Nouveau European Route</ref> Уште еден член на владејачкото семејство кој нарачал објект во стилот на ар нуво била принцезата Елизабета од Хесен и Рајна. Таа го основала манастирот „Марфо-Марински“ во [[Москва]] во 1908 година, а неговиот католикон се смета за ремек-дело на југендстилот.<ref>[https://art.nouveau.world/moscow Moscow] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/moscow|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Друг значаен сојуз во [[Германското Царство]] била Германската работилница, основан во 1907 година во [[Минхен]] по иницијатива на [[Херман Мутезиус]] од уметниците од Дармштатската колонија, Јозеф Марија Олбрих, Петер Беренс; од друг основач на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], [[Јозеф Хофман]], како и од Виенска работилница (основана од Хофман), од [[Рихард Римершмид]], Бруно Пол и други уметници и компании.<ref name="werkbund">{{Наведена книга|title=Der Deutsche Werkbund. Sein erstes Jahrzehnt|last=Junghanns|first=Kurt|date=1982|publisher=Henschelverlag Kunst und Gesellschaft|isbn=388520097X|page=140|language=de}}</ref> Подоцна белгиецот [[Анри ван де Велде|Хенри ван де Велде]] се приклучил на движењето. {{refn|Некои извори, на пр. архивата на „Веркбунд“ (Werkbund), го наведуваат Ван де Велде како еден од основачите.<ref>[https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde Henry van de Velde] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20190808114744/https://www.museumderdinge.de/deutscher-werkbund/protagonisten/henry-van-de-velde |date=8 August 2019}} – Werkbundarchiv</ref>|note|group=nb}} Големовојводското училиште за уметност и занаети, основано од него во [[Вајмар]], било претходник на [[Баухаус]], една од највлијателните струи во [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]].<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|date=1999|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-051323-3|editor-last=Pevsner|editor-first=Nikolaus|edition=5th|location=London|page=880|type=Paperback|editor-last2=Fleming|editor-first2=John|editor-last3=Honour|editor-first3=Hugh}}</ref> Во Берлин, Југендстилот бил избран за изградба на неколку железнички станици. Најзабележителни се Биловштрасе од Бруна Меринг (1900-1902), други примери се Мексикоплац (1902-1904), Ботаничка градина (1908-1909), Фронау (1908-1910), Витенбергплац 1 – 1919 (1912–1914). Друга значајна градба во Берлин е Хакеше Хофе (1906) која користела полихромна глазирана тула за фасадата на дворот. ар нуво во Стразбур (тогаш дел од Германското Царство како главен град на ''Рајхсланд Елзас-Лотринген'') бил специфичен бренд, бидејќи ги комбинирал влијанијата од [[Нанси]] и [[Брисел]], со влијанијата од [[Дармштат]] и [[Виена]], за да создаде местна синтеза што ја одразувала [[Стразбур|историјата на градот]] помеѓу германското и француското царство. === Австроунгарија === ==== Виенска сецесија ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secession_2016,_Vienna.jpg|алт=Secession Hall in Vienna by Joseph Maria Olbrich (1897–98)| Сала на сецесијата во [[Виена]] од Јозеф Марија Олбрих (1897–98) File:Majolikahaus_Detail_10.JPG|алт=Floral design by Alois Ludwig on the façade of Maiolica House in Vienna by Otto Wagner (1898)| Цветен дизајн од Алојз Лудвиг на фасадата на куќата Мајолика во Виена од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Otto-Wagner-Pavillon_Wien.jpg|алт=Karlsplatz Stadtbahn Station in Vienna by Wagner (1899)| Станица Карлсплац Штадбан во Виена од Вагнер (1899) File:Penzing_(Wien)_-_Kirche_am_Steinhof_(2).JPG|алт=Church of St. Leopold in Vienna by Wagner (1903–1907)| Црквата „Свети Леополд“ во Виена од Вагнер (1903–1907) File:Otto_Wagner_Kirche,_Wien_(02).jpg|алт=Interior of the Church of St. Leopold, with altarpiece by Leopold Forstner| Внатрешноста на црквата Свети Леополд, со олтар од Леополд Форстнер File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|алт=Stoclet Palace in Brussels by Josef Hoffmann (1905–1911)| Штоклетовата палата во [[Брисел]] од Јозеф Хофман (1905–1911) </gallery>[[Виена]] станала седиште на посебна варијанта на југендстилот, која станала позната како [[Виенска сецесија]]. Движењето го добило името од [[Минхенска сецесија|Минхенската сецесија]], основана во 1892 година. Виенската сецесија била основана во април 1897 година од група уметници меѓу кои биле [[Густав Климт]], Коломан Мозер, Јозеф Хофман, Јозеф Марија Олбрих, Макс Курцвајл, Ернст Штер и други.<ref name="secession" /> Сликарот Климт станал претседател на групата. Тие се спротивставиле на конзервативната ориентација кон [[Историзам|историцизмот]] изразена од Виенскиот кинстлерхаус, официјалниот сојуз на уметници. Сецесијата основала списание, ''Ver Sacrum'', за да ги промовира своите дела во сите медиуми. {{Sfn|Lahor|2007}} Архитектот Јозеф Олбрих ја дизајнирал куполната зграда на Сецесијата во новиот стил, која станала изложба на сликите на Густав Климт и други уметници од Сецесијата. Климт станал најпознат од сликарите од времето на Сецесијата, честопати бришејќи ја границата помеѓу ликовното сликарство и украсното сликарство. [[Коломан Мозер]] бил исклучително разновиден уметник во стилот; неговите дела вклучуваат илустрации за списанија, архитектура, сребрени садови, керамика, порцелан, текстил, витражи и мебел.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ernst_Stöhr,_Vampir,_1899.png|алт=Vampire in Ver Sacrum, no. 12, p. 8, by Ernst Stöhr (1899)| Вампир во ''Вер Сакрум'', бр. 12, стр.&nbsp;8, од Ернст Штер (1899) File:Dame_in_Gelb_Max_Kurzweil_1907.jpg|алт=Woman in a Yellow Dress by Max Kurzweil (1899)| ''Жена во жолт фустан'' од Макс Курцвајл (1899) File:Vetreria_johann_lötz_witwe,_coppia_di_vasi,_1900_ca._01.jpg|алт=Vase by Johann Loetz Witwe (c. 1900)| Ваза од Јохан Лоец Витве ({{Околу|1900}}) File:Armchair,_Der_reiche_Fischzug_(The_Rich_Catch_of_Fish)_LACMA_M.2000.180.39_(2_of_2).jpg|алт=Armchair by Koloman Moser (c. 1900)| Фотелја од Коломан Мозер ({{Околу|1900}}) File:Alfred_roller,_XIV_austellung..._secession,_vienna_1902,_02.jpg|алт=Poster for the 14th Secession Exhibit, by Alfred Roller (1902)| Постер за 14-тата изложба, од Алфред Ролер (1902) File:The_Kiss_-_Gustav_Klimt_-_Google_Cultural_Institute.jpg|алт=The Kiss by Gustav Klimt (1907–08)| ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнеж]]'' од [[Густав Климт]] (1907–08) File:Jugendstilmosaik_Hotel_Wiesler,_Graz_1.jpg|алт=The Spring, glass mosaic by Leopold Forstner in the Hotel Wiesler, Graz| ''Пролетта'', стаклен мозаик од Леополд Форстнер во [[Hotel Wiesler|хотелот „Визлер]]“, [[Грац]] </gallery>Најистакнатиот архитект на Виенската сецесија бил [[Ото Вагнер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 27 (2016), pp. 14–25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728151903/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-27.pdf|archive-date=28 July 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> кој се приклучил на движењето веднаш по неговото основање за да ги следи своите ученици Хофман и Олбрих. Неговите поголеми проекти вклучувале неколку станици на градската железничка мрежа, зградите Линке Винцајле(кои се состојат од куќата Мајолика, куќата на медалјоните и куќата во Кестлергасе). Станицата Карлсплац денес е изложбена сала на [[Виенски музеј|Виенскиот музеј]]. Кирхе ам Штајнхоф на Психијатриската болница Штајнхоф (1904–1907) е уникатен и фино изработен пример за религиозна архитектура од времето на Сецесијата, со традиционален куполен екстериер, но елегантен, модерен златно-бел ентериер осветлен со изобилство на современи витражи. Во 1899 година, [[Јозеф Марија Олбрих]] се преселил во Уметничката колонија во Дармштат, а во 1903 година Коломан Мозер и Јозеф Хофман ја основале „ Виенер Веркстете“, училиште за обука и работилница за дизајнери и занаетчии на мебел, теписи, текстил и украсни предмети. {{Sfn|Lahor|2007}} Во 1905 година, Коломан Мозер и [[Густав Климт]] се одвоиле од Виенската сецесија, подоцна во 1907 година, Коломан Мозер ја напуштил и Виенската веркштете, додека другиот нејзин основач, Јозеф Хофман, се приклучил на Германската работилница.<ref name="werkbund" /> Густав Климт и Јозеф Хофман продолжиле да соработуваат, тие го организирале Кунстшау во 1908 година во [[Виена]] и го изградиле Стоклеовиот дворец во [[Брисел]] (1905–1911) што го најавило доаѓањето на [[Модерна архитектура|модернистичката архитектура]]. Бил прогласен за [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] од страна на [[УНЕСКО]] во јуни 2009 година.<ref name="stoclet">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/1298|title=Stoclet House|date=4 July 2009|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721005708/https://whc.unesco.org/en/list/1298|archive-date=21 July 2016|accessdate=24 July 2019}}</ref> ==== Унгарија ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Museum_of_Applied_Arts._Main_facade_from_south._BudapestDSCN3639.jpg|алт=Museum of Applied Arts in Budapest by Ödön Lechner (1893–1896)| Музеј на применета уметност во [[Будимпешта]] од [[Еден Лехнер]] (1893–1896) File:Földtani_intézet_-_Budapest.jpg|алт=Geological Museum of Budapest by Lechner (1898–99)| Геолошки музеј на Будимпешта од Лехнер (1898–99) File:Cifrapalota_Kecskemét_Zsolnay.JPG|алт=Façade detail of Cifrapalota in Kecskemét (1902)| Детали од фасадата на палата Цифра во [[Кечкемет]] (1902) File:Budapest,_Szervita_tér_3.jpg|алт=Mosaic on the façade of Török Bank [fr] building in Budapest by Miksa Róth (1906)| Мозаик на фасада во Будимпешта од Микша Рот (1906) File:Four_Seasons_Gresham_Palace_Hotel_-_Facade_-_Pest_Side_-_Budapest_-_Hungary.jpg|алт=Relief on the façade of Gresham Palace in Budapest by Géza Maróti (1906)| Релјеф на фасадата на Грешамската палата во Будимпешта од Геза Мароти (1906) File:Black_Eagle_Palace,_Oradea,_Romania,_2020.jpg|алт=Black Eagle Palace in Oradea, today in Romania, at that time part of the Austro-Hungarian Empire, by Marcell Komor and Dezső Jakab (1907–08)| Палатата „Црн Орел“ во Орадеја, денес во Романија, во тоа време дел од Австроунгарија, од Марсел Комор и [[Деже Јакаб|Дежо Јакаб]] (1907–08) File:Timisoara,_Casa_Brück.jpg|алт=Brück House in Timișoara, today in Romania (1911). Along with Oradea, Timișoara is part of the Art Nouveau European Route| Бруковата куќа во [[Темишвар]], денес во Романија (1911). Заедно со [[Орадеја|Орадеа]], Темишвар е дел од Арт Нову Европската рута <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://coupdefouet.es/en/cities.php|title=Cities|work=Art Nouveau European Route|accessdate=2026-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809125647/http://coupdefouet.es/en/cities.php|archive-date=2020-08-09|url-status=dead}}</ref> File:Gróf_Palace_in_Szeged_(2).JPG|алт=Gróf Palace in Szeged by Ferenc Raichle (1913)| Грофов дворец во [[Сегед]] од Ференц Рајхле (1913) File:Budapest,_Visegrádi_utca_29,_28.jpg|алт=Spitzer house in Budapest| Куќата на Шпицер во Будимпешта </gallery>Пионер и пророк на {{Јаз|hu|Szecesszió}} („Сецесија“ на унгарски), архитектот [[Еден Лехнер]], создал згради кои означиле премин од историцизам кон модернизам за унгарската архитектура.<ref name="lechner">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|title=The "Coup de Fouet" magazine, vol. 23 (2014), pp. 2–35|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714050151/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-23.pdf|archive-date=14 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата идеја за унгарски архитектонски стил била употребата на архитектонска керамика и ориентални мотиви. Во своите дела, тој користел пигорганит, кој бил пуштен во производство до 1886 година од [[Жолнаи|фабриката за порцелан „Жолнаи“]]. Овој материјал се користел во изградбата на значајни унгарски згради од други стилови, на пр. [[Унгарски парламент|зградата на Унгарскиот парламент]] и [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]]. Делата на Еден Лехнер <ref>[https://art.nouveau.world/odon-lechner Ödön Lechner] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/odon-lechner}} – Art Nouveau World</ref> го вклучуваат Музејот на применети уметности (1893–1896), други згради со слични препознатливи карактеристики се Геолошкиот музеј (1896–1899) и зградата на Поштенската штедилница (1899–1902), сите во [[Будимпешта]]. Сепак, поради спротивставувањето на унгарскиот архитектонски естаблишмент кон успехот на Лехнер, тој наскоро не можел да добие нови нарачки споредливи со неговите претходни згради. Но, Лехнер станал инспирација и мајстор за следната генерација архитекти кои одиграле главна улога во популаризацијата на новиот стил. Во процесот на унгаризација, на неговите ученици им биле нарачани бројни згради во периферијата на кралството: на пример, [[Марсел Комор]] и [[Деже Јакаб]] биле нарачани да ја изградат Синагогата (1901–1903) и Градското собрание (1908–1910) во Шабадка (денес [[Суботица]], [[Србија]]), Окружната префектура (1905–1907) и Палатата на културата (1911–1913) во Марошвашархеј (денес Тргу Муреш, [[Романија]]). Подоцна, самиот Лехнер ја изградил Сината црква во Пожоњ (денешна [[Братислава]], [[Словачка]]) во периодот 1909–1913 година. Друг важен архитект бил Карол Кос, кој бил следбеник на [[Џон Раскин]] и [[Вилијам Морис]]. Кос го зел финското движење на национален романтизам како модел, а трансилванскиот народен јазик како инспирација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 8 (2006), pp. 37–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823093910/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-8.pdf|archive-date=23 August 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговите најзначајни градби се Римокатоличката црква во Зебегени (1908–09), павилјоните за Општинската зоолошка градина во Будимпешта (1909–1912) и Националниот музеј Секели во Сепсисентѓерги (денес Сфанту Георге, Романија, 1911–12).<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Pax,_received_silver_medal_of_the_Paris_World_Exhibiton_in_1900.jpg|алт=Pax, mosaic by Miksa Róth, which received the silver medal at the Paris World Exhibition in 1900| ''Пакс'', мозаик од Микша Рот, кој добил сребрен медал на Светската изложба во Париз во 1900 година File:Ödön_faragó_e_jozsef_sandor_per_cooperativa_bùtorcsanok,_studio,_budapest_1901,_07.jpg|алт=Cabinet by Ödön Faragó, from Budapest (1901)| Ормар на Одон Фараго, од Будимпешта (1901) File:Window_with_flower_motives_from_the_Villa_Alpár.jpg|алт=Window with flower motives from the Villa Alpár in Budapest, by Miksa Róth (1903)| Прозорец со цветни мотиви од вилата Алпар во Будимпешта, од Микша Рот (1903) </gallery>Движењето кое го промовирало стилот во уметноста била уметничката колонија Годољо, основана од Аладар Коросфои-Криш, исто така следбеник [[Џон Раскин]] и Вилијам Морис и професор на Кралското училиште за применета уметност во [[Будимпешта]] во 1901 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 14 (2009), p. 16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716050521/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-14.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Нејзините уметници учествувале во многу проекти, вклучувајќи ја и Музичката академија „Франц Лист“ во Будимпешта. Како соработник на Геделската уметничка колонија,<ref>[https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190710203233/https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/icomoshefte/article/download/46884/40389/}} The Gödöllő Artists' Colony – article by David A. Hill</ref> [[Микша Рот]], исто така, бил вклучен во неколку десетици проекти на сецесијата, вклучувајќи ги зградите во Будимпешта, вклучувајќи ја Грешамската палата (витраж, 1906) и Торок банка (мозаици, 1906) и исто така создал мозаици и витражи за Палатата на културата (1911–1913) во Таргу Муреш. Значаен дизајнер на мебел бил Одон Фараго кој ги комбинирал традиционалната популарна архитектура, ориенталната архитектура и меѓународниот југендстил во многу живописен стил. Пал Орти, друг унгарски дизајнер, имал многу порезервиран и функционален стил, направен од даб со нежни орнаменти од абанос и месинг. ==== Бохемија, Моравија и Словачка ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Secesní_budova_Hlavního_nádraží.jpg|алт=Praha hlavní nádraží railway station by Josef Fanta (1901–1909)| Главната железничка станица во Прага од Јозеф Фанта (1901–1909) File:Skalica_Spolkovy_dom.jpg|алт=Cultural House in Skalica by Dušan Jurkovič (1905)| Културен дом во Скалица од Душан Јурковиќ (1905) File:Divadlo_(Prostějov-_czech_republic).jpg|алт=National House in Prostějov by Jan Kotěra (1905–1907)| Национална куќа во Простјејов од Јан Котера (1905–1907) File:Jugendstil_Prag_Gemeindehaus_1.jpg|алт=Municipal House in Prague by Osvald Polívka and Antonín Balšánek (1905–1912)| [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] во [[Прага]] од Освалд Поливка и Антонин Балшанек (1905–1912) File:The_Municipal_House_(Obecni_Dum)_ceiling,_Prague_-_8906.jpg|алт=Frescoes of Municipal House by Alphonse Mucha| Фрески од Општинскиот дом од [[Алфонс Муха]] File:St_Vitus_Prague_September_2016-22.jpg|алт=Stained glass window of St. Vitus Cathedral in Prague by Mucha| Витраж на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во Прага од Муха File:Prague_Praha_2014_Holmstad_Praha_-_huset_-_house_Art_Nouveau_jugend_Narodni_Trida_7_-_12.jpg|алт=Ceramic relief of Viola Theater in Prague by Ladislav Šaloun| Керамички релјеф на театарот „Виола“ во Прага од Ладислав Шалун File:Prague_-_Nová_radnice.jpg|алт=New City Hall of Prague by Polívka (1908–1911)| Новото Градско собрание на Прага од Поливка (1908–1911) </gallery>Најзначајните згради од времето на Сецесијата во [[Прага]] претставуваат примери за целосна уметност со препознатлива архитектура, скулптури и слики.<ref>[https://art.nouveau.world/prague Prague] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172023/https://art.nouveau.world/prague|date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Главната железничка станица (1901–1909) била дизајнирана од [[Јозеф Фанта]] и содржи слики од [[Вацлав Јанша]] и скулптури од Ладислав Шалоун и Станислав Сухарда, заедно со други уметници. [[Општински дом (Прага)|Општинскиот дом]] (1904–1912) е дизајниран од Освалд Поливка и Антонин Балшанек, насликан од чешкиот сликар [[Алфонс Муха]] и содржи скулптури на Јозеф Маратка и Ладислав Шалун. Поливка, Маратка и Шалоун истовремено соработувале во изградбата на Новото градско собрание (1908–1911) заедно со Станислав Сухарда, а Муха подоцна ги насликал витражите на [[Катедрала „Св. Вид“|катедралата „Свети Вид“]] во неговиот препознатлив стил. Најважниот чешки архитект од овој период бил [[Јан Котера]], кој студирал во Виена кај Ото Вагнер. Неговите најпознати дела се Куќата на Петерка на плоштадот Венцеслав број 12 во Прага (1899–1900), Националната куќа во Простјејов (1905–1907) и Музејот на источна Бохемија во [[Храдец Кралове]] (1909–1912). Голем број на важни виенски архитекти се родени во [[Моравија]] или австриска Шлезија, како Јозеф Хофман, Хуберт Геснер, Џозеф Марија Олбрих и Леополд Бауер. Стилот на комбинирање на унгарската сецесија и националните архитектонски елементи бил типичен за [[Словачка|словачкиот]] архитект [[Душан Јурковиќ]]. Неговите најоригинални дела се Културниот дом во Шаколца (денес Скалица во [[Словачка]], 1905), зградите на бањата во Лухачовице (денес Чешка) во 1901–1903 година и 35 воени гробишта во близина на Нови Жмигрод во Галиција (денес Полска), од кои повеќето се силно под влијание на локалната лемска ([[Источни Русини|русинска]]) народна уметност и столарија (1915–1917). ==== Галиција ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Palace_of_Art,_façade,_1898_design._Franciszek_Mączyński_and_Jacek_Malczewski,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Franciszek Mączyński (1898–1901) – southern façade| Палатата на уметноста во [[Краков]] од Францишек Мачински (1898–1901) – јужна фасада File:Pałac_Sztuki_(Palace_of_Art),_1898_design._by_Franciszek_Mączyński,_4_Szczepański_Square,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт=Palace of Art in Kraków by Mączyński (1898–1901)eastern façade| Палата на уметноста во Краков од Мачински (1898–1901) File:Pod_Globusem_(Under_the_Globe)_house,_1904_design._Franciszek_Mączyński_and_Tadeusz_Stryjeński,_11_Basztowa_Street,_Kraków,_Poland.jpg|алт=House Under the Globe in Kraków by Mączyński and Tadeusz Stryjeński (1904–05)| Куќа под глобусот во Краков од Мачински и Тадеуш Стријењски (1904–05) File:Kraków_ul._Długa_1._Dom_Izby_Przemysłowo-Handlowej_A_318_w2.jpg|алт=Interior of the House Under the Globe in Kraków by Józef Mehoffer| Внатрешност на куќата под глобусот во Краков од Јозеф Мехофер File:Головний_залізничний_вокзал_(Львів)_P1900308.jpg|алт=Lviv railway station by Władysław Sadłowski (1899–1904)| Железничката станица Лавов од Владислав Садловски (1899–1904) File:Bielsko-Biała_ul._Targowa_2_Wojska_Polskiego_12._Kamienica_A_960_2022.jpg|алт=Frog House in Bielsko-Biała by Emanuel Rost (1903)| Куќа за жабите во [[Бјелско-Бјала]] од Емануел Рост (1903) File:Bielsko-Biała_-_Cathedral_of_St._Nicholas_(02).jpg|алт=Saint Nicholas' Cathedral in Bielsko-Biała by Leopold Bauer (1909–10)| [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|Катедралата Свети Никола]] во Бјелско-Бјала од Леополд Бауер (1909–1010) </gallery><gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jozef_Mehoffer_-_Witraz_-_MNK_IV-Sz-2346_(20635).jpg|алт=Vita somnium breve, stained glass by Mehoffer (1895), in the National Museum in Kraków| ''Вита сомниум бреве'', витраж од Мехофер (1895), во Националниот музеј во Краков File:Krakow_Medical_Society_house,_Apollo-stained_glass_window_design_by_Stanisław_Wyspiański,_4_Radziwillowska_street,_Krakow,_Poland.jpg|алт=Apollo (System Copernicus), stained glass by Stanisław Wyspiański, House of the Medical Society in Kraków (1905)| ''Аполон (Коперников систем)'', витраж од Станислав Виспјањски, Дом на медицинското друштво во Краков (1905) File:Kazimierz_Stabrowski,_Paw_-_portret_Zofii_z_Jakimowiczów_Borucińskiej.jpg|алт=Peacock. Portrait of Zofia Borucińska by Kazimierz Stabrowski (1908)| ''Паун. Портрет на Зофија Боручинска'' од Казимиерз Стабровски (1908) File:Kazimierz_Sichulski_-_The_Hutsul_Madonna_triptych,_1909.jpg|алт=The Hutsul Madonna triptych by Kazimierz Sichulski (1909), in the Österreichische Galerie Belvedere, Vienna| [[Триптих]]от ''Hutsul Madonna'' од Казимиерз Сичулски (1909), во Австриска галерија Белведере, [[Виена]] File:Pollera_Hotel,_stained_glass_window_I,_ca._1900_design._by_Stanisław_Wyspiański,_30_Szpitalna_street,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|алт="Iris" stained glass window, Kraków, Pollera Hotel, 30 Szpitalna Street (c. 1900)| Витраж „Ирис“, [[Краков]], хотел Полера, улица Шпитална бр. 30 ({{Околу|1900}}) </gallery>Најважните центри на сецесија во Галиција биле [[Краков]], [[Лавов]] и [[Бјелско-Бјала]]. Најважниот пример за стилот во Краков е [[Палата на уметноста (Краков)|Палатата на уметноста]] (1898–1901), дизајнирана од Францишек Мачински под влијание на Сецесиската сала во Виена. Други важни дела што Мачински ги дизајнирал во Краков заедно со Тадеуш Стрјенски: Куќата под глобусот (1904–1905) и Стариот театар (1903–1906). Најважните дизајнери на ентериер биле Станислав Виспијански и Јозеф Мехофер, кои дизајнирале многу витражи и ентериери на згради. Најважните дела од првите се витражите во францисканската црква и во Домот на Краковското медицинско друштво (1905), а од вторите во внатрешноста на Куќата под глобусот. Во [[Лавов]], најважниот архитект бил Владислав Садловски, кој студирал во Виена и бил под влијание на [[Ото Вагнер]]. Тој ја проектирал [[Железничка станица (Лавов)|железничката станица во Лавов]] (1899–1904), [[Лавовска филхармонија|Филхармонијата во Лавов]] (1905–1908) и Индустриското училиште (1907–1908). Друг важен архитект, исто така инспириран од Вагнер, бил Иван Левински. Една од најпознатите градби во Бјелско-Бјала е таканаречената Куќа на жабите од Емануел Рост (1903). Други важни примери на сецесија биле дизајнирани од виенските архитекти: Макс Фабијани, автор на куќата на улицата Барлицкего број 1 (1900), како и Леополд Бауер, кој ја дизајнирал куќата на улицата Стојаловски број 51 (1903) и обновата на [[Катедрала „Св. Никола“ (Бјелско-Бјала)|катедралата „Свети Никола„]] (1909–10). ==== Словенија, Босна, Хрватска и Трст ==== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Sarajevo_-_Art_Nouveau_building.JPG|алт=Ješua D. Salom Mansion in Sarajevo by Josip Vancaš (1901)| Замокот Јешуа Д. Саломе во [[Сараево]] од Јосип Ванчаш (1901) File:Ljubljana_Grand_Hotel_Union_on_Miklosiceva_street.jpg|алт=Grand Hotel Union in Ljubljana by Vancaš (1902–03)| [[Гранд Хотел Унион]] во [[Љубљана]] од Ванчаш (1902–03) File:Alojz_Bastl-_Vjekoslav_Bastl-_Kuća_Kallina_1903-4._Masarykova_21-23_-_Gundulićeva_23.jpg|алт=Kallina House in Zagreb by Vjekoslav Bastl (1903–04)| Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–04) File:Ljubljana_BW_2014-10-09_12-22-15.jpg|алт=Hauptmann Building in Ljubljana by Ciril Metod Koch (1904)| Зградата Хауптман во Љубљана од [[Цирил Метод Кох]] (1904) File:Piazza_della_Borsa_7_(IMG_20211010_081811).jpg|алт=Bartoli House in Trieste by Max Fabiani (1906)| Куќата на Бартоли во [[Трст]] од Макс Фабијани (1906) File:Sarajevo_Central_Post_Office.JPG|алт=Central Post Office in Sarajevo by Vancaš (1907–1913)| Централна пошта во Сараево од Ванчаш (1907–1913) File:Archivo_Nacional,_Zagreb,_Croacia,_2014-04-13,_DD_01.JPG|алт=Croatian State Archives in Zagreb by Rudolf Lubinski (1911–1913)| Хрватскиот државен архив во Загреб од Рудолф Лубински (1911–1913) </gallery>Најплодниот словенечки архитект од времето на сецесијата бил [[Цирил Метод Кох]] ж.<ref name="koch">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 13 (2009), pp. 36–41|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716034518/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-13.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Студирал на часовите кај [[Ото Вагнер]] во Виена и работел во Градскиот совет на Лајбах (денес[[Љубљана]], [[Словенија]]) од 1894 до 1923 година. По земјотресот во Лајбах во 1895 година, тој дизајнирал многу секуларни згради во стилот на сецесијата што ги усвоил од 1900 до 1910 година: Куќата Погачник (1901), Зградата Чуден (1901), Банката за кредити на земјоделците (1906–07), реновирана зграда Хауптман во стилот на сецесијата во 1904 година. Врвот на неговата кариера била Кредитната банка во Радмансдорф (денес[[Радовљица]]) во 1906 година. Друг важен словенечки архитект, кој бил активен и во Босна, бил [[Јосип Ванцаш]]. Тој е автор на дела како што се [[Гранд Хотел Унион|Гранд Хотел Јунион]] (1902–1903) или Градска штедилница во Љубљана (1902–1903), како и куќата Јешуа Д. Саломе (1901) и Централната пошта во Сараево (1907–1913). Исто така [[Јоже Плечник|, Јоже Плечник]] и [[Макс Фабијани]], двајцата значајни архитекти на Виенската сецесија, се родени во [[Словенија]]. Вториот дизајнирал некои згради во Словенија и Трст, како што е куќата на Бартоли во [[Трст]] (1906). Во [[Хрватска]], најважните примери се Куќата Калина во [[Загреб]] од Вјекослав Бастл (1903–1904) и [[Хрватски државен архив|Хрватскиот државен архив]] во Загреб од [[Рудолф Лубински]] (1911–1913). === Романија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Belle_Époque_postcard_showing_the_Art_Nouveau_headquarter_of_the_Minerva_publisher_on_Bulevardul_Regina_Elisabeta,_close_to_the_intersection_with_Calea_Victoriei.jpg|алт=Minerva publisher headquarter on Bulevardul Regina Elisabeta in Bucharest, unknown architect (c. 1900, destroyed by WW2 bombardments)| Седиште на издавачката куќа Минерва на Булевар „Кралица Елисавета“ во [[Букурешт]], непознат архитект ({{Околу|1900}}, уништена од бомбардирања во Втората светска војна) File:1_Strada_Constantin_F._Robescu,_Bucharest_(08).jpg|алт=Frieze of Strada Constantin F. Robescu no. 1 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| [[Фриз]] на улица „Константин Ф. Робеску“ бр. 1 во Букурешт, непознат архитект (околу 1900) File:7_Piața_Mihail_Kogălniceanu,_Bucharest_(01).jpg|алт=Door of Piața Mihail Kogălniceanu no. 7 in Bucharest, unknown architect (c. 1900)| Врата на плоштадот Михаил Когалничанубр. 7 во Букурешт, непознат архитект ({{Околу|1900}}) File:Old_photo_of_the_Romulus_Porescu_House_in_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Romulus Porescu House (Strada Doctor Paleologu no. 12) in Bucharest by Dimitrie Maimarolu (1905)| Мешавина од Боз-ар архитектура - Куќата на Ромулус Пореску (Страда Доктор Палеолог бр. 12) во Букурешт од Димитрие Мајмаролу (1905) <ref>{{Наведена книга|url=|title=Arta 1900 în România|last=Constantin|first=Paul|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|language=ro}}</ref> File:Constanța_Casino_2025_(54606449888).jpg|алт=Constanța Casino in Constanța by Daniel Renard and Petre Antonescu (1905–1910)| Казино Констанца во [[Констанца]] од Даниел Ренард и Петре Антонеску (1905–1910) File:72-74_Strada_Lipscani,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Former Al. Assan shop (Strada Lipscani no. 72–74) in Bucharest, unknown architect (before 1906)| Мешавина со архитектура во стилот на „Боз-ар“ - Поранешна продавница „Ал. Асан“ (Страда Липскани бр. 72–74) во Букурешт, непознат архитект (пред 1906 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://turistinbucurestiro.blogspot.com/2013/07/lipscani-72-si-74.html|title=Turist în București: Lipscani 72 si 74|last=|accessdate=12 October 2022}}</ref> File:9_Strada_Biserica_Amzei,_Bucharest_(01).jpg|алт=Mixed with Beaux-Arts architecture - Mița the Cyclist House in Bucharest by Nicolae C. Mihăescu (1908), mix of Beaux Arts and Art Nouveau| Мешавина со архитектура во стилот стилот на „Боз-ар“ - Куќата на велосипедистот Мица во Букурешт од Николае К. Михаеску (1908){{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Југендстилот се појавил во [[Романија]] во истите години како и во [[Западна Европа]] (од почетокот на 1890-тите до избувнувањето на [[Првата светска војна]] во 1914 година), но тука малку од зградите се во овој стил, а преовладува стилот Боз-ар. Најпознато е казиното во [[Констанца]]. Повеќето романски примери на архитектура во стилот на ар нуво се всушност мешавина од боз-ар и ар нуво, како што се куќата на Ромул Пореску или куќата бр. 61 на улицата Василе Ласкар, двете во [[Букурешт]].<ref>{{Наведена книга|title=Arta Românească de la Origini până în Prezent|last=Florea|first=Vasile|date=2016|publisher=Litera|isbn=978-606-33-1053-9|pages=297, 302, 305, 306, 313, 317}}</ref> Ова е слично на она што се случувало во Франција, каде што [[Еклектизам|еклектицизмот]] бил попопуларен, а чистите згради и структури во стилот на ар нуво биле релативно ретки. И покрај тоа што повеќето куќи од времето на Карол I биле во стилот на боз-ар, некои од нив имаат печки во ар нуво внатре, бидејќи стилот на надворешноста не секогаш го диктирал стилот на печката или на целиот ентериер.<gallery mode="packed" heights="200px"> File:Stefan_Luchian_-_Tanara_-_desen_pentru_coperta_revistei_Ileana.jpg|алт=Young woman by Ștefan Luchian, drawing for the cover of Ileana magazine (1900)| ''Млада жена'' од Штефан Лукијан, цртеж за насловната страница на списанието ''„Илеана'' “ (1900) File:Stefan_luchian,_pannello_decorativo_con_primavera,_1901.JPG|алт=Spring, decorative panel by Luchian (1901)| ''Пролет'', декоративен панел од Лукијан (1901) File:Allegorical_Scene_(Woman_with_Lyre_-_Allegory_of_Music),_by_Nicolae_Vermont,_1903.jpg|алт=Woman with Lyre (Allegory of Music) by Nicolae Vermont (1903)| ''Жена со лира'' (Алегорија на музиката) од Никола Вермонт (1903) File:Elena_Alexandrina_Bednarik_-_Zâna_apelor.jpg|алт=The Water Fairy by Elena Alexandrina Bednarik (1908)| ''Водната самовила'' од Елена Александрина Беднарик (1908) File:Art_Nouveau_polychrome_tiled_stove_in_the_Mița_the_Cyclist_House,_Bucharest_(04).jpg|алт=Stove in the Mița the Cyclist House (Strada Biserica Amzei no. 9), Bucharest, possibly designed by Nicolae C. Mihăescu (1908)| Шпорет во куќата на велосипедистот Мица (улица Бисерика Амзеи бр. 9), Букурешт Букурешт, веројатно дизајниран од Николае Михаеску (1908) {{Sfn|Celac|Carabela|Marcu-Lapadat|2017}} </gallery>Еден од најзначајните сликари од југендстилот од Романија бил [[Штефан Лукијан]], кој брзо ги презел иновативните и украсните насоки на југендстилот за краток временски период. Овој период се совпаднал со основањето на друштвото „Илеана“ во 1897 година, чиј основач и член бил самиот тој, друштво кое организирало изложба во хотелот „Унион“ насловена како ''„Изложба на независни уметници'' “ (1898) и го издавало ''списанието „Илеана“''. [[Трансилванија]] има примери на објекти од јунгелдстилот и романска преродба, при што првите се од австроунгарски период. Повеќето од нив може да се видат во [[Орадеја|Орадјеа]], наречена „Арт Нову престолнина на Романија“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|title=Oradea, capitala Art Nouveau a Romaniei, celebreaza 'Ziua Internațională Art Nouveau 2019'|date=June 7, 2019|work=infooradea.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://infooradea.ro/oradea-capitala-art-nouveau-a-romaniei-celebreaza-ziua-internationala-art-nouveau-2019/|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref> но исто така и во [[Темишвар]], [[Таргу Муреш]] и [[Сибиу]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|title=Heritage of Timisoara – Cladiri|last=<!--Not stated-->|date=|work=heritageoftimisoara.ro|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516143920/https://heritageoftimisoara.ro/cladiri/stil/Art+Nouveau+Secession|archive-date=16 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|title=The Art Nouveau public buildings of Tîrgu Mureș|last=Ungvári|first=Zrínyi Imre|date=|work=wondersoftransylvania.com|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523185914/https://wondersoftransylvania.com/wonder/the-art-nouveau-public-buildings-of-tirgu-mures|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|title=Str. Mitropoliei nr. 20|last=<!--Not stated-->|date=|work=Patrimoniu.Sibiu.ru|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523184705/https://patrimoniu.sibiu.ro/cladiri2/mitropoliei/274|archive-date=23 May 2021|accessdate=May 23, 2020}}</ref> === Италија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:20161207_Palazzo_Castiglioni.jpg|алт=Palazzo Castiglioni in Milan by Giuseppe Sommaruga (1901–1903)| Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903) File:Leonardo_Bistolfi_-_Prima_Esposizione_Internazionale_d’Arte_Decorativa_Moderna,_Torino_1902.jpg|алт=Poster for the 1902 Turin Exposition by Leonardo Bistolfi| Постер за изложбата во Торино во 1902 година од Леонардо Бистолфи File:Cobra_Chair_and_Writing_Desk..jpg|алт=Cobra chair and desk by Carlo Bugatti (1902), in the Brooklyn Museum, New York City| Стол и биро ''„Кобра'' “ од Карло Бугати (1902), во Музејот Бруклин, Њујорк Сити File:Malpighi12_cancello1.JPG|алт=Entrance of Casa Guazzoni in Milan by Giovanni Battista Bossi (1904–1906)| Влезот на Каса Гуацони во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–1906) </gallery>Југендстилот во [[Италија]] бил познат како {{Јаз|it|arte nuova}}, {{Јаз|it|stile floreale}}, {{Јаз|it|stile moderno}} и особено {{Јаз|it|stile Liberty}}. Стилот „Либерти“ го добил името по [[Артур Ласенби]] и продавницата што ја основал во 1874 година во [[Лондон]], стоковната куќа „Либерти“, специјализирана за увоз на орнаменти, текстил и уметнички предмети од [[Јапонија]] и [[Далечниот Исток]], чии шарени текстили биле особено популарни во Италија. Значајни италијански дизајнери во овој стил биле [[Галилео Чини]], чија керамика честопати била инспирирана од шарите на [[мајолика]]. Подоцна бил познат како сликар и театарски сценограф; ги дизајнирал сценографиите за две познати опери на Пучини, ''Џани Скики'' и ''Турандот''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|title=Sicilian Liberty – Italianate Art Nouveau – Best of Sicily Magazine|date=|publisher=Bestofsicily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129115420/http://www.bestofsicily.com/mag/art225.htm|archive-date=29 January 2020|accessdate=15 February 2022}}</ref><ref>Henry R. Hope, review of H. Lenning, ''The Art Nouveau'', ''The Art Bulletin'', vol. 34 (June 1952), 168–171 (esp. 168–169): In 1952, Discussing the state of Art Nouveau, the author noted that Art Nouveau was not yet an acceptable study for serious art history or a subject suitable for major museum exhibitions and their respective catalogs. He predicted an impending change</ref> Архитектурата во стилот „Либерти“ многу варирал и честопати ги следел историските стилови, особено барокот. Фасадите честопати биле натопени со украси и скулптури. Примери за стилот на слободата го вклучуваат Вилино Флорио (1899–1902) од Ернесто Базиле во [[Палермо]]; Палацо Кастиљони во [[Милано]] од Џузепе Сомаруга (1901–1903); Милано и Каза Гуацони (1904–05) во Милано од Џовани Батиста Боси (1904–06).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|title=Storia di Milano ::: Palazzi e case liberty|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615134905/http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/palazzi_liberty.htm|archive-date=15 June 2012|accessdate=2 August 2019}}</ref> Шарените фрески, насликани или во керамика, и скулптурите, како во ентериерот, така и во екстериерот, станале популарна карактеристика на стилот „Либерти“. Тие се потпирале и на класични и на цветни теми. како во бањите на Аква дела Салуте и у куќата Гвацони во Милано. Најважната фигура во дизајнот во стилот Либерти бил [[Карло Бугати]], син на архитект и декоратор, како и татко на скулпторот на Либерти, [[Рембрант Бугати]], и на дизајнерот на автомобили [[Еторе Бугати]]. Студирал на Миланската академија „Брера“, а подоцна и на Академијата за ликовни уметности во Париз. Неговата работа се одликувала со егзотичност и ексцентричност, вклучувала сребрени предмети, текстил, керамика и музички инструменти, но најдобро се памети по неговите иновативни дизајни на мебел, прикажани за прв пат на Саемот за ликовни уметности во [[Милано]] во [[1888]] година. Неговиот мебел често се одликувал со дизајн во облик на клучалка и имал необични прекривки, вклучувајќи пергамент и свила, како и инкрустации од коска и слонова коска. Исто така, понекогаш имало изненадувачки органски форми, копирани по полжави и кобри. {{Sfn|Riley|2004}} === Србија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Pančevo_Banka2.JPG|алт=Pučka Bank in Pančevo by Albert Kálmán Kőrössy and Ullmann Gyula (1868)| Пучка банка во [[Панчево]] од Алберт Калман Керешки и Улман Ѓула (1868) File:Zgrada_Ministarstva_prosvete_u_Beogradu_-_0035.JPG|алт=House of Vuk's Foundation in Belgrade by Aleksandar Bugarski (1879)| Дом на „Вуковата Фондација“ во [[Белград]] од Александар Бугарски (1879) File:Jodna_banja_u_Novom_Sadu_2022.jpg|алт=Iodine Spa in Novi Sad (1897)| Јодска бања во [[Нови Сад]] (1897) File:Wiki.Vojvodina_VII_Subotica_4599_03.jpg|алт=Subotica Synagogue by Marcell Komor and Dezső Jakab (1901)| Суботичка синагога од Марсел Комор и [[Деже Јакаб]] (1901) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(3).jpg|алт=Raichle's Palace in Subotica (1904)| Рајхлеовата палата во [[Суботица]] (1904) File:Small_Bridge_in_Zrenjanin,_Serbia..jpg|алт=Karađorđević Bridge (previously named Franz Josef Bridge) in Zrenjanin (1904)| Мост Караѓорѓевиќ (претходно именуван како мост на Франц Јозеф) во [[Зрењанин]] (1904) File:Sinagoga_u_Novom_Sadu.JPG|алт=Novi Sad Synagogue by Lipót Baumhorn (1905)| Синагога во Нови Сад од Липот Баумхорн (1905) File:Beograd_Kuca_trgovca_Stamenkovica_Kralja_Petra_41.jpg|алт=Building of Merchant Stamenković in Belgrade by Nikola Nestorović and Andra Stevanović (1907)| Зградата на трговецот Стаменковиќ во Белград од Никола Несторовиќ и Андра Стевановиќ (1907) File:Hotel_Moskva_(Belgrade).jpg|алт=Hotel Moskva in Belgrade by Jovan Ilkić (1908)| [[Хотел Москва (Белград)|Хотел Москва]] во Белград од Јован Илкиќ (1908) File:Novisad7.jpg|алт=Menrat's Palace in Novi Sad by Lipót Baumhorn (1908)| Менратовата палата во Нови Сад од Липот Баумхорн (1908) File:Centar_I,_Subotica,_Serbia_-_panoramio_(4).jpg|алт=Subotica City Hall by Dezső Jakab (1910)| Градското собрание на Суботица од [[Деже Јакаб]] (1910) File:House_of_Mika_Alas_in_2020_(2).jpg|алт=Mika Alas's House in Belgrade by Petar Bajalović (1910)| Куќата на Мика Алас во Белград од Петар Бајаловиќ (1910) </gallery>Поради близината до [[Австроунгарија]] и [[Војводина]], кои биле дел од царството до 1918 година, и Виенската и унгарската сецесија биле распространети движења во денешна северна Србија, како и во главниот град [[Белград]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/serbia|title=Art Nouveau World – Serbia|accessdate=8 September 2022}}</ref> Познати австриски и унгарски архитекти проектирале многу згради во [[Суботица]], [[Нови Сад]], [[Палиќ]], [[Зрењанин]], [[Врбас]], [[Сента]] и [[Кикинда]]. Наследството на јунгелдстилот во [[Белград]], [[Панчево]], [[Аранѓеловац]] и [[Врњачка Бања]] е мешавина од француски, германски, австриски, унгарски и местни српски движења. Од заоблената цветна убавина на синагогата во [[Суботица]] до розетите инспирирани од стилот на Морава на телеграфската зграда во Белград, архитектурата во стилот на ар нуво добила различни форми во денешна Србија. Во раните 1900-ти, северно од [[Сава]] и [[Дунав]], обновеното унгарско национално чувство ги исполнило зградите во [[Суботица]] и [[Сента]] со местни цветни етнички мотиви, додека во малото [[Кралство Србија]], националните романтичари како Бранко Танежевиќ и Драгутин Инкиостири-Медењак (двајцата родени во Австроунгарија) ги преведеле традиционалните мотиви на Србија во прекрасни згради. Други архитекти, како Милан Антоновиќ и Никола Несторовиќ, ги донеле тогаш современите кривулести линии и природни мотиви во домовите и бизнисите на нивните богати покровители, за да можат да ја покажат својата световност и да бидат во чекор со трендовите во Париз, Минхен и Виена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thenutshelltimes.com/2019/06/09/art-nouveau-serbia/|title=AFaces and Blossoms of Art Nouveau in Serbia|date=9 June 2019|accessdate=8 September 2022}}</ref> === Шпанија === <gallery mode="packed" heights="180px"> File:El_Capricho_Gaudí_02.jpg|алт=El Capricho de Gaudí in Comillas, Cantabria, by Antoni Gaudí (1883–1885)| [[Ел Капричо|Ел Капричо де Гауди]] во Комилас, [[Кантабрија]], од [[Антони Гауди]] (1883–1885) File:Σαγράδα_Φαμίλια_2941.jpg|алт=Sagrada Família basilica in Barcelona by Gaudí (1883–)| Базиликата [[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]] во [[Барселона]] од Гауди (1883–) File:17-12-03-Hospital_de_Sant_Pau_(BCN)_Pavelló_de_Sant_Rafael-RalfR-DSCF0580.jpg|алт=Hospital de Sant Pau by Lluis Domenech i Montaner (1901–1930)| Болница „Сант По“ од Луис Доменех и Монтанер (1901–1930) File:Gaudi_Casa_Batllo_02.jpg|алт=Trencadís façade of Casa Batlló in Barcelona by Gaudí and Josep Maria Jujol (1904–1906)| Тренкадиската фасада на [[Каса Батљо]] во Барселона од Гауди и Хосеп Марија Хухол (1904–1906) File:Casa_Milà,_general_view.jpg|алт=Casa Milà in Barcelona by Gaudí (1906–1912)| [[Каза Мила]] во Барселона од Гауди (1906–1912) File:PiC-casaTerrades-RI_51_0004201-0002.jpg|алт=Casa de les Punxes in Barcelona by Josep Puig i Cadafalch (1905)| [[Каса Терадес]] во Барселона од Хосеп Пуиг и Кадафалч (1905) File:Casa_Gallardo.jpg|алт=Casa Gallardo in Madrid by Federico Arias Rey (1911–1914)| [[Каса Галардо]] во [[Мадрид]] од Федерико Аријас Реј (1911–1914) File:Santuario_Novelda.jpg|алт=Sanctuary of Maria Magdalena [ca] in Novelda, Valencian Community (1918–1946)| Светилиште на Марија Магдалена во Новелда, [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсијанска заедница]] (1918–1946) </gallery>Многу оригинална варијанта на стилот се појавила во [[Барселона]], [[Каталонија]], приближно во исто време кога југендстилот се појавил во Белгија и Франција. Се нарекувал ''{{Јаз|ca|Modernisme}}'' односно модернизам. Нејзин најпознат творец бил [[Антони Гауди|Антонио Гауди]]. Гауди користел цветни и органски форми на многу нов начин во [[Палата Гуељ|палатата Гуељ]] (1886–1890). Тој во својата архитектура интегрирал занаети како што се [[керамика]], [[витраж]], ковано железо и столарија. Во своите павилјони Гуељ (1884–1887) и потоа во [[Парк Гуељ|Паркот Гуељ]] (1900–1914) тој користел и нова техника наречена ''тренкадис'', која користела парчиња отпадна керамика. Неговите дизајни од околу 1903 година, ''Каса Батљо'' (1904–1906) и ''Каса Мила'' (1906–1912), се најтесно поврзани со стилските елементи на ар нуво. Подоцнежните градби како што е ''[[Црква Саграда Фамилија|Саграда Фамилија]]'' ги комбинирале елементите на ар нуво со ревивалистичкиот [[Неоготика|неоготски стил]]. Ккаса Батљо, каса Мила, павилјон Гуељ и паркот Гуељ биле резултат на неговата соработка со [[Хосеп Марија Хухол]], кој самиот создал куќи во Сант Хоан Деспи (1913–1926), неколку цркви во близина на [[Тарагона]] (1918 и 1926) и Планелс во [[Барселона]] (1926). Покрај доминантното присуство на Гауди, [[Луис Доменех и Монтанер]] го користел и Арт Нову во Барселона во згради како замокот на Трите змејови (1888), Куќа Лео Морера, Палата на каталонската музика (1905) и болницата Сант По (1901–1930))ж. Последните две згради се наведени од [[УНЕСКО]] како [[Светско наследство на УНЕСКО|светско културно наследство]].<ref name="montaner">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple=1&unique_number=950|title=World Heritage List: Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|publisher=UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106053844/https://whc.unesco.org/en/list/804/multiple%3D1%26unique_number%3D950|archive-date=6 January 2022|accessdate=19 March 2022}}</ref> Друг голем модернист бил Жозеп Пуч и Кадафалк, кој ја дизајнирал Каса Марти и неговото кафуле, текстилната фабрика Казимир Касарамона (денес музеј на уметност CaixaFòrum), Каса Макаја, Каса Аматлер, палата на баронот од Квадраса (во која 10 години, од 2013, била сместена Каса Азија) и Каса Терадес. Карактеристично движење ар нуво постоело и во [[Валенсија (автономна заедница)|Валенсија]]. Некои од значајните архитекти биле Деметрио Рибес Марко, Висенте Пасквал Пастор, Тимотео Бријет Монтауд и Хосе Марија Мануел Кортина Перес. Карактеристичните карактеристики на валенсискиот ар нуво се значајната употреба на керамика во украсувањето, како на фасадата така и во орнаментите, како и употребата на валенсиски регионални мотиви. Друга извонредна варијанта е мадриленскиот ар нуво со значајни градби како што се Палатата Лонгорија, Казиното во Мадрид или Цементариото де ла Алмудена, меѓу другите. Познати модернисти од Мадрид биле архитектите Хозе Лопез Салабери, Фернандо Арбос и Треманти и Франсиско Андрес Октавио.<gallery mode="packed" heights="180px"> File:Ramon_Casas_-_Ramon_Casas_and_Pere_Romeu_on_a_Tandem_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Ramon Casas and Pere Romeu on a Tandem by Ramon Casas (1897)| Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем од Рамон Касас (1897) File:El_Petó_Perdut._Lambert_Escaler_i_Milà.JPG|алт=Sculpture of polychrome terracota by Lambert Escaler [ca] (1902)| Скулптура од полихромна теракота од Ламберт Ескалер (1902) File:140_La_sardana,_plafó_de_marqueteria_de_Gaspar_Homar.jpg|алт=Furniture by Gaspar Homar [ca] (1903)| Мебел од Гаспар Омар (1903) File:Gaudi-prie-dieu.jpg|алт=Prie Dieu, or prayer desk, designed by Antoni Gaudí for Casa Batlló (1904–1906)| Молитвен стол, дизајниран од [[Антони Гауди]] (1904–1906) File:Palau_de_la_Música_Catalana-1.jpg|алт=Stained glass ceiling of Palau de la Música Catalana by Antoni Rigalt (1905–1908)| Витраж на таванот на Палатата на каталонската музика од Антони Ригалт (1905–1908) File:Detall_dels_vitralls_del_palau_de_l'Exposició_de_València.jpg|алт=Window of the Palace of the Valencian Regional Exposition, in Valencia (1908)| Излог на Палатата на валенсиската регионална изложба, во [[Валенсија]] (1908) </gallery>Движењето оставило богато уметничко наследство, вклучувајќи цртежи, слики, скулптури, стаклени и метални дела, мозаици, керамика и мебел. Дел од него може да се најде во Националниот музеј на уметноста на Каталонија. Инспириран од париското кафуле наречено „Ле Шат Ноар“, каде што претходно работел, Пјер Ромеу и Борас одлучил да отвори кафуле во [[Барселона]] кое се викало Елс Кватре гатс (Четири мачки на каталонски).<ref>{{Наведена книга|title=Els Quarte Gats: Art in Barcelona Around 1900|last=McCully|first=Marilyn|date=1978|publisher=Princeton University Press|page=64}}</ref> Кафето станало средишно место за состаноци на најистакнатите личности на ''модернизмот'' во [[Барселона]], како што се [[Пабло Пикасо]] и Рамон Касас и Карбо, кои помогнале во промоцијата на движењето со своите постери и разгледници. За кафулето тој создал слика наречена „Рамон Касас и Пере Ромеу во тандем“, која била заменета со неговата друга композиција насловена како „Рамон Касас и Пере Ромеу во автомобил“ во 1901 година, симболизирајќи го новиот век. [[Антони Гауди]] дизајнирал мебел за голем дел од куќите што ги изградил; еден пример е фотелја за „Каса Батљо“. Тој влијаел врз друг значаен каталонски дизајнер на мебел, Гаспер Омар (1870–1953) кој често комбинирал маркетарија и мозаици со својот мебел. {{Sfn|Riley|2004}} === Португалија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:PRO ARTE (23943640572).jpg|Музеј-резиденција на др. Анастасија Гонсалвес во [[Лисабон]] (1904–05) File:A Livraria Lello e Irmão-A ponte de encanto.jpg|Книжарница [[Книжарница „Лело“]] во [[Порто]] (1906) File:Aveiro Casa do Major Pessoa 856.jpg|Фасада на резиденцијата на мајор Песо во [[Авеиро]] (1907–1909)<ref>{{cite web|author= |title=Casa do Major Pessoa |url=http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=|work= |publisher= }} {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20200811152215/http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=5402 |date=11. 8. 2020.}} - Sistema de Informação para o Património Arquitetónico</ref> File:Porta Assimétrica Casa do Major Pessoa.jpg|Атриум на резиденцијата на мајорот Песоа File:Avenida Almirante Reis n 2 (fachada L Intendente) 7146.jpg|Детали од зградата на Алмиранте Рејс, 2-2К во Лисабон (1908) File:Azulejo Casa da Cooperativa Agrícola em Aveiro.jpg|Керамичка плочка од Земјоделската задруга во Авеиро (1913) </gallery> Варијантата на југендстилот во [[Авеиро]] (Португалија) се нарекувала ''Арте Нова'', а нејзината главна карактеристична црта била фалењето: стилот го употребувала буржоазијата која сакала да го изрази своето богатство на фасадите, а ентериерите да ги остави конзервативни.<ref name="aveiro">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 11 (2008), pp. 2–7|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718020004/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-11.pdf|archive-date=18 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга карактеристична карактеристика на Арте Нова била употребата на локално произведени плочки со мотиви од стилот ар нуво. Највлијателниот уметник на Арте Нова бил Франциско Аугусто да Силва Роша. Иако не бил обучен за архитект, тој дизајнирал голем број на згради во Авеиро и во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha Francisco Augusto da Silva Rocha] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20261004212901/https://art.nouveau.world/francisco-augusto-da-silva-rocha |date=2026-10-04 }} – Art Nouveau World</ref> Една од нив, резиденцијата на Мајор Песоа, има и фасада и ентериер во стилот на југендстил, а денес е домаќин на Музејот на Арте Нова. Постојат и други примери на југендстил во други градови во Португалија.<ref>[https://art.nouveau.world/lisbon Lisbon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210317061222/https://art.nouveau.world/lisbon|date=17 March 2021}} – Art Nouveau World</ref><ref>[https://art.nouveau.world/porto Porto] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210305074248/https://art.nouveau.world/porto|date=5 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> Некои од нив се Музеј-куќа на д-р Анастасија Гонсалвеса од Мануел Хоаким Норте Жуниор (1904–1905) во [[Лисабон]], Кафе Мажестик од Жоао Квејрос (1921) и книжарница „Лело“ од Шавиер Естевес (1906), двете во [[Порто]]. === Нордиски земји === ====Финска==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lart nouveau à Helsinki limmeuble Pohjola (7624127520).jpg|Главен влез на зградата на осигурителната компанија „Похјола“ во Хелсинки, скулптури од Хилда Флодин (1899–1901) File:Tampere Cathedral.jpg|[[Тамперска катедрала]] на фински национален романтичен стил од [[Ларс Сонк]] (1902–1907) File:Gallen-Kallela - Tuonelan joella.JPG|„Покрај реката Туонела“ во финскиот национално-романтичарски стил од Аксели Гален-Калела (1903) File:Eliel saarinen, sedia con braccioli, helsinki 1907-08 ca.JPG|Столица од [[Елиел Саринен]] (1907–1908) File:Estación central de FF.CC. de Helsinki, Finlandia, 2012-08-14, DD 04.JPG|Статуи на Централната железничка станица во Хелсинки од [[Емил Викстром]] (1919) </gallery> ар нуво бил популарен во [[Нордиски земји|нордиските земји]], каде што обично бил познат како Југендстил, и често се комбинирал со националниот романтичен стил на секоја земја. Нордиската земја со најголем број згради во стилот на Југендстил е Големото Војводство Финска, тогаш дел од [[Руска Империја|Руското Царство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.nouveau.world/|title=Art Nouveau World|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215613/https://art.nouveau.world/|archive-date=21 March 2021|accessdate=11 April 2021}}</ref> Периодот на Југендстил се совпаднал со [[Златно време на финската уметност|Златното време на финската уметност]] и националното будење. По изложбата во Париз во 1900 година, водечки фински уметник бил [[Аксели Гален-Калела]]. Тој е познат по своите илустрации на [[Калевала]], финскиот национален еп, како и по сликањето на бројни згради во стилот на Јудендстил во војводството. Архитектите на финскиот павилјон на изложбата биле Херман Геселиус, Армас Линдгрен и Елиел Сааринен. Тие работеле заедно од 1896 до 1905 година и создале многу значајни згради во [[Хелсинки]], вклучувајќи ја зградата на осигурувањето „Похола“ (1899–1901) и [[Национален музеј на Финска|Националниот музеј на Финска]] (1905–1910) <ref>[http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland National Museum of Finland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190726191408/http://museums.eu/museum/details/1012/national-museum-of-finland}} – Museums of EU</ref>, како и нивната заедничка резиденција Хвитреск во Кирконуми (1902). Архитектите биле инспирирани од нордиските легенди и природата, па затоа грубата гранитна фасада станала симбол на припадност кон финската нација.<ref name="helsinki">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|title=Art Nouveau European Route: Helsinki|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426154532/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=136|archive-date=26 April 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Откако фирмата се распаднала, Саринен ја дизајнирал железничката станица во Хелсинки (1905–1914) во појасни форми, под влијание на американската архитектура. Скулпторот кој работел со Саринен на изградбата на Националниот музеј на Финска и железничката станица во Хелсинки бил [[Емил Викстрем]]. Друг архитект кој создал неколку значајни дела во Финска бил [[Ларс Сонк]]. Неговите главни дела од југендстилската уметност ја вклучуваат Тампереската катедрала (1902–1907), Ајнола, домот на Жан Сибелиус (1903), седиштето на Хелсиншката телефонска асоцијација (1903–1907) и црквата Калио во Хелсинки (1908–1912). Исто така, Магнус Шерфбек, брат на Хелена Шерфбек, го направил [[санаториум]]от за [[туберкулоза]] познат како Санаториум Нумела во 1903 година, користејќи го југендстилот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|title=Magnus Schjerfbeck|work=Museum of Finnish Architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215055401/https://www.mfa.fi/en/architects/magnus-schjerfbeck-2/|archive-date=15 February 2020|accessdate=15 February 2020}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Palmberg|first=Albert|date=April 1908|title=The control of tuberculosis in Finland|url=https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850(08)80065-8/pdf|journal=British Journal of Tuberculosis|volume=2|issue=2|pages=109–114|doi=10.1016/S0366-0850(08)80065-8|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083555/https://www.resmedjournal.com/article/S0366-0850%2808%2980065-8/pdf|archive-date=15 February 2022|access-date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=von Bonsdorff|first=Axel|date=1926|title=Experiences of the sanocrysin treatment at Nummela Sanatorium in Finland|journal=Acta Medica Scandinavica|volume=64|pages=123–130|doi=10.1111/j.0954-6820.1926.tb14017.x}}</ref> ==== Норвешка ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 02.JPG|Викиншко-југендстилски стол од [[Ларс Кинсарвик]] (1900) File:Jugendstilsenteret.jpg|Центар за ар нуво во [[Олесунд]] (1905–1907) File:Norges kongesagaer-Tittelblad 1914-utgave-G. Munthe.jpg|Графички дизајн [[Герхард Мунте]] (1914) File:JS Spisestue.jpg|Внатрешност на центарот во Олесунд File:Ornaments from a door (8474785119).jpg|Орнаменти на вратите во центарот за ар нуво </gallery> [[Норвешка]], исто така, се стремела кон независност (од Шведска), а местниот југендстил бил поврзан со преродба инспирирана од [[Викинзи|викиншката]] народна уметност и занаети. Меѓу значајните дизајнери биле Ларс Кисарвик, кој дизајнирал столови со традиционални викиншки и [[Келтска уметност|келтски]] шари, и [[Герхард Мунте]], кој дизајнирал стол со стилизиран амблем со глава на змеј од антички викиншки бродови, како и широк спектар на постери, слики и графики. {{Sfn|Riley|2004}} Норвешкиот град [[Олесунд]] се смета за главен центар на кигендстилот во [[Скандинавија]] бидејќи бил целосно реконструиран по пожарот на 23 јануари 1904 година.<ref name="Alesund">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=1|title=Art Nouveau European Route: Ålesund|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604070559/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=1|archive-date=4 June 2016|accessdate=2 January 2016}}</ref> Околу 350 згради биле изградени помеѓу 1904 и 1907 година според урбанистички план дизајниран од инженерот Фредерик Несер. Спојувањето на единството и разновидноста родило стил познат како олесундски стил. Зградите од овој стил имаат линеарен декор и одразуваат и југендстил и народни елементи, на пр. со дрвени цркви или закривени покриви. Една од зградите, аптеката Свон, денес е домаќин на југендстилскиот центар. ==== Шведска и Данска ==== <gallery mode="packed" heights="200px"> Vase with blackberry, painting by Per Algot Eriksson, Porzellanfabrik Rorstrand, Stockholm, silver by E. Lefebvre, Paris, porcelain and silver - Bröhan Museum, Berlin - DSC04069.JPG|Вазна со капини, слика од Пер Алгот Ериксон и сребро од Е. Лефевр, во [[Музеј Брехан|Музејот Брехан]], [[Берлин]] File:Mocha Cup and Saucer from the 'Iris' Service LACMA AC1998.265.25.1-.2.jpg|Шолја и чинија од сервисот „Ирис“ (1897), во Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес. File: Inkwell and stamp box, by Jens Dahl-Jensen, Copenhagen, c. 1900, Bing and Grondahl porcelain - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00749.jpg|Кутија за мастило и печат, Јенс Дал-Јенсен (околу 1900 г.), во Државен музеј на Хесен во Дармштат, Германија. File:Erhvervsarkivet-Læsesalen.jpg|Големата сала на Градската библиотека у [[Орхус]], [[Карл Хансен Рајструп]] File:Engelbrektskyrkan, altare.jpg|Олтар на [[Црква Енгелбрект|црквата Енгелбрект]] во [[Стокхолм]] (1914) File:Baltiska_1914b.jpg|Плакат за [[Балтичка изложба|Балтичката изложба]] во [[Малме]] (1914) </gallery> Ремек-дела на југендстил од другите нордиски земји ги вклучуваат „Енгелбректскиркан“ (1914) и „Кралскиот драмски театар“ (1901–1908) во [[Стокхолм]], Шведска <ref>[https://art.nouveau.world/stockholm Stockholm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172217/https://art.nouveau.world/stockholm}} – Art Nouveau World</ref> и поранешната Градска библиотека (денес Дански национален деловен архив) во [[Орхус]], Данска (1898–1901).<ref>[https://art.nouveau.world/aarhus Aarhus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/aarhus}} – Art Nouveau World</ref> Архитект на архивот е [[Хак Кампман]], тогашен поборник на националниот романтичен стил, кој исто така ги создал и Орхусовата куќа, Орхусовиот театар и Вила Кампен во [[Орхус]]. Најзначајниот дански дизајнер во стилот на ар нуво бил сребрарот [[Георг Јенсен]]. Балтичката изложба во Малме во 1914 година може да се смета за последна голема манифестација на југендстилот во Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|title=Baltiska utställningen 1914|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024094502/https://malmo.se/Uppleva-och-gora/Arkitektur-och-kulturarv/Kulturarv-Malmo/Handelser-och-fenomen/Baltiska-utstallningen.html|archive-date=24 October 2020|accessdate=24 November 2020}}</ref> === Русија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Fabergé egg Rome 03.JPG|[[Фабержеово јаје]] (1898) File:Firebird.jpg| Илустрација на Жар-птицата од Иван Билибин (1899) File:Sergueï vassilievitch malioutine per manifatture di talachkino, coppia di sedie, smolensk 1900 ca.JPG|Столица од [[Сергеј Маљутин]] (околу 1900), Уметничка колонија Талашкино File:Bogatyr fireplace (M.Vrubel, GTG) by shakko.jpg|Керамички камин на тема руски фолклор од [[Михаил Врубељ]] (1908) File:Scheherazade (Rimsky-Korsakov) 02 by L. Bakst 2.jpg|Сценографија за балет ''[[Шехерезада (Римски-Корсаков)|Шехерезада]]'' [[Николај Римски-Корсаков]], [[Леон Бакст]] (1910) File:Bakst Nizhinsky.jpg| </gallery> „Модерен“ бил името на стилот, и претставувал многу шарена руска варијација на југендстилот кој се појавил во [[Москва]] и [[Санкт Петербург]] во 1898 година со објавувањето на ново уметничко списание, {{Јаз|ru|Мир искусства}} („Светот на уметноста“), од руските уметници Александар Бенуа, Леон Бакс, и главниот уредник Сергеј Дјаглиев. Списанието организирало изложби на водечки руски уметници, вклучувајќи ги Михаил Врубељ, Константина Сомов, Исака Левитан и илустраторот на книги Иван Билибин. Стилот „Светот на уметноста“ помалку ги користел растителните и цветните форми на францускиот југендстил; тој во голема мера се потпирал на светлите бои и егзотичните дизајни на рускиот фолклор и бајките. Највлијателниот придонес на ''„Светот на уметноста“'' било создавањето на нова балетска компанија, „Руски балет“, предводена од Дјагилев, со костими и сценографии дизајнирани од Бакст и Бенуа. Новата балетска компанија премиерно се претставила во Париз во 1909 година и настапувала таму секоја година до 1913 година. Егзотичните и шарени сценографии дизајнирани од Бенуа и Бакст имале големо влијание врз француската уметност и дизајн. Дизајните на костими и сценографии биле репродуцирани во водечките париски списанија, ''Илустрација'', ''Париски живот'' и ''Газета ду Бон Тон'', а рускиот стил станал познат во Париз како ''а ла Бакст''. Компанијата била заглавена во Париз прво поради избувнувањето на Првата светска војна, а потоа и поради [[Руската револуција]] во 1917 година, и иронично никогаш не настапила во Русија. Од руските архитекти, најистакнат во чистиот југендстил бил [[Фјодор Шехтел]]. Најпознат пример е куќата на Рјабушински во Москва. Изградена е од руски бизнисмен и сопственик на весник, а потоа, по [[Руска револуција|Руската револуција]], станала резиденција на писателот [[Максим Горки]], а денес е музејот. Нејзините главни скалишта, направени од полиран агрегат од бетон, мермер и гранит, имаат течни, виткани линии како морските бранови и се осветлени со светилка во форма на лебдечка медуза. Внатрешноста, исто така, има врати, прозорци и таван украсени со шарени фрески од мозаик. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Шехтел, кој се смета и за главна фигура во [[Руски симболизам|рускиот симболизам]], дизајнирал неколку други значајни згради во Москва, вклучувајќи ја и обновата на железничката станица Јарославски во Москва, во потрадиционален стил на московскиот препород. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Неколку уметнички колонии во Русија во овој период биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирано од Сава Мамонтов, и Талашкино, Смоленска губернија, финансирано од принцезата Марија Тенишева. <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Wiki Metropol Hotel Moscow Artwork 2.jpg|Фасада на [[Хотел Метропол (Москва)|Хотелот Метропол]] во [[Москва]] со мозаици од [[Михаил Врубељ]] (1899–1907) File:Особняк Рябушинского02.JPG|[[Музеј на Максим Горки|Куќата на Рјабушински]] во Москва, од [[Фјодор Шехтел]] (1900) File:Moscow. Ryabushinsky House. Interiors. Main stairs - 028.JPG|Главните скали од Куќата на Рјабушински, Шехтел (1900) File:Teremok (Talashkino; 2013-11-10) 02.JPG|Куќа Теремок во [[Талашкино]], дело на [[Сергеј Маљутин]] (1901–02) File:Церковь во имя Святого Духа (1903-1906).jpg|Црква на Светиот Дух во Талашкин, Маљутин (1903–1906) File:Singer House SPB 01.jpg|[[Зингерова куќа]] во [[Санкт Петербург]], [[Павел Сузор]] (1904) File:Singer House Saint Petersburg bronze decoration detail.jpg|Картуш со маскарон, на фасадата одЗингеровата куќа File:Moscow 05-2012 PertsovaHouse.jpg|Перцова куча во Москва, Маљутин (1905–1907) File:Belmond Grand Hotel Europe Saint Petersburg Dining room stained glass.jpg|Трпезарија на [[Гранд Хотел Европа]] во Санкт Петербург (1910) </gallery> Други руски архитекти од тој период создавале дела во стилот на руската преродба, црпејќи инспирација од историската [[руска архитектура]]. Овие градби главно биле изработувани од дрво и се надоврзувале на архитектурата на [[Киевска Русија]]. Примери за тоа се куќата „Теремок“ во Талашкино (1901–1902) на Сергеј Маљутин и куќата „Перцова“ (позната и како куќата на Перцов) во Москва (1905–1907). Маљутин исто така бил член на движењето „''Мир искуства''“ (Светот на уметноста). Архитектот од [[Санкт Петербург]], Николај Васиљев, градел во различни стилови пред да емигрира во 1923 година. Оваа градба е особено забележителна по камените резби на Сергеј Вашков, инспирирани од резбите на катедралата „Свети Димитриј“ во [[Владимир (град)|Владимир]] и катедралата „Свети Ѓорѓи“ во Јурјев-Полски, кои датираат од XII и XIII век. Уште еден пример за архитектурата на руската преродба е манастирот „Марфо-Марински“ (1908–1912) – модерна интерпретација на руска православна црква дело на Алексеј Шчусев, кој подоцна, иронично, го проектирал и [[Мавзолејот на Ленин]] во Москва. Во овој период, неколку уметнички колонии во Русија биле изградени во стилот на руската преродба. Двете најпознати колонии биле Абрамцево, финансирана од Сава Мамонтов, и Талашкино (во Смоленската губернија), финансирана од принцезата Марија Тенишева. === Украина === <gallery mode="packed" heights="150px"> File:Будинок_земства_P1230868_пл._Конституції,_2.jpg|алт=Zemstvo Building in Poltava by Vasyl Krychevskyi (1903–1908)| Зграда на Полтавското губернско земство во [[Полтава]] од Васил Кричевски (1903–1908) File:1._Львів_поліклініка_—_Будинок.JPG|алт=Dnister credit society building in Lviv by Ivan Levynskyi (1905–06)| Зграда на Днестерското кредитно друштво во [[Лавов]] од Иван Левински (1905–06) File:Київ,_Паньківська_вул.,_8.jpg|алт=Building on Pankivska Street, 8 in Kyiv by Mykola Shekhonin (1909–1914)| Зграда на улица Панкивска, 8 во [[Киев]] од Микола Шехонин (1909–1914) File:Albashy_station.jpg|алт=Albashy railway station in Krasnodar Krai, Southern Russia (historic Kuban region) by Serhiy Tymoshenko (1910)| Железничката станица Албаши во [[Краснодарски Крај|Краснодарскиот Крај]], Јужна Русија (историски регион Кубањ) од Сергиј Тимошенко (1910) File:BudynokHrennikova01.jpg|алт=Khrennikov House (now Hotel Ukraine) in Dnipro by P. Fetisov and L. Khoinovskyi (1910–1913), detail| Куќата на Хреников (денес хотел Украина) во [[Днепар (град)|Днепар]] од П. Фетисов и Л. Хојновски (1910–1913), детаљ File:Земська_двокомплектна_школа._Село_Кізлівка._1912_р..jpg|алт=Zemstvo school in Kizlivka, Poltava Oblast by Opanas Slastion (1912)| Училиште во Кизливка, [[Полтавска Област]] од Опанас Сластион (1912) File:Художнє_училище_1913р.,_вул._Червонопрапорна,_8,_м.Харків.JPG|алт=Kharkiv State Academy of Design and Arts (1913)| Харковска државна академија за дизајн и уметност (1913) </gallery>Архитектурата од почетокот на 20 век во украинските земји (југозападен дел од Руското Царство, Источна Галиција, [[Буковина]] и [[Закарпатска Област|Закарпатија]] во Австроунгарија) се развила под влијание на [[Украинска архитектура|украинската народна архитектура]], како и трендовите на европскиот ар нуво, како што е Закопанскиот стил. Украинската „модерна“ архитектура првпат се истакнала во Полтавската губернија, каде што нејзини најактивни промотори биле Васил Кричевски и Опанас Сластион. Кон крајот на 1900-тите и почетокот на 1910-тите, голем број згради во тогашниот едноставен „украински стил“ биле изградени во [[Киев]], [[Харков]], [[Одеса]], [[Днепар (град)|Катеринослав]] и голем број други места во [[Руското Царство]]. Во [[Западна Украина]], која во тоа време била дел од [[Австроунгарија]], локалниот украински стил бил под влијание на [[Хуцули|хуцулската]] архитектура, како и на западноевропските трендови и влијанија од Велика Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html|title=Ukrainian modern architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416030056/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/4enelik/4enelik_04.html#b|archive-date=16 April 2013|accessdate=8 December 2023}}</ref> === Латвија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Riga_Elizabetes_ielā_10b,.JPG|алт=Façade of house at Elizabetes ielā, 10b, by Mikhail Eisenstein (1903)| Фасада на куќа на улица Елизабетес бр. 10б, од Михаил Ајзенштајн (1903) File:Shell_(45628779401).jpg|алт=Stairway in Pēkšēns House by Konstantīns Pēkšēns (1903), now hosting Riga Jūgendstils museum| Скалила во Пекшенсковата куќа од Константин Пекшенс (1903), денес седиште на Ришкиот југендстилски музеј File:Riga,_Vilandes_10_(3)_2014-03-13.jpg|алт=National Romantic decoration on a house built by Pēkšēns (1908)| Национален романтичен декор на куќа изградена од Пекшенс (1908) File:Ministry_of_Education_and_Science_of_Latvia.jpg|алт=Ministry of Education, built by Edgar Friesendorf (1911)| Министерство за образование, изградено од Едгар Фризендорф (1911) </gallery>[[Рига]], денешна престолнина на [[Латвија]], во тоа време била еден од главните градови на [[Руска Империја|Руското Царство]]. Сепак, архитектурата во стилот на југендстил во Рига се развивала според сопствената динамика, а стилот станал претежно популарен во градот. Набргу по Латвиската етнографска изложба во 1896 година и Индустриската и занаетчиската изложба во 1901 година, стилот станал доминантен во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|title=Art Nouveau European Route: Riga|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723054317/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=46|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Така, архитектурата во југендстилот сочинува една третина од сите згради во центарот на [[Рига]], што го прави градот со најголема концентрација на вакви згради насекаде во светот. Квантитетот и квалитетот на архитектурата во стилот на ар нуво биле меѓу критериумите за вклучување на Рига во [[Светско наследство на УНЕСКО|светското културно наследство на УНЕСКО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/852|title=Historic Centre of Riga|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=[[UNESCO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622180500/http://whc.unesco.org/en/list/852/|archive-date=22 June 2020|accessdate=11 March 2016}}</ref> Во Рига имало различни варијации на архитектурата : * Во еклектичниот југендстил, најпопуларни биле цветните и другите елементи на украси инспирирани од природата. Примери за таа варијација се делата на [[Михаил Ајзенштајн]], * Во нормалниот југендстил, геометриските орнаменти биле интегрирани во вертикалните композиции на фасадите. Неколку стоковни куќи биле изградени во овој стил, а понекогаш се нарекува и „стил на стоковна куќа“ или {{Јаз|de|Warenhausstil}} на германски јазик, * Националниот романтичен ар нуво бил инспириран од местната народна уметност, монументалните волумени и употребата на природни градежни материјали. Некои подоцнежни [[Неокласична архитектура|неокласични]] објекти, исто така, содржеле детали во југендстилот. === Швајцарија === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Cdffallet.jpg|алт=Villa Fallet with fir-inspired decoration by Le Corbusier (1904–05)| Вила Фале со украси инспирирани од ела, од [[Ле Корбизје]] (1904–05) File:La-Chaux-de-Fonds-crematoire-interieur-4.jpg|алт=Crematorium (1908–1910), interior, with stylised fir tree design on ceiling. The symbolist murals by L'Epplattenier were added later.| Крематориум (1908–1910), внатрешност, со стилизиран дизајн на елка на таванот. Симболистичките мурали од Еплатение биле додадени подоцна. File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-1.jpg|алт=Crematorium, with stylised sapin or pine cone detail| Крематориум, со стилизирани детали ''од сапин'' или борова шишарка File:La-Chaux-de-fonds-architecture-detail-2.jpg|алт=Crematorium, with pine cone detail| Крематориум, со детали од борова шишарка </gallery>Варијација наречена „сапин“ („Стил на ела“) се појавил во Ла Шо-де-Фон во [[Нешател (кантон)|кантонот Нејшател]] во [[Швајцарија]]. Стилот го започнал сликарот и уметник Шарл л'Еплатение и бил инспириран особено од {{Јаз|fr|sapin}}, „[[ела]]“ и други растенија и див свет на [[Јура (планински венец)|планините Јура]]. Едно од неговите главни дела бил крематориумот во градот, кој се одликувал со триаголни форми на дрвја, борови шишарки и други природни теми од регионот. Стилот, исто така, се вклопил во погеометриските стилски елементи на Југендстил и Виенска сецесија.<ref name="La Chaux-de-Fonds">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725071706/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-16.pdf|archive-date=25 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Друга значајна градба во овој стил е Вилата Фале Ла Шо-де-Фон, колиба дизајнирана и изградена во 1905 година од ученикот на Л'Еплатение, осумнаесетгодишниот [[Ле Корбизје]]. Формата на куќата била традиционална швајцарска колиба, но украсувањето на фасадата вклучувала триаголни дрвја и други природни карактеристики. Ле Корбизје изградил уште две колиби во областа, вклучувајќи ја и Вила Стоцер, во потрадиционален стил на колиба. {{Sfn|Journel|2015}} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|title=Fondation Le Corbusier|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314011634/http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5422&sysLanguage=en-en&itemPos=68&itemCount=78&sysParentId=64|archive-date=14 March 2014|accessdate=28 July 2019}}</ref> === САД === <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wainright_6.jpg|алт=Windows of the Wainwright Building in St. Louis, Missouri, by Louis Sullivan (1891)| Прозорци на Вејнрајтскиот објект во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]], од [[Луис Саливен|Луис Саливан]] (1891) File:Tiffany_Chapel_from_HABS_crop.jpg|алт=Tiffany Chapel from the 1893 Word's Columbian Exposition, now in the Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida| Капелата Тифани од Колумбиската светска изложба од 1893 година, денес во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, Флорида File:Vase_by_Louis_Comfort_Tiffany,_1893-1896_-_Cincinnati_Art_Museum_-_DSC04306.JPG|алт=Glass vase by Louis Comfort Tiffany (1893–1896), now in the Cincinnati Art Museum| Стаклена вазна од Луис Комфорт Тифани (1893–1896), денес во Музејот на уметност во Синсинати File:The_Century_Magazine-_Midsummer_Holiday_Number_MET_DT8268.jpg|алт=Century Magazine, poster by Louis John Rhead (1894)| ''Списание „Сенчури“'', постер од Луис Џон Рад (1894) File:Prudential_Guaranty_Building_02.jpg|алт=Detail of the Prudential (Guaranty) Building in Buffalo, N.Y., by Sullivan (1896)| Детал од зградата „Пруденшл (Гаранција)“ во [[Бафало (Њујорк)|Бафало, Њујорк]], од Саливан (1896) File:Carson,_Pirie,_Scott_and_Company_Building_1_South_State_Street_entrance.jpg|алт=South State Street entrance to the Carson, Pirie, Scott and Company Store in Chicago, Illinois, by Sullivan (1899)| Влезот на улицата Саут Стејт во продавницата „Карсон, Пири, Скот и Компани“ во [[Чикаго|Чикаго, Илиноис]], од Саливан (1899) File:Wade_Chapel_stained_glass_window.jpg|алт=The Flight of Souls window by Tiffany won a gold medal at the 1900 Paris Exposition| ''Излогот „Летот на душите“'' од Тифани освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година File:Wisteria_Tiffany_Studios_Lamp_(cropped).jpg|алт=Wisteria lamp by Tiffany (c. 1902), in the Virginia Museum of Fine Arts| Ламба „Глицинија” од Тифани ({{Околу|1902}}), во Музеј на ликовни уметности во Вирџинија File:2017BankOwatonnaMN.jpg|алт=National Farmer's Bank of Owatonna by Sullivan (1907–08)| Национална земјоделска банка на Оватона од Саливан (1907–08) File:Louis_c._tiffany,_veduta_di_osyster_bay,_1908.JPG|алт=Tiffany window in his house at Oyster Bay, N.Y. (1908)| Прозорецот „Тифани“ во неговата куќа во Ојстер Беј, Њујорк (1908) </gallery>Во [[Соединетите Американски Држави]], фирмата на [[Луис Комфорт Тифани]] одиграла главна улога во американскиот југендстил. Роден во 1848 година, студирал на Националната академија за дизајн во Њујорк, почнал да работи со стакло на 24-годишна возраст, влегол во семејниот бизнис што го започнал неговиот татко, а во 1885 година основал сопствено претпријатие посветено на фино стакло и развил нови техники за негово боење. Во 1893 година, тој започнал да изработува стаклени вазни и чинии, повторно развивајќи нови техники кои овозможувале пооригинални форми и бои, и почнал да експериментира со украсно стакло за прозорци. Слоеви од стакло биле печатени, мермеризирани и надредени, давајќи исклучително богатство и разновидност на бои, а во 1895 година неговите нови дела биле претставени во галеријата „ар нуво“ на Зигфрид Бинг, давајќи му нова европска клиентела. По смртта на неговиот татко во 1902 година, тој го презел целиот потфат на компанијата, но сепак посветувал голем дел од своето време на дизајнирање и производство на уметнички предмети од стакло. На поттик од [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]], тој почнал да произведува електрични ламби со разнобојни стаклени [[абажур]]и во структури од бронза и железо, или украсени со мозаици, произведени во бројни серии и изданија, секое изработено со грижа на парче накит. Тим од дизајнери и занаетчии работел на секој производ. Ламбата „Тифани“ особено станала една од иконите на југендстилот, но мајсторите на „Тифани“ дизајнирале и изработувале извонредни прозорци, вазни и други уметнички дела од стакло. Стаклото на „Тифани“ исто така имало голем успех на Универзалната изложба во Париз во 1900 година; неговиот витраж наречен „''Лет на душите“'' освоил златен медал. {{Sfn|Lahor|2007}} Колумбиската изложба била важно место за Тифани; капела што тој ја дизајнирал била прикажана во Павилјонот на уметноста и индустријата. Капелата Тифани, заедно со еден од прозорците на домот на Тифани во Њујорк, денес се изложени во Музејот на американска уметност „Чарлс Хосмер Морс“ во Винтер Парк, [[Флорида]]. Друга важна фигура во американскиот југендстил бил архитектот [[Луис Саливен|Луис Саливан]]. Саливан станал водечки пионер на американската модерна архитектура. Тој бил основач на Чикашката школа, архитект на некои од првите облакодери и учител на [[Френк Лојд Рајт]]. Неговата најпозната изрека била „Формата ја следи функцијата“. Иако формата на неговите згради била обликувана од нивната функција, неговото украсување било пример за американскиот југендстил. На Светската колумбиска изложба во Чикаго во 1893 година, најпознат по неокласичната архитектура на својот познат ''Бел Град'', тој дизајнирал спектакуларен влез во стилот на ар нуво за многу функционалната транспортна зграда.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|title=About Louis Sullivan, Architect|last=Craven|first=Jackie|date=15 November 2018|work=ThoughtCo.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727133016/https://www.thoughtco.com/louis-sullivan-americas-first-modern-architect-177875|archive-date=27 July 2019|accessdate=27 July 2019}}</ref> Иако архитектурата на неговата ''зграда „Карсон, Пири, Скот и компанија“'' (1899) (денес Саливански центар) била впечатливо модерна и функционална, тој ги опкружил прозорците со стилизирана цветна декорација. Тој измислил подеднакво оригинални украси за Националната земјоделска банка во Оватона, Минесота (1907–1908) и Националната трговска банка во Гринел, Ајова. Тој измислил специфично американска варијанта на ар нуво, изјавувајќи дека украсните форми треба да осцилираат, напнуваат, мешаат и произлегуваат бесконечно. Тој создал дела со голема прецизност кои понекогаш комбинирале готски со ар нуво теми. {{Sfn|Fahr-Becker|2015}} Исто така, вреди да се напомене дека ''браќата Ул'' од Толедо, Охајо, поставиле нови стандарди во производството на метален мебел со своите дизајни за компанијата за метален мебел ''„Толедо“.'' === Аргентина === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Entrance_of_Casa_de_los_lirios,_Buenos_Aires..jpg|алт=Entrance of Casa de los lirios, by Eduardo Rodríguez Ortega in Buenos Aires (1905). It features a black door made of metallic irises flowers, behind is the marble staircase and a wooden door, both in curvy organic shapes, behind that is the lift.| Влезот на Каса де лос лириос во [[Буенос Аирес]] од Едуардо Родригес Ортега (1905) File:No_Hi_Ha_Somnis_Impossibles,_Art_Nouveau_building_in_Buenos_Aires_City,_by_Eduardo_Rodriguez_Ortega_(1907).jpg|алт=No Hi Ha Somnis Impossibles building by Eduardo Rodriguez Ortega in Buenos Aires (1907)| Зградата No Hi Ha Somnis Impossibles во Буенос Аирес од Едуардо Родригес Ортега (1907) File:Entre_luces_y_colores.jpg|алт=Stained glass and sculptures by Ercole Pasina in Calise House in Buenos Aires (1911)| Витраж и скулптури од Ерколе Пасина во куќата Калисе во Буенос Аирес (1911) File:Cúpula_y_boveda_de_Galería_Güemes.jpg|алт=Galería Güemes in Buenos Aires by Francesco Gianotti (1914)| Галерија Гумес во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1914) File:Confitería_del_Molino_in_2022.jpg|алт=Confitería del Molino by Francesco Gianotti in Buenos Aires (1916). 5 floors building on a corner with pointy dome covered in stained glass "petals" with a windmill at the centre.| Слаткарница Морино во Буенос Аирес од Франческо Џаноти (1916) File:Club_Español_Rosario_2.jpg|алт=Metal work, ceramics and statues at the façade of Club Español building [es] in Rosario (1912)| Метални дела, керамика и статуи на фасадата на зградата на „Клуб Еспањол“ во Росарио (1912) File:Palacio_Cabanellas_3.jpg|алт=Palacio Cabanellas in Rosario by Francesc Roca i Simó (1916)| Паласио Кабанелас во Росарио од Франсеск Рока и Симо (1916) File:Palacio_Barolo_Dramatic.jpg|алт=Palacio Barolo in Buenos Aires by Mario Palanti (1923)| Паласио Бароло во Буенос Аирес од Марио Паланти (1923) </gallery>Преплавена со европски доселеници, [[Аргентина]] ги поздравила сите уметнички и архитектонски европски стилови, вклучувајќи го и југендстилот. Постоела средина со огромни инвестиции и флексибилни правила за градење, што ги охрабрило младите архитекти од Европа да дојдат и да го прошират своето портфолио за подоцна да се вратат во Европа. Како резултат на ова, Аргентина станала земја надвор од Европа со најмногу згради во стилот на југендстилот.<ref name="buenos aires">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|title=Art Nouveau European Route: Buenos Aires|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723161549/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=4|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Градовите со најзначајно наследство од ар нуво стилот во Аргентина се [[Буенос Аирес]], Росарио и Мар дел Плата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/en/map.php|title=Art Nouveau European Route: Map|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417144224/http://artnouveau.eu/en/map.php|archive-date=17 April 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Париз бил прототип за Буенос Аирес со изградбата на големи булевари и авении во 19 век. Местниот стил, заедно со француското влијание, исто така го следел италијанскиот стил на слобода, бидејќи многу архитекти (Вирџинио Коломбо, Франциско Џаноти, Марио Паланти) биле Италијанци. Во делата на Хулијан Гарсија Нуњес, каталонското влијание може да се забележи бидејќи ги завршил студиите во Барселона во 1900 година, како и во делото на Едуардо Родригес Ортега. Влијанието на Виенската сецесија може да се најде во зградата Пасо и Вијамонте, Шпанскиот клуб, касарната на коњичкиот полк и хотелот „Савој“. Некои местни карактеристики се адаптацијата кон претходно постоечкиот формат на згради „чоризо куќа“, што подразбирало релативно тесна фасада за всушност длабока зграда во внатрешноста на блокот, со повеќе дупки за воздух и светлина; како и карактеристичните „засечени агли“ на секој блок што бил законски услов во Буенос Аирес од крајот на 1800-тите; достапноста на материјали била исто така различна отколку во Европа, а зградите честопати биле покриени со „имитација на париски камен направен со мешање на цемент со песок и различни минерали. Воведувањето на југендстилот во Росарио е поврзано со Франсиско Рока Симо кој работел во Барселона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|title=Art Nouveau European Route: Rosario|work=www.artnouveau.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723165256/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=47|archive-date=23 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Неговата градба „Клуб Еспањол“ (1912) го прикажува еден од најголемите витражи во Латинска Америка произведени (како и плочки и керамика) од местната фирма Буксадера, Форнелс и Сиа.<ref name="club">{{Наведена мрежна страница|url=http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 10 (2012), pp. 44–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716033939/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-20.pdf|archive-date=16 July 2020|accessdate=7 July 2019}}</ref> Скулпторот на зградата е Диего Масана од Барселона. Белгиското влијание врз аргентинската сецесија е претставено преку вилата „Ортис Басуалдо“ во Мар дел Плата – каде што денес е сместен Општинскиот музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“ – чиј мебел, ентериер и осветлување се дело на Гистав Серурие-Бови. === Остаток од светот === <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Theatre_municipal_-_Tunis.jpg|Општински театар во Тунис (1902) File:Bellas_Artes_01.jpg|Арт Нову/Неокласичната Палата на ликовните уметности во Мексико Сити, Мексико (1904–1934) File:Ephraim_Moses_Lilien_-_An_Allegorical_Wedding-_Sketch_for_a_carpet_dedicated_to_Mr._and_Mrs._David_Wolffsohn_Triptych_(from..._-_Google_Art_Project.jpg|Алегорична свадба: скица на тепих (триптих од десно кон лево): егзил, брак и откуп од Ефрем Мојсеј Лилиен (1906) File:Lüderitz_Goerke-Haus_07.jpg|Куќата на Герке во Лудериц, Намибија (1909–1910) File:Teatro_Variedades_(Quito_D.M.).jpg|Театар Варедадес во Кито, Еквадор (1913–1914) File:Gran_Vitral_Tiffany_del_Hotel_Ciudad_de_Mexico_-_panoramio.jpg|Ентериер на „Гран хотел“ во Мексико Сити, изграден во 1918 година од Жак Грубер.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DWV4UJqhofAC&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT321|title=DK Eyewitness Top 10 Mexico City|date=2012|publisher=[[DK (publisher)|DK]] / Penguin|isbn=9780756694562|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212202056/https://books.google.co.ve/books?id=DWV4UJqhofAC&pg=PT321&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=12 February 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=N4sbDAAAQBAJ&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&pg=PT23|title=Rough Guides Snapshot: Mexico City|date=2016|publisher=[[Rough Guides]] / Penguin|isbn=9780241290705|location=London|access-date=12 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215083538/https://books.google.co.ve/books?id=N4sbDAAAQBAJ&pg=PT23&dq=gran+hotel+de+la+ciudad+de+mexico&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjA4L2Isvr1AhXMTDABHfaOBvYQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=gran%20hotel%20de%20la%20ciudad%20de%20mexico&f=false|archive-date=15 February 2022}}</ref> File:Teatro_Faenza.JPG|Театар Фаенца во Богота, Колумбија (1924) </gallery> Како и во Аргентина, на ар нуво во другите земји главно влијаеле странски уметници: * Шпанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Хавана]], [[Куба]], а дури не биле доволно квалификувани за да бидат наречени архитекти.<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|title=Art) Nouveau European Route: Havana|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163856/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=21|url-status=live}})</ref> Шпанците не биле директно вклучени во делата во [[Понсе, Порторико]], туку биле инспирација и предмет на проучување за локалните архитекти при развојот на локалните стилови како што бил стилот од градот Понсе,<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 12 (2008), pp. 28–29 |access-date=15 July 2019 |archive-date=15 July 2019 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf](https://web.archive.org/web/20190715192205/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-12.pdf) |url-status=live}}</ref> * Французите стоеле зад наследството на југендстилот во [[Тунис]] (кој тогаш бил [[Француски Протекторат Тунис|француски протекторат]]), * Германците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Лидериц]], Намибија;<ref>{{cite web|url= [http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art](http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|title=Art) Nouveau European Route: Lüderitz|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163905/http://artnouveau.eu/en/city.php?id=30|url-status=live}})</ref> [[Чингдао]], Кина, * Италијанците стоеле зад наследството на југендстилот во [[Валпараисо]], Чиле;<ref>{{cite web|url= [http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art](http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|title=Art) Nouveau European Route: Valparaiso|website=[www.artnouveau.eu|access-date=7](http://www.artnouveau.eu|access-date=7) July 2019|archive-date=23 July 2020|archive-url= [https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200723163903/http://www.artnouveau.eu/en/city.php?id=59|url-status=live}})</ref> [[Монтевидео]], Уругвај; [[Рио де Жанеиро]], Бразил,<ref>[https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://art.nouveau.world/villino-silveira) Villino Silveira] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira](https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/villino-silveira) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Русите стоеле зад наследството на [[ар нуво]] во [[Харбин]], Кина,<ref>[https://art.nouveau.world/harbin](https://art.nouveau.world/harbin) Harbin] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin](https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/harbin) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> * Наследството во Лима се состоело од дела на италијанските браќа Маспери, францускиот архитект [[Клод Сахут]] и британски мајстори на витражи<ref>{{cite web |url= [http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 30 (2018), pp. 77–83 |access-date=7 July 2019 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf](https://web.archive.org/web/20220215083538/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-30.pdf) |url-status=live}}</ref> * [[Паласио де Белас Артес]] во Мексико Сити бил резултат на соработката на Италијанците (архитектот [[Адамо Боари]] и скулпторот [[Леонардо Бистолфи]]), локалниот архитект [[Федерико Марискал]], унгарските уметници [[Алада́р Керешфеи-Криш]] и [[Геза Мароти]] и [[Микша Рот]], каталонскиот скулптор [[Агусти Керол Субиратс]] и францускиот мајстор [[Едгар Бранд]].<ref>[https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) Palacio de Bellas Artes] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes](https://web.archive.org/web/20210411172200/https://art.nouveau.world/palacio-de-bellas-artes) |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Мотиви од јунгендстилот можеле да се најдат и во архитектурата на [[Француски колонијален стил|францускиот колонијален стил]] низ [[Француска Индокина]]. Значајно уметничко движење наречено [[Школа Бецалел]] се појавило во [[Палестина (регион)|палестинскиот регион]] во периодот на доцното Османлиско Царство и британскиот мандат. Тоа било опишано како „спој на [[Азиска уметност|ориентална уметност]] и јунгендстил“.<ref>{{Cite web |url= [http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35](http://www.artatthecenter.com/HTML/Artists.cfm?ID=35) |title=AATC Artists – Ze'ev Raban |access-date=12 January 2020 |archive-date=10 May 2004 |archive-url= [https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35](https://web.archive.org/web/20040510054054/http://artatthecenter.com/html/Artists.cfm?ID=35) |url-status=live}}</ref> Неколку уметници поврзани со школата Бецалел биле познати по својот југендстил, меѓу кои биле [[Зеев Рабан]], [[Ефраим Мојсе Лилиен]] и [[Абел Пан]].<ref>{{cite book |last1=Mishofy |first1=Alec |title= Secularizing the Sacred |date=2019 |publisher=Brill}}</ref> ==Карактеристики, декорација и мотиви== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Tassel House stairway-00.JPG|Изложени структурни елементи – [[Хотел Тасел]], [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1892–1893) File:Wand Decoration Obrist 1895.png|''Coup de Fouet'' илиудар со камшик, кој ги прикажувал стебленцата на цветовите [[циклама]] – ѕидна таписерија, дело на [[Херман Обрист]] (1895) File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Функционални елементи претворени во орнамент – иглички на споевите на балкон на [[Кастел Беранже]], дело на [[Ектор Гимар]] (1895–1898) File:Le Castel Béranger (5478758597).jpg|Прозорци кои не биле хоризонтално порамнети, а сепак изгледале хармонично – Кастел Беранже File:Breast ornament René Lalique Berlin 24112018 1.jpg|Приказ на жената како суштество на ноќта, споено со природниот свет – накит за градите, дело на [[Рене Лалик]] (1898–1900), [[Музеј на применета уметност (Берлин)]] File:Père-Lachaise - Division 2 - Ernest Caillat 01 (cropped).jpg|Декоративни стилизирани букви – гробот на семејството Каја во Гробишта Пер Лашез, Париз, дело на Гимар (1899)<ref>{{cite web|author=Richard|title=Les tombes du Père Lachaise - Ernest Caillat|url=[http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3](http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803225059/http://paristoric.com/index.php/musees-et-religions/pere-lachaise/3343-les-tombes-du-pere-lachaise-ernest-caillat|url-status=usurped|archive-date=3) August 2020|website=paristoric.com|date=2018-09-10}}</ref> File:Jane Avril, by Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|Рамни бои и видлива контура, инспирирани од јапонската уметност – ''[[Жан Аврил]]'', дело на [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1899), повеќе примероци на различни локации File:Pippermint Get frères.jpg|Избледени земјени бои – плакат за Pippermint, дело на [[Жил Шере]] (1899), [[Национална библиотека на Франција]], Париз File:Wisteria Tiffany Studios Lamp.jpg|Цветни шари – ламба со дизајн на [[глицинија]], дело на [[Луис Комфорт Тифани]] (1899–1900), [[Музеј на ликовни уметности на Вирџинија]], [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд]], САД File:Lars kinsarvik, poltroncina, norvegia ante 1900, 01.JPG|Инспирација преземена од [[фолклор]]от и локалната традиција – стол, дело на [[Ларс Кинсарвик]] (пред 1900), [[Музеј Орсе]], Париз File:Prague Praha 2014 Holmstad flott jugend metall-glass Bohemia metall- and glassworks art nouveau style Obechni Dum temporary exibition - 30.jpg|Органски форми – бокал, непознат дизајнер ({{circa|1900}}), на привремена изложба во Општинската куќа, [[Прага]] File:Mantel clock by Louis Chalon, E. Colin & Cie., Paris, c. 1900, gilt and silvered bronze, view 1 - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00951.jpg|Цвеќиња и растенија (во овој случај афион и сончогледи) – камински часовник, дело на [[Луј Шалон]] ({{circa|1900}}), државен музеј во Дармштат, Германија File:21 Strada Jules Michelet, Bucharest (01).jpg|Потковичести лакови, присутни и на прозорците и на вратите, инспирирани од [[лунарна порта|лунарните порти]] (традиционален архитектонски елемент во [[Кинеска градина|кинеските градини]]), во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|1900}}) File:Encrier de Maurice Bouval (Musée dOrsay) (3335134093).jpg|Асиметрија (не само кај предметите, туку и кај зградите) – мастилница, дело на [[Морис Бувал]] ({{circa|1900}}), Музеј Орсе File:Judith 1 (cropped).jpg|''[[Фатална жена]]'' – ''[[Јудита I]]'', дело на [[Густав Климт]] (1901), [[Австриска галерија Белведер]], [[Виена]] File:"Wohnhaus Eines Kunst Freundes". C.R and M. Mackintosh. 1901.jpg|''[[Gesamtkunstwerk]]'' (буквално „целосно уметничко дело“), што се однесувало на тоа сè да биде дизајнирано за да се вклопува заедно, од теписите до тапетите и од поделбата на просториите до светлосните тела – дизајн за куќа на љубител на уметноста, дело на [[Чарлс Рени Макинтош]] и [[Маргарет Мекдоналд Макинтош]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier du peintre Paul Verdussen - 03.jpg|Комбинации на правоаголни форми, прави или речиси прави линии, со кривулести органски форми (како хоризонтално асиметрични овали) – рачка на врата од куќата-ателје на [[Пол Вердисен]] во Брисел, дело на [[Пол Амес]] (1901) File:Belgique - Bruxelles - Maison-atelier Dubois - 05.jpg|Кривулести сплескани лакови – прозорци на Куќата на Фернан Дибоа ([[Авенија Бругман]] бр. 80) во Брисел, дело на Орта (1901–1903) File:Philippe Wolfers - Libelle (1902).jpg|Инсекти – ''Libelle'' („Вилинско коњче“), приврзок изработен од злато, [[опал]], [[Витрозен емајл|емајл]], [[рубин]]и и дијаманти, дело на [[Филип Волферс]] (1902) File:Félix Potin rue de Rennes.jpg|Кривулести врвови во форма на кромид – Зграда Феликс Потен во Париз, дело на [[Пол Ошер]] (1904) File:Louis Majorelle-Grand meuble d'appui nénuphar.jpg|Егзотични материјали и декорација – шкаф од махагони и дрво амурета со декорација од воден крин изработена од позлатена бронза, дело на [[Луј Мајорел]] (1905–1908), [[Музеј Фин-де-Сиекл]], Брисел File:Palais Stoclet, 1903-1904 - détail.JPG|Геометриски линии (клучна карактеристика на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]] и [[Глазговска школа|Глазговската школа]]) – [[Дворец Стокле]] во Брисел, дело на [[Јозеф Хофман]] (1905–1911) File:Perrée vs Paul Dubois2.jpg|Етерични сцени (особено користени во релјефи на згради и предмети, како и на плакати) во Париз, дело на [[Рајмон Барбо]] и [[Едуар Боен]] (1908) File:Balcon de lhôtel Guimard (Paris) (4818661086).jpg|Високо стилизирани растителни мотиви, речиси апстрактни – балкон на [[Хотел Гимар]] (Авенија Моцарт бр. 122) во Париз, дело на Гимар (1909) File:19 rue Octave-Feuillet, Paris 1 May 2016.jpg|Пауните и мотивите инспирирани од нивните пердуви (а понекогаш и од други животни) – релјеф над вратата на [[Rue Octave-Feuillet]] бр. 19 во Париз, дело на [[Морис Дибоа д’Обервил]] (1910) File:1 Strada Sfinților, Bucharest (03).jpg|[[Нимфа|Нимфи]] – релјеф на куќата на Фани и Исак Попер, дело на [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60">{{cite book|last1=Croitoru-Tonciu|first1=Monica|title=Alfred Popper - 1874-1946 - (re)descoperirea unui arhitect|date=2022|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-51-3|page=60|url=|language=ro}}</ref> </gallery> Раниот југендстил, особено во Белгија и Франција, бил карактеризиран со брановидни, закривени форми инспирирани од лилјани, винова лоза, цветни стебленца и други природни форми, кои особено биле користени во ентериерите на [[Виктор Орта]] и во декорацијата на [[Луј Мајорел]] и [[Емил Гале]].<ref name=":1">Ducher, ''Caractéristique des Styles'' (1989), pp. 198–199</ref> Тој исто така се потпирал на шари засновани на пеперутки и вилински коњчиња, преземени од јапонската уметност, која во тоа време била популарна во Европа.<ref name=":1" /> Раниот југендстил исто така често се одликувал со постилизирани форми кои изразувале движење, како што била линијата ''coup de fouet'' или удар со камшик, прикажана во растенијата циклама што ги нацртал дизајнерот [[Херман Обрист]] во 1894 година. Описот објавен во списанието ''[[Пан (списание)|Пан]]'' на ѕидната декорација ''Cyclamen'' (1894) на [[Херман Обрист]] ја споредил со „ненадејните силни кривини создадени од замавот на камшик“,<ref name="duncan27">Duncan (1994), pp. 27–28.</ref> Терминот „камшик“, иако првично бил користен за исмевање на стилот, често се применувал за карактеристичните кривини што ги користеле уметниците на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Таквите декоративни брановидни и проточни линии во синкопиран ритам и асиметрична форма често се среќавале во архитектурата, сликарството, скулптурата и другите форми на дизајн на југендстилот.<ref name="duncan27" /> Биле популарни и други цветни форми, инспирирани од лилјани, вистерија и други цвеќиња, особено во ламбите на [[Луис Комфорт Тифани]] и стаклените предмети изработени од уметниците на [[Нансиева школа|Нансиевата школа]] и [[Емил Гале]]. Други закривени и брановидни форми преземени од природата вклучувале пеперутки, пауни, лебеди и водни лилјани. Многу дизајни прикажувале женска коса испреплетена со стебленца од лилјани, ириси и други цвеќиња.<ref>Renault and Lazé, (2006) ''Les Styles de l'architecture et du mobilier'', pp. 108–109</ref> Стилизирани цветни форми особено користел [[Виктор Орта]] во теписи, балустради, прозорци и мебел. Тие исто така биле широко користени од [[Ектор Гимар]] за балустради и, најпознато, за ламбите и оградите на влезовите во [[Париско метро|Париското метро]]. Гимар објаснил: „Она што треба да се избегнува во сè што е континуирано се паралелноста и симетријата. Природата е најголемиот градител и природата не прави ништо што е паралелно и ништо што е симетрично.“{{Sfn|Fahr-Becker|2015|pp=74–85}} Раниот мебел во југендстилот, како оној што го изработувале [[Луј Мајорел]] и [[Анри ван де Велде]], бил карактеризиран со употреба на егзотични и скапи материјали, вклучувајќи махагони со инкрустации од скапоцени видови дрво и украсни елементи, како и закривени форми без прави агли. Тој создавал чувство на леснотија. Во втората фаза на југендстилот, по 1900 година, декорацијата станала почиста, а линиите биле посилно стилизирани. Закривените линии и форми се развиле во полигони, а потоа во коцки и други геометриски форми. Овие геометриски форми биле користени со особен ефект во архитектурата и мебелот на [[Јозеф Марија Олбрих]], [[Ото Вагнер]], [[Коломан Мозер]] и [[Јозеф Хофман]], особено во [[Палата Стокле]] во Брисел, која го најавила појавувањето на [[Арт деко]] и [[модернизам]].<ref name="stoclet" /><ref name="oudin">Oudin, Bernard, ''Dictionnaire des Architectes'' (1994), pp. 33–34</ref><ref name="sembach">Sembach, ''L'Art Nouveau'' (2013), pp. 203–213</ref> Друга карактеристика на архитектурата на југендстилот била употребата на светлина, преку отворање на внатрешните простори, отстранување на ѕидовите и широка употреба на кровни прозорци за внесување максимално количество светлина во внатрешноста. Резиденцијата-ателје на [[Виктор Орта]] и другите куќи што ги изградил имале големи кровни прозорци, потпрени на закривени железни рамки. Во [[Хотел Тасел]], тој ги отстранил традиционалните ѕидови околу скалиштето, така што скалите станале централен елемент на внатрешниот дизајн. ==Однос со современите стилови и движења== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Jardinière, mix of Art Nouveau and Rococo Revival, circa 1900 (01).jpg|Мешавина од југендстил и рококо – [[Жардиниера]], со форма слична на онаа кај примерите од [[рококо]] ({{circa|1900}}), приватна колекција File:51 rue Gustave Lemaire.jpg|Мешавина од југендстилот и готика во [[Данкерк]], Франција, со прозорци на поткровје со зашилени лакови и балконска лоѓа, непознат архитект, украсено со скулптури на [[Морис Ринго]] (1903–1910)<ref>{{cite web|url=[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8](https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00107497|website=pop.culture.gouv.fr|title=Maison|author=|access-date=8) September 2023}}</ref> File:Negustori colț cu Paleologu. -streetphotography -bucharest -windows -rusty -old (34264373636).jpg|Мешавина од југендстилот и египетскиот стил – кружен аголен прозорец на куќата на Ромул Пореску во [[Букурешт]], украсен со цветови од лотос, мотив што често се користел во [[староегипетска уметност|староегипетската уметност]], дизајниран од [[Димитрие Мајмаролу]] (1905)<ref>{{cite book|last1=Constantin|first1=Paul|title=Arta 1900 în România|date=1972|publisher=Editura Meridiane|isbn=|page=93|url=|language=ro}}</ref> File:Door, 10 rue Georges Berger, 75017 Paris, 27 December 2016.jpg|Мешавина од југендстил и применети уметности, Париз, со структура, пропорции и материјали широко користени во архитектурата на убавите уметности, дело на [[Жак Ерман]] (1906) File:Praha, Nové Město 3744.jpg|Мешавина од југендстилот и [[неокласицизам]] – [[Ловоров венец]], мотив преземен од [[грчко-римски свет|грчко-римската античка уметност]], на фасадата на Чешкиот технички универзитет ([[Тројанова (Прага)|Тројанова]] бр. 11) во [[Прага]], дизајниран од [[Франтишек Шлафер]] (1907) </gallery> Како уметнички стил, југендстилот имал сродности со [[Предрафаелско братство|предрафаелските]] и [[симболизам (уметност)|симболистичките]] стилови, а уметниците како [[Обри Бердсли]], [[Алфонс Муха]], [[Едвард Барн-Џонс]], [[Густав Климт]] и [[Јан Тороп]] можеле да бидат вброени во повеќе од еден од овие стилови. За разлика од симболистичкото сликарство, сепак, југендстилот имал препознатлив изглед; и, за разлика од [[занаетчиство|занаетчиското]] движење „Уметности и занаети“, уметниците на југендстилот подготвено користеле нови материјали, машински обработени површини и [[апстракција]] во служба на чистиот дизајн. Југендстилот не ја избегнувал употребата на машини, како што правело движењето „Уметности и занаети“. За скулптурата, главните користени материјали биле стаклото и ковано железо, што резултирало со скулптурални квалитети дури и во архитектурата. Керамиката исто така се користела за создавање серии на скулптури од уметници како [[Огист Роден]].<ref>{{cite web|url= [http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |title=Rodin, a Japanese Dream |access-date=30 June 2010 |url-status = dead|archive-url= [https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf](https://web.archive.org/web/20110726155845/http://www.musee-rodin.fr/communication/images/CPrevejaponais_anglais.pdf) |archive-date=26 July 2011}} Edmond Lachenal produced editions of Rodin's sculptures</ref> иако неговата скулптура не се сметала за југендстил. Архитектурата на југендстилот користела многу [[технологија|технолошки]] иновации од крајот на XIX век, особено употребата на изложено железо и големи, неправилно обликувани парчиња стакло во архитектурата. Тенденциите на југендстилот биле прифатени и во локалните стилови. Во Данска, на пример, тоа било еден аспект на {{lang|da|Skønvirke}} („Естетско дело“), кој самиот бил потесно поврзан со стилот „Уметности и занаети“.<ref>Jennifer Opie, "A Dish by Thorvald Bindesbøll", in ''The Burlington Magazine'', vol. 132 (May 1990), p. 356.</ref><ref>Claire Selkurt, "New Classicism: Design of the 1920s in Denmark", in ''The Journal of Decorative and Propaganda Arts'', vol. 4 (Spring, 1987), pp. 16–29 (esp. 18 n. 4).</ref> Исто така, уметниците усвоиле многу од цветните и органските мотиви на југендстилот во стилот „Млада Полска“ во Полска.<ref>Danuta A. Boczar, "The Polish Poster", in ''Art Journal'', vol. 44 (Spring, 1984), pp. 16–27 (esp. 16).</ref> Млада Полска, сепак, исто така опфаќала и други уметнички стилови и опфаќала поширок пристап кон уметноста, литературата и начинот на живот.<ref>Danuta Batorska, "Zofia Stryjeńska: Princess of Polish Painting", in ''Woman's Art Journal'', vol. 19 (Autumn, 1998–Winter, 1999), pp. 24–29 (esp. 24–25).</ref> Во архитектурата, југендстилот имал сродности со стилови кои, иако биле модерни, постоеле надвор од [[модернистичка архитектура|модернистичката]] традиција воспоставена од архитекти како [[Валтер Гропиус]] и [[Ле Корбизје]]. Тој бил особено тесно поврзан со [[експресионистичка архитектура|експресионистичката архитектура]], која ја делела неговата наклонетост кон органските форми, но произлегла од интелектуалното незадоволство од пристапот на југендстилот кон орнаментацијата. За разлика од фокусот на југендстилот врз растенијата и растителните мотиви, експресионизмот се инспирирал од нешта како пештери, планини, молњи, кристали и карпести формации.<ref>Pehnt, Wolfgang (1973). ''Expressionist Architecture'', Thames and Hudson, {{ISBN|0-500-34058-7}}, p.19. Taut's mention of "earth-crust architecture" and what Poelzig deemed, "important to remodel the earth's surface sculpturally".</ref> Друг стил осмислен како реакција на југендстилот бил [[Ар деко]], кој целосно ги отфрлил органските површини во корист на праволиниски стил изведен од современата уметничка авангарда. ==Жанрови== Југендстилот бил застапен во сликарството и [[скулптура]]та, но бил најистакнат во [[архитектура]]та и [[украсна уметност|украсните уметности]]. Тој бил особено погоден за [[графичка уметност]], особено за плакатот, [[внатрешен дизајн|внатрешното уредување]], уметноста со метал и стакло, [[накит]]от, [[дизајн на мебел]]от, [[керамика]]та и [[текстил]]от. ===Плакати и графичка уметност=== <gallery mode="packed" heights="160px"> File:Beardsley-peacockskirt.PNG|''[[Паунова сукња]]'', дело на [[Обри Бердсли]] (1892) File:Divan Japonais LACMA 59.80.19.jpg|Литографија ''[[Диван Јапоне (литографија)|Диван Јапоне]]'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] (1892–93) File:Eugene Grasset, poster for Grafton Galleries, 1893.jpg|Плакат за галериите Графтон, дело на [[Ежен Грасе]] (1893) File:The Chap-Book No. 5, the pipes, advertising poster, 1895.jpg|Плакат за ''[[The Chap-Book]]'', дело на Вил Х. Бредли (1895) Rayon d'or, dernier mot de l'eclairage - Pal. LCCN2004675013.jpg|Плакат за ''Rayon d'Or'', дело на Жан де Палеолог („Пал“) (1895) File:Alfons Mucha - 1896 - Biscuits Lefèvre-Utile.jpg|''Biscuits Lefèvre-Utile'', дело на [[Алфонс Муха]] (1896) File:Alphonse Mucha - Zodiac.jpg|Календар „Зодијак“, дело на Муха (1896) File:Steinlen-Motocycles Comiot.jpg|''Motocycles Comiot'', дело на [[Теофил-Александар Стајнлен]], од ''[[Les Maîtres de l'Affiche|Мајсторите на плакатот]]'' (1899) File:Mir.iskusstva.1899.jpg|Насловна страница на ''Мир искусства'', дело на [[Марија Јакунчикова]] (1899) File:Kolo Moser - Mädchenkopf - 1899.jpeg|Илустрација за ''Ver Sacrum'', дело на [[Коломан Мозер]] (1899) File:Kolo Moser - Vorfrühling1 - 1900.jpeg|Илустрација од ''Ver Sacrum'', дело на Мозер (1900) File:Flickr - …trialsanderrors - Richard Strauss-Woche, festival poster, 1910.jpg|Фестивалски плакат, дело на [[Лудвиг Холвајн]] (1910) </gallery> Графичката уметност процветала во периодот на југендстилот, благодарение на новите технологии за печатење, особено на [[литографија]]та во боја, која овозможила масовно производство на плакати во боја. Уметноста повеќе не била ограничена на галерии, музеи и салони; можела да се најде на ѕидовите на Париз и во илустрираните уметнички списанија, кои се ширеле низ Европа и во Соединетите Американски Држави. Најпопуларна тема на плакатите на југендстилот биле жените; жените симболизирале гламур, современост и убавина, а често биле опкружени со цвеќиња. Во Британија, водечки графички уметник во стилот на југендстилот бил [[Обри Бердсли]] (1872–1898). Тој започнал со гравирани илустрации за книгата ''[[Le Morte d'Arthur]]'', а потоа изработил црно-бели илустрации за ''[[Саломе (драма)|Саломе]]'' од [[Оскар Вајлд]] (1893), со што се стекнал со слава. Истата година започнал да изработува гравирани илустрации и плакати за уметничкото списание ''The Studio'', кое помогнало во популаризирањето на европските уметници како [[Фернан Кнопф]] во Британија. Закривените линии и сложените цветни шари привлекувале подеднакво внимание како и текстот.{{Sfn|Lahor|2007|p=99}} Швајцарско-францускиот уметник [[Ежен Грасе]] (1845–1917) бил еден од првите творци на француските плакати во стилот на [[ар нуво]]. Тој помогнал во украсувањето на кабарето [[Le Chat Noir|Le Chat noir]] во 1885 година и ги изработил своите први плакати за ''Fêtes de Paris''. Во 1890 година изработил познат плакат на [[Сара Бернар]], како и голем број илустрации за книги. Уметниците-дизајнери [[Жил Шере]], [[Жорж де Фир]] и сликарот [[Анри де Тулуз-Лотрек]] изработувале плакати за париските театри, кафулиња, танцови сали и кабареа. [[Чеси|Чешкиот]] уметник [[Алфонс Муха]] (1860–1939) пристигнал во Париз во 1888 година, а во 1895 година изработил плакат за актерката Сара Бернар во драмата ''[[Гизмонда]]'' од [[Викториен Сарду]]. Успехот на овој плакат довел до договор за изработка на плакати за уште шест претстави со Бернар. Во следните четири години, тој исто така дизајнирал сценографии, костими, па дури и накит за актерката.<ref>''[http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) An Introduction to the Work of Alphonse Mucha and Art Nouveau] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm](https://web.archive.org/web/20120118075049/http://www.mala.bc.ca/~Johnstoi/praguepage/muchalecture.htm) |date=18 January 2012}}'', lecture by [[Ian C. Johnston]] of [[Malaspina University-College]], [[Nanaimo]], British Columbia.</ref><ref>Fraser, Julie. H. [http://www.style2000.com/p05b.html](http://www.style2000.com/p05b.html) "Recycling art"] {{Webarchive|url= [https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html](https://web.archive.org/web/20150411030416/http://www.style2000.com/p05b.html) |date=11 April 2015}} style2000.com.</ref> Врз основа на успехот на неговите театарски плакати, Муха изработувал плакати за најразлични производи, од цигари и сапун до пиво и бисквити, при што сите прикажувале идеализирана женска фигура со фигура во форма на песочен часовник. Потоа продолжил да дизајнира производи, од накит до кутии за бисквити, во својот препознатлив стил.{{Sfn|Lahor|2007|p=112}} Во Виена, најплоден дизајнер на графика и плакати бил [[Коломан Мозер]] (1868–1918), кој активно учествувал во движењето на [[Виенска сецесија|сецесијата]] заедно со [[Густав Климт]] и [[Јозеф Хофман]], и изработувал илустрации и насловни страници за списанието на движењето, ''[[Ver Sacrum (списание)|Ver Sacrum]]'', како и слики, мебел и декоративни елементи.{{Sfn|Lahor|2007|pp=120–121}} ===Сликарство=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Edouard Vuillard - Woman in a Striped Dress - Google Art Project.jpg|''Le Corsage rayé'', дело на [[Едуар Вијар]] (1895), Национална уметничка галерија File:LES DANAÏDES OR FEMMES À LA SOURCE.PNG|''Жени кај изворот'', дело на [[Пол Серизје]] (1898), [[Музеј Орсе]] File:Gustav Klimt 014.jpg|Фризот на Бетовен во ''зграда Сецесија'' во Виена, дело на [[Густав Климт]] (1902) File:Kolo Moser - Serpentinentänzerin - ca1902.jpeg|Слика со [[акварел]] и мастило на Лоа Фулер како танцува, дело на [[Коломан Мозер]] (1902) File:Mais.Cauchie sgraf. 2e ét.JPG|[[Зграфито]] од Пол Коши на неговата резиденција и ателје, Брисел (1905) File:Klimt, Erwartung, Stoclet Fries.jpg|Детал од фризот на Климт во [[Палата Стокле]], Брисел (1905–1911) File:SlaviaMucha.jpg|''Славија'', дело на [[Алфонс Муха]] (1908) </gallery> Сликарството било уште едно поле на југендстилот иако повеќето сликари поврзани со југендстилот првенствено биле опишувани како припадници на други движења, особено [[постимпресионизам]] и [[симболизам (уметност)|симболизам]]. [[Алфонс Муха]] бил познат по своите плакати во југендстилот, што го фрустрирало. Според неговиот син и биограф, [[Јиржи Муха]], тој немал високо мислење за југендстилот. „Што е тоа, ''југендстил''?“, прашал тој. „... Уметноста никогаш не може да биде нова.“{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Тој најмногу се гордеел со својата работа како историски сликар. Неговата слика инспирирана од [[ар нуво]], ''Слава'', била портрет на ќерката на неговиот покровител во [[Словени|словенска]] носија, која била моделирана според неговите театарски плакати.{{Sfn|Sato|2015|p=43}} Сликарите кои биле најтесно поврзани со југендстилотбиле [[Наби]], постимпресионистички уметници кои биле активни во Париз од 1888 до 1900 година. Една од нивните наведени цели била да ја урнат границата меѓу ликовните и декоративните уметности. Тие сликале не само платна, туку и декоративни паравани и панели. Многу од нивните дела биле под влијание на естетиката на јапонските отпечатоци. Во нивниот состав биле [[Пјер Бонар]], [[Морис Дени]], [[Пол Рансон]], [[Едуар Вијар]], [[Кер-Ксавје Русел]], [[Феликс Валотон]] и [[Пол Серизје]].<ref>Bétard, Daphne, "La révolution Nabie", in ''Les Nabis et le décor'', Beaux-Arts Éditions, pp. 8–21</ref> Австрискиот сликар [[Густав Климт]] бил претставник на сликарството на југендстилот а поконкретно претставник на модернистичкото движење на [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]]. Климт сликал платна и мурали во украсен личен стил, кој го изразувал и преку ракотворби, како оние што се наоѓале во Виенската сецесиска галерија. Климт наоѓал еден од своите најчести извори на инспирација во женскиот акт. Неговите дела биле сензуални, со натуралистички, индивидуален и органски стил, инспириран од природата според декоративниот стил на Гауди. Каталонските модернистички сликари (Рамон Касас, Сантијаго Русињол, Алејш Клапес, Жоаким Суњер, Ерменехилдо Англада Камараса, Хуан Брул, Рикард Каналс, Хавиер Госе, Жозеп Марија Серт, Мигел Утриљо итн.), тесно поврзани со авангардата во Париз и под силно влијание на Антони Гауди, во таверната Els Quatre Gats го имале своето место за средби. [[Пабло Пикасо]] произлегол од оваа група. Ученици на Англада Камараса биле аргентинците Грегорио Лопес Нагил, Тито Читадини и Раул Маза, кои биле заслужни за пренесувањето на сликарството на југендстилот во Јужна Америка. Во Белгија, [[Фернан Кнопф]] работел и во сликарството и во графичкиот дизајн. Ѕидните мурали на [[Густав Климт]] биле интегрирани во декоративната шема на [[Јозеф Хофман]] за [[Палата Стокле]] (1905–1911). Муралот на Климт за трпезаријата во Палатата Стокле се сметал за ремек-дело на доцното [[ар нуво]]. Една тема се појавувала и во традиционалното сликарство и во [[ар нуво]]; американската танчарка [[Лои Фулер]] била прикажувана од француски и австриски сликари и автори на плакати.{{sfn|Bouillon|1985}} Еден посебен стил кој станал популарен во периодот на [[ар нуво]], особено во Брисел, бил [[зграфито]], техника измислена во [[ренесанса]]та, при која се нанесувале слоеви обоен малтер за создавање мурали на фасадите на куќите. Ова особено го користел белгискиот архитект [[Пол Анкар]] за куќите што ги изградил за двајца пријатели уметници, Пол Коши и Албер Чамберлани. ===Уметност со стакло=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Émile Gallé - Coupe "Par une telle nuit".jpg|Чаша ''Par une telle nuit'' од [[Емил Гале]] (1894) File:Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Comfort Tiffany, Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème, c.1894, stained glass, 120 x 85 cm, Musée d'Orsay, Paris.jpg|''Au Nouveau Cirque, Papa Chrysanthème'' од [[Анри де Тулуз-Лотрек]] и [[Луис Комфорт Тифани]] ({{circa|1894}}), витраж, [[Музеј Орсе]], Париз File:Karl koepping, due bicchieri decorativi in vetro soffiato, gemania 1896, 01.jpg|Дувано стакло со цветен дизајн од Карл Кепинг (1896) File:Vase Daum.jpg|Ваза од [[Daum (студио)|Daum]] (1900) File:Lamp-Daum-BMA.jpg|Ламба од Daum (1900) File:Louis comfort tiffany, lampada da tavolo pomb lily, 1900-10 ca..JPG|Ламба „Лили“ од Тифани (1900–1910) File:MEN Emile Galle Rose de France 24032013 1.jpg|Чаша ''Rose de France'' од Гале (1901) File:Vitrail du hall dentrée (House for an art lover, Glasgow) (3809393032).jpg|Прозорец за Куќата за љубителот на уметноста, од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] (1901) File:Lampe aux Ombelles 2.jpg|''Lampe aux ombelles'' од Гале ({{circa|1902}}) File:Kolo Moser Steinhof leibliche Tugenden Westen.jpg|Витражни прозорци од [[Коломан Мозер]] за Црквата „Свети Леополд“, [[Виена]] (1902–1907) File:John La Farge - 'Untitled (Architecture)', c. 1903, glass, High Museum.JPG|Витражен прозорец ''Архитектура'' од [[Џон Ла Фарж]] (1903) File:Véranda de la Salle.jpg|Витражен прозорец ''Веранда де ла Сале'' од [[Жак Грубер]] во [[Нанси]], Франција (1904) File:Louis-comfort tiffany, vaso in vetro soffiato iridescente, new york 1900, 01.JPG|Иридисцентна ваза од Тифани (1904) File:Stängelglas, designed by Otto Prutscher, made by Meyr's Neffe, Adolf bei Winterberg (Bohemia), c. 1909, glass - Bröhan Museum, Berlin - DSC03986.JPG|Стакло дизајнирано од [[Ото Пручер]] (1909) File:Ngv, louis comfort tiffany, jack-in-the-pulpit vase, 1913 circa 01.JPG|Вазна ''Џек во проповедалницата'' од Тифани ({{circa|1913}})<ref>{{cite web|url= http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|title=The ''Coup de Fouet'' magazine, vol. 31 (2019), p. 34|access-date=15 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190807153314/http://artnouveau.eu/upload/magazine_pdf/cdf-31.pdf|url-status=live}}</ref> </gallery> Уметност со стакло бил медиум во кој југендстилот пронашол нови и разновидни начини на изразување. Особено во Франција се одвивале интензивни експерименти за пронаоѓање нови ефекти на проѕирност и непроѕирност: со гравирање, камео, двојни слоеви и гравирање со киселина, техника која овозможувала сериско производство. Градот [[Нанси]] станал важен центар на француската индустрија за стакло, а таму се наоѓале работилниците на [[Емил Гале]] и студиото [[Daum (студио)|Daum]], предводено од [[Огист Дам|Огист]] и Антонин Дам. Тие работеле со многу истакнати дизајнери, меѓу кои, [[Анри Берже]] и [[Амалиќ Валтер]]. Тие развиле нов метод за инкрустирање стакло со притискање фрагменти од стакло во различни бои во недовршеното парче. Често соработувале со дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]], чиј дом и работилници се наоѓале во Нанси. Друга карактеристика на [[ар нуво]] била употребата на витражни прозорци со цветни мотиви во тој стил во станбените салони, особено во куќите во стилот на југендстилот во Нанси. Многу од нив биле дело на [[Жак Грубер]], кој изработувал прозорци за [[Вила Мајорел]] и други куќи.{{Sfn|Riley|2004|p=318}} Во Белгија, водечка фирма била фабриката за стакло [[Вал Сен Ламбер]], која создавала вази со органски и цветни форми, од кои многу биле дизајнирани од [[Филип Волферс]]. Волферс бил особено познат по создавањето дела од [[симболизам (движење)|симболистичко]] стакло, често со додадена метална декорација. Во [[Бохемија]], тогашен регион на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]], познат по производството на кристал, компаниите [[J. & L. Lobmeyr]] и [[Joh. Loetz Witwe]] исто така експериментирале со нови техники на боење, создавајќи поживи и побогати бои. Во Германија, експериментирањето го предводел Карл Кепинг, кој користел дувано стакло за создавање исклучително нежни чаши во форма на цвеќиња; тие биле толку нежни што малку од нив преживеале до денес.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Виена, стаклените дизајни на движењето ''Сецесија'' биле многу погеометриски од оние во Франција или Белгија; [[Ото Пручер]] бил најстрогиот дизајнер на стакло во рамките на движењето.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Во Британија, голем број цветни дизајни на витраж биле создадени од [[Маргарет Мекдоналд Мекинтош]] за архитектонската изложба наречена ''The House of an Art Lover''. Во Соединетите Американски Држави, [[Луис Комфорт Тифани]] и неговите дизајнери станале особено познати по своите ламби, чии стаклени абажури користеле вообичаени цветни мотиви сложено составени од повеќе делови. Ламбите на Тифани станале популарни по Светската колумбиска изложба во [[Чикаго]] во 1893 година, каде што Тифани ги изложил своите ламби во капела налик на византиска. Тифани интензивно експериментирал со процесите на боење на стаклото, патентирајќи го во 1894 година процесот [[Фарвилско стакло]], кој користел метални оксиди за боење на внатрешноста на стопеното стакло, давајќи му иридисцентен ефект. Неговите работилници произвеле неколку различни серии на Тифанови ламби со различни цветни дизајни, како и витражни прозорци, паравани, вази и низа украсни предмети. Неговите дела прво биле увезувани во Германија, потоа во Франција од [[Зигфрид Бинг]], а потоа станале една од декоративните сензации на изложбата од 1900 година. Американски конкурент на Тифани, [[Steuben Glass]], бил основан во 1903 година во [[Corning (city), New York|Корнинг, Њујорк]], од [[Фредерик Кардер]], кој, како и Тифани, го користел процесот Fevrile за создавање површини со иридисцентни бои. Друг значаен американски уметник на стакло бил [[Џон Ла Фарж]], кој создал сложени и колоритни витражни прозорци со религиозни и чисто декоративни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=320}} Примери на витражни прозорци во цркви можат да се најдат во статијата Религиозни градби во стилот на јунгендстил. ===Метална уметност=== <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Paris 16 - Castel Béranger -10.JPG|Балкон од [[ковано железо]] на [[Кастел Беранже]] во [[Париз]], дело на [[Ектор Гимар]] (1897–98) File:Fernand dubois, candelabro tulipani, 1899 ca., bronzo argentato.jpg|Канделабри во форма на лалиња од Фернан Дибоа (1899) File:Baluster from the Schlesinger and Mayer Store (later Carson Pirie Scott), by George Grant Elmslie, 1899-1904, cast iron - Chazen Museum of Art - DSC02458.JPG|Балустрада од лиено железо од [[Џорџ Грант Елмсли]] (1899–1904) File:Chocoladekan met roerstok Chocoladekan met handvat van ivoor, BK-1976-17-A.jpg|Сад за чоколадо со мешалка од [[Лусиен Бонвале]], изработен од сребро, слонова коска и палмино дрво ({{circa|1900}}) File:Teapot, by Alphonse Debain, from Paris, 1900, gilt silver and ivory, inv. 2021.63.1 MAD Paris.jpg|Чајник од Алфонс Дебен, изработен од позлатено сребро и слонова коска (1900) File:MBAM Guimard - Grille d'une entrée de métro de Paris.jpg|Плоча од балустрада на Парискиот метрополитен од Гимар (1900) File:Tischlampe Schleiertänzerin BNM.jpg|Столна ламба од [[Франсоа-Раул Ларш]] од позлатена бронза, со танчарката [[Лои Фулер]] како модел (1901) File:Bruxelles Maison Saint-Cyr Fenster 2.jpg|Балкони од ковано железо на [[Куќа Сен-Сир|куќата Сен-Сир]] во [[Брисел]], дело на [[Гистав Стравен]] (1901–1903) File:Victor horta, applique a due bracci per lampadine elettriche, 1903 ca.JPG|Светлосно тело од [[Виктор Орта]] (1903) File:Friedrich-Adler-2.jpg|Ламба од германскиот архитект [[Фридрих Адлер (уметник)|Фридрих Адлер]] (1903–04) File:Ernst riegel, coppa con piede, germania 1905 ca., argento e malachite.JPG|Ламба од Ернст Ригел, изработена од сребро и [[малахит]] (1905) File:Portail de la Villa Knopf (34633284432).jpg|Порта на вила Кнопф во [[Стразбур]], Франција (1905) File:Bat goblet, by Henri Husson, A.A Hébrard House seller, from Paris, circa 1909, embossed and hammered copper, gold and silver applications, inv. 15961 MAD Paris.jpg|Пехар во форма на лилјак од [[Анри Исон]] ({{circa|1909}}) File:Hauptstraße 11, Berlin-Schöneberg, Bild 2.jpg|Детал од врата на улицата Хауптштрасе бр. 11 во [[Берлин]] (непознат датум) </gallery> Архитектонскиот теоретичар од 19 век [[Ежен Виоле ле Дик]] се залагал железните конструкции на современите згради да бидат прикажани, наместо скриени, но архитектите на југендстилот [[Виктор Орта]] и [[Ектор Гимар]] отишле чекор понатаму: тие додале железни украси со криви линии инспирирани од цветни и растителни форми, како во внатрешноста така и во надворешноста на нивните згради. Тие се појавиле во форма на огради на скалиштата во внатрешноста, светлосни тела и други внатрешни детали, како и балкони и други украси на надворешноста. Тие станале едни од најкарактеристичните одлики на архитектурата на ар нуво. Употребата на метални украси во растителни форми наскоро се појавила и кај сребрениот прибор, ламбите и другите украсни предмети.{{Sfn|Riley|2004|p=322}} Во САД, дизајнерот [[Џорџ Грант Елмсли]] изработил исклучително сложени дизајни од лиено железо за балустрадите и другата внатрешна декорација на зградите на чикашкиот архитект [[Луис Саливен]]. Додека француските и американските дизајнери користеле цветни и растителни форми, [[Јозеф Марија Олбрих]] и другите уметници на Сецесијата дизајнирале чајници и други метални предмети во погеометриски и посмирен стил.{{Sfn|Riley|2004|p=324}} ===Накит=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:René lalique, pettorale libellula, in oro, smalti, crisoprazio, calcedonio, pietre lunari e diamanti, 1897-98 ca. 01.jpg|Брош „Дама со вилинско коњче“ од [[Рене Лалик]], изработен од злато, емајл, хризопраз, месечев камен и дијаманти (1897–98) File:Louis Aucoc02.jpg|Изрезбан животински рог украсен со бисери, од [[Луј Окок]] ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc00.jpg|Проѕирни емајлирани цветови со мали дијаманти, од Окок ({{circa|1900}}) File:Louis Aucoc01.jpg|Брош „Флора“ од Окок ({{circa|1900}}) File:Tiffany and Company Iris Corsage Ornament Walters 57939 Detail croped.jpg|Украс за корсаж од [[Филип Волферс]] (1900) File:Broche with Woman - René Lalique.JPG|Брош со жена од Лалик File:Necklace (3922815556).jpg|Ѓердан од [[Чарлс Роберт Ашби]] (1901) File:Philippe Wolfers for Wolfers Frères - Nikè brooch - 1902 - Collectie Koning Boudewijnstichting - Voormalige verzameling Marcel Wolfers.jpg|Брош „Нике“ од Волферс (1902), колекција на [[Фондацијата „Крал Бодуен“]], депо: KMKG-MRAH File:Paul follot, pettine con aquilegie, 1904-09 ca, corno, oro, smalti, acquamarine.JPG|Брош од рог со емајл, злато и аквамарин од [[Пол Фоло]] (1904–1909) File:The Bay tree egg.jpg|„[[Ловорово дрво (јајце на Фаберже)|Ловорово дрво]]“ [[јајце на Фаберже]] (1911) </gallery> Карактеристиките на накитот во стилот југендстил вклучувале суптилни криви линии и линии. Во неговиот дизајн често се појавувале природни предмети, вклучувајќи цвеќиња, животни или птици. Женското тело исто така било популарно и често се појавувало на [[камеја|камеите]]. Често биле изработувани долги ѓердани од бисери или синџирчиња од стерлиншко сребро, украсени со стаклени мониста или завршувале со сребрен или златен приврзок, кој самиот често бил дизајниран како украс за носење на еден единствен, брусен скапоцен камен од [[аметист]], [[перидот]] или [[цитрин]].<ref name="Art Nouveau Jewelry">{{cite web|url= http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|title=Art Nouveau Jewelry|access-date=22 November 2016|archive-date=23 November 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161123203122/http://www.collectorsweekly.com/fine-jewelry/art-nouveau|url-status=live}}</ref> Накитот во југендстилот се одликувал со широка употреба на детални, симболични мотиви кои ја отелотворувале длабоката поврзаност на движењето со природата и митологијата. Доминантни мотиви биле етеричните форми на вилинските коњчиња и пауните, кои ја симболизирале преобразбата и убавината, како и деталните претстави на растенија и цвеќиња, кои ја истакнувале цикличноста и растот на природата. Сложено дизајнираните инсекти, како пеперутките и скарабите, често изведени со внимателно емајлирање, додавале слој на мистичност и ја симболизирале повторната појава и заштитата. Во овој стил често се појавувале и извивки на женски фигури, кои навестувале сензуалност и поврзаност со земјата. Позастрашувачки фигури, како змии и митски суштества, како медузи и химери, биле користени за да ги доловат потемните аспекти на природниот и митскиот свет. Употребата на овие мотиви не служела само за украсување; секој од нив бил исполнет со значење, одразувајќи ја филозофијата на ар нуво за интегрирање на уметноста, природата и духовната симболика.<ref>{{Cite journal |last1=Misiorowski |first1=Elise B. |last2=Dirlam |first2=Dona M. |date=1986-01-01 |title=Art Nouveau: Jewels and Jewelers |journal=Gems & Gemology |volume=22 |issue=4 |pages=209–228 |doi=10.5741/GEMS.22.4.209 |bibcode=1986GemG...22..209M |s2cid=67802910 |issn=0016-626X}}</ref> Периодот на југендстилот донел значајна стилска револуција во индустријата за накит, предводена главно од големите фирми во Париз. Во претходните два века, во изработката на луксузниот накит акцентот бил ставен на создавање впечатливи поставувања за дијамантите. За време на ар нуво, дијамантите обично имале споредна улога. Накитарите експериментирале со широк спектар други камења, вклучувајќи [[агат]], [[гранат]], [[опал]], [[месечев камен]], [[аквамарин]] и други полускапоцени камења, како и со широк спектар нови техники, меѓу кои [[витражен емајл|емајлирањето]], и нови материјали, вклучувајќи обликувано стакло и [[слонова коска]]. Овие материјали им овозможиле да создаваат органски форми и сложени детали, истакнувајќи го оддалечувањето на епохата од традиционалниот дизајн на накит кон поуметнички и поизразни творби. Техники како емајлирањето плик-а-жур се користеле за постигнување проѕирни ефекти слични на витраж, додавајќи длабочина и светлосност на нивните предмети. Меѓу првите познати париски накитари во југендстилот бил [[Луј Окок]], чија семејна фирма за накит датирала од 1821 година. Најпознатиот дизајнер од периодот на југендстилот, [[Рене Лалик]], го поминал својот чирачки стаж во ателјето на Окок од 1874 до 1876 година. Лалик станал централна фигура на накитот и стаклото во стилот ар нуво, користејќи ја природата, од [[вилинско коњче|вилинските коњчиња]] до тревите, како свои модели. Уметници надвор од традиционалниот свет на накитот, како [[Пол Фоло]], најпознат како дизајнер на мебел, експериментирале со дизајн на накит. Други значајни француски дизајнери на накит во стилот ар нуво биле [[Жил Брато]] и Жорж Анри. Во Соединетите Држави, најпознатиот дизајнер бил [[Луис Комфорт Тифани]], чии дела биле изложувани во продавницата на [[Зигфрид Бинг]] и на Париската изложба во 1900 година. Париската галерија на Зигфрид Бинг, [[Maison de l'Art Nouveau|Куќата на ар нуво]], одиграла клучна улога во промовирањето на накитот во стилот ар нуво. Со изложувањето на дела од авангардни накитари како Рене Лалик, [[Анри Северен Веланд|Анри Вевер]] и [[Едвард Колона]], Бинг го издигнал накитот на статусот на ликовна уметност и поттикнал меѓународно прифаќање на стилот. Во Британија, најистакната фигура бил дизајнерот на Liberty & Co. & Cymric, [[Арчибалд Нокс (дизајнер)|Арчибалд Нокс]], кој изработувал различни предмети во стилот ар нуво, вклучувајќи сребрени токи за ремени. [[Ч. Р. Ашби]] дизајнирал приврзоци во облик на пауни. Разновидниот дизајнер од [[Глазгов]] [[Чарлс Рени Макинтош]] исто така изработувал накит, користејќи традиционални келтски симболи. Во Германија, центар на накитот во стилот ''Jugendstil'' бил градот [[Пфорцхајм]], каде што биле сместени повеќето германски фирми, вклучувајќи ја и [[Теодор Фарнер|Theodor Fahrner]]. Тие брзо изработувале дела за да ја задоволат побарувачката за новиот стил.<ref name="Art Nouveau Jewelry" /> ===Архитектура и орнаментика=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Entrance - Hôtel Solvay - 1898.jpg|Влезот на [[Хотел Солвеј]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1895–1900) File:Eléments de décor dun immeuble art nouveau (Paris) (4810271270).jpg|Магарешки трнови и маскарони со закривени линии во декорацијата на зградата „Ле Шардон“ во [[Париз]], дело на Шарл Клајн (1903) File:Витебский вокзал. Картинный зал.jpg|Мотиви на камшичеста линија на железничка станица Витебски во [[Санкт Петербург]], дело на Сима Михаш и Станислав Брзозовски (1904) File:Mascara Fachada BA.jpg|Еден од маскароните изработени од [[Адамо Боари]] на фасадата на[Паласио де Белас Артес во [[Мексико Сити]] (1904–1934) File:Immeuble De Beck Brussels.jpg|Асиметрична фасада со закривени линии на зградата Де Бек во Брисел, дело на [[Гистав Стравен]] (1905) File:Art Nouveau architecture in Strasbourg 02.JPG|Ириси и маскарон на фасадата на зградата Шихтел во [[Стразбур]], Франција, дело на Алојс Валтер (1905–06) File:Immeuble art nouveau (Riga) (7575658724).jpg|Праволиниски маскарон во стилот југендстил во [[Рига]] (1906) Art Nouveau relief on Strada Sfinților from Bucharest (Romania).jpg|Релјеф на фасадата на куќата на Фани и Исак Попер (улица Сфинцилор бр. 1) во [[Букурешт]], проектирана од [[Алфред Попер]] (1914)<ref name="Croitoru-Tonciu 2022 p60"/> </gallery> Архитектурата на југендстилот била реакција против еклектичните стилови кои доминирале во европската архитектура во втората половина на 19 век. Таа се изразувала преку декорацијата: или [[орнамент (уметност)|орнаментална]] (заснована на цвеќиња и растенија, на пример магарешки трнови,<ref>[https://art.nouveau.world/thistle Thistle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315050002/https://art.nouveau.world/thistle |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> ириси,<ref>[https://art.nouveau.world/iris Iris] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210315074012/https://art.nouveau.world/iris |date=15 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> циклама, орхидеи, водни лилјани итн). Додека лицата на луѓето (или [[маскарон (архитектура)|маскароните]]) се сметале за орнаменти, употребата на луѓе во различни форми на скулптура (статуи и релјефи) исто така била вообичаена во некои форми на југендстилот. Пред [[Виенска сецесија|Виенската сецесија]], кај југендстилот и различните форми на национален романтичен стил, фасадите биле асиметрични и често биле украсени со полихромни керамички плочки. Декорацијата обично сугерирала движење; не постоела разлика помеѓу конструкцијата и орнаментот.<ref name=":2">Renault and Lazé, ''Les styles de l'architecture et du mobilier'' (2006), pp. 107–111</ref> Мотивот на виткање или [[Whiplash (decorative art)|„камшичеста линија“]], заснован на формите на растенијата и цвеќињата, бил широко користен во раниот југендстил, но декорацијата станала поапстрактна и посиметрична во Виенската сецесија и во другите подоцнежни верзии на стилот, како кај [[Палата Стокле|палатата Стокле]] во Брисел (1905–1911).<ref>Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'' (2012), pp. 36–40</ref> Стилот првпат се појавил во [[Анкарова куќа|Анкаровата куќа]] во Брисел, дело на [[Пол Анкар]] (1893), и во [[Хотел Тасел]] (1892–93) на [[Виктор Орта]]. Хотел Тасел го посетил [[Ектор Гимар]], кој го употребил истиот стил во своето прво големо дело, [[Кастел Беранже]] (1897–98). Орта и Гимар исто така го дизајнирале мебелот и внатрешната декорација, сè до рачките на вратите и теписите. Во 1899 година, врз основа на славата на Кастел Беранже, Гимар добил нарачка да ги дизајнира влезовите на станиците на новиот [[Париско метро|Париското метро]], кој бил отворен во 1900 година. Иако преживеале малку од оригиналните влезови, тие станале симбол на југендстилот во Париз. Во Париз, архитектонскиот стил исто така бил реакција на строгите прописи што биле наметнати врз фасадите на зградите од [[Жорж Ежен Осман]], префектот на Париз во времето на [[Наполеон III]]. Еркерите конечно биле дозволени во 1903 година, а архитектите на југендстилот отишле во спротивна крајност, особено во куќите на [[Жил Лавирот]], кои во суштина биле големи скулптурални дела, целосно покриени со декорација. Важна населба со куќи во стилот ар нуво се појавила во францускиот град [[Нанси, Франција|Нанси]], околу [[Вила Мајорел]] (1901–02), резиденцијата на дизајнерот на мебел [[Луј Мајорел]]. Таа била проектирана од [[Анри Соваж]] како изложбен простор за дизајните на мебелот на Мајорел.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Horta Museum.JPG|Спирално скалило во [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]] во [[Брисел]], дело на [[Виктор Орта]] (1898–1901) File:Parc guell - panoramio.jpg|Влезни згради во [[Парк Гвељ|паркот Гвељ]], [[Барселона]], дело на [[Антони Гауди]] (1900–1914) File:Palau de la Música Catalana-Palace of Catalan Music (Image 2).jpg|Внатрешност на [[Палата на каталонската музика|палатата на каталонската музика]] во Барселона (1905–1909) File:Bruxelles - Palais Stoclet (6).jpg|Детал од [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] во Брисел (1905–1911) </gallery> Многу згради во југендстилот биле вклучени во списокот на [[Светско културно наследство на УНЕСКО]] како дел од историските центри на нивните градови (во [[Стариот град (Берн)|Берн]], [[Будимпешта]], [[Лавов]], Париз, [[Порто]], [[Прага]], [[Рига]], [[Санкт Петербург]], [[Стразбур]] ([[Нојштат (Стразбур)|Нојштат]]), [[Виена]]). Покрај нив, постоеле и згради кои биле вклучени во списокот како одделни објекти: * {{flag|Belgium}}: делата на [[Виктор Орта]] ([[Хотел Тасел]], [[Хотел Солвеј]], [[Хотел ван Етвелде]], [[Музеј Орта|Куќата и ателјето Орта]])<ref name="unesco-horta" /> и [[Дворец Стокле|дворецот Стокле]] од [[Јозеф Хофман]] во [[Брисел]];<ref name="stoclet" /> * {{flag|Spain}}: делата на [[Луис Доменек и Монтанер]]<ref name="montaner" /> ([[Палата на каталонската музика]] и [[болница Сант Пау]] во [[Барселона]]), како и делата на [[Антони Гауди]]<ref>{{cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/320/multiple=1&unique_number=364 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211005231927/http://whc.unesco.org/en/list/320/multiple%3D1%26unique_number%3D364 |archive-date=5 October 2021 |title=World Heritage List: Works of Antoni Gaudí |publisher=UNESCO |access-date=19 March 2022}}</ref> ([[Парк Ѓвељ]], [[Дворец Ѓвељ]], [[Саграда Фамилија]], [[Каса Батљо]], [[Каса Мила]], [[Каса Висенс]] во [[Барселона]]; [[Црква на Колонија Ѓуељ|Колонија Ѓуељ]] во [[Санта Колома де Сервељо]]). ===Скулптура=== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Aarhus Theatre inside6.JPG|Висок релјеф на лебеди и статуи во внатрешноста на театар Орхус, Данска, дело на [[Карл Хансен Рајструп]] (1897–1900) File:Le Jeu de l'echarpe (Dancer with scarf), by Agathon Leonard, before 1901, Susse Freres, Paris, gilt bronze - Hessisches Landesmuseum Darmstadt - Darmstadt, Germany - DSC00944.jpg|„Танчерка со шал“, изработена за [[Национална мануфактура во Севр]], Франција, од [[Агатон Леонард]] (1898) File:Bigot - Lavirotte - Larrivé - Bust, attic element with green-glaze.jpg|Биста што ги украсувала балконите на авенијата Рап 29, [[Париз]], дело на [[Александар Биго]] и Жан Батист Лариве (1901) File:Décor art nouveau d'un immeuble du quartier Katajanokka (Helsinki).jpg|Висок релјеф на бувови во во [[Хелсинки]], дело на Георг Васастјерна (1903) File:Blosse 09488.JPG|Скулптура во [[Нанси]], Франција, од Ернест Бисиер File:St.MangBrunnen "Träger".JPG|[[Атланти (архитектура)|Атланти]], [[каријатида|каријатиди]] кај фонтаната Санкт-Манг во [[Кемптен]], Германија, дело на Георг Врба (1905) File:Karhu - Emil Wikström.jpeg|Статуа на мечка кај [[Национален фински музеј|Националниот фински музеј]] во Хелсинки, дело на [[Емил Викстром]] (1905–1910) File:Sprudelhof 20.jpg|Бас-релјеф во Шпрудлхоф, [[Бад Наухајм]], Германија, дело на Хајнрих Јобст (1905–1911) File:WLM14ES - Zaragoza Monumento a lo sitios 00251 -.jpg|Споменик на [[Опсада на Сарагоса (1808)|Опсадата на Сарагоса]] од [[Агусти Керол Субиратс]] (1908) File:Hradec Králové - Eliščino nábřeží - Muzeum východních Čech - Museum of East Bohemia 1909-12 by Jan Kotěra - View SE on Průmysl - Industry by Stanislav Sucharda.jpg|Керамички релјеф и статуа во [[Храдец Кралове]], Чешка, дело на [[Станислав Сухарда]] (1909–1912) File:Tortosa - Casa Bau 3.JPG|[[Гаргојл]] во [[Тортоса]], [[Каталонија]], Шпанија, дело на Жозеп Плантада и Артига (1915) File:Conservatori Municipal de Música de Barcelona 38.JPG|Керамички |пути во Општинскиот музички конзерваториум во [[Барселона]], дело на Еузеби Арнау (1916–1928) </gallery> Скулптурата била уште една форма на изразување за уметниците на ар нуво, која понекогаш се испреплетувала со керамиката. Порцеланската фигура „Танчерка со шал“ од [[Агатон Леонард]] добила признание и во керамиката и во скулптурата на [[Светската изложба (1900)|Париската изложба]] во 1900 година. Скулптори од други земји исто така создале керамички скулптури: бохемскиот [[Станислав Сухарда]] и [[Ладислав Шалоун]], белгискиот [[Шарл Ван дер Степен]] и каталонскиот {{Interlanguage link|Ламбер Ескалер|ca}}, кои создале статуи од полихромна теракота. Друг значаен скулптор од тоа време бил [[Агусти Керол Субиратс]] од [[Каталонија]], кој создал статуи во Шпанија, Мексико, [[Аргентина]] и [[Куба]].<ref>[https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats Agustí Querol Subirats] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172053/https://art.nouveau.world/agusti-querol-i-subirats |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> Во [[архитектонска скулптура|архитектонската скулптура]] не се користеле само статуи, туку и релјефи. Архитектите и скулпторите на ар нуво наоѓале инспирација во животински [[мотив (уметност)|мотиви]] (пеперутки,<ref>[https://art.nouveau.world/butterfly Butterfly] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210228141623/https://art.nouveau.world/butterfly |date=28 February 2021}} – Art Nouveau World</ref> пауни,<ref>[https://art.nouveau.world/peacock Peacock] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210316141847/https://art.nouveau.world/peacock |date=16 March 2021}} – Art Nouveau World</ref> лебеди,<ref>[https://art.nouveau.world/swan Swan] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172141/https://art.nouveau.world/swan |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> бувови,<ref>[https://art.nouveau.world/owl Owl] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172125/https://art.nouveau.world/owl |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> лилјаци,<ref>[https://art.nouveau.world/bat Bat] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/bat |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> змејови,<ref>[https://art.nouveau.world/dragon Dragon] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/dragon |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> мечки<ref>[https://art.nouveau.world/bear Bear] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172108/https://art.nouveau.world/bear |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref>). [[Атланти (архитектура)|Атланти]],<ref>[https://art.nouveau.world/atlant Atlant] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172039/https://art.nouveau.world/atlant |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[каријатида|каријатиди]],<ref>[https://art.nouveau.world/caryatid Caryatid] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172022/https://art.nouveau.world/caryatid |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> [[пути]],<ref>[https://art.nouveau.world/putti Putti] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210121220811/https://art.nouveau.world/putti |date=21 January 2021}} – Art Nouveau World</ref> и [[гаргојл]]и<ref>[https://art.nouveau.world/gargoyle Gargoyle] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20210411172123/https://art.nouveau.world/gargoyle |date=11 April 2021}} – Art Nouveau World</ref> исто така биле користени. ===Мебел=== ```wiki <gallery mode="packed" heights="200"> File:Fauteuil de F. Rupert-Carabin (MAMC, Strasbourg) (28827499300).jpg|Столица од [[Руперт Карабин]] (1895) File:Henri van de velde, sedie e divano imbottiti per salotto, dalla casa del banchiere louis bauer a bruxelles, 1896, 01.JPG|Столица од [[Анри ван де Велде]] (1896) File:Chaise de Charles Rennie Mackintosh (Musée d'Orsay) (8982129778).jpg|Столица од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1897–1900) File:Stool LACMA M.2008.24.jpg|Столица од [[Пол Анкар]] (1898) File:Oak chair made by Charles Rohlfs, 1898-99, Princeton University Art Museum.JPG|Столица од [[Чарлс Ролфс]] (1898–99) File:Richard riemerschmid per dresdener werkstätten für handwerkskunst, armadio, dresda 1902.JPG|Плакар од [[Рихард Римершмид]] (1902) File:Carlobugattichicago.jpg|Столица „Полж“ и друг мебел од [[Карло Бугати]] (1902) File:Victor Horta Meubelen van Turijn KBS-FRB.jpg|„Торински мебел“ од [[Виктор Орта]] (1902), во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ File:Victor horta, boiserie e mobilio dell'hotel aubecq a bruxelles, 1902-04, 06.JPG|Гарнитура од Орта од хотелот Обек во [[Брисел]] (1902–1904) File:Gaspar Homar i Mezquida. Cadira de piano..JPG|Столица од Гаспар Омар (1903) File:Art Nouveau Dining Masson.jpg|Трпезарија од [[Ежен Вален]] (1903) File:Chambre à coucher art nouveau (Musée de lEcole de Nancy) (8029141171).jpg|Спална соба од [[Луј Мајорел]] (1903–04) File:Dawn and Dusk bed.jpg|Кревет „Зора и самрак“ од [[Емил Гале]] (1904) File:Adjustable armchair, Model 670, Sitting Machine, designed by Josef Hoffmann, Jacob & Josef Kohn, Vienna, 1904-1906, beech, plywood, wood, brass- Museum für Angewandte Kunst Köln - Cologne, Germany - DSC09636.jpg|Подеслива фотелја, модел 670 „Машина за седење“, дизајнирана од [[Јозеф Хофман]] (1904–1906) File:French Art Nouveau stool made in Lyon in 1910.jpeg|Француски ар нуво. Метално столче изработено во [[Лион]] (1910) File:TOLEDO UHL steel chair "SODA FOUNTAIN" from 1910, USA.jpg|Челична столица TOLEDO UHL „SODA FOUNTAIN“ од 1910 година, [[Охајо]] </gallery> Дизајнот на мебелот во периодот на југендстилот бил тесно поврзан со архитектурата на зградите; архитектите често го дизајнирале мебелот, теписите, светлосните тела, рачките на вратите и другите украсни детали. Мебелот често бил сложен и скап; финиот завршен изглед, обично полиран или лакиран, се сметал за неопходен, а континенталните дизајни обично биле многу сложени, со закривени форми чие изработување било скапо. Тоа имало и недостаток што сопственикот на домот не можел да го менува мебелот или да додава парчиња во различен стил без да го наруши целокупниот изглед на просторијата. Поради тоа, кога архитектурата на ар нуво излегла од мода, стилот на мебелот исто така во голема мера исчезнал. Во Франција, центарот за дизајн и производство на мебел бил во [[Нанси]], каде што двајца големи дизајнери, [[Емил Гале]] и [[Луј Мајорел]], имале свои ателјеа и работилници, и каде што ''Сојуз на уметничките индустрии'' (подоцна наречена Нансиева школа) била основана во 1901 година. И двајцата дизајнери ја засновале конструкцијата и орнаментацијата врз форми преземени од природата, вклучувајќи цвеќиња и инсекти, како што било вилинското коњче, популарен мотив во дизајнот на југендстилот. Гале бил особено познат по употребата на [[маркетерија]] во релјефна форма, со пејзажи или поетски теми. Мајорел бил познат по употребата на егзотични и скапи видови дрво и по прицврстувањето бронзени скулптури со растителни мотиви на своите парчиња мебел. И двајцата дизајнери користеле машини во првите фази на производството, но сите парчиња биле доработувани рачно. Други значајни дизајнери на мебел од Школата на Нанси биле [[Ежен Вален]] и [[Емил Андре]]; и двајцата по професија биле архитекти и двајцата дизајнирале мебел кој наликувал на мебелот на белгиските дизајнери како Орта и Ван де Велде, кој имал помалку декорација и поблиску ги следел закривените форми на растенијата и цвеќињата. Други значајни француски дизајнери биле [[Анри Белери-Дефонтен]], кој инспирацијата ја земал од неоготските стилови на [[Ежен Виоле ле Дик]]|Виоле-ле-Дик]]; како и [[Жорж де Фер]], [[Ежен Гајар]] и [[Едвард Колона|Едуар Колона]], кои работеле заедно со трговецот со уметнички дела [[Зигфрид Бинг]] за да ја обноват француската индустрија за мебел со нови теми. Нивната работа била позната по „апстрактниот натурализам“, единството на прави и закривени линии и влијанието на [[рококо]]. Мебелот на де Фер во павилјонот на Бинг освоил златен медал на Париската изложба во 1900 година. Најнеобичниот и најживописниот француски дизајнер бил [[Франсоа-Руперт Карабин]], по образование скулптор, чиј мебел содржел извајани голи женски фигури и симболични животни, особено мачки, кои ги комбинирале елементите на ар нуво со [[симболизам (уметност)|симболизмот]]. Други влијателни париски дизајнери на мебел биле [[Шарл Плуме]] и [[Александар Шарпантје]].{{sfn|Riley|2004|p=302}} На многу начини, старото изразување и техниките на класичниот француски мебел од 18 век во [[рококо]] стил биле повторно толкувани во нов стил.<ref name="Gontar, Cybele 2006" /> Во Белгија, пионерските архитекти на движењето ''ар нуво'', [[Виктор Орта]] и [[Анри ван де Велде]], дизајнирале мебел за своите куќи, користејќи енергични закривени линии и минимална декорација. Белгискиот дизајнер [[Гистав Серирје Бови]] додавал повеќе декорација, применувајќи месингани ленти во закривени форми. Во Холандија, каде што стилот бил нарекуван ''Nieuwe Kunst'' или Нова уметност, [[Х. П. Берлаге]], [[Карел Адолф Лион Каше]] и [[Теодор Нивенхајс|Теодор Ниувенхајс]] следеле поинаков правец, оној на англиското движење за уметност и занаетчиство, со порационални геометриски форми. Во Британија, мебелот на [[Чарлс Рени Макинтош]] бил целосно во духот на уметноста и занаетчиството, строг и геометриски, со долги прави линии и прави агли и со минимална декорација.<ref>Lucie-Smith, 160</ref> Континенталните дизајни биле многу посложени, често користејќи закривени форми и во основната форма на предметот и во применетите украсни мотиви. Во Германија, мебелот на [[Петер Беренс]] и југендстилот во голема мера бил рационалистички, со геометриски прави линии и извесна декорација прицврстена на површината. Нивната цел била токму спротивна од францускиот ар нуво; едноставност на конструкцијата и едноставност на материјалите, за мебел кој можел да биде евтин и лесно да се произведува сериски. Истото важело и за мебелот на дизајнерите од Виенската работилница во Виена, предводени од [[Ото Вагнер]], [[Јозеф Хофман]], Јозеф Марија Олбрих и [[Коломан Мозер]]. Мебелот бил геометриски и имал минимална декорација, иако по стил често следел национални историски предлошки, особено стилот [[бидермаер]].{{Sfn|Riley|2004|p=308}} Италијанскиот и шпанскиот дизајн на мебел тргнале во свои насоки. [[Карло Бугати]] во Италија ја дизајнирал извонредната Столица „Полж“, дрво обложено со насликан пергамент и бакар, за Меѓународната изложба во Торино во 1902 година. Во Шпанија, следејќи го примерот на [[Антони Гауди]] и движењето ''Модернизам'', дизајнерот на мебел Гаспар Омар дизајнирал дела инспирирани од природни форми со елементи на каталонски историски стилови.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} Во САД, дизајнот на мебел почесто бил инспириран од движењето за уметност и занаетчиство или од историските американски предлошки, отколку од ар нуво. Еден дизајнер кој вовел теми на ар нуво бил [[Чарлс Ролфс]] во [[Бафало, Њујорк]], чии дизајни за мебел од американски бел даб биле под влијание на мотиви од [[келтска уметност|келтската уметност]] и [[готска уметност|готската уметност]], со елементи на ар нуво во металните украси применети на предметите.{{Sfn|Riley|2004|p=312}} ===Керамика=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Vase MET SF1999 398 1.jpg|Ваза од глазирана керамика, од [[Емил Гале]] (1880–1885), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]], [[Њујорк]] File:Vase (France), 1884–89 (CH 18634943).jpg|Ваза од фајанс или керамика со две стапала, со ноќна планинска сцена на задната страна и дневна цветна сцена со пеперутка на предната страна, од Гале (1884–85), Музеј на дизајнот „Купер Хјуит“, Њујорк File:Auguste delaherche, piatto con occhi di pavone, parigi 1887-1894 ca..JPG|Чинија со паунови пердуви, од [[Огист Делахерш]] (1887–1894), Музеј на декоративни уметности, [[Париз]] File:Grande Maison de Blanc Femme 2.JPG|Рачно насликан панел од плочки на фасадата на [[Grande Maison de Blanc]] во [[Брисел]], дизајниран од [[Приват Ливемон]] и изработен од Бох Фрирес Керамис (1897–98)<ref>{{cite book|last1=van Lemmen|first1=Hans|title=5000 Years of Tiles|date=2013|publisher=The British Museum Press|isbn=978-0-7141-5099-4|page=223}}</ref> File:Turn-Teplitz - Vase with elm-leef blackberry.jpg|[[Амфора]] со листови од брест и капини, произведена од [[Stellmacher & Kessner]] ({{circa|1900}}), Музеј на применета уметност, [[Будимпешта]] File:Rippl-Rónai - Vase.jpg|Ваза, од [[Јожеф Рипл-Ронаи]] (1900), во Музејот на применета уметност, Будимпешта File:Horti - Flower pot.jpg|Ваза со винова лоза и полжави, од [[Пал Орти]] (1900), Музеј на применета уметност, Будимпешта Paris - Immeuble Lavirotte (24410963772).jpg|Керамичка декорација на фасадата на зградата Лавирот во Париз, дизајнирана од [[Жил Лавирот]] и украсена со скулптури и керамички плочки изработени од производителот на керамика [[Александре Биго]] (1901) File:Agathon léonard, la danza della sciarpa, sévres 1901-02, 02.jpg|''Танц со шал'', од [[Агатон Леонард]] (1901–02), Уметнички институт во Чикаго, САД File:Immeuble au 56 allée de la Robertsau à Strasbourg.jpg|Плочки во ходникот на Але де ла Робертсо бр. 56 во [[Стразбур]], Франција, дизајнирани од [[Франц Литке]] и [[Хајнрих Бакес]] (1902)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00085156|website=pop.culture.gouv.fr|title=Immeuble|author=|access-date=8 September 2023}}</ref> File:Edmond lachenal ed émile decoeur, vaso, chatillon-sur-bagneux, 1902 ca..JPG|Ваза, од [[Едмон Лашенал]] (1902), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Budapest Kozma utca Jüdischer Friedhof Schmidl Mausoleum 696.jpg|Мозаици од мавзолејот Шмидл во Будимпешта, изработени од фабриката Золнај и [[Микша Рот]] (1902–03) File:Mistletoe Vase MET DP704340.jpg|Ваза со имела, од Артурс Ван Бригл (1904), Метрополитен File:Fireplace mantel, attributed to Émile Müller, from Ivry-sur-Seine, circa 1904, glazed porcelain stoneware, inv. 2020.6.1 MAD Paris.jpg|Каминска облога, припишана на [[Емил Милер]] ({{circa|1904}}), Музеј на декоративни уметности, Париз File:Magasin 43 Avenue Général Gaulle - Nevers (FR58) - 2023-09-21 - 1.jpg|Фасада на Авенија Шарл де Гол бр. 43, [[Невер]], Франција, од [[Жорж Теодор Рено]] (архитект) и [[Александре Биго]] (керамичар) (1905)<ref>{{cite web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA58000039|website=pop.culture.gouv.fr|title=Magasin|access-date=16 January 2024}}</ref> File:Art Nouveau polychrome tiled stove in the Mița the Cyclist House, Bucharest (01).jpg|Полихромен керамички шпорет во куќата „Мица велосипедистот“ во [[Букурешт]], од [[Николае Михаеску]] (1908)<ref>{{cite book|last1=Mariana Celac, Octavian Carabela and Marius Marcu-Lapadat|title=Bucharest Architecture - an annotated guide|date=2017|publisher=Ordinul Arhitecților din România|isbn=978-973-0-23884-6|page=85}}</ref> File:Gare de genval Céramique latérale.JPG|Панел на фасадата на железничката станица во Женвал, Белгија, дизајниран од архитектот Г. де Луљ (1910) </gallery> Керамичката уметност, вклучувајќи ја и [[фајанс]]ата, била уште една област која доживеала процут кај уметниците на ар нуво, а во англиското говорно подрачје потпаѓала под поширокото движење на [[уметничка керамика|уметничката керамика]]. Во последниот дел од XIX век се појавиле многу технолошки иновации во производството на керамика, особено развојот на керамика печена на висока температура (''grand feu'') со кристализирани и мат глазури. Во исто време, повторно биле откриени неколку изгубени техники, како што била глазурата сан-де-боф. Керамиката во ар нуво била под влијание и на традиционалната и современата јапонска и кинеска керамика, чии растителни и цветни мотиви добро се вклопувале во стилот на ар нуво. Во Франција, уметниците повторно ги откриле и традиционалните методи на каменина (''grés'') и ги преобликувале со нови мотиви.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} [[Емил Гале]], во Нанси, создавал дела од керамика во природни земјени бои со натуралистички теми на растенија и инсекти. Керамиката нашла и важна нова примена во архитектурата: архитектите на ар нуво, меѓу кои биле [[Жил Лавирот]] и [[Ектор Гимар]], започнале да ги украсуваат фасадите на зградите со архитектонска керамика, од која голем дел била изработена од фирмата на [[Александре Биго]], давајќи им препознатлив скулптурален изглед во стилот на ар нуво.{{Sfn|Riley|2004|pp=314–15}} Еден од пионерите на француската керамика во стилот на ар нуво бил [[Ернест Шапле]], чија кариера во керамиката траела триесет години. Тој започнал да произведува каменина керамика под влијание на јапонски и кинески прототипови. Почнувајќи од 1886 година, работел со сликарот [[Пол Гоген]] на дизајни за каменина керамика со аплицирани фигури, повеќекратни рачки, насликани и делумно глазирани површини, а соработувал и со скулпторите [[Феликс Бракмон]], [[Жил Далу]] и [[Огист Роден]]. Неговите дела биле високо пофалени на изложбата во 1900 година. Големите национални керамички фирми имале важно место на Париската изложба во 1900 година: Националната мануфактура на Севр надвор од Париз; [[Нимфенбург]], [[Мајсен]], [[Вилерој и Бох]] во Германија и [[Долтон Индустријал Продактс|Долтон]] во Британија. Меѓу другите водечки француски керамичари биле Таксил Доа, Пјер-Адрие Далпејра, [[Едмон Лашенал]] и [[Огист Делахерш]].<ref>''Edmond Lachenal and His Legacy'', by Martin Eidelberg, Claire Cass, Hudson Hills Press; illustrated edition (25 February 2007)</ref> Во Франција, керамиката во стилот на ар нуво понекогаш преминувала во скулптура. Порцеланската фигура ''Танчерка со шал'' од [[Агатон Леонард]], изработена за [[Manufacture nationale de Sèvres|Националната мануфактура на Севр]], била призната во двете категории на Париската изложба во 1900 година. [[Zsolnay|Фабриката Золнаи]] во [[Печ]], Унгарија, била основана од [[Миклош Золнаи]] (1800–1880) во 1853 година, а била предводена од неговиот син [[Вилмош Золнај]] (1828–1900), заедно со главниот дизајнер [[Таде Шикорски]] (1852–1940), со цел да произведува каменина керамика и други керамички производи. Во 1893 година, Золнаи вовел порцелански предмети изработени од [[eosin|еозин]]. Тој ја довел фабриката до светска препознатливост преку претставување на нејзините иновативни производи на светски саеми и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Светскиот саем во Виена во 1873 година, а потоа и на Светскиот саем во Париз во 1878 година, каде што Золнај добил ''Grand Prix''. Градежните декорации на Золнаи, отпорни на мраз, биле користени на бројни згради, особено за време на движењето ар нуво.<ref>[http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html Timeline] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20130819153509/http://www.magyarkeramia.hu/keramia/zsolnay/page_en.html |date=19 August 2013}}, accessed 1/23/08</ref> Керамичките плочки исто така биле препознатлива карактеристика на португалското ''Arte Nova'', кое ја продолжило долгата традиција на [[азулејо]] во земјата. ====Мозаици==== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Ivanovo Obl Vichuga asv2018-08 img02.jpg|[[Мајолика|Мајоликански мурал]] од [[Абрамцевска колонија|Абрамцевската колонија]], Русија (1870-ти–1890-ти) File:Wien - Majolika-Haus.JPG|Мајоликова куќа во [[Виена]], од [[Ото Вагнер]] (1898) File:Камин "Вольга Святославич и Микула Селянинович" в доме Бажанова.jpg|Камин од мајолика, куќата на Бажанов, колонијата Абрамцево, од [[Михаил Врубел]] (1898) File:Mosaic in floor of entrance, Fox & Anchor Pub, 115 Charterhouse Street, London (8475013835).jpg|Мозаици во подот на влезот на пабот [[Фокс и Енкер]] во [[Лондон]], од Вилијам Џејмс Нитби (1898) File:Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 10.jpg|Мозаик кој го прикажувал летото како жена, со неовизантиска златна заднина, во [[Антверпен]], Белгија File:Esslingen a.N. - Altstadt - Merkelsches Schwimmbad - Fassadenmosaik.jpg|Мозаици дизајнирани од Оскар Граф за Меркелшес Швимбад во [[Еслинген на Некар]], Германија (1905–1907) File:Church of the Holy Spirit 02.jpg|[[Мандилион]] од [[Николај Рерих]] во [[Талашкино]], Русија (1908–1914)<ref>Journal of UralNIIProject RAASN – 2014. – № 2. – p. 27—32. – ISSN 2074-2932 (in Russian)</ref> File:Odorico Père - 30 quai Duguay-Trouin - Détail.JPG|Мозаични подови во [[Рен]], Франција, дизајнирани од [[Емануел Ле Ре]] ({{circa|1910}}) File:Palatul Culturii din Târgu Mureș 20.jpg|Мозаици за Палатата на културата во [[Тргу Муреш]], Романија, од [[Алада́р Керешфои Криш]] и [[Микша Рот]] (1911–1913) File:Park Guell Terrace.JPG|Мозаици [[Тренкадис]] во [[Парк Ѓвељ]], [[Барселона]], од [[Антони Гауди]] (1914) File:Louis c. tiffany, paesaggio con giardino e una fontana, 1915 ca., 02.JPG|Мозаици од [[Луис Комфорт Тифани]] (1915) </gallery> Мозаиците биле користени од многу уметници на ар нуво од различни движења, особено од каталонскиот [[модернизам]] ([[болница Сант Пау]], [[Каталонска палата на музиката]], [[куќа Лео-Морера]] и многу други). [[Антони Гауди]] измислил нова техника за обработка на материјалите, наречена [[тренкадис]], во која се користеле отпадни парчиња керамика. Шарените плочки од [[мајолика]] со цветни дизајни биле препознатлива карактеристика на [[Мајоликова куќа]] во Виена, дело на [[Ото Вагнер]] (1898), како и на зградите на колонијата во Абрамцево во Русија, особено оние на [[Михаил Врубел]]. ===Текстил и тапети=== <gallery mode="packed" heights="200"> File:Wand Decoration Obrist 1895.png|Дизајн за свилена и волнена таписерија, ''Циклама'', од [[Херман Обрист]], ран пример на мотивот удар до камшик, заснован на стеблото на цветот циклама (1895) File:Nénuphar Verneuil Pl 2.jpg|Страница за водениот крин, од книгата на [[Ежен Грасе]] за орнаменталната употреба на цвеќињата (1899) File:Kolo Moser - Abimelech - 1899.jpeg|Дизајн за текстил од [[Коломан Мозер]] (1899) La Mode de Demain, illustrated by Félix Fournery, circa 1900.jpg|Модна илустрација од [[Феликс Фурнери]] ({{circa}}1900) File:Silverstudio.jpg|Печатен памук од Студиото Силвер, за стоковната куќа Либерти (1904) File:Vaszary János A pásztor szőnyeg 1906.jpg|Таписеријата ''Пастирот'' од [[Јанош Васари]] (1906) комбинирала мотиви на југендстил со традиционална унгарска народна тема File:Horta Tapis KBS-FRB.jpg|Тепих од [[Виктор Орта]] во колекцијата на Фондацијата „Крал Бодуен“ </gallery> Текстилот и тапетите биле важни носители на ар нуво уште од почетокот на стилот и биле суштински елементи на внатрешниот дизајн во јунгендстилот. Во Британија, текстилните дизајни на [[Вилијам Морис]] помогнале во започнувањето на движењето за уметност и занаетчиство, а потоа и на јунгендстилот. Многу дизајни биле создадени за стоковната куќа Либерти во Лондон, која го популаризирала стилот низ Европа. Еден од таквите дизајнери било Студиото „Силвер“, кое обезбедувало шарени стилизирани цветни шари. Други препознатливи дизајни потекнувале од [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. Глазговската школа вовела неколку препознатливи мотиви, вклучувајќи стилизирани јајца, геометриски форми и „розата на Глазгов“. Во Франција, значаен придонес дал дизајнерот [[Ежен Грасе]], кој во 1896 година ја објавил книгата ''La Plante et ses applications ornamentales'', предлагајќи дизајни во стилот на ар нуво засновани на различни цвеќиња и растенија. Многу шари биле дизајнирани за и произведени од големите француски производители на текстил во Милхауз, Лил и Лион, од германски и белгиски работилници. Германскиот дизајнер [[Херман Обрист]] се специјализирал за цветни шари, особено за цикламата и стилот на „камшичестата линија“, заснован на цветни стебла, кој станал главен мотив на стилот. Белгиецот [[Анри ван де Велде]] претставил текстилно дело, ''La Veillée d'Anges'', на салонот ''La Libre Esthéthique'' во Брисел, инспирирано од симболизмот на [[Пол Гоген]] и на [[Наби (уметност)|наби]]. Во Холандија, текстилот често бил инспириран од [[батик]]ови шари од холандските колонии во Источните Инди. Народната уметност исто така инспирирала создавање на таписерии, теписи, везови и текстил во Централна Европа и Скандинавија, во делата на [[Герхард Мунте]] и [[Фрида Хансен]] во Норвешка. Дизајнот ''Пет лебеди'' на [[Ото Екман]] се појавил во повеќе од сто различни верзии. Унгарскиот дизајнер [[Јанош Васариј]] комбинирал елементи на југендстил со фолклорни теми.{{Sfn|Riley|2004|p=328}} ==Музеи== Постојат четири вида музеи што го претставуваат наследството на југендстилот: * Музеи со општ карактер (не се специјално посветени на југендстилот, но поседуваат голема збирка предмети во овој стил). „Спомениците на југендстилот се означени со закосени букви“; * Куќи-музеи на уметници од правецот југендстилот (сите, освен музејот на Алфонс Муха, претставуваат споменици на југендстилот); * Музеи посветени на локални движења на југендстилот (сите се споменици на југендстилот); * Други градби во југендстилот што имаат статус на музеј или во чии рамки функционира музеј (не се посветени на локални движења на југендстилот или на конкретни уметници). {| class="wikitable sortable wide" ! Земја ! width=300px| Музеи со широк опсег ! width=300px| Куќи-музеи на уметници ! width=300px| Музеи посветени на локалните движења ! width=300px| Други објекти со музејски статус или со музеј во нив |- |{{flag|Австрија}} |[[Музеј на применета уметност (Виена)|Музеј на применета уметност]] во [[Виена]] | |[[Зграда на Сецесијата]] во [[Виена]] |Павилјоните на Вагнер на [[Карлсплац]] и [[Хицинг]] во [[Виена]] |- |{{flag|Аргентина}} | | | |[[Општински музеј на уметноста „Хуан Карлос Кастањино“]] во [[Мар дел Плата]] |- |{{flag|Белгија}} |[[Музеј „Крај на векот““]] во [[Брисел]], Музеј на плочки „Gilliot & Roelants“ во [[Хемиксем]] |[[Куќа на Орта]] и [[Куќа Коши]] во [[Брисел]] | |[[Белгиски центар за стрипови]], [[Музеј на музичките инструменти (Брисел)|Музеј на музичките инструменти]] и [[Куќа Отрик]] во |- |{{flag|Чиле}} | | | |[[Дворец Бабурица]] во [[Валпараисо]] |- |{{flag|Чешка Република}} |''[[Источнобоемски музеј]]'' во [[Храдец Кралове]] |Музеј на [[Алфонс Муха]] во [[Прага]] | |Музеј на модерна уметност во [[Оломоуц]] |- |{{flag|Данска}} |Музеј Сондерјиланд во [[Скербек]] | | | |- |{{flag|Франција}} |[[Орсеов музеј]], [[Музеј на украсни уметности (Париз)|Музеј на украсни уметности]], [[Карнавале]], [[Мал дворец (Париз)|Мал Дворец]] во [[Париз]]; [[Историски музеј (Агно)|Историски музеј]] во [[Агно]]; [[Музеј на модерна и современа уметност (Стразбур)|Музеј на модерна и современа уметност]] во [[Стразбур]], Музеј на убави уметности во Нанси |[[Вила Мажорел]] во [[Нанси]]; Музеј Лалик во [[Венжан сир Модер]] |[[Музеј на Нансиевата школа]] во [[Нанси]] |[[Maxim's Art Nouveau "Collection 1900"]] над ресторанот [[Maxim's]] во [[Париз]] (само за групи од дваесет или повеќе лица) |- |{{flag|Финска}} |[[Атенеум]] и ''[[Фински национален музеј]]'' во [[Хелсинки]], ''Уметнички музеј Турку'' во [[Турку]] |[[Хвитраск]] (куќата на [[Херман Геселиус]], [[Армас Линдгрен]] и [[Елиел Саринен]]) во [[Кирконуми]] и [[Музеј Гален-Калела]] во [[Еспо]] | | |- |{{flag|Германија}} |[[Музеј Брохaн]] во Берлин, Музеј во Мајолика во [[Карлсруе]], [[Земски музеј]] во [[Мајнц]], [[Музеј Висбаден]] во [[Висбаден]] | |Музеј на колонијата Дармштат во [[Дармштат]] |[[Музеј Остхаус]] во [[Хаген]] |- |{{flag|Унгарија}} |''[[Музеј на применета уметност (Будимпешта)]]'' и неговата филијала Вила Ѓерѓ Рот во [[Будимпешта]], Градски музеј во [[Геделе]] |[[Куќа-музеј на Микпа Рот]] во [[Будимпешта]] |Куќа на унгарската сецесија во [[Будимпешта]] |[[Геолошки музеј (Будимпешта)|Геолошки музеј]] во [[Будимпешта]] |- |{{flag|Италија}} |Општински музеј во [[Казале Монферато]] | | |[[Вила Бернаскони]] во [[Чернобио]] |- |{{flag|Латвија}} | | |Музеј на јунгендстилот во [[Рига]] | |- |{{flag|Мексико}} | | | |[[Музеј на предметите]] во Мексико Сити |- |{{flag|Норвешка}} | | |[[Југендстилски центар]] во [[Олесун]] |[[Норвешки музеј на современа уметност]] во [[Осло]] |- |{{flag|Португалија}} | | |Музеј на југендстилот во [[Авеиро]] |[[Музеј-резиденција на д-р Анастасија Гонсалвес]] во [[Лисабон]] |- |{{flag|Романија}} |''Секелски национален музеј'' во [[Сфанту Георге]], [[Пелишор (дворец)|Пелишор]] во [[Синаја]] | | |Куќата Дарвас-Ла Рош во [[Орадеја]] |- |{{flag|Русија}} |[[Абрамцева колонија]] во [[Московска Област]]; Серуски музеј на украсна уметност и ''[[Музеј на Горки]]'' во [[Москва]]; [[Државен руски музеј]], ''[[Музеј на политичката историја на Русија]]'' во [[Санкт Петербург]] |Музеј-куќа на Фјодор Ливчак во [[Уљановск]]<ref>{{Cite web |url= http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/?lang=en |title=Official website of Lenin Birthplace Museum Reserve |access-date=31 May 2020 |archive-date=15 February 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220215083542/http://ulzapovednik.ru/muzei/dom-atele-arkhitektora-f-o-livchaka/ |url-status=live}}</ref> |Музеј на уметничката колонија „Талашкино“ во Фленово, [[Смоленска Oбласт]] (само на руски) |Музеј на руската книжевност од сребрениот век во [[Москва]], Музеј на ''Модернизмот'' во [[Самара]], имотот на Асееви во [[Тамбов]]; Општински музеј во [[Приморск]] и музеј-имот на Шчербов во [[Гатчина]] (и двата во [[Ленинградска Област]]), [[Музеј на архитектура и урбанизам во Таганрог]] во [[Таганрог]], Музеј на архитектурата на Бел епок во [[Уљановск]] |- |{{flag|Србија}} |[[Музеј на применета уметност (Белград)|Музеј на применета уметност]] во [[Белград]] | | |[[Куќа на Јован Цвијиќ]] во [[Белград]], [[Ателие на Урош Предиќ]] во [[Белград]], Синагогата во [[Нови Сад]], Синагогата во [[Суботица]], Дворец Рајхл во Суботица |- |{{flag|Шпанија}} |[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]] во [[Барселона]], [[CaixaForum]] во [[Мадрид]], ''[[Музеј на ар нуво и ар деко]]'' во [[Саламанка]], [[Музеј Агбар де лес Аигуес]] во [[Корнеља де Љобрегат]]<ref>{{cite web|url= https://www.elperiodico.com/es/barcelona/20190321/reproduccion-cascada-gaudi-casa-vicens-museu-aigues-cornella-7367430|title= Resucitada una de las primeras obras de Gaudí|first= Gisela|last=Macedo|date= 21 March 2019|publisher= El Periódico|access-date=June 3, 2021}}</ref> |[[Куќа-музеј на Гауди]] во [[Барселона]], [[Куќа-музеј на Луис Доменек и Монтанер]] во [[Канет де Мар]] |Музеј на каталонскиот модернизам во [[Барселона]], Куќа-музеј на ар нуво во [[Новелда]] |[[Саграда фамилија]], [[болница Сант Пау]], [[куќа Висенс]] во [[Барселона]] |- |{{flag|Шведска}} | | | |[[Биолошки музеј (Стокхолм)|Биолошки музеј]] во [[Стокхолм]], [[Музеј Рохска]] во [[Гетеборг]] |- |{{flag|Швајцарија}} |Музеј на убави уметности во Ла Шо де Фон | | | |- |{{flag|Обединето Кралство}} |[[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]] во [[Лондон]]; [[Музеј Келвингроув]] во [[Глазгов]], [[Хавортска уметничка галерија]] во [[Акрингтон]]<ref>[http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag "Haworth Art Gallery"] {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20170621081259/http://www.hyndburnbc.gov.uk/hag |date=21 June 2017}} on the Hyndburn Borough Council website</ref> |Куќата на Макинтош во Антеровиот музеј и уметничка галерија во [[Глазгов]] | |[[Музеј Хорниман]] во [[Лондон]] |- |{{flag|Украина}} | | | |Музеј на уметноста во [[Черновци]], Музеј на локалното наследство во [[Полтава]] |- |{{flag|САД}} |[[Музеј на американската уметност „Чарлс Хосмер Морс“]] во [[Винтер Парк]], Флорида, [[Метрополитен (музеј)]] во Њујорк, [[Гети центар]] во Лос Анџелес; [[Музеј на дизајн Купер Хјуит, Смитсонијан]] во Њујорк, [[Уметнички институт во Чикаго]] во Чикаго | | | |} Постојат и многу други објекти и градби на ар нуво кои немаат музејски статус, но можеле официјално да се посетат со плаќање влезница или неофицијално бесплатно (на пример, железнички станици, цркви, кафулиња, ресторани, пабови, хотели, продавници, канцеларии, библиотеки, гробишта, фонтани, како и бројни станбени згради во кои сè уште се живеело). == Подоцнежно влијание == Критикувано поради „неговите примитивни екстравагантности“, југендстилот започнал да исчезнува по 1911 година.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=79|language=en, ro}}</ref> Во историите на европската архитектура во 20 век, од 1930-тите до 1950-тите, влијателните историчари, како [[Николаус Певзнер]], [[Зигфрид Гидион]] и [[Хенри Расел Хичкок]], не го земале предвид југендстилот. Поради тоа, во првите изданија на ''Генијот на европската архитектура'' на Певзнер не биле споменати [[Ектор Гимар]] или [[Антони Гауди]]. Првите значајни дела посветени на југендстилот биле објавени кон крајот на 1950-тите, со [[Џони Ватсер]]. ===Влијание врз југендстилот=== <gallery mode="packed" heights="170px"> File:Mackintosh, House for an Art Lover, competition entry.jpg|Пријава за натпреварот за ''Куќа за љубителите на уметноста'', од [[Чарлс Рени Макинтош]] (1900)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=80|language=en, ro}}</ref> File:Main view of the Bazil Assan House in Bucharest.jpg|[[Виенска сецесија|Сецесионистичка]] надворешност на куќата на Базил Асан (улица Скауне бр. 21–23, денес улица Тудор Аргези) во [[Букурешт]], од [[Марсел Камерер]] (1902–1911), урната кон крајот на 1950-тите или во 1960-тите за да се направи место за [[Национален театар (Букурешт)|Националниоѕ театар]]<ref>{{cite web |url=https://artnouveau.patrimoniu.ro/vila-basile-g-assan-din-bucuresti-documentarea-unei-cladiri-sezession-disparute/#_ftnref3|title=Vila Basile G. Assan din București|author=Simina Stan|work=Ziua Mondiala Art Nouveau |date=9 May 2022 |access-date=14 April 2023}}</ref> File:Bruxelles - Palais Stoclet (3) (cropped center).jpg|Сецесионистичка фасада на [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], од [[Јозеф Хофман]] (1905–1911)<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|page=81|language=en, ro}}</ref> File:Michael powolny e bertold löffler, putto con cornucopia, vienna 1912 ca.jpg|Сецесионистички [[путo]] со две [[Рог на изобилството|рогот на изобилството]] со цветни каскади, многу слични на оние што се среќавале во голем број дела на југендстилот од 1910-тите и 1920-тите, од [[Михаел Поволни]], дизајниран околу {{circa|1907}}, произведен во 1912 година, керамика, [[Музеј на применета уметност (Берлин)|Музеј на применета уметност]]<ref>{{cite book|last1=Wilhide|first1=Elizabeth|title=Design - The Whole Story|date=2022|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-29687-5|page=105}}</ref> File:Casa Collini in via Statuto 12, Milano (1919) arch. Giovanni Greppi.jpg|Улицата Статуто бр. 12 (ар деко) во [[Милано]], Италија, од [[Џовани Грепи]] (1919), слична на зградите на Чарлс Рени Макинтош File:44 Calea Călărașilor, Bucharest (02).jpg|Врата во стилот ар деко со спирали и извивачки линии, на куќата на Михај Зисман во Букурешт, од Сору (1920) File:Galdames (Vizcaya)-Museo de coches antiguos-24-Emblema de Rolls Royce 'El espíritu del éxtasis'.JPG|Фигурина на [[Ролс-Ројс]] во стилот ар деко, слична на етеричните женски фигури од ар нуво во грациозни брановидни облеки, дизајнирана од [[Чарлс Робинсон Сајкс]] (1920-тите), во Музејот на антички и класични автомобили, [[Торе Лоизага]], [[Галдаамес]], Шпанија File:Museum, part of a series of sketches known as Une cité moderne, by Robert Mallet-Stevens, 1922.jpg|Дизајн на музеј во стилот ар деко, сличен на сецесионистичките згради на Јозеф Хофман, дел од серијата скици позната како ''Une cité moderne'', од [[Робер Малет-Стивенс]] (1922) File:Immeuble 76 quai de Jemmapes et 1 avenue Richerand à Paris le 15 janvier 2016 - 09.jpg|Балкони во стилот ар деко со извивачки основи на авенија Ришеран бр. 1 во Париз, непознат архитект ({{circa|1930}}) File:Avenue Montaigne (47128639262).jpg|Извивачки криви на фасадата наавенија Монтењ бр. 26 во Париз, од [[Луј Дијајон]] и [[Марсел Жилиен]] (1937)<ref>{{cite web|url=https://www.pss-archi.eu/immeubles/FR-75056-27646.html|website=pss-archi.eu|title=26, avenue Montaigne|access-date=27 September 2023}}</ref> </gallery> Југендстилот бил еден од факторите што довеле до појавата на [[ар деко]], стил создаден како колективен напор на повеќе француски дизајнери за создавање нов модерен стил околу 1910 година. Тоа било така затоа што југендстилот ја нарушил надмоќта на [[историцизам|историцизмот]] и [[еклектицизам во архитектурата|еклектицизмот]] од 19 век, спротивставувајќи се на академските конвенции. Преку своите различни манифестации, тој измислил нови орнаментални системи, кои повеќе не зависеле од историските формули, преку криволиниски растителни форми во поголемиот дел од светот, геометриска декорација во [[Австроунгарија]] и Обединетото Кралство и реинтерпретации на националната традиција во земјите од [[Северна Европа|Северна]], [[Средна Европа|Средна]] и [[Источна Европа]]. Идејата за создавање нов стил, со нови орнаменти и форми, била значаен придонес што ар нуво го дал кон создавањето на ар деко. Друг аспект преземен од ар нуво бил нагласокот ставен врз домашниот луксуз. Некои од фините детали и извивачките линии на ар нуво се среќавале и во архитектурата и дизајнот на ар деко од 1920-тите, но биле малку поедноставени. Слично на тоа, рамните бои и видливите контури популаризирани од плакатите на ар нуво многу често се користеле во илустрациите на ар деко. Во споредба со многу дизајни на ар нуво, каде што растителните мотиви изгледале како да растат и се преобразуваат на предметот или архитектонскиот орнамент, повеќето дела на ар деко имале јасна композициска структура, слична на [[неокласицизам]]. Освен идеите преземени од француско-белгискиот југендстил, влијание доаѓало и од геометриските мотиви и волумени пронајдени во Обединетото Кралство и Виена. Цветовите, спиралите и квадратите пронајдени овде биле многу слични на оние што се среќавале во ар деко. [[Чарлс Рени Макинтош]] дури ги предвидел формите на ар деко во своите подоцнежни творби. Едно од [[Виенска сецесија|сецесионистичките]] дела што најдобро го навестувало стилот била [[Палата Стокле]] во [[Брисел]], со своите отстапувања во облик на [[зикурат]], вертикалниот процеп на прозорецот на скалиштето и целокупната едноставност и скромна орнаментика.<ref>{{cite book|last1=Criticos|first1=Mihaela|title=Art Deco sau Modernismul Bine Temperat - Art Deco or Well-Tempered Modernism|date=2009|publisher=SIMETRIA|isbn=978-973-1872-03-2|pages=79–80|language=en, ro}}</ref> ===Оживување=== <gallery mode="packed" heights="180px"> File:San Francisco Oracle Cover Vol.1 No.5, January 1967.jpg|Корицата на ''[[Сан Франциско Оракл]]'', том 1, бр. 5, од факсимилно издание, пример на плакат на психоделичен рок, непознат автор (1966 или 1967) File:Touché Gent (32840632118).jpg|Улица Каландестрат бр. 1 во [[Гент]], [[Белгија]], од [[Денис Ван Импе]] и [[Колет Ван Винкт]] (1980)<ref>{{cite web|url=https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/307158|website=inventaris.onroerenderfgoed.be|title=Boekhandel Intellect en stadswoning|date=20 June 2023 |access-date=11 February 2024}}</ref> File:Waseda El Dorado 1.jpg|[[Васеда Ел Дорадо]] во [[Токио]] од [[Вон Жур Ко]] (1983) File:Wien - Hundertwasserhaus (03).JPG|[[Куќа Хундертвасер]] во [[Виена]] од [[Фриденсрајх Хундертвасер]] (1983–1985) File:16, Strada Dimitrie Racoviță, Bucharest (Romania) 1.jpg|Улица Димитрие Раковица во [[Букурешт]], непознат архитект ({{circa|2010}}) File:20190128 GoldGasse 9062 (46634300304).jpg|''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' на [[Густав Климт]] отпечатен на различни предмети во излогот на продавница во [[Салцбург]], [[Австрија]] (2019) </gallery> Во текот на 1960-тите, се појавил [[постмодернизам|постмодернизмот]]. Тоа било и сè уште е движење што го преиспитувало [[модернизам|модернизмот]] (статус кво по [[Втора светска војна|Втората светска војна]]) и го поттикнувало вклучувањето и реинтерпретацијата на елементи од историските стилови во новите дизајни. Иако во 1950-тите се одржале неколку меѓународни изложби на ар нуво, успешното обновување се појавило во 1960-тите, а особено во 1970-тите со подемот на постмодернизмот. Освен со изложбите, ова обновување можело да биде поврзано со генерацијата на „[[цветна моќ]]“, која во тоа време го одредувала тонот и ги препознала сопствените животни идеали во цветната орнаментика и еротски „еманципираните“ уметнички теми од годините околу 1900 година. Југендстилот бил и еден од главните извори на инспирација за многу [[плакат]]и на [[психоделична уметност|психоделичниот рок]] од истиот период. Водечки претставници на движењето на [[психоделична уметност|психоделичната уметност]] во 1960-тите биле автори на плакати од [[Сан Франциско]], како што биле [[Рик Грифин]], [[Виктор Москосо]], [[Бони Меклин]], [[Стенли Маус]], [[Алтон Кели]] и [[Вес Вилсон]]. Во споредба со земјените бои што го карактеризирале ар нуво, овие плакати имале силно заситени бои поставени во контраст, како и високо стилизиран текст, понекогаш тешко читлив. Овој стил процветал од околу 1966 до 1972 година. Иконските слики на [[Густав Климт]] денес се наоѓале на многу кичести сувенири: шолји, чинии, салфетки, приврзоци за клучеви и слично. ''[[Бакнеж (Климт)|Бакнежот]]'' бил отпечатен на безброј различни големини и материјали. Во слична ситуација биле и плакатите на [[Алфонс Муха]]. Еден од уметниците кој во ар нуво пронашол главен извор на инспирација бил австрискиот сликар и архитект [[Фриденсрајх Хундертвасер]]. Тој црпел инспирација од повеќе извори, меѓу кои биле [[Егон Шиле]], [[барок]]от и [[персиска уметност|персиската]] минијатура, како и криволиниската орнаментика на ар нуво.<ref>{{cite book|last1=Wolf|first1=Norbert|title=Art Nouveau|date=2015|publisher=Prestel|isbn=978-3-7913-8155-8|page=277}}</ref> ==Белешки== {{reflist|group=nb}} == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== <!-- Include only cited sources here. Any related books should be added to the "Further reading" section --> * Bony, Anne, ''L'Architecture Moderne'', Paris, Larousse (2012) {{ISBN|978-2-03-587641-6}} * {{cite book |last=Bouillon |first=Jean-Paul |title=Journal de l'Art Nouveau |date=1985 |publisher=Skira |location=Paris |isbn=2605000699}} * {{cite book |last1=Celac |first1=Mariana |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |title=Bucharest Architecture - an annotated guide |publisher=Order of Architects of Romania |date=2017 |isbn=9789730238846}} * {{cite book |last1=Culot |first1=Maurice |last2=Pirlot |first2=Ann-Marie |title=Bruxelles Art Nouveau |date=2005 |publisher=Archives d'Architecture Moderne |location=Brussels |isbn=2-87143-126-4 |language=fr}} * Duncan, Alastair, ''Art Nouveau'', [[World of Art]], New York: [[Thames and Hudson]], 1994. {{ISBN|0500202737}} * {{cite book |last=Fahr-Becker |first=Gabriele |title=L'Art Nouveau |publisher=H.F. Ullmann |date=2015 |language=fr |isbn=9783848008575}} * Heller, Steven, and Seymour Chwast, ''Graphic Style from Victorian to Digital'', new ed. New York: [[Harry N. Abrams, Inc.]], 2001. pp.&nbsp;53–57.<!--This source was brought over from [[Jugendstil]], but it is unclear whether it will need to be referenced later.--> * Huyges, René, ''L'Art et le monde moderne'', Volume 1, Librarie Larousse, Paris, 1970 * {{cite book |last=Journel |first=Guillemette Morel |title=Le Corbusier- Construire la Vie Moderne |publisher=Editions du Patrimoine: Centre des Monument Nationaux |date=2015 |language=fr |isbn=978-2-7577-0419-6}} * {{cite book| last=Lahor |first=Jean |title=L'Art nouveau |publisher=Baseline Co. Ltd |date=2007 |orig-year=1901 |language=fr |isbn=9781859956670}} * {{cite book |last1=Ormiston |first1=Rosalind |last2=Robinson |first2=Michael |title=Art Nouveau – Posters, Illustration and Fine Art |date=2013 |publisher=Flame Tree Publishing |isbn=9781847862808}} * {{cite book |last=Plum |first=Gilles |title=Paris architectures de la Belle Époque |publisher=Éditions Parigramme |date=2014 |language=fr |isbn=9782840968009}} * Renault, Christophe and Lazé, Christophe, ''Les Styles de l'architecture et du mobliier'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2006 (in French). {{ISBN|9782877474658}} * {{cite book |last=Riley |first=Noël |title=Grammaire des Arts Décoratifs |publisher=Flammarion |date=2004 |language=fr}} * {{Cite book |last=Sarnitz |first=August |title=Otto Wagner |date=2018 |location=Cologne |publisher=Taschen |language=fr |isbn=9783836564328}} * {{Cite book |last=Sato |first=Tamako |title=Alphonse Mucha: The Artist as Visionary|date=2015|publisher=Taschen|location=Cologne|isbn=9783836550093}} * {{Cite book |last2=Constantine|first2=Mildred|last1=Selz|first1=Peter|title=Art Nouveau - Art and Design at the Turn of the Century|date=1959|publisher=[[The Museum of Modern Art]]|location=New York|isbn=9780870702228|url=https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_2752_300190098.pdf}} * {{cite book |last=Sembach |first=Klaus-Jürgen |title=L'Art Nouveau: L'Utopie de la Réconciliation |publisher=Taschen |language=fr |date=2013 |isbn=9783822830055}} * Sterner, Gabriele, ''Art Nouveau, an Art of Transition: From Individualism to Mass Society'', 1st English ed. (original title: ''Jugendstil: Kunstformen zwischen Individualismus und Massengesellschaft''), translated by Frederick G. Peters and Diana S. Peters, publisher Woodbury, N.Y.: [[Barron's Educational Series]], 1982. {{ISBN|0812021053}} * {{Cite book |last=Texier |first=Simon |title=Paris: Panorama de l'architecture |date=2012 |publisher=Parigramme |isbn=9782840966678}} * {{Cite book |last=Thiébaut |first=Philippe |title=Mucha et l'Art Nouveau |date=2018 |language=fr |publisher=Éditions du Chêne |location=Paris |isbn=9782812318061}} * {{cite book |last=Vigne |first=George |title=Hector Guimard: Le geste magnifique de l'Art Nouveau |publisher=Editions du Patrimoine - Centre des monuments nationaux |language=fr |location=Paris |date=2016 |isbn=9782757704943}} ==Дополнително читање== * Art Nouveau Grange Books, Rochester, England, 2007, {{ISBN|978-1-84013-790-3}}. * William Craft Brumfield. ''The Origins of Modernism in Russian Architecture'' (Berkeley: University of California Press, 1991) {{ISBN|0-520-06929-3}}. * Debora L. Silverman (1992), ''[https://books.google.com/books?isbn=0520080882 Art Nouveau in Fin-de-siècle France: Politics, Psychology, and Style]''. *{{cite book|title=Design of the 20th Century|first1=Charlotte|last1=Fiell|first2=Peter|last2=Fiell|publisher=Taschen|location=Köln|edition=25th anniversary|year=2005|pages=55–60|isbn=9783822840788|oclc=809539744}} * {{cite book |last=Auslander |first=Leora |title=Taste and Power: Furnishing Modern France |url= https://books.google.com/books?id=xxwcsQcFFsQC&pg=PA307 |via=Google Books |date=1996 |publisher=University of California Press |isbn=9780520920941}} * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6558615s L'Art appliqué: Le Style moderne, revue internationale, Éditeur: H. Laurens (Paris) 1903–04, Bibliothèque nationale de France] {{in lang|fr}} * [http://justinstorck.free.fr/m/modern-style-art-nouveau.php ''Modern'style (Art Nouveau)'': Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie – Ebénisterie – Charpente, Par J. Justin Storck, édition de 1900] {{in lang|fr}} * {{cite book |last=Goss |first=Jared |title=French Art Deco |url= https://books.google.com/books?id=6PtrBAAAQBAJ |via=Google Books |date=2014 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=9780300204308}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170501131526/http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/art-nouveau.html/ Art Nouveau] Teaching resource on the Art Nouveau movement from the [[National Gallery of Art]] in Washington, D.C. * [http://www.artnouveau-net.eu/ Réseau Art Nouveau Network], a European network of Art Nouveau cities * [https://web.archive.org/web/20100722025122/http://coupdefouet.eu/ Art Nouveau European Route], a non-profit association for the international promotion and protection of Art Nouveau heritage * [http://exhibitions.europeana.eu/exhibits/show/art-nouveau-en Europeana virtual exhibition of Art Nouveau] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Модерна уметност]] [[Категорија:Украсна уметност]] [[Категорија:Уметнички правци]] [[Категорија:Југендстил| ]] tomo4mnhe15ei6tx6vt7r0kdtdxj8xt 0 199153 5650139 5494515 2026-10-26T13:24:24Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Спејс шатл]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650139 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} {{Викифицирање}} [[Податотека:amf space mirror.jpg|right|250px|thumb|Вселенското огледало]] '''Споменикот „Вселенско огледало“''', исто така познат како '''Споменик на Астронаут''' — споменик кој се наоѓа во комплексот за посетители на Џон Ф. Кенеди вселенскиот центар на островот Мерит, Флорида. Споменикот е чуван од Фондацијата за спомен на астронаутите, чии канцеларии се сместени во НАСА центарот за вселенско образование веднаш до комплексот за посетители. Споменикот беше изграден во 1991 година за спомен на мажите и жените кои умреле во различни вселенски програми на САД, претежно тие на НАСА. Споменикот „Вселенско огледало“ беше именуван како национален споменик од американскиот Конгрес. На споменикот има 20 НАСА астронаути со кариера, но исто така ги има и имињата на пилотот на Х-15 тестот на американското Воено воздухопловство, офицер на американското Воено воздухопловство кој загинал при тренинг на тогашната тајна воена вселенска програма, цивилен учествувач во вселенски лет кој загинал во несреќата на Чаленџер и меѓународен астронаут кој загинал во несреќата на Коламбија.<ref>Ash, J.: "Memorial Repairs Delayed Indefinitely", ''Florida Today'', January 23, 2001.</ref> === Елементи на споменикот === Прва одлика на споменикот е вселенско огледало, големо огледало од црн гранит, поделено на 90 помали панели (квадрати). Имињата на 24 астроанути кои загинале се насекаде на огледалото заедно со имињата на астронаутите кои загинале во исти инциденти групирани на еден панел или пар од блиски панели. Имињата се исечени на површината, изложени на проѕирна позадина и исполнета со проѕирен акрил кој е осветлен од позади со сончева светлина (кога има сонце) и рефлектори кои ги осветлуваат имињата и се појавуваат рефлектирајќи се на небото. Близу до Вселенското огледало се наоѓа гранитен ѕид, кој има слики и кратки биографии на астронаутите од Вселенското огледало. Споменикот за астронаутите бил дизајниран од Вес Џонс од Холт Хиншоу Пфау Џонс и беше именуван како победник на натпреварот на меѓународен дизајн. === Финансирање на споменикот === Фондацијата на спомен за астронаутите и споменикот Вселенско огледало се финансирани од регистрациските таблички на специјални возила во државата Флорида. Наречени „Чаленџер“ таблички, за првпат биле издадени во 1987 година и беше првата (и до неодамна најпопуларна) специјална таблички издадени во државата. Третото издание беше во 2004 година, ја вклучуваше Коламбија во текст, но сѐ уште беше наречена табличка „Чаленџер“. Споменикот чинеше 6,2 милиони американски долари. <gallery> Image:Amf space mirror dedication.png|Посветувњето на споменикот Image:Amf dignity memorial.png|Споменикот Image:Space_Mirror_Memorial.jpg|Вселенското огледало </gallery> === Непостоечки механизам за барање на сонце === Споменикот, како што е изграден, има мотори и крици (вид на штрафови) за постојано барање на сонцето на небото во двете насоки. Параболички рефлектори на задната страна на огледалото ја рефлектираат директно сончевата светлина на акрилните панели за брилијантно да се осветлат имињата на почестените со сончева светлина. Додатни рефлектори се користат кога го нема сонцето. Во 1997 година системот за барање „паднал“, каде што дел од споменикот удрил во челична пречка на соседна платформа. Осигурувањето исплатило 375 000 американски долари, но подоцна механизмот повторно имал прекини поради проблем со прстенот со лагери. Проценеттите поправки биле 700 000 американски долари и Фондацијата за спомен на астронаутите, без размислување одлучиле дека е подобро парите да се потрошат на образовни програми. Рефлекторите поради тоа биле преместени и оставени да светат 24 часа на ден. === Почестени === Само оние кои загинале во мисии со човечки вселенски летови или за време на тренинг на слични мисии спонзорирани од САД кои се вклучени во споменикот. Луѓе почестени на споменикот се: Теодор Фриман, еден од регрутите на „Астронаут 3 групата“ од 1963 година, загинал во Т-38 несреќа при тренинг на 31 октомври 1964 година. Елиот Си и Чарлс Басет загинале во Т-38 несреќа на 28 февруари 1966 година кога нивното летало се срушило во МекДонел зградата 101 кога имало магла. Тие биле екипаж на Џемини 9. Басет бил друг регрут од Група 3, каде што Си бил регрут-астронаут од Група 2 од 1962 година. Вирџил Грисом, Едвард Вајт и Роџер Чафи биле во капсулата на Аполо 1 за тест на надворешни кабли, каде на 27 јануари 1967 година од [[краток спој]] се запалија материјали во атмосферата со чист кислород. Астронаутите умреле од задушување со јаглерод моноксид пред до нив да дојдат екипите за спасување. Грисом, еден од астронаутите на „Меркјури Севн“, летал двапати претходно. Вајт го извршил првото американско одење во вселената на Џемини 4. Чафи, бил регрут од Група 3. Клифтон Вилијамс загинал во Т-38 несреќа при тренингна 5 октомври 1967 година. Друг регрут од Група 3, кој бил во Аполо ротацијата на астронаути и би бил дел од екипажот на Аполо 12. Исто така бил запамтен како четврта ѕвезда на официјалниот знак за мисијата на Аполо 12. Се смета дека Алан Бин, кој го заменил Клифтон Вилијамс на Аполо 12, ги има оставено крилјата на Месечината како знак за неговото жртвување. Мајкл Џ. Адамс загинал при уривање на Х-15 на 15 ноември 1967 година. Не бил регрут на НАСА, но останал во спомен поради виртуелно добивање на астронаутски беџ според стандардите на УСАФ со достигнување 50 милји во височина со неговиот фатален лет. Тој исто така бил во програмата за ирботирачка лабораторија со екипаж на Военото воздухопловство на Соединетите Држави. Роберт Х. Лоренс, помладиот загинал на 8 декември 1967 година, кога се тестираше Ф-104, се сруши и неговото седиште за исфрлање на падобранот не се отвори. Тој беше во тоа време во програмата за орбитирање на лабораторија со екипаж и можел да биде меѓу првите афроамерикански астронаути кој ако преживееше можеше да ја прифати понудата на НАСА да биде за сите под 35 МОЛ кандидати кои би можеле да се придружат на нивната вселенска програма кога МОЛ бил завршен во 1969 година. На 28 јануари 1968 година, вселенскиот шатл Чаленџер се распарчи 73 секунди по полетувањето на СТС-51-Л мисија. Сите седум членови на екипажот - Францис „Дик“ Скоби, Мајкл Џ. Смит, Роналд МекНаир, Грегори Џарвис, Џудит Ресник, Елисон Онизука и Криста МекОлифе - загинале. Скоби, МекНаир и Онизука летале и претходно. МекОлифе учествуваше преку Тичер во вселенски проект. М. Л. „Сони“ Картер загинал на 5 април 1991 година во несреќа на летот 2311 на Атлантик Саутист ејрлајнс. Картер бил патник кој патувал на бизнис состанок на НАСА. Имал летано со СТС-33 и во тоа време бил на тренинг на СТС-42. На 1 февруари 2003 година, вселенскиот шатл Коламбија се распадна за време на повторното влегување на крајот од мисијата на СТС-107 поради оштетување додека полетувал.Екипажот го сочинувал: Рик Д. Хасбенд, Вилијам Ц. МекКул, Дејвид М. Браун, Калпана Чаула, Мајкл П. Андерсон, Лаурел Кларк и Илан Рејмон. Хасбенд, Чаула и Андерсон биле ветерани. Илан Рамон бил пилот во израелското воено воздухопловство. == Наводи == <references /> {{никулец}} [[Категорија:Споменици во САД]] [[Категорија:Спејс шатл]] abcrvzkemv8dz7h3wayekxv5cjyboni 5650140 5650139 2026-10-26T13:24:43Z Bjankuloski06 332 /* Наводи */ 5650140 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} {{Викифицирање}} [[Податотека:amf space mirror.jpg|right|250px|thumb|Вселенското огледало]] '''Споменикот „Вселенско огледало“''', исто така познат како '''Споменик на Астронаут''' — споменик кој се наоѓа во комплексот за посетители на Џон Ф. Кенеди вселенскиот центар на островот Мерит, Флорида. Споменикот е чуван од Фондацијата за спомен на астронаутите, чии канцеларии се сместени во НАСА центарот за вселенско образование веднаш до комплексот за посетители. Споменикот беше изграден во 1991 година за спомен на мажите и жените кои умреле во различни вселенски програми на САД, претежно тие на НАСА. Споменикот „Вселенско огледало“ беше именуван како национален споменик од американскиот Конгрес. На споменикот има 20 НАСА астронаути со кариера, но исто така ги има и имињата на пилотот на Х-15 тестот на американското Воено воздухопловство, офицер на американското Воено воздухопловство кој загинал при тренинг на тогашната тајна воена вселенска програма, цивилен учествувач во вселенски лет кој загинал во несреќата на Чаленџер и меѓународен астронаут кој загинал во несреќата на Коламбија.<ref>Ash, J.: "Memorial Repairs Delayed Indefinitely", ''Florida Today'', January 23, 2001.</ref> === Елементи на споменикот === Прва одлика на споменикот е вселенско огледало, големо огледало од црн гранит, поделено на 90 помали панели (квадрати). Имињата на 24 астроанути кои загинале се насекаде на огледалото заедно со имињата на астронаутите кои загинале во исти инциденти групирани на еден панел или пар од блиски панели. Имињата се исечени на површината, изложени на проѕирна позадина и исполнета со проѕирен акрил кој е осветлен од позади со сончева светлина (кога има сонце) и рефлектори кои ги осветлуваат имињата и се појавуваат рефлектирајќи се на небото. Близу до Вселенското огледало се наоѓа гранитен ѕид, кој има слики и кратки биографии на астронаутите од Вселенското огледало. Споменикот за астронаутите бил дизајниран од Вес Џонс од Холт Хиншоу Пфау Џонс и беше именуван како победник на натпреварот на меѓународен дизајн. === Финансирање на споменикот === Фондацијата на спомен за астронаутите и споменикот Вселенско огледало се финансирани од регистрациските таблички на специјални возила во државата Флорида. Наречени „Чаленџер“ таблички, за првпат биле издадени во 1987 година и беше првата (и до неодамна најпопуларна) специјална таблички издадени во државата. Третото издание беше во 2004 година, ја вклучуваше Коламбија во текст, но сѐ уште беше наречена табличка „Чаленџер“. Споменикот чинеше 6,2 милиони американски долари. <gallery> Image:Amf space mirror dedication.png|Посветувњето на споменикот Image:Amf dignity memorial.png|Споменикот Image:Space_Mirror_Memorial.jpg|Вселенското огледало </gallery> === Непостоечки механизам за барање на сонце === Споменикот, како што е изграден, има мотори и крици (вид на штрафови) за постојано барање на сонцето на небото во двете насоки. Параболички рефлектори на задната страна на огледалото ја рефлектираат директно сончевата светлина на акрилните панели за брилијантно да се осветлат имињата на почестените со сончева светлина. Додатни рефлектори се користат кога го нема сонцето. Во 1997 година системот за барање „паднал“, каде што дел од споменикот удрил во челична пречка на соседна платформа. Осигурувањето исплатило 375 000 американски долари, но подоцна механизмот повторно имал прекини поради проблем со прстенот со лагери. Проценеттите поправки биле 700 000 американски долари и Фондацијата за спомен на астронаутите, без размислување одлучиле дека е подобро парите да се потрошат на образовни програми. Рефлекторите поради тоа биле преместени и оставени да светат 24 часа на ден. === Почестени === Само оние кои загинале во мисии со човечки вселенски летови или за време на тренинг на слични мисии спонзорирани од САД кои се вклучени во споменикот. Луѓе почестени на споменикот се: Теодор Фриман, еден од регрутите на „Астронаут 3 групата“ од 1963 година, загинал во Т-38 несреќа при тренинг на 31 октомври 1964 година. Елиот Си и Чарлс Басет загинале во Т-38 несреќа на 28 февруари 1966 година кога нивното летало се срушило во МекДонел зградата 101 кога имало магла. Тие биле екипаж на Џемини 9. Басет бил друг регрут од Група 3, каде што Си бил регрут-астронаут од Група 2 од 1962 година. Вирџил Грисом, Едвард Вајт и Роџер Чафи биле во капсулата на Аполо 1 за тест на надворешни кабли, каде на 27 јануари 1967 година од [[краток спој]] се запалија материјали во атмосферата со чист кислород. Астронаутите умреле од задушување со јаглерод моноксид пред до нив да дојдат екипите за спасување. Грисом, еден од астронаутите на „Меркјури Севн“, летал двапати претходно. Вајт го извршил првото американско одење во вселената на Џемини 4. Чафи, бил регрут од Група 3. Клифтон Вилијамс загинал во Т-38 несреќа при тренингна 5 октомври 1967 година. Друг регрут од Група 3, кој бил во Аполо ротацијата на астронаути и би бил дел од екипажот на Аполо 12. Исто така бил запамтен како четврта ѕвезда на официјалниот знак за мисијата на Аполо 12. Се смета дека Алан Бин, кој го заменил Клифтон Вилијамс на Аполо 12, ги има оставено крилјата на Месечината како знак за неговото жртвување. Мајкл Џ. Адамс загинал при уривање на Х-15 на 15 ноември 1967 година. Не бил регрут на НАСА, но останал во спомен поради виртуелно добивање на астронаутски беџ според стандардите на УСАФ со достигнување 50 милји во височина со неговиот фатален лет. Тој исто така бил во програмата за ирботирачка лабораторија со екипаж на Военото воздухопловство на Соединетите Држави. Роберт Х. Лоренс, помладиот загинал на 8 декември 1967 година, кога се тестираше Ф-104, се сруши и неговото седиште за исфрлање на падобранот не се отвори. Тој беше во тоа време во програмата за орбитирање на лабораторија со екипаж и можел да биде меѓу првите афроамерикански астронаути кој ако преживееше можеше да ја прифати понудата на НАСА да биде за сите под 35 МОЛ кандидати кои би можеле да се придружат на нивната вселенска програма кога МОЛ бил завршен во 1969 година. На 28 јануари 1968 година, вселенскиот шатл Чаленџер се распарчи 73 секунди по полетувањето на СТС-51-Л мисија. Сите седум членови на екипажот - Францис „Дик“ Скоби, Мајкл Џ. Смит, Роналд МекНаир, Грегори Џарвис, Џудит Ресник, Елисон Онизука и Криста МекОлифе - загинале. Скоби, МекНаир и Онизука летале и претходно. МекОлифе учествуваше преку Тичер во вселенски проект. М. Л. „Сони“ Картер загинал на 5 април 1991 година во несреќа на летот 2311 на Атлантик Саутист ејрлајнс. Картер бил патник кој патувал на бизнис состанок на НАСА. Имал летано со СТС-33 и во тоа време бил на тренинг на СТС-42. На 1 февруари 2003 година, вселенскиот шатл Коламбија се распадна за време на повторното влегување на крајот од мисијата на СТС-107 поради оштетување додека полетувал.Екипажот го сочинувал: Рик Д. Хасбенд, Вилијам Ц. МекКул, Дејвид М. Браун, Калпана Чаула, Мајкл П. Андерсон, Лаурел Кларк и Илан Рејмон. Хасбенд, Чаула и Андерсон биле ветерани. Илан Рамон бил пилот во израелското воено воздухопловство. == Наводи == {{наводи}} {{САД-никулец}} [[Категорија:Споменици во САД]] [[Категорија:Спејс шатл]] btwis5g60d24gdwy6qcv25kddtp8nol 5650141 5650140 2026-10-26T13:25:05Z Bjankuloski06 332 нов клуч за [[Категорија:Споменици во САД]]: „Вселенско огледало“ користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650141 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} {{Викифицирање}} [[Податотека:amf space mirror.jpg|right|250px|thumb|Вселенското огледало]] '''Споменикот „Вселенско огледало“''', исто така познат како '''Споменик на Астронаут''' — споменик кој се наоѓа во комплексот за посетители на Џон Ф. Кенеди вселенскиот центар на островот Мерит, Флорида. Споменикот е чуван од Фондацијата за спомен на астронаутите, чии канцеларии се сместени во НАСА центарот за вселенско образование веднаш до комплексот за посетители. Споменикот беше изграден во 1991 година за спомен на мажите и жените кои умреле во различни вселенски програми на САД, претежно тие на НАСА. Споменикот „Вселенско огледало“ беше именуван како национален споменик од американскиот Конгрес. На споменикот има 20 НАСА астронаути со кариера, но исто така ги има и имињата на пилотот на Х-15 тестот на американското Воено воздухопловство, офицер на американското Воено воздухопловство кој загинал при тренинг на тогашната тајна воена вселенска програма, цивилен учествувач во вселенски лет кој загинал во несреќата на Чаленџер и меѓународен астронаут кој загинал во несреќата на Коламбија.<ref>Ash, J.: "Memorial Repairs Delayed Indefinitely", ''Florida Today'', January 23, 2001.</ref> === Елементи на споменикот === Прва одлика на споменикот е вселенско огледало, големо огледало од црн гранит, поделено на 90 помали панели (квадрати). Имињата на 24 астроанути кои загинале се насекаде на огледалото заедно со имињата на астронаутите кои загинале во исти инциденти групирани на еден панел или пар од блиски панели. Имињата се исечени на површината, изложени на проѕирна позадина и исполнета со проѕирен акрил кој е осветлен од позади со сончева светлина (кога има сонце) и рефлектори кои ги осветлуваат имињата и се појавуваат рефлектирајќи се на небото. Близу до Вселенското огледало се наоѓа гранитен ѕид, кој има слики и кратки биографии на астронаутите од Вселенското огледало. Споменикот за астронаутите бил дизајниран од Вес Џонс од Холт Хиншоу Пфау Џонс и беше именуван како победник на натпреварот на меѓународен дизајн. === Финансирање на споменикот === Фондацијата на спомен за астронаутите и споменикот Вселенско огледало се финансирани од регистрациските таблички на специјални возила во државата Флорида. Наречени „Чаленџер“ таблички, за првпат биле издадени во 1987 година и беше првата (и до неодамна најпопуларна) специјална таблички издадени во државата. Третото издание беше во 2004 година, ја вклучуваше Коламбија во текст, но сѐ уште беше наречена табличка „Чаленџер“. Споменикот чинеше 6,2 милиони американски долари. <gallery> Image:Amf space mirror dedication.png|Посветувњето на споменикот Image:Amf dignity memorial.png|Споменикот Image:Space_Mirror_Memorial.jpg|Вселенското огледало </gallery> === Непостоечки механизам за барање на сонце === Споменикот, како што е изграден, има мотори и крици (вид на штрафови) за постојано барање на сонцето на небото во двете насоки. Параболички рефлектори на задната страна на огледалото ја рефлектираат директно сончевата светлина на акрилните панели за брилијантно да се осветлат имињата на почестените со сончева светлина. Додатни рефлектори се користат кога го нема сонцето. Во 1997 година системот за барање „паднал“, каде што дел од споменикот удрил во челична пречка на соседна платформа. Осигурувањето исплатило 375 000 американски долари, но подоцна механизмот повторно имал прекини поради проблем со прстенот со лагери. Проценеттите поправки биле 700 000 американски долари и Фондацијата за спомен на астронаутите, без размислување одлучиле дека е подобро парите да се потрошат на образовни програми. Рефлекторите поради тоа биле преместени и оставени да светат 24 часа на ден. === Почестени === Само оние кои загинале во мисии со човечки вселенски летови или за време на тренинг на слични мисии спонзорирани од САД кои се вклучени во споменикот. Луѓе почестени на споменикот се: Теодор Фриман, еден од регрутите на „Астронаут 3 групата“ од 1963 година, загинал во Т-38 несреќа при тренинг на 31 октомври 1964 година. Елиот Си и Чарлс Басет загинале во Т-38 несреќа на 28 февруари 1966 година кога нивното летало се срушило во МекДонел зградата 101 кога имало магла. Тие биле екипаж на Џемини 9. Басет бил друг регрут од Група 3, каде што Си бил регрут-астронаут од Група 2 од 1962 година. Вирџил Грисом, Едвард Вајт и Роџер Чафи биле во капсулата на Аполо 1 за тест на надворешни кабли, каде на 27 јануари 1967 година од [[краток спој]] се запалија материјали во атмосферата со чист кислород. Астронаутите умреле од задушување со јаглерод моноксид пред до нив да дојдат екипите за спасување. Грисом, еден од астронаутите на „Меркјури Севн“, летал двапати претходно. Вајт го извршил првото американско одење во вселената на Џемини 4. Чафи, бил регрут од Група 3. Клифтон Вилијамс загинал во Т-38 несреќа при тренингна 5 октомври 1967 година. Друг регрут од Група 3, кој бил во Аполо ротацијата на астронаути и би бил дел од екипажот на Аполо 12. Исто така бил запамтен како четврта ѕвезда на официјалниот знак за мисијата на Аполо 12. Се смета дека Алан Бин, кој го заменил Клифтон Вилијамс на Аполо 12, ги има оставено крилјата на Месечината како знак за неговото жртвување. Мајкл Џ. Адамс загинал при уривање на Х-15 на 15 ноември 1967 година. Не бил регрут на НАСА, но останал во спомен поради виртуелно добивање на астронаутски беџ според стандардите на УСАФ со достигнување 50 милји во височина со неговиот фатален лет. Тој исто така бил во програмата за ирботирачка лабораторија со екипаж на Военото воздухопловство на Соединетите Држави. Роберт Х. Лоренс, помладиот загинал на 8 декември 1967 година, кога се тестираше Ф-104, се сруши и неговото седиште за исфрлање на падобранот не се отвори. Тој беше во тоа време во програмата за орбитирање на лабораторија со екипаж и можел да биде меѓу првите афроамерикански астронаути кој ако преживееше можеше да ја прифати понудата на НАСА да биде за сите под 35 МОЛ кандидати кои би можеле да се придружат на нивната вселенска програма кога МОЛ бил завршен во 1969 година. На 28 јануари 1968 година, вселенскиот шатл Чаленџер се распарчи 73 секунди по полетувањето на СТС-51-Л мисија. Сите седум членови на екипажот - Францис „Дик“ Скоби, Мајкл Џ. Смит, Роналд МекНаир, Грегори Џарвис, Џудит Ресник, Елисон Онизука и Криста МекОлифе - загинале. Скоби, МекНаир и Онизука летале и претходно. МекОлифе учествуваше преку Тичер во вселенски проект. М. Л. „Сони“ Картер загинал на 5 април 1991 година во несреќа на летот 2311 на Атлантик Саутист ејрлајнс. Картер бил патник кој патувал на бизнис состанок на НАСА. Имал летано со СТС-33 и во тоа време бил на тренинг на СТС-42. На 1 февруари 2003 година, вселенскиот шатл Коламбија се распадна за време на повторното влегување на крајот од мисијата на СТС-107 поради оштетување додека полетувал.Екипажот го сочинувал: Рик Д. Хасбенд, Вилијам Ц. МекКул, Дејвид М. Браун, Калпана Чаула, Мајкл П. Андерсон, Лаурел Кларк и Илан Рејмон. Хасбенд, Чаула и Андерсон биле ветерани. Илан Рамон бил пилот во израелското воено воздухопловство. == Наводи == {{наводи}} {{САД-никулец}} [[Категорија:Споменици во САД|Вселенско огледало]] [[Категорија:Спејс шатл]] gk8qb01l5c1dv8ucmh0hq8re5uuytqh 3 734078 5650233 5642724 2026-10-26T15:52:52Z Gurther 105215 /* Крум Чушков и Виктор Канзуров */ ново заглавие 5650233 wikitext text/x-wiki {{Архиви|[[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива|Архива 2011]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 2|Архива 2012]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 3|Архива 2013]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 4|Архива 2014]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 5|Архива 2015]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 6|Архива 2016]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 7|Архива 2017]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 8|Архива 2018]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 9|Архива 2019]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 10|Архива 2020]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 11|Архива 2021]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 12|Архива 2022]]}} == Маќедонија == Дали знаете дека [[Ѓорѓија Пулевски]] напишал македонска историја наречена [[Славјанско-маќедонска општа историја]]? [[User:Savasampion|Savasampion]] <small>([[User talk:Savasampion|разговор]])</small> 19:38, 9 јануари 2023 (CET) :@[[Корисник:Savasampion|Savasampion]] Не мора употреба на сарказам. Дури и со ова, не ја сфаќам потребата од пренасочување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:35, 10 јануари 2023 (CET) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Team Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за колегијалност''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Благодарам за разбирање! [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] <small>([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])</small> 03:40, 19 април 2023 (CEST) |} == Славко Јаневски == Здраво. Зошто сите мои промени на оваа статија беа одбиени? Повеќето од нив беа конструктивни. Нема смисла да има линкови на секој чекор. Само не бев свесен дека Македонија е најчестото име тука. [[User:Василко|Василко]] <small>([[User talk:Василко|разговор]])</small> 17:14, 18 мај 2023 (CEST) :@[[Корисник:Василко|Василко]] Одговорот лежи во зборот „повеќето“. Да, не треба да има врски до годините и тие може да се отстранат, но истовремено ги менуваш и другите работи, за кои нема никаква потреба. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:43, 18 мај 2023 (CEST) :Не сум сменил ништо, освен името. Само ги остранив линковите за годините, месеците и националноста, а ставив и линк таму за неговата етничка припадност. Националност и државјанство се едно исто, затоа не мора да го пишува два пати. Тие промени кои се конструктивни можаат да се вратат. [[User:Василко|Василко]] <small>([[User talk:Василко|разговор]])</small> 23:16, 18 мај 2023 (CEST) ::@[[Корисник:Василко|Василко]] Статијата си е добра и вака и без твоите промени, особено што го имаше променето името Македонија, за кое заедницата на Википедија на македонски јазик има донесено одлука дека ќе продолжи да се користи, без разлика на уставните измени. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:05, 20 мај 2023 (CEST) :::Признав дека не бев свесен за името. Само не знам што ќе му се на статијата толку линкови и дупликати. Овде станува збор за енциклопедиски стандард и стил. Повеќето од корисниците нема да кликнат ни на пола од линковите, бидејќи се за општи работи и прекумерни, затоа треба да има соодветно ниво на линкови. [[User:Василко|Василко]] <small>([[User talk:Василко|разговор]])</small> 23:06, 22 мај 2023 (CEST) ::::@[[Корисник:Василко|Василко]] Направи ги измените за годините и врските до нив повторно. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:23, 24 мај 2023 (CEST) == Прашање == Зошто сакаш да ми ја избришеш сликата? https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 16:10, 28 мај 2023 (CEST) :@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] За која фотографија правиме муабет и што сум избришал? Поновата фотографија (твоја, подигната на 18 мај 2023) ја имам ставено во инфокутијата, а на статијата има уредувања со ИП адреса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:24, 29 мај 2023 (CEST) ::Фотографијата од Кривопанечката градска општина е избришана без причина?? Зошто го направи тоа? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 23:21, 29 мај 2023 (CEST) :::https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2&oldid=4979023 :::Зошто ја избрша сликата-документот не разбирам? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 23:23, 29 мај 2023 (CEST) ::::Исто сакам да те прашам зошто ми е избришен текстот од оваа страница за кметскиот намесник. https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0&action=history [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 23:39, 29 мај 2023 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Општа награда''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ЗА ПРИДОНЕС ВО РАЗВОЈОТ НА МАКЕДОНСКАТА ВИКИПЕДИЈА [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] <small>([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])</small> 20:03, 15 јуни 2023 (CEST) |} == Санкционирање за навреди == Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] те тагнав на два разговора, но сум сигурен дека си презафатен па за да не ги пропуштиш таговите, ќе ти пишам и овде. 1.Првиот случај е [[Разговор:Тане Николов|Станислав, кого веќе го санксионираше]], му помина казната,а тој се врати и повторно пцуе - молам за подолга и поригорозна санкција овој пат. 2.Вториот случај е [[Разговор со корисник:Gurther|Василко кој го нарекува Ѓубре, уредникот Gurther]], замолувам и овој уредник да биде санкциониран. Благодарам [[User:Forbidden History|Forbidden History]] <small>([[User talk:Forbidden History|разговор]])</small> 10:38, 27 јуни 2023 (CEST) :Слободно санкционарајте ме, но и јас ќе ја информирам Meta Wikimedia за вашето однесување тука и дека не сте заинтересирани да градите енциклопедија. Да не завршите како хрватската википедија, па после ќе видиме што ќе правите. Плус уредникот Gurther исто така ме има нападнато лично повеќе пати, како и други уредници. Да нарекуваш конструктивни уредувања "вандализам" е само по себе личен напад. [[User:Василко|Василко]] <small>([[User talk:Василко|разговор]])</small> 19:08, 27 јуни 2023 (CEST) ::@[[Корисник:Василко|Василко]] имаш порака од мене на твојата страница за разговор, а за твојата суптилна закана за пријава на Мета ќе те пријавам и на огласната табла на администратори @[[Корисник:Forbidden History|Forbidden History]] фала ти, првиот уредник е уште блокиран, нешто си грешка, додека за вториот еве му последна шанса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:06, 27 јуни 2023 (CEST) :::Ehrlich, не мора да се мачиш. Можеш слободно да ме блокираш (на мое барање). Пријавата на Мета се подготвува и таа ќе ви ја достави stewart, а јас лично ќе те информирам и таму. Очигледно Википедијата има системски проблеми кои не можаат да бидаат разрешени локално, а и недостасува арбитражна комисија. Ви благодарам. [[User:Василко|Василко]] <small>([[User talk:Василко|разговор]])</small> 17:56, 28 јуни 2023 (CEST) :::Благодарам @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], веројатно дека одговорил на пораката, па помислив дека повторно може да уредува. Погрешно сум разбрал, се извинувам. [[User:Forbidden History|Forbidden History]] <small>([[User talk:Forbidden History|разговор]])</small> 08:00, 22 јули 2023 (CEST) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> 14:08, 10 јули 2023 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Samuel (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=mk medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 6 August 2023 (UTC) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/mk&oldid=25414915 --> == Статијата „Бугари (Национален термин)“ == Би посакал објаснување зошто статијата беше избришана, ви благодарам [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 20:44, 24 август 2023 (CEST) :Само што ти оставив порака на твојата страница за разговор --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:46, 24 август 2023 (CEST) == Медал за учество во хуманитарни или мировни операции == Здраво, која е причината што е одбиена проманата на страницата за Медалот за учество во хуманитарни или мировни операции? Што е спорно!? [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] <small>([[User talk:PhoenixOr|разговор]])</small> 19:17, 3 септември 2023 (CEST) :{{ping|PhoenixOr}} Промената се однесува на целосна измена на статијата, што вообичаено не се прави така, особено ако добро се сеќавам уредувањето беше неумесно изведено и го користише новото уставно име, за кое ние на Википедија имаме донесено одлука во заедницата дека нема да се користи (туку ќе продолжи користењето на името [[Википедија:Македонија|Македонија]]). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:44, 7 септември 2023 (CEST) ::Секако дека ќе биде промена на целата страница, кога медалот до сега не ни постоеше и сите тие информации и детали не ни постоеја. Затоа, впрочем, и воопшто се менува страницата и во суштина сега се создава. ::Разликите во користењето на името на државата сметам дека не може да се причина за целосно бришење. Првин затоа што јас не можам да ја знам одлуката и праксата на заедницата; а уште поважно - можеше да се коригира само тоа, однапред или отпосле, а не да се поништува измената во целост. Впрочем, како што и беше случај и сега - некој друг после мене направи промена на моите промени само на името на државата. ::Во секој случај, најважно е дека сега страницата е изменета, реална и детална. Тоа, впрочем, е и најважно и поента на нејзиното постоење, нели! [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] <small>([[User talk:PhoenixOr|разговор]])</small> 09:15, 8 септември 2023 (CEST) :::@[[Корисник:PhoenixOr|PhoenixOr]] Надмениов однос воопшто не ме допира. Побара зашто сум го направил тоа, ти одговорив, гледам си ги направил пак измените, некој ти ги прифатил и ја досредил статијата, и тоа е. Статијата постои од 2021 година, не си ја напишал ти (ако веќе одиме со односов), и никој ја немаше избришано, ниту пак јас имав за намера да не постои. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:01, 8 септември 2023 (CEST) ::::Навистина не разбирам каде гледаш надмен однос!? Те молам појасни ми што е надмено. :) [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] <small>([[User talk:PhoenixOr|разговор]])</small> 18:26, 10 септември 2023 (CEST) == Васил Априлов == Гледам дека продолжувате да отстранувате уредувања без гледајќи што содржи во текстот, има присутни разни извори што тврдат дека Априлов самиот себеси се гледал како Грцин, дури давал донации кон Грчкото ослободително востание и дури учествувал во востанието во одредено ниво, не разбирам што е проблемот со текстот и како што гледам други администратори не гледат проблем со текстот, освен тебе. Нејќам да почне уредничка војна [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:20, 9 септември 2023 (CEST) :[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], би посакал соработка, бидејќи досега не сум добил прецисен одговор бидејќи во разни англиски извори, дури Бугарски извори тврдат дека човекот имал грчки/хеленофилски идентитет. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:41, 15 септември 2023 (CEST) == Суверен Воен Ред на Малта == Пишувам овде бидејќи тамошната разговорна страница беше за бришење. Статијата ја пренасочив назад в [[Малтешки ред]], и направив пренасочување, но не од оваа верзија, која е правописно погрешна, туку исправната (Суверен воен ред на Малта). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:38, 23 ноември 2023 (CET) == Васил Кацаров == Зошто профилот/страницата, за васил е избрисана од вас?, која е прицината " Не е рекламиранје/спам ", има референции, исто така е преведена од Espanol Wiki, дали мозе да се врати страницата и да се поправи, сто е греска сто е потребно да се објасни? [[User:Админ.МК|Админ.МК]] <small>([[User talk:Админ.МК|разговор]])</small> 04:38, 1 декември 2023 (CET) :@[[Корисник:Админ.МК|Админ.МК]] Вториот пат статијата беше нималку преведена, а првиот пат се користеа суперлативи, што за живи личности не се прави, освен за исклучителни ситуации, каде навистина е така. И основно пребарување на интернет покажува дека освен една иста ваква содржина што си ја ставил тука, за Васил Кацаров нема ништо, така што личноста не е релевантна, што спаѓа во критериумот „саморекламирање“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 18:41, 1 декември 2023 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 --> == Категорија:Македонски Народни Носии == ако може да ја додадеш страната за [[Носии од Горноџумајско поле|носии од горноџумајско поле]] под шопскиот дел кај категоријата Македонски Народни Носии имам и јас пробано еднаш, но малку згрешено ми идеше, и го избришав на крај. мислам дека вам убаво ќе ви излези (поточно: [[Предлошка:Македонски народни носии]]) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 19:53, 18 април 2024 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 00:53, 3 мај 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RamzyM (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Македонски народни носии: предлошка == имам направено повеќе страници околу носии од одредени предели во егејска македонија (кајларско, воденско и мегленско). ако може да ги внесиш во предлошката кај „јужномакедонски носии“. фала многу :) исто така јас сега ја составувам таа за пазарскиот крај :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 00:47, 19 мај 2024 (CEST) :ја составив од пазарско (се откажив барајки за машката моментално, сигурно ќе се најди в'иднина :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 15:33, 19 мај 2024 (CEST) ::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:25, 20 мај 2024 (CEST) == Hi! == Hi Ehrlich91, I sent an e-mail to you. Did you receive it? :) [[User:İmmortalance|İmmortalance]] <small>([[User talk:İmmortalance|разговор]])</small> 20:59, 20 јуни 2024 (CEST) == Thank you == Hello! Thank you for deleting files also on Commons. I have some problems getting {{tl|СегаРизница}} to work as planned. It seems the template does not add files to a category but there are more files tagged according to [[Специјална:ШтоВодиОвде/Предлошка:СегаРизница]]. Files copied from other wikis is a bit of a challenge in the project I have with license migration and getting rid of disclaimers in GFDL ([[Википедија:Барања_за_одобрување_на_бот#Bot_status_for_User:MGA73bot]]). So I'm very happy that files are getting deleted. --[[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 17:45, 15 јули 2024 (CEST) == Скандал со тетратки == Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], Се надевам дека си добро. Сакам да разберам подобро зошто беше одбиена модификацијата што ја предложив на страницата за „скандалот со тетратки“, каде што ја сменив описната фраза во „Предмет тетратки“. Мојата намера беше да прилагодам јазикот за да одрази пообјективен тон, особено бидејќи терминот „скандал“ може да имплицира предрасуди и да влијае на перцепцијата за неутралноста што Википедија се обидува да ја одржи. Разбирам дека „тетратки“ беше медиумското име дадено на случајот, но мислам дека употребата на помалку сензационалистички јазик би помогнала во презентирањето на информациите на пообјективен и согласно со упатствата на Википедија за импарцијалност. Можеш ли, те молам, да ми објасниш конкретни причини зошто се преферираше задржувањето на зборот „скандал“ во овој случај? Отворен сум за дискусија и за подобро разбирање на контекстот или уредувачките политики кои можеби ја оправдуваат одлуката. Ти благодарам за твоето време и труд во одржувањето на квалитетот и прецизноста на содржината на Википедија. Со почит, Sflexas [[User:Sflexas|Sflexas]] <small>([[User talk:Sflexas|разговор]])</small> 14:09, 17 јули 2024 (CEST) :@[[Корисник:Sflexas|Sflexas]] Здраво, го сменив насловот од скандал во случај --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:22, 17 јули 2024 (CEST) == Прашање == Зошто ми го избриша текстот? https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8&oldid=prev&diff=5041802 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 18:23, 21 јули 2024 (CEST) :@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Ова е од пред една година. Инаку, текст што содржи монографски податоци не е местото за во енциклопедиска статија, не може да се даваат податоци за сите вклучени во нешто, ако почнеме така, тогаш ќе пишуваме книга, а не кратка енциклопедиска статија. Плус, изворот не можам да го пронајдам, ќе ми треба дополнителен доказ за ова, за да го проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 22:26, 26 јули 2024 (CEST) == СИЕ Пролет 2024 - Награда за најдобар постоечки корисник == ''Вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар постоечки корисник, кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари „СИЕ Пролет“.'' На кое претходно издание на СИЕ Пролет јас сум учествувал? Како јас сум отстранет од добивање на оваа награда на [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024#Резултати|СИЕ Пролет 2024]]? [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 21:13, 31 јули 2024 (CEST) :@[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] Не бев достапен, но гледам дека Кирил го средил ова и ги поправил резултатите. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 22:00, 12 август 2024 (CEST) == Non-free files == Hello! I made [[Корисник:MGA73/OrphanNon-free]] and other lists of files that may not be okay. I do not know if you have noticed. I made a comment at [[Википедија:Селска_чешма#Чистење_датотеки_и_бришење_датотеки]]. [[User:MGA73|MGA73]] <small>([[User talk:MGA73|разговор]])</small> 17:20, 14 август 2024 (CEST) == Прашање == Зошто е избришана оваа страница!? https://mk.wikipedia.org/wiki/A%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9C-%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0 [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] <small>([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])</small> 00:27, 17 август 2024 (CEST) :Која е потребата да се избрише страница стара 4 години? [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] <small>([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])</small> 00:50, 17 август 2024 (CEST) ::@[[Корисник:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] Едноставна е потребата, бидејќи статијата не ги задоволуваше ни најмалите критериуми да биде статија, а поминале четири години и никој не ја средил. Врски до англиската Википедија (како на пр. за Скопје), несредена библиографија, несредени извори и еден куп други причини. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 07:00, 17 август 2024 (CEST) == Source that institutions agree on it about Samuil == Hello, I want to know why you removed my edit, I was just gonna put a source which is "The Legend of the Bulgar-Slayer" by Paul Stephenson which is published by Cambridge Press and it confirms that Samuil is a Bulgarian ruler and it explains also the debates between North Macedonia and Bulgaria, I want to put my source [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] <small>([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])</small> 13:42, 22 август 2024 (CEST) :@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] За таа статија е доста веќе дискутирано и како што и самиот знаеш, ние се водиме по изворите достапни во македонскиот јазик и во нашата историографија. Ако сакаш да користиме странски извори, тогаш зашто на бугарската Википедија не стои македонски јазик, туку норма, и ред други работи? --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:43, 22 август 2024 (CEST) ::The difference is that, this source is world accepted and it is an American source not "Bulgarian propaganda", we can debate on that topic if you want, and the nickname ,,Bulgar-slayer" gives enough details on the topic. If it is necessary, just add he is Bulgarian-Macedonian. The agreement between North Macedonia and Bulgaria should not be broken. And the wiki community must also follow those rules, because it is a worldwide community, which is with the aim to give a knowedge, not just make an encyclopedia rewritten for someone else's personal interests towards only one group of people. The community of Wikipedia must follow neutrality and the sources must be respected [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] <small>([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])</small> 00:36, 23 август 2024 (CEST) :::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] А зашто дебатираш само со мене, јас не сум врховен судија на македонската заедница. Има уште 11 други администратори и ред други уредници, и има уште стотици други книги кои викаат дека Цар Самоил бил македонски владетел, и јас не можам да одам против тоа. А за неутралноста, македонската Википедија е каде каде понеутрална од вашата, во која бришете цел еден народ и јазик и употребувате термини како Северномакедонци, што сами си ги измислувате, така што првин зачисти си по дома, па после на други кажувај. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 09:59, 23 август 2024 (CEST) ::::Agreements are agreements and must be followed. Bulgarians do not use "north macedonian" for mentioning your nationality but still according to your agreement with Greece you must use the name "North Macedonia". As a Wikipedia admin you are taking the responsibility to keep peace and follow the rules, and maintain the neutrality. My source is legit and it is a fact that he can be called also "Bulgarian" than just "Macedonian" and as a Bulgarian I can tell you that you are also putting "propaganda" as Bulgaria is "making" according to you. And about your question why I am telling you this stuff and judging only your action - it is very clear, you are the admin and you reverted my edit. I have my source which is legit and the book is written by the American author Paul Stephenson, published in 2003 by Cambridge University Press and if that source is ignored then I will allow myself to report those kind of actions, because you are disrespecting the sources and the facts, claiming it is a propaganda, and pretending the wikipedia must be in the interests of the officials in your country. [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] <small>([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])</small> 01:24, 24 август 2024 (CEST) :::::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] Да, и јас ти укажав дека не можеш со еден извор да го смениш воведот и да напишеш дека нешто е сосем различно од стотици други извори, особено не без расправа во заедницата, а тоа го немаш направено, а јас не сум врховен судија за да донесам одлука. Постапи по сите чекори и јави се. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:37, 24 август 2024 (CEST) == две работи == # дали би можело на подгрупата струмско-местански носии да се додаде „[[Народни носии од Серско]]“ (струма тече низ серско, come on) # зошто ми ги остранивте едитите околу селата косоврасти и горно мелничани? ако сакате доказ околу тоа, [https://ibb.co/3kk2c67 повеле вам] :) ако може да се дефинира регион [[Рекански Регион|голема река]], тогаш зошто да не се додаде како опис кон селата косоврасти и мелничани (горно и долно) дека спаѓаат во тој регион *исто така, во делото на бранислав русиќ околу [https://docs.google.com/file/d/0B3ma9plMXxAEcHhaeXF6R3NzdnM/edit?resourcekey=0-hoaMEDW_XQVKSiJ2ftBeTQ жупа], меѓу набројаните села, мелничани никогаш ли е вклучено меѓу нив затоа, најмногу би имало смисла да се воведат под прецизниот регион „голема река“ (на пр. Горно Косоврасти - село во Голема река... итн) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 12:46, 11 декември 2024 (CET) :исто така одобрија страницата за тапан ако може :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 18:41, 11 декември 2024 (CET) ::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] Здраво, статијата за носии е додадена во шаблонот, ова можеш и сам да го правиш, само треба да го најдеш шаблонот што се употребува користејќи Шаблон: или Предлошка: и потоа без празно место името на шаблонот, кој е спомнат (во случајов Македонски народни носии). ::Што се однесува за селата Косоврасти и Горно Мелничани, јас ти ги вратив уредувањата, затоа што во самите статии веќе нашироко има објаснување зашто се користи таа област. Во прилог подолу го додавам извадокот од статијата. Работата не е баш црно бело и треба да се земе во обзир тоа при уредување на вакви специфични примери, кои од различни автори се сметаат во различни области. Ќе го разгледам ова и ќе смислам како да го смислам воведот. :::„Етнографски селото Горно Косоврасти заедно со Долно Косоврасти, се наоѓаат на самата граница помеѓу областите Долна Река од Реканскиот Крај, односно мијачкиот етнографски предел и Дебарско, односно областа наречена Дебарско Поле, брсјачкиот етнографски предел, но сепак во Горно Косоврасти преовладуваат јазично-говорните, културно-фолклорните и обичајно-традициските одлики на дебарскиот крај и брсјачкиот предел со одредени мијачки примеси.“ ::Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:28, 11 декември 2024 (CET) == [[Модул:Cycling_race]] == Можете ли да го ажурирате овој модул од неговиот родител, [[Wikidata:Module:Cycling race]]? Не можам, бидејќи е заштитена со „каскадна заштита“ со тоа што е вградена во вашата архива за разговор со корисници, [[Разговор_со_корисник:Ehrlich91/Архива_5]]. Ова ажурирање ја кочи работата на Википодатоци за да се ослободи од застарената сопственост; ажурирањето е направено на 21 јазик, а останаа само португалски и македонски. Благодарам! [[User:Swpb|Swpb]] <small>([[User talk:Swpb|разговор]])</small> 19:25, 2 јануари 2025 (CET) :@[[Корисник:Swpb|Swpb]] {{done}} Sorry, I noticed your message on the Village pump, but due to the holidays, I did not respond to update the module. Now, I updated the code from the Wikidata. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:35, 2 јануари 2025 (CET) ::благодарам!! [[User:Swpb|Swpb]] <small>([[User talk:Swpb|разговор]])</small> 21:49, 2 јануари 2025 (CET) == Фалсификување на извор? == Сигурен сум дека со оваа [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE&diff=prev&oldid=5318581 промена] сфаќате дека jа заменувате вистинската информациjа во изворот. [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 13:01, 19 јануари 2025 (CET) :@[[Корисник:Simin|Simin]] А ти сигурно знаеш дека правиш промена само во едно село, а истиот извор со зборовите „Македонци“ или „македонско“ население се користи во сите други 1750 села. Така што, слободно покрени расправа на Селска чешма, не може промена да биде во само една статија, кога истото се повторува насекаде. Одбивањето беше чисто од таа причина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:12, 19 јануари 2025 (CET) ::Може ли да ми испратите линк кон расправа на Селска чешма каде што можам да видам дека конкретно за овој извор е постигнат консензус дека во статиите на Википедија наместо „води како чисто бугарско село“ да се замени со „... како чисто македонско село“? На тој начин можам да знам кои се можните аргументи за таа замена и да нема излишно повторување.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 13:26, 19 јануари 2025 (CET) :::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не можам да го најдам тоа во моментов, така што слободно отвори нова тема на обичната селска чешма или на [[Википедија:Огласна табла за администратори|огласната табла за администратори]]. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:34, 19 јануари 2025 (CET) ::::Па, ако нема таков разговор за начинот на цитирање на изворов, по кој основ се враќаат фалсификуваните информации? Зарем тој што мисли дека невистината треба да стои, не треба да почне разговор?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 14:02, 19 јануари 2025 (CET) :::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Цело време ти посочувам дека за ова треба опфатна заедничка одлука на администраторите, и ти викам отвори расправа. Вака се сите статии на македонски јазик, вака се и сите други современени македонски извори, јас само ти посочувам дека ти си тој што сакаш да смениш нешто, па затоа слободно прашај ги и останатите администратори или целата заедница. Во меѓувреме гледам пак продолжуваш со промени, истите нема да ти бидат прифатени, и многу си свесен во ова што го правиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 14:06, 19 јануари 2025 (CET) ::::::Разбирам дека треба опфатна заедничка одлука на администраторите за да се следат правилата на Википедија и фер цитирање на еден одреден извор. Нема да Ве замарам повеќе. Ви благодарам.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 14:12, 19 јануари 2025 (CET) == мојот здравев == ја уредив страната, само да ја оправдате. иначи, од друга страна, арни ми сте во животот? :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] <small>([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])</small> 13:18, 21 јануари 2025 (CET) == Барање од преместувач на датотеки на Commons == Добро утро Ве молам, извинете што едноставно ви пишувам на вашата страница за разговор и велам дека користам и програма за преведување. Видов дека си проверил многу мои уредувања и дека си и сисоп овде. Поради проблемите со читањето не можам да ја најдам sysop таблата и затоа ве прашувам овде. Па, јас сум активен овде само затоа што сум Filemover и ги преименувам датотеките на Commons и понекогаш го правам тоа рачно без скрипта. Исто така понекогаш разменувам и постари jpg/png/gif датотеки ако има подобра во SVG вектор. Сакав да ве прашам дали е можно да се зголемат моите кориснички права за да не морате да ги проверувате моите објави во иднина. Со над 42.000 уредувања на глобално ниво, ова не би требало да биде проблем и другите јазични верзии го исполнија моето барање веднаш и без никакви проблеми. Во спротивно нема да работам многу овде поради јазични проблеми. Затоа, нема да правам никакви корекции на текстот или да ги подобрувам написите на друг начин. Среќен сум што тоа им го оставам на моите македонски колеги. Разменувам само лајкови за лајкови. Ви благодарам. Најдобри желби од Швајцарија. [[User:Ziv|Ziv]] <small>([[User talk:Ziv|разговор]])</small> 11:07, 26 јануари 2025 (CET) :@[[Корисник:Ziv|Ziv]] {{done}} It was not a problem for me to approve your edits, as you are not editing quite frequent on our wiki, but it is not a problem to be autoconfirmed user. All the best --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:33, 26 јануари 2025 (CET) ::Hello @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], thank you so much. Same to you. Greetings, [[User:Ziv|Ziv]] <small>([[User talk:Ziv|разговор]])</small> 20:26, 26 јануари 2025 (CET) == Талат Џафери == '''Здраво, Ehrlich91''' [[Талат Џафери]] беше '''технички премиер''', а не редовно избран премиер на Македонија. Сите претходни технички премиери во статиите на Википедија се именувани како „Технички премиер на Македонија“, па нема причина Џафери да биде исклучок. Ве молам да престанете со бришење на корекциите бидејќи нема ништо неточно или погрешно во нив. Ако имате аргументи за спротивното, ве молам да ги образложите за разговор за да се постигне консензус. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 17:01, 23 февруари 2025 (CET) :@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Проблемот во твоите уредувања е што при нешто добро, ти правиш уште три други работи, кои не се прифатливи. На пример, при твоето уредување за Талат Џафери, го имаш избришано како му е името на албански. Воедно, не се пишува '''техничен''', тоа не постои, туку може евентуално да биде технички. Го внесов во инфокутијата технички, а твоето друго уредување го отфрлив. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:12, 23 февруари 2025 (CET) ::А дали си свесен за проблемите со твоите уредувања? Прво, некои од моите уредувања што ги правам, ти ги бришеш целосно без да објасниш, а потоа, кога ќе те прашам за причината, ми одговараш дека текстот бил спорен или погрешно напишан и едноставно го избришуваш целосно. Разбирам дека можеби постојат корекции кои треба да се направат, но зошто мораш да избришеш се, наместо само да корегираш она што не е во ред? ::Во врска со твојот коментар дека во едно уредување правам „нешто добро“ и уште „три други работи“, моето уредување беше целосно исправно, и го правам тоа за да не бидам принуден да уредувам по сто пати истото нешто. Не ми е јасно кои делови од моето уредување беа проблематични за тебе, особено кога сите беа во согласност со стандардите. ::Со врска за албанскиот јазик , да имам проблем со него, особено имам проблем со тоа што во твоите уредувања редовно ставаш имиња на албански јазик. Тоа е неприфатливо и нема место на Македонската Википедија. Македонската Википедија е на македонски јазик и сите имиња и термини треба да бидат на македонски, во согласност со јазичната и културна политика на енциклопедијата. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 17:35, 23 февруари 2025 (CET) :::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Многу празни зборови. Не сум должен да ти ги поправам твоите уредувања цело време, бидејќи си имам јас за уредување други теми. Ова не се мои уредувања, туку администраторски постапки, кога ги прегледувам уредувањата на други корисници, меѓу кои си и ти. За последната точка те повикувам да си ги прочиташ уште еднаш политиките на Википедија, а Википедија не е на национална енциклопедија, туку е на јазикот. За личности кои не се Македонци и те како треба да го пишува нивното име на нивниот мајчин јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:42, 23 февруари 2025 (CET) == СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје == Ehrlich91 можеш да го смениш името на статијата на училиштево од '''СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' до '''СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' . бидејќи тоа е правилното име. мене не ми дозволува [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 21:32, 3 март 2025 (CET) :@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{done}} Бев отсутен од Википедија, па дури сега ја забележувам поракава. Средено, ама мислам дека имаш можност и ти самиот да преместуваш страници, така што во горниот десен дел до Историја имаш паѓачко место и Премести. Ако го немаш, слободно пишувај ми и ќе ги преместувам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:52, 16 март 2025 (CET) ::го имам дугмето за премести но секојпат кога ќе пробам да преместам ми вика дека немам дозвола [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 15:36, 30 март 2025 (CEST) == Стоунвол == Ја уредував таа страница за уредувачкиот викенд на тема Протести.... сега сите подобрувања ми се изгубени... [[User:19user99|19user99]] <small>([[User talk:19user99|разговор]])</small> 10:27, 23 март 2025 (CET) :@[[Корисник:19user99|19user99]] Инфокутијата ја отстранив бидејќи не ја имаше преведено воопшто. Ако сакаш да ја додадеш, ископирај ја од англиската верзија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 10:28, 23 март 2025 (CET) ::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] токму инфокутијата ја преведов (заедно со десетици други промени) но бидејќи отстранивте додека уште уредував кога објавив ми ги снема сите подобрувања и остана на вашето. -- [[User:19user99|19user99]] <small>([[User talk:19user99|разговор]])</small> 10:58, 23 март 2025 (CET) :::@[[Корисник:19user99|19user99]] Мене системот не ми дава дека некој во меѓувреме уредува, но тебе ќе ти даде. Па затоа токму кога ти си одбрал да ја зачуваш, требало да отидеш подолу од твојот постоечки прозорец и да одбереш објави со моите промени. Јас сега не можам да ја повратам статијата, бидејќи ти нигде не си ја зачувал. Ова може да се случи и другпат кога една статија се уредува од повеќе уредници, па така треба да штиклираш дека сакаш да ја објавиш твојата содржина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:02, 23 март 2025 (CET) == Отстранување на Северна == мислам сите знаеме за ова - ако сакаш може и јавна дискусија со сите македонски администратори да направиме, но Северна Македонија и Република Северна Македонија веднашка треба да биде остранета од сите македонски статиии да биде заменета со Македонија и Република Македонија, како што ти кажа во 2019 г. , не сме обврзани со одлуки на владата, туку на нашата заедница, и за ова веќе се дискутира темелно на нашата селска пумпа. Ќе го користиме терминот Македонија за земја која сега официјално се нарекува Северна Македонија, бидејќи избираме да го следиме вообичаеното правило за именување на некое место/зграда/објект. Не можеме да дозволиме да подлегнеме на заканите од странски сили, вклучувајќи ги и грчките и англиско-бугарските администратори на Википедија, кои се обидуваат да ја изменат нашата историја и идентитет. Ние сме Македонци и не треба да дозволиме да бидеме замолчени или принудени да прифатиме туѓи наративи. Нашето име и идентитет се неотстапни и треба да бидат јасно присутни во сите извори, вклучувајќи ја и Википедијата. Знам дека ти и сите останати македонски администратори не го прифаќаат ова срамно име , кои се тие да ни кажуваат за нашата историја и идентитет кои се тие да ни го кажуваат нашиот идентитет и самосвест, зашто им подлегате на странските притисоци, ние не треба ни да збориме со нив дали знаеш на бугарската википедија како сме наречени Северномакедонци, и ние треба на овие луѓе да им подлегнеме кои активно шират омраза кон нас. Мислам дека дојде време и дека треба да се продолжи темелна дискусија за отстранување на северна, без разлика на какви било политички притисоци или договори. Наша одговорност е да го браниме нашето име и идентитет од сите обиди за негово изменување или бришење. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 16:03, 30 март 2025 (CEST) :@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Не разбирам од каде е поттикот за оваа порака, но името на државата како што е и статијата [[Македонија]] не е променeто на нашата Википедија и не знам што и од каде треба да се отстранува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:44, 30 март 2025 (CEST) ::Мислев во статијата Македонија да се отстрани Официјално позната како Република Северна Македонија за тоа мислев [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 19:39, 30 март 2025 (CEST) :::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Па тоа е факт, не може да отстрануваме факти, колку и да не се согласуваме. Државата ги издава законите и институциите се наречени со тоа име, така што не, не треба да го отстраниме тоа од воведниот дел на статијата за Македонија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:41, 30 март 2025 (CEST) ==Прва лига на Република Српска== Здраво, кој дел од страницата не е на македонски јазик? Ви благодарам.--[[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] <small>([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])</small> 18:21, 31 март 2025 (CEST) :@[[Корисник:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] Делот каде ги имаш споменато клубовите и градовите, најмалку на едно место немаше „ќ“. Провери ги уште еднаш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 18:28, 31 март 2025 (CEST) ::Се надевам дека е поправено. [[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] <small>([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])</small> 08:18, 2 април 2025 (CEST) == СУ „Димитар Влахов“ - Скопје == [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] можеш и за оваа страница да го смениш името во СУГС „Димитар Влахов“ - Скопје бидејќи мене сеуште не ми дава да променувам наслови [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 23:41, 5 април 2025 (CEST) :можеш и да го смениш насловот на СУ „Панче Арсовски“ во СУГС „Панче Арсовски“ [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 00:13, 6 април 2025 (CEST) ::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:55, 8 април 2025 (CEST) :::Извини вака но можеш и СУ „Никола Карев“ – Скопје да го смениш во СУГС „Никола Карев“ – Скопје. Мене ми вика дека збрането е да создавам наслови кои содржат голем број големи букви [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 23:17, 8 април 2025 (CEST) == Уредник == Благодарам и фала на забелешка. ;) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:41, 8 април 2025 (CEST) Ке можеш да преместувааш статијата [[Свирце (Медвеђа)]] на [[Свирце (Медвеѓа)]], бидејки јас не можам. --[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:18, 12 април 2025 (CEST) Када се пишува ''живеат'' со едно и со два ''а''? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:23, 1 мај 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Во примерот живеат не може да има две аа и да биде '''живеаат'''. Има случаи на три самогласки (вокали) едно до друго, но тоа е ретко и никогаш во овој редослед. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 10:07, 2 мај 2025 (CEST) несум го имал од каде да ''консултирам'' транскрипцијата од италијанскиот на македонски јазик. :) Едино за Тавела не е погрешка во прашање, така се вика на молишкохрватски јазик, а Тавена на италијанскиот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:54, 15 мај 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Нема никаков проблем, ги прегледав статиите и тие што имаа проблем ги преместив. Во принцип следи како се веќе преведени на српски/руски јазик и во 95% од случаите ќе биде истата транскрипција. За Тавела премести го тогаш штом е таква работата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:54, 15 мај 2025 (CEST) == Барање на оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 12:03, 16 мај 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:01, 27 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Македонија == Имаш ли некоја македонска литературата за македонско население во Прешевско, Бујановачко и Трговишко? Пошто за тоа словенското население се вика дека е српско. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:44, 9 јуни 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, има книга за Горна Пчиња од [[Јован Трифуноски]], ќе ја побарам како пдф и ќе ти ја пратам на мејл. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 21:52, 14 јуни 2025 (CEST) == Бришење на страница == Здраво Ehrlich, Ве замолувам да ја погледнете статијата [[Владимир Блажев-Панчо]] и да видете дали може да се избрише поради лошо-направена содржина, од неискусна ИП адреса. Убав ден! [[User:Todot3123|Todot3123]] <small>([[User talk:Todot3123|разговор]])</small> 12:14, 10 јуни 2025 (CEST) == Масакар во Долгаец == Здраво, имам многу информации за колежот во Долгаец, па може ли некако да ми помогнете бидејќи не сум искусен да ги напишеме на страницата? Имам список на сите убиени, имам список на осудените лица за злосторствата. [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] <small>([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])</small> 10:59, 27 јуни 2025 (CEST) :@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Немам баш време јас да ја пишувам статијата, но тука сум за совети или подобрувања за истата. Може да продолжиме на самата страница на разговор на статијата. Означи ме штом имаш внесени промени кои сакаш да ги проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 22:18, 30 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]]<nowiki> (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! </nowiki> [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:43, 27 јуни 2025 (CEST) == Долна Ржана == Сигурен си дека треба апостроф овдека [[Долна ’Ржана]], кај српските референци тоа е полн називот? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:48, 27 јуни 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Да, бидејќи ние тука се водиме по правописот на македонскиот јазик, а не тоа како е наведено името во српски документи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 22:18, 30 јуни 2025 (CEST) Ќе можаш да преместуваш статијата [[Калуѓерово (Бабушница)]] на [[Калуѓерево]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:43, 5 јули 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:36, 5 јули 2025 (CEST) == Question from [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] (13:32, 15 јули 2025) == Може да те прашам нешто, секојпат кога ќе пробувам да сменам име на некоја статија која било да е, не ми дава ми вика дека тој наслов е забранет ама јас не пишувам ништо лошо пример го пишувам правилното име на училиште како што беше со СМУГС "Д-р Панче Караѓозов" дали знаеш како можам да го поправам овој проблем --[[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 13:32, 15 јули 2025 (CEST) :@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Искрено не знам, бидејќи ти имаш статус на автопотврден корисник и со тоа можеш да преместуваш страници. Ќе мора некој друг и јас да прашам, за да ја дознаеме причината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:52, 15 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Пролет 2025 == ''Учесниците со помалку од 20 статии оценети со просечна оценка 2,0 не се рангирани поради тоа што не го исполнуваат основниот критериум за освојување награда.'' овој правило не е било врз текот на натпррварот. Не знаем како да толкувам овој што е уработено, дали како дискриминација? Ако моите статии несу исполниле критериуми, зошто веднаш не е кажано. Големо разочарување. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:06, 3 август 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Грешка си, не е воведено ново правило. Правилото стои на сите натпревари кои ние ги организираме и стои и на овој, можеш да отидеш во историја на страницата и ќе видиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:45, 3 август 2025 (CEST) Во право си, несум видел тоа правило воопшто. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:02, 3 август 2025 (CEST) 17:01, 3 август 2025 (CEST) == Медијана == Можеш ли да преместуваш статијата Медијана (Ниш) на Медијана (археолошко наоѓалиште) и пренасочување Медијана (Ниш) да се брише кога што сакам да создадем статија Медијана (Ниш) како нишка градска општина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 07:54, 15 август 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} Не ја избришав страницата за пренаосчување, ама можеш во нејзе да влезеш и да ја уредиш за градската општина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:01, 18 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:11, 19 август 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Статијата [[Ниш]] нема никакви проблеми со картата во рамки на инфокутијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:20, 20 август 2025 (CEST) == Страници на унгарски јазик == Знаеш што се во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%BE%D0%BA статии] кое сум направил со унгарски имиња појавува оваа категоријата? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:23, 30 август 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Ако мислеше на категоријата „Статии со текст на унгарски јазик“ се појавува во статии каде има унгарски јазик, односно се користи шаблонот за тоа како се пишува местото на јазикот на државата. Категоријата ја направив да биде скриена и сега нема да се појавува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 18:03, 30 август 2025 (CEST) Ке можеш да преместуваш оваа статија [[Мађере (Ражањ)]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:42, 12 септември 2025 (CEST) За натпреварот "Европска книжевност" насловот на статија за книга мора биде преведуван или во оригинал, нпр. некој роман.? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:48, 13 септември 2025 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Насловите на сите книги се преведуваат на македонски јазик и во голем дел се преведени на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:39, 13 септември 2025 (CEST) == Член на Оценувачки одбор == Здраво Ehrlich91, имам желбата да бидем член на оценувачки одбор на некој од следните натпревари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:44, 17 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:50, 21 септември 2025 (CEST) == Тргнат превод „Соната за пијано бр. 8 (Бетовен)“ == Здраво Ehrlich91. Видов дека сте ми го тргнале мојот превод од погоре наведената страница. Преводот беше солиден, со мали промени во текстот за правилното користење на стручната терминологија. Не гледам причина зошто треба да го избришете преводот. Ве замолувам преиспитајте ја вашата одлука, и дозволете преводот на македонски јазик да остане. [[User:Wizard pk|Wizard pk]] <small>([[User talk:Wizard pk|разговор]])</small> 15:23, 17 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Wizard pk|Wizard pk]] Споменатата статија беше целосно автоматски преведена со безмалку ниту една интервенција и стоеше ознака за тоа, така што ако сакаш некоја статија да ти биде прифатена, треба покрај автоматски превод и да ја доуредиш некоја статија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:31, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Итно бришење на страницата Генетски проучувања на Бугарите == @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] сакам да те замолам за отворена дискусија за итно бришење на страницата [[Генетски проучувања на Бугарите]]. Која е направена од великобугарскиот антимакедонски едитор @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] кој ја направи страницата само за да си ги задоволи своите пробугарски ставови и впрочем инсистира дека [[Бугари|Бугарите]] се јужнословеснки народ и дека [[Македонци|македонскиот народ]] и идентитет за него се непостоечки. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 02:09, 7 декември 2025 (CET) :Предлагам Инквизиторот да биде санкциониран за лични навреди и ширење лажни и пристрасни изјави. [[User:Jingiby|Jingiby]] <small>([[User talk:Jingiby|разговор]])</small> 05:52, 7 декември 2025 (CET) ::А јас предлагам ти да си се вратиш на твојата википедија [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 11:51, 7 декември 2025 (CET) :::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Вакви статии за генетски проучувања има за бројни други европски народи и нема тука толку спорно. Го избришав предлогот за бришење и поставив шаблон за внимание, односно за средување на статијата, па така директно или преку страницата за разговор предложувај измени на самата статија. @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] Како што и пишав, статијата треба да се среди, бидејќи навистина е напишана со бугарски зборови низ целиот текст, па така ако поради нешто и се избрише статијата пред да се среди, тоа е поради тие бугарски зборообразувања. Ако имате и двајцата нешто повеќе да си кажете, обратете се на страницата за администратори, за да видат и другите администратори. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 18:51, 7 декември 2025 (CET) == Бугари == @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], разбирам дека статијата [[Бугари]] е чувствителна, но би сакал да ми објасниш врз која основа го тргна моето уредување. Сигурно си забележал дека направив промена и автоматски заклучи дека станува збор за нешто лошо, но вистината е дека тргнав конкретна реченица: ''„Најчесто во минатото Македонците се именувале и биле именувани како Бугари.“'' Не би сакал да се инсистира дека ова мора да остане затоа што „има доверливи извори“. Изворите што ги дал @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] се од пробугарски медиуми, професори, академици, што е очекувано дека ќе ја потврдат оваа теза. Ако мислиш дека ова треба да остане во статијата, тогаш е тешко да се сложиме со таквата формулација. Исто така, забележав дека статијата е заштитена и само администратори можат да уредуваат. Тоа е во ред, но те замолувам, како администратор, да го разгледаш ова и да ја тргнеш таа реченица. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 22:09, 10 декември 2025 (CET) :Се извинувам што се мешам, но ова е затоа што беше споменато моето корисничко име. Изворите за ова не ги дава Џингиби, туку дури ни самиот Красте Мисирков: "Ниiе се велефме бугари. Со тоа, од iедна страна, сакафме тоа име да ни послужит како центр, около кого сите да се згрупираме, без да бараме за таiа цел'а некоi друг, а можит и сосим нов, од друга, ниiе мислефме, оти вистина во соiединеiн'ето со бугарите iет нашата сила. До 1878 г. сите, па и руското правителство, велеа, оти Македонците сет бугари." [[User:Jingiby|Jingiby]] <small>([[User talk:Jingiby|разговор]])</small> 04:37, 11 декември 2025 (CET) ::Незнам кој е тој "Красте Мисирков" но ваква изјава мора веднашка да се отстрани [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 14:16, 11 декември 2025 (CET) :::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, те молам напиши го ова на страницата за разговор, па ќе им укажам и на другите администратори, па ќе може да се одлучи заедно како ќе биде запишана реченицата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 14:32, 13 декември 2025 (CET) ::::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] јас ќе го направам тоа но не ми се верува дека реченицата не ти е провокативна , што не те нервира или жифцира, јас мислев дека одма ќе ја тргнеш , но тоа ти не го направи [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 15:07, 13 декември 2025 (CET) :::::не ми се верува до кое дереџе сме стигнале, вакво нешто да биде пишано на Македонска Википедија и да не добие реакција ниту од администратори, ниту од оценувачи, ниту од долгогодишни македонски уредувачи. Не можам нормално да уредувам и да обврнам внимание на мои проекти со ваква глупост треба да се замарам [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 15:13, 13 декември 2025 (CET) :::::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Далеку од тоа дека не ме нервира, но од друга страна, вистина е дека во некои извори го употребуваат изразот „Бугари“ за нас во тој период и не треба тоа да те спречува за уредување на било што. Ти реков, напиши го тоа на страницата за разговор, па сите администратори и други уредници нека кажат како треба најдобро, не сум јас најпаметен да решам сам дали треба да стои, дали не треба да стои, или треба да биде изменета. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:15, 13 декември 2025 (CET) ::::::ја направив можеш да се вклучиш во дискусијата заедно со други администратори :[[Разговор:Бугари#Бугарите_во_соседните_земји]] ::::::Очекувам дека проблемот ќе биде решен и дека ќе биде напишана историската реалност. ::::::Ви благодарам однапред. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 15:42, 13 декември 2025 (CET) == Предлошката БИМ и бришење на линк == Во врска со [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%97%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0&diff=prev&oldid=5485800 ова] ваше уредување на страницата Зихна, ве молам да: # Наведете линк до одлуката на заедницата да се користи предлошката БИМ. Би било добро да видиме дали оваа одлука се однесува на автори кои не спаѓаат во категоријата „бугарски извори“; # Да објасните зошто го бришете линкот до изворот. Претпоставката за добра намера претпоставува дека станува збор за техничка грешка. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 12:30, 25 декември 2025 (CET) :@[[Корисник:Simin|Simin]] Целокупното уредување беше вратено, вклучувајќи ја и врската, која можеш да ја вратиш слободно. За одлуката на заедницата појди во последната архива на Селска чешма и ќе ја пронајдеш дискусијата и гласањето по ова прашање. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 12:45, 25 декември 2025 (CET) ::Ја видов [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%88%D0%BC%D0%B0/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2%D0%B0_37 одлуката] пред да ја направам последната моја промена на страницава. Се усвојува предлогот за продолжување на користењето на шаблонот [[Предлошка:БИМ|<nowiki>{{БИМ}}</nowiki>]]. Нема индикации дека овој шаблон се однесува на извори кои не се бугарски.--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 13:06, 25 декември 2025 (CET) :::@[[Корисник:Simin|Simin]] Дискусијата се водеше за извори направени во текот на Отоманското Царство и дискусијата и гласањето се одвиваше на тој начин. Уредникот @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] требаше да го надополни шаблонот согласно дискусијата, што забележувам не е направено. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:12, 25 декември 2025 (CET) ::::Ја прочитав дискусијата. Штета што jа имам пропуштено. Во секој случај, овој шаблон моментално е неточен во овој конкретен текст. Нели?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 13:53, 25 декември 2025 (CET) :::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Да, и затоа го означив корисникот Бојан да го направи истото, што го имам направено уште и во текот на дискусијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:59, 25 декември 2025 (CET) ::::::И за времето додека шаблонот е во оваа форма, тој не е точен и може да се отстрани?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 20:07, 25 декември 2025 (CET) :::::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не, бидејќи како што ти укажав, нашата заедница гласаше и водеше расправа за ова прашање. поради неможност да го надополни шаблонот корисникот Бојан, јас го направив тоа. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:36, 26 декември 2025 (CET) == Викисредба (9 февруари 2026) == Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:34, 2 февруари 2026 (CET) == Бришење страници == Зошто е избришана страницата за југословенскиот разорувач дубровник без никаква причина наведена? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:09, 18 април 2026 (CEST) :@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Затоа што беше означена за бришење од страна на оценувачот @[[Корисник:Gurther|Gurther]], а веројатно причината била големиот непреведен дел во статијата, ама оставам корисникот да ти одговори. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:12, 18 април 2026 (CEST) ::Па не знам што да сменам, јас проверив си беше горе доле ок преводот , не можам на пример Тој и тој бил роден тогап и тогаш да го сменам во тогаш и тогаш тој бил роден... Ќе ја направам повторно сепак, ако има проблеми со останатите статии пишете ми ќе ги средам [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:20, 18 април 2026 (CEST) ::+ зошто статијата за катедралата е избришана? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:22, 18 април 2026 (CEST) :::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Која катедрала? Ако може да дадеш точно име на статијата за да проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:28, 18 април 2026 (CEST) ::::[[Катедрала Свети Стефан (Хвар)]] [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:46, 18 април 2026 (CEST) :::јас малку ја надополнив и беше избришана [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:46, 18 април 2026 (CEST) ::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Статијата не е избришана, туку е вратена содржината и причината е наведена „статијата е создадена веќе при СИЕ Пролет 2024, не треба да се менува целосно“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:48, 18 април 2026 (CEST) :::::Во ред , инаку ако пишуваме за советските тенкови дали се важи под русија и сие 2026 или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:51, 18 април 2026 (CEST) ::::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, може да си биде дел од натпреварот, додека за земјата веројатно би била Русија, освен ако не се работи за локален бренд на другите советски републики. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:53, 18 април 2026 (CEST) :::::::<bdi>[[Советскиот Сојуз во Втората светска војна]]</bdi> оваа статија :::::::и п.с ако можете да проверите и да ми кажете од сите статии што се евидентирани во евиденција кои се отстранети и зошто и дали сум заборавил некоја да вметнам, а за Југословенскиот Разорувач дубровник сега ќе ја направам подобра [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 20:58, 18 април 2026 (CEST) :[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], голем дел од статијата беше целосно непреведена. Освен тоа имаше многу грешки со самиот код. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 22:00, 18 април 2026 (CEST) ::и сега дали да ја правам повторно или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 23:36, 18 април 2026 (CEST) :::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, можеш да ја направиш пак, само внимавај да не оставиш непреведени делови. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:00, 21 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Будевице == Здраво. Будевице се новоформираното село во општината Плав, еве извор за селото [https://web.archive.org/web/20250214182936/http://pop-stat.mashke.org/montenegro-ethnic-loc2023.htm]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:08, 28 мај 2026 (CEST) :@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, во ред, но токму ова беше и проблемот, во статијата немаше валиден извор, туку изворот во статијата беше мртва врска, а нигде на интернет немаше информација за местото. Ќе ја вратам јас сега статијата, ама промени го изворот соодветно во сите други статии. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:18, 28 мај 2026 (CEST) == Едмонд Темелко == Последниве денови еден нерегистриран ИП адреса се обидува да го избриши името на Пали Колефски, кој го наследи [[Едмонд Темелко]] за градоначалник на [[Општина Пустец]]. Додадов врска од официјалниот вебсајт за новиот градоначалник но продолжува да ги отстранува. Дали можете да ја заштитите статијата од ИП адреси за неколку дена? [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 20:28, 1 јуни 2026 (CEST) :@[[Корисник:Gurther|Gurther]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:37, 1 јуни 2026 (CEST) == Избришани статии == Здраво, сакав да прашам зошто се избришани статиите за да знам за друг пат што да правам. [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 14:29, 2 јуни 2026 (CEST) :@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Здраво, статиите беа означени со посебен шаблон за брзо бришење од страна на друг корисник (оценувач/уредник), па јас како дел од тековното одржување на Википедија ги избришав. Ознаките беа дека се работи за автоматизиран превод без средување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:29, 5 јуни 2026 (CEST) ::Во ред [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] <small>([[User talk:IvanKonev123|разговор]])</small> 13:47, 5 јуни 2026 (CEST) == Гласање за избрана статија == Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 19:35, 12 јуни 2026 (CEST) == Question from [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] (01:14, 13 септември 2026) == ми треба помош само дали можеш да го смениш името на статијата за [[СУГС „Марија Кири Склодовска“ - Скопје|„СУГС „Марија Кири Склодовска“ - Скопје“]] да се премести на „ДСУ - РЦСОО „Марија Кири Склодовска“ - Скопје, бидејќи училиштето го смени името оваа година и мене не ми дава да го сменам --[[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] <small>([[User talk:Инквизитор771|разговор]])</small> 01:14, 13 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, ќе го прегледам следната недела целиот список со новите ресурсни центри, за да ги преименуваме сите средни училишта. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:16, 13 септември 2026 (CEST) == Избришана статија == Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], може да објасните зошто е избришана [[Илбер Идризи|статијатa]] ? [[User:Operator096|Operator096]] <small>([[User talk:Operator096|разговор]])</small> 17:21, 8 октомври 2026 (CEST) :@[[Корисник:Operator096|Operator096]] Многу едноставно, не е во согласност со [[Википедија:Значајност (луѓе)|политиката за значајност]]. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 18:47, 8 октомври 2026 (CEST) ::Во политиката на значајност е потенцирано ::'''Естраден музичар''' ::* добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; ::* има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); ::''(Има издадено 4 студиски албуми, добитник на десетина награди на регионални фестивали, има официјален верифициран Јутуб канал со над 1.5милиони прегледи)'' ::'''Политичари и правници''' ::* има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; ::(Има внатрепартиска фунскија на национално ниво - подпретседател, член на партиски комитет.) [[User:Operator096|Operator096]] <small>([[User talk:Operator096|разговор]])</small> 02:05, 10 октомври 2026 (CEST) :::@[[Корисник:Operator096|Operator096]] Да, точно, но не ги читаш основните правила, во кои се вели дека за личноста треба да има медиумска покриеност и дека Википедија не треба да се користи за бесплатна реклама. Доколку не ти се допаѓа мојот став, слободно прашај ги и останатите на [[Википедија:Селска чешма|Селска чешма]]. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:31, 10 октомври 2026 (CEST) == Крум Чушков и Виктор Канзуров == Здраво Ehrlich, дали можете да ги заштите страниците [[Крум Чушков]] и [[Виктор Канзуров]] за само администратори за еден месец? Редовно се вандализирани од бугарски корисници кои се обидуваат да вметнат псевдоисториски наративи. Претходно сум [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80:%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%A7%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2#%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%91%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0 се обидол да постигнам некакво заедничко решение] но тие немаат намера за енциклопедиски дискусии. Ако можете, заштити ги страниците на овие верзии [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%A7%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2&oldid=5640502] и [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&oldid=5602094]. За вашето разбирање однапред Ви благодарам. Поздрав [[User:Gurther|Ѓорѓи]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:52, 26 октомври 2026 (CET) by6g26l0mns0epr2gvtjh0m70g2yfm2 0 736751 5650285 5256548 2026-10-26T21:19:36Z Buli 2648 5650285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | type = | honorific_prefix = | name = Арсениј II | honorific_suffix = | title = Архиепископ Охридски | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | enthroned = 1763 | ended = 1767 | predecessor = [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]] | successor = нема<br>{{мали|[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Доситеј II|Доситеј II]] во 1958 г. по [[МПЦ|црковната обнова]]}} }} '''Арсениј II''' — православен архиереј и последен поглавар на автокефалната [[Охридска архиепископија]], со која управувал од [[1763]] до [[16 јануари]] [[1767]] година. Претходно бил [[Пелагониска епархија|пелагониски митрополит]]. Неговото архиепископување завршило со оставка под притисок на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], по што османлиските власти ја укинале самостојноста на Охридската архиепископија и нејзините епархии ги ставиле под јурисдикција на цариградскиот патријарх.{{sfn|Снегаров|1932|pp=148–150}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Потекло и избор за архиепископ == За раниот живот на Арсениј се зачувани малку сигурни податоци. Според охридското народно предание, потекнувал од семејството Баласчеви од [[Охрид]], но ова потекло не е потврдено со современ документ. Пред изборот за охридски архиепископ ја управувал Пелагониската епархија, најдоцна од почетокот на 1760-тите години.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} По смртта на архиепископот [[Еремија (охридски архиепископ)|Еремија]] во 1763 година, цариградскиот патријарх [[Јоаникиј III Цариградски|Јоаникиј III]] настојувал на охридскиот престол да го постави својот протосингел [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]]. Во мај истата година Ананиј бил избран во Цариград, но неговото поставување наишло на противење во Охрид, каде што за архиепископ бил избран пелагонискиот митрополит Арсениј. Во историографијата овој избор се поврзува со отпорот на дел од охридското свештенство против сè поголемото мешање на Цариградската патријаршија во управувањето со Архиепископијата.{{sfn|Снегаров|1932|pp=146–147}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} == Архиепископување и судир со Цариградската патријаршија == Во времето на Арсениј II, Охридската архиепископија се соочувала со финансиски обврски, чести промени на црковните великодостојници и поделби меѓу архиереите. Новиот цариградски патријарх [[Самоил I Цариградски|Самоил I Ханџери]] (1763–1768) настојувал да го прошири влијанието на својата патријаршија врз епархиите на Охридската архиепископија. Во тие настојувања добил поддршка од дел од нејзините митрополити и од влијателни претставници на градските заедници.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=291–293}} Во есента [[1766]] година Арсениј престојувал во [[Цариград]], каде што се наоѓале и костурскиот митрополит Евтимиј, сисанискиот Никифор, воденскиот Герман, струмичкиот Ананиј и гребенскиот Григориј. Неколкумина од овие архиереи потоа со писмено изјаснување побарале нивните епархии да бидат примени под власта на Цариградската патријаршија. Овие случувања ја ослабнале положбата на Арсениј како поглавар на самостојната црква.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}} == Оставка и укинување на Архиепископијата == На [[16 јануари]] [[1767]] година Арсениј II потпишал писмена оставка од охридскиот архиепископски престол. Во документот ја образложил својата одлука со неможноста да ги реши натрупаните проблеми и долгови на Архиепископијата и со потребата да се заштитат нејзините митрополити и верници. Иако во самиот акт оставката е наречена „доброволна и непринудена“, историчарите Иван Снегаров и други истражувачи ја разгледуваат како резултат на притисокот извршен врз архиепископот. Со оставката Арсениј побарал да ја задржи својата поранешна Пелагониска епархија.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–150}}{{sfn|Снегаров|1932|pp=515–516}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} По неговото повлекување, цариградскиот патријарх Самоил издејствувал од султанот [[Мустафа III]] одлука за укинување на Охридската архиепископија и присоединување на нејзините епархии кон Цариградската патријаршија. Со османлиската наредба биле ограничени и можностите за оспорување на промената. На [[15 мај]] 1767 година Синодот на Цариградската патријаршија издал акт со кој ја образложил и оправдал новата црковна состојба. Така завршило повеќевековното постоење на Охридската архиепископија како самостојна црковна институција.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–151}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=293–294}} == Последни години == По оставката од охридскиот престол Арсениј извесно време формално ја задржал Пелагониската епархија. Меѓутоа, на [[24 јуни]] [[1767]] година потпишал и посебна оставка од неа, наведувајќи ги финансиските тешкотии и неможноста да ја управува епархијата. Нејзиното управување му било доверено на дотогашниот могленски митрополит Натанаил.{{sfn|Снегаров|1932|p=150}}{{sfn|Снегаров|1932|p=516}} По отстранувањето од црковната служба Арсениј бил испратен на [[Света Гора]]. Последниот период од животот го поминал во [[Кареја]], во ќелија што му припаѓала на [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]], каде што и починал. Точната година на неговата смрт не е сигурно утврдена.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Народни преданија и историско сеќавање == Соборувањето на Арсениј и укинувањето на Охридската архиепископија оставиле силен одраз во охридската народна традиција. Во преданијата собрани во XIX век се раскажувало дека архиепископот бил обвинет за врски со [[Венецијанска Република|Венеција]] или [[Руска Империја|Русија]], дека тргнал кон Цариград со стари повелби за да ги брани правата на Архиепископијата и дека бил одведен на Света Гора. Овие раскажувања се значајни како сведоштва за народното сеќавање, но нивните поединечни подробности не се потврдени со сочуваните службени акти.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–518}} Настаните се опеани и во песната „[[1762 лето]]“ на [[Григор Прличев]], во која се опишува разделбата на архиепископот со охриѓани. Насловната година во песната не одговара на документираната хронологија: Арсениј се откажал од охридскиот престол во 1767, а не во 1762 година.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–517}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite book |last=Снегаров |first=Иван |year=1932 |title=История на Охридската архиепископия-патриаршия: Отъ падането ѝ подъ турцитѣ до нейното унищожение (1394–1767 г.) |volume=2 |location=Софија |publisher=Печатница П. Глушковъ |url=https://macedonia.kroraina.com/is2/is_2_sydyr.htm |ref=harv}} * {{cite journal |last=Ѓорѓевски |first=Ѓоко |year=2020 |title=The Battle od Identity: Abolition of the Archbishopric of Ohrid and the Socio-Political Conditions in the Ottoman Empire |journal=Identities: Proceedings of the 7th International Symposium “Days of Justinian I” |editor-last=Panov |editor-first=Mitko B. |location=Skopje |publisher=Institute of National History |pages=280–294 |url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/21922/1/Proceedings_of_the_7th_International_Sym-splitted.pdf |ref=harv}} * {{cite encyclopedia |last=Корж |first=И. А. |year=2001 |chapter=Арсений II |encyclopedia=Православная энциклопедия |volume=3 |location=Москва |publisher=Церковно-научный центр „Православная энциклопедия“ |pages=423–424 |url=https://m.pravenc.ru/text/76274.html |ref=harv}} == Надворешни врски == * [https://pesna.org/song.php?id=450 1762 лето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210119222720/https://pesna.org/song.php?id=450 |date=2021-01-19 }} ''(песна)'' {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 18 век]] [[Категорија:Православни епископи од 18 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] 5qi5o9o9vlzla1koet2jz7co5lkcn18 5650292 5650285 2026-10-26T21:26:40Z Buli 2648 /* Архиепископување и судир со Цариградската патријаршија */ 5650292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | type = | honorific_prefix = | name = Арсениј II | honorific_suffix = | title = Архиепископ Охридски | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | enthroned = 1763 | ended = 1767 | predecessor = [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]] | successor = нема<br>{{мали|[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Доситеј II|Доситеј II]] во 1958 г. по [[МПЦ|црковната обнова]]}} }} '''Арсениј II''' — православен архиереј и последен поглавар на автокефалната [[Охридска архиепископија]], со која управувал од [[1763]] до [[16 јануари]] [[1767]] година. Претходно бил [[Пелагониска епархија|пелагониски митрополит]]. Неговото архиепископување завршило со оставка под притисок на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], по што османлиските власти ја укинале самостојноста на Охридската архиепископија и нејзините епархии ги ставиле под јурисдикција на цариградскиот патријарх.{{sfn|Снегаров|1932|pp=148–150}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Потекло и избор за архиепископ == За раниот живот на Арсениј се зачувани малку сигурни податоци. Според охридското народно предание, потекнувал од семејството Баласчеви од [[Охрид]], но ова потекло не е потврдено со современ документ. Пред изборот за охридски архиепископ ја управувал Пелагониската епархија, најдоцна од почетокот на 1760-тите години.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} По смртта на архиепископот [[Еремија (охридски архиепископ)|Еремија]] во 1763 година, цариградскиот патријарх [[Јоаникиј III Цариградски|Јоаникиј III]] настојувал на охридскиот престол да го постави својот протосингел [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]]. Во мај истата година Ананиј бил избран во Цариград, но неговото поставување наишло на противење во Охрид, каде што за архиепископ бил избран пелагонискиот митрополит Арсениј. Во историографијата овој избор се поврзува со отпорот на дел од охридското свештенство против сè поголемото мешање на Цариградската патријаршија во управувањето со Архиепископијата.{{sfn|Снегаров|1932|pp=146–147}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} == Архиепископување и судир со Цариградската патријаршија == Во времето на Арсениј II, Охридската архиепископија се соочувала со финансиски обврски, чести промени на црковните великодостојници и поделби меѓу архиереите. Новиот цариградски патријарх [[Самуил Цариградски|Самоил I Ханџери]] (1763–1768) настојувал да го прошири влијанието на својата патријаршија врз епархиите на Охридската архиепископија. Во тие настојувања добил поддршка од дел од нејзините митрополити и од влијателни претставници на градските заедници.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=291–293}} Во есента [[1766]] година Арсениј престојувал во [[Цариград]], каде што се наоѓале и костурскиот митрополит Евтимиј, сисанискиот Никифор, воденскиот Герман, струмичкиот Ананиј и гребенскиот Григориј. Неколкумина од овие архиереи потоа со писмено изјаснување побарале нивните епархии да бидат примени под власта на Цариградската патријаршија. Овие случувања ја ослабнале положбата на Арсениј како поглавар на самостојната црква.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}} == Оставка и укинување на Архиепископијата == На [[16 јануари]] [[1767]] година Арсениј II потпишал писмена оставка од охридскиот архиепископски престол. Во документот ја образложил својата одлука со неможноста да ги реши натрупаните проблеми и долгови на Архиепископијата и со потребата да се заштитат нејзините митрополити и верници. Иако во самиот акт оставката е наречена „доброволна и непринудена“, историчарите Иван Снегаров и други истражувачи ја разгледуваат како резултат на притисокот извршен врз архиепископот. Со оставката Арсениј побарал да ја задржи својата поранешна Пелагониска епархија.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–150}}{{sfn|Снегаров|1932|pp=515–516}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} По неговото повлекување, цариградскиот патријарх Самоил издејствувал од султанот [[Мустафа III]] одлука за укинување на Охридската архиепископија и присоединување на нејзините епархии кон Цариградската патријаршија. Со османлиската наредба биле ограничени и можностите за оспорување на промената. На [[15 мај]] 1767 година Синодот на Цариградската патријаршија издал акт со кој ја образложил и оправдал новата црковна состојба. Така завршило повеќевековното постоење на Охридската архиепископија како самостојна црковна институција.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–151}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=293–294}} == Последни години == По оставката од охридскиот престол Арсениј извесно време формално ја задржал Пелагониската епархија. Меѓутоа, на [[24 јуни]] [[1767]] година потпишал и посебна оставка од неа, наведувајќи ги финансиските тешкотии и неможноста да ја управува епархијата. Нејзиното управување му било доверено на дотогашниот могленски митрополит Натанаил.{{sfn|Снегаров|1932|p=150}}{{sfn|Снегаров|1932|p=516}} По отстранувањето од црковната служба Арсениј бил испратен на [[Света Гора]]. Последниот период од животот го поминал во [[Кареја]], во ќелија што му припаѓала на [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]], каде што и починал. Точната година на неговата смрт не е сигурно утврдена.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Народни преданија и историско сеќавање == Соборувањето на Арсениј и укинувањето на Охридската архиепископија оставиле силен одраз во охридската народна традиција. Во преданијата собрани во XIX век се раскажувало дека архиепископот бил обвинет за врски со [[Венецијанска Република|Венеција]] или [[Руска Империја|Русија]], дека тргнал кон Цариград со стари повелби за да ги брани правата на Архиепископијата и дека бил одведен на Света Гора. Овие раскажувања се значајни како сведоштва за народното сеќавање, но нивните поединечни подробности не се потврдени со сочуваните службени акти.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–518}} Настаните се опеани и во песната „[[1762 лето]]“ на [[Григор Прличев]], во која се опишува разделбата на архиепископот со охриѓани. Насловната година во песната не одговара на документираната хронологија: Арсениј се откажал од охридскиот престол во 1767, а не во 1762 година.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–517}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite book |last=Снегаров |first=Иван |year=1932 |title=История на Охридската архиепископия-патриаршия: Отъ падането ѝ подъ турцитѣ до нейното унищожение (1394–1767 г.) |volume=2 |location=Софија |publisher=Печатница П. Глушковъ |url=https://macedonia.kroraina.com/is2/is_2_sydyr.htm |ref=harv}} * {{cite journal |last=Ѓорѓевски |first=Ѓоко |year=2020 |title=The Battle od Identity: Abolition of the Archbishopric of Ohrid and the Socio-Political Conditions in the Ottoman Empire |journal=Identities: Proceedings of the 7th International Symposium “Days of Justinian I” |editor-last=Panov |editor-first=Mitko B. |location=Skopje |publisher=Institute of National History |pages=280–294 |url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/21922/1/Proceedings_of_the_7th_International_Sym-splitted.pdf |ref=harv}} * {{cite encyclopedia |last=Корж |first=И. А. |year=2001 |chapter=Арсений II |encyclopedia=Православная энциклопедия |volume=3 |location=Москва |publisher=Церковно-научный центр „Православная энциклопедия“ |pages=423–424 |url=https://m.pravenc.ru/text/76274.html |ref=harv}} == Надворешни врски == * [https://pesna.org/song.php?id=450 1762 лето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210119222720/https://pesna.org/song.php?id=450 |date=2021-01-19 }} ''(песна)'' {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 18 век]] [[Категорија:Православни епископи од 18 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] ffrpehjedolw8k6zt6oubvmkrb3tpqe 5650293 5650292 2026-10-26T21:28:32Z Buli 2648 /* Оставка и укинување на Архиепископијата */ 5650293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | type = | honorific_prefix = | name = Арсениј II | honorific_suffix = | title = Архиепископ Охридски | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | enthroned = 1763 | ended = 1767 | predecessor = [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]] | successor = нема<br>{{мали|[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Доситеј II|Доситеј II]] во 1958 г. по [[МПЦ|црковната обнова]]}} }} '''Арсениј II''' — православен архиереј и последен поглавар на автокефалната [[Охридска архиепископија]], со која управувал од [[1763]] до [[16 јануари]] [[1767]] година. Претходно бил [[Пелагониска епархија|пелагониски митрополит]]. Неговото архиепископување завршило со оставка под притисок на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], по што османлиските власти ја укинале самостојноста на Охридската архиепископија и нејзините епархии ги ставиле под јурисдикција на цариградскиот патријарх.{{sfn|Снегаров|1932|pp=148–150}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Потекло и избор за архиепископ == За раниот живот на Арсениј се зачувани малку сигурни податоци. Според охридското народно предание, потекнувал од семејството Баласчеви од [[Охрид]], но ова потекло не е потврдено со современ документ. Пред изборот за охридски архиепископ ја управувал Пелагониската епархија, најдоцна од почетокот на 1760-тите години.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} По смртта на архиепископот [[Еремија (охридски архиепископ)|Еремија]] во 1763 година, цариградскиот патријарх [[Јоаникиј III Цариградски|Јоаникиј III]] настојувал на охридскиот престол да го постави својот протосингел [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]]. Во мај истата година Ананиј бил избран во Цариград, но неговото поставување наишло на противење во Охрид, каде што за архиепископ бил избран пелагонискиот митрополит Арсениј. Во историографијата овој избор се поврзува со отпорот на дел од охридското свештенство против сè поголемото мешање на Цариградската патријаршија во управувањето со Архиепископијата.{{sfn|Снегаров|1932|pp=146–147}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} == Архиепископување и судир со Цариградската патријаршија == Во времето на Арсениј II, Охридската архиепископија се соочувала со финансиски обврски, чести промени на црковните великодостојници и поделби меѓу архиереите. Новиот цариградски патријарх [[Самуил Цариградски|Самоил I Ханџери]] (1763–1768) настојувал да го прошири влијанието на својата патријаршија врз епархиите на Охридската архиепископија. Во тие настојувања добил поддршка од дел од нејзините митрополити и од влијателни претставници на градските заедници.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=291–293}} Во есента [[1766]] година Арсениј престојувал во [[Цариград]], каде што се наоѓале и костурскиот митрополит Евтимиј, сисанискиот Никифор, воденскиот Герман, струмичкиот Ананиј и гребенскиот Григориј. Неколкумина од овие архиереи потоа со писмено изјаснување побарале нивните епархии да бидат примени под власта на Цариградската патријаршија. Овие случувања ја ослабнале положбата на Арсениј како поглавар на самостојната црква.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}} == Оставка и укинување на Архиепископијата == На [[16 јануари]] [[1767]] година Арсениј II потпишал писмена оставка од охридскиот архиепископски престол. Во документот ја образложил својата одлука со неможноста да ги реши натрупаните проблеми и долгови на Архиепископијата и со потребата да се заштитат нејзините митрополити и верници. Иако во самиот акт оставката е наречена „доброволна и непринудена“, историчарите Иван Снегаров и други истражувачи ја разгледуваат како резултат на притисокот извршен врз архиепископот. Со оставката Арсениј побарал да ја задржи својата поранешна Пелагониска епархија.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–150}}{{sfn|Снегаров|1932|pp=515–516}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} По неговото повлекување, цариградскиот патријарх Самоил издејствувал од султанот [[Мустафа III]] одлука за укинување на Охридската архиепископија и присоединување на нејзините епархии кон Цариградската патријаршија. Со османлиската наредба биле ограничени и можностите за оспорување на промената. На 15 мај 1767 година Синодот на Цариградската патријаршија издал акт со кој ја образложил и оправдал новата црковна состојба. Така завршило повеќевековното постоење на Охридската архиепископија како самостојна црковна институција.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–151}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=293–294}} == Последни години == По оставката од охридскиот престол Арсениј извесно време формално ја задржал Пелагониската епархија. Меѓутоа, на [[24 јуни]] [[1767]] година потпишал и посебна оставка од неа, наведувајќи ги финансиските тешкотии и неможноста да ја управува епархијата. Нејзиното управување му било доверено на дотогашниот могленски митрополит Натанаил.{{sfn|Снегаров|1932|p=150}}{{sfn|Снегаров|1932|p=516}} По отстранувањето од црковната служба Арсениј бил испратен на [[Света Гора]]. Последниот период од животот го поминал во [[Кареја]], во ќелија што му припаѓала на [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]], каде што и починал. Точната година на неговата смрт не е сигурно утврдена.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Народни преданија и историско сеќавање == Соборувањето на Арсениј и укинувањето на Охридската архиепископија оставиле силен одраз во охридската народна традиција. Во преданијата собрани во XIX век се раскажувало дека архиепископот бил обвинет за врски со [[Венецијанска Република|Венеција]] или [[Руска Империја|Русија]], дека тргнал кон Цариград со стари повелби за да ги брани правата на Архиепископијата и дека бил одведен на Света Гора. Овие раскажувања се значајни како сведоштва за народното сеќавање, но нивните поединечни подробности не се потврдени со сочуваните службени акти.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–518}} Настаните се опеани и во песната „[[1762 лето]]“ на [[Григор Прличев]], во која се опишува разделбата на архиепископот со охриѓани. Насловната година во песната не одговара на документираната хронологија: Арсениј се откажал од охридскиот престол во 1767, а не во 1762 година.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–517}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{cite book |last=Снегаров |first=Иван |year=1932 |title=История на Охридската архиепископия-патриаршия: Отъ падането ѝ подъ турцитѣ до нейното унищожение (1394–1767 г.) |volume=2 |location=Софија |publisher=Печатница П. Глушковъ |url=https://macedonia.kroraina.com/is2/is_2_sydyr.htm |ref=harv}} * {{cite journal |last=Ѓорѓевски |first=Ѓоко |year=2020 |title=The Battle od Identity: Abolition of the Archbishopric of Ohrid and the Socio-Political Conditions in the Ottoman Empire |journal=Identities: Proceedings of the 7th International Symposium “Days of Justinian I” |editor-last=Panov |editor-first=Mitko B. |location=Skopje |publisher=Institute of National History |pages=280–294 |url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/21922/1/Proceedings_of_the_7th_International_Sym-splitted.pdf |ref=harv}} * {{cite encyclopedia |last=Корж |first=И. А. |year=2001 |chapter=Арсений II |encyclopedia=Православная энциклопедия |volume=3 |location=Москва |publisher=Церковно-научный центр „Православная энциклопедия“ |pages=423–424 |url=https://m.pravenc.ru/text/76274.html |ref=harv}} == Надворешни врски == * [https://pesna.org/song.php?id=450 1762 лето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210119222720/https://pesna.org/song.php?id=450 |date=2021-01-19 }} ''(песна)'' {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 18 век]] [[Категорија:Православни епископи од 18 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] 1zn0uqgg9o3r6tiiix8kl7n72qd2kuu 5650295 5650293 2026-10-26T21:31:11Z Buli 2648 /* Литература */ 5650295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | type = | honorific_prefix = | name = Арсениј II | honorific_suffix = | title = Архиепископ Охридски | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | enthroned = 1763 | ended = 1767 | predecessor = [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]] | successor = нема<br>{{мали|[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Доситеј II|Доситеј II]] во 1958 г. по [[МПЦ|црковната обнова]]}} }} '''Арсениј II''' — православен архиереј и последен поглавар на автокефалната [[Охридска архиепископија]], со која управувал од [[1763]] до [[16 јануари]] [[1767]] година. Претходно бил [[Пелагониска епархија|пелагониски митрополит]]. Неговото архиепископување завршило со оставка под притисок на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], по што османлиските власти ја укинале самостојноста на Охридската архиепископија и нејзините епархии ги ставиле под јурисдикција на цариградскиот патријарх.{{sfn|Снегаров|1932|pp=148–150}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Потекло и избор за архиепископ == За раниот живот на Арсениј се зачувани малку сигурни податоци. Според охридското народно предание, потекнувал од семејството Баласчеви од [[Охрид]], но ова потекло не е потврдено со современ документ. Пред изборот за охридски архиепископ ја управувал Пелагониската епархија, најдоцна од почетокот на 1760-тите години.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} По смртта на архиепископот [[Еремија (охридски архиепископ)|Еремија]] во 1763 година, цариградскиот патријарх [[Јоаникиј III Цариградски|Јоаникиј III]] настојувал на охридскиот престол да го постави својот протосингел [[Ананиј (охридски архиепископ)|Ананиј]]. Во мај истата година Ананиј бил избран во Цариград, но неговото поставување наишло на противење во Охрид, каде што за архиепископ бил избран пелагонискиот митрополит Арсениј. Во историографијата овој избор се поврзува со отпорот на дел од охридското свештенство против сè поголемото мешање на Цариградската патријаршија во управувањето со Архиепископијата.{{sfn|Снегаров|1932|pp=146–147}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} == Архиепископување и судир со Цариградската патријаршија == Во времето на Арсениј II, Охридската архиепископија се соочувала со финансиски обврски, чести промени на црковните великодостојници и поделби меѓу архиереите. Новиот цариградски патријарх [[Самуил Цариградски|Самоил I Ханџери]] (1763–1768) настојувал да го прошири влијанието на својата патријаршија врз епархиите на Охридската архиепископија. Во тие настојувања добил поддршка од дел од нејзините митрополити и од влијателни претставници на градските заедници.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=291–293}} Во есента [[1766]] година Арсениј престојувал во [[Цариград]], каде што се наоѓале и костурскиот митрополит Евтимиј, сисанискиот Никифор, воденскиот Герман, струмичкиот Ананиј и гребенскиот Григориј. Неколкумина од овие архиереи потоа со писмено изјаснување побарале нивните епархии да бидат примени под власта на Цариградската патријаршија. Овие случувања ја ослабнале положбата на Арсениј како поглавар на самостојната црква.{{sfn|Снегаров|1932|pp=147–149}} == Оставка и укинување на Архиепископијата == На [[16 јануари]] [[1767]] година Арсениј II потпишал писмена оставка од охридскиот архиепископски престол. Во документот ја образложил својата одлука со неможноста да ги реши натрупаните проблеми и долгови на Архиепископијата и со потребата да се заштитат нејзините митрополити и верници. Иако во самиот акт оставката е наречена „доброволна и непринудена“, историчарите Иван Снегаров и други истражувачи ја разгледуваат како резултат на притисокот извршен врз архиепископот. Со оставката Арсениј побарал да ја задржи својата поранешна Пелагониска епархија.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–150}}{{sfn|Снегаров|1932|pp=515–516}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|p=293}} По неговото повлекување, цариградскиот патријарх Самоил издејствувал од султанот [[Мустафа III]] одлука за укинување на Охридската архиепископија и присоединување на нејзините епархии кон Цариградската патријаршија. Со османлиската наредба биле ограничени и можностите за оспорување на промената. На 15 мај 1767 година Синодот на Цариградската патријаршија издал акт со кој ја образложил и оправдал новата црковна состојба. Така завршило повеќевековното постоење на Охридската архиепископија како самостојна црковна институција.{{sfn|Снегаров|1932|pp=149–151}}{{sfn|Ѓорѓевски|2020|pp=293–294}} == Последни години == По оставката од охридскиот престол Арсениј извесно време формално ја задржал Пелагониската епархија. Меѓутоа, на [[24 јуни]] [[1767]] година потпишал и посебна оставка од неа, наведувајќи ги финансиските тешкотии и неможноста да ја управува епархијата. Нејзиното управување му било доверено на дотогашниот могленски митрополит Натанаил.{{sfn|Снегаров|1932|p=150}}{{sfn|Снегаров|1932|p=516}} По отстранувањето од црковната служба Арсениј бил испратен на [[Света Гора]]. Последниот период од животот го поминал во [[Кареја]], во ќелија што му припаѓала на [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]], каде што и починал. Точната година на неговата смрт не е сигурно утврдена.{{sfn|Снегаров|1932|p=210}}{{sfn|Корж|2001|pp=423–424}} == Народни преданија и историско сеќавање == Соборувањето на Арсениј и укинувањето на Охридската архиепископија оставиле силен одраз во охридската народна традиција. Во преданијата собрани во XIX век се раскажувало дека архиепископот бил обвинет за врски со [[Венецијанска Република|Венеција]] или [[Руска Империја|Русија]], дека тргнал кон Цариград со стари повелби за да ги брани правата на Архиепископијата и дека бил одведен на Света Гора. Овие раскажувања се значајни како сведоштва за народното сеќавање, но нивните поединечни подробности не се потврдени со сочуваните службени акти.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–518}} Настаните се опеани и во песната „[[1762 лето]]“ на [[Григор Прличев]], во која се опишува разделбата на архиепископот со охриѓани. Насловната година во песната не одговара на документираната хронологија: Арсениј се откажал од охридскиот престол во 1767, а не во 1762 година.{{sfn|Снегаров|1932|pp=516–517}} == Наводи == {{наводи}} == Литература == {{Refbegin}} * {{cite book |last=Снегаров |first=Иван |year=1932 |title=История на Охридската архиепископия-патриаршия: Отъ падането ѝ подъ турцитѣ до нейното унищожение (1394–1767 г.) |volume=2 |location=Софија |publisher=Печатница П. Глушковъ |url=https://macedonia.kroraina.com/is2/is_2_sydyr.htm |ref=harv}} * {{cite journal |last=Ѓорѓевски |first=Ѓоко |year=2020 |title=The Battle od Identity: Abolition of the Archbishopric of Ohrid and the Socio-Political Conditions in the Ottoman Empire |journal=Identities: Proceedings of the 7th International Symposium “Days of Justinian I” |editor-last=Panov |editor-first=Mitko B. |location=Skopje |publisher=Institute of National History |pages=280–294 |url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/21922/1/Proceedings_of_the_7th_International_Sym-splitted.pdf |ref=harv}} * {{cite encyclopedia |last=Корж |first=И. А. |year=2001 |chapter=Арсений II |encyclopedia=Православная энциклопедия |volume=3 |location=Москва |publisher=Церковно-научный центр „Православная энциклопедия“ |pages=423–424 |url=https://m.pravenc.ru/text/76274.html |ref=harv}} {{refend}} == Надворешни врски == * [https://pesna.org/song.php?id=450 1762 лето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210119222720/https://pesna.org/song.php?id=450 |date=2021-01-19 }} ''(песна)'' {{Архиепископи на македонската и охридската архиепископија}} [[Категорија:Архиепископи од 18 век]] [[Категорија:Православни епископи од 18 век]] [[Категорија:Охридски архиепископи]] taj7sygwyxtodqu1tuno2m9b7wt8v0u 0 753091 5650137 4643888 2026-10-26T13:22:41Z Bjankuloski06 332 5650137 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Yasuo_Fukuda_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_Davos_2008_cropped.JPG|thumb|right|200px|Јасуо Фукудо]] '''Јасуо Фукуда''' ({{langx|ja|福田 康夫}}; {{рн|16|јули|1936}} - {{пн|22|октомври|2026}}) — поранешен премиер на [[Јапонија]] и претседател на Либералната демократска партија на [[Јапонија]]. На двете функции е именуван во септември 2007, после нечекуваната оставка на Шинзо Абе. Должноста ја предал на [[24]] [[септември]] [[2008]]. Фукуда бил и главен секретар на кабинеот на премиерите [[Јоширо Мори]] и [[Јуничиро Коизуми]]<ref name=Bloomberg>Keiichi Yamamura and Sachiko Sakamaki, [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=aY0ClrGXIrYE&refer=japan "Fukuda Challenges Asō in Race to Be Prime Minister"], Bloomberg.com, [[14.9.]], [[2007]].</ref> со најдолг стаж во јапонската историја, служејќи три и пол години (1,289 денови). Тој е и син на бившиот премиер на [[Јапонија]], [[Такео Фукуда]] кој и сам дошол на тоа место. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.y-fukuda.or.jp Службена страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130814231341/http://y-fukuda.or.jp/ |date=2013-08-14 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јапонски политичари]] [[Категорија:Премиери на Јапонија]] 0x8ntakl8bz938kdmer0vwbqdygwppq 5650138 5650137 2026-10-26T13:23:30Z Bjankuloski06 332 5650138 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Yasuo_Fukuda_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_Davos_2008_cropped.JPG|thumb|right|200px|Јасуо Фукудо]] '''Јасуо Фукуда''' ({{langx|ja|福田 康夫}}; {{рн|16|јули|1936}} - {{пн|22|октомври|2026}}) — поранешен премиер на [[Јапонија]] и претседател на Либералната демократска партија на [[Јапонија]]. На двете функции е именуван во септември 2007, после нечекуваната оставка на Шинзо Абе. Должноста ја предал на [[24]] [[септември]] [[2008]]. Фукуда бил и главен секретар на кабинеот на премиерите [[Јоширо Мори]] и [[Јуничиро Коизуми]]<ref name=Bloomberg>Keiichi Yamamura and Sachiko Sakamaki, [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=aY0ClrGXIrYE&refer=japan "Fukuda Challenges Asō in Race to Be Prime Minister"], Bloomberg.com, 14 септември 2007.</ref> со најдолг стаж во јапонската историја, служејќи три и пол години (1,289 денови). Тој е и син на бившиот премиер на [[Јапонија]], [[Такео Фукуда]] кој и сам дошол на тоа место. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.y-fukuda.or.jp Службена страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130814231341/http://y-fukuda.or.jp/ |date=14 август 2013 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фукуда, Јасудо}} [[Категорија:Јапонски политичари]] [[Категорија:Премиери на Јапонија]] 162fxil2wjcj3ku8k1rb014vhlbxj8p 0 760730 5650251 5314153 2026-10-26T18:07:55Z Zdravko 293 5650251 wikitext text/x-wiki {{Infobox short story| | name = Бартлби, Сцривенер: Расказ за Волстрит | image = | image_caption = | author = [[Херман Мелвил]] | country = САД | language = Англиски јазик | genre = Кратка приказна <!-- or maybe: [[Absurdism]]<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/939597186|title=Genre-busting dark comedies of the 1970s: twelve American films|last=Gehring|first=Wes D.|isbn=9781476622514|location=Jefferson, North Carolina|oclc=939597186|quote=Melville's consummate short story is "Bartleby the Scrivener" (1853), now deemed a forerunner of absurdist literature.|page=163|chapter=''One Flew Over the Cuckoo's Nest'' (1975)}}</ref> ?--> | published_in = ''[[Списание Пунтамс]]'' | publication_type = Периодично | pub_date = Ноември&декември 1853 година | pages = 45 }} [[Податотека:Herman Melville 1846-47.jpg|алт=Ерман Мелвил, слика во масло 1846–47|мини|Авторот Херман Мелвил, слика во масло 1846–47.]] „'''Бартелби, писарот: приказна од Волстрит'''“ е новела од американскиот писател [[Херман Мелвил]]. Новелата прво била анонимно објавена во 2 дела во ноемвриското и декемвриското издание на списанието Путнам во 1853 година, а потоа во 1856 била повторно издадена во Хермановите Пијаца Тејлс, но со мали измени.<ref>[https://moglen.law.columbia.edu/LCS/bartleby.pdf/ Bartleby, The Scrivener: A Story Of Wall-street ]{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Инспирација== Херман Мелвил ја напишал оваа приказна под влијание на фактот дека неговиот роман „Пјер“ добил лоши критики. Кристофер Стен пишува во „Бартелби, транседенталистот: посмртното писмо на Мелвил за Емерсон“ дека Мелвил бил инспириран од есеите на [[Ралф Валдо Емерсон]], поточно од „Транседенталистот“, кој има паралела во Бартелби. Бартелби е еден вид службеник, односно препишувач, „кој упорно одбива да ги заврши работите за кои е задолжен“. Во текот на пролетта 1851, Мелвил имал слично чувство за неговото дело [[Моби Дик]]. Се претпоставува дека Бартелби ја претставува фрустрацијата на Мелвил поради неговата состојба како писател, но и самата приказна е за писател кој се откажува од конвенцијалните методи поради неиздржливата преокупација со филозофски прашања. Мелвил го завршил своето ремек дело, Моби Дик, кога имал 32 години. Уште како млад писател, тој го изработил едно од најкомпактните и најкреативните дела во целата литература, книга која сега е величена од многумина како најдобриот роман напишан на англиски јазик. Но, Моби Дик, за жал, не доживеал успех во своето време. Тој бил оцрнет од критичарите и одбиен од читателите, а искреноста на Мелвил било тешко да се прифати. Поминале децении од смртта на Мелвил, кога моќта на неговото дело била сфатена.[http://www.gradesaver.com/bartleby-the-scrivener/study-guide/about/] == Кратка содржина == Раскажувачот, стар адвокат од [[Менхетен]] со многу добар бизнис кој им помага на богатите да се справат со хипотеки и долгорочни обврзници, раскажува приказна за најчудниот човек што некогаш го запознал. На почетокот на приказната, раскажувачот вработува двајца писари, наречени Ниперс и Турки, чија должност била да препишуваат легални документи. Ниперс (помладиот од двајцата) страда од лошо варење на храната, а Турки е алкохоличар, но канцеларијата успешно функционира зашто наутро Турки е трезен, а Ниперс избувлив, додека попладне Ниперс е смирен, а Турки пијан. Џинџер Нат, момчето од канцеларијата, го добива својот прекар поради малите торти што им ги носи на писарите. За да го прошири бизнисот, раскажувачот праќа оглас за трет писар и го вработува запуштениот Бартелби за кој се надева дека неговата смиреност ќе ги омекне карактерите на Ниперс и Турки. На почетокот Бартелби се покажува како роден за таа работа, затоа што квалитетно си ја завршува работата. Еден ден, кога раскажувачот му наредува да изврши една работа, Бартелби му одговара со реченица која подоцна ќе биде негов постојан одговор: „Претпочитам да не го сторам тоа“. За вчудовидување на раскажувачот и иритирање на писарите, Бартелби секој ден извршува сѐ помалку работи. Раскажувачот неколкупати се обидува да ја дознае причината и да дознае нешто за него, но Бартелби не вели ништо освен „подобро не.“ Еден викенд, раскажувачот поминува покрај канцеларијата и открива дека Бартелби почнал да живее во неа. Осамениот живот на Бартелби го воодушевува: навечер и во недела, улицата Волстрит е напуштена како град на духовите, а од прозорецот во местото на Бартелби може да се види само еден ѕид. Чувствата на раскажувачот за Бартелби се мешавина од жалење и згрозување. Некое време Бартелби останува да ја врши работата, но полека престанува со пишување, за на крај целосно да престане. Повторно раскажувачот се наоѓа во ситуација кога не може да го натера Бартелби да си оди. Напнатоста уште повеќе расте кога бизнис соработниците го прашуваат раскажувачот зошто бескорисниот и чудниот Бартелби е сѐ уште присутен во канцеларијата. Претчувствувајќи ја опасноста од нарушување на репутацијата, но сепак емотивно немоќен да го исфрли Бартелби, раскажувачот решава да се исели преместувајќи ја работата и оставајќи го Бартелби зад себе. Но, наскоро кога новите закупници доаѓаат да побараат негова помош, Бартелби повторно не сака да си оди. Иако го исфрлиле од собите, тој седи цел ден на скалите и спие на предниот влез. Раскажувачот го посетува Бартелби и се обидува да го вразуми. Очаен, раскажувачот вчудовиден од својата идеја сепак го поканува Бартелби да оди да живее со него. Бартелби одговара: „Сепак не би.“ Тој одлучува да остане неколку дена подалеку од работата, со цел да не биде вмешан во планирањето на новите закупци кои сакаат да се ослободат од Бартелби, но кога се враќа дознава дека Бартелби е насилно преместен и однесен во затвор. Раскажувачот го посетува и го наоѓа понерасположен од обично. Како и секогаш, Бартелби ја одбива неговата добрина. Сепак, раскажувачот подмитува еден од чуварите за да се увери дека Бартелби добива доволно храна. Но, кога тој доаѓа повторно во посета, открива дека Бартелби починал од глад, очигледно одбивал да јаде. По некое време, раскажувачот дознава дека Бартелби работел во поштата за изгубени писма, но ја изгубил работата. Раскажувачот раскажува дека писмата направиле Бартелби да потоне во уште полошо расположение. Тие писма се симбол на човековата моралност и неуспешните намери. Преку Бартелби, раскажувачот го прикажал светот од гледна точка на еден беден писар. Последните зборови на раскажувачот во приказната се: „Ах, Бартелби. Ах, човечност“. == Анализа == ===Анализа на Бартелби=== Ликот на Бартелби може да биде сфатен на различни начини. Потпирајќи се на перцепцијата што ја има раскажувачот и ограничените детали понудени во приказната, неговиот лик останува несфатлив. Ликот на Бартелби буквално може да биде сфатен како ментално болен, или симболички или метафорички, како затворен граѓанин во сурово општество. Исто така, може да биде сфатен и како уметнички лик или писател кој одбива да препишува одреден материјал и да ја ризикува својата уметност. Бартелби е многу остар спрема адвокатот кога ја повторува фразата „подобро не.“ Неговото одбивање да го објасни своето однесување се одразува на неговото одбивање да се приспособи на општеството во Вол Стрит и на неговите очекувања. Во многу случаи, „Бартелби“ е една од првите приказни за колективно незадоволство. Мелвил бил дете од [[Њујорк]], а приказната се случува на Вол Стрит. Писарите се дел од машинеријата на современата индустрија и трговија; тие се образовани луѓе кои вршат заморна работа. „Дел од машинеријата“ претставува добар опис за нивната работа: подоцна работите што ги правеле биле извршувани од страна на машини. Во овој свет, каде што човекот ја врши својата работа, заработува плата и продолжува сѐ додека не умре, Бартелби е изрод и отпадник. Тој е сосема депресивен и осамен човек, кој е неспособен да најде работа што ќе го задоволи. Самиот живот е здодевен за него. Не може да најде место на светот во кое ќе се вклопи и затоа умира. Неговиот вработувач, постар адвокат, се обидува, но безуспешно, да се зближи со Бартелби. Некако тој успева да биде забележан од чудниот писар, но сепак не може да му помогне. На крајот на приказната, едно од прашањата кое е поврзано со нивната врска е дали раскажувачот го издал Бартелби? Ако е така, дали тоа можело да се избегне? Колку е еден човек одговорен за спасувањето на друг? Повознемирувачко е тоа што се мисли дека Бартелби не е единствениот што е осуден на пропаст. Светот кој го потонал во мрак е виден во поинакво светло и раскажувачот со своите вработени што се навикнати на овој свет, изгледаат смалени од нивната зашеметеност од него.[http://www.gradesaver.com/bartleby-the-scrivener/study-guide/about/] ===Како пример на клиничка депресија=== Бартелби покажува класични симптоми на [[Депресија (расположение)|депресија]], особено со недостатокот на мотивација. Тој е пасивна личност, иако е еден од највредните работници во канцеларијата, покрај адвокатот и Џинџер Нат. Бартелби е добар работник сѐ додека не почне да ги одбива наредбите. Тој не му открива ниту една лична информација на адвокатот. Неговата смрт ги докажува симптомите на депресија – без желба за живот, тој одбива да јаде додека не умре.<ref>[https://www.gutenberg.org/ebooks/11231/ Bartleby, The Scrivener: A Story Of Wall-street ]</ref> ===Како одраз на раскажувачот=== Ликот на Бартелби може да се протолкув како „психолошка двојност“ за раскажувачот кој ги критикува „ непродуктивноста, безличноста и механичкото составување на светот во кој адвокатот живее. До самиот крај на приказната, на читателот не му се дава никаква информација за Бартелби. Овој недостаток на информации ја дава можноста Бартелби да е само дел од имагинацијата на раскажувачот. Исто така, може да се земе предвид однесувањето на раскажувачот спрема Бартелби: го прикрива во еден агол за да има приватност „го симболизира прекривањето на адвокатот на силите на потсвест кои ги претставува Бартелби“. Психоаналитичарот Кристофер Болас вели дека приказната е повеќе за раскажувачот отколку за раскажаното. „Желбата на раскажувачот да го дозволи одбивањето на Бартелби е нешто што треба да се објасни...Како што тече приказната, така дознаваме дека адвокатот се идентификува со неговиот службеник. Иако тоа е колебливо поистоветување, сепак, ја прави приказната помоќна.“ ==Анализа на раскажувачот== Раскажувачот, вработувачот на Бартелби, раскажува во прво лице за неговото работно искуство со Бартелби. Тој се опишува себеси како дарежлив човек, иако има случаи во текстот кога се сомневаме во неговата веродостојност. Можеби тој е љубезен спрема Бартелби поради тоа што е љубопитен и фасциниран од него. Освен тоа, откако Бартелби ќе престане да работи, раскажувачот му дозволува да остане вработен, можеби само за да избегне соочување. Тој исто така се опишува себеси како трпелив спрема другите вработени, Турки и Ниперс, кои се неспособни во различни делови од денот. Како и да е, ова го опишува раскажувачот како личност која не сака да се соочи. Низ приказната, раскажувачот е растргнат помеѓу неговата одговорност спрема Бартелби и желбата да се ослободи од него затоа што е закана за канцеларијата со неговиот начин на живот. На крајот на краиштата, приказната можеби е повеќе посветена на раскажувачот отколку на Бартелби, не само затоа што тој се обидува да го разбере неговото однесување, но исто така и поради рационалностите што ги наведува за контактите со Бартелби и реакциите кон него. ==Филозофијата во Бартелби== Во оваа приказна може да се најдат повеќе филозофски влијанија. Воведот цели кон „Испитување за слободата на желбата“ на Џонатан Едвардс. Џеј Лејда, професор и писател на воведниот дел од Приказните на Херман Мелвил, коментира за сличностите помеѓу Бартелби и „Доктрина за филозофска потреба“ на Џозеф Присли. Изолацијата од светот, на Бартелби му дозволува да биде целосно слободен. Тој е во можност да направи сѐ што ќе посака. И Присли и Едвардс во своите сфаќања за приказната зборуваат за решителност, предлагајќи дека Бартелби со исклучителното исполнување на својата желба, иако тоа води до смрт, се поштедува од надворешно одредена судбина. „ Бартелби, писарот“ е исто така приказна за пропадната комуникација и неможноста да се поврзат две човечки битија. Оваа приказна сега е една од најпознатите раскази од XIX век.[http://www.gradesaver.com/bartleby-the-scrivener/study-guide/about/] ==Религиозни влијанија== Има неколку сличности помеѓу Бартелби и болните од [[лепра]] од времето на Христос. Лепрозните биле протерани од општеството поради нивната болест. Бартелби беше отпуштен зашто не ја извршуваше својата работа. Кога лепрозниот ќе бил однесен во колониите за лепрозни, му давале само неколку работи како ќебе, перница, дрвен бокал за капење и крпа. Кога раскажувачот открива дека Бартелби живее во канцеларијата, под неговата маса ги наоѓа истите предмети што им биле давани на лепрозните. На лепрозните им било забрането да влегуваат на пазарите и црквите. Раскажувачот е изненаден кога открива дека Бартелби никогаш не посетил ресторан. ==Наследство== ===Прифаќање=== Иако без голем успех за време на издавањето, „Бартелби, писарот“ е една од најзначајните американски кратки раскази. Се смета дека е предвесник на апсурдната литература, допирајќи неколку дела од писателот [[Франц Кафка]]. Нема ништо што навестува дека боемскиот писател бил запознаен со делото на Мелвил, кој останал заборавен подолг период по смртта на Кафка. [[Алберт Ками]], во личното писмо за Лиселот Декман, го опишува Мелвил како важен, влијателен писател. ==Адаптации== Приказната имала 3 филмски адаптации: во 1970, главна улога Пол Скофилд; во Франција во 1976 од страна на Морис Ронет, а во главната улога бил Мишел Лонсдејл; и во 2001 Бартелби, главна улога Криспин Кловер. Јорк Плејхаус режирала опера, Бартелби, компонирана од Вилијам Фланаган и Џејмс Хитон Џуниор, со либерето на Едвард Алби од 1 јануари 1961 до 28 февруари 1961. Приказната била адаптирана и повторно толкувана од страна на Питер Страуб во неговата приказна „Г-дин Клаб и г-дин Каф“. Исто така, беше инспирација и за романот на [[Стивен Кинг]] „Торба со коски“. „Бартелби, Писарот“ бил адаптиран на сцена во март во 2007 година од страна на Александар Гелман и Органик Театар Компани од Чикаго.<ref>[https://www.sparknotes.com/lit/melvillestories/section1/ Melville Stories"Bartleby the Scrivener," ]</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книжевност]] [[Категорија:Книги од 1853 година]] [[Категорија:Измислени писари]] [[Категорија:Дела на Херман Мелвил]] [[Категорија:Бирократија во фикцијата]] [[Категорија:Кратки раскази адаптирани во филмови]] [[Категорија:Книжевност критичка за работата и работната етика]] [[Категорија:Менхетен во фикција]] [[Категорија:Кратки раскази за правото]] [[Категорија:Гладување]] {{Нормативна контрола}} tdgl28wvvfx9gwktckbfl1r6tgm2tne 0 967232 5650266 5645659 2026-10-26T19:52:08Z NadyBarbieGirl 63459 5650266 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}[[Податотека:Sofi Marinova after winning Bulgarian National Final.jpg|мини|Софи Маринова во 2012 година.]] '''Софи Маринова''' (р. {{родена на|5|декември|1975}} во [[Софија]]) — поп-фолк пејачка од [[Роми|ромска]] [[народност]]. == Животопис == Софи Маринова е родена на [[5 декември]] [[1975|1975 година]] во [[Софија|градот Софија]]. Произлегува од [[Роми|ромско семејство]]. Била избрана за [[Бугарија на Евровизија|претставник на Бугарија]] на изборот на песна на [[Евровизија 2012|Евровизија за 2012]] со песната „''Love Unlimited''“ (во превод Неограничена љубов), но не успеала да се пласира во финалето. Софи била првата поп-фолкерка која била избрана да ја претставува Бугарија на Евровизија. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Софи Маринова]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 11 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 112 |Singles = |1Option = 1 |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * Единствен мой (1998) * Моят сън (1999) * Студен пламък (2000) * Нежна е нощта (2001) *Осъдена любов(2002) *5 октави любов(2004) *Обичам(2005) *Остани(2006) *Време спри(2008) *VIP-ът (2009) *Софи Маринова 2013 (2013) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот!! Година !! Режисер |- | ''Софи'' || 1996 || |- | ''Годежаря'' || 1996 || |- | ''Авересте гилян'' || 1996 || |- | ''Девла'' || 1996 || |- | ''Стари рани'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Плачещо сърце'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ти пак си тук'' || 1998 || |- | ''Единствен мой'' || 1998 || |- | ''Аз съм песен'' || 1998 || |- | ''Не ме търси'' || 1998 || |- | ''Къде си ти'' || 1998 || |- | ''Обич'' || 1998 || |- | ''Живота си живей'' || 1998 || |- | ''Без теб'' || 1998 || |- | ''Обида и любов'' || 1998 || |- | ''Аз и вятъра'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Моят сън'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Най-щастлива'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Спри да тичаш'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Студен пламък'' || 2000 || |- | ''Светица и грешница'' || 2001 || |- | ''В друг свят живея'' || 2001 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Път към рая'' || 2001 || |- | ''Нежна е нощта'' || 2002 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Жените знаят защо'' || 2002 || |- | ''Заклинание'' || 2002 || |- | ''Осъдена любов'' || 2002 || |- | ''Един живот не стига'' || 2003 || |- | ''Немил-недраг'' || 2003 || |- | ''Таен знак'' || 2004 || Fresh studio |- | ''Любов моя'' || 2004 || Николај Нанков,Color studio |- | ''Единствени'' || 2005 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ах, леле'' || 2005 || |- | ''Стига номера'' || 2005 || |- | ''Обичам'' || 2005 || |- | ''Ти разби сърцето ми'' || 2006 || |- | ''Бурята в сърцето ми'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Остани'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Точно ти'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Мой си дяволе'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Дива любов'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Онзи фатален ден'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Време спри'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Толкова силно'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Чужди устни'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Любовни думи'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Бате шефе'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Боледувам'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Любов ли бе'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Зараза'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Amalipe'' || 2010 || Тео Симеонов |- | ''Струната на любовта'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режи го на две'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Love unlimited'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Отнесени от вихъра'' || 2012 || Мартин Маккариев |- | ''Едерлези/Чай шукарие'' || 2012 || |- | ''Искам да обичам'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Промяна в плана'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Bye, bye'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Любов'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''По тебе полудях'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-голямата любов'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Като дете'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Черен етикет'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Гуш, гуш'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Сладка ни е любовта'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Парола любов'' || 2017 || N-team |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''300 каприза'' || 2017 || Ерик |- | ''Татуирах твойто име'' || 2017 || |- | ''Няма право на любов'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили, мили'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Един за друг'' || 2019 || |- | ''Дива магия'' || 2019 || |- | ''Остани'' || 2019 || Добромир Николов |- | ''Един живот'' || 2020 || Христо Порјазов |- | ''Проблем'' || 2020 || Николај Скерлев |- | ''Кифла Фафла'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Маските свалете'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгубена'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Слънцето ще изгори'' || 2021 || Стефан Маринов |- | ''Злато мое'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Ако можеше'' || 2021 || Рајко Рајков |- | ''Гърмиш'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Ревнувам те'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Стари рани (нова верзија)'' || 2023 || Георги Марков |- | ''Ергенът'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Номер едно'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мистър идеален'' || 2023 || Едуард Иванов |- | ''ДНК'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | '' Песен за народа'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две Лъжи'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Цак цак'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пак оставам'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Константине'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Целуни ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Като кмет'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''В очите ми'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любов'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''100 на 100'' || 2025 || Добромир Николов |- | ''Капучина'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Фабрика за рани'' || 2025 ||Радина Миленчева |- | ''Коледа'' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Маслинови очи'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Машала'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Живот'' || 2026 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- | ''Остави ме'' || 2026 || Добромир Николов |- | ''Без теб'' || 2026 || Добромир Николов |- | '' Върни се'' || 2026 || Добромир Николов |- | '' Песен за моя град'' || 2026 || Ненчо Касамов |} {{никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Маринова, Софи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Бугарски Роми]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] qfgwqmakuhcl82ee6r7h40e0nvz2jtd 0 1072672 5650159 5263972 2026-10-26T13:55:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650159 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 5 м 53,5 с |деклинација=-29° 17' 34" |положбен агол=148 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=1,7' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање=[[3 јануари]] [[1889]] |алтернативни ознаки=ESO 440-52, MCG -5-29-10 |слика=Pisces constellation map mk.svg}} '''IC 14''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 14 се споменува и како ESO 440-52, MCG -5-29-10. == Откривање == Објектот е откриен на [[3 јануари]] [[1889]] година од страна на [[Ормонд Стоун]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 14 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 14 има привидни димензии од 1,7' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 5 м 53,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -29° 17' 34".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 148°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 14 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 38345. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Водна Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC14 Прегледувач на длабокото небо — IC 14]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC14 Поправени информации за IC 14] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%2014 IC 14] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250412051431/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%2014 IC 14] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]] mihznidk2jufagibskz8o4g6cvj44sp 0 1072789 5650081 4881918 2026-10-26T12:19:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650081 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 13 м 56,2 с |деклинација=-53° 28' 33" |положбен агол=23 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[7 декември]] [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 157-11, FAIR 405 }} '''IC 136''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 136 се споменува и како ESO 157-11, FAIR 405. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 декември]] [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 136 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 136 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 13 м 56,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -53° 28' 33".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 23°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 136 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 14704. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC136 Прегледувач на длабокото небо — IC 136]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC136 Поправени информации за IC 136] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20136 IC 136] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20136 IC 136] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] cc7zu12cteja0nee0peb2ypb724365i 0 1072791 5650127 4881985 2026-10-26T13:10:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650127 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC138 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=4 ч 17 м 54,5 с |деклинација=-55° 55' 51" |положбен агол=18 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Scd |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=2,9' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[8 декември]] [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 157-18, FGCE 387, AM 0416-560, IRAS 04168-5603 }} '''IC 138''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 138 се споменува и како ESO 157-18, FGCE 387, AM 0416-560, IRAS 04168-5603. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 декември]] [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 138 е од видот Scd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 138 има привидни димензии од 2,9' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 17 м 54,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -55° 55' 51".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 18°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 138 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 14824. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC138 Прегледувач на длабокото небо — IC 138]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC138 Поправени информации за IC 138] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20138 IC 138] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20241225041436/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20138 IC 138] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] j61rdaeocnulbt14gk31gn8p6xj2r1k 0 1072794 5650182 5235961 2026-10-26T14:26:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |слика = IC_141_legacy_dr10.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 21 м 28,1 с |деклинација=-55° 55' 58" |положбен агол=37 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1,2' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 157-21, IRAS 04204-5602 }} '''IC 141''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 141 се споменува и како ESO 157-21, IRAS 04204-5602. == Откривање == Објектот е откриен во [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 141 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 141 има привидни димензии од 1,2' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 21 м 28,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -55° 55' 58".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 37°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 141 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 14943. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, "Morphological Catalog of Galaxies", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC141 Прегледувач на длабокото небо — IC 141]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC141 Поправени информации за IC 141] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20141 IC 141] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20141 IC 141] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] kqw9lor3u5h5dgglqu71jqnagx6gxbg 0 1072795 5650194 5006398 2026-10-26T14:52:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650194 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Длето (соѕвездие)|Длето]] |податотека =IC142 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 26 м 36,8 с |деклинација=-42° 5' 37" |положбен агол=153 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,2' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[9 декември]] [[1895]] |алтернативни ознаки=ESO 303-17, MCG -7-10-4, FAIR 408, AM 0425-421 }} '''IC 142''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Длето (соѕвездие)|Длето]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 142 се споменува и како ESO 303-17, MCG -7-10-4, FAIR 408, AM 0425-421. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 декември]] [[1895]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 142 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 142 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 26 м 36,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -42° 5' 37".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 153°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 142 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 15106. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Длето (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC142 Прегледувач на длабокото небо — IC 142]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC142 Поправени информации за IC 142] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20142 IC 142] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20230718060712/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20142 IC 142] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Длето (соѕвездие)]] d32cu6ngunaapwizblgndknpx3iekmt 0 1072796 5650199 5006040 2026-10-26T15:12:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650199 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |податотека =IC143 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 24 м 35,6 с |деклинација=-57° 58' 52" |положбен агол=85 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=13,8 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=1,4' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 118-23, AM 0423-580, IRAS 04236-5805 }} '''IC 143''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 143 се споменува и како ESO 118-23, AM 0423-580, IRAS 04236-5805. == Откривање == Објектот е откриен во [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 143 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 143 има привидни димензии од 1,4' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 24 м 35,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -57° 58' 52".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 143 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 15048. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC143 Прегледувач на длабокото небо — IC 143]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC143 Поправени информации за IC 143] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20143 IC 143] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20241225030136/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20143 IC 143] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] jyzd01apou6lp9jx3yjge9n848bvih9 0 1072818 5650290 4882503 2026-10-26T21:26:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650290 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]] |епоха=Ј2000.0 |слика=IC 0167 SDSS.jpg |ректасцензија=7 ч 28 м 17,4 с |деклинација=-62° 21' 10" |положбен агол=58 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sb/P |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,2' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1900]] |алтернативни ознаки=ESO 123-12, AM 0727-621, IRAS 07276-6214 }} '''IC 167''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 167 се споменува и како ESO 123-12, AM 0727-621, IRAS 07276-6214. == Откривање == Објектот е откриен во [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 167 е од видот Sb/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 167 има привидни димензии од 1,2' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 28 м 17,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -62° 21' 10".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 58°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 167 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 21075. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Кобилица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC167 Прегледувач на длабокото небо — IC 167]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC167 Поправени информации за IC 167] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20167 IC 167] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220101182244/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20167 IC 167] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Кобилица (соѕвездие)]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:LEDA-објекти]] [[Категорија:Овен (соѕвездие)]] [[Категорија:Заемоделувачки галаксии]] [[Категорија:UGC-објекти]] c8sura0f59sv603gzcevkjqf8r1ng7r 0 1072819 5650304 4882514 2026-10-26T21:53:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650304 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Летечка Риба (соѕвездие)|Летечка Риба]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC168 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=7 ч 27 м 54,9 с |деклинација=-67° 34' 28" |положбен агол=165 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=2' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1901]] |алтернативни ознаки=ESO 88-16, AM 0727-672, IRAS 07278-6728 }} '''IC 168''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Летечка Риба (соѕвездие)|Летечка Риба]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 168 се споменува и како ESO 88-16, AM 0727-672, IRAS 07278-6728. == Откривање == Објектот е откриен во [[1901]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 168 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 168 има привидни димензии од 2' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 27 м 54,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -67° 34' 28".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 165°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 168 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 21057. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Летечка Риба (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC168 Прегледувач на длабокото небо — IC 168]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC168 Поправени информации за IC 168] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20168 IC 168] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20168 IC 168] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Летечка Риба (соѕвездие)]] i6zclpezzai422uwwqk6g72fu16fn2w 0 1074122 5650068 4881908 2026-10-26T12:01:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650068 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 13 м 34 с |деклинација=+11° 27' 23" |положбен агол=80 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=16,5 |привиден сјај Ч=17,3 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +11.0269 }} '''IC 1353''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1353 се споменува и како NPM1G +11.0269. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1353 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1353 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 13 м 34 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 27' 23".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 80°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1353 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1393913. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1353 Прегледувач на длабокото небо — IC 1353]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1353 Поправени информации за IC 1353] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201353 IC 1353] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201353 IC 1353] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] stfgwju88jg2qlxexz9vq28zfrzs7en 0 1074123 5650069 4881909 2026-10-26T12:04:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650069 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 13 м 55,5 с |деклинација=+9° 38' 36" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=16,1 |привиден сјај Ч=17,1 |површински сјај=14,2 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +09.0248 }} '''IC 1354''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1354 се споменува и како NPM1G +09.0248. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1354 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,1 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1354 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 13 м 55,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 38' 36".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1354 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1367973. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1354 Прегледувач на длабокото небо — IC 1354]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1354 Поправени информации за IC 1354] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201354 IC 1354] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201354 IC 1354] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[sr:IC 1354]] 8lzynqh072zxk6ohmslpwrzvwspo1nq 0 1074124 5650070 4881910 2026-10-26T12:07:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650070 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 5,5 с |деклинација=+10° 59' 50" |положбен агол=120 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1355''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1355 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1355 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 5,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 59' 50".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1355 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1387441. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1355 Прегледувач на длабокото небо — IC 1355]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1355 Поправени информации за IC 1355] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201355 IC 1355] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201355 IC 1355] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] bs713oqiwyo2er76mpuv4t2qu25xqb5 0 1074127 5650071 4881916 2026-10-26T12:13:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650071 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 26,6 с |деклинација=+10° 7' 35" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1358''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1358 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 15,4 mag.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 26,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 7' 35".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1358 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1358 Прегледувач на длабокото небо — IC 1358]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1358 Поправени информации за IC 1358] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201358 IC 1358] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250413141740/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201358 IC 1358] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] jicxp9vklfem0gjcfcxnwcezd9td4y2 0 1074128 5650074 5588995 2026-10-26T12:16:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650074 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика =IC 1359 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1359. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 29,8 с |деклинација=+10° 46' 8"" |положбен агол=90 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1359''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1359 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1359 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 29,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 46' 8"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1359 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1359 Прегледувач на длабокото небо — IC 1359]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1359 Поправени информации за IC 1359] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201359 IC 1359] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201359 IC 1359] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] azhm5twzpqiql43031nwniyq9o0lz9d 0 1074131 5650083 5004682 2026-10-26T12:25:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650083 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1362 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 52,4 с |деклинација=+13° 51' 10"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=P |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1362''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1362 е од видот P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1362 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 52,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 51' 10"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1362 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1442333. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1362 Прегледувач на длабокото небо — IC 1362]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1362 Поправени информации за IC 1362] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201362 IC 1362] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201362 IC 1362] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 7xy3rb785plptwlr5d7vzhn8ve82t5w 0 1074133 5650087 4881929 2026-10-26T12:29:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650087 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 52,3 с |деклинација=+12° 26' 55"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=16,1 |привиден сјај Ч=17,1 |површински сјај=14,7 |привидни димензии=0,5' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +12.0266 |слика=IC1364 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 1364''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1364 се споменува и како NPM1G +12.0266. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1364 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,1 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1364 има привидни димензии од 0,5' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 52,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 26' 55"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1364 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3090987. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1364 Прегледувач на длабокото небо — IC 1364]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1364 Поправени информации за IC 1364] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201364 IC 1364] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211030032546/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201364 IC 1364] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] pe145kteg1j2iy6zmw57dji6fje6qm8 0 1074134 5650088 5004683 2026-10-26T12:32:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650088 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1365 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 14 м 53,5 с |деклинација=+10° 32' 54"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1365''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1365 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 14 м 53,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 32' 54"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1365 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1365 Прегледувач на длабокото небо — IC 1365]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1365 Поправени информации за IC 1365] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201365 IC 1365] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20210114040738/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201365 IC 1365] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] tk0vnd5ogd57t15vy1ozbrto68syn32 0 1074135 5650089 5004684 2026-10-26T12:35:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650089 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1366 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 15 м 2,9 с |деклинација=+12° 30' 0"" |положбен агол=90 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1366''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1366 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1366 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 15 м 2,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 30' 0"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1366 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1366 Прегледувач на длабокото небо — IC 1366]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1366 Поправени информации за IC 1366] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201366 IC 1366] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240913123725/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201366 IC 1366] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] isdky7tlqc7c89f5gapq44xc9kctzin 0 1074138 5650096 5588996 2026-10-26T12:40:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650096 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика =IC 1369.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1369. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 15 м 8,7 с |деклинација=+13° 41' 41"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1369''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1369 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1369 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 15 м 8,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 41' 41"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1369 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1369 Прегледувач на длабокото небо — IC 1369]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1369 Поправени информации за IC 1369] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201369 IC 1369] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250119052505/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201369 IC 1369] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] hk6sblz5dxp282aimfqh5sfoozkpaze 0 1074139 5650097 5004687 2026-10-26T12:45:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650097 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1370 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 15 м 28,4 с |деклинација=+12° 26' 12"" |положбен агол=160 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1370''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1370 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1370 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 15 м 28,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 26' 12"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1370 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1409536. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1370 Прегледувач на длабокото небо — IC 1370]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1370 Поправени информации за IC 1370] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201370 IC 1370] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250326070326/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201370 IC 1370] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] e4uo7t8m0gdw099sjir1ffriec3zk4v 0 1074142 5650102 5004688 2026-10-26T12:51:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650102 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1373 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 15 м 53,1 с |деклинација=+13° 25' 47"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1373''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1373 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 15 м 53,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 25' 47"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1373 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1373 Прегледувач на длабокото небо — IC 1373]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1373 Поправени информации за IC 1373] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201373 IC 1373] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211107043557/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201373 IC 1373] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 0elnzsqa0shost6b0x2hh4ei5rbhzh4 0 1074145 5650108 4881977 2026-10-26T12:58:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650108 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 3,8 с |деклинација=+10° 9' 25" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1376''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1376 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 3,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 9' 25".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1376 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1376 Прегледувач на длабокото небо — IC 1376]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1376 Поправени информации за IC 1376] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201376 IC 1376] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250525224215/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201376 IC 1376] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] dv4rb08onke0k2v8ifttiwponxig4ed 0 1074146 5650116 4881982 2026-10-26T13:01:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650116 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC1377 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=11 ч 16 м 4,1 с |деклинација=+10° 9' 44"" |положбен агол=35 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sc R |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=14,7 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=UGC 6288, MCG 2-29-17, CGCG 67-45, KARA 473 }} '''IC 1377''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1377 се споменува и како UGC 6288, MCG 2-29-17, CGCG 67-45, KARA 473. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1377 е од видот Sc R.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1377 има привидни димензии од 1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 4,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 9' 44"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 35°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1377 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 34368. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1377 Прегледувач на длабокото небо — IC 1377]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1377 Поправени информации за IC 1377] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201377 IC 1377] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220130172856/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201377 IC 1377] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] bskqrxamv4q3l0ap9kaul90xr5i8bjv 0 1074147 5650121 4881983 2026-10-26T13:04:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650121 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 10,9 с |деклинација=+12° 14' 58" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1378''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1378 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 10,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 14' 58".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1378 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1378 Прегледувач на длабокото небо — IC 1378]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1378 Поправени информации за IC 1378] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201378 IC 1378] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201378 IC 1378] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 9ajubrupcgsd7qu6d8b9l99f0s5lmg7 0 1074148 5650125 5004690 2026-10-26T13:07:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650125 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1379 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 18,5 с |деклинација=+9° 49' 18"" |положбен агол=170 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1379''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1379 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1379 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 18,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 49' 18"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1379 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1379 Прегледувач на длабокото небо — IC 1379]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1379 Поправени информации за IC 1379] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201379 IC 1379] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20250612222517/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201379 IC 1379] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] h00ial56osqlp8ecau3c2ilyfemmktw 0 1074149 5650128 5004691 2026-10-26T13:13:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650128 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1380 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 20,5 с |деклинација=+12° 12' 53"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=c gxy near }} '''IC 1380''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1380 се споменува и како c gxy near. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1380 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 20,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 12' 53"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1380 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1380 Прегледувач на длабокото небо — IC 1380]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1380 Поправени информации за IC 1380] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201380 IC 1380] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201380 IC 1380] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] dt875d2b0ko54v6tmx2c362rosijtz2 0 1074150 5650131 5004698 2026-10-26T13:16:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650131 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1381 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 21,6 с |деклинација=+11° 56' 55"" |положбен агол=115 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=0,5' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1381''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1381 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1381 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 21,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 56' 55"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 115°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1381 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1401305. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1381 Прегледувач на длабокото небо — IC 1381]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1381 Поправени информации за IC 1381] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201381 IC 1381] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201381 IC 1381] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] lb7kb1ntp4as219rmez54r9hoi4vw5v 0 1074154 5650136 5004695 2026-10-26T13:21:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650136 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1385 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 16 м 54,3 с |деклинација=+12° 5' 57"" |положбен агол=90 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1385''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1385 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1385 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 16 м 54,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 5' 57"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1385 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1385 Прегледувач на длабокото небо — IC 1385]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1385 Поправени информации за IC 1385] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201385 IC 1385] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211206014822/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201385 IC 1385] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 692et6kzoh1rw4wuu1ibtgokhwvsvp6 0 1074157 5650150 5004693 2026-10-26T13:28:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650150 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1388 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 12,1 с |деклинација=+10° 9' 29"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1388''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1388 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 12,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 9' 29"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1388 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1388 Прегледувач на длабокото небо — IC 1388]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1388 Поправени информации за IC 1388] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201388 IC 1388] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220218215042/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201388 IC 1388] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] gy0g1i4vcqpd7q10r51h7ni6p2sapfr 0 1074165 5650153 4921338 2026-10-26T13:42:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650153 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = 54345main ic1396 highres.jpg |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 49,3 с |деклинација=+12° 45' 21"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1396''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1396 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 49,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 45' 21"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1396 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1396 Прегледувач на длабокото небо — IC 1396]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1396 Поправени информации за IC 1396] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201396 IC 1396] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240817162124/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201396 IC 1396] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Колиндерови објекти]] mgrm1p5zrmttzuqqr9lwlg8m5yyl1oe 0 1074166 5650154 4882009 2026-10-26T13:45:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650154 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 52,6 с |деклинација=+11° 54' 35" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1397''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1397 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 52,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 54' 35".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1397 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1397 Прегледувач на длабокото небо — IC 1397]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1397 Поправени информации за IC 1397] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201397 IC 1397] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201397 IC 1397] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 01s5vqshg0ewlgbzzzr9u9fqw20mo66 0 1074167 5650155 5004703 2026-10-26T13:49:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650155 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1398 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 54,1 с |деклинација=+12° 3' 17"" |положбен агол=120 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1398''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1398 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1398 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 54,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 3' 17"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1398 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1402998. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1398 Прегледувач на длабокото небо — IC 1398]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1398 Поправени информации за IC 1398] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201398 IC 1398] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220123125325/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201398 IC 1398] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] m0wjpr3v2381austejl9mhi4u51a6si 0 1074168 5650157 5004700 2026-10-26T13:52:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650157 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1399 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 56,9 с |деклинација=+11° 7' 4"" |положбен агол=85 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1399''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1399 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1399 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 56,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 7' 4"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1399 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1389044. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1399 Прегледувач на длабокото небо — IC 1399]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1399 Поправени информации за IC 1399] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201399 IC 1399] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211116131328/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201399 IC 1399] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 9otqq8617583uz9rxyjp6azfg9qa54w 0 1074169 5650163 4882016 2026-10-26T13:59:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650163 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 17 м 57,1 с |деклинација=+9° 24' 47" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=16,5 |привиден сјај Ч=17,5 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +09.0250 }} '''IC 1400''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1400 се споменува и како NPM1G +09.0250. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1400 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1400 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 17 м 57,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 24' 47".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1400 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1364735. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1400 Прегледувач на длабокото небо — IC 1400]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1400 Поправени информации за IC 1400] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201400 IC 1400] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201400 IC 1400] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 899jvpeybo7xfrb73nsxtll0umapsc6 0 1074170 5650166 5004701 2026-10-26T14:02:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650166 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1401 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 18 м 3,9 с |деклинација=+11° 54' 17"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1401''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1401 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 18 м 3,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 54' 17"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1401 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1401 Прегледувач на длабокото небо — IC 1401]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1401 Поправени информации за IC 1401] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201401 IC 1401] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20210421195125/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201401 IC 1401] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 8nmyxac31gu9h3ympb0j64blqyav3qr 0 1074171 5650167 4882018 2026-10-26T14:05:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650167 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 18 м 29,2 с |деклинација=+12° 32' 56" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1402''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1402 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 18 м 29,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 32' 56".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1402 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1402 Прегледувач на длабокото небо — IC 1402]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1402 Поправени информации за IC 1402] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201402 IC 1402] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220113050858/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201402 IC 1402] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 9bkwbtb65jctlbkopq1xm9eo6o94oi0 0 1074172 5650171 4882019 2026-10-26T14:08:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650171 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 18 м 30,9 с |деклинација=+9° 28' 27" |положбен агол=170 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E5 |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1403''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1403 е од видот E5.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1403 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 18 м 30,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 28' 27".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1403 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1365644. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1403 Прегледувач на длабокото небо — IC 1403]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1403 Поправени информации за IC 1403] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201403 IC 1403] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201403 IC 1403] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] i5hor9zcxpyife8447efji95lkv0z55 0 1074173 5650175 4882020 2026-10-26T14:11:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650175 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 18 м 40,8 с |деклинација=+12° 33' 51" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1404''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1404 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 18 м 40,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 33' 51".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1404 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1404 Прегледувач на длабокото небо — IC 1404]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1404 Поправени информации за IC 1404] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201404 IC 1404] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201404 IC 1404] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] edkqyz2pwx340nmfq7mplxmctrjjohi 0 1074175 5650176 5004699 2026-10-26T14:15:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650176 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1406 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 18 м 46,6 с |деклинација=+13° 44' 23"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1406''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1406 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 18 м 46,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 44' 23"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1406 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1406 Прегледувач на длабокото небо — IC 1406]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1406 Поправени информации за IC 1406] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201406 IC 1406] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201406 IC 1406] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] ttxnraa82omgc4q7e23u03y95aj86rq 0 1074177 5650178 4882024 2026-10-26T14:20:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650178 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 14,3 с |деклинација=+11° 57' 3"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1408''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1408 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 14,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 57' 3"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1408 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1408 Прегледувач на длабокото небо — IC 1408]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1408 Поправени информации за IC 1408] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201408 IC 1408] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201408 IC 1408] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 04ykaai04olx1x7ef8l7u9y9qu4ie31 0 1074178 5650181 4882025 2026-10-26T14:23:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650181 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC1409 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=11 ч 19 м 16,3 с |деклинација=+11° 41' 55" |положбен агол=85 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=11,7 |привидни димензии=0,3' x 0,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1409''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1409 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1409 има привидни димензии од 0,3' х 0,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 16,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 41' 55".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1409 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1397453. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1409 Прегледувач на длабокото небо — IC 1409]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1409 Поправени информации за IC 1409] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201409 IC 1409] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201409 IC 1409] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] cdp8brwqz12udr959hqbdvd9nn663bx 0 1074179 5650183 4882027 2026-10-26T14:29:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650183 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 18,7 с |деклинација=+12° 2' 54" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1410''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1410 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 18,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 2' 54".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1410 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1410 Прегледувач на длабокото небо — IC 1410]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1410 Поправени информации за IC 1410] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201410 IC 1410] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201410 IC 1410] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 8dbeu3d191v4swt8xtip564zxdy8jcu 0 1074180 5650184 5004710 2026-10-26T14:32:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |податотека =IC1411 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 20,9 с |деклинација=+12° 1' 21"" |положбен агол=95 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,3 |површински сјај=11,9 |привидни димензии=0,5' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=CGCG 67-55 }} '''IC 1411''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1411 се споменува и како CGCG 67-55. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1411 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1411 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 20,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 1' 21"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 95°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1411 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 34644. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1411 Прегледувач на длабокото небо — IC 1411]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1411 Поправени информации за IC 1411] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201411 IC 1411] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211104105930/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201411 IC 1411] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] bfb82kry2mhn2jlzzvvklnrmr39w3tt 0 1074184 5650187 4882032 2026-10-26T14:39:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650187 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 47,9 с |деклинација=+12° 1' 59" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,3 |привиден сјај Ч=16,3 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1415''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1415 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1415 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 47,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 1' 59".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1415 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1402669. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1415 Прегледувач на длабокото небо — IC 1415]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1415 Поправени информации за IC 1415] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201415 IC 1415] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201415 IC 1415] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] l6adopdu55r5n2vkc57x8z18mnlpfgk 0 1074185 5650191 4882033 2026-10-26T14:42:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650191 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 48,4 с |деклинација=+10° 43' 2" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,9 |привиден сјај Ч=16,9 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +10.0255 }} '''IC 1416''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1416 се споменува и како NPM1G +10.0255. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1416 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,9 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1416 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 48,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 43' 2".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1416 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3091274. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1416 Прегледувач на длабокото небо — IC 1416]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1416 Поправени информации за IC 1416] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201416 IC 1416] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201416 IC 1416] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] s5r7d1s5otdralartnnoed76dxkh3qh 0 1074186 5650192 5588998 2026-10-26T14:45:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650192 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика =IC 1417 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1417. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 19 м 57,4 с |деклинација=+13° 25' 47"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=16,6 |привиден сјај Ч=17,6 |површински сјај=14,7 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=NPM1G +13.0268 }} '''IC 1417''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1417 се споменува и како NPM1G +13.0268. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1417 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,6 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1417 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 19 м 57,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 25' 47"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1417 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1430824. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1417 Прегледувач на длабокото небо — IC 1417]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1417 Поправени информации за IC 1417] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201417 IC 1417] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201417 IC 1417] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] eivp6nwi3fpopqqs9a3ushzrfodn4jq 0 1074188 5650193 4882036 2026-10-26T14:49:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650193 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 20 м 6,7 с |деклинација=+13° 24' 33" |положбен агол=175 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,4 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=11,4 |привидни димензии=0,3' x 0,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1419''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1419 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1419 има привидни димензии од 0,3' х 0,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 20 м 6,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 24' 33".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 175°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1419 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1430330. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1419 Прегледувач на длабокото небо — IC 1419]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1419 Поправени информации за IC 1419] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201419 IC 1419] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201419 IC 1419] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 95npy229wo4h20d5dg7rhzot86n4rpn 0 1074195 5650197 4882045 2026-10-26T15:03:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650197 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 21 м 17 с |деклинација=+8° 45' 6" |положбен агол=50 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1426''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1426 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1426 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 21 м 17 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +8° 45' 6".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 50°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1426 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1353045. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1426 Прегледувач на длабокото небо — IC 1426]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1426 Поправени информации за IC 1426] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201426 IC 1426] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201426 IC 1426] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 6qu2swgwi2rbtd9beas2d8ylkfpspo0 0 1074199 5650200 4882052 2026-10-26T15:15:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 21 м 36,4 с |деклинација=+11° 44' 12" |положбен агол=160 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15,3 |привиден сјај Ч=16,3 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1430''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1430 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1430 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 21 м 36,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 44' 12".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1430 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3090990. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1430 Прегледувач на длабокото небо — IC 1430]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1430 Поправени информации за IC 1430] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201430 IC 1430] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201430 IC 1430] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] hzrs49cm153u1nb6caz108mo2nqdalj 0 1074200 5650204 5588999 2026-10-26T15:18:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650204 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика =IC 1431 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1431. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 21 м 39,9 с |деклинација=+8° 48' 16" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1431''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1431 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 21 м 39,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +8° 48' 16".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1431 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1431 Прегледувач на длабокото небо — IC 1431]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1431 Поправени информации за IC 1431] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201431 IC 1431] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211201040937/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201431 IC 1431] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] dba5z0goskw38co802kp46bkt0m1u2i 0 1074203 5650213 5589001 2026-10-26T15:23:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650213 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика =IC 1434.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1434| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 21 м 59,7 с |деклинација=+9° 52' 40"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=11,4 |привидни димензии=0,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки=very compact gxy or * }} '''IC 1434''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1434 се споменува и како very compact gxy or *. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1434 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1434 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 21 м 59,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 52' 40"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1434 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1434 Прегледувач на длабокото небо — IC 1434]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1434 Поправени информации за IC 1434] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201434 IC 1434] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240706120319/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201434 IC 1434] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 4emky54vpw48ibgaw5u8rs32qwllsm9 0 1074204 5650215 4882065 2026-10-26T15:26:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650215 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=11 ч 22 м 1 с |деклинација=+9° 57' 36"" |положбен агол=100 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=0,5' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1906]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1435''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1906]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1435 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1435 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 11 ч 22 м 1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 57' 36"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 100°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1435 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1372583. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1435 Прегледувач на длабокото небо — IC 1435]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1435 Поправени информации за IC 1435] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201435 IC 1435] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201435 IC 1435] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] qgh53dyq7azjbumu4mtk014uz8d59cw 0 1074700 5650267 5005598 2026-10-26T20:22:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650267 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =IC1634 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 19 м 53,2 с |деклинација=+11° 40' 28" |положбен агол=25 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SB |привиден сјај В=15,9 |привиден сјај Ч=16,7 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1634''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1634 е од видот SB.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1634 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 19 м 53,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 40' 28".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 25°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1634 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 139797. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1634 Прегледувач на длабокото небо — IC 1634]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1634 Поправени информации за IC 1634] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201634 IC 1634] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201634 IC 1634] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] e0ej6plechef6v4gu6q9ufgri8go4gq 0 1074701 5650268 5005595 2026-10-26T20:26:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1635 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 20 м 5,2 с |деклинација=+24° 57' 24" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1635''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1635 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 20 м 5,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +24° 57' 24".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1635 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1635 Прегледувач на длабокото небо — IC 1635]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1635 Поправени информации за IC 1635] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201635 IC 1635] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201635 IC 1635] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] jr8y77k6u0589hrq078gfb7dzt4t16d 0 1074704 5650269 5005597 2026-10-26T20:33:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650269 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1638 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 20 м 24,5 с |деклинација=+27° 49' 9"" |положбен агол=3 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E4 |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1638''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1638 е од видот E4.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1638 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 20 м 24,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +27° 49' 9"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 3°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1638 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1638 Прегледувач на длабокото небо — IC 1638]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1638 Поправени информации за IC 1638] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201638 IC 1638] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201638 IC 1638] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] 4njbo7qp2v388tpnuvi3g5n39nbyfsm 0 1074728 5650280 4882497 2026-10-26T21:09:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650280 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 21,7 с |деклинација=+10° 36' 4" |положбен агол=5 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E? |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=14,1 |привидни димензии=1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки=VCC 546 }} '''IC 1664''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1664 се споменува и како VCC 546. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1664 е од видот E?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1664 има привидни димензии од 1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 21,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 36' 4".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 5°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1664 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40074. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dixon, R.S., and George Sonneborn, "A Master List of Nonstellar Optical Astronomical Objects (MOL)". Columbus, Ohio, Ohio State University Press, 1980. (0,526) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1664 Прегледувач на длабокото небо — IC 1664]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1664 Поправени информации за IC 1664] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201664 IC 1664] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201664 IC 1664] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] 6hfhpo6gui6dqti5zw6re7t3sdlfhdq 0 1074730 5650282 4882499 2026-10-26T21:14:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650282 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= IC 1666 SDSS.jpg |ректасцензија=12 ч 22 м 36 с |деклинација=+12° 9' 30" |положбен агол=70 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=P |привиден сјај В=15,6 |привиден сјај Ч=16,4 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки=VCC 562, 8ZW 183, A 1220+12 }} '''IC 1666''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1666 се споменува и како VCC 562, 8ZW 183, A 1220+12. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1666 е од видот P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1666 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 36 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +12° 9' 30".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 70°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1666 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40100. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1666 Прегледувач на длабокото небо — IC 1666]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1666 Поправени информации за IC 1666] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201666 IC 1666] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201666 IC 1666] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] femawli2cu216x9uddzqbha5bz2s73c 0 1074731 5650283 5589044 2026-10-26T21:17:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650283 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |слика =IC 1667 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1667. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 39 с |деклинација=+6° 40' 35" |положбен агол=40 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sd |привиден сјај В=13,9 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=1,8' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Фридрих Карл Арнолд Швасман]] |датум на откривање=[[4 ноември]] [[1899]] |алтернативни ознаки=UGC 7441, MCG 1-32-28, CGCG 42-54, VCC 567 }} '''IC 1667''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1667 се споменува и како UGC 7441, MCG 1-32-28, CGCG 42-54, VCC 567. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 ноември]] [[1899]] година од страна на [[Фридрих Карл Арнолд Швасман]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1667 е од видот Sd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1667 има привидни димензии од 1,8' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 39 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +6° 40' 35".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 40°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1667 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40111. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1667 Прегледувач на длабокото небо — IC 1667]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1667 Поправени информации за IC 1667] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201667 IC 1667] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201667 IC 1667] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] ciwqmccm01d15xv7ipx6qb9rbi73zo8 0 1074732 5650286 4882501 2026-10-26T21:20:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650286 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 34,6 с |деклинација=+26° 3' 54"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= |слика=IC1668 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 1668''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1668 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 34,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +26° 3' 54"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1668 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1668 Прегледувач на длабокото небо — IC 1668]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1668 Поправени информации за IC 1668] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201668 IC 1668] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20211214042143/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201668 IC 1668] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] pr9wavgpte86o1p2l195wgnr50j7ohj 0 1074733 5650288 5005613 2026-10-26T21:23:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650288 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1669 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 35,6 с |деклинација=+24° 5' 9"" |положбен агол=0 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=16,1 |привиден сјај Ч=16,9 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки=KAZ 385, NPM1G +24.0280, KUG 1220+243 }} '''IC 1669''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1669 се споменува и како KAZ 385, NPM1G +24.0280, KUG 1220+243. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1669 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,9 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1669 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 35,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +24° 5' 9"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1669 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40093. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1669 Прегледувач на длабокото небо — IC 1669]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1669 Поправени информации за IC 1669] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201669 IC 1669] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201669 IC 1669] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] m06o9s58v6nnb6hkrb79kqrej64ca2e 0 1074734 5650294 4882504 2026-10-26T21:29:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650294 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 39,4 с |деклинација=+24° 19' 48" |положбен агол=135 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=14,7 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=0,7' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1670''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1670 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1670 има привидни димензии од 0,7' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 39,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +24° 19' 48".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 135°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1670 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1670 Прегледувач на длабокото небо — IC 1670]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1670 Поправени информации за IC 1670] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201670 IC 1670] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201670 IC 1670] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] f44avytemqnx8my7blj6q6a0vhbyc1t 0 1074736 5650296 5005610 2026-10-26T21:33:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1672 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 43,7 с |деклинација=+24° 49' 14"" |положбен агол=25 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=0,5' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1672''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1672 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1672 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 43,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +24° 49' 14"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 25°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1672 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1672 Прегледувач на длабокото небо — IC 1672]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1672 Поправени информации за IC 1672] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201672 IC 1672] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20210802205617/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201672 IC 1672] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] 0fpt752r5otx0xsblyr2k5bzz2bhzlk 0 1074737 5650299 5005611 2026-10-26T21:36:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650299 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1673 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 47,8 с |деклинација=+24° 25' 33" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1673''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1673 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 15,2 mag.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 47,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +24° 25' 33".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1673 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1673 Прегледувач на длабокото небо — IC 1673]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1673 Поправени информации за IC 1673] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201673 IC 1673] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201673 IC 1673] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] msdhiwzz3knvazlmbaraq91i138v7zs 0 1074740 5650300 5005609 2026-10-26T21:42:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650300 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1676 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 57,9 с |деклинација=+13° 32' 43"" |положбен агол=135 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1676''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1676 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1676 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 57,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 32' 43"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 135°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1676 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40155. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1676 Прегледувач на длабокото небо — IC 1676]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1676 Поправени информации за IC 1676] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201676 IC 1676] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20220211144350/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201676 IC 1676] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] ccswjben5udowqbyauzklvdjfa0gvh5 0 1074741 5650301 5005606 2026-10-26T21:45:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650301 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =IC1677 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 0,2 с |деклинација=+10° 6' 6"" |положбен агол=120 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=0,5' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1677''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1677 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1677 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 0,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 6' 6"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1677 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1374570. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1677 Прегледувач на длабокото небо — IC 1677]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1677 Поправени информации за IC 1677] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201677 IC 1677] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201677 IC 1677] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] 3qrmp8h1mcsh0wieysdiavt9bmrrxgd 0 1074742 5650302 5005607 2026-10-26T21:48:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650302 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1678 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 22 м 58 с |деклинација=+28° 29' 38"" |положбен агол=55 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1678''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1678 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1678 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 22 м 58 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 29' 38"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 55°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1678 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1837411. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1678 Прегледувач на длабокото небо — IC 1678]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1678 Поправени информации за IC 1678] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201678 IC 1678] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201678 IC 1678] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] fsdrjg8w14pmbotevlsd5jih9mnkypb 0 1074744 5650305 5005970 2026-10-26T21:56:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |податотека =IC1680 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 8,4 с |деклинација=+26° 54' 21"" |положбен агол=10 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E5 |привиден сјај В=16,3 |привиден сјај Ч=17,3 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=0,4' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки=NPM1G +27.0361 }} '''IC 1680''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1680 се споменува и како NPM1G +27.0361. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1680 е од видот E5.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1680 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 8,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +26° 54' 21"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 10°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1680 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3089318. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1680 Прегледувач на длабокото небо — IC 1680]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1680 Поправени информации за IC 1680] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201680 IC 1680] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201680 IC 1680] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] 619o7xtriebmhc4icsp38rwg10g3d9z 0 1074746 5650306 5005973 2026-10-26T22:00:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =IC1682 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 17,2 с |деклинација=+13° 3' 6" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,3 |привиден сјај Ч=16,3 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Фридрих Карл Арнолд Швасман]] |датум на откривање=[[14 септември]] [[1900]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1682''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 септември]] [[1900]] година од страна на [[Фридрих Карл Арнолд Швасман]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1682 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1682 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 17,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 3' 6".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1682 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40202. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1682 Прегледувач на длабокото небо — IC 1682]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1682 Поправени информации за IC 1682] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201682 IC 1682] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201682 IC 1682] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] r5w0hp7t3wu2aypa5lvxzyzmuhe3xtf 0 1074748 5650307 4882519 2026-10-26T22:04:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650307 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 17,9 с |деклинација=+25° 26' 40" |положбен агол=10 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1684''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1684 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1684 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 17,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +25° 26' 40".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 10°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1684 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1684 Прегледувач на длабокото небо — IC 1684]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1684 Поправени информации за IC 1684] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201684 IC 1684] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201684 IC 1684] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] ck8qu94q1n3ohgo3kzv6snnixmy74oz 0 1074749 5650308 4882520 2026-10-26T22:07:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650308 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 17,8 с |деклинација=+25° 37' 43"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1685''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1685 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 17,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +25° 37' 43"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1685 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1685 Прегледувач на длабокото небо — IC 1685]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1685 Поправени информации за IC 1685] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201685 IC 1685] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201685 IC 1685] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] 7rb3zxwu445fixbchqj5ximfv39rrjw 0 1074750 5650309 5005971 2026-10-26T22:10:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =IC1687 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 52,5 с |деклинација=+11° 28' 51"" |положбен агол=100 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=14,9 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=0,9' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки=VCC 679 }} '''IC 1687''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1687 се споменува и како VCC 679. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1687 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1687 има привидни димензии од 0,9' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 52,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 28' 51"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 100°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 1687 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40289. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1687 Прегледувач на длабокото небо — IC 1687]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1687 Поправени информации за IC 1687] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201687 IC 1687] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20240730121758/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201687 IC 1687] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] q3vrx5x68lxplrf5vap0hvhtnhruwuz 0 1074751 5650313 4882522 2026-10-26T22:13:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650313 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 23 м 51,9 с |деклинација=+25° 33' 25" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15 |привиден сјај Ч=16 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1688''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1688 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 1688 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 23 м 51,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +25° 33' 25".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1688 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1688 Прегледувач на длабокото небо — IC 1688]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1688 Поправени информации за IC 1688] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201688 IC 1688] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201688 IC 1688] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] 1bf4fpfqwzn4wkao6jrwy0hkjivgqze 0 1074845 5650339 4882746 2026-10-27T00:35:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650339 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 33 м 28,5 с |деклинација=+25° 29' 19" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1790''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1790 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 33 м 28,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +25° 29' 19".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1790 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1790 Прегледувач на длабокото небо — IC 1790]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1790 Поправени информации за IC 1790] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201790 IC 1790] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201790 IC 1790] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] qulp3t04wutcjfu5gcjabh48dl5kc15 0 1075004 5650341 5589199 2026-10-27T04:32:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 5650341 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |слика =IC 1960 legacy dr10.jpg |опис=Поглед кон галаксијата IC 1960. Слика создадена од [[Legacy Surveys]]| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 52 м 37 с |деклинација=+40° 46' 20"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Макс Волф]] |датум на откривање=[[21 март]] [[1903]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 1960''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 март]] [[1903]] година од страна на [[Макс Волф]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 1960 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 52 м 37 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +40° 46' 20"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 1960 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Corwin, Harold G., Jr., A. de Vaucouleurs, and G. de Vaucouleurs, "Southern Galaxy Catalogue", Austin, Texas: University of Texas == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC1960 Прегледувач на длабокото небо — IC 1960]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC1960 Поправени информации за IC 1960] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%201960 IC 1960] — VizieR. * [https://web.archive.org/web/20200710040550/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%201960 IC 1960] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] m7dkr9y3hapcxwowlwb1mrtzw4fq2tp 0 1077165 5650340 5425922 2026-10-27T04:23:41Z Gliwi 66636 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Wasserthaleben.png]] → [[File:DEU Wasserthaleben COA.svg]] PNG → SVG 5650340 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |image_photo = Wasserthaleben Kirche.JPG |image_caption = Селската црква |Wappen = DEU Wasserthaleben COA.svg |lat_deg = 51 |lat_min = 15 |lat_sec = 31 |lon_deg = 10 |lon_min = 53 |lon_sec = 32 |Lageplan = Wasserthaleben in KYF.png |Bundesland = Thüringen |Landkreis = Кифхојзер |Verwaltungsgemeinschaft = Гројсен |Höhe = 219 |Fläche = 8.49 |Einwohner = 462 |Stand = 2006-12-31 |PLZ = 99718 |Vorwahl = 036370 |Kfz = KYF |Gemeindeschlüssel = 16 0 65 077 |Adresse-Verband = Банхофштрасе 13a<br />99718 Гројсен |Bürgermeister = Мануел Велбинг |Partei = CDU }} '''Васерталебен''' ({{langx|de|Wasserthaleben}}) — општина во округот [[Кифхојзер (округ)|Кифхојзер]], во сојузната покраина [[Тирингија]], [[Германија]]. == Географија == === Местоположба === Васерталебен се наоѓа на [[Тириншка Котлина|Тириншката Котлина]]. Низ селото тече реката [[Хелбе]]. Железничката линија [[Ерфурт]]-[[Нордхаузен]] поминува низ долината. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Wasserthaleben}} {{Градови во Кифхојзер (округ)}} {{Нормативна контрола}} {{Кифхојзер-никулец}} [[Категорија:Кифхојзер (округ)]] [[Категорија:Општини во Тирингија]] ldnddk4s9inp1iujv8rt2b7zl7hb1x8 0 1090854 5650323 5388082 2026-10-26T22:54:10Z Droidsheep 81200 Фотографија од авторот и ажурирана биографија 5650323 wikitext text/x-wiki '''Ненад Јолдески''' (роден на [[26 ноември]] [[1986]] година во [[Струга]]) — [[македонски]] [[писател]]. Автор е на збирките раскази „[[Штамата на Енхалон]]“ (2009) и „[[Секој со своето езеро]]“ (2012), краткиот роман „[[Пливање спротиводно]]“ (2018) и поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“ (2026).<ref name="Bookstar">[https://bookstar.mk/guests/nenad-joldeski/ „Ненад Јолдески“], Bookstar.</ref><ref name="SP2026">Тони Димков, [https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-nenad-joldeski-za-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-sam-na-sebe-sum-strog-urednik/ „Разговор со Ненад Јолдески за поетската книга ‘Како паѓаме јас и ти’: Сам на себе сум строг уредник“], ''Слободен печат'', 2026.</ref> [[File:Ненад Јолдески.png|thumb|Ненад Јолдески]] == Биографија == Јолдески е роден во Струга. Во 2010 година дипломирал на Економскиот факултет при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ — Скопје|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје. Во 2013 година магистрирал на Катедрата за општа и компаративна книжевност при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, со трудот „Интертекстуална иронија како постапка на очудување во модернистичкиот и постмодернистичкиот расказ“.<ref name="RSE2016">Љупчо Јолевски, [https://northmacedonia.rferl.org/a/27658278.html „Јолдески – Секоја книга си има свој живот и своја судбина“], Радио Слободна Европа, 7 април 2016.</ref><ref name="MAI">[https://mai.org.mk/macedonian-literature/nenad-joldeski/ „Nenad Joldeski“], Македонска асоцијација на издавачи.</ref> Бил член на уметничката група „Везденски“, со која учествувал во аматерски театарски претстави. Бил вклучен и во основањето на Иницијативата за независен културен активизам (ИНКА) и фестивалот „Дримон“ во Струга.<!-- За овие активности да се додадат извори што ги потврдуваат конкретните тврдења. --> == Книжевно творештво == Дебитирал во 2009 година со „Штамата на Енхалон“, збирка раскази напишани на струшки дијалект и социолект, за чиј ракопис ја добил наградата „Новите!“ на „[[Темплум]]“. Во 2012 година ја објавил збирката „Секој со своето езеро“, за која во 2016 година ја добил [[Награда за литература на Европската Унија|Наградата за литература на Европската Унија]]. Истата година збирката добила второ издание од „[[Или-Или]]“ под наслов „Секој со своето езеро (раскази од вода)“.<ref name="RSE2016" /><ref name="Bookstar" /> Во 2018 година го објавил краткиот роман „Пливање спротиводно“, а во 2026 година поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“.<ref name="Bookstar" /><ref name="SP2026" /> Неговите раскази се преведувани и објавувани во книжевни списанија и антологии. Во 2017 година списанието ''Words Without Borders'' ги објавило расказите „Fog“ и „Fire“ во превод на Вил Фирт.<ref name="WWB">[https://wordswithoutborders.org/read/article/2017-01/january-2017-two-short-fictions-nenad-joldeski-will-firth/ „Two Short Fictions“], ''Words Without Borders'', јануари 2017.</ref> Збирката „Секој со своето езеро“ е преведена на повеќе јазици.<ref name="Bookstar" /> Три негови раскази се застапени во антологијата „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ (Темплум, 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ'', Скопје: Темплум, 2022, стр. 309–313.</ref> Јолдески е уредник на збирката раскази „[[Николај (фикција. вода. вистина)]]“, посветена на Никола и Софија Незлобински. == Библиографија == * ''[[Штамата на Енхалон]]'' — збирка раскази, Темплум, 2009. * ''[[Секој со своето езеро]]'' — збирка раскази, Темплум, 2012; второ издание, Или-Или, 2016. * ''[[Пливање спротиводно]]'' — краток роман, Или-Или, 2018. * ''Како паѓаме јас и ти'' — поезија, [[Бегемот (издавачка куќа)|Бегемот]], 2026. == Награди == * 2009 — „[[Новите!]]“, за „Штамата на Енхалон“.<ref name="RSE2016" /> * 2010 — награда за едноминутен филм на Скопскиот филмски фестивал.<ref name="RSE2016" /> * 2016 — [[Награда за литература на Европската Унија]], за „Секој со своето езеро“.<ref name="RSE2016" /> * 2019 — „Енхалон“, награда за најдобра песна од млад автор на [[Струшки вечери на поезијата]], за песната „Ти“.<ref>[https://www.kulturabeta.com/post/dobitnici-na-enhalon-2 „Добитници на Енхалон (Дел 2)“], ''Култура Бета'', 4 декември 2025.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/bio/ Авторска биографија] * [https://wordswithoutborders.org/contributors/view/nenad-joldeski/ Ненад Јолдески на ''Words Without Borders''] {{DEFAULTSORT:Јолдески, Ненад}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] lvht2gj4nw1hrs0p5r6bv43tshhg1dt 5650331 5650323 2026-10-26T23:12:13Z Droidsheep 81200 поврзана точна вики статија за Награда на Европската Унија за литература 5650331 wikitext text/x-wiki '''Ненад Јолдески''' (роден на [[26 ноември]] [[1986]] година во [[Струга]]) — [[македонски]] [[писател]]. Автор е на збирките раскази „[[Штамата на Енхалон]]“ (2009) и „[[Секој со своето езеро]]“ (2012), краткиот роман „[[Пливање спротиводно]]“ (2018) и поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“ (2026).<ref name="Bookstar">[https://bookstar.mk/guests/nenad-joldeski/ „Ненад Јолдески“], Bookstar.</ref><ref name="SP2026">Тони Димков, [https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-nenad-joldeski-za-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-sam-na-sebe-sum-strog-urednik/ „Разговор со Ненад Јолдески за поетската книга ‘Како паѓаме јас и ти’: Сам на себе сум строг уредник“], ''Слободен печат'', 2026.</ref> [[File:Ненад Јолдески.png|thumb|Ненад Јолдески]] == Биографија == Јолдески е роден во Струга. Во 2010 година дипломирал на Економскиот факултет при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ — Скопје|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје. Во 2013 година магистрирал на Катедрата за општа и компаративна книжевност при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, со трудот „Интертекстуална иронија како постапка на очудување во модернистичкиот и постмодернистичкиот расказ“.<ref name="RSE2016">Љупчо Јолевски, [https://northmacedonia.rferl.org/a/27658278.html „Јолдески – Секоја книга си има свој живот и своја судбина“], Радио Слободна Европа, 7 април 2016.</ref><ref name="MAI">[https://mai.org.mk/macedonian-literature/nenad-joldeski/ „Nenad Joldeski“], Македонска асоцијација на издавачи.</ref> Бил член на уметничката група „Везденски“, со која учествувал во аматерски театарски претстави. Бил вклучен и во основањето на Иницијативата за независен културен активизам (ИНКА) и фестивалот „Дримон“ во Струга.<!-- За овие активности да се додадат извори што ги потврдуваат конкретните тврдења. --> == Книжевно творештво == Дебитирал во 2009 година со „Штамата на Енхалон“, збирка раскази напишани на струшки дијалект и социолект, за чиј ракопис ја добил наградата „Новите!“ на „[[Темплум]]“. Во 2012 година ја објавил збирката „Секој со своето езеро“, за која во 2016 година ја добил [[Награда за литература на Европската Унија|Наградата за литература на Европската Унија]]. Истата година збирката добила второ издание од „[[Или-Или]]“ под наслов „Секој со своето езеро (раскази од вода)“.<ref name="RSE2016" /><ref name="Bookstar" /> Во 2018 година го објавил краткиот роман „Пливање спротиводно“, а во 2026 година поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“.<ref name="Bookstar" /><ref name="SP2026" /> Неговите раскази се преведувани и објавувани во книжевни списанија и антологии. Во 2017 година списанието ''Words Without Borders'' ги објавило расказите „Fog“ и „Fire“ во превод на Вил Фирт.<ref name="WWB">[https://wordswithoutborders.org/read/article/2017-01/january-2017-two-short-fictions-nenad-joldeski-will-firth/ „Two Short Fictions“], ''Words Without Borders'', јануари 2017.</ref> Збирката „Секој со своето езеро“ е преведена на повеќе јазици.<ref name="Bookstar" /> Три негови раскази се застапени во антологијата „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ (Темплум, 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ'', Скопје: Темплум, 2022, стр. 309–313.</ref> Јолдески е уредник на збирката раскази „[[Николај (фикција. вода. вистина)]]“, посветена на Никола и Софија Незлобински. == Библиографија == * ''[[Штамата на Енхалон]]'' — збирка раскази, Темплум, 2009. * ''[[Секој со своето езеро]]'' — збирка раскази, Темплум, 2012; второ издание, Или-Или, 2016. * ''[[Пливање спротиводно]]'' — краток роман, Или-Или, 2018. * ''Како паѓаме јас и ти'' — поезија, [[Бегемот (издавачка куќа)|Бегемот]], 2026. == Награди == * 2009 — „[[Новите!]]“, за „Штамата на Енхалон“.<ref name="RSE2016" /> * 2010 — награда за едноминутен филм на Скопскиот филмски фестивал.<ref name="RSE2016" /> * 2016 — [[Награда на Европската Унија за литература]], за „Секој со своето езеро“.<ref name="RSE2016" /> * 2019 — „Енхалон“, награда за најдобра песна од млад автор на [[Струшки вечери на поезијата]], за песната „Ти“.<ref>[https://www.kulturabeta.com/post/dobitnici-na-enhalon-2 „Добитници на Енхалон (Дел 2)“], ''Култура Бета'', 4 декември 2025.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/bio/ Авторска биографија] * [https://wordswithoutborders.org/contributors/view/nenad-joldeski/ Ненад Јолдески на ''Words Without Borders''] {{DEFAULTSORT:Јолдески, Ненад}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] bpeiukgkyu8jw6ju1ok71swp5a6be2v 5650332 5650331 2026-10-26T23:13:06Z Droidsheep 81200 /* Награди */ 5650332 wikitext text/x-wiki '''Ненад Јолдески''' (роден на [[26 ноември]] [[1986]] година во [[Струга]]) — [[македонски]] [[писател]]. Автор е на збирките раскази „[[Штамата на Енхалон]]“ (2009) и „[[Секој со своето езеро]]“ (2012), краткиот роман „[[Пливање спротиводно]]“ (2018) и поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“ (2026).<ref name="Bookstar">[https://bookstar.mk/guests/nenad-joldeski/ „Ненад Јолдески“], Bookstar.</ref><ref name="SP2026">Тони Димков, [https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-nenad-joldeski-za-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-sam-na-sebe-sum-strog-urednik/ „Разговор со Ненад Јолдески за поетската книга ‘Како паѓаме јас и ти’: Сам на себе сум строг уредник“], ''Слободен печат'', 2026.</ref> [[File:Ненад Јолдески.png|thumb|Ненад Јолдески]] == Биографија == Јолдески е роден во Струга. Во 2010 година дипломирал на Економскиот факултет при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ — Скопје|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје. Во 2013 година магистрирал на Катедрата за општа и компаративна книжевност при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, со трудот „Интертекстуална иронија како постапка на очудување во модернистичкиот и постмодернистичкиот расказ“.<ref name="RSE2016">Љупчо Јолевски, [https://northmacedonia.rferl.org/a/27658278.html „Јолдески – Секоја книга си има свој живот и своја судбина“], Радио Слободна Европа, 7 април 2016.</ref><ref name="MAI">[https://mai.org.mk/macedonian-literature/nenad-joldeski/ „Nenad Joldeski“], Македонска асоцијација на издавачи.</ref> Бил член на уметничката група „Везденски“, со која учествувал во аматерски театарски претстави. Бил вклучен и во основањето на Иницијативата за независен културен активизам (ИНКА) и фестивалот „Дримон“ во Струга.<!-- За овие активности да се додадат извори што ги потврдуваат конкретните тврдења. --> == Книжевно творештво == Дебитирал во 2009 година со „Штамата на Енхалон“, збирка раскази напишани на струшки дијалект и социолект, за чиј ракопис ја добил наградата „Новите!“ на „[[Темплум]]“. Во 2012 година ја објавил збирката „Секој со своето езеро“, за која во 2016 година ја добил [[Награда за литература на Европската Унија|Наградата за литература на Европската Унија]]. Истата година збирката добила второ издание од „[[Или-Или]]“ под наслов „Секој со своето езеро (раскази од вода)“.<ref name="RSE2016" /><ref name="Bookstar" /> Во 2018 година го објавил краткиот роман „Пливање спротиводно“, а во 2026 година поетската збирка „Како паѓаме јас и ти“.<ref name="Bookstar" /><ref name="SP2026" /> Неговите раскази се преведувани и објавувани во книжевни списанија и антологии. Во 2017 година списанието ''Words Without Borders'' ги објавило расказите „Fog“ и „Fire“ во превод на Вил Фирт.<ref name="WWB">[https://wordswithoutborders.org/read/article/2017-01/january-2017-two-short-fictions-nenad-joldeski-will-firth/ „Two Short Fictions“], ''Words Without Borders'', јануари 2017.</ref> Збирката „Секој со своето езеро“ е преведена на повеќе јазици.<ref name="Bookstar" /> Три негови раскази се застапени во антологијата „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ (Темплум, 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ'', Скопје: Темплум, 2022, стр. 309–313.</ref> Јолдески е уредник на збирката раскази „[[Николај (фикција. вода. вистина)]]“, посветена на Никола и Софија Незлобински. == Библиографија == * ''[[Штамата на Енхалон]]'' — збирка раскази, Темплум, 2009. * ''[[Секој со своето езеро]]'' — збирка раскази, Темплум, 2012; второ издание, Или-Или, 2016. * ''[[Пливање спротиводно]]'' — краток роман, Или-Или, 2018. * ''Како паѓаме јас и ти'' — поезија, [[Бегемот (издавачка куќа)|Бегемот]], 2026. == Награди == * 2009 — „[[Новите! (книжевна награда)]]“, за „Штамата на Енхалон“.<ref name="RSE2016" /> * 2010 — награда за едноминутен филм на Скопскиот филмски фестивал.<ref name="RSE2016" /> * 2016 — [[Награда на Европската Унија за литература]], за „Секој со своето езеро“.<ref name="RSE2016" /> * 2019 — „Енхалон“, награда за најдобра песна од млад автор на [[Струшки вечери на поезијата]], за песната „Ти“.<ref>[https://www.kulturabeta.com/post/dobitnici-na-enhalon-2 „Добитници на Енхалон (Дел 2)“], ''Култура Бета'', 4 декември 2025.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://njoldeski.wordpress.com/bio/ Авторска биографија] * [https://wordswithoutborders.org/contributors/view/nenad-joldeski/ Ненад Јолдески на ''Words Without Borders''] {{DEFAULTSORT:Јолдески, Ненад}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] 10hg7ikvxibrs3qwquc9uksr6efc1jj 0 1102916 5650072 5563749 2026-10-26T12:13:57Z Виолетова 1975 5650072 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија |image = Cornus suecica Ume River.jpg |image_caption = [[Шведски дрен]] (''Cornus suecica'') |taxon = Дренови |subdivision_ranks = |subdivision = }} '''Дренови''' ({{науч|Cornaceae}}) — {{био|семејство}} на [[цветни растенија]] од {{био|редо}}т [[дреновидни]] (''Cornales'') со [[космополитизам (биологија)|светска распространетост]]. Опфаќа околу 110 {{био|вид}}а — претежно [[дрво (растение)|дрва]] и [[грмушка|грмушки]] кои можат да бидат [[листопадно растение|листопадни]] или [[зимзелено растение|зимзелени]]. Имаат спротивни или наизменични прости [[лист]]ови, четириделни или петделни [[цвет]]ови насобрани во [[соцветие|соцветија]] или главичести групи, како и [[јаткасто овошје|јаткасти]] плодови.<ref name=Kubitzki>Kubitzki, K. (2004). Cornaceae. In ''The Families and Genera of Vascular Plants Volume 6: Flowering Plants: Dicotyledons: Celastrales, Oxidales, Rosales, Cornales, Ericales'' (Kubitzki, ed.). Springer-Verlag, New York.</ref> Во северните [[умерена клима|умерени]] предели, најзастапени се два рода: [[дрен]]от (''Cornus'') и [[тупело]]то (''Nyssa''). == Фосилни записи == Најстариот [[фосил]] што може да се поврзе со семејството дренови е †''[[Hironoia fusiformis]]'', изумрен таксон пронајден во седиментите на групата Футаба кај Камитикаба, [[Јапонија]]. Синапоморфиите (заедничките изведени карактеристики) на плодовите кај овој фосил се среќаваат и кај денешните претставници на Cornaceae. Седиментите датираат од периодот од раниот конијак до раниот сантон (пред околу 88 милиони години).<ref>„The Timetree of Life“ (Дрвото на времето на животот), уредено од С. Блер Хеџис и Судхир Кумар, OUP Oxford, 23 април 2009 г. – 576 страници, {{ISBN|0191560154}}, 9780191560156.</ref> Иако мозаикот од карактеристики кај ''[[Hironoia]]'' оневозможува нејзино вклучување во некој од денешните родови, составот на плодот — кој се состои од влакна, а не од склереиди — ја сместува во групата ''[[Nyssaceae]]-Mastixiaceae''. Други можни претставници на дренови од [[Креда|кредните]] седименти вклучуваат ендокарпи што наликуваат на родот ''[[Cornus]]''. Во малку помлади седименти од доцната креда (мастрихт), од [[Германија]] се опишани четири рода на фосилни плодови од типот на ''[[Mastixioideae]]'' (''[[Beckettia]]'', ''[[Eomastixia]]'', ''[[Mastixicarpum]]'' и ''[[Mastixiopsis]]'').<ref>{{cite journal|last1=Takahashi|first1=M.|last2=Crane|first2=P.R.|last3=Manchester|first3=S.R.|year=2002|title=''Hironoia fusiformis'' gen. et sp. nov.; плод од родот *Cornales* од локалитетот Камикитаба (горна креда, долен конијак) во североисточен Јапан|bibcode=2002JPlR..115..463T|doi=10.1007/s10265-002-0062-6|pmid=12579450|списание=Journal of Plant Research|том=115|број=6|страници=463–473}}</ref> == Родови== Во семејството влегуваат следниве родови ([[Berkh.|Bercht.]] & [[J.Presl]])<ref>{{наведено списание |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/122630309/abstract |format=PDF |accessdate=2013-06-26 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525104318/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x/abstract |url-status=dead }}</ref> '''дренови''' (''Cornaceae'') ''sensu stricto'': * ''[[Cornus]]'' — дрен * ''[[Alangium]]'' — алангиум тупела (''[[Nyssaceae]]''): * ''[[Nyssa]]'' — тупело * ''[[Mastixia]]'' — мастиксија * ''[[Diplopanax]]'' — диплопанакс * ''[[Camptotheca]]'' — камптотека * ''[[Davidia]]'' — шамивчесто дрво == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Cornaceae}} * {{EOL|50868614}} * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/cornalesweb.htm#Cornaceae Дренови (''Cornaceae'')] — Филогенетика на скриеносемениците, Ботаничка градина - Мисури {{en}} [[Категорија:Дренови|*]] [[Категорија:Астериди]] e6avsxvsklv9tya159sksaa3asv4b3s 5650073 5650072 2026-10-26T12:14:17Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650073 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија |image = Cornus suecica Ume River.jpg |image_caption = [[Шведски дрен]] (''Cornus suecica'') |taxon = Дренови |subdivision_ranks = |subdivision = }} '''Дренови''' ({{науч|Cornaceae}}) — {{био|семејство}} на [[цветни растенија]] од {{био|редо}}т [[дреновидни]] (''Cornales'') со [[космополитизам (биологија)|светска распространетост]]. Опфаќа околу 110 {{био|вид}}а — претежно [[дрво (растение)|дрва]] и [[грмушка|грмушки]] кои можат да бидат [[листопадно растение|листопадни]] или [[зимзелено растение|зимзелени]]. Имаат спротивни или наизменични прости [[лист]]ови, четириделни или петделни [[цвет]]ови насобрани во [[соцветие|соцветија]] или главичести групи, како и [[јаткасто овошје|јаткасти]] плодови.<ref name=Kubitzki>Kubitzki, K. (2004). Cornaceae. In ''The Families and Genera of Vascular Plants Volume 6: Flowering Plants: Dicotyledons: Celastrales, Oxidales, Rosales, Cornales, Ericales'' (Kubitzki, ed.). Springer-Verlag, New York.</ref> Во северните [[умерена клима|умерени]] предели, најзастапени се два рода: [[дрен]]от (''Cornus'') и [[тупело]]то (''Nyssa''). == Фосилни записи == Најстариот [[фосил]] што може да се поврзе со семејството дренови е †''[[Hironoia fusiformis]]'', изумрен таксон пронајден во седиментите на групата Футаба кај Камитикаба, [[Јапонија]]. Синапоморфиите (заедничките изведени карактеристики) на плодовите кај овој фосил се среќаваат и кај денешните претставници на Cornaceae. Седиментите датираат од периодот од раниот конијак до раниот сантон (пред околу 88 милиони години).<ref>„The Timetree of Life“ (Дрвото на времето на животот), уредено од С. Блер Хеџис и Судхир Кумар, OUP Oxford, 23 април 2009 г. – 576 страници, {{ISBN|0191560154}}, 9780191560156.</ref> Иако мозаикот од карактеристики кај ''[[Hironoia]]'' оневозможува нејзино вклучување во некој од денешните родови, составот на плодот — кој се состои од влакна, а не од склереиди — ја сместува во групата ''[[Nyssaceae]]-Mastixiaceae''. Други можни претставници на дренови од [[Креда|кредните]] седименти вклучуваат ендокарпи што наликуваат на родот ''[[Cornus]]''. Во малку помлади седименти од доцната креда (мастрихт), од [[Германија]] се опишани четири рода на фосилни плодови од типот на ''[[Mastixioideae]]'' (''[[Beckettia]]'', ''[[Eomastixia]]'', ''[[Mastixicarpum]]'' и ''[[Mastixiopsis]]'').<ref>{{cite journal|last1=Takahashi|first1=M.|last2=Crane|first2=P.R.|last3=Manchester|first3=S.R.|year=2002|title=''Hironoia fusiformis'' gen. et sp. nov.; плод од родот *Cornales* од локалитетот Камикитаба (горна креда, долен конијак) во североисточен Јапан|bibcode=2002JPlR..115..463T|doi=10.1007/s10265-002-0062-6|pmid=12579450|списание=Journal of Plant Research|том=115|број=6|страници=463–473}}</ref> == Родови== Во семејството влегуваат следниве родови ([[Berkh.|Bercht.]] & [[J.Presl]])<ref>{{наведено списание |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/122630309/abstract |format=PDF |accessdate=2013-06-26 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525104318/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x/abstract |url-status=dead }}</ref> '''дренови''' (''Cornaceae'') ''sensu stricto'': * ''[[Cornus]]'' — дрен * ''[[Alangium]]'' — алангиум тупела (''[[Nyssaceae]]''): * ''[[Nyssa]]'' — тупело * ''[[Mastixia]]'' — мастиксија * ''[[Diplopanax]]'' — диплопанакс * ''[[Camptotheca]]'' — камптотека * ''[[Davidia]]'' — шамивчесто дрво == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Cornaceae}} * {{EOL|50868614}} * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/cornalesweb.htm#Cornaceae Дренови (''Cornaceae'')] — Филогенетика на скриеносемениците, Ботаничка градина - Мисури {{en}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Дренови|*]] [[Категорија:Астериди]] ajb8ejoyjb51o0aydmvv84ip7kenbsw 0 1112828 5650143 4926362 2026-10-26T13:26:10Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Морфологија на плодот]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650143 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Blaabaer.jpg|мини|десно|Плодовите на [[боровинка]]та претставуваат бобинки.]] '''Бобинка''' е [[плод]] чиишто сите три слоја на [[перикарп]]от се сочни. Бобинки се плодовите на виновата лоза, [[рибизла]]та, [[домат]]от. == Изменети бобинки == Посебна форма на бобинка, [[хесперидиум]], имаат плодовите на [[лимон]]от, [[портокал]]от, [[грејпфрут]]от и други растенија од фамилијата [[Rutaceae]]. [[Тиква]]та, [[диња]]та, [[лубеница]]та и други растенија од фамилијата [[Cucurbitaceae]] имаат плодови, тврди бобинки или пепо. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Морфологија на плодот]] 9dl5nyh88mimlhe0sytv14te17gkzxi 0 1125014 5650111 5566221 2026-10-26T13:00:30Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Дрен]] на [[Обичен дрен]] презапишувајќи врз пренасочување 5566221 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Дрен |image = CornusMas Fruits 01.jpg |image_caption = Гранка со дренки |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Дреновидни]] |familia = [[Дренови]] |genus = [[Дрен (род)|Дрен]] |subgenus = Дрен |species = '''Обичен дрен''' |binomial = ''Cornus mas'' |binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |range_map = Cornus mas range.svg |range_map_caption = Карта на распространетост }} [[Податотека:Cornus mas flowers.jpg|мини|Расцветан дрен]] [[File:Cornus mas MHNT.BOT.2015.34.42.jpg|thumb|''Cornus mas'']] '''Дрен''' или '''обичен дрен''' ({{науч|Cornus mas}}) — {{био|вид}} [[цветно растение]] од {{био|семејство}}то [[дренови]] (''Cornaceae''), расте во јужна и југоисточна Европа (од [[Франција]] до [[Украина]] вкл. [[Македонија]]), [[Ерменија]], [[Азербејџан]], [[Грузија]], [[Иран]], [[Турција]], [[Либан]] и [[Сирија]]. Ова е средна до голема [[листопадно растение|листопадна]] [[грмушка]] или мало [[дрво (растение)|дрво]] кое достигнува висина од 5–12&nbsp;м и има темнокафеави гранки и зеленикави ластегарки. [[Лист]]овите се спротивставени, долги 4–10, а широки 2–4&nbsp;см, со јајчест до издолжен облик и истакнати жили. [[Цвет]]от е мал (5–10&nbsp;мм во пречник) со четири жолти ливчиња, во китки од по 10–25. Цвета уште во зимата, далеку пред појавувањето на првите листови. [[Плод]]от (дренката) е долгнавест и црвен, со должина од 2&nbsp;см и пречник од 1,5&nbsp;см и има една [[семе|семка]]. Во народната мудрост, дренот е поим за сила [[здравје]] поради неговата цврстина и издржливост, па оттука и познатата изрека „здрав како дрен“. == Употреба == === Плодови === Плодот на дренот се нарекува '''дренка''' и созрева кон средината или на крајот на летото. Дренките се познати во исхраната на Балканот и западна Азија, но не се јадат пред да созреат, односно кога ќе паднат од дрвото. Зрелата дренка е темноцрвена или светложолта по боја, има [[киселина|кисел]] вкус (нешто меѓу [[брусница]] и [[вишна]]) и се користи за добивање [[сок]] и [[мармалад]], но се јаде и исушена и се користи за правење на [[ракија]] „дренковица“<ref>{{дрмј|дренковица}}</ref>. Содржи исклучително многу [[витамин Ц]] и затоа се зема против настинка и грип. Наоѓа примена и во традиционалната кинеска медицина. === Дрво === Дреновото дрво има огромна густина и тоне во вода. Погодно е за изработка на рачки за алат, делови од машини и др.<ref>{{наведено списание |first=F. |last=Demir |author2=Hakki Kalyoncu, I. |title=Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (''Cornus mas'' L.) |journal=Journal of Food Engineering |volume=60 |issue=3 |date=December 2003 |pages=335–341|doi=10.1016/S0260-8774(03)00056-6}}</ref> Почнувајќи од [[VII век п.н.е.]] [[античка Македонија|Македонците]] од него изработувале копја, џилити и лакови, како неоспорно најдобро дрво за тие намени.<ref name = Markle>{{наведено списание| title =The Macedonian Sarrissa, Spear and Related Armor| jstor =503007 | journal = American Journal of Archaeology | volume = 81 | issue = 3| pages = 323–339 [324]|date=Summer 1977| first = Minor M., III | last = Markle | doi =10.2307/503007}}</ref> Од дреново дрво традиционално се прават и овчарските стапови. ==Дренот како мотив во книжевноста== * „Дренка“ — песна на македонската поетеса [[Христина Аслимоска]].<ref>Христина Аслимоска, ''Заорок''. Скопје: Македонски духовни конаци, 2001, стр. 21.</ref> == Галерија == <gallery mode=packed heights=180px> Податотека:Дренки.jpg|Зрела дренка во селото Љубојно </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница|Cornus mas}} {{викивидови-ред|Cornus mas|Дрен}} * {{EOL|591119}} * [http://babinlek.com/zdrav-kako-dren-eve-shto-se-lechi-ovaa-bilka/ „Здрав како дрен“ на Бабин лек] — за лековитите својства на дренот {{mk}} * [http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 Дрен (''Cornus mas'' L.)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309023323/http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 |date=2016-03-09 }} — Мојата убава градина {{mk}} [[Категорија:Дренови]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи плодови]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2sf82t1rw4fhzf4ipfdvsph6v6ak1sh 5650122 5650111 2026-10-26T13:04:23Z Виолетова 1975 5650122 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Дрен |image = CornusMas Fruits 01.jpg |image_caption = Гранка со дренки |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Дреновидни]] |familia = [[Дренови]] |genus = [[Дрен (род)|Дрен]] |subgenus = Дрен |species = '''Обичен дрен''' |binomial = ''Cornus mas'' |binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |range_map = Cornus mas range.svg |range_map_caption = Карта на распространетост }} [[Податотека:Cornus mas flowers.jpg|мини|Расцветан дрен]] [[File:Cornus mas MHNT.BOT.2015.34.42.jpg|thumb|''Cornus mas'']] '''Обичен дрен''' ({{науч|Cornus mas}}) — {{био|вид}} [[цветно растение]] од {{био|семејство}}то [[дренови]] (''Cornaceae''), расте во јужна и југоисточна Европа (од [[Франција]] до [[Украина]] вкл. [[Македонија]]), [[Ерменија]], [[Азербејџан]], [[Грузија]], [[Иран]], [[Турција]], [[Либан]] и [[Сирија]]. Во [[Македонија]] расте покрај грмушки, патишта, во појас на проретчени дабови шуми и други станишта. Претставува широко распространето растение на територијата на Македонија.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1526-1527}}</ref>'' Ова е средна до голема [[листопадно растение|листопадна]] [[грмушка]] или мало [[дрво (растение)|дрво]] кое достигнува висина од 5–12&nbsp;м и има темнокафеави гранки и зеленикави ластегарки. [[Лист]]овите се спротивставени, долги 4–10, а широки 2–4&nbsp;см, со јајчест до издолжен облик и истакнати жили. [[Цвет]]от е мал (5–10&nbsp;мм во пречник) со четири жолти ливчиња, во китки од по 10–25. Цвета уште во зимата, далеку пред појавувањето на првите листови. [[Плод]]от (дренката) е долгнавест и црвен, со должина од 2&nbsp;см и пречник од 1,5&nbsp;см и има една [[семе|семка]]. Во народната мудрост, дренот е поим за сила [[здравје]] поради неговата цврстина и издржливост, па оттука и познатата изрека „здрав како дрен“. == Употреба == === Плодови === Плодот на дренот се нарекува '''дренка''' и созрева кон средината или на крајот на летото. Дренките се познати во исхраната на Балканот и западна Азија, но не се јадат пред да созреат, односно кога ќе паднат од дрвото. Зрелата дренка е темноцрвена или светложолта по боја, има [[киселина|кисел]] вкус (нешто меѓу [[брусница]] и [[вишна]]) и се користи за добивање [[сок]] и [[мармалад]], но се јаде и исушена и се користи за правење на [[ракија]] „дренковица“<ref>{{дрмј|дренковица}}</ref>. Содржи исклучително многу [[витамин Ц]] и затоа се зема против настинка и грип. Наоѓа примена и во традиционалната кинеска медицина. === Дрво === Дреновото дрво има огромна густина и тоне во вода. Погодно е за изработка на рачки за алат, делови од машини и др.<ref>{{наведено списание |first=F. |last=Demir |author2=Hakki Kalyoncu, I. |title=Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (''Cornus mas'' L.) |journal=Journal of Food Engineering |volume=60 |issue=3 |date=December 2003 |pages=335–341|doi=10.1016/S0260-8774(03)00056-6}}</ref> Почнувајќи од [[VII век п.н.е.]] [[античка Македонија|Македонците]] од него изработувале копја, џилити и лакови, како неоспорно најдобро дрво за тие намени.<ref name = Markle>{{наведено списание| title =The Macedonian Sarrissa, Spear and Related Armor| jstor =503007 | journal = American Journal of Archaeology | volume = 81 | issue = 3| pages = 323–339 [324]|date=Summer 1977| first = Minor M., III | last = Markle | doi =10.2307/503007}}</ref> Од дреново дрво традиционално се прават и овчарските стапови. ==Дренот како мотив во книжевноста== * „Дренка“ — песна на македонската поетеса [[Христина Аслимоска]].<ref>Христина Аслимоска, ''Заорок''. Скопје: Македонски духовни конаци, 2001, стр. 21.</ref> == Галерија == <gallery mode=packed heights=180px> Податотека:Дренки.jpg|Зрела дренка во селото Љубојно </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница|Cornus mas}} {{викивидови-ред|Cornus mas|Дрен}} * {{EOL|591119}} * [http://babinlek.com/zdrav-kako-dren-eve-shto-se-lechi-ovaa-bilka/ „Здрав како дрен“ на Бабин лек] — за лековитите својства на дренот {{mk}} * [http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 Дрен (''Cornus mas'' L.)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309023323/http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 |date=2016-03-09 }} — Мојата убава градина {{mk}} [[Категорија:Дренови]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи плодови]] [[Категорија:Флора на Европа]] q09yi30ud9k2qn7pm9h0itf5w0kjpdg 5650123 5650122 2026-10-26T13:04:42Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5650123 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Дрен |image = CornusMas Fruits 01.jpg |image_caption = Гранка со дренки |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Дреновидни]] |familia = [[Дренови]] |genus = [[Дрен (род)|Дрен]] |subgenus = Дрен |species = '''Обичен дрен''' |binomial = ''Cornus mas'' |binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |range_map = Cornus mas range.svg |range_map_caption = Карта на распространетост }} [[Податотека:Cornus mas flowers.jpg|мини|Расцветан дрен]] [[File:Cornus mas MHNT.BOT.2015.34.42.jpg|thumb|''Cornus mas'']] '''Обичен дрен''' ({{науч|Cornus mas}}) — {{био|вид}} [[цветно растение]] од {{био|семејство}}то [[дренови]] (''Cornaceae''), расте во јужна и југоисточна Европа (од [[Франција]] до [[Украина]] вкл. [[Македонија]]), [[Ерменија]], [[Азербејџан]], [[Грузија]], [[Иран]], [[Турција]], [[Либан]] и [[Сирија]]. Во [[Македонија]] расте покрај грмушки, патишта, во појас на проретчени дабови шуми и други станишта. Претставува широко распространето растение на територијата на Македонија.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1526-1527}}</ref>'' Ова е средна до голема [[листопадно растение|листопадна]] [[грмушка]] или мало [[дрво (растение)|дрво]] кое достигнува висина од 5–12&nbsp;м и има темнокафеави гранки и зеленикави ластегарки. [[Лист]]овите се спротивставени, долги 4–10, а широки 2–4&nbsp;см, со јајчест до издолжен облик и истакнати жили. [[Цвет]]от е мал (5–10&nbsp;мм во пречник) со четири жолти ливчиња, во китки од по 10–25. Цвета уште во зимата, далеку пред појавувањето на првите листови. [[Плод]]от (дренката) е долгнавест и црвен, со должина од 2&nbsp;см и пречник од 1,5&nbsp;см и има една [[семе|семка]]. Во народната мудрост, дренот е поим за сила [[здравје]] поради неговата цврстина и издржливост, па оттука и познатата изрека „здрав како дрен“. == Употреба == === Плодови === Плодот на дренот се нарекува '''дренка''' и созрева кон средината или на крајот на летото. Дренките се познати во исхраната на Балканот и западна Азија, но не се јадат пред да созреат, односно кога ќе паднат од дрвото. Зрелата дренка е темноцрвена или светложолта по боја, има [[киселина|кисел]] вкус (нешто меѓу [[брусница]] и [[вишна]]) и се користи за добивање [[сок]] и [[мармалад]], но се јаде и исушена и се користи за правење на [[ракија]] „дренковица“<ref>{{дрмј|дренковица}}</ref>. Содржи исклучително многу [[витамин Ц]] и затоа се зема против настинка и грип. Наоѓа примена и во традиционалната кинеска медицина. === Дрво === Дреновото дрво има огромна густина и тоне во вода. Погодно е за изработка на рачки за алат, делови од машини и др.<ref>{{наведено списание |first=F. |last=Demir |author2=Hakki Kalyoncu, I. |title=Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (''Cornus mas'' L.) |journal=Journal of Food Engineering |volume=60 |issue=3 |date=December 2003 |pages=335–341|doi=10.1016/S0260-8774(03)00056-6}}</ref> Почнувајќи од [[VII век п.н.е.]] [[античка Македонија|Македонците]] од него изработувале копја, џилити и лакови, како неоспорно најдобро дрво за тие намени.<ref name = Markle>{{наведено списание| title =The Macedonian Sarrissa, Spear and Related Armor| jstor =503007 | journal = American Journal of Archaeology | volume = 81 | issue = 3| pages = 323–339 [324]|date=Summer 1977| first = Minor M., III | last = Markle | doi =10.2307/503007}}</ref> Од дреново дрво традиционално се прават и овчарските стапови. ==Дренот како мотив во книжевноста== * „Дренка“ — песна на македонската поетеса [[Христина Аслимоска]].<ref>Христина Аслимоска, ''Заорок''. Скопје: Македонски духовни конаци, 2001, стр. 21.</ref> == Галерија == <gallery mode=packed heights=180px> Податотека:Дренки.jpg|Зрела дренка во селото Љубојно </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница|Cornus mas}} {{викивидови-ред|Cornus mas|Дрен}} * {{EOL|591119}} * [http://babinlek.com/zdrav-kako-dren-eve-shto-se-lechi-ovaa-bilka/ „Здрав како дрен“ на Бабин лек] — за лековитите својства на дренот {{mk}} * [http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 Дрен (''Cornus mas'' L.)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309023323/http://gradina.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2603:dren-cornus-mas-l&catid=98:2011-08-26-20-05-11&Itemid=515 |date=2016-03-09 }} — Мојата убава градина {{mk}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Дренови]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Јадливи плодови]] [[Категорија:Флора на Европа]] 5lr0j72i4mxctc2i92xeuir4zpdwkjv 0 1125015 5650115 3312793 2026-10-26T13:01:06Z Виолетова 1975 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Дрен]] на [[Обичен дрен]] 5650115 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Обичен дрен]] q2oz0j9qzf9oz6zviwmqenbap63t494 0 1125018 5650117 3312810 2026-10-26T13:03:22Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања од [[Дрен]] кон [[Обичен дрен]] 5650117 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Обичен дрен]] dulfjhzfkaxjrd1ihayp102awf57kuc 0 1125019 5650118 3312811 2026-10-26T13:03:26Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања од [[Дрен]] кон [[Обичен дрен]] 5650118 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Обичен дрен]] dulfjhzfkaxjrd1ihayp102awf57kuc 0 1133389 5650317 5440929 2026-10-26T22:28:37Z Buli 2648 5650317 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Πατριάρχης Βασίλειος Γ΄.jpg|мини|десно|200п|Василиј III Цариградски]] '''Василиј III Цариградски''' ({{lang-el|Βασίλειος Γ΄}}, роден како '''Василиос Георгиадис''' — Βασίλειος Γεωργιάδης; околу [[1846]] — [[29 септември]] [[1929]]) — грчки православен духовник, богослов и [[Вселенски патријарх|цариградски патријарх]] од [[13 јули]] [[1925]] година до својата смрт. Претходно бил митрополит на Анхијало (1889–1909), [[Пелагонија]] (1909–1910) и Никеја (1910–1925). Неговото патријаршиско управување се одвивало во време на преуредување на положбата на Цариградската патријаршија по создавањето на современа Турција и по [[Грчко-турска размена на населението|грчко-турската размена на населението]].<ref name="stavridis">Василиос Ставридис, [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ „Βασίλειος Γ΄“], ''Οἱ Οἰκουμενικοὶ Πατριάρχαι, 1860 – Σήμερον'', објавено на интернет-страницата на Цариградската патријаршија (пристапено на 26 октомври 2026).</ref><ref name="prav">[https://www.pravenc.ru/text/150755.html „ВАСИЛИЙ III“], ''Православная энциклопедия'', т. VII, стр. 99, Москва (електронско издание, објавено на 30 ноември 2009).</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Василиос Георгиадис се родил во Хрисуполис (денешен [[Ускудар]]), на азиската страна од [[Босфор]]от, во семејството на црковниот пејач Георгиос Кирјакидис и неговата сопруга Екатерина. Во повеќето енциклопедиски прегледи како година на неговото раѓање се наведува 1846, додека во биографијата објавена од Цариградската патријаршија се споменуваат и 1840 и 1848 година.<ref name="stavridis"/><ref name="prav"/> Основното образование го стекнал во родното место, а дел од средното образование го продолжил на островот [[Сирос]]. Од 1867 до 1871 година студирал богословие и филологија на [[Атински универзитет|Атинскиот универзитет]], каде што во 1871 година се стекнал со диплома по богословие. Во 1872 година бил назначен за професор на [[Богословско училиште на Халки|Богословското училиште на Халки]]. Таму предавал хебрејски јазик, толкување на Светото писмо, грчки и латински јазик, како и други предмети.<ref name="stavridis"/> Во текот на својата професорска служба истражувал ракописи во црковни и манастирски библиотеки. Меѓу другото, проучувал дела на [[Јован Златоуст]], [[Теофилакт Охридски]] и други христијански автори. Во првата половина на 1880-тите години престојувал во повеќе европски научни средишта, а во 1884 година докторирал филозофија на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]].<ref name="stavridis"/> === Свештеничка и митрополитска служба === По враќањето во Цариград во 1884 година бил поставен за директор на патријаршиското богословско училиште. На 23 декември истата година бил ракоположен за ѓакон, а на 25 декември за свештеник од патријархот [[Јоаким III Цариградски|Јоаким III]], по што добил чин архимандрит. Во периодот 1885–1887 година учествувал во уредувањето на црковното списание ''Ἐκκλησιαστικὴ Ἀλήθεια'' („Црковна вистина“).<ref name="stavridis"/> На 8 август 1889 година бил избран за митрополит на Анхијало (денешно [[Поморие]] во Бугарија), а на 24 септември бил хиротонисан за епископ. Во 1906 година, при немирите и пожарите во градот, биле уништени и неговата библиотека и повеќе необјавени научни трудови. По овие настани се вратил во Цариград. Во 1909 година бил испратен и во [[Кипар]] како патријаршиски егзарх во врска со тамошниот црковен спор.<ref name="stavridis"/> На '''7 февруари 1909 година''' бил преместен на чело на '''Пелагониската митрополија''', а на '''13 мај 1910 година''' бил назначен за митрополит на Никеја. Како никејски митрополит повеќепати членувал во Светиот синод на Цариградската патријаршија и учествувал во управувањето со нејзините просветни установи. На [[Сеправославен конгрес во Цариград (1923)|сеправославниот конгрес во Цариград во 1923 година]] ја претставувал Кипарската црква и поднел меморандум за прашањето на бракот на свештенослужителите.<ref name="stavridis"/> == Цариградски патријарх (1925–1929) == По оставката на патријархот [[Константин VI Цариградски|Константин VI]] во мај 1925 година, Светиот синод пристапил кон избор на негов наследник. На '''13 јули 1925 година''' за патријарх бил избран дотогашниот никејски митрополит Василиј, кој бил востоличен истиот ден. Неговата служба се одвивала во услови на промени во правниот и општествениот статус на грчкото православно население во Турција и во односите меѓу Патријаршијата и турските власти.<ref name="stavridis"/> За време на неговото патријаршиско управување биле преземени повеќе црковно-административни мерки. Во 1925 година Цариградската патријаршија го признала издигнувањето на [[Романска православна црква|Романската православна црква]] во патријаршија. Во 1928 година бил обновен и одобрен уставот на грчката православна архиепископија во Америка. Истата година, со патријаршиски и синодален акт, управувањето со епархиите на Цариградската патријаршија во северна Грција — т.н. „Нови земји“ — било доверено на [[Грчка православна црква|Црквата на Грција]], со зачувување на нивната канонска припадност кон Вселенската патријаршија.<ref name="stavridis"/> Во 1928 година дошло и до внатрешен судир во Патријаршијата, кога шестмина митрополити се повлекле од Синодот. Василиј свикал ново заседание на 31 јули, по кое бил реорганизиран синодалниот состав. Од септември 1928 година бил воспоставен дванаесетчлен синод, чиј состав се обновувал на шест месеци.<ref name="stavridis"/> Во меѓуцрковните односи, Василиј одржувал контакти со православните цркви во Полска, Романија и други земји. Во врска со поделбите во [[Руска православна црква|Руската православна црква]], според ''Православната енциклопедија'', зазел повоздржан став од некои свои претходници и повикувал на помирување, без директно да се вклучи во спорот меѓу патријаршиската црква и обновленското движење.<ref name="prav"/> Патријаршијата учествувала и во меѓухристијанските средби на движењето „Живот и работа“ во [[Стокхолм]] (1925) и „Вера и поредок“ во [[Лозана]] (1927), а биле развивани врски со англикански и старокатолички црковни заедници.<ref name="stavridis"/> == Научна и книжевна дејност == Василиј III се занимавал со богословие, црковна историја, толкување на Светото писмо и истражување на ракописи. Меѓу неговите дела се издвојуваат студиите за [[Јован Златоуст]] (1902) и [[Григориј Богослов]] (1903), збирката ''Σκέψεις καὶ Μελέται'' („Размислувања и студии“, 1908), трудот за Богородичната црква во Никеја (1912) и ''Εὐαγγελικὰ διδάγματα'' („Евангелски поуки“, 1915). За време на неговото патријаршиско управување започнало излегувањето на официјалното патријаршиско списание ''Ὀρθοδοξία'' („Православие“).<ref name="prav"/> == Смрт == Василиј III починал на [[29 септември]] [[1929]] година во Цариград. Погребната служба била одржана во патријаршискиот храм „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ (Фанар)|Св. Ѓорѓи]]“, а бил погребан во манастирот „Живоносен извор“ во Балакли, во близина на гробот на патријархот Јоаким III. За негов наследник бил избран [[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]].<ref name="stavridis"/> == Наводи == {{наводи}} {{S-start}} {{s-rel|or}} {{succession box | before=[[Константин VI Цариградски|Константин VI]]| title=[[Вселенски патријарх]]| years=1925—1929| after=[[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]] }} {{S-end}} == Надворешни врски == *[http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 His All Holiness, Ecumenical Patriarch Basil III of Constantinople] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923233107/http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 |date=2015-09-23 }} {{Цариградски патријарси}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Василиј III Цариградски, Патријарх}} [[Категорија:Родени во 1846 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Дејци на грчката вооружена пропаганда во Македонија]] {{EasternOrthodoxy-bishop-stub}} ta9ym665i61nw32uqhwpnq26d2l3dx5 5650318 5650317 2026-10-26T22:29:01Z Buli 2648 5650318 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Πατριάρχης Βασίλειος Γ΄.jpg|мини|Василиј III Цариградски]] '''Василиј III Цариградски''' ({{lang-el|Βασίλειος Γ΄}}, роден како '''Василиос Георгиадис''' — Βασίλειος Γεωργιάδης; околу [[1846]] — [[29 септември]] [[1929]]) — грчки православен духовник, богослов и [[Вселенски патријарх|цариградски патријарх]] од [[13 јули]] [[1925]] година до својата смрт. Претходно бил митрополит на Анхијало (1889–1909), [[Пелагонија]] (1909–1910) и Никеја (1910–1925). Неговото патријаршиско управување се одвивало во време на преуредување на положбата на Цариградската патријаршија по создавањето на современа Турција и по [[Грчко-турска размена на населението|грчко-турската размена на населението]].<ref name="stavridis">Василиос Ставридис, [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ „Βασίλειος Γ΄“], ''Οἱ Οἰκουμενικοὶ Πατριάρχαι, 1860 – Σήμερον'', објавено на интернет-страницата на Цариградската патријаршија (пристапено на 26 октомври 2026).</ref><ref name="prav">[https://www.pravenc.ru/text/150755.html „ВАСИЛИЙ III“], ''Православная энциклопедия'', т. VII, стр. 99, Москва (електронско издание, објавено на 30 ноември 2009).</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Василиос Георгиадис се родил во Хрисуполис (денешен [[Ускудар]]), на азиската страна од [[Босфор]]от, во семејството на црковниот пејач Георгиос Кирјакидис и неговата сопруга Екатерина. Во повеќето енциклопедиски прегледи како година на неговото раѓање се наведува 1846, додека во биографијата објавена од Цариградската патријаршија се споменуваат и 1840 и 1848 година.<ref name="stavridis"/><ref name="prav"/> Основното образование го стекнал во родното место, а дел од средното образование го продолжил на островот [[Сирос]]. Од 1867 до 1871 година студирал богословие и филологија на [[Атински универзитет|Атинскиот универзитет]], каде што во 1871 година се стекнал со диплома по богословие. Во 1872 година бил назначен за професор на [[Богословско училиште на Халки|Богословското училиште на Халки]]. Таму предавал хебрејски јазик, толкување на Светото писмо, грчки и латински јазик, како и други предмети.<ref name="stavridis"/> Во текот на својата професорска служба истражувал ракописи во црковни и манастирски библиотеки. Меѓу другото, проучувал дела на [[Јован Златоуст]], [[Теофилакт Охридски]] и други христијански автори. Во првата половина на 1880-тите години престојувал во повеќе европски научни средишта, а во 1884 година докторирал филозофија на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]].<ref name="stavridis"/> === Свештеничка и митрополитска служба === По враќањето во Цариград во 1884 година бил поставен за директор на патријаршиското богословско училиште. На 23 декември истата година бил ракоположен за ѓакон, а на 25 декември за свештеник од патријархот [[Јоаким III Цариградски|Јоаким III]], по што добил чин архимандрит. Во периодот 1885–1887 година учествувал во уредувањето на црковното списание ''Ἐκκλησιαστικὴ Ἀλήθεια'' („Црковна вистина“).<ref name="stavridis"/> На 8 август 1889 година бил избран за митрополит на Анхијало (денешно [[Поморие]] во Бугарија), а на 24 септември бил хиротонисан за епископ. Во 1906 година, при немирите и пожарите во градот, биле уништени и неговата библиотека и повеќе необјавени научни трудови. По овие настани се вратил во Цариград. Во 1909 година бил испратен и во [[Кипар]] како патријаршиски егзарх во врска со тамошниот црковен спор.<ref name="stavridis"/> На '''7 февруари 1909 година''' бил преместен на чело на '''Пелагониската митрополија''', а на '''13 мај 1910 година''' бил назначен за митрополит на Никеја. Како никејски митрополит повеќепати членувал во Светиот синод на Цариградската патријаршија и учествувал во управувањето со нејзините просветни установи. На [[Сеправославен конгрес во Цариград (1923)|сеправославниот конгрес во Цариград во 1923 година]] ја претставувал Кипарската црква и поднел меморандум за прашањето на бракот на свештенослужителите.<ref name="stavridis"/> == Цариградски патријарх (1925–1929) == По оставката на патријархот [[Константин VI Цариградски|Константин VI]] во мај 1925 година, Светиот синод пристапил кон избор на негов наследник. На '''13 јули 1925 година''' за патријарх бил избран дотогашниот никејски митрополит Василиј, кој бил востоличен истиот ден. Неговата служба се одвивала во услови на промени во правниот и општествениот статус на грчкото православно население во Турција и во односите меѓу Патријаршијата и турските власти.<ref name="stavridis"/> За време на неговото патријаршиско управување биле преземени повеќе црковно-административни мерки. Во 1925 година Цариградската патријаршија го признала издигнувањето на [[Романска православна црква|Романската православна црква]] во патријаршија. Во 1928 година бил обновен и одобрен уставот на грчката православна архиепископија во Америка. Истата година, со патријаршиски и синодален акт, управувањето со епархиите на Цариградската патријаршија во северна Грција — т.н. „Нови земји“ — било доверено на [[Грчка православна црква|Црквата на Грција]], со зачувување на нивната канонска припадност кон Вселенската патријаршија.<ref name="stavridis"/> Во 1928 година дошло и до внатрешен судир во Патријаршијата, кога шестмина митрополити се повлекле од Синодот. Василиј свикал ново заседание на 31 јули, по кое бил реорганизиран синодалниот состав. Од септември 1928 година бил воспоставен дванаесетчлен синод, чиј состав се обновувал на шест месеци.<ref name="stavridis"/> Во меѓуцрковните односи, Василиј одржувал контакти со православните цркви во Полска, Романија и други земји. Во врска со поделбите во [[Руска православна црква|Руската православна црква]], според ''Православната енциклопедија'', зазел повоздржан став од некои свои претходници и повикувал на помирување, без директно да се вклучи во спорот меѓу патријаршиската црква и обновленското движење.<ref name="prav"/> Патријаршијата учествувала и во меѓухристијанските средби на движењето „Живот и работа“ во [[Стокхолм]] (1925) и „Вера и поредок“ во [[Лозана]] (1927), а биле развивани врски со англикански и старокатолички црковни заедници.<ref name="stavridis"/> == Научна и книжевна дејност == Василиј III се занимавал со богословие, црковна историја, толкување на Светото писмо и истражување на ракописи. Меѓу неговите дела се издвојуваат студиите за [[Јован Златоуст]] (1902) и [[Григориј Богослов]] (1903), збирката ''Σκέψεις καὶ Μελέται'' („Размислувања и студии“, 1908), трудот за Богородичната црква во Никеја (1912) и ''Εὐαγγελικὰ διδάγματα'' („Евангелски поуки“, 1915). За време на неговото патријаршиско управување започнало излегувањето на официјалното патријаршиско списание ''Ὀρθοδοξία'' („Православие“).<ref name="prav"/> == Смрт == Василиј III починал на [[29 септември]] [[1929]] година во Цариград. Погребната служба била одржана во патријаршискиот храм „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ (Фанар)|Св. Ѓорѓи]]“, а бил погребан во манастирот „Живоносен извор“ во Балакли, во близина на гробот на патријархот Јоаким III. За негов наследник бил избран [[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]].<ref name="stavridis"/> == Наводи == {{наводи}} {{S-start}} {{s-rel|or}} {{succession box | before=[[Константин VI Цариградски|Константин VI]]| title=[[Вселенски патријарх]]| years=1925—1929| after=[[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]] }} {{S-end}} == Надворешни врски == *[http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 His All Holiness, Ecumenical Patriarch Basil III of Constantinople] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923233107/http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 |date=2015-09-23 }} {{Цариградски патријарси}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Василиј III Цариградски, Патријарх}} [[Категорија:Родени во 1846 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Дејци на грчката вооружена пропаганда во Македонија]] {{EasternOrthodoxy-bishop-stub}} 5sg7vnuubmu02gpf0swsczejgfar5oo 5650319 5650318 2026-10-26T22:35:16Z Buli 2648 /* Животопис */ 5650319 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Πατριάρχης Βασίλειος Γ΄.jpg|мини|Василиј III Цариградски]] '''Василиј III Цариградски''' ({{lang-el|Βασίλειος Γ΄}}, роден како '''Василиос Георгиадис''' — Βασίλειος Γεωργιάδης; околу [[1846]] — [[29 септември]] [[1929]]) — грчки православен духовник, богослов и [[Вселенски патријарх|цариградски патријарх]] од [[13 јули]] [[1925]] година до својата смрт. Претходно бил митрополит на Анхијало (1889–1909), [[Пелагонија]] (1909–1910) и Никеја (1910–1925). Неговото патријаршиско управување се одвивало во време на преуредување на положбата на Цариградската патријаршија по создавањето на современа Турција и по [[Грчко-турска размена на населението|грчко-турската размена на населението]].<ref name="stavridis">Василиос Ставридис, [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ „Βασίλειος Γ΄“], ''Οἱ Οἰκουμενικοὶ Πατριάρχαι, 1860 – Σήμερον'', објавено на интернет-страницата на Цариградската патријаршија (пристапено на 26 октомври 2026).</ref><ref name="prav">[https://www.pravenc.ru/text/150755.html „ВАСИЛИЙ III“], ''Православная энциклопедия'', т. VII, стр. 99, Москва (електронско издание, објавено на 30 ноември 2009).</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Василиос Георгиадис се родил во Хрисуполис (денешен [[Ускудар]]), на азиската страна од [[Босфор]]от, во семејството на црковниот певец Георгиос Кирјакидис и неговата сопруга Екатерина. Во повеќето енциклопедиски прегледи како година на неговото раѓање се наведува 1846, додека во биографијата објавена од Цариградската патријаршија се споменуваат и 1840 и 1848 година.<ref name="stavridis"/><ref name="prav"/> Основното образование го стекнал во родното место, а дел од средното образование го продолжил на островот [[Сирос]]. Од 1867 до 1871 година студирал богословие и филологија на [[Атински универзитет|Атинскиот универзитет]], каде што во 1871 година се стекнал со диплома по богословие. Во 1872 година бил назначен за професор на [[Богословско училиште на Халки|Богословското училиште на Халки]]. Таму предавал хебрејски јазик, толкување на Светото писмо, грчки и латински јазик, како и други предмети.<ref name="stavridis"/> Во текот на својата професорска служба истражувал ракописи во црковни и манастирски библиотеки. Меѓу другото, проучувал дела на [[Јован Златоуст]], [[Теофилакт Охридски]] и други христијански автори. Во првата половина на 1880-тите години престојувал во повеќе европски научни средишта, а во 1884 година докторирал филозофија на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]].<ref name="stavridis"/> === Свештеничка и митрополитска служба === По враќањето во Цариград во 1884 година бил поставен за директор на патријаршиското богословско училиште. На 23 декември истата година бил ракоположен за ѓакон, а на 25 декември за свештеник од патријархот [[Јоаким III Цариградски|Јоаким III]], по што добил чин архимандрит. Во периодот 1885–1887 година учествувал во уредувањето на црковното списание ''Ἐκκλησιαστικὴ Ἀλήθεια'' („Црковна вистина“).<ref name="stavridis"/> На 8 август 1889 година бил избран за митрополит на Анхијало (денешно [[Поморие]] во Бугарија), а на 24 септември бил хиротонисан за епископ. Во 1906 година, при немирите и пожарите во градот, биле уништени и неговата библиотека и повеќе необјавени научни трудови. По овие настани се вратил во Цариград. Во 1909 година бил испратен и во [[Кипар]] како патријаршиски егзарх во врска со тамошниот црковен спор.<ref name="stavridis"/> На 7 февруари 1909 година бил преместен на чело на Пелагониската митрополија, а на 13 мај 1910 година бил назначен за митрополит на Никеја. Како никејски митрополит повеќепати членувал во Светиот синод на Цариградската патријаршија и учествувал во управувањето со нејзините просветни установи. На [[Сеправославен собор во Цариград (1923)|сеправославниот собор во Цариград во 1923 година]] ја претставувал Кипарската црква и поднел меморандум за прашањето на бракот на свештенослужителите.<ref name="stavridis"/> == Цариградски патријарх (1925–1929) == По оставката на патријархот [[Константин VI Цариградски|Константин VI]] во мај 1925 година, Светиот синод пристапил кон избор на негов наследник. На 13 јули 1925 година за патријарх бил избран дотогашниот никејски митрополит Василиј, кој бил востоличен истиот ден. Неговата служба се одвивала во услови на промени во правниот и општествениот статус на грчкото православно население во Турција и во односите меѓу Патријаршијата и турските власти.<ref name="stavridis"/> За време на неговото патријаршиско управување биле преземени повеќе црковно-административни мерки. Во 1925 година Цариградската патријаршија го признала издигнувањето на [[Романска православна црква|Романската православна црква]] во патријаршија. Во 1928 година бил обновен и одобрен уставот на грчката православна архиепископија во Америка. Истата година, со патријаршиски и синодален акт, управувањето со епархиите на Цариградската патријаршија во северна Грција — т.н. „Нови земји“ — било доверено на [[Грчка православна црква|Црквата на Грција]], со зачувување на нивната канонска припадност кон Вселенската патријаршија.<ref name="stavridis"/> Во 1928 година дошло и до внатрешен судир во Патријаршијата, кога шестмина митрополити се повлекле од Синодот. Василиј свикал ново заседание на 31 јули, по кое бил реорганизиран синодалниот состав. Од септември 1928 година бил воспоставен дванаесетчлен синод, чиј состав се обновувал на шест месеци.<ref name="stavridis"/> Во меѓуцрковните односи, Василиј одржувал контакти со православните цркви во Полска, Романија и други земји. Во врска со поделбите во [[Руска православна црква|Руската православна црква]], според ''Православната енциклопедија'', зазел повоздржан став од некои свои претходници и повикувал на помирување, без директно да се вклучи во спорот меѓу патријаршиската црква и обновленското движење.<ref name="prav"/> Патријаршијата учествувала и во меѓухристијанските средби на движењето „Живот и работа“ во [[Стокхолм]] (1925) и „Вера и поредок“ во [[Лозана]] (1927), а биле развивани врски со англикански и старокатолички црковни заедници.<ref name="stavridis"/> == Научна и книжевна дејност == Василиј III се занимавал со богословие, црковна историја, толкување на Светото писмо и истражување на ракописи. Меѓу неговите дела се издвојуваат студиите за [[Јован Златоуст]] (1902) и [[Григориј Богослов]] (1903), збирката ''Σκέψεις καὶ Μελέται'' („Размислувања и студии“, 1908), трудот за Богородичната црква во Никеја (1912) и ''Εὐαγγελικὰ διδάγματα'' („Евангелски поуки“, 1915). За време на неговото патријаршиско управување започнало излегувањето на официјалното патријаршиско списание ''Ὀρθοδοξία'' („Православие“).<ref name="prav"/> == Смрт == Василиј III починал на [[29 септември]] [[1929]] година во Цариград. Погребната служба била одржана во патријаршискиот храм „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ (Фанар)|Св. Ѓорѓи]]“, а бил погребан во манастирот „Живоносен извор“ во Балакли, во близина на гробот на патријархот Јоаким III. За негов наследник бил избран [[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]].<ref name="stavridis"/> == Наводи == {{наводи}} {{S-start}} {{s-rel|or}} {{succession box | before=[[Константин VI Цариградски|Константин VI]]| title=[[Вселенски патријарх]]| years=1925—1929| after=[[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]] }} {{S-end}} == Надворешни врски == *[http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 His All Holiness, Ecumenical Patriarch Basil III of Constantinople] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923233107/http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 |date=2015-09-23 }} {{Цариградски патријарси}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Василиј III Цариградски, Патријарх}} [[Категорија:Родени во 1846 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Дејци на грчката вооружена пропаганда во Македонија]] tey48sc4pvo4c001w4qtaxlbn5kddpb 5650320 5650319 2026-10-26T22:36:17Z Buli 2648 5650320 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Πατριάρχης Βασίλειος Γ΄.jpg|мини|Василиј III Цариградски]] '''Василиј III Цариградски''' ({{lang-el|Βασίλειος Γ΄}}, роден како '''Василиос Георгиадис''' — Βασίλειος Γεωργιάδης; околу [[1846]] — [[29 септември]] [[1929]]) — грчки православен духовник, богослов и [[Вселенски патријарх|цариградски патријарх]] од [[13 јули]] [[1925]] година до својата смрт. Претходно бил митрополит на Анхијало (1889–1909), [[Пелагонија]] (1909–1910) и Никеја (1910–1925). Неговото патријаршиско управување се одвивало во време на преуредување на положбата на Цариградската патријаршија по создавањето на современа Турција и по [[Грчко-турска размена на населението|грчко-турската размена на населението]].<ref name="stavridis">Василиос Ставридис, [https://ec-patr.org/people/vasilios-g/ „Βασίλειος Γ΄“], ''Οἱ Οἰκουμενικοὶ Πατριάρχαι, 1860 – Σήμερον'', објавено на интернет-страницата на Цариградската патријаршија (пристапено на 26 октомври 2026).</ref><ref name="prav">[https://www.pravenc.ru/text/150755.html „ВАСИЛИЙ III“], ''Православная энциклопедия'', т. VII, стр. 99, Москва (електронско издание, објавено на 30 ноември 2009).</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Василиос Георгиадис се родил во Хрисуполис (денешен [[Ускудар]]), на азиската страна од [[Босфор]]от, во семејството на црковниот певец Георгиос Кирјакидис и неговата сопруга Екатерина. Во повеќето енциклопедиски прегледи како година на неговото раѓање се наведува 1846, додека во биографијата објавена од Цариградската патријаршија се споменуваат и 1840 и 1848 година.<ref name="stavridis"/><ref name="prav"/> Основното образование го стекнал во родното место, а дел од средното образование го продолжил на островот [[Сирос]]. Од 1867 до 1871 година студирал богословие и филологија на [[Атински универзитет|Атинскиот универзитет]], каде што во 1871 година се стекнал со диплома по богословие. Во 1872 година бил назначен за професор на [[Богословско училиште на Халки|Богословското училиште на Халки]]. Таму предавал хебрејски јазик, толкување на Светото писмо, грчки и латински јазик, како и други предмети.<ref name="stavridis"/> Во текот на својата професорска служба истражувал ракописи во црковни и манастирски библиотеки. Меѓу другото, проучувал дела на [[Јован Златоуст]], [[Теофилакт Охридски]] и други христијански автори. Во првата половина на 1880-тите години престојувал во повеќе европски научни средишта, а во 1884 година докторирал филозофија на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]].<ref name="stavridis"/> === Свештеничка и митрополитска служба === По враќањето во Цариград во 1884 година бил поставен за директор на патријаршиското богословско училиште. На 23 декември истата година бил ракоположен за ѓакон, а на 25 декември за свештеник од патријархот [[Јоаким III Цариградски|Јоаким III]], по што добил чин архимандрит. Во периодот 1885–1887 година учествувал во уредувањето на црковното списание ''Ἐκκλησιαστικὴ Ἀλήθεια'' („Црковна вистина“).<ref name="stavridis"/> На 8 август 1889 година бил избран за митрополит на Анхијало (денешно [[Поморие]] во Бугарија), а на 24 септември бил хиротонисан за епископ. Во 1906 година, при немирите и пожарите во градот, биле уништени и неговата библиотека и повеќе необјавени научни трудови. По овие настани се вратил во Цариград. Во 1909 година бил испратен и во [[Кипар]] како патријаршиски егзарх во врска со тамошниот црковен спор.<ref name="stavridis"/> На 7 февруари 1909 година бил преместен на чело на Пелагониската митрополија, а на 13 мај 1910 година бил назначен за митрополит на Никеја. Како никејски митрополит повеќепати членувал во Светиот синод на Цариградската патријаршија и учествувал во управувањето со нејзините просветни установи. На [[Сеправославен собор во Цариград (1923)|сеправославниот собор во Цариград во 1923 година]] ја претставувал Кипарската црква и поднел меморандум за прашањето на бракот на свештенослужителите.<ref name="stavridis"/> == Цариградски патријарх (1925–1929) == По оставката на патријархот [[Константин VI Цариградски|Константин VI]] во мај 1925 година, Светиот синод пристапил кон избор на негов наследник. На 13 јули 1925 година за патријарх бил избран дотогашниот никејски митрополит Василиј, кој бил востоличен истиот ден. Неговата служба се одвивала во услови на промени во правниот и општествениот статус на грчкото православно население во Турција и во односите меѓу Патријаршијата и турските власти.<ref name="stavridis"/> За време на неговото патријаршиско управување биле преземени повеќе црковно-административни мерки. Во 1925 година Цариградската патријаршија го признала издигнувањето на [[Романска православна црква|Романската православна црква]] во патријаршија. Во 1928 година бил обновен и одобрен уставот на грчката православна архиепископија во Америка. Истата година, со патријаршиски и синодален акт, управувањето со епархиите на Цариградската патријаршија во северна Грција — т.н. „Нови земји“ — било доверено на [[Грчка православна црква|Црквата на Грција]], со зачувување на нивната канонска припадност кон Вселенската патријаршија.<ref name="stavridis"/> Во 1928 година дошло и до внатрешен судир во Патријаршијата, кога шестмина митрополити се повлекле од Синодот. Василиј свикал ново заседание на 31 јули, по кое бил реорганизиран синодалниот состав. Од септември 1928 година бил воспоставен дванаесетчлен синод, чиј состав се обновувал на шест месеци.<ref name="stavridis"/> Во меѓуцрковните односи, Василиј одржувал контакти со православните цркви во Полска, Романија и други земји. Во врска со поделбите во [[Руска православна црква|Руската православна црква]], според ''Православната енциклопедија'', зазел повоздржан став од некои свои претходници и повикувал на помирување, без директно да се вклучи во спорот меѓу патријаршиската црква и обновленското движење.<ref name="prav"/> Патријаршијата учествувала и во меѓухристијанските средби на движењето „Живот и работа“ во [[Стокхолм]] (1925) и „Вера и поредок“ во [[Лозана]] (1927), а биле развивани врски со англикански и старокатолички црковни заедници.<ref name="stavridis"/> == Научна и книжевна дејност == Василиј III се занимавал со богословие, црковна историја, толкување на Светото писмо и истражување на ракописи. Меѓу неговите дела се издвојуваат студиите за [[Јован Златоуст]] (1902) и [[Григориј Богослов]] (1903), збирката ''Σκέψεις καὶ Μελέται'' („Размислувања и студии“, 1908), трудот за Богородичната црква во Никеја (1912) и ''Εὐαγγελικὰ διδάγματα'' („Евангелски поуки“, 1915). За време на неговото патријаршиско управување започнало излегувањето на официјалното патријаршиско списание ''Ὀρθοδοξία'' („Православие“).<ref name="prav"/> == Смрт == Василиј III починал на [[29 септември]] [[1929]] година во Цариград. Погребната служба била одржана во патријаршискиот храм „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ (Фанар)|Св. Ѓорѓи]]“, а бил погребан во манастирот „Живоносен извор“ во Балакли, во близина на гробот на патријархот Јоаким III. За негов наследник бил избран [[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]].<ref name="stavridis"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 His All Holiness, Ecumenical Patriarch Basil III of Constantinople] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923233107/http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=en&id=322 |date=2015-09-23 }} {{S-start}} {{s-rel|or}} {{succession box | before=[[Константин VI Цариградски|Константин VI]]| title=[[Вселенски патријарх]]| years=1925—1929| after=[[Фотиј II Цариградски|Фотиј II]] }} {{S-end}} {{Цариградски патријарси}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Василиј III Цариградски, Патријарх}} [[Категорија:Родени во 1846 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Дејци на грчката вооружена пропаганда во Македонија]] c8i8ztl1f5612400z57dfev35s1cjgp 0 1164684 5650315 5461530 2026-10-26T22:18:02Z Opkdydy 138096 5650315 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Земја на Евровизија |Име = Азербејџан |Знаме = Eurovision 2026 heart - Azerbaijan.svg |Медиумски организатор = [[Иџтимаи (телевизиски канал)|Иџтимаи]] |Национален избор = |Прво учевство = [[Детски избор за песна на Евровизија 2012|2012]] |Најдобар пласман = 5 место, [[Детска Евровизија 2021|2021]] |Најлош пласман = 16 место, [[Детска Евровизија 2018|2018]] |Вебсајт = |ЕБУ страница= http://www.junioreurovision.tv/page/country-profile?country=37 |Број на учества=5|Прво учество=[[Детска Евровизија 2018|2018]]}} [[Податотека:JESC 2013 (Azerbaijan) Rustam Karimov at rehearsal 1.jpg|мини|Рустсм Каримов на Детски избор за песна на Евровизија 2013]] '''[[Азербејџан]]''' учествувал 5 пати на '''[[Детски избор за песна на Евровизија|Детскиот избор за песна на Евровизија]]''' од своето деби во [[Детски избор за песна на Евровизија 2012|2012]] година. Нивната телевизија која управува со учесниците е националниот телевизиски сервис [[Иџтимаи (телевизиски канал)|Иџтимаи]]. Во 2014 тие се повлекле од учество. ==Претставници== </small></small></small> *{{легенда|gold|'''Прво место'''}}{{легенда|silver|'''Второ место'''}}{{легенда|#CC9966|'''Трето место'''}}{{легенда|#FE8080|'''Последно место'''}}</small> {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Година ! Изведувач ! Песна ! Позиција ! Бодови |- | [[Детски избор за песна на Евровизија 2012|2012]] | [[Омар Султанов|Омар]] & [[Суада Алекперова|Суада]] | "Girls and Boys (Dünya Sənindir)" | 11 | 49 |- | [[Детски избор за песна на Евровизија 2013|2013]] | [[Рустам Каримов]] | "Me and My Guitar" | 7 | 66 |- |[[Детска Евровизија 2018|2018]] |Фидан Хусејнова |"I Wanna Be Like You" |16 |47 |- |[[Детска Евровизија 2021|2021]] |Сона Азизова |"One of Those Days" |5 |151 |- |[[Детска Евровизија 2025|2025]] |Јагмур |"Miau Miau" |15 |66 |} == Галерија == <gallery> JESC 2013 (Azerbaijan) Rustam Karimov at rehearsal 1.jpg|Рустам Каримов, 2013 </gallery> == Поврзано == * [[Детски избор за песна на Евровизија]] * [[Азербејџан на Евровизија]] [[Категорија:Азербејџан на Евровизија| ]] [[Категорија:Земји на Детскиот избор за песна на Евровизија|Азербејџан]] nzkpuce0eqo4gcpehxrn5cwo2q7eztj 1 1182075 5650113 3633458 2026-10-26T13:00:30Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Дрен]] на [[Разговор:Обичен дрен]] 3633458 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1200301 5650142 4565517 2026-10-26T13:26:05Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Морфологија на плодот]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650142 wikitext text/x-wiki '''Оревест плод''' или '''јаткаст плод''' — [[плод]] составен од јадлива тврда школка (лушпа) и семе, што е за јадење. Во општа употреба, широк спектар на сушени семиња се нарекуваат оревести плодови, но во ботаничка смисла "[[Ореви|орев]]" значи дека школка (лушпата) не се отвора за ослободување на семето (делумно). Поимот „орев“ во поширока смисла на вкавите плодови на одредени јазици честопати бара парафрази, бидејќи зборот е двосмислен. Во оревести плодови се вбројуваат: [[орев]]ите (во потесна смисла), [[костен]]ите, [[Лешник|лешниците]], [[желад]]ите, [[бадем]]ите, [[Ф'стак|ф'стаците]], [[индиски орев]]и, а во широка смисла пред сè поради прехранбените и кулинарско-комерцијалните практики се вбројуваат и [[Кикиритка|кикиритките]] иако тие се [[зеленчук]]. Самите оревести плодови растат на дрвја, и затоа се сметаат за плодови, а не за [[семки]]. Повеќето семиња доаѓаат од плодови кои природно се ослободуваат од лушпата, за разлика од оревестите плодови како што се лешниците, костените и желадите, кои имаат тврди школка и потекнуваат од соединет јајчник. Општата и изворна употреба на поимот е помалку ограничена, а многу оревести плодови (во кулинарна смисла), како што се [[бадем]]и, [[пекан]], [[Ф'стак|ф'стаци]], [[ореви]] и [[бразилски орев]]и<ref>Alasalvar, Cesarettin; Shahidi, Fereidoon. ''Tree Nuts: Composition, Phytochemicals, and Health Effects (Nutraceutical Science and Technology)''. CRC. p. 143. ISBN 978-0-8493-3735-2.</ref>, не се ореви во ботанички поглед. Вообичаената употреба на поимот често се однесува на какво било тврда лушпа, јадливо (јаткасто) јадро како јатка<ref>Black, Michael H.; Halmer, Peter (2006). ''The encyclopedia of seeds: science, technology and uses''. Wallingford, UK: CABI. p. 228. ISBN 978-0-85199-723-0.</ref>. [[Земјоделство|Земјоделското]] производство на оревестите плодови подразбира намерно организирано одгледување на дрвата на кои растат оревестите плодови насадени во [[Овоштарник|овоштарници]]. ==Галерија== <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Walnut03.jpg|[[Орев]] File:Chestnut03.jpg|[[Костен]] File:Hazelnuts.jpg|[[Лешник|Лешници]] File:Acorns small to large.jpg|[[Желад]]и File:Млади плодови од орев.jpg|Млади плодови од орев на гранка </gallery> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Размножување на растенијата]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Веганска кујна]] [[Категорија:Вегетаријанска кујна]] [[Категорија:Божиќна кујна]] [[Категорија:Морфологија на плодот]] iw18axj5h81zj5p8309yqb4ngvfumty 0 1205665 5650067 5602094 2026-10-26T12:00:08Z Akeckarov 54349 Според разговорот, никој не понудил подобар предлог (од почетокот на август). 5650067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Виктор Канзуров | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1971|11|2}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = | death_place = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонци|Македонец]] | othername = | occupation = [[Новинар]], политички аналитичар | years_active = | spouse = | children = | relatives = | domestic partner = | website = }} '''Виктор Канзуров''' ({{роден на|2|ноември|1971}} во {{роден во|Скопје}}) — [[Македонија|македонски]] [[новинар]]. Познат е по неговите шовинистички ставови{{факт}} околу македонско-бугарскиот однос, како и за заедничката историја со [[Бугари]]те, иако е новинар дебатира во полето на [[историја]]та и според ОМО Илинден настапува со омраза кон граѓаните со македонска самосвест и самоопределеба во Бугарија.<ref>{{Наведени вести|url=https://netpress.com.mk/omo-ilinden-povede-postapka-protiv-viktor-kanzurov/|title=ОМО „Илинден“ поведе постапка против Виктор Канзуров|date=25 мај 2022|work=Нетпрес}}</ref> == Биографија == Виктор Канзуров е роден на 2 ноември 1971 во [[Скопје]]. На 16 годишна возраст, тој дознал за неговото бугарско потекло, откако татко му го учел за наводните [[Македонски Бугари|бугарските]] корени на [[македонскиот народ]]. Татко му е по потекло од [[леринско]]то село [[Пападија]], [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]], кој се преселил во Скопје во 1968 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=6 април 2010|url=http://www.eurochicago.com/2010/04/problemat-na-r-makedoniya-ne-e-v-imeto/|title=Проблемът на Македония не е в името|publisher=EuroChicago.com|}}</ref> По мајчина линија е од [[Сетина]]. Неговиот роднина Георги Канзуров е активист во македонската партија [[Виножито (политичка партија)|Виножито]] во [[Грција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=3 август 2010|url=http://novazora.gr/arhivi/846|title=13Ο ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – СОЛУН 15ο ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΑΣ|publisher=novazora.gr|5=|accessdate=2018-08-17|archive-date=2010-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100901094541/http://novazora.gr/arhivi/846|url-status=dead}}</ref> Од 1999 година работи како новинар во македонските весници: „''Македонско Дело''“, „[[Вечер (дневен весник)|''Вечер'']]“, „''Старт''“, „''[[Нова Македонија]]''“ и интернет изданието „''Трибуна''“. После тоа, тој работел како новинар во слободна практика. Виктор Канзуров бил претседател и еден од основачите на Унијата на млади сили (УМС) на [[ВМРО ДПМНЕ]]. Честопати ја критикува партијата, велејќи дека денешното ВМРО ДПМНЕ е контра теза на она ВМРО ДПМНЕ во 1990-ти години. Поради критиките упатени кон [[Србомани|србоманството]] во [[СР Македонија|Македонија]], тој бил заплашуван и притворуван со измислени обвиненија, уште во времето кога Македонија била дел од [[СФРЈ]]. Првиот притвор бил во 1989 година на 18 годишна возраст. При откривањето на спомен бистата на [[Иван Михајлов]] во [[Велес]] во дворот на куќата на [[Драги Каров]], тој држи говор каде што го критикува тогашниот бугарски министер, одговорен за [[Бугари]]те во странство, [[Божидар Димитров]].<ref>{{Наведена мрежна страница|date=9 март 2010|url=http://e-vestnik.bg/8558/viktor-kanzurov-bozhidar-dimitrov-e-furnadzhiyska-lopata-v-makedoniya-veche-nikoy-ne-mu-vyarva/|title=Виктор Канзуров: Божидар Димитров е фурнаджийска лопата, в Македония се компрометира|publisher=e-vestnik.bg|}}</ref> == Кривична пријава == Во 2008 година, Виктор Канзуров бил уапсен во интернет кафе во [[Студентски дом „Гоце Делчев“|студентскиот дом „Гоце Делчев“]] во [[Скопје]], каде вршел задоволување на полови страсти пред јавност. Полицијата го привела и му поднела кривична пријава за дело „задоволување на полови страсти пред друг“. По преземени мерки, извршени разговори и препознавање од страна на една девојка, било заклучено дека осомничениот е сторител на делото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://netpress.com.mk/vest.asp?id=28584&kategorija=4|title=:: Net Press ::|date=2008-04-24|work=web.archive.org|accessdate=|archive-date=2008-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424001701/http://netpress.com.mk/vest.asp?id=28584&kategorija=4|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2008&d2=31&m2=12&y2=2008&all=1&fulltext=1&timeup=2&show=1&q=%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&read=2da97df90267d22|title=Задоволувал полови страсти пред студенти|first=Дневник|date=22.04.2008|work=time.mk|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2008&d2=31&m2=12&y2=2008&all=1&fulltext=1&timeup=2&show=1&q=%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&read=9f04356f4f53928|title=Скопјанец се задоволувал пред гости во интернет клуб|first=Нетпрес|date=21.04.2008|work=time.mk|accessdate=}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Канзуров, Виктор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] [[Категорија:Бугаромани]] [[Категорија:Македонски Бугари]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Попадија (Леринско)]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Сетина]] qff99xjt0fr35gbt0lxc6ie9rxzxzwa 0 1208914 5650144 5227264 2026-10-26T13:26:13Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Морфологија на плодот]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650144 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cupule of Fagaceae.jpg|мини|300п|<center>Купули на семејството буки: А. [[црвен даб]], B. [[македонски даб]], C. бука, D. питом костен.]] '''Купулa''' (лат. cúpula – чашка) – чашковидна обвивка на [[плод]] кој го држи и штити во текот на растењето и созревањето. Карактеристична е за семејството буки (Fagaceae). Кај родот [[литокарпус]] (''Lithocarpus'') и [[даб]]овите (''Quercus''), таа само делумно го опфаќа плодот, додека кај [[питом костен|питомиот костен]] (''Castanea'') и [[бука|буките]] (''Fagus''), во целост затвора два или повеќе плода, а кога плодовите ќе созреат, пука на четири дела и го ослободува плодот. Купулата настанува од вегетативните делови на [[цвет]]от (од цветната дршка). Купулата е покриена со бројни лушпи. Кај костенот, лушпите се преобразени во зашилени боцки, обезбедувајќи им заштита на плодовите од [[верверица|верверици]] и други [[животно|животни]] кои се хранат со костени. Кај дабовите, лушпите се кратки и прилегнати на купулата како кај [[црвен даб|црвениот даб]], или издолжени и оддалечени од купулата како кај [[цер]]от или [[македонски даб|македонскиот даб]]. == Литература == * Tootill, E. (1984): The Penguin Dictionary of Botany. Market House Books Ltd. [[Категорија:Ботаника]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Морфологија на плодот]] qd3iit2905pjz51swdmsj6v78bfipg3 0 1230767 5650212 5633731 2026-10-26T15:21:20Z Linxedits28 138005 /* */ 5650212 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pachanga to the Polls event for the Kamala Harris for President campaign at Ocotillo in Phoenix, Arizona on 3 November 2024 - 46 (cropped).jpg|мини|Лајза Коши]] '''Елизабет Коши''' (родена на 31 март 1996 година). ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gazettereview.com/2017/07/liza-koshy-net-worth-wealthy-now/|title=Liza Koshy Net Worth 2018 - How Wealthy is the Social Media Star Now?|last=Carter|first=Brooke|date=|publisher=The Gazette Review|accessdate=23 март 2018}}</ref> е американска глумица, јутјуб личност и комичарка. Таа глумела како Виолета Адамс во оригиналната телевизиска серија Хулу Фрикиш (од 2016 година до денес). Меѓу другите улоги, таа ја глумела Адеј Волкер во филмот за хорор-комедијата Тајлер Пери: '''Бу'''! Глумела како Мадеа Халовин (2016) и Експлозив, во оригиналната серија јутјуб црвено: Бегство од ноќта (2017). Таа е ко-домаќин на телевизиската серија на [[MTV]] '''Тотал Риквест Лајф''' и планирала да соработува со серија на јутјуб: '''Лаjза на повик''', која премиерно се извела во 2018 година. Од февруари 2018 година, главниот јутјуб канал на Лајза имал повеќе од 13 милиони претплатници и 1,5 милијарди прегледи. Таа има добиено две награди „Стрими“ и награда „Тинејџерски избор“. == Кариера == === Социјални медиуми === Коши започнала со објавување на стрипови на ВАЈН платформа, во 2013 година, под псевдонимот "Лиззза".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2016/digital/news/liza-koshy-awesomenesstv-1201887916/|title=Liza Koshy Signs With AwesomenessTV Network – Variety|last=Spangler|first=Todd|date=13 октомври 2016|publisher=Variety.com|accessdate=23 март 2018}}</ref> Кога Вајн бил укинат во 2017 година, Лајза имала повеќе од 5 милиони следбеника.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gazettereview.com/2018/01/liza-koshy-snapchat-username/|title=Liza Koshy Snapchat Username & Snapcode|last=Carter|first=Brooke|date=|publisher=The Gazette Review|accessdate=23 март 2018}}</ref> До 2016 година, Лајза станала позната на платформата [[YouTube|Јутјуб]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.teenvogue.com/story/youtubers-to-watch-in-2016|title=Best YouTube To Watch — Teen Vogue's Top 10 YouTubers to Watch in 2016|last=Matta|first=Madonna|date=20 јануари 2016|publisher=Teen Vogue|accessdate=23 март 2018}}</ref> Во ноември 2016 година, непосредно пред изборите, Лајза го интервјуирала [[претседател]]от [[Барак Обама]] на нејзиниот [[YouTube|Јутјуб]] канал за да го охрабри учеството на гласачите.<ref name="broadwayworld1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/Social-Media-Superstar-Liza-Koshy-Signs-First-Look-Development-Deal-with-MTV-20170802#|title=Social Media Superstar Liza Koshy Signs First-Look Development Deal with MTV|last=Desk|first=TV News|date=2 август 2017|publisher=Broadwayworld.com|accessdate=23 март 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=AW5dc5nUYa4&t=69s|title=Barack Obama Interviews Liza Koshy|date=5 ноември 2016|publisher=YouTube|accessdate=23 март 2018}}</ref> Во видеата на Лајза биле претставени „нејзиниот впечатлив израз на лицето, брзото темпо и нејзината посветеност да биде што е можно посмешна“. Некои од нејзините видеа имаат содржат прашања од сериозни проблеми - како што се: анксиозност, притисокот да се вклопат на интернет - така што таа се обидува да ги направи достапни и привлечни за нејзините гледачи. " <ref>[https://memeburn.com/2017/09/2017-streamy-award-winners Your pocket guide to the 2017 Streamy Award winners - Memeburn]</ref> Во 2017 година, Лајза станала „ [[YouTube|Јутјуб]] личност“ која најбрзо достигнала 10 милиони претплатника.<ref name="hollywoodreporter1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/mtvs-trl-enlists-social-media-star-liza-koshy-as-host-1025985|title=MTV's 'TRL' Enlists Social Media Star Liza Koshy as Host (Exclusive)|date=2 август 2017|publisher=Hollywood Reporter|accessdate=23 март 2018}}</ref> Заклучно со декември 2017 година, нејзиниот главен [[YouTube|Јутјуб]] канал имал повеќе од 13 милиони претплатника и повеќе од 1,5 милијарди прегледи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/channel/UCxSz6JVYmzVhtkraHWZC7HQ|title=Liza Koshy|date=|publisher=YouTube|accessdate=23 март 2018}}</ref> Видеото на нејзиниот во просек имал гледаност близу 10 милиони прегледи <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.videoamigo.com/channel-directory/UCxSz6JVYmzVhtkraHWZC7HQ.amigo|title=Liza Koshy YouTube Channel Analytics / Stats - VideoAmigo - Rise Above Your Rivals|date=10 октомври 2017|publisher=VideoAmigo|accessdate=23 март 2018}}</ref> . Истиот месец, нејзиниот втор канал на [[YouTube|Јутјуб]] имал повеќе од 5 милиони претплатника,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/channel/UChoTvF02Cv74FF72OaJtTMA|title=Liza Koshy Too|date=|publisher=YouTube|accessdate=23 март 2018}}</ref> имала над 15 милиони следбеника на [[Инстаграм]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/lizakoshy/?hl=en|title=Liza Koshy (@lizakoshy) • Instagram photos and videos|date=|publisher=Instagram.com|accessdate=23 март 2018}}</ref> повеќе од 11 милиони следбеника на ТикТок,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.topito.com/top-compte-musical-ly-monde|title=Top 10 des plus gros comptes Musical.ly du monde, l'appli préférée des collégiens|last=Un top signé François|date=23 декември 2017|publisher=Topito|accessdate=23 март 2018}}</ref> повеќе од 2,8 милиони на [[Фејсбук]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/thelizakoshy|title=Liza Koshy - Home|date=|publisher=Facebook|accessdate=23 март 2018}}</ref> и повеќе од 1,8 милиони на [[Твитер]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/lizakoshy?lang=en|title=Liza Koshy (@lizakoshy)|last=account|first=Liza KoshyVerified|date=|publisher=Twitter|accessdate=23 март 2018}}</ref> До август 2017 година, нејзината целосна публика на социјалните медиуми била приближно 45 милиони следбеника.<ref name="broadwayworld1"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qz.com/1045553/youtube-comes-to-mtv-liza-koshy-will-host-its-trl-revival/|title=YouTube comes to MTV: Liza Koshy will host its "TRL" revival — Quartz|date=3 август 2017|publisher=Qz.com|accessdate=23 март 2018}}</ref> === Други активности === Лајза го водела и шоуто во живо на [[Награди Златен глобус|доделувањето на наградите Златен глобус]] во 2017 [[Награди Златен глобус|година]], на која имало 2,7 милиони гледачи во живо на [[Твитер]] - рекорд за медиумите.<ref name="broadwayworld1"/> Таа исто така била домаќин на серијалот „Секој единствен чекор“ и била „единствениот социјален забавувач избран за промовирање на МТВ Филмски Награди во 2016 година“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thehollywood360.com/fml-out-next-week-first-ever-film-by-vine-stars-written-directed-and-starring-vine-stars|title=‘FML’ Out Next Week: FIRST-EVER Film by Vine Stars (Written, Directed and Starring Vine Stars) – The Hollywood 360|date=|publisher=Thehollywood360.com|accessdate=23 март 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://decider.com/2017/10/09/who-is-liza-koshy-heres-everything-you-need-to-know-about-freakishs-resident-badass/|title=Who Is Liza Koshy? Here’s Everything You Need To Know About ‘Freakish’s’ Resident Badass|date=|publisher=Decider|accessdate=23 март 2018}}</ref> Таа е една од домаќините на Тотал Риквест Лајв на [[MTV|MTВ]], која започнала серија на дневни преноси во живо во октомври 2017 година.<ref name="hollywoodreporter1"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://splinternews.com/they-didnt-even-play-any-videos-on-the-new-trl-1819085029 |title=They Didn't Even Play Any Videos on the New TRL |accessdate=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925124409/https://splinternews.com/they-didnt-even-play-any-videos-on-the-new-trl-1819085029 |archive-date=2019-09-25 |url-status=dead}}</ref> Таа исто така учествувала како продуцент и програмер на содржини за [[MTV]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://deadline.com/2017/08/liza-koshy-trl-revival-host-mtv-first-look-overall-deal-youtube-1202140858/|title=‘TRL’ Revival: MTV Sets YouTube Star Liza Koshy As Host Under Overall Deal|last=Pedersen|first=Erik|date=2 август 2017|publisher=Deadline|accessdate=23 март 2018}}</ref> Првата „дигитална [[Vogue|ѕвезда]] “ на Лајза била интервјуирана за веб-серијалот за „73 прашања со [[Vogue|Вог]] “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tubefilter.com/2017/11/16/liza-koshy-vogue-73-questions-web-series|title=Liza Koshy Becomes First Digital Star To Appear In Vogue’s '73 Questions’ Series|last=Weiss|first=Geoff|date=16 ноември 2017|publisher=Tubefilter|accessdate=23 март 2018}}</ref> Лајза соработувала со Гивинг Кис, компанија за производство на накит што вработувала и поддржувала претходно бездомно население.<ref>[http://www.latimes.com/fashion/la-ig-wwd-giving-keys-liza-koshy-collaboration-20170822-story.html L.A.-based company Giving Keys taps YouTube personality Liza Koshy for limited-edition collaboration]</ref> Нејзините реклами за Интернет за Битс Електроникс имале четири пати повеќе гледачи од другите познати личности.<ref>[http://thecelebritycafe.com/2017/12/liza-koshys-beats-ad-popular-celebrities/ Liza Koshy&#x27;s #BeatsForBosses ad is more popular than other celebrities&#x27; - TheCelebrityCafe.com]</ref> == Личен живот == Лајза е родена и израсната во [[Хјустон]], [[Тексас]] .<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/lists/hollywoods-new-digital-disrupters-15-rising-crossover-stars-1031740/item/anna-akana-hollywoods-new-digital-disrupters-1031707 Hollywood&#x27;s New Digital Disrupters: 15 Rising Crossover Stars | Hollywood Reporter]</ref> Таа е половина Индијка и половина припаѓа на белата раса. Нејзините родители се: Јосе Коши, извршен директор за нафта и Џин Керол не Херклер, инструкторка по јога.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.j-14.com/posts/liza-koshy-parents-146885 |title=Liza Koshy Parents: Meet Her Mom and Dad Jose and Jean Carol - J-14 |accessdate=2018-05-04 |archive-date=2018-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180402213436/http://www.j-14.com/posts/liza-koshy-parents-146885 |url-status=dead }}</ref> Таа има две постари сестри.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://heavy.com/entertainment/2017/08/liza-koshy-age-youtube-instagram-boyfriend-race-net-worth-parents-names-photos/ |title=Liza Koshy: 5 Fast Facts You Need to Know {{!}} Heavy.com |accessdate=2019-09-25 |archive-date=2019-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531231906/https://heavy.com/entertainment/2017/08/liza-koshy-age-youtube-instagram-boyfriend-race-net-worth-parents-names-photos/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.wsj.com/articles/a-self-made-star-shows-one-way-to-crack-the-gen-z-code-1511719567 A Self-Made Star Shows One Way to Crack the Gen Z Code - WSJ]</ref> Од градинка до петто одделение, таа била сместена во двојна образовна и културна програма, каде научила како течно да зборува шпански.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1TjLILV574E When People Think You&#x27;re Mexican ft. Liza Koshy - YouTube]</ref> Во 2014 година,откако завршила средно училиште Ламар,<ref>[https://www.chron.com/life/health/article/Lamar-drill-team-reigns-at-dance-event-9607060.php Lamar drill team reigns at dance event - Houston Chronicle]</ref> Лајзасе запишала на Универзитетот во [[Хјустон]] и започнала да студира бизнис-маркетинг.<ref>http://thedailycougar.com/2014/11/05/meet-lizzza-an-average-teenager-and-online-sensation/</ref> Во 2015 година, Лајза се преселила во [[Лос Анџелес]] . == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Лајза К<span data-ve-ignore="true"></span>оши <span data-ve-ignore="true"></span> * [http://www.mtv.com/video-clips/266h09/trl-trl-s-liza-koshy-built-for-bosses МТВ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180712061148/http://www.mtv.com/video-clips/266h09/trl-trl-s-liza-koshy-built-for-bosses |date=2018-07-12 }} [[Категорија:Американски глумици]] [[Категорија:Родени во 1996 година]] 0l47b1xjwvycjwdkfldzlqa44vcp5nr 0 1231082 5650145 5546657 2026-10-26T13:26:19Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Морфологија на плодот]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650145 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tikve.jpg|мини]] [[Податотека:Culinary fruits front view.jpg|мини|Кулинарски плодови.]] [[Податотека:Fruit Stall in Barcelona Market.jpg|мини]] [[Податотека:Mixed fruit.jpg|мини|Разни плодови.]] [[Податотека:Fruitshop.JPG|мини]] [[Податотека:Vaccinium.jpg|мини]] '''Плод''' (лат. fructus) е репродуктивниот орган кај растенијата кој после оплодувањето се образува од плодникот. Се смета за преобразен плодник кој во внатрешноста го затвора семето (плодот е присутен само кај скриеносемениците)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.atomiyme.com/%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%98%D0%B5-%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8-%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D0%B4/|title=Овошје скриеносеменици формирана од толчникот јајниците|work=mk.atomiyme.com|accessdate=2025-02-03}}</ref>. После оплодувањето доаѓа до промена во ѕидот на плодникот - тој израснува и го образува ѕидот на плодот, перикарп (оплодница). Тоа е засебна расплодна целина, која настанува од оплодувањето, односно плодните листови, (перикарпата). Во него се наоѓаат една или повеќе семенки. Настанува после оплодувањето на цветот, а покра плодниците, во составот на плодот се влучуваат и некои други делови од цветот, како чашката и цветиштето. Во оплодувањето на цветот настануваат онолку плодови колкушто имало плодници. Делови од перикарпот се<ref>{{Наведена книга|title=Mala flora Slovenije: ključ za določanje praprodnic in semenk|last=Martinčič|first=Andrej|last2=Wraber|first2=Tone|last3=Jogan|first3=Nejc|last4=Podobnik|first4=Andrej|last5=Türk|first5=Boris|last6=Vreš|first6=Branko|last7=Ravnik|first7=Vlado|date=2007|publisher=Techniška Založba Slovenije|isbn=978-961-251-026-8|edition=4., dopolnjena in spremenjena izd., 2. natis|location=Ljubljana}}</ref>: * Егзокарп (надворешна обвивка) * Ендокарп (внатрешна обвивка) * мезокарп (кој се наоѓа помеѓу нив) Пошто плодникот настанува од листовите, под микроскопот лесно се воочува дека егзокарпот потекнува од епидермисот, ендокарп од лицето на епидермисот, а мезокарп од мезофилните листови. Во вообичаената јазична употреба, „плод“<ref>{{Наведено списание|last=Riera|first=Constanza|last2=Riera|first2=Constanza|last3=Diaz|first3=Samuel Nelson|date=2023-09-09|title=Pureza y peligro en la agricultura irrigada de Coronel Suárez, Buenos Aires. Un análisis cultural de la percepción de contaminación|url=https://doi.org/10.19137/huellas-2023-2718|journal=Huellas|volume=27|issue=2|pages=101–123|doi=10.19137/huellas-2023-2718|issn=2362-5643}}</ref> често се поистоветува со овошјето и се однесува свежите семки на структурите на растенијата кои можат да бидат слатки или кисели, и кои можат да се јадат во првобитната состојба, како што се јаболката, бананите, грозјето, лимонот, портокали, и јагоди. Од другата стана, во ботаничката употреба, „плод“ обфаќа многу структури кои вообичаено не се нарекуваат овошје, како што се зрна грав, семенките пченка, домат, и зрна пченица. ==Ботанички и кулинарски плод== Многу термини во широката употреба за семенките и овошјето не се подудираат со ботаничките класификации. Во кулинарската терминологија, плодот е обично било кој растителен дел од слаткиот вкус, а посебно ботаничко овошје; орев е било кој тврд, масен, растителен производ со лушпа; а зеленчук е било кој растителен производ со пријатен вкус или вкус кој е малку сладок. Меѓутоа, во ботаниката, плодот е зрел јајник или крпел кој содржи семе, оревот е типот на плодот а не семенката, и семето е созреано неоплодено јајце. ==Употреба== Многу стотини плодови, вклучувајќи ги и овошјата (како што се јаболка, киви, манго, праска, круша, лубеница) се комерцијално достапни како човечка храна, која се јаде свежа или во обликот на џем, мармалад и други облици. Плодовите исто така се користат во преработната храна (на пример торти, колачи, сладолед, пецива или јогурт) или сокови, како што се овошни сокови (на пример сок од јаболко, грозје, или праска) или алкохолни пијалаци (на пример вино, овошно пиво, и сл). Плодовите исто така се користат и како поклони, во облик на овошни корпи и овошни аранжмани. Многу „зеленчуци“ во кулинарски говор се ботанички овошја, вклучувајќи ги и пиперката, краставиците, доматите, боранија, тиква, и тиквица. [[Зачин]]и како што се црн бибер, пиперка и ванила се изведени од овошја. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Морфологија на плодот]] 68bphtsjqebllmqa6eu1lywg6y73qwg 0 1233926 5650377 5431963 2026-10-27T08:11:32Z Boja02 69603 /* */ 5650377 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ана Брнабиќ<br />''Ана Брнабић'' | office = [[Премиер на Србија]] | term_start = 29 јуна 2017 | term_end = | image = Ana Brnabić in 2026 3x4 (cropped).jpg | succeeding = [[Александар Вучиќ]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | president1 = | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1975|9|28|df=y}} | birth_place = [[Белград]], [[СФРЈ|Југославија]] | spouse = | children = | alma_mater = [[Northwood University]]<br />[[University of Hull]] | religion = | signature = }} '''Ана Брнабиќ''' ({{langx|sr|Ана Брнабић}}; родена на [[28]] [[септември]] [[1975]] година, [[Белград]], [[СФРЈ]]) — српски политичар, премиер на [[Србија]] од 29 јуни 2017 година. Претходно, таа беше министер за држава и локална самоуправа во владата на [[Александар Вучиќ]] од 2016 година, како и менаџер и економист. == Животопис == Во 1994 година завршила средно училиште бр. 5 во Белград. Доби високо образование во странство. До 1998 година, студирала бизнис менаџмент на Универзитетот Нортвуд. во [[Мичиген]], [[САД]], каде што ја бранеше својата диплома за бизнис администрација (BBA). Подоцна студирала на британскиот универзитет Хал, каде добила Магистер по бизнис администрација (МБА). Во 2001 година, таа се врати во [[Србија]], каде работеше во Аграрната програма за развој на Србија (под покровителство на Европската унија), а потоа и во областа на консултациите. Од 2002 до 2011 година - во Агенцијата на [[САД]] за меѓународен развој. Од 2011 година работеше во американската компанија Continental Wind Serbia, од јануари 2013 година е нејзина директорка. Во 2006 година учествуваше во создавање на Национална алијанса за локален економски развој (НАЛЕД), од 2013 година беше потпретседател, а во 2016 година стана претседател на оваа организација. Во 2007 година, Ана Брнабиќ стана советник на директорот на Координативното тело на Владата на Србија за заедниците Прешево, Бујановац и Медвеѓа, чиј предмет е разгледување на последиците од конфликтите во Прешевската долина и [[Косово]]. На 11 август 2016 година, премиерот Александар Вучиќ ја назначи за министер за држава и локална самоуправа. По претседателските избори во 2017 година, за време на кои победи сегашниот премиер Александар Вучиќ, Ана Брнабиќ беше предложена од него на функцијата премиер на Србија. На 15 јуни 2017 година, претседателот на Србија Александар Вучиќ го назначи Брнабиќ за Премиер на Србија. [[Категорија:Родени во 1975 година]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] [[Категорија:Српски министри]] [[Категорија:Живи луѓе]] kx58dwgiy04m2yqz2pzpzq7261ce3na 0 1239596 5650312 5649144 2026-10-26T22:12:22Z Carshalton 30527 /* Словенија - Шпанија */ 5650312 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Европско првенство во фудбал 2000}} '''Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц''' била една од четирите групи на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и во неа се натпреварувале репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]], [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|СР Југославија]] и [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]]. Натпреварите се одиграле од 13 до 21 јуни 2000 година. ==Репрезентации== {| class="wikitable sortable" |- ! Поз. во жребот ! Екипа ! Број на учества на<br />ЕП ! Последно<br />учество ! Најдобар<br />пласман ! [[УЕФА коефициент|УЕФА ранкинг]]<br />ноември 1999 ! [[Ранг список на ФИФА]]<br />јуни 2000 |- | Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|ESP}} || {{sort|06|6-то}} || [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]] || {{sort|01|'''Шампион'''}} ([[Европско првенство во фудбал 1964|1964]]) || 1 || 4 |- | Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|NOR}} || {{sort|01|1-во}} || - || Деби || 3 || 7 |- | Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCG|name=СР Југославија}}{{refn|group=a|Од 1960 до 1984, [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|СР Југославија]] се натпреварувала како [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]].}} || {{sort|05|5-то}} || [[Европско првенство во фудбал 1984|1984]] || {{sort|02|Финалист}} ([[Европско првенство во фудбал 1960|1960]]),([[Европско првенство во фудбал 1968|1968]]) || 9 || 10 |- | Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SLO}} || {{sort|01|1-во}} || - || Деби || 36 || 46 |} '''Забелешки''' {{reflist|group=a}} ==Табела== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=27%|Репрезентација !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} !width=7%|{{Tooltip|ОН|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|П|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Н|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|И|Изгубени}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| style="text-align:left;" |{{fb|ESP}} |'''6''' || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 5 || +1 |- style="background:#ccffcc;" |2.|| style="text-align:left;" |{{fb|SCG|name=СР Југославија}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- |3.|| style="text-align:left;" |{{fb|NOR}} |'''4''' || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 0 |- |4.|| style="text-align:left;" |{{fb|SLO}} |'''2''' || 3 || 0 || 2 || 1 || 4 || 5 || -1 |} ==Натпревари== ''Натпреварите биле одиграни според [[Средноевропско летно време]] ([[UTC+02:00]])'' ===Шпанија - Норвешка=== <section begin=ЕП 2000 - Ц1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Норвешка|Шпанија - Норвешка]] |дата = {{Start date|2000|6|13|df=y}} |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64858/index.html |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|65}} [[Стефен Иверсен|Иверсен]] |стадион = [[Стадион Фејенорд]] |локација = [[Ротердам]] |гледачи = 41,000 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Гамал Ал-Гандур]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp0002h |pattern_b = _esp0002h |pattern_ra = _esp0002h |pattern_sh = _esp0002 |pattern_so = _esp0002 |leftarm = E80113 |body = E80113 |rightarm = E80113 |shorts = 0000FF |socks = 003060 |title = Шпанија }} |{{Football kit |pattern_la = _navyborder |pattern_b = _nor00a |pattern_ra = _navyborder |pattern_sh = _nor00h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''22'''||[[Хосе Франсиско Молина]] |- |RB ||'''2''' ||[[Мичел Салгадо]] || {{yel|69}} |- |CB ||'''6''' ||[[Фернандо Јеро]] {{Капитен}} |- |CB ||'''18'''||[[Пако Хемес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Агустин Арансабал]] |- |RM ||'''17'''||[[Хосеба Ечеберија]] || {{yel|17}} || {{suboff|72}} |- |CM ||'''4''' ||[[Пеп Гвардиола]] |- |CM ||'''21'''||[[Хуан Карлос Валерон]] || || {{suboff|80}} |- |LM ||'''8''' ||[[Фран Гонсалес|Фран]] || || {{suboff|72}} |- |CF ||'''10'''||[[Раул Гонсалес|Раул]] |- |CF ||'''20'''||[[Исмаел Урсаис]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''16'''||[[Гаиска Мендиета]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''11'''||[[Алфонсо Перес|Алфонсо]] || || {{subon|72}} |- |MF ||'''7''' ||[[Иван Елгера]] || || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосе Антонио Камачо]] |} |valign="top"|[[File:ESP-NOR 2000-06-13.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Томас Мире]] |- |RB ||'''14'''||[[Вегард Хегем]] |- |CB ||'''4''' ||[[Хенинг Берг]] {{Капитен}} || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''3''' ||[[Бјорн Ото Брагстад]] |- |LB ||'''2''' ||[[Андре Бергдoлмо]] || {{yel|32}} |- |CM ||'''19'''||[[Еирик Баке]] |- |CM ||'''11'''||[[Бент Скамелсруд]] |- |CM ||'''7''' ||[[Ерик Микланд]] |- |RF ||'''18'''||[[Стефен Иверсен]] || || {{suboff|89}} |- |CF ||'''9''' ||[[Торе Андре Фло]] || || {{suboff|71}} |- |LF ||'''20'''||[[Оле Гунар Солшер]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''16'''||[[Дан Еген]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''17'''||[[Џон Карју]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''21'''||[[Видар Рисет]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Нилс Јохан Семб]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреаврот:''' <br />[[Ерик Микланд]] (Норвешка)<ref>{{наведени вести |title=Spain unable to breach Norway defence |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9672,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=13 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010304034410/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9672,00.html |archivedate=4 March 2001}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|GER}} Курт Ертл <br />{{flagsport|SVK}} Игор Шрамка <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дик Јол]] |} ===СР Југославија - Словенија=== <section begin=ЕП 2000 - Ц2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Србија и Црна Гора - Словенија|Србија и Црна Гора - Словенија]] |дата = {{Start date|2000|6|13|df=y}} |време = 20:45 |екипа1 = {{fb-rt|SCG|name=СР Југославија}} |резултат = 3–3 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64857/index.html |екипа2 = {{fb|SLO}} |голови1 = *[[Саво Милошевиќ|Милошевиќ]] {{goal|67}}, {{goal|73}} *[[Љубинко Друловиќ|Друловиќ]] {{goal|70}} |голови2 = *{{goal|23}}, {{goal|57}} [[Златко Заховиќ|Заховиќ]] *{{goal|52}} [[Миран Павлин|Павлин]] |стадион = [[Стад ду Пеи де Шарлероа]] |локација = [[Шарлероа]] |гледачи = 18,500 |судија = {{flagsport|POR}} [[Витор Мело Переира]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _yugo00 |pattern_b = _yugo00 |pattern_ra = _yugo00 |pattern_sh = _SCHALKE04_0001h |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00196E |body = 00196E |rightarm = 00196E |shorts = 00196E |socks = FF0000 |title = {{nowrap|СР&nbsp;Југославија}} }} |{{Football kit |pattern_la = _slo00 |pattern_b = _slo00 |pattern_ra = _slo00 |pattern_sh = _slo00a |pattern_so = _3_stripes_green |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 007F46 |socks = FFFFFF |title = Словенија }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''22'''||[[Ивица Краљ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Иван Дудиќ]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мирослав Ѓукиќ]] |- |CB ||'''11'''||[[Синиша Михајловиќ]] || {{sent off|2|56|60}} |- |LB ||'''21'''||[[Алберт Наѓ]] |- |RM ||'''6''' ||[[Дејан Станковиќ]] || || {{suboff|36}} |- |CM ||'''7''' ||[[Владимир Југовиќ]] |- |CM ||'''4''' ||[[Славиша Јокановиќ]] |- |LM ||'''17'''||[[Љубинко Друловиќ]] |- |CF ||'''8''' ||[[Предраг Мијатовиќ]] {{Капитен}} || || {{suboff|82}} |- |CF ||'''18'''||[[Дарко Ковачевиќ]] || || {{suboff|52}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Драган Стојковиќ]] || || {{subon|36}} |- |FW ||'''9''' ||[[Саво Милошевиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''20'''||[[Матеја Кежман]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Вујадин Бошков]] |} |valign="top"|[[File:YUG-SVN 2000-06-13.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Младен Дабановиќ]] |- |CB ||'''3''' ||[[Жељко Милиновиќ]] |- |CB ||'''5''' ||[[Маринко Галиќ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дарко Миланиќ]] {{Капитен}} || {{yel|32}} |- |RM ||'''7''' ||[[Џони Новак]] |- |CM ||'''8''' ||[[Алеш Чех]] |- |CM ||'''11'''||[[Миран Павлин]] || || {{suboff|74}} |- |LM ||'''19'''||[[Амир Кариќ]] || || {{suboff|78}} |- |AM ||'''10'''||[[Златко Заховиќ]] |- |CF ||'''13'''||[[Младен Рудоња]] |- |CF ||'''9''' ||[[Сашо Удовиќ]] || || {{suboff|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Миленко Ачимовиќ]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''21'''||[[Зоран Павловиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''20'''||[[Милан Остерц]] || || {{subon|78}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Среќко Катанец]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Златко Заховиќ]] (Словенија)<ref>{{наведени вести |title=A typical derby match |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9673,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=13 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010201224400/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9673,00.html |archivedate=1 February 2001}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|ROU}} Николае Григореску <br />{{flagsport|MLI}} Драмане Данте <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Греам Пол]] |} ===Словенија - Шпанија=== <section begin=ЕП 2000 - Ц3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Словенија - Шпанија|Словенија - Шпанија]] |дата = {{Start date|2000|6|18|df=y}} |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SLO}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64860/index.html |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = *[[Златко Заховиќ|Заховиќ]] {{goal|59}} |голови2 = *{{goal|{{0}}4}} [[Раул Гонсалес|Раул]] *{{goal|60}} [[Хосеба Ечеберија|Ечеберија]] |стадион = [[Јохан Кројф Арена|Амстердам Арена]] |локација = [[Амстердам]] |гледачи = 51,300 |судија = {{flagsport|GER}} [[Маркус Мерк]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _slo00 |pattern_b = _slo00 |pattern_ra = _slo00 |pattern_sh = _SCHALKE04_0001h |pattern_so = _3_stripes_green |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 007F46 |socks = FFFFFF |title = Словенија }} |{{Football kit |pattern_la = _esp0002h |pattern_b = _esp0002h |pattern_ra = _esp0002h |pattern_sh = _esp0002 |pattern_so = _esp0002 |leftarm = E80113 |body = E80113 |rightarm = E80113 |shorts = 0000FF |socks = 003060 |title = Шпанија }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''12'''||[[Младен Дабановиќ]] |- |CB ||'''3''' ||[[Жељко Милиновиќ]] |- |CB ||'''5''' ||[[Маринко Галиќ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дарко Миланиќ]] {{Капитен}} || {{yel|24}} || {{suboff|68}} |- |RM ||'''7''' ||[[Џони Новак]] || {{yel|53}} |- |CM ||'''8''' ||[[Алеш Чех]] |- |CM ||'''11'''||[[Миран Павлин]] || {{yel|11}} || {{suboff|82}} |- |LM ||'''19'''||[[Амир Кариќ]] || {{yel|85}} |- |AM ||'''10'''||[[Златко Заховиќ]] |- |CF ||'''13'''||[[Младен Рудоња]] |- |CF ||'''9''' ||[[Сашо Удовиќ]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Милан Остерц]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''6''' ||[[Александер Кнавс]] || || {{subon|68}} |- |MF ||'''18'''||[[Миленко Ачимовиќ]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Среќко Катанец]] |} |valign="top"|[[File:SVN-ESP 2000-06-18.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Сантјаго Кањисарес]] |- |RB ||'''2''' ||[[Мичел Салгадо]] |- |CB ||'''6''' ||[[Фернандо Јеро]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Абелардо Фернандес|Абелардо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Агустин Арансабал]] || {{yel|62}} |- |RM ||'''17'''||[[Хосеба Ечеберија]] |- |CM ||'''4''' ||[[Пеп Гвардиола]] || || {{suboff|81}} |- |CM ||'''21'''||[[Хуан Карлос Валерон]] || || {{suboff|89}} |- |LM ||'''16'''||[[Гаиска Мендиета]] |- |CF ||'''10'''||[[Раул Гонсалес|Раул]] |- |CF ||'''11'''||[[Алфонсо Перес|Алфонсо]] || || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Исмаил Урсаис]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''7''' ||[[Иван Елгера]] || {{yel|82}} || {{subon|81}} |- |MF ||'''15'''||[[Висенте Енгонга]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосе Антонио Камачо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Раул Гонсалес|Раул]] (Шпанија)<ref>{{наведени вести |title=Slovenia prove their quality |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9674,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=18 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010617084447/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9674,00.html |archivedate=17 June 2001}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|GER}} Курт Ертл <br />{{flagsport|NED}} Јап Пол <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|SWE}} [[Андерс Фриск]] |} ===Норвешка - СР Југославија=== <section begin=ЕП 2000 - Ц4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Норвешка - Србија и Црна Гора|Норвешка - Србија и Црна Гора]] |дата = {{Start date|2000|6|18|df=y}} |време = 20:45 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64859/index.html |екипа2 = {{fb|SCG|name=СР Југославија}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}8}} [[Саво Милошевиќ|Милошевиќ]] |стадион = [[Стадион Морис Дјуфран|Морис Дјуфран]] |локација = [[Лиеж]] |гледачи = 28,750 |судија = {{flagsport|SCO}} [[Хју Далас]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _navyborder |pattern_b = _nor00h |pattern_ra = _navyborder |pattern_sh = _nor00a |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 00196E |socks = 00196E |title = Норвешка }} |{{Football kit |pattern_la = _yugo00 |pattern_b = _yugo00 |pattern_ra = _yugo00 |pattern_sh = _SCHALKE04_0001h |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00196E |body = 00196E |rightarm = 00196E |shorts = 00196E |socks = FF0000 |title = {{nowrap|СР&nbsp;Југославија}} }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''1''' ||[[Томас Мире]] |- |RB ||'''14'''||[[Вегард Хегем]] || || {{suboff|35}} |- |CB ||'''16'''||[[Дан Еген]] |- |CB ||'''3''' ||[[Бјорн Ото Брагстад]] |- |LB ||'''2''' ||[[Андре Бергдолмо]] |- |CM ||'''19'''||[[Еирик Баке]] || {{yel|66}} || {{suboff|76}} |- |CM ||'''11'''||[[Бент Скамелсруд]] {{Капитен}} |- |CM ||'''7''' ||[[Ерик Микланд]] || {{yel|31}} |- |RF ||'''18'''||[[Стефен Иверсен]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Торе Андре Фло]] |- |LF ||'''20'''||[[Оле Гунар Солшер]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''22'''||[[Стиг Инге Бјорнеби]] || || {{subon|35}} |- |FW ||'''17'''||[[Џон Карју]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Роар Странд]] || || {{subon|76}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Нилс Јохан Семб]] |} |valign="top"|[[File:NOR-YUG 2000-06-18.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''22'''||[[Ивица Краљ]] |- |RB ||'''13'''||[[Слободан Комљеновиќ]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мирослав Ѓукиќ]] |- |CB ||'''14'''||[[Ниша Савељиќ]] |- |LB ||'''3''' ||[[Горан Ѓоровиќ]] |- |RM ||'''10'''||[[Драган Стојковиќ]] {{Капитен}} || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''7''' ||[[Владимир Југовиќ]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''4''' ||[[Славиша Јокановиќ]] || {{yel|28}} || {{suboff|89}} |- |LM ||'''17'''||[[Љубинко Друловиќ]] || {{yel|81}} |- |CF ||'''8''' ||[[Предраг Мијатовиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Саво Милошевиќ]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Алберт Наѓ]] || || {{subon|84}} |- |FW ||'''20'''||[[Матеја Кежман]] || {{sent off|0|88}} || {{subon|87}} |- |MF ||'''16'''||[[Дејан Говдарица]] || {{yel|90+2}} || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Вујадин Бошков]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреаврот:''' <br />[[Драган Стоковиќ]] (СР Југославија)<ref>{{наведени вести |title=Not a great advert |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9675,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=18 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010308171251/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9675,00.html |archivedate=8 March 2001}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|IRL}} Еди Фоули <br />{{flagsport|BEL}} Роланд ван Нилен <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|GRE}} [[Кирос Васарас]] |} ===СР Југославија - Шпанија=== <section begin=ЕП 2000 - Ц5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Србија и Црна Гора - Шпанија|Србија и Црна Гора - Шпанија]] |дата = {{Start date|2000|6|21|df=y}} |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SCG|name=СР Југославија}} |резултат = 3–4 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64861/index.html |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = *[[Саво Милошевиќ|Милошевиќ]] {{goal|30}} *[[Дејан Говедарица|Говедарица]] {{goal|50}} *[[Слободан Комљеновиќ|Комљеновиќ]] {{goal|75}} |голови2 = *{{goal|38}}, {{goal|90+5}} [[Алфонсо Перес|Алфонсо]] *{{goal|51}} [[Педро Мунитис|Мунитис]] *{{goal|90+4|пен.}} [[Гаиска Мендиета|Мендиета]] |стадион = [[Стадион Јан Брејдел|Јан Брејдел]] |локација = [[Бриж]] |гледачи = 26,611 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Жил Визер]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _yugo00 |pattern_b = _yugo00 |pattern_ra = _yugo00 |pattern_sh = _SCHALKE04_0001h |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 00196E |body = 00196E |rightarm = 00196E |shorts = 00196E |socks = FF0000 |title = {{nowrap|СР&nbsp;Југославија}} }} |{{Football kit |pattern_la = _esp0002h |pattern_b = _esp0002h |pattern_ra = _esp0002h |pattern_sh = _esp0002 |pattern_so = _esp0002 |leftarm = E80113 |body = E80113 |rightarm = E80113 |shorts = 0000FF |socks = 003060 |title = Шпанија }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''22'''||[[Ивица Краљ]] |- |RB ||'''13'''||[[Слободан Комљеновиќ]] || {{yel|27}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мирослав Ѓукиќ]] |- |CB ||'''11'''||[[Синиша Михајловиќ]] |- |LB ||'''3''' ||[[Горан Ѓоровиќ]] || || {{suboff|12}} |- |RM ||'''10'''||[[Драган Стојковиќ]] {{Капитен}} || {{yel|56}} || {{suboff|68}} |- |CM ||'''7''' ||[[Владимир Југовиќ]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Славиша Јокановиќ]] || {{sent off|0|63}} |- |LM ||'''17'''||[[Љубинко Друловиќ]] |- |CF ||'''8''' ||[[Предраг Мијатовиќ]] |- |CF ||'''9''' ||[[Саво Милошевиќ]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''19'''||[[Јован Станковиќ]] || {{yel|45}} || {{subon|12}} |- |MF ||'''16'''||[[Дејан Говедарица]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''14'''||[[Ниша Савељиќ]] || {{yel|87}} || {{subon|68}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Вујадин Бошков]] |} |valign="top"|[[File:YUG-ESP 2000-06-21.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Сантјаго Кањисарес]] |- |RB ||'''2''' ||[[Мичел Салгадо]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Абелардо Фернандес|Абелардо]] {{Капитен}} |- |CB ||'''18'''||[[Пако Хемес]] || || {{suboff|64}} |- |LB ||'''12'''||[[Сержи Бархуан|Сержи]] || {{yel|62}} |- |RM ||'''16'''||[[Гаиска Мендиета]] |- |CM ||'''4''' ||[[Пеп Гвардиола]] |- |CM ||'''7''' ||[[Иван Елгера]] |- |LM ||'''8''' ||[[Фран Гонсалес|Фран]] || || {{suboff|22}} |- |CF ||'''10'''||[[Раул Гонсалес|Раул]] |- |CF ||'''11'''||[[Алфонсо Перес|Алфонсо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''17'''||[[Хосеба Ечеберија]] || || {{subon|22}} |- |FW ||'''9''' ||[[Педро Мунитис]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''20'''||[[Исмаел Урсаис]] || || {{subon|64}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосе Антонио Камачо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Пеп Гвардиола]] (Шпанија)<ref>{{наведени вести |title=Fine line between disaster and heroism |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9676,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010213211229/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9676,00.html |archivedate=13 February 2001}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|FRA}} Жак Пудевињ <br />{{flagsport|TUR}} Тургај Гуду <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|BEL}} [[Мишел Пиро]] |} ===Словенија - Норвешка=== <section begin=ЕП 2000 - Ц6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Словенија - Норвешка|Словенија - Норвешка]] |дата = {{Start date|2000|6|21|df=y}} |време = 18:00 |екипа1 = {{fb-rt|SLO}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64862/index.html |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[ГелреДом]] |локација = [[Арнем]] |гледачи = 21,000 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Греам Пол]] }}<section end=ЕП 2000 - Ц6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _slo00a |pattern_b = _slo00a |pattern_ra = _slo00a |pattern_sh = _slo00a |pattern_so = _3_stripes_white |leftarm = 2A7A39 |body = 2A7A39 |rightarm = 2A7A39 |shorts = 2A7A39 |socks = 2A7A39 |title = Словенија }} |{{Football kit |pattern_la = _navyborder |pattern_b = _nor00h |pattern_ra = _navyborder |pattern_sh = _nor00h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FFFFFF |socks = 00196E |title = Норвешка }} |} {| style="width:100%;" |- | style="vertical-align:top; width:40%;"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width="25"| !!width="25"| |- |GK ||'''12'''||[[Младен Дабановиќ]] |- |CB ||'''3''' ||[[Жељко Милиновиќ]] |- |CB ||'''5''' ||[[Маринко Галиќ]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''6''' ||[[Александар Кнавс]] |- |RM ||'''7''' ||[[Џони Новак]] |- |CM ||'''8''' ||[[Алеш Чех]] {{Капитен}} |- |CM ||'''11'''||[[Миран Павлин]] || {{yel|44}} |- |LM ||'''19'''||[[Амир Кариќ]] |- |AM ||'''10'''||[[Златко Заховиќ]] |- |CF ||'''13'''||[[Младен Рудоња]] |- |CF ||'''17'''||[[Ермин Шиљак]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Миленко Ачимовиќ]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''20'''||[[Милан Остерц]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Среќко Катанец]] |} |valign="top"|[[File:SVN-NOR 2000-06-21.svg|300px]] |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size:90%; margin:auto;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Томас Мире]] |- |RB ||'''2''' ||[[Андре Бергдолмо]] |- |CB ||'''16'''||[[Дан Еген]] |- |CB ||'''3''' ||[[Бјорн Ото Брагстад]] |- |LB ||'''22'''||[[Стиг Инге Бјорнеби]] |- |RM ||'''18'''||[[Стефен Иверсен]] |- |CM ||'''7''' ||[[Ерик Микланд]] || {{yel|24}} |- |CM ||'''8''' ||[[Стале Солбакен]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Оле Гунар Солшер]] || {{yel|59}} |- |CF ||'''17'''||[[Џон Карју]] || || {{suboff|61}} |- |CF ||'''9''' ||[[Торе Андре Фло]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''19'''||[[Еирик Баке]] || || {{subon|61}} || {{suboff|82}} |- |MF ||'''6''' ||[[Роар Странд]] || || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Нилс Јохан Семб]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерик Микланд]] (Норвешка)<ref>{{наведени вести |title=12 seconds from the quarter-finals |url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9677,00.html |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=21 June 2000 |accessdate=1 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000829103521/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9677,00.html |archivedate=29 August 2000}}</ref> '''Помошни судии:''' <br />{{flagsport|ENG}} Филип Шарп <br />{{flagsport|MLT}} Емануел Замит <br />'''Четврти судија:''' <br />{{flagsport|POR}} [[Витор Мело Переира]] |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://web.archive.org/web/20180515213857/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2000/standings/round=1458/group=1218/index.html Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц] {{Европско првенство во фудбал 2000}} [[Категорија:Европско првенство во фудбал 2000|Ц]] 275bgj2cwz98232zv7k75bfq14aq9ye 0 1251544 5650149 5644719 2026-10-26T13:28:14Z Bjankuloski06 332 додадена [[Категорија:Луѓе од Намир]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5650149 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Blanche of Sweden & Norway bust 1330s (photo c. 1910).jpg|мини|Бистата на Бланка од Шведска и Норвешка во 1330-тите (слика од околу 1910)]] '''Бланка Намирска''' (шведски и норвешки: ''Бланка'' ; 1320–1363) била кралица на Норвешка и Шведска како сопруга на кралот Магнус VII / IV . == Заднина == Бланка била најстарата ќерка на Јован I, Маркизот од Намир и Марија од Артоа. Од страната на нејзиниот татко, таа била член на моќниот Дом на Дампиер, како внука на грофот Гај од Фландрија. Од страната на нејзината мајка, Бланка била во роднинска врска со француската кралска куќа, бидејќи нејзината мајка била ќерка на Филип Артоа, патрилинески правнук на кралот [[Луј VIII]], а со тоа и член на помладата линија на Домот на Капе. == Брак == Не е познато зошто е договорен брак меѓу кралот на Шведска и Норвешка и член на Домот на Намир. Во јуни 1334 година, кралот Магнус отпатувал од Норвешка во Намир за да ја запроси. Тие биле верени во Намир и Магнус се вратил во Шведска во есента 1334 година. Бланка го напуштила Намир во есента 1335 година и свадбата се одржала во октомври или почетокот на ноември 1335 година, веројатно во замокот Бохус. Како свадбен подарок Бланка ја примила провинцијата Тунсберг во Норвешка и Лодозе во Шведска како феуди; Тунсберг била разменет во 1353 година во Бохус, Марстранд, Елфсисел, Ранрике и [[Естфол]]. Крунисувањето на Бланка се случило во јули 1336 година, веројатно на 22 јули, во Големата црква во [[Стокхолм]].<ref>Nordberg (2001), p. 69-72</ref> Таа била придружувана во Шведска од придружба во која биле нејзините браќа Роберт и Луј, кои дошле да бидат во служба на нејзиниот сопружник: познато е дека Луј останал во служба на кралот дури до 1354 година. == Владеење == По нејзиното крунисување, на кралицата Бланка ѝ бил даден сопствен печат со натпис: „Бланка, од благодатта Божја кралица на Шведска, Норвешка и Сканија“,<ref name="auto"/> во која е прикажана со круна и држи жезол: невообичаено за мажена жена од тој период, нејзината коса не е прекриена со превез.<ref name="auto"/> Кралицата била опишана како мудра и како извонредна убавица.<ref name="auto1">Blanka, urn:sbl:18364, Svenskt biografiskt lexikon (art av S. Tunberg.), hämtad 2016-09-06.</ref> Во овој момент, Шведска немала официјален главен град, а кралицата Бланка го придружувала кралот во нивните патувања меѓу кралските резиденции. Во 1345 година, нејзините браќа Луј и Роберт биле вазали на нејзиниот сопружник. Бланка и Магнус имале два сина, Ерик и Хокон, плус најмалку три ќерки кои починале како деца. Во 1343 година, било договорено двете кралства Шведска и Норвешка повторно да се поделат, а нивниот најстар син Ерик да ја наследи [[Шведска]], а нивниот втор син Хокон [[Норвешка]] .<ref name="auto">Biografiskt lexikon för Finland 1. Svenska tiden (2008).</ref> Истата година, Хокон бил инвестиран како крал на Норвешка на тригодишна возраст. Во оваа прилика, членовите на норвешкиот совет го гарантирале правото на Магнус да управува со Норвешка за време на малцинството Хаакон и да се спротивстави на сите обиди на постариот брат на Хокон да ја преземе Норвешка: тие му се заколнале на своето ветување не само на Магнус, туку и на кралицата Бланка.<ref name="auto" /> На 18 ноември 1343 година, шведските архиепископи и бискупи се заколнале дека ќе и помогнат на кралицата Бланка во случајот кога кралот Магнус умрел кога принцот Ерик бил сè уште малолетник.<ref name="auto" /> [[Податотека:Blanche_of_Sweden_&_Norway_seal_c_1350.jpg|лево|мини|200x200пкс| Печатот на Бланка од Намир како кралица]] Идната светица [[Бригита Шведска]] служела како ''магистра'' или господарка на облеките на кралицата во непознат период и редовно се дружела со кралската двојка пред таа да замине од Шведска за Рим во 1349 година, а Бриџит оставила описи за нив и нивниот двор.<ref name="auto"/> Во тестаментот на кралската двојка од 1 мај 1346 година, тие дале големи донации за планираната опатија на Бриџит Вадстена и побарале да бидат погребани таму.<ref name="auto" /> Бриџит, сепак, се спротивставила на нивното погребување во нејзиниот манастир и ја опишувала кралската двојка на негативен начин. Таа ја обвинила кралицата Бланка дека имала негативно влијание врз државните работи со дискредитирање на способните советници пред кралот; „Таа е змија со јазик на блудница, жолчка од змејови во срцето и најгорчлив отров во нејзиното месо. Затоа сите нејзини јајца станаа отровни. Среќни се оние кои никогаш не го искусуваат својот товар“ <ref name="auto" /> Бриџит изразила големо незадоволство поради фактот што кралот и кралицата решиле да живеат во брак без сексуален однос по седмата бременост на кралицата; таа тврдела дека тоа била причината за шпекулираната хомосексуалност на кралот, дека кралицата Бланка била одговорна кога Магнус го назначил својот контроверзен миленик Бенгт Алготсон, војвода од [[Финска]], и дека Алготсон им бил љубовник на двајцата.<ref name="auto" /> Во 1350-тите, се појавила криза поради [[црната смрт]] во Шведска и Норвешка и неуспешната политика на Балтикот, проследена со поделбата на кралството Шведска и Норвешка кога нивниот втор син Хокон VI од Норвешка бил прогласен за законско мнозинство и слободен од регентството на неговиот татко, што резултирало со крајот на обединетите кралства Шведска и Норвешка. Во 1356 година, опозицијата го поддржала нивниот најстар син Ерик во бунт против неговите родители, што резултирало со посредување каде кралот Магнус морал да го направи Ерик свој совладетел и да ја подели Шведска меѓу нив. За време на овој конфликт, се чини дека кралицата Бланка го поддржувала својот сопружник против нивниот син.<ref name="auto"/> Кога Ерик и неговата сопруга [[Беатриче од Баварија|Беатрис од Баварија]] починале во 1359 година, Бланка била обвинета дека ги отрула, обвинувања за кои сепак се смета дека биле само дел од пропагандата против неа.<ref name="auto1"/> Сега се верува дека тие умреле од [[Чума (болест)|чума]]. [[Податотека:Albert_Edelfelt_-_Queen_Blanche.jpg|мини|Романтизираната слика од Алберт Еделфелт на Бланка од Намир и нејзиниот син Хокон]] Од 1359 година, таа се чини дека престојувала во замокот Тонсберг во Норвешка. Тонсберг бил дел од земјата која ја добила како дел од нејзиниот мираз, и таа владеела со областа како нејзина доверка. Изгледа дека нејзините финансии биле малку напнати во текот на овие години. На 9 април 1363 година, таа и Магнус присуствувале на свадбата на нивниот син Хокон со [[Маргарет I од Данска|Маргарет]], ќерка на Валдемар IV од Данска во Копенхаген. Набргу по свадбата, на Бланка ѝ се слошило и умрела. Не се познати причините за смртта и местото каде што е погребана.<ref>Nordberg (2001), p. 303</ref> == Деца == # Ерик XII од Шведска # Хокон VI од Норвешка # Најмалку три ќерки кои починале во детството или раното детство, некои погребани во опатијата Ас . == Наследство == Кралицата Бланка е една од најпознатите од шведските / норвешките средновековни кралици. Таа била многу политички и социјално активна и забележлива, не само како кралица, бидејќи биле напишани многу приказни и песни за неа. Во Шведска, кралицата Бланка е запаметена и по песната: „Вози, јавај на моето колено, коњот се вика Бланка“, која има влијание врз познатата историска слика на Алберт Еделфелт за неа и нејзиниот син Хокон. Белгиското пченично пиво е наречено по неа, кое било прогласено за „најдоброто пченично пиво во светот“ на Светските награди за пиво во 2009 година. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Наведена книга|title=I kung Magnus tid|url=https://archive.org/details/ikungmagnustidno0000nord|last=Nordberg|first=Michael|publisher=Norstedts|year=1995|isbn=91-1-952122-7}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNordberg1995">[[Специјални: Извори на книги/91-1-952122-7|91-1-952122-7]]</cite></bdi> * Вилхелмина Сталберг (шведски): ''[http://runeberg.org/sqvinnor/0050.html Anteqningar om svenska qvinnor]'' [[Категорија:Починати во 1363 година]] [[Категорија:Родени во 1320 година]] [[Категорија:Шведски кралици]] [[Категорија:Норвешки кралици]] [[Категорија:Луѓе од Намир]] nroap21regeankyc7taayyippjcs5g0 0 1259017 5650298 5631125 2026-10-26T21:35:33Z Opkdydy 138096 5650298 wikitext text/x-wiki {{Infobox JuniorEurovision||winner=Viki Gabor - Superhero {{!}} Полска|Red=|Purple=y|Green SA=y|Green=|return={{unbulleted list|{{JESC|Шпанија}}}}|withdraw={{unbulleted list||{{JESC|Азербејџан}}|{{JESC|Израел}}}}|debut=|opening=|interval=|null=|entries=19|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|emiter=[[Податотека:TVP logo.svg|20px]] [[Telewizja Polska|TVP]]|<!-- Map Legend Colours -->|venue=[[Арена Гливице]], [[Податотека:POL_Gliwice_flag.svg|20px]] [[Гливице]]|host={{знамеикона|Полска}} [[Полска]]|exsupervisor={{знамеикона|Норвешка}} [[Јон Ола Санд]]|presenters=Ида Новаковска<br>Александар Сикора<br>[[Роксана Јаглен]]|semi=|date=24 ноември 2019|edition=17-то|image=|size=300px|theme="Share the Joy"|year=2019|name=Детскa Евровизија 2019|Yellow=y|next=2020|претходна=2018|url=https://www.eurovision.com/junior-eurovision/|карта=JESC_2019_Map_2.svg}} '''Детскиот избор за песна на Евровизија 2019''' беше 17-то издание на Детскиот евровизиски натпревар за песна што се одржа во Гливице Арена во Гливице, Полска. Ова ќе биде првпат Полска да биде домаќин на детски натпревар. == Локација == Изданието 2019 година ќе се одржи во Полска и полскиот канал ТВП ќе биде домаќин на ова издание, по победата на земјата на изданието 2018 со песната "Anyone I Want to Be" (Секој што сакам да бидам), пеејќи од [[Роксана Вегиел]]. Пред победата на Полска, некои земји сакаа да бидат земја домаќин на следното издание, и тоа: [[Ерменија]], [[Казахстан]], [[Полска]] и [[Русија]]. == Учесници == Оваа година, ќе учествуваат 19 земји. Со враќањето на [[Шпанија]] и повлекувањето на [[Азербејџан]] и [[Израел]]. Исто така, со неуспешното враќање на Бугарија и неуспешниот деби на [[Словачка]]. {| class="sortable wikitable" width="100%" !Бр. !Земја !Јазик !Изведувач !Песна !Македонски превод !Место !Бодови |- |18 |{{JESC|Албанија}} |[[Албански јазик|Албанија]] |Isea Çili |Mikja ime Fëmijëria |Мојот пријател од детството |17 |36 |- |1 |{{JESC|Австралија}} |[[Англиски јазик|Англиски]] |Jordan Anthony |We Will Rise |Ќе се издигнеме |8 |121 |- |9 |{{JESC|Велс}} |[[Велшки јазик|Велшки]] |Erin Mai |Calon yn curo |Срцето чука |18 |35 |- |7 |{{JESC|Белорусија}} |[[Белоруски јазик|Белоруски]] или [[Руски јазик|Руски]] |Пејач без потврда |Песна без потврда | |11 |92 |- |2 |{{JESC|Франција}} |[[Француски јазик|Француски]] |Карла |Bim Bam Toi |Бим Бам Ти |5 |169 |- |6 |{{JESC|Грузија}} |[[Грузиски јазик|грузиски]] |[[Георги Ростијашвили]] |Песна без потврда | |14 |69 |- |15 |{{JESC|Ерменија}} |[[Ерменски јазик|ерменски]] |Карина Игнатијан |Colours of Your Dream |Боите на твојот сон |9 |115 |- |12 |{{JESC|Ирска}} |[[Ирски јазик|Ирски]] |Пејач без потврда |Песна без потврда | | | |- |17 |{{JESC|Италија}} |[[Италијански јазик|Италијански]] |Пејач без потврда |Песна без потврда | | | |- |10 |{{JESC|Казахстан}} |[[Казашки јазик|Казахстански]] |[[Јержан Максим]] |Песна без потврда | | | |- |4 |{{JESC|Македонија}} |[[Македонски јазик|македонски]], [[Англиски јазик|англиски]] |[[Мила Москов]] |Fire |Оган |6 |150 |- | |{{JESC|Малта}} |[[Холандски јазик|Холандски]] |[[Елиана Гомес Бланко]] |We Are More |Ние сме повеќе |19 | |- |14 |{{JESC|Холандија}} |[[Холандски јазик|Холандски]] и [[Англиски јазик|Англиски]] |Matheu Hinzen |Matheu Hinzen |Матје Хинцен |4 |186 |- |11 |{{JESC|Полска}} |[[Полски јазик|Полски]] и [[Англиски јазик|Англиски]] |Viki Gabor |Superhero |суперхерој |1 |278 |- |16 |{{JESC|Португалија}} |[[Португалски јазик|Португалски]] |Joana Almeida |Vem comigo (Come with Me) |Дојди со мене |16 |43 |- | |{{JESC|Русија}} |[[Руски јазик|Руски]] |Татјана Миженцева и Денберел Ооржак |A Time for Us |Време за нас |13 |72 |- | |{{JESC|Србија}} |[[Српски јазик|Српски]] |Пејач без потврда |Песна без потврда | | | |- | |{{JESC|Шпанија}} |[[Шпански јазик|Шпански]] |[[Мелани Гарсија Гаспар|Мелани Гарсија]] |''Marte'' |Марс | | |- |13 |{{JESC|Украина}} |[[Украински јазик|Украински]] и [[Англиски јазик|Англиски]] |[[Софија Иванко]] |''Koly zdaietsia'' (Коли здається) |Кога се чини |15 |59 |} == Останати земји == {{Главна|Список на учесници на Детскиот избор за песна на Евровизија}} Земји кој имале право, но одбиле да учествуваат : {{col-start}} {{col-2}} *{{знамеикона|Алжир}} [[Алжир на Детскиот избор за песна на Евровизија|Алжир]] (ENTV, ENRS, TDA) *{{знамеикона|Андора}} [[Андора на Детскиот избор за песна на Евровизија|Андора]] (RTVA) *{{знамеикона|Англија}} [[Англија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Англија]] (BBC) *{{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Австрија]] (ORF) *{{знамеикона|Азербејџан}} [[Азербејџан на Детскиот избор за песна на Евровизија|Азербејџан]] (İTV) *{{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Белгија]] (RTBF) *{{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Босна и Херцеговина на Детскиот избор за песна на Евровизија|Босна и Херцеговина]] (BHRT) *{{знамеикона|Бугарија}} [[Алжир на Детскиот избор за песна на Евровизија|Бугарија]] (BNT) *{{знамеикона|Хрватска}} [[Хрватска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Хрватска]] (HRT) *{{знамеикона|Кипар}} [[Кипар на Детскиот избор за песна на Евровизија|Кипар]] (CyBC) {{col-2}} *{{знамеикона|Чешка}} [[Чешка на Детскиот избор за песна на Евровизија|Чешка]] (ČR и ČT) *{{знамеикона|Данска}} [[Данска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Данска]] (DR) *{{знамеикона|Египет}} [[Египет на Детскиот избор за песна на Евровизија|Египет]] (ERTU) *{{знамеикона|Естонија}} [[Естонија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Естонија]] (ERR) *{{знамеикона|Финска}} [[Финска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Финска]] (YLE и FI/MTV) *{{знамеикона|Германија}} [[Германија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Германија]] (KiKa; детски канал тоа е дел од ARD) *{{знамеикона|Грција}} [[Грција на Детскиот избор за песна на Евровизија|Грција]] (ERT) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Унгарија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Унгарија]] (MTVA) *{{знамеикона|Исланд}} [[Исланд на Детскиот избор за песна на Евровизија|Исланд]] (RÚV) *{{знамеикона|Јордан}} [[Јордан на Детскиот избор за песна на Евровизија|Јордан]] (JRTV) {{col-2}} *{{знамеикона|Латвија}} [[Латвија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Латвија]] (LTV) *{{знамеикона|Либан}} [[Либан на Детскиот избор за песна на Евровизија|Либан]] (TL) *{{знамеикона|Либија}} [[Либија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Либија]] (LNC) *{{знамеикона|Литванија}} [[Литванија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Литванија]] (LRT) *{{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Детскиот избор за песна на Евровизија|Луксембург]] (CLT и ERSL) *{{знамеикона|Мароко}} [[Мароко на Детскиот избор за песна на Евровизија|Мароко]] (SNRT) *{{знамеикона|Молдавија}} [[Молдавија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Молдавија]] (TRM) *{{знамеикона|Монако}} [[Монако на Детскиот избор за песна на Евровизија|Монако]] (TMC) *{{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора на Детскиот избор за песна на Евровизија|Црна Гора]] (RTCG) *{{знамеикона|Норвешка}} [[Норвешка на Детскиот избор за песна на Евровизија|Норвешка]] (NRK) {{col-2}} *{{знамеикона|Романија}} [[Романија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Романија]] (TVR) *{{знамеикона|Израел}} [[Израел на Детскиот избор за песна на Евровизија|Израел]] (KAN) *{{знамеикона|Сан Марино}} [[Сан Марино на Детскиот избор за песна на Евровизија|Сан Марино]] (SMRTV) *{{знамеикона|Северна Ирска}} [[Северна Ирска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Северна Ирска]] (BBC Northern Ireland) *{{знамеикона|Словачка}} [[Словачка на Детскиот избор за песна на Евровизија|Словачка]] (RTVS) *{{знамеикона|Словенија}} [[Словенија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Словенија]] (RTV Slovenija) {{col-2}} *{{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Шведска]] (SVT и TV4) *{{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Детскиот избор за песна на Евровизија|Швајцарија]] (SRG SSR) *{{знамеикона|Шкотска}} [[Шкотска на Детскиот избор за песна на Евровизија|Шкотска]] (BBC Alba) *{{знамеикона|Тунис}} [[Тунис на Детскиот избор за песна на Евровизија|Тунис]] (ERTT) *{{знамеикона|Турција}} [[Турција на Детскиот избор за песна на Евровизија|Турција]] (TRT) *{{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Детскиот избор за песна на Евровизија|Обединето Кралство]] (ITV) *{{знамеикона|Ватикан}} [[Ватикан на Детскиот избор за песна на Евровизија|Ватикан]] (RV) {{col-2}} {{col-end}} === Не се членови на ЕБУ === * {{знамеикона|Косово}} [[Косово на Детскиот избор за песна на Евровизија|Косово]] (RTK) * {{знамеикона|Лихтенштајн}} [[Ватикан на Детскиот избор за песна на Евровизија|Лихтенштајн]] (1FLTV) == Поврзано == * [[Детски избор за песна на Евровизија]] * [[Евровизија 2019]] * [[Гливице]] [[Категорија:Детска Евровизија]] r2o8khnpcgzg5jsnqf866jywsszfw2v 0 1300415 5650126 5590268 2026-10-26T13:09:32Z Виолетова 1975 5650126 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Common dogwood|image=Cornus sanguinea Sturm39.jpg|image_caption=Common dogwood|genus=Cornus|species=sanguinea|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|range_map=Cornus sanguinea range.svg|range_map_caption=Distribution map|synonyms={{unbulleted list |''Swida sanguinea'' }}}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Црн дрен |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Common dogwood |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Cornus subg. Kraniopsis|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Клад: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Клад: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Клад: |[[Eudicots]] |- |Клад |[[Asterids]] |- |Ред: |[[Cornales]] |- |Семејство: |[[Cornaceae]] |- |Вид: |''[[Cornus]]'' |- |Подвид: |[[Cornus subg. Kraniopsis|''Cornus'' subg. ''Kraniopsis'']] |- |: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;sanguinea'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cornus sanguinea''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Distribution map |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | <div class="plainlist"> * ''Swida sanguinea'' </div> |} '''''Cornus sanguinea'''''<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees|title=The Botany of Malvern Hills, in the counties of Worcester, Hereford, and Gloucester|last=Lees|first=Edwin|publisher=David Bogue|year=1852|location=London|page=[https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees/page/36 36]}}</ref> е вид дрен кој расте во поголемиот дел од Европа и западна Азија, од Англија и централна Шкотска на исток до [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. Широко се одгледува како украсно растение. Во [[Македонија]] расте во клисури на реки, по брдски пасишта, покрај грмушки, патишта, во појас на дабови шуми, по рабови и во чистини на букови шуми и други станишта. Претставува широко распространето растение на територијата на Македонија на надморска височина до 1300 метри.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1527}}</ref>'' == Опис == [[Податотека:Cornus_sanguinea,_winter.jpg|лево|мини| ''Cornus sanguinea'' стебла во зима.]] Тоа е средно до голема [[Листопадни растенија|листопадна]] [[грмушка]], која расте 2-6 метри високи, со темно зеленикаво-кафеави гранки и гранчиња. Листовите се спротивни, 4-8 сантиметри долги и 2-4 сантиметри широки, со овален до долгнавест облик и цела маргина; тие се зелени одозгора, малку побледи долу и груби со кратка вкочанетост на листовите.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Цветовите на хермафродит се мали, 5-10 милиметри пречник, со четири кремасти бели ливчиња, произведени во кластери 3-5 сантиметри пречник и се опрашуваат од инсекти. Плодот е глобузна црна [[бобинка]] 5-8 милиметри пречник, кој содржи едно семе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Cornus+sanguinea|title=Cornus sanguinea|date=1996–2008|publisher=Plants For A Future|accessdate=2009-06-09}}</ref> == Екологија == Умерена топлина на сончеви места, иако може да толерира сенка, и во појужните области на неговата дистрибутивна област расте во планините. Во поладните области како што е Скандинавија расте на ниво на морето. Потребни се лесни, често алкални почви. Видот се шири со семиња и столони. Нејзиниот природен опсег опфаќа поголем дел од Европа и западна Азија. Посебно го има крај реките, особено во осојничавите предели и клисурите. Расте на маргините на шумите или непошумените области како шуми во обнова, бодликави шумски рабови, со други видови трнливи грмушки (на пример, ''[[Павит|Clematis vitalba]]'', ''[[Обичен глог|Crataegus monogyna]]'', ''Malus sylvestris'', ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'', ''Rubus idaeus'' или ''Rubus ulmi''). Се размножува со никулци од семиња и корени, што го прави ефикасен за зафаќање области на земјиште и формирање густи насади. Во зависност од околностите, може да биде инвазивен. == Користење == [[Податотека:Cornus-sanguinea.JPG|лево|мини| Бобинки од ''корнус сангвинеа'']] Листовите обезбедуваат храна за некои животни, вклучително и [[Пеперуги|Лепидоптера]], како што [[Молец|е молецот]] Coleophora ''anatipennella'' . Кучешките бобинки ги јадат некои цицачи и многу птици. Многу сладопасни [[Врапчевидни|пасери]] ги сметаат за неодоливи и ги претпочитаат над плодовите што ги одгледуваат луѓето. Оттука, растението често се одгледува во [[Органска хортикултура|органско градинарство]] и [[пермакултура]] за да се спречи оштетување на [[Овоштарник|овошните]] култури, а притоа има корист од фактот дека дури и плодојадните птици ќе ловат инсекти штетници за време на сезоната на размножување, бидејќи нивните млади бараат многу белковини за да растат. Градинарските сорти често се нарекуваат „зимски оган“, бидејќи лисјата на есен стануваат портокалово-жолти, а потоа паѓаат и откриваат впечатливи црвени зимски стебла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|title=Cornus sanguinea Midwinter Fire (Winter Beauty) - Dogwood|year=2009|publisher=Gardening Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005173132/http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|archive-date=2011-10-05|accessdate=2009-06-09}}</ref> Директните дрвенести ластари произведени од растението може да се користат како прачки, раженчиња или стрели. Праисторискиот стрелец познат како Оци Ледениот човек, откриен во 1991 година на границата меѓу Италија и Австрија, носел вратила од стрели направени од дренка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.first-nature.com/trees/cornus-sanguinea.php|title=Cornus sanguinea - Dogwood|year=2018|publisher=First nature|accessdate=2018-11-30}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] <references /> [[Категорија:Флора на Македонија]] kgii9bqy05r6aebig8txk646faygmht 5650129 5650126 2026-10-26T13:13:47Z Виолетова 1975 5650129 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црн дрен | image = Cornus sanguinea Sturm39.jpg | image_caption = Црн дрен | genus = Cornus | parent = Cornus subg. Kraniopsis | species = sanguinea | authority = [[L.]] | range_map = Cornus sanguinea range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = {{unbulleted list |''Swida sanguinea'' }} }} '''''Cornus sanguinea'''''<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees|title=The Botany of Malvern Hills, in the counties of Worcester, Hereford, and Gloucester|last=Lees|first=Edwin|publisher=David Bogue|year=1852|location=London|page=[https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees/page/36 36]}}</ref> е вид дрен кој расте во поголемиот дел од Европа и западна Азија, од Англија и централна Шкотска на исток до [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. Широко се одгледува како украсно растение. Во [[Македонија]] расте во клисури на реки, по брдски пасишта, покрај грмушки, патишта, во појас на дабови шуми, по рабови и во чистини на букови шуми и други станишта. Претставува широко распространето растение на територијата на Македонија на надморска височина до 1300 метри.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1527}}</ref>'' == Опис == [[Податотека:Cornus_sanguinea,_winter.jpg|лево|мини| ''Cornus sanguinea'' стебла во зима.]] Тоа е средно до голема [[Листопадни растенија|листопадна]] [[грмушка]], која расте 2-6 метри високи, со темно зеленикаво-кафеави гранки и гранчиња. Листовите се спротивни, 4-8 сантиметри долги и 2-4 сантиметри широки, со овален до долгнавест облик и цела маргина; тие се зелени одозгора, малку побледи долу и груби со кратка вкочанетост на листовите.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Цветовите на хермафродит се мали, 5-10 милиметри пречник, со четири кремасти бели ливчиња, произведени во кластери 3-5 сантиметри пречник и се опрашуваат од инсекти. Плодот е глобузна црна [[бобинка]] 5-8 милиметри пречник, кој содржи едно семе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Cornus+sanguinea|title=Cornus sanguinea|date=1996–2008|publisher=Plants For A Future|accessdate=2009-06-09}}</ref> == Екологија == Умерена топлина на сончеви места, иако може да толерира сенка, и во појужните области на неговата дистрибутивна област расте во планините. Во поладните области како што е Скандинавија расте на ниво на морето. Потребни се лесни, често алкални почви. Видот се шири со семиња и столони. Нејзиниот природен опсег опфаќа поголем дел од Европа и западна Азија. Посебно го има крај реките, особено во осојничавите предели и клисурите. Расте на маргините на шумите или непошумените области како шуми во обнова, бодликави шумски рабови, со други видови трнливи грмушки (на пример, ''[[Clematis vitalba]]'', ''[[Crataegus monogyna]]'', ''[[Malus sylvestris]]'', ''[[Prunus spinosa]]'', ''[[Rubus idaeus]]'' или ''[[Rubus ulmi]]''). Се размножува со никулци од семиња и корени, што го прави ефикасен за зафаќање области на земјиште и формирање густи насади. Во зависност од околностите, може да биде инвазивен. == Користење == [[Податотека:Cornus-sanguinea.JPG|лево|мини| Бобинки ]] Листовите обезбедуваат храна за некои животни, вклучително и [[пеперуги]], како што е [[молец]]от ''[[Coleophora anatipennella]]''. Бобинките ги јадат некои цицачи и многу птици. Растението често се одгледува во [[Органска хортикултура|органско градинарство]] и [[пермакултура]] за да се спречи оштетување на [[Овоштарник|овошните]] култури, а притоа има корист од фактот дека дури и плодојадните птици ќе ловат инсекти штетници за време на сезоната на размножување, бидејќи нивните млади бараат многу белковини за да растат. Кај градинарските сорти лисјата на есен стануваат портокалово-жолти, а потоа паѓаат и откриваат впечатливи црвени зимски стебла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|title=Cornus sanguinea Midwinter Fire (Winter Beauty) - Dogwood|year=2009|publisher=Gardening Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005173132/http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|archive-date=2011-10-05|accessdate=2009-06-09}}</ref> Директните дрвенести ластари произведени од растението може да се користат како прачки, раженчиња или стрели. Праисторискиот стрелец познат како Оци Ледениот човек, откриен во 1991 година на границата меѓу Италија и Австрија, носел вратила од стрели направени од дренка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.first-nature.com/trees/cornus-sanguinea.php|title=Cornus sanguinea - Dogwood|year=2018|publisher=First nature|accessdate=2018-11-30}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] hjeodbt17m7d96l9yl9st5f0uhf5yq9 5650130 5650129 2026-10-26T13:15:29Z Виолетова 1975 5650130 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црн дрен | image = Cornus sanguinea Sturm39.jpg | image_caption = Црн дрен | genus = Cornus | parent = Cornus subg. Kraniopsis | species = sanguinea | authority = [[L.]] | range_map = Cornus sanguinea range.svg | range_map_caption = Distribution map | synonyms = {{unbulleted list |''Swida sanguinea'' }} }} '''Црн дрен''' ([[науч.]] ''Cornus sanguinea'') ― вид од родот [[Дрен (род)|дрен]] кој расте во поголемиот дел од Европа и западна Азија, од Англија и централна Шкотска на исток до [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. Широко се одгледува како украсно растение. Во [[Македонија]] расте во клисури на реки, по брдски пасишта, покрај грмушки, патишта, во појас на дабови шуми, по рабови и во чистини на букови шуми и други станишта. Претставува широко распространето растение на територијата на Македонија на надморска височина до 1300 метри.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1527}}</ref>'' == Опис == [[Податотека:Cornus_sanguinea,_winter.jpg|лево|мини| ''Cornus sanguinea'' стебла во зима.]] Тоа е средно до голема [[Листопадни растенија|листопадна]] [[грмушка]], која расте 2-6 метри високи, со темно зеленикаво-кафеави гранки и гранчиња. Листовите се спротивни, 4-8 сантиметри долги и 2-4 сантиметри широки, со овален до долгнавест облик и цела маргина; тие се зелени одозгора, малку побледи долу и груби со кратка вкочанетост на листовите.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Цветовите на хермафродит се мали, 5-10 милиметри пречник, со четири кремасти бели ливчиња, произведени во кластери 3-5 сантиметри пречник и се опрашуваат од инсекти. Плодот е глобузна црна [[бобинка]] 5-8 милиметри пречник, кој содржи едно семе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Cornus+sanguinea|title=Cornus sanguinea|date=1996–2008|publisher=Plants For A Future|accessdate=2009-06-09}}</ref> == Екологија == Умерена топлина на сончеви места, иако може да толерира сенка, и во појужните области на неговата дистрибутивна област расте во планините. Во поладните области како што е Скандинавија расте на ниво на морето. Потребни се лесни, често алкални почви. Видот се шири со семиња и столони. Нејзиниот природен опсег опфаќа поголем дел од Европа и западна Азија. Посебно го има крај реките, особено во осојничавите предели и клисурите. Расте на маргините на шумите или непошумените области како шуми во обнова, бодликави шумски рабови, со други видови трнливи грмушки (на пример, ''[[Clematis vitalba]]'', ''[[Crataegus monogyna]]'', ''[[Malus sylvestris]]'', ''[[Prunus spinosa]]'', ''[[Rubus idaeus]]'' или ''[[Rubus ulmi]]''). Се размножува со никулци од семиња и корени, што го прави ефикасен за зафаќање области на земјиште и формирање густи насади. Во зависност од околностите, може да биде инвазивен. == Користење == [[Податотека:Cornus-sanguinea.JPG|лево|мини| Бобинки ]] Листовите обезбедуваат храна за некои животни, вклучително и [[пеперуги]], како што е [[молец]]от ''[[Coleophora anatipennella]]''. Бобинките ги јадат некои цицачи и многу птици. Растението често се одгледува во [[Органска хортикултура|органско градинарство]] и [[пермакултура]] за да се спречи оштетување на [[Овоштарник|овошните]] култури, а притоа има корист од фактот дека дури и плодојадните птици ќе ловат инсекти штетници за време на сезоната на размножување, бидејќи нивните млади бараат многу белковини за да растат. Кај градинарските сорти лисјата на есен стануваат портокалово-жолти, а потоа паѓаат и откриваат впечатливи црвени зимски стебла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|title=Cornus sanguinea Midwinter Fire (Winter Beauty) - Dogwood|year=2009|publisher=Gardening Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005173132/http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|archive-date=2011-10-05|accessdate=2009-06-09}}</ref> Директните дрвенести ластари произведени од растението може да се користат како прачки, раженчиња или стрели. Праисторискиот стрелец познат како Оци Ледениот човек, откриен во 1991 година на границата меѓу Италија и Австрија, носел вратила од стрели направени од дренка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.first-nature.com/trees/cornus-sanguinea.php|title=Cornus sanguinea - Dogwood|year=2018|publisher=First nature|accessdate=2018-11-30}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] fc1267e1if5pp5svtn0apu8by1rmkxz 0 1302658 5650271 5468510 2026-10-26T20:49:57Z Upwinxp 58180 {{ажурирање}}, веќе не е премиер 5650271 wikitext text/x-wiki {{ажурирање}} {{Infobox officeholder | name = Роберт Голоб | image = Robert Golob - (2024) (cropped).jpg | caption = Голоб во 2024 | office = [[Премиер на словенија]] | president = [[Борут Пахор]] | term_start = 1 Јуни 2022 | term_end = | birth_date = {{Датум на раѓање и возраст|1967|1|23|df=y}} | birth_place = [[Шемпетер кај Горица]], [[СР Словенија]],[[СФР Југославија]] | party = [[Позитивна Словенија]] (2011–2014)<br />[[Партија на Аленка Братушек]] (2014–2022)<br />[[Партија на движење на слободата]] (2022–денес) | education = [[Универзитет во Љубљана]] }} '''Роберт Голоб''' (роден на 23 јануари 1967 година)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/3449443|title=CONOR.SI – normativna datoteka osebnih in korporativnih imen :: COBISS+|last=Maribor|first=IZUM-Institut informacijskih znanosti|work=plus.cobiss.net|language=sl|accessdate=2022-05-26}}</ref> е словенечки стопанственик и политичар. Тој е актуелен премиер на Словенија и е лидер на Партијата за движење на слободата од 2022 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://english.sta.si/3041746/robert-golob-elected-prime-minister|title=STA: Robert Golob elected prime minister|work=english.sta.si|accessdate=2022-05-29}}</ref> == Ран живот и образование == Голоб [[Доктор на науки|докторирал]] по [[електротехника]] на Универзитетот во Љубљана во 1994 година. По неговите студии, бил на специјализација во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] на Технолошкиот институт Џорџија во [[Атланта]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lest.fe.uni-lj.si/alumni/prof-dr-robert-golob/|title=Assoc. Prof. Robert Golob, PhD. President of Management Board, GEN-I d.o.o.|work=University of Ljubljana Faculty of Engineering|accessdate=27 April 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.primorske.si/slovenija/preskocil-razred-skocil-na-celo-drzave|title=Preskočil razred, skočil na čelo države|date=25 April 2022|work=Primorske novice|access-date=27 April 2022}}</ref> == Деловна кариера == Во 2004 година, Голоб ко-основал компанија за тргување со енергија GEN-I,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lest.fe.uni-lj.si/sl/alumni/prof-dr-robert-golob/|title=prof. dr. Robert Golob|work=Laboratorij za energetske strategije}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://businessinvestorguide.com/business-leaders/dr-robert-golob-chairman-gen-i-2/|title=Dr Robert Golob - Chairman GEN-I|work=Business Investor Guide|accessdate=2022-06-09|archive-date=2021-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419003032/https://businessinvestorguide.com/business-leaders/dr-robert-golob-chairman-gen-i-2/|url-status=dead}}</ref> која е под државна контрола,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.delo.si/gospodarstvo/novice/pot-za-zamenjavo-goloba-je-postavljena/|title=Kandidata za zamenjavo Goloba zavrnjena|work=www.delo.si|language=sl-si|accessdate=2022-04-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/gospodarstvo/dogajanje-v-gen-i-blizu-vreliscu-lastniki-v-nov-poskus-imenovanja-uprave/|title=Dogajanje v Gen-I blizu vrelišču: lastniki v nov poskus imenovanja uprave|date=2021-11-16|work=N1|language=sl-SI|accessdate=2022-04-26|archive-date=2021-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116144604/https://n1info.si/novice/gospodarstvo/dogajanje-v-gen-i-blizu-vreliscu-lastniki-v-nov-poskus-imenovanja-uprave/|url-status=dead}}</ref> и каде што останал раководител до 2021 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24ur.com/novice/svet/robert-golob-se-poslavlja-s-funkcije-predsednika-uprave-gen-i-kdo-ga-bo-nadomestil-ni-jasno.html|title=Vsak dan prvi - 24ur.com|work=www.24ur.com}}</ref> == Политичка кариера == Помеѓу мај 1999 година и јуни 2000 година, Голоб бил државен секретар во Министерството за економски прашања во владата предводена од премиерот [[Јанез Дрновшек]] од Либерално-демократската партија . Во 2002 година бил избран за член на Градскиот совет на [[Нова Горица]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://listarobertagoloba.si/ekipa/|title=Ekipa|publisher=listarobertagoloba.si|accessdate=31 May 2022}}{{Мртва_врска|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 2011 година, Голоб се приклучил на партијата Позитивна Словенија, основана од градоначалникот на [[Љубљана]] Зоран Јанковиќ .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/jankovic-robertu-golobu-sem-pripravljen-odstopiti-pozitivno-slovenijo/|title=Janković za N1: Robertu Golobu sem pripravljen odstopiti Pozitivno Slovenijo|date=9 December 2021}}</ref> Во 2013-14 година, кога настанале тензии во партијата помеѓу нејзиниот основач и претседател Зоран Јанковиќ и премиерката Аленка Братушек, Голоб одиграл посредничка улога помеѓу двете фракции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://old.delo.si/novice/politika/pozitivna-slovenija-zacasno-premirje.html|title=Pozitivna Slovenija: Začasno premirje|date=4 October 2013}}</ref> Во април 2014 година, тој се приклучил на отцепената партија на Аленка Братушек (САБ), станувајќи еден од нејзините потпретседатели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sab.si/wp-content/uploads/2021/04/Poslovno-porocilo-ZaAB-2014-koncno.pdf|title=Poslovno poročilo – stranka Zavezništvo Alenke Bratušek za leto 2014|date=April 2022|language=sl|accessdate=2022-06-09|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513120131/https://sab.si/wp-content/uploads/2021/04/Poslovno-porocilo-ZaAB-2014-koncno.pdf|url-status=dead}}</ref> По лошите изборни резултати на изборите во 2014 година, освојувајќи само четири пратенички места, тој се оддалечил од политиката на национално ниво, останувајќи активен само на локално ниво во општина Нова Горица. Кога неговиот мандат како претседател на неговата компанија ГЕН-И завршил во 2021 година, а откако не добил друг, Голоб решил повторно да се вклучи во политиката. Во јануари 2022 година, тој се приклучил на малата вонпарламентарна Партија за зелени акции и откако бил избран за нејзин претседател ја преименувал во Движење за слобода .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sloveniatimes.com/robert-golob-elected-new-head-of-renamed-green-party/|title=Robert Golob elected new head of renamed green party|date=26 January 2022|work=The Slovenia Times|accessdate=2022-06-09|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126221742/https://sloveniatimes.com/robert-golob-elected-new-head-of-renamed-green-party/|url-status=dead}}</ref> На 24 април 2022 година, на словенечките парламентарни избори во 2022 година, Движењето за слобода освоило 41 место во Националното собрание со 90 места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/parlamentarne-volitve-2022/po-99-odstotkih-prestetih-glasov-zmaga-gibanja-svoboda-v-dz-ju-le-pet-strank/621056|title=Po 99 odstotkih preštetih glasov zmaga Gibanja Svoboda, v DZ-ju le pet strank|work=RTVSLO.si|language=sl|accessdate=24 April 2022}}</ref> На 25 мај 2022 година, Роберт Голоб бил избран од националното собрание за премиер на Република Словенија.<ref name="Golob PM">{{Наведени вести|url=https://english.sta.si/3041746/robert-golob-elected-prime-minister|title=Robert Golob elected prime minister|date=25 May 2022|publisher=sta.si|agency=The Slovenian Press Agency (STA)}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Луѓе од Нова Горица]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1967 година]] [[Категорија:Премиери на Словенија]] [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] f5fmpwj6eno146x0yq3rcpvnw52xlbr 0 1307342 5650090 5601312 2026-10-26T12:36:32Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Дрво за свадбена торта]] на [[Cornus controversa]] 5601312 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Cornus controversa'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Cornus_controversa_'variegata'_-_NBGB_-_IMG_4246.JPG|безрамка]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''C. controversa'' 'Variegata' in the [[National Botanic Garden of Belgium]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Cornus subg. Mesomora|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Eudicots]] |- |''Clade'': |[[Asterids]] |- |Order: |[[Cornales]] |- |Family: |[[Cornaceae]] |- |Genus: |''[[Cornus]]'' |- |Subgenus: |[[Cornus subg. Mesomora|''Cornus <span style="font-style:normal;">subg.</span> Mesomora'']] |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;controversa'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cornus controversa''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">Hemsl.</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''''Cornus controversa''''' ( '''дрво за свадбена торта''' ), [[Синоним (таксономија)|syn.]] ''Swida controversa'', е [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од [[Род (биологија)|родот]] ''Cornus'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] дренка [[Дренови|Cornaceae]], роден во Кина, Кореја, Хималаите и Јапонија. Тоа е [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво кое]] расте до 50 сантиметри, со повеќестепени гранки. Рамни ленти од бели цветови (кими до 3-7 инчи широки) се појавуваат во лето, проследено со глобозно црно овошје (drupes to{{Cvt|1/2|in|mm}} ). Овални темнозелени листови ( 8-15 сантиметри долги) се глаукозни одоздола и стануваат црвено-виолетови на есен. Се одгледува во градини и паркови во [[Умерена клима|умерените]] региони.<ref>{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b993|title=''Cornus controversa''|work=Missouri Botanical Garden|accessdate=2018-08-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|title=Dogwood ''Cornus controversa''|work=Kew Royal Botanic Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312165230/http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|archive-date=2013-03-12}}</ref> Понекогаш се нарекува и ''Bothrocaryum controversum'' {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} кога семињата се нудат на онлајн продажба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/Heirloom-Bothrocaryum-controversum-Hemsl-Pojark/dp/B074WB498W|title=Heirloom 50 Bothrocaryum controversum (Hemsl.) Pojark. Tree Shrubs Herb Seeds|work=Amazon|asin=B074WB498W|accessdate=2018-08-17}}</ref> Сортата ''C. controversa'' „Variegata“ има лисја со кремасти рабови, кои пожолтуваат на есен и расте со помала големина од нејзиниот родител - обично {{Cvt|25|ft|0}} . Ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/113383/i-Cornus-controversa-i-Variegata-(v)/Details|title=''Cornus controversa'' 'Variegata' (v)|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2018-08-17}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Cornus-controversa-habitus (cropped).jpg|''Cornus controversa'', Kew Gardens, Лондон Податотека:Cornus controversa 07-01-18 (cropped).jpg|''Корнус контроверзата'' во&nbsp;Мај, Франкфурт Податотека:P1000347 Cornus controversa (Cornaceae).JPG|Овошје (друпи), ботаничка градина на Универзитетот Кембриџ Податотека:Wzwz tree 07d Cornus controversa 'Variegata'.jpg|''C. controversa'' 'Variegata', Moorbad Park, Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] izd6yqqgdw92xsar4j30ytgilbg5czr 5650103 5650090 2026-10-26T12:53:35Z Виолетова 1975 средување 5650103 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Cornus controversa'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Cornus_controversa_'variegata'_-_NBGB_-_IMG_4246.JPG|безрамка]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''C. controversa'' 'Variegata' in the [[National Botanic Garden of Belgium]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Cornus subg. Mesomora|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Eudicots]] |- |''Clade'': |[[Asterids]] |- |Order: |[[Cornales]] |- |Family: |[[Cornaceae]] |- |Genus: |''[[Cornus]]'' |- |Subgenus: |[[Cornus subg. Mesomora|''Cornus <span style="font-style:normal;">subg.</span> Mesomora'']] |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;controversa'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cornus controversa''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">Hemsl.</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''''Cornus controversa''''' ([[Синоним (таксономија)|syn.]] ''Swida controversa'') ― [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Cornus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Cornaceae]], што потекнува од Кина, Кореја, Хималаите и Јапонија. Тоа е [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво кое расте до 50 сантиметри, со повеќестепени гранки. Рамни ленти од бели цветови се појавуваат во лето, проследено со црно овошје. Овални темнозелени листови долги 8-15 сантиметри се глаукозни одоздола и стануваат црвено-виолетови на есен. Се одгледува во градини и паркови во [[Умерена клима|умерените]] региони.<ref>{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b993|title=''Cornus controversa''|work=Missouri Botanical Garden|accessdate=2018-08-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|title=Dogwood ''Cornus controversa''|work=Kew Royal Botanic Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312165230/http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|archive-date=2013-03-12}}</ref> Понекогаш се нарекува и ''Bothrocaryum controversum'' {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} кога семињата се нудат на онлајн продажба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/Heirloom-Bothrocaryum-controversum-Hemsl-Pojark/dp/B074WB498W|title=Heirloom 50 Bothrocaryum controversum (Hemsl.) Pojark. Tree Shrubs Herb Seeds|work=Amazon|asin=B074WB498W|accessdate=2018-08-17}}</ref> Сортата ''Cornus controversa'' „Variegata“ има лисја со кремасти рабови, кои пожолтуваат на есен, и расте со помала големина од нејзиниот родител. Ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/113383/i-Cornus-controversa-i-Variegata-(v)/Details|title=''Cornus controversa'' 'Variegata' (v)|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2018-08-17}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Cornus-controversa-habitus (cropped).jpg|''Cornus controversa'', градините Кју, Лондон Податотека:Cornus controversa 07-01-18 (cropped).jpg|''Cornus controversa'' во мај, Франкфурт Податотека:P1000347 Cornus controversa (Cornaceae).JPG|Овошје, ботаничка градина на Универзитетот Кембриџ Податотека:Wzwz tree 07d Cornus controversa 'Variegata'.jpg|''Cornus controversa'' 'Variegata', Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 3nbaxm9hkgsr0pj3gtpotg36r6bmcag 5650105 5650103 2026-10-26T12:55:48Z Виолетова 1975 5650105 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Cornus controversa 'variegata' - NBGB - IMG 4246.JPG |image_caption = ''C. controversa'' 'Variegata' |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Ye, J.F. |author2=Qin, h. |author3=Botanic Gardens Conservation International (BGCI) |author4=IUCN SSC Global Tree Specialist Group |year=2019 |title=''Cornus controversa'' |article-number=e.T130048041A147625740 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T130048041A147625740.en}}</ref> |genus = Cornus |parent = Cornus subg. Mesomora |species = controversa |authority = [[Hemsl.]] |synonyms = {{species list |Bothrocaryum controversum|(Hemsl.) Pojark. |Swida controversa|(Hemsl.) Soják |Cornus brachypoda var. variegata|G.Paul |Cornus controversa var. alpina|Wangerin |Cornus controversa var. angustifolia|Wangerin |Cornus controversa var. shikokumontana|Hiyama |Cornus controversa var. variegata|(G.Paul) Bean |Cornus controversa f. variegata|(G.Paul) Rehder |Cornus macrophylla f. variegata|(G.Paul) Schelle |Cornus macrophylla var. variegata|(G.Paul) G.Nicholson |Cornus obovata|Thunb. |Swida controversa var. alpina|(Wangerin) H.Hara ex Noshiro |Swida controversa var. shikokumontana|(Hiyama) H.Hara ex Noshiro}} |synonyms_ref = }} '''''Cornus controversa''''' ([[Синоним (таксономија)|syn.]] ''Swida controversa'') ― [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Cornus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Cornaceae]], што потекнува од Кина, Кореја, Хималаите и Јапонија. Тоа е [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво кое расте до 50 сантиметри, со повеќестепени гранки. Рамни ленти од бели цветови се појавуваат во лето, проследено со црно овошје. Овални темнозелени листови долги 8-15 сантиметри се глаукозни одоздола и стануваат црвено-виолетови на есен. Се одгледува во градини и паркови во [[Умерена клима|умерените]] региони.<ref>{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b993|title=''Cornus controversa''|work=Missouri Botanical Garden|accessdate=2018-08-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|title=Dogwood ''Cornus controversa''|work=Kew Royal Botanic Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312165230/http://apps.kew.org/trees/?page_id=81|archive-date=2013-03-12}}</ref> Понекогаш се нарекува и ''Bothrocaryum controversum'' {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} {{Мали|(Hemsl.) Pojark}} кога семињата се нудат на онлајн продажба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/Heirloom-Bothrocaryum-controversum-Hemsl-Pojark/dp/B074WB498W|title=Heirloom 50 Bothrocaryum controversum (Hemsl.) Pojark. Tree Shrubs Herb Seeds|work=Amazon|asin=B074WB498W|accessdate=2018-08-17}}</ref> Сортата ''Cornus controversa'' „Variegata“ има лисја со кремасти рабови, кои пожолтуваат на есен, и расте со помала големина од нејзиниот родител. Ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/113383/i-Cornus-controversa-i-Variegata-(v)/Details|title=''Cornus controversa'' 'Variegata' (v)|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2018-08-17}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Cornus-controversa-habitus (cropped).jpg|''Cornus controversa'', градините Кју, Лондон Податотека:Cornus controversa 07-01-18 (cropped).jpg|''Cornus controversa'' во мај, Франкфурт Податотека:P1000347 Cornus controversa (Cornaceae).JPG|Овошје, ботаничка градина на Универзитетот Кембриџ Податотека:Wzwz tree 07d Cornus controversa 'Variegata'.jpg|''Cornus controversa'' 'Variegata', Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Дренови]] [[Категорија:Флора на Азија]] 2dmkflmtxw9w2na0ejtqrjk7vk77tvh 0 1317938 5650082 5428471 2026-10-26T12:21:07Z HazelAlbertSheriff 138073 /* Сингл плочи на топ листите */ 5650082 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Кони Френсис | image = Connie Francis 1961.JPG | caption = Кони Френсис во 1961 | birth_name = Кончета Роза Марија Франконеро<ref>[[Fred Bronson|Bronson, Fred]] (2003) ''[https://books.google.com/books?id=PgGqNrqfrsoC&pg=PP79 The Billboard Book of Number One Hits]''. [[Billboard Books]]. Retrieved July 11, 2020.</ref> | birth_date = {{birth date|1937|12|12|df=yes}} | birth_place = [[Њуарк]], [[Њу Џерси]], САД | death_date = {{death date and age|2025|07|16|1937|12|12}} | death_place = [[Помпано Бич]], [[Флорида]], САД | genre = {{Flatlist| * Традиционална поп музика * [[Рокенрол]] * Кантри поп * Вокален џез }} | instrument = {{hlist|[[Пеење|Вокал]]|[[Хармоника]]}} | occupation = {{hlist|Пејачка|музичарка|глумица}} | years_active = 1943–2018 | associated_acts = | label = {{hlist|[[MGM Records|MGM]]|[[Polydor]]|GSF Records|Ivanhoe Records|[[United Artists Records|United Artists]]|[[Malaco Records|Malaco]]|Herzklang|[[Legacy Recordings]]|Carlton Music|Concetta Records}} | website = {{URL|conniefrancis.com}} | signature = Signature Connie Francis (1988).svg }} '''Кончета Роза Марија Франконеро''' ({{langx|it|Concetta Rosa Maria Franconero}}, {{рн|12|декември|1937}} - {{пн|16|јули|2025}}),<ref>[https://www.conniefrancis.com/biography Biography] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211224132602/https://www.conniefrancis.com/biography |date=2021-12-24 }}, conniefrancis.com. Accessed December 4, 2022.</ref> професионално позната како '''Кони Френсис''' ({{langx|en|Connie Francis}}) — американска [[поп|поп-пејачка]] и [[глумица]] од доцните 1950-ти и раните 1960-ти. Го носи прекарот „Прва дама на рокенролот“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.digitaljournal.com/entertainment/interview-with-connie-francis-the-first-lady-of-rock-and-roll/article|title=Interview with Connie Francis: The First Lady of Rock and Roll|last=Papadatos|first=Markos|date=2022-02-23|work=Digital Journal|language=en-US|accessdate=2022-06-19}}</ref> а се проценува дека ширум светот продала преку 100 милиони плочи .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.classicbands.com/ConnieFrancisInterview.html#:~:text=Within%20two%20years%20of%20her,all%20female%20predecessors%20and%20contemporaries!&text=At%20last%20count,%20Connie%20had,sold%20over%20100%20million%20records.|title=Gary James' Interview With Connie Francis|work=www.classicbands.com|accessdate=2022-06-19}}</ref> Во 1960 година, Кони Френсис се сметала за најуспешна жена уметник во Германија, Јапонија, Обединетото Кралство, Италија, Австралија и во секоја друга земја каде што се купувале нејзините плочи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.conniefrancis.com/biography|title=Connie Francis - Biography|work=cfbackupsite-copy-2|language=en|accessdate=2022-06-19|archive-date=2021-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224132602/https://www.conniefrancis.com/biography|url-status=dead}}</ref> Таа била прва жена која се искачила на прво место на [[Билборд Хот 100|''Billboard'' Hot 100]].<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2022-06-19}}</ref> == Живот и кариера == === Детство === ''Кончета'' е родена во работничко семејство на италијански доселеници во [[Њуарк]], [[Њу Џерси]].<ref name="Autobiography">Connie Francis: ''Who's Sorry Now?'' (Autobiography), St. Martin's Press, 1984, {{ISBN|0-312-87088-4}}</ref> Пораснала во италијанско-еврејско соседство, и течно го зборувала [[јидиш]] јазикот, и затоа подоцна снимала песни на јидишки и [[Хебрејски јазик|хебрејски]].<ref name="Autobiography"/><ref>Liner notes of the original 1960 album [[Connie Francis Sings Jewish Favorites]]</ref> Во 1951 и 1952 година Френсис одела во средното уметничко училиште во Њуарк. Потоа со семејството се преселиле во Белвил, каде што во 1955 година дипломирала во тамошното средно училиште.<ref>[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB361ABFA1CC71F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "OLD SCHOOL TIES"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180814232752/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB361ABFA1CC71F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |date=2018-08-14 }} ''[[The Miami Herald]]'', January 10, 1985. Accessed August 18, 2008</ref> Кога во декември 1950 година требало да се појави на проба за шоуто ''Скаути за таленти од Артур Годфри'', Годфри ја посоветувал Кончета да го прифати уметничкото име Кони Френсис затоа што било полесно за изговарање. Речиси истовремено Кончета се вработила како пејач на [[Демо снимка|демо плочи]].<ref name="Sox">William Ruhlmann: ''Connie Francis 1955–1959'', companion book to 5 CD Boxed Set ''White Sox, Pink Lipstick... and Stupid Cupid'', Bear Family Records BCD 16 616 EI, Hambergen (Germany) 1993</ref> === 1955–1957: Договор за снимање и комерцијални неуспеси === Во 1955 година, ''Startime Kids'' излезе од етерот. Во мај истата година, Џорџ Франконеро Постариот и нејзиниот менаџер Џорџ Шек собрале пари за снимање на четири песни кои се надевале дека ќе ги продадат на голема издавачка куќа. На крајот, откако MGM Records решиле да потпишат договор со неа, во основа тоа го направиле затоа што една песна што таа ја снимила, „Фреди“, случајно се совпаднала со името на синот на ко-извршниот директор на компанијата, Хари А. Мејерсон, кој сметал дека оваа песна ќе биде убав роденденски подарок. „Фреди“ бил прва издадена песна од Кони Френсис, но била комерцијално неуспешна, а такви биле и нејзините следни осум соло песни.<ref name="Autobiography"/> И покрај неуспесите, Кони Френсис била ангажирана да пее на сцените за филмот ''„Рок, рок, рок'' “ од 1956 година и во рокенрол филмот од [[Warner Bros.|Ворнер Брадерс]] од 1957 година, „''Џамбори''“.<ref name="BB12167">"[https://books.google.com/books?id=JikEAAAAMBAJ&pg=RA1-PA21 Connie Francis: Something for Everybody]", ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]''. January 21, 1967. p. MGM-24. Retrieved July 11, 2020.</ref> Есента 1957 година, Кони со дуетот што го снимила со [[Марвин дождовница|Марвин Рејнвотер]]: „The Majesty of Love“, се искачила на 93-то место на [[Билборд Хот 100|''Billboard'' Hot 100]].<ref>Warner, Jay (2008). ''[https://books.google.com/books?id=dcvM0rFOR_cC&pg=PA79 Notable Moments of Women in Music]''. [[Hal Leonard Corporation]]. p. 79. Retrieved July 12, 2020.</ref> На крајот, синглот се продал во преку милион примероци.<ref name="Sox"/> === 1957–1959: Пробив === Договорот за снимање на Френсис со MGM се состоел од десет соло песни и еден дует. Иако со „The Majesty of Love“ Кони Френсис била на работ на успехот, сепак MGM Records се одлучила да не го обнови договорот по нејзината последна песна. Кони размислувала да ја прифати четиригодишната стипендија по медицина која ѝ ја понудил Њујоршкиот универзитет. На нејзината последна сесија за снимање за MGM на 2 октомври 1957 година, ја снимила [[Преработка на песна|преработката]] на песната од 1923 „Who's Sorry Now?“. Кони рекла дека песната ја снимила на инсистирање на татко ѝ, кој бил убеден дека може да стане хит затоа што е песна што возрасните веќе ја знаеле, а на која тинејџерите би танцувале ако има современ [[аранжман]].<ref>{{Наведени вести|url=https://news.google.com/newspapers?id=O-kuAAAAIBAJ&pg=3189,1141022&dq=perry+como&hl=en|title=The Story Behind Those Golden Records|last=Dachs, David|date=10 May 1959|access-date=19 November 2010|publisher=Rome News-Tribune}}</ref> Francis, who did not like the song and had been arguing about it with her father heatedly, delayed the recording of the two other songs during the session so much that, in her opinion, no time was left on the continuously running recording tape. Her father insisted, though, and when the recording "Who's Sorry Now?" was finished, only a few seconds were left on the tape.<ref name="Autobiography"/> Се чинело дека песната повторно поминала незабележано како и сите нејзини претходни песни, но на 1 јануари 1958 година песната била пуштена на шоуто ''Американска тезга на бендови'' од Дик Кларк. Кларк предвидел дека песната ќе се искачи на прво место, а Кони, која го гледала шоуто била изненадена кога била пуштена нејзината песна. До средината на годината, биле продадени преку милион примероци, а Кони Френсис одеднаш била промовирана во светската ѕвезда. Во април 1958 година, "Who's Sorry Now?" се искачила на прво место на [[UK Singles Chart]] и на 4-то место во САД.<ref name="MusicVF"/> Следните четири години, Кони Френсис била избирана за „Најдобар женски вокал“ од гледачите ''на Американска тезга на бендови''.<ref name="Autobiography"/> По успехот на „Who's Sorry Now?“ MGM Records ѝ го обновила договорот. По релативниот неуспех на следните песни „I'm Sorry I Made You Cry“ (се искачила до&nbsp;36-то место) и „Heartaches“ (која воопшто не се нашла на топ листите), Кони Френсис запознала Нил Седака и Хауард Гринфилд, кои напишале многу балади за неа. Седака ѝ ја отсвирал „Stupid Cupid“. Песната се искачила на 14-то место на ''Билборд'' и била нејзина втора песна која се нашла на врвот во Обединетото Кралство.<ref name="MusicVF"/> По успехот со „Stupid Cupid“ кариерата на Кони била во успон, и до крајот на 1950-тите уште осум пати се нашла на топ-40 во САД.<ref name="MusicVF">[https://www.musicvf.com/Connie+Francis.art Connie Francis Top Songs], ''MusicVF.com''. Retrieved March 10, 2021.</ref> === 1959–1973: меѓународна ѕвезда === Во август 1959 година, татко ѝ ја наговорил да оди во [[Лондон]] за да сними италијански албум во студиото Abbey Road од [[ЕМИ|EMI]].<ref name="Sox"/> Албумот бил објавен во ноември 1959 година под наслов ''Connie Francis Sings Italian Favorites''. Албумот наскоро се нашол на топ листите за албуми каде останл 81 недела, а се искачил до 4-то место. До денес, ова е најуспешниот албум на Френсис. По овој успех, Кони Френсис снимила уште седум албуми со „омилени“ песни во периодот од 1960 и 1964 година, каде што меѓу другите се и омилените еврејски, германски и ирски песни. Исто така, Кони Френсис продолжила да снима песни наменети за помладата публика. Меѓу нејзините топ-десет хитови на Hot 100 биле „ Breakin' in a Brand New Broken Heart “ (1961, 7-мо место), „When the Boy in Your Arms (Is the Boy in Your Heart)“ (1961, 10 место), „Second Hand Love“ (1962, 7 место) и „Where the Boys Are“ (1961 година, 4-то место).<ref name="MusicVF"/> По успехот на „Connie Francis Sings Italian Favorites“ од крајот на 1959/почетокот на 1960 година, Кони Френсис станала една од првите американски пејачи кои редовно снимале песни на други јазици. Нејзиниот пример го следели други големи британски и американски ѕвезди, како [[Ванда Џексон]], [[Клиф Ричард]], [[Петула Кларк]], [[Бренда Ли]], the Supremes, [[Пеги Марч]], [[Пат Бун|Пет Бун]], [[Лезли Гор|Лесли Гор]], [[Битлси]] и [[Џони Кеш]]. Кони Френсис во април 1960 година ја снимила „Everybody's Somebody's Fool“, која ќе стане прва песна од женски изведувач која се искачила на врвот на [[Билборд Хот 100|Билбордовиот Hot 100]].<ref>[https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7616906/leading-ladies-women-success-hot-100-chart Leading Ladies: A Look at Women's No. 1 Success in the Hot 100's History]</ref> Таа со уште две песни се искачила на прво место во [[Западна Германија]], „Paradiso“ во септември 1962 година и „Barcarole in der Nacht“ во јули 1963 година. Големата популарност на Кони Френсис во странство довело до тоа да гостува на многу телевизиски шоуа во многу земји ширум светот, како во Британија, Германија, Шпанија и Италија. Дури и во екот на [[Студена војна|Студената војна]], музиката на Френсис било добро прифатена во земјите [[Железна завеса|од Железната завеса]], а некои нејзини песни биле издадени од државни издавачки куќи како од Мелодија во поранешниот Советски Сојуз и од [[Југотон]] во поранешна Југославија.<ref name="Twistin">Ron Roberts: ''Connie Francis 1960–1962'', companion book to 5 CD Boxed Set "Kissin', Twistin', Goin' Where the Boys Are", Bear Family Records BCD 16 826 EI, Hambergen (Germany) 1996</ref><ref name="Twistin"/> Во 1963 година, Кони Френсис ја објавила својата прва автобиографска книга - ''За секое младо срце''. [[Податотека:Connie_Francis.jpg|мини|Кони Френсис околу 1970 година]] === Дискографија === === Сингл плочи на топ листите === {| class="wikitable" ! width="auto" rowspan="2"| Година ! width="auto" rowspan="2"| Наслов ! colspan="6"| Место на листата |- ! width="45"| <small>US Billboard</small> ! width="45"| <small>US Cashbox</small> ! width="45"| <small>US AC</small> ! width="45"| <small>US R&B</small> ! width="45"| <small>US Country</small> ! width="45"| <small>UK Chart |- | 1957 | "The Majesty of Love" <small>(со Марвин Рејнвотер)</small> | align="center"|93 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="7"|1958 | "Who's Sorry Now?" | align="center"|4 | align="center"|3 | align="center"|&ndash; | align="center"|4 | align="center"|&ndash; | align="center"|1 |- | "I'm Sorry I Made You Cry" | align="center"|36 | align="center"|31 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|11 |- | "Stupid Cupid" / "Carolina Moon" | align="center"|15 | align="center"|16 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|1 |- | "Fallin'" | align="center"|30 | align="center"|39 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|20 |- | "Happy Days and Lonely Nights" | align="center"|&ndash; | align="center"|88; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "I'll Get By" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|19 |- | "Never Before" | align="center"|&ndash; | align="center"|99 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="9"|1959 | "My Happiness" | align="center"|2 | align="center"|2 | align="center"|&ndash; | align="center"|11 | align="center"|&ndash; | align="center"|4 |- | "You Always Hurt the One You Love" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|13 |- | "If I Didn't Care" | align="center"|22 | align="center"|15 | align="center"|&ndash; | align="center"|29 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Lipstick on Your Collar" | align="center"|5 | align="center"|3 | align="center"|&ndash; | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|3 |- | "Frankie" | align="center"|9 | align="center"|9 | align="center"|&ndash; | align="center"|17 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "You're Gonna Miss Me" | align="center"|22 | align="center"|33 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Plenty Good Lovin'" | align="center"|69 | align="center"|63 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|18 |- | "Among My Souvenirs" | align="center"|7 | align="center"|5 | align="center"|&ndash; | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|11 |- | "God Bless America" | align="center"|36 | align="center"|36 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="8"|1960 | "Mama" / "Robot Man" | align="center"|8 | align="center"|7 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|2 |- | "Teddy" | align="center"|17 | align="center"|31 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Everybody's Somebody's Fool" | align="center"|1 | align="center"|1 | align="center"|&ndash; | align="center"|2 | align="center"|24 | align="center"|5 |- | "Jealous of You (Tango Della Gelosia)" | align="center"|19 | align="center"|27 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "My Heart Has a Mind of Its Own" | align="center"|1 | align="center"|1 | align="center"|&ndash; | align="center"|11 | align="center"|&ndash; | align="center"|3 |- | "Malagueña" | align="center"|42 | align="center"|67 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Many Tears Ago" | align="center"|7 | align="center"|9 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|12 |- | "Senza Momma (With No One)" | align="center"|87 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="9"|1961 | "Where the Boys Are" | align="center"|4 | align="center"|4 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|5 |- | "No One" | align="center"|34 | align="center"|65 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Breakin' in a Brand New Broken Heart" / "Someone Else's Boy" | align="center"|7 | align="center"|5 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|12 |- | "Together" | align="center"|6 | align="center"|7 | align="center"|1 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|6 |- | "Too Many Rules" | align="center"|72 | align="center"|64 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "(He's My) Dreamboat" | align="center"|14 | align="center"|22 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Hollyood" | align="center"|42 | align="center"|26 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "When the Boy in Your Arms (Is the Boy in Your Heart)" | align="center"|10 | align="center"|8 | align="center"|2 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Baby's First Christmas" | align="center"|26 | align="center"|52 | align="center"|7 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|30 |- | rowspan="8"|1962 | "Don't Break the Heart That Loves You" | align="center"|1 | align="center"|2 | align="center"|1 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|39 |- | "Second Hand Love" | align="center"|7 | align="center"|7 | align="center"|3 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Vacation" | align="center"|9 | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|10 |- | "The Biggest Sin of All" | align="center"|116 | align="center"|89 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "I Was Such a Fool (To Fall In Love With You)" | align="center"|24 | align="center"|18 | align="center"|8 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "He Thinks I Still Care" | align="center"|57 | align="center"|51 | align="center"|18 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "I'm Gonna Be Warm This Winter" | align="center"|18 | align="center"|18 | align="center"|19 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|48 |- | "Al di là" | align="center"|90 | align="center"|87 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="7"|1963 | "Follow the Boys" | align="center"|17 | align="center"|11 | align="center"|7 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Waiting for Billy" | align="center"|127 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "If My Pillow Could Talk" | align="center"|23 | align="center"|16 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Drownin' My Sorrows" | align="center"|36 | align="center"|34 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Mala Femmena" | align="center"|114 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Your Other Love" | align="center"|28 | align="center"|22 | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "In the Summer of His Years" | align="center"|46 | align="center"|31 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="5"|1964 | "Blue Winter" | align="center"|24 | align="center"|16 | align="center"|8 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Be Anything (But Be Mine)" | align="center"|25 | align="center"|23 | align="center"|9 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Looking for Love" | align="center"|45 | align="center"|34 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Don't Ever Leave Me" | align="center"|42 | align="center"|37 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "We Have Something More" | align="center"|128 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="7"|1965 | "Whose Heart Are You Breaking Tonight" | align="center"|43 | align="center"|42 | align="center"|7 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "For Mamma (La Mamma)" | align="center"|48 | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Wishing It Was You" | align="center"|57 | align="center"|49 | align="center"|14 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "My Child" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|26 |- | "Forget Domani" | align="center"|79 | align="center"|55 | align="center"|16 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Roundabout" | align="center"|80 | align="center"|83 | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Jealous Heart" | align="center"|47 | align="center"|29 | align="center"|10 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|44 |- | rowspan="3"|1966 | "Love Is Me, Love Is You" | align="center"|66 | align="center"|68 | align="center"|28 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Summer Samba|So Nice (Summer Samba)" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|17 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Spanish Nights and You" | align="center"|99 | align="center"|81 | align="center"|15 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="4"|1967 | "Time Alone Will Tell" | align="center"|94 | align="center"|&ndash; | align="center"|14 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Another Page" | align="center"|&ndash; | align="center"|99 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "My Heart Cries for You" | align="center"|118 | align="center"|96 | align="center"|12 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Lonely Again" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|22 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | rowspan="3"|1968 | "My World Is Slipping Away" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|35 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "Who Can Say Goodbye (A Comme Amour)" | align="center"|132 | align="center"|&ndash; | align="center"|27 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | "I Don't Wanna Play House" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|40 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | 1969 | "The Wedding Cake" | align="center"|91 | align="center"|97 | align="center"|19 | align="center"|&ndash; | align="center"|33 | align="center"|&ndash; |- | 1973 | "The Answer - Should I Tie A Yellow Ribbon Around the Oak Old Tree" | align="center"|&ndash; | align="center"|99 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center|-&ndash; |- | 1981 | "I'm Me Again" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|40 | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; |- | 1983 | "There's Still a Few Good Love Songs Left In Me" | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|&ndash; | align="center"|84 | align="center"|&ndash; |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * [https://www.allmusic.com/artist/mn0000117064 Кони Френсис] на AllMusic * [https://www.discogs.com/artist/281441 Дискографијата на Кони Френсис] на Discogs * {{Imdb име|0290120}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Френсис, Кони}} [[Категорија:Италоамериканци]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Американски џез-пејачи]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Американски пејачки од 20 век]] [[Категорија:Американски глумици од 20 век]] [[Категорија:Кантавторки од САД]] [[Категорија:Луѓе со италијанско потекло]] [[Категорија:Американски рок пејачки]] [[Категорија:Американски ТВ глумици]] [[Категорија:Американски поп рок пејачки]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски кантри пејачки]] [[Категорија:Американски кантри кантавторки]] [[Категорија:Хармоникашки]] [[Категорија:Американски хармоникаши]] s76xwx99ltc8eweb1bisxte95u84l38 0 1335469 5650499 5649220 2026-10-27T11:58:44Z ~2026-57326-12 138111 /* */ 5650499 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Љубомир Гајдов | портрет = Љубомир Гајдов во МАНУ.jpg | px = | опис = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1943|1|3}} | роден-место = {{роден во|Скопје}}, [[Македонија]], {{МКД}} | починал-дата = | починал-место = | почивалиште = | националност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | занимање = [[Новинар]], менаџерски консултант, универзитетски предавач, философски истражувач | сопружник = | татко = [[Стефан Гајдов]] | мајка = Љубица Васиљевиќ | родители = | роднини = | деца = }} '''Љубомир Гајдов - Гајда''' (роден на [[3 јануари]] [[1943]] година во [[Скопје]]) — [[новинар]], долгогодишен уредник и надворешнополитички коментатор на Македонска телевизија и Македонско радио ([[МРТ]]), дописник од [[СССР]] и [[САД]], известувач од настани што го промениле текот на светската историја (1970-2008). ==Животопис== Потекнува од интелектуално семејство. Неговиот татко [[Стефан Гајдов]] е познатиот македонски композитор. Дедото по мајчина линија, др. Никола Ѓурѓевиќ студирал право во [[Виена]] со австроунгарскиот император и дваесет години потоа бил претседател на Саборот на Кралствата на Хрватска, Славонија и Далмација, Загреб. Покрај гимназија десет години учел пијано. Апсолвирал на [[Градежен факултет - Скопје|Градежниот факултет]] (Скопје). Студирал философија прво во [[Кембриџ]], Обединетото Кралство, а потоа на Филозофскиот факултет во [[Скопје]] . По магистерските студии по философија на менаџерството (Скопје) бил на втори магистерски студии кај светскиот експерт по лидерство и менаџерство, академикот Исак Адижес ([[Лос Анџелес]], [[САД]]). Студирал и кај „таткото на модерниот менаџмент“ Питер Дракер (Клермонт, САД). Бил на студии и во Американскиот меморијален музеј на холокауст, Вашингтон, САД, како подготовка за изградба на првиот европски [[Музеј на холокаустот во Скопје]] по иницијатива на академик Иван Дејанов. Бил претседател на Македонско-израелското друштво за пријателство и соработка и член на Американско-македонскиот комитет за развој, основан од Нобеловецот Ели Визел што до крајот на животот го отвораше престижниот Светски економски форум во [[Давос]]. Бил секретар на Шаховскиот сојуз на Македонија, со-организатор на Меѓународниот шаховски турнир „Средби на солидарноста“ (1967-1976) и на Дваесетата шаховска олимпијада (машка и женска) и комесар на Конгресот на Маѓународната шаховска федерација ([[ФИДЕ]]), 1972, Скопје. Сега е потпретседател на Македонското филозофско друштво и учествува во национални и меѓународни философски конференции. ==Работен век== Својата новинарска кариера ја започнал во 1963 во новооснованиот дневник „[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]“ по катастрофалниот скопски земјотрес. За [[МРТ]] (1970-2008) известувал од светски настани, интервјурал редица претседатели, премиери и министри за надворешни работи, нобеловци, светски шаховски прваци. Вршел пренос од приемот на [[Република Македонија]] во [[ООН]] (8.4.1993). Бил уредник и на Македонско време и Македонски шах. Со-основач, Интердисциплинарни студии по новинарство, УКИМ, 1976/77. Покрај новинарството, професионално сѐ уште е менаџерски консултант за организациски развој и управување со промените, како и предавач по корпоративно управување и корпоративна етика (Јустинијан Први, УКИМ) Скопје и новинарство и меѓународни односи (УГД) [[Штип]]. Учесник на меѓународни и национални конференции и семинари за меѓународни односи; новинарство, медиуми, комуникологија и јавно мнение; лидерство и менаџерство; философија и образование; културно наследство и туризам; шах и спорт. Во последните петнаестина години учествува во дебатни емисии на приватните телевизии! ==Политичко искуство== Во 2002 тој е еден од основачите на политичката партија Движење за обнова на Македонија (ДОМ) при што бил и избран за нејзин прв претседател. Овој потфат е остварен по наговор на поранешниот американски државен секретар Лоренс Иглбергер, пријател од времето по скопскиот земјотрес во 1963, познат и по прекарот „Лоренс од Македонија“, кој предложил и два лозунга за парламентарните избори во 2002 г: „Нови лица“ и „Единствен избор“, поради фактот што, тоа било партија на аматери зашто пред тоа не биле членови на политичка партија! ДОМ за жал добил околу четири илјади гласови и така завршила кратката политичка кариера (од само три месеци), како и партијата ДОМ! == Новинарски награди и менаџерски признанија == *Наградата Крсте Петков Мисирков за животно дело, ЗНМ, 2018. *Златна значка сертифициран менаџерски консултант, Меѓународен совет на Институти за менаџерки консултанти, 2013. *Признание за предавачот, Економски факултет/АИЕСЕК, УКИМ, Скопје, 2012. *Сертификат за благодарност, Менаџерска консултантска асоцијација, МЦА – 2000,Скопје,2010. *Новинар на годината 1997, наградата Крсте Петков Мисирков, ЗНМ, Скопје, 1998. *Годишна награда на Македонското радио, Скопје.1990. ==Наводи== {{Наводи}} ↑ [„Код“, Атанасова Точи и Љубомир Гајдов добитници на наградите на ЗНМ (mkd.mk) „Импресум / Редакција“]. Архивирано од изворникот 2018-02-28. Посетено на 2023-11-03. [[Категорија:Новинари]] [[Категорија:Македонски новинари]] sul30bfw4khiijwbdjqx6gk9szivmuf 0 1340479 5650337 5634725 2026-10-26T23:41:35Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5650337 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Немапирано|image=Uncharted Official Poster.jpg|alt=<!-- WP:ALT -->|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Рубен Флејшер]]|screenplay={{Plainlist| * [[Rafe Judkins|Rafe Lee Judkins]] * [[Art Marcum and Matt Holloway|Art Marcum<br>Matt Holloway]] }}|story=|based_on=|producer={{Plainlist| * [[Ави Арад]] * Ари Арад<!-- двајца Арад --> * [[Чарлс Ровен]] * [[Алекс Гартнер]] }}|starring={{Plainlist|<!-- ПО РЕДОСЛЕД СПОРЕД ОВАА СТРАНИЦА https://www.unchartedmovie.com/ --> * [[Том Холанд]] * [[Марк Волберг]] * [[Софија Али]] * [[Тати Габриеле]] * [[Антонио Бандерас]] }}|cinematography=|editing={{Plainlist| * [[Крис Лебензон]] * [[Ричард Пирсон]] }}|music=[[Рамин Џавади]]|studio={{Plainlist| * [[Columbia Pictures]] * [[PlayStation Productions]] * [[Atlas Entertainment]] * Arad Productions }}|distributor=[[Sony Pictures Releasing]]|released=7 февруари 2022 г. (Барселона)<br>16 февруари 2022 г. (САД)<br>17 февруари 2022 г. (Македонија)|runtime=116 минути|country={{САД}}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=120 милиони долари|gross=407,1 милиони долари<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |title=Uncharted |id=1464335 |access-date=June 29, 2022 }}</ref><ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Uncharted |id=Uncharted-(2022) |access-date=June 21, 2022 }}</ref>}}{{Закосен наслов}}'''''Немапирано''''' ({{langx|en|Uncharted}}, превод: ''Необележано'', ''некартографирано''), може да се сретне и како '''''Неоткриено: Богатството на Дрејк''''' и '''''Анчартед''''' — американски акционо-авантуристички [[филм]] во режија на Рубен Флејшер по приказна на Раф Џадкинс, Џон Розенберг и Марк Вокер и сценарио на Раф Џадкинс, Арт Макром и Мет Холовеј. Филмот ја раскажува приказната за потеклото на [[Нејтан Дрејк]], главниот јунак на серијата видеоигри „[[Uncharted]]“ создадена од Naughty Dog. Во филмот играат [[Том Холанд]], [[Марк Волберг]], [[Софија Али|Софија Тејлор Али]], Тати Габриеле и [[Антонио Бандерас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kotaku.com/the-man-behind-marvel-movie-magic-hopes-to-do-the-same-5057159|title=The Man Behind Marvel Movie Magic Hopes To Do the Same For Gaming|date=2008-10-02|work=Kotaku|language=en|accessdate=2024-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925042104/https://kotaku.com/the-man-behind-marvel-movie-magic-hopes-to-do-the-same-5057159|archive-date=2023-09-25|url-status=dead}}</ref> Премиерата во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 16 февруари 2022 г., а во [[Македонија]] на 17 февруари истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cineplexx.mk/movie/Uncharted/|title=Немапирано {{!}} Cineplexx MK|work=www.cineplexx.mk|language=mk|accessdate=2024-01-11}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} [[Нејтан Дрејк]] ([[Том Холанд]]) и неговиот постар брат Сем, ученици на католичко сиропиталиште во [[Бостон]], се маѓепсани од приказните за богатства на патниците и гусарите и се сметаат себеси за веројатни потомци на англискиот капетан [[Френсис Дрејк]]. Двајцата влегуваат во изложбата каде што се чува картата на првото обиколување на [[Фернандо Магелан|Магелан]]. Сем му кажува на Нејт дека Магелан всушност не го завршил обиколувањето. Додека се обидуваат да ја украдат картата, браќата се фатени од полицијата. Тие се подготвуваат да го уапсат Сем, но тој успеа да се збогува со Нејт и ветува дека еден ден ќе го изнесе од сиропиталиштето, и бега за да не оди во затвор. 10 години подоцна, Нејт работи како шанкер, крадејќи накит од богати клиенти. Сем, пак, никогаш не воспоставил контакт во живо со Нејт. Единствената врска на Нејт со него се разгледниците што Сем повремено му ги испраќа на својот брат. Во барот го пречекува ловецот на богатства Виктор „Сали“ Саливан ([[Марк Волберг]]). Тој му ја дава на Нејтан својата [[посетница]], ветувајќи интересна зделка. Нејт доаѓа на адресата и Сали го воведува во неговиот план: Магелан починал на [[Филипини]]те пред да го заврши патувањето низ целиот свет и тоа го продолжил неговиот следбеник, а златото од експедицијата се изгубило. Прво Нејт одбива да му помогне на Сали да го најде изгубеното злато, но подоцна, откако размислува за можноста да го најде својот брат заедно со златото, се предомислува. За да се најдат трагите, потребни се два клуча, од кои едниот Сали веќе го поседува, а вториот ќе се најде на аукција во Бостон. Клучот го бара и Сантјаго Монкада ([[Антонио Бандерас]]), наследникот на богатото шпанско семејство што некогаш ја финансирало експедицијата на Магелан, и платеничката што тој ја најмил, Џо Бредок (Тати Габриеле), која работела со Сали во минатото. Сали му признава на Нејт дека го избрал за овој случај затоа што го познавал неговиот брат Сем, а на Нејт му оставил траги како да го најде богатството, а тој самиот умрел од рацете на Бредок. За време на операцијата, Нејт и Сали успеваат да го извадат клучот и одат во [[Барселона]], каде што им се придружува Клои Фрејзер, помошничката на Сали во потрага по злато. Трагите на Магелан укажуваат на тоа дека златото се наоѓа во Барселона под катедралата Санта Марија дел Пи, но триото наоѓа само буриња со сол. Меѓутоа, во еден од нив е пронајдена карта што покажува на филипински остров, кој Клои го краде, му се заканува на Нејт со пиштол и го онесвестува, а со тоа ги предава двајцата. Подоцна се покажува дека Клои работи и за Монкада: тие летаат на Филипините, но Бредок му забива нож во грбот и го убива Монкада, намамувајќи ги неговите луѓе да работат за неа. Клои е принудена да побегне и ѝ помага Нејт, кој се прикрадува со Сали во авионот на Монкада. Сали рано скока од авионот, а Нејт и Клои стигнуваат до брегот, каде што ги испитуваат разгледниците што Сем ги испраќал на Нејт 10 години. Нејт наоѓа трага и вистинските координати на богатството, и ѝ остава лажни координати на Клои, бидејќи му се видело дека не треба да ѝ се верува. Нејт ја наоѓа местоположбата на бродовите на експедицијата на Магелан и во процесот на потрага по златото, Сали му се придружува. Тие го наоѓаат тоа што го бараат, но се следени од Бредок. Сали успева да го наполни својот ранец со злато и да украде еден од товарните [[вртолет]]и „Бредок“ што ги презеле бродовите на експедицијата на Магелан, но самата Бредок нема намера да се откаже. Сали мора да го жртвува својот ранец, фрлајќи го на Бредок, за да го извлече Нејт. Бредок паѓа во вода и брод се урива токму над неа. Додека летаат, Нејт и Сали ја гледаат Клои како управува брод. Таа сфаќа дека Нејт ја измамил. Сали вознемирено вели дека богатствата во ранецот и во самиот брод сега припаѓаат на филипинската влада, но Нејт го развеселува својот пријател покажувајќи го златото што го криел во џебовите. Последната сцена пред одјавата е Сали и Нејт како летаат на зајдисонцето со бродот што тоне во заднината. Во првата сцена по одјавата, маж во затвор му пишува на Нејт уште една разгледница, слична на оние што ги испратил неговиот брат Сем. Во втората сцена по одјавата, Нејт е во бар и се обидува да преговара со Гејџ (Пилу Асбек) за да го замени неговиот семеен прстен за стара нацистичка карта. Гејџ го мами со тоа што го зема прстенот и не се откажува од картата, а вооружените лица на Гејџ вперуваат пиштоли во Нејт, но Нејт во последен миг е спасен од Сали, наредувајќи им да го спуштат оружјето. На излегување од барот повторно ги престигнува местенка. Во овој миг сцената завршува. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Том Холанд]] |[[Нејтан Дрејк|Нејтан „Нејт“ Дрејк]] |- |[[Марк Волберг]] |Виктор „Сали” Саливан |- |[[Антонио Бандерас]] |Сантјаго Монкада |- |Софија Али |Клои Фрејзер |- |Тати Габриеле |Џо Бредок |- |Руди Панкоу |Семјуел „Сем” Дрејк |- |[[Пилу Асбек]] |Гејџ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|https://www.sonypictures.com/movies/uncharted}} {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2022 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] mbv9le8pnaredbklp42aovapkkyajmc 0 1357716 5650279 5289591 2026-10-26T21:08:27Z Andrew012p 85224 5650279 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {| class="infobox" ! colspan="2" class="infobox-above" |Рок брод |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" | Жанр | class="infobox-data" | [[Indie rock|инди рок]], џем бендови, поп музика, Американа, блуграс, кантри, фолк, алтернативен рок |- ! class="infobox-label" scope="row" | Датуми | class="infobox-data" | Различни |- ! class="infobox-label" scope="row" | Локација(и) | class="infobox-data" | Различни; Норвешка линија за крстарење; Карневалски крстарење линии |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Години активни | class="infobox-data" | 2001 – денес |- ! class="infobox-label" scope="row" | Веб-страница | class="infobox-data" | |} '''Рок Брод''' бил познат како годишен „ фестивал на пловечка музика која се одвивала на море“ со темата [[рок-музика]] на [[брод за крстосување]]. На различни локации било одржано секое крстарење, со неколку десетици бендови кои настапувале заедено со нив. == Историја и опис == Концептот Рок Брод за прв пат се појавил во 2001 година со заедничко вложување од страна на Гејнсвил, [[Флорида|Флорида,]] [[Алтернативен рок|алтернативна рок]] групата Систер Хејзел и [[Атланта]], [[Џорџија]] туристичката компанија Сикстман во делумна повелба на ''карневалскиот јубилеј''. На Систер Хејзел и се придружиле бендот Декстер Фрибиш и приближно околу 400 нивни обожаватели. Бендовите настапиле само еднаш на бродот, кој пловел од [[Тампа (Флорида)|Тампа, Флорида]] се до [[Косумел|Козумел]], [[Мексико|Мексико.]] Концептот прераснал во годишен настан. Дестинациите вклучувале локации како што се Мексико, [[Насау|Насау, Бахамите]], [[Јамајка]] и [[Туркс и Кајкос]]. На настанот секогаш бил домаќин Систер Хејзел и вклучувал музичари од целата нација. Минатите изведувачи вклучувале: Тоник, Red Wanting Blue, Carbon Leaf, Galal Storm, Collective Soul, Cowboy Mouth, Pat McGee Band, Zac Brown Band, Michael Tolcher, Vertical Horizon, Дејвид Рајан Харис, Инграм Хил, Better Than Ezra, Marc Broussard Wideawake, Stephen Kelogg and the Sixers, NEEDTOBREATHE, Matt Nathanson и многу други учесници. Генерално, на местото каде се одржувале настапите биле изградени четири до пет сцени за изведувањето, а настапите кои требале да се одржат биле закажувани од пладне па се до 3 часот наутро.<ref name="The Rock Boat: Booze, Battles and 32 Bands" /> Сепак, многу бендови биле познати по тоа што продолжувале да настапуваат надвор од предвидените термини и често соработувале на сцената заедно со многу други уметници се до зори. Крстарењето кое се одвивало било опишано од страна на Кен Блок (главен пејач и гитарист на Систер Хејзел) исто така познато и како „Пролетна пауза за луѓе со работа“. == Детали за настанот == === Рок брод XXIV === '''Брод:''' ''Норвешка Круз Лајн Џем'' '''Датум на пловидба:''' 26 јануари 2025 година '''Пристаништа:''' заминување од [[Мајами|Мајами, Флорида]] до Харвест Кеј, [[Белиз|Белизе]] и Роатан, [[Хондурас]] '''Брод:''' ''Норвешка Круз Лајн Перл'' '''Датум на пловидба:''' 30 јануари 2024 година '''Пристаништа:''' Заминување од [[Мајами|Мајами, Флорида]] до Ки Вест, Флорида и Коста Маја, [[Мексико]](Оригинални дестинации: Great Stirrup Cay, [[Бахами|Бахамите]] и Коста Маја, [[Мексико]]) rufqh4ok1012jk6x1hruzxg08d70kw0 2 1361645 5650234 5649670 2026-10-26T16:08:51Z Gurther 105215 5650234 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|'''''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.'''''|''Христо Андонов-Полјански'' <ref>[https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22 Гоце Делчев и неговото време] (1978) од Христо Андонов Полјански, страна 65. Издадено од [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 6jn6qujefpbls5p6luznefeduexy2j4 5650235 5650234 2026-10-26T16:09:17Z Gurther 105215 5650235 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''|''Христо Андонов-Полјански'' <ref>[https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22 Гоце Делчев и неговото време] (1978) од Христо Андонов Полјански, страна 65. Издадено од [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} lgtoebbuka59rfo68z9juzezuarzawf 5650236 5650235 2026-10-26T16:14:12Z Gurther 105215 5650236 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} ekx24ep1ntky6482ck4c2cea3i8cv81 5650237 5650236 2026-10-26T16:15:41Z Gurther 105215 5650237 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} dkbngy0lqhh2o0ysfs2ps456jnzkvnw 5650239 5650237 2026-10-26T16:16:48Z Gurther 105215 5650239 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|„''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''“|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} s75yoi3z4t0m4ths2o4tsao8nuy7eok 5650240 5650239 2026-10-26T16:18:22Z Gurther 105215 5650240 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]|опис=''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|„''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''“|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === {{quote|„''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо.''“|''[[Спомен-костурница (Велес)|Натпис во Велешката спомен-костурница]]''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 0eeosnoeywcjr1aqqvonno23jk7bpzg 5650241 5650240 2026-10-26T16:18:41Z Gurther 105215 5650241 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|„''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''“|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === {{quote|„''Нивната смрт, најубавото соѕвездие на нашето небо.''“|''[[Спомен-костурница (Велес)|Натпис во Велешката спомен-костурница]]''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 49tonmdd5h1lvt2v5ytqtqe8owu5lij 5650242 5650241 2026-10-26T16:19:30Z Gurther 105215 5650242 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|„''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''“|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === {{quote|„''Нивната смрт — најубавото соѕвездие на нашето небо.''“|''[[Спомен-костурница (Велес)|Натпис во Велешката спомен-костурница]]''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} mt04akx1x9nbkogehbrly5tl50pzpgy 5650243 5650242 2026-10-26T16:20:32Z Gurther 105215 5650243 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице|име=Анде Ристов Кошулчев|слика=[[File:Анде-Кошулчев.png|250px]]|живеел=[[23 јануари]] [[1923]] — [[16 декември]] [[1942]]|роден-место=[[Велес]], [[Велешки Срез]], [[Кралство Југославија]]|починал-место=[[Војница]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|држава=[[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]] {{мали|(1940-1941)}}{{нр}}[[Комунистичка партија на Југославија]] {{мали|(1941-1942)}}|гранка=[[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]|служба-време=[[1938]] — [[1942]]|битки={{Tree list}} * [[Народноослободителна војна]] ** [[Битка кај Војничка Пештера]] {{Tree list/end}}|роднини=[[Маца Аџиристова]]{{*}}[[Васа Кошулчева]]}} '''Анде Ристов Кошулчев''' ([[Велес]], [[23 јануари]] [[1923]] — [[Војница]], [[16 декември]] [[1942]]) — [[Македонци|македонски]] [[партизан]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Произлегува од сиромашно бедно семејство. Уште од млада возраст бил принуден да патува во [[Србија]] како [[печалбар]]. Работел во [[Белград]] и подоцна се преселил во [[Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. Се приклучил во градскиот синдикален сојуз и учествувал во работничките штрајкови. Поради тоа бил уапсан, мачен и интерниран во Велес. Околу [[1938|1938 година]] бил ослободен и учествувал во комунистичкото движење во Велес. Во [[мај]] [[1940|1940 година]] се приклучил во новиот состав на СКОЈ во Велес и во [[1941|1941 година]] се приклучил во Комунистичката партија на Југославија. За време на [[Втората светска војна]], Кошулчев помогнал со снабдување на [[НОПО „Пере Тошев“|Велешкиот партизански одред „Пере Тошев“]]. Како член на Воениот штаб на Велес, помогнал со координација на дезертери од [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. Околу [[ноември]] [[1942|1942 година]] се сместил во [[Лисец (Голешница)|планината Лисец]] каде се приклучил во втората чета на новосоздадениот [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“]]. Учествувал во акциите кај селата [[Витанци]] и [[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село]], каде загинал [[Благој Ѓорев]]. Во зимата се сместиле кај [[Војница]]. Неочекувано биле предадени од селскиот ловец Тодор Мирчев. На 16 декември 1942 година почнала [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] каде Анде Кошулчев се самоубил пред да биде фатен од [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]]. По Народноослободителната борба, неговите моште биле пренесени во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]]. Таму останале сѐ до [[1980|1980 година]], кога биле префрлени во новоизградената [[Спомен-костурница (Велес)|Велешка спомен-костурница]]. Таму бил погребан заедно со неговите постари браќа Владо и Никола кои исто така загинале за време на Втората светска војна. Велешката фирма „БРАКО“ ('''Бра'''ќа '''Ко'''шулчеви) е именувана по нив. Споменик за трите браќа бил изграден во градот и неколку улици се именувани по нив. Нивната мајка [[Васа Кошулчева]] била носителка на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. == Животопис == === Потекло и рани години === {{quote|„''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.''“|''[[Христо Андонов Полјански]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22|title=Гоце Делчев и неговото време|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1978|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански|page=65}}</ref>}} Анде Кошулчев е роден на [[23 јануари]] [[1923|1923 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Потекнува од старата велешка населба Бузаана, меѓу Мегдан и [[Којник]]. Нивната куќа се наоѓала во долниот дел од сокакот во исто маало со семејството Митреви — семејната лоза на партизанот и првоборец [[Димко Митрев]]. Денес, каде што претходно била куќата на Кошулчеви, стои натпис: „''Во оваа куќа се родија и одрастија браќата Владо, Никола и Анде Кошулчеви кои со оружје в рака во неравен бој против германо-бугарските окупатори ги положија своите животи за ослободувањето на својот напреден народ.''“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/region/veles-3/2015-12-06-13-10-17/|title=Бузаана, старо велешко маало опеано во народна песна|last=Андреевски|first=Стоилко|date=6 декември 2015|work=Дума}}</ref> Произлегува од сиромашно работничко семејство со двајца браќа и една сестра. Неговиот татко Ристо бил општ физички работник под бедни услови. Немал доволно пари да си го прехрани семејството. Само најстариот брат [[Владо Кошулчев|Владо]] (1912 — 1943) завршил основно образование додека останатите биле школувани од нивната мајка [[Васа Кошулчева|Васа]] (1887 — 1970). Кон крајот на [[1920-тите]], Владо се запишал во курсови за [[телеграф]] додека [[Никола Кошулчев|Никола]] (1919 — 1944) му помогал на татко му. Нивната сестра [[Маца Аџиристова|Маца]] (1913 — ?) и помогнала на мајка ѝ со секојдневните обврски. По [[Втората светска војна]], се омажила со Киро Аџиристов.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителна војна 1941-1945, Спомен книга|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Куманово]]|pages=40-41|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> Поради нивните сиромашни услови, Анде Кошулчев бил принуден да работи од млада возраст. Во првата половина на [[1930-тите]] се преселил во [[Белград]]. По неколку месеци се преселил во [[Чачак|градот Чачак]]. Таму се запознал со приврзаници на Обединетиот работнички синдикален сојуз на Југославија (ОРССЈ; {{Langx|sh|Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije}}). Преку нив, Анде се запознал со [[марксизмот]] и комунистичката литература. Се приклучил во ОРССЈ и учествувал во напредното работничко движење. Поради тоа бил уапсан и интерниран во Велес. Таму бил тепан и мачен за да се добие некакво признание, но Анде никого не го издал. Од затвор бил пуштен во [[1938|1938 година]].<ref name=":0" /> Во неговиот роден град се запознал со дејци од [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]], во тоа време организацијата имала околу 150 приврзаници и помалку од 35 членови.''{{Sfn|Малковски|2021|p=180}}''[[Податотека:Demonstracii, Veles, 1939.jpg|мини|308x308пкс|Демонстрации во [[Велес]], [[1939|1939 година]]. Сликани од [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]].]]Истата година се приклучил во велешкиот огранок на ОРССЈ, кое во тоа време имало околу 1.500 членови. Тие претежно биле [[Бербер|берберџии]], работници во велешкиот Монопол и индустриски работници.{{Sfn|Најдовска|2006|p=51}} Организационите способности што Анде Кошулчев ги стекнал во Чачак и Белград ги употребил при организирање штрајкови во Велес.<ref name=":0" /> Неговиот најпознат штрајк е во [[Ќерамидна|ќерамидната]] фабрика „Вила Зора“. Нивното работно време било 12-16 часа со 6 [[Југословенски динар|динари]] дневница. Тие добиле финансиска поддршка од [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и ОРССЈ. По неколку недели, сопственик го намалил работното време во 8 часа и ја зголемил дневницата до 14 динари.{{Sfn|Најдовска|2006|p=175}} Поради тоа што КПЈ била забранета, при [[Парламентарни избори во Југославија (1938)|парламентарни избори во декември 1938 година]] — Анде Кошулчев патувал со други социјалисти низ [[Велешко]] каде воделе агитација за Српската земјоделска партија.{{Sfn|Најдовска|2006|p=53}} Во [[пролетта]] [[1940|1940 година]] било основано велешкиот огранок на СКОЈ со следниот состав: [[Димче Мирчев]] за секретар, Борис Кузманов, Орце Џурнов, Нада Миџова, [[Боро Мокров]], Кочо Алчев и Анде Кошулчев за членови.{{Sfn|Зографски|1969|p=95}} Организацијата имала масовно влијание врз велешката младина, вклучувајќи го Кошулчев. Кон крајот на 1940 година, СКОЈ имала околу 200 приврзаници во Велес.{{Sfn|Најдовска|2006|p=55}} Во тој период Анде официјално бил примен во Комунистичката партија на Југославија. На [[13 јануари]] [[1941|1941 година]] имало голема провала во СКОЈ каде целиот месен комитет бил уапсан заедно со Кошулчев.{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=61}} Таму останал сѐ до крајот на [[Априлска војна|Априлската војна]], кога градот паднал под [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сите скоевци биле ослободени и се приклучиле во [[Народноослободителната борба]]. === Во Народноослободителната борба === === Кон партизанството === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Состав на Втората чета на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“<ref>{{Наведени вести|url=https://duma.mk/25986-2018-09-09-16-45-26/|title=Потсетување на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“|last=Данов|first=Љупчо|date=9 септември 2018|work=Дума}}</ref> |- !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место !Борци !Родно место |- |Јован Андреев |[[Војница]] |[[Павле Игновски]] |[[Крајници (село)|Крајници]] |[[Наќо Мешков]] |[[Ваташа]] |[[Благој Страчковски|Благој Страчков]]^† |[[Велес]] |- |Перко Андреев |[[Степанци (Велешко)|Степанци]] |[[Родна Ивева]]^† |[[Велес]] |[[Миле Милев]]^† |[[Велес]] |Коле Стојанов |[[Скачинци]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=378}} |- |[[Нада Бутникошарева]]^† |[[Војница]] |[[Благој Јанушев]]^† |[[Прждево]] |[[Киро Петров]]^† |[[Бусилци]] |Јово Сеизов |[[Кавадарци]] |- |Ѓорѓи Бобев |[[Велес]] |[[Стојан Трајков]]^† |[[Чашка]] |Благој Неделков |[[Војница]] |Тодор Трчков |[[Велес]] |- |Богдан Видовски |[[Војница]] |Димче Јовевски |[[Црквино]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=367}} |[[Трајче Панов]]^† |[[Двориште (Велешко)|Двориште]] |Ѓорѓи Темелков |[[Војница]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=379}} |- |[[Славко Давчев]]^† |[[Долно Чичево]] |Илија Климкаров^† |[[Велес]] |Коле Петков |[[Ораовец]] |[[Благојка Џалева]] |[[Велес]] |- |Борис Дурчев |[[Војница]] |'''Анде Кошулчев'''^† |[[Велес]] |Славе Петков^† |[[Ораовец]] |Јорадн Џурнов^† |[[Велес]] |- |Дончо Димов |[[Војница]] |[[Јордан Лазаревски]] |[[Велес]] |Орце Ризов |[[Подлес]]{{Sfn|Весковиќ-Вангели|1999|p=364}} ! ! |- ! colspan="8" |† — Загинале за време на Народноослободителната борба {{Мали|([[Список на жртви од Велес и Велешко за време на Народноослободителната борба|извор]])}} |} === Судбина === {{Поврзано|Битка кај Војничка Пештера}}{{quote|„''Нивната смрт — најубавото соѕвездие на нашето небо.''“|''[[Спомен-костурница (Велес)|Натпис во Велешката спомен-костурница]]''<ref>{{Наведени вести|title=Tomb to the Heroes of WWII in Veles|url=https://www.spomenikdatabase.org/veles|work=Spomenik Database}}</ref>}} == Повоено и чест == == Наводи == {{Наводи|2}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/31659018|title=Велешкиот партизански одред во 1942 година|last=Васковиќ-Вангели|first=Вера|publisher=Општински одбор на Сојузот на борците од НОАВМ|year=1999|isbn=9989878315|location=[[Велес]]}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B8_%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%BE_%D0%B2%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D1%80/NKF6AAAAIAAJ|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1942|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Општински одбор на Сојузот на Здруженијата на борците од НОВ|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|author-link=Данчо Зографски}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/53598213|title=Велес во Втората светска војна: 1941-1945|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Европа 92|year=2021|isbn=978-608-245-670-6|location=[[Кочани]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/74d4254e-eda0-4fa9-8382-287674752c65|title=Историја на секојдневниот живот во Велес меѓу Двете светски војни|last=Најдовска|first=Јасминка|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2006|location=[[Скопје]]}} 3wvxxd4nyd6lhm0uowz8nk6t3q7gnhh 0 1373596 5650208 5648781 2026-10-26T15:20:27Z Ehrlich91 24281 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-56415-06|~2026-56415-06]]) и ја поврати преработката 5408407 на Buli 5650208 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Грујинци | native_name = Грујинци | settlement_type = Населба | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Serbia | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 32 |lats = 26 |latNS = N | longd = 22 |longm = 29 |longs = 34 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Србија]] | subdivision_type1 = Управен Округ | subdivision_name1 = [[Пчињски Управен Округ|Пчињски]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Босилеград]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 969 | population_footnotes = | population_total = 33 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 17540 | area_code_type = | area_code = 017 | registration_plate = VR }} '''Грујинци''' ({{langx|bg|Груинци}}) е населено место во општината [[Босилеград]], [[Пчињски Управен Округ]], [[Србија]]. Според пописот од 2022 година имало 33 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/serbia-census.htm Сите места: Пописи 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, 2011, 2022] pop-stat.mashke.org</ref> Селото е [[Бугари|бугарско]]. == Поврзано == * [[Босилеград]] * [[Пчињски Управен Округ]] * [[Јужна Србија]] * [[Западни покраини]] * [[Бугари во Србија]] == Наводи == {{наводи}} {{Општина Босилеград}} [[Категорија:Босилеград]] [[Категорија:Населени места во Јужна Србија]] [[Категорија:Бугарски населби во Србија]] rxa5xgc4lawst8osekcweacxfao222m 0 1398334 5650224 5582426 2026-10-26T15:34:25Z Виолетова 1975 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Бршлен]] на [[Обичен бршлен]] 5650224 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Обичен бршлен]] 7vmawm64wzk4jjyq9z5if222sfz4uue 10 1404400 5650366 5635905 2026-10-27T07:10:21Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5650366 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Претседатели на УНЕСКО |title = Претседатели на УНЕСКО |image = [[Податотека:Flag_of_UNESCO.svg|80px]] |titlestyle = |listclass = hlist |group1 = |list1 = * [[Одре Азуле]] * [[Ирина Бокова]] * [[Калед Ел-Енани]] * [[Лутер Х. Еванс]] * [[Џулијан Хаксли]] * [[Рене Мае]] * [[Коитиро Мацура]] * [[Федерико Мајор Сарагоса]] * [[Амаду Махтар Мбоу]] * [[Џон Вилкинсон Тејлор (едукатор)|Џон Вилкинсон Тејлор]] * [[Хаиме Торес Бодет]] * [[Викторино Веронезе]] }}<noinclude> [[Категорија:УНЕСКО]] 5fjvt1bj2psuxrunr7l8zrb89l0343z 5650403 5650366 2026-10-27T09:13:40Z ForestShutter 126802 корекција на име 5650403 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Претседатели на УНЕСКО |title = Претседатели на УНЕСКО |image = [[Податотека:Flag_of_UNESCO.svg|80px]] |titlestyle = |listclass = hlist |group1 = |list1 = * [[Одре Азуле]] * [[Ирина Бокова]] * [[Калед Ел-Енани]] * [[Лутер Х. Еванс]] * [[Џулијан Хаксли]] * [[Рене Мае]] * [[Коитиро Мацура]] * [[Федерико Мајор Сарагоса]] * [[Амаду Махтар Мбоу]] * [[Џон Вилкинсон Тејлор (едукатор)|Џон Вилкинсон Тејлор]] * [[Хаиме Торес Бодет]] * [[Виторино Веронезе]] }}<noinclude> [[Категорија:УНЕСКО]] ccwu2q9froyuji5d3w3ql2wovlh9w1v 5650424 5650403 2026-10-27T09:34:36Z ForestShutter 126802 Промена на име што е грешно преведено (автоматски) 5650424 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Претседатели на УНЕСКО |title = Претседатели на УНЕСКО |image = [[Податотека:Flag_of_UNESCO.svg|80px]] |titlestyle = |listclass = hlist |group1 = |list1 = * [[Одре Азуле]] * [[Ирина Бокова]] * [[Калед Ел-Енани]] * [[Лутер Х. Еванс]] * [[Џулијан Хаксли]] * [[Рене Мае]] * [[Коичиро Мацуура]] * [[Федерико Мајор Сарагоса]] * [[Амаду Махтар Мбоу]] * [[Џон Вилкинсон Тејлор (едукатор)|Џон Вилкинсон Тејлор]] * [[Хаиме Торес Бодет]] * [[Виторино Веронезе]] }}<noinclude> [[Категорија:УНЕСКО]] cqskp70fzizm3xx220zl8adv6o2s73o 4 1404405 5650357 5649978 2026-10-27T06:56:13Z Lili Arsova 86688 /* Список на учесници */ 5650357 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец октомври 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на врбa во Македонија === [[Податотека:Salix alba Morton.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на врбa во Македонија“]] На 1 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на врбa во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на врба во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови врби во Македонија|Видови на врба во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Salix pentandra]] (Н)|[[Salix triandra]] (Н)|[[Salix purpurea]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:MartovskiSS|MartovskiSS]] | {{подреден список|[[Salix alpina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Dangelovskibroz| Dangelovskibroz]] | {{подреден список|[[Salix retusa]] (Н)|[[Salix caprea]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Salix herbacea]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:МихаилБРОЗ|МихаилБРОЗ]] | {{подреден список|[[Salix reticulata]] (Н)|[[Salix waldsteiniana]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:JanaBroz|JanaBroz]] | {{подреден список|[[Salix cinerea]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Сараброз|Сараброз]] | {{подреден список|[[Salix eleagnos]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Salix silesiaca]] (Н)|[[Salix appendiculata]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:AS-rzeka-icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 6 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на реки во Нов Зеланд|Список на реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Клута (река)]] (Н)|[[Фангануи (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Орети (река)]] (Н)|[[Ваитаки (река)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Матаура (река)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Река Еглинтон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Значајни американски ботанички илустратори === [[Податотека:Botanical_illustration_of_Lilium_superbum.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Значајни американски ботанички илустратори“]] На 8 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Значајни американски ботанички илустратори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за значајните американски ботанички илустратори може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на американски ботанички илустратори|Список на американски ботанички илустратори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ен Кингсбери Волстонкрафт]] (Н)|[[Ема Хоман Тајер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Маргарет Нилсон Армстронг]] (Н)|[[Клариса Мангер Беџер]] (Н)|[[Вилијам Пол Крилон Бартон]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Џозеф Мејсон (уметник)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Дороти ван Дајк Лик]] (Н)|[[Елси Луиз Шо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 13 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1850-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[1857 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1840 во книжевноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1859 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Драми на Тенеси Вилијамс === [[Податотека:Tennessee_Williams_NYWTS_(cropped).jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Драми на Тенеси Вилијамс“]] На 15 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Драми на Тенеси Вилијамс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите на Тенеси Вилијамс може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тенеси Вилијамс|Драми на Тенеси Вилијамс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Француска четврт (драма)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Скали за на покривот]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Десет блока на Камино Реал]] (Н)|[[Период на привикнување]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Ќе се врати ли господинот Мериведер од Мемфис?]] (Н)|[[Орфеј во пеколот]] (Н)|[[Пролетна бура]] (Н)|[[Не е за славеите]] (Н)|[[Седумте слегувања на Миртл]] (Н)|[[Ноќта на игуаната]] (Н)|[[Трамвај наречен „Желба“]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 20 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1870-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1878 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1860 во уметноста]] (П)|[[1861 во уметноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[1871 во уметноста]] (П)|[[1877 во уметноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Управни области во Шкотска === [[Податотека:Flag of Scotland.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Управни области во Шкотска“]] На 22 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Управни области во Шкотска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за управните области во Шкотска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управни области во Шкотска|Управни области во Шкотска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аргајл и Бјут]] (Н)| [[Источен Еаршир]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Фајф]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Абердиншир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Претседатели на УНЕСКО === [[Податотека:Flag of UNESCO.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на УНЕСКО“]] На 27 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на УНЕСКО“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на УНЕСКО може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на УНЕСКО|Претседатели на УНЕСКО]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Рене Мае]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Позначајни кратери на Месечината === [[Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Позначајни кратери на Месечината“]] На 29 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Позначајни кратери на Месечината“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за позначајните кратери на Месечианта може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на кратери на Месечината#Позначајни кратери|Список на кратери на Месечината]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|10]] 2zxvwqrtl3r6um6v7ji2jtuqp3sno7f 5650365 5650357 2026-10-27T07:08:55Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5650365 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец октомври 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на врбa во Македонија === [[Податотека:Salix alba Morton.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на врбa во Македонија“]] На 1 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на врбa во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на врба во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови врби во Македонија|Видови на врба во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Salix pentandra]] (Н)|[[Salix triandra]] (Н)|[[Salix purpurea]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:MartovskiSS|MartovskiSS]] | {{подреден список|[[Salix alpina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Dangelovskibroz| Dangelovskibroz]] | {{подреден список|[[Salix retusa]] (Н)|[[Salix caprea]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Salix herbacea]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:МихаилБРОЗ|МихаилБРОЗ]] | {{подреден список|[[Salix reticulata]] (Н)|[[Salix waldsteiniana]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:JanaBroz|JanaBroz]] | {{подреден список|[[Salix cinerea]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Сараброз|Сараброз]] | {{подреден список|[[Salix eleagnos]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Salix silesiaca]] (Н)|[[Salix appendiculata]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:AS-rzeka-icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 6 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на реки во Нов Зеланд|Список на реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Клута (река)]] (Н)|[[Фангануи (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Орети (река)]] (Н)|[[Ваитаки (река)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Матаура (река)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Река Еглинтон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Значајни американски ботанички илустратори === [[Податотека:Botanical_illustration_of_Lilium_superbum.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Значајни американски ботанички илустратори“]] На 8 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Значајни американски ботанички илустратори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за значајните американски ботанички илустратори може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на американски ботанички илустратори|Список на американски ботанички илустратори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ен Кингсбери Волстонкрафт]] (Н)|[[Ема Хоман Тајер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Маргарет Нилсон Армстронг]] (Н)|[[Клариса Мангер Беџер]] (Н)|[[Вилијам Пол Крилон Бартон]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Џозеф Мејсон (уметник)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Дороти ван Дајк Лик]] (Н)|[[Елси Луиз Шо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 13 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1850-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[1857 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1840 во книжевноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1859 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Драми на Тенеси Вилијамс === [[Податотека:Tennessee_Williams_NYWTS_(cropped).jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Драми на Тенеси Вилијамс“]] На 15 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Драми на Тенеси Вилијамс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите на Тенеси Вилијамс може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тенеси Вилијамс|Драми на Тенеси Вилијамс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Француска четврт (драма)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Скали за на покривот]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Десет блока на Камино Реал]] (Н)|[[Период на привикнување]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Ќе се врати ли господинот Мериведер од Мемфис?]] (Н)|[[Орфеј во пеколот]] (Н)|[[Пролетна бура]] (Н)|[[Не е за славеите]] (Н)|[[Седумте слегувања на Миртл]] (Н)|[[Ноќта на игуаната]] (Н)|[[Трамвај наречен „Желба“]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 20 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1870-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1878 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1860 во уметноста]] (П)|[[1861 во уметноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[1871 во уметноста]] (П)|[[1877 во уметноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Управни области во Шкотска === [[Податотека:Flag of Scotland.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Управни области во Шкотска“]] На 22 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Управни области во Шкотска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за управните области во Шкотска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управни области во Шкотска|Управни области во Шкотска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аргајл и Бјут]] (Н)| [[Источен Еаршир]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Фајф]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Абердиншир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Претседатели на УНЕСКО === [[Податотека:Flag of UNESCO.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на УНЕСКО“]] На 27 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на УНЕСКО“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на УНЕСКО може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на УНЕСКО|Претседатели на УНЕСКО]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Рене Мае]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Рене Мае]] (Н)|[[Одре Азуле]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Позначајни кратери на Месечината === [[Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Позначајни кратери на Месечината“]] На 29 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Позначајни кратери на Месечината“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за позначајните кратери на Месечианта може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на кратери на Месечината#Позначајни кратери|Список на кратери на Месечината]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|10]] nppwdgmxibo12stjtb2ly95qv92kku6 5650419 5650365 2026-10-27T09:28:02Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5650419 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец октомври 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на врбa во Македонија === [[Податотека:Salix alba Morton.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на врбa во Македонија“]] На 1 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на врбa во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на врба во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови врби во Македонија|Видови на врба во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Salix pentandra]] (Н)|[[Salix triandra]] (Н)|[[Salix purpurea]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:MartovskiSS|MartovskiSS]] | {{подреден список|[[Salix alpina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Dangelovskibroz| Dangelovskibroz]] | {{подреден список|[[Salix retusa]] (Н)|[[Salix caprea]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Кирил Јовановски|Кирил Јовановски]] | {{подреден список|[[Salix herbacea]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:МихаилБРОЗ|МихаилБРОЗ]] | {{подреден список|[[Salix reticulata]] (Н)|[[Salix waldsteiniana]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:JanaBroz|JanaBroz]] | {{подреден список|[[Salix cinerea]] (Н)}} |- | 7 | [[Корисник:Сараброз|Сараброз]] | {{подреден список|[[Salix eleagnos]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Salix silesiaca]] (Н)|[[Salix appendiculata]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реки во Нов Зеланд === [[Податотека:AS-rzeka-icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Реки во Нов Зеланд“]] На 6 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Реки во Нов Зеланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реките во Нов Зеланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на реки во Нов Зеланд|Список на реки во Нов Зеланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Клута (река)]] (Н)|[[Фангануи (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Орети (река)]] (Н)|[[Ваитаки (река)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Матаура (река)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Река Еглинтон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Значајни американски ботанички илустратори === [[Податотека:Botanical_illustration_of_Lilium_superbum.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Значајни американски ботанички илустратори“]] На 8 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Значајни американски ботанички илустратори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за значајните американски ботанички илустратори може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на американски ботанички илустратори|Список на американски ботанички илустратори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ен Кингсбери Волстонкрафт]] (Н)|[[Ема Хоман Тајер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Маргарет Нилсон Армстронг]] (Н)|[[Клариса Мангер Беџер]] (Н)|[[Вилијам Пол Крилон Бартон]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Џозеф Мејсон (уметник)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Дороти ван Дајк Лик]] (Н)|[[Елси Луиз Шо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 13 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1850-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник: Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[1857 во книжевноста]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1840 во книжевноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1859 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Драми на Тенеси Вилијамс === [[Податотека:Tennessee_Williams_NYWTS_(cropped).jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Драми на Тенеси Вилијамс“]] На 15 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Драми на Тенеси Вилијамс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите на Тенеси Вилијамс може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тенеси Вилијамс|Драми на Тенеси Вилијамс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Француска четврт (драма)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Скали за на покривот]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Десет блока на Камино Реал]] (Н)|[[Период на привикнување]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] |{{подреден список|[[Ќе се врати ли господинот Мериведер од Мемфис?]] (Н)|[[Орфеј во пеколот]] (Н)|[[Пролетна бура]] (Н)|[[Не е за славеите]] (Н)|[[Седумте слегувања на Миртл]] (Н)|[[Ноќта на игуаната]] (Н)|[[Трамвај наречен „Желба“]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 20 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1870-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1878 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[1860 во уметноста]] (П)|[[1861 во уметноста]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[1871 во уметноста]] (П)|[[1877 во уметноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Управни области во Шкотска === [[Податотека:Flag of Scotland.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Управни области во Шкотска“]] На 22 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Управни области во Шкотска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за управните области во Шкотска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управни области во Шкотска|Управни области во Шкотска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аргајл и Бјут]] (Н)| [[Источен Еаршир]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:ForestShutter|ForestShutter]] | {{подреден список|[[Фајф]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Абердиншир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Претседатели на УНЕСКО === [[Податотека:Flag of UNESCO.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Претседатели на УНЕСКО“]] На 27 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Претседатели на УНЕСКО“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за претседателите на УНЕСКО може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Претседатели на УНЕСКО|Претседатели на УНЕСКО]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Рене Мае]] (Н)|[[Одре Азуле]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Позначајни кратери на Месечината === [[Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Позначајни кратери на Месечината“]] На 29 октомври 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Позначајни кратери на Месечината“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за позначајните кратери на Месечианта може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на кратери на Месечината#Позначајни кратери|Список на кратери на Месечината]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|10]] b6cw6npdimifkkjzi1b400r0ryps31a 0 1404798 5650398 5647154 2026-10-27T09:05:11Z Тиверополник 1815 5650398 wikitext text/x-wiki [[File:Programm_der_Brücke.jpg|мини| Манифест на Мост 1906]] '''Мост''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Die Brücke'', ''Künstlergruppe Brücke'' или ''KG Brücke'') — група германски [[Експресионизам|експресионистички]] уметници формирана во [[Дрезден]] во 1905 година. Основачки членови биле [[Фриц Блајл]], [[Ерих Хекел]], [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] и Карл Шмит-Ротлуф . Подоцна членови станале Емил Нолде, Макс Пехштајн и [[Ото Милер]]. Оваа значајна група имала големо влијание врз развојот на модерната уметност во 20 век и создавањето на [[Експресионизам|експресионизмот]]. Групата завршила околу 1913 година. Музејот „Бруке“ во [[Берлин]] е именуван по групата. Движењето понекогаш се споредува со приближно современата француска група на [[Фовизам|Фовицистите]]. И двете движења ги споделувале интересите за [[Примитивизам|примитивистичката]] уметност и за изразување на екстремни емоции преку силни бои кои многу често биле неприродни. И двете движења користеле груба техника на цртање, а обете групи делеле антипатија кон целосна апстракција. Емоционално возбудените слики на уметниците од „Мост“ на градски улици и сексуално набиени настани што се случуваат во селски услови ги правеле нивните француски колеги, [[Фовизам|Фовицистите]], да изгледаат питоми во споредба. <ref>Artspoke, Robert Atkins, 1993, {{ISBN|978-1-55859-388-6}}</ref> == Историја == Основачите на „Мост“ во 1905 година биле четворица студенти по архитектура на [[Југендстил]]: Фриц Блајл (1880–1966), [[Ерих Хекел]] (1883–1970), [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] (1880–1938) и [[Карл Шмит-Ротлуф]] (1884–1976). Тие се запознале преку [[Кралски саксонски политехнички универзитет|Кралскиот саксонски политехнички универзитет]] во [[Дрезден]], каде што Кирхнер и Блејл почнале да студираат во 1901 година и станале блиски пријатели во нивниот прв семестар. Тие заедно дискутирале за уметноста, а исто така ја проучувале и природата,<ref name=bruckemuseumbleyl>[http://www.bruecke-museum.de/englbleyl.htm "Fritz Bleyl (1880–1966)"], Brücke Museum. Retrieved 7 September 2007.</ref>имајќи заеднички радикален поглед. <ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://static.royalacademy.org.uk/files/kirchner-student-guide-13.pdf|title=Kirchner: Expressionism and the City; Dresden and Berlin 1905-1918|date=2003|publisher=Royal Academy of Arts|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234509/http://static.royalacademy.org.uk/files/kirchner-student-guide-13.pdf|archive-date=September 26, 2007}}</ref> Кирхнер ги продолжил студиите на Политехничкото минхенско училиште и на [[:de:Debschitz-Schule|Дебшиц-Шуле]] во [[Минхен]] од 1903 до 1904 година, враќајќи се во Дрезден во 1905 година за да го заврши својот степен.<ref name="bruckemuseumkirchner">[http://www.bruecke-museum.de/englkirchner.htm "Ernst Ludwig Kirchner"], Brücke Museum. Retrieved 8 September 2007.</ref> Институцијата, покрај архитектурата, нудела и широк спектар на студии, како што се слободно цртање, перспективно цртање и историско изучување на уметноста. <ref>[http://www.ingentaconnect.com/content/bpl/ahis/1997/00000020/00000001/art00004 "The Student Years of the Brücke and their Teachers"], ingentaconnect.com (abstract of book by Peter Lasko), from ''Art History'', Volume 20, Number 1, March 1997, pp. 61-99. Retrieved 7 September 2007.</ref> Името „Мост“ имало за цел да „ја симболизира врската или мостот што тие ќе го формираат со уметноста на иднината“. <ref name="Dempsey 2010 74">{{Наведена книга|title=Styles, Schools and Movements: The Essential Encyclopaedic Guide to Modern Art|last=Dempsey|first=Amy|publisher=Thames & Hudson|year=2010|isbn=978-0-500-28844-3|pages=74}}</ref> Групата „Мост“ имала двостепен систем на членство: самите уметници го сочинувале активното членство, додека нивните покровители и поддржувачи, како што е [[Ото Гусман]], професор по декоративно сликарство, го сочинувале пасивното членство. Пасивните членови добивале портфолија од оригинални отпечатоци, членска карта и други погодности во замена за годишен придонес. <ref name="l591">{{Наведена мрежна страница|url=https://ghdi.ghi-dc.org/sub_image.cfm?image_id=2168|title=Image|work=GHDI|accessdate=2024-12-07}}</ref> Движењето имало за цел да го избегне преовладувачкиот традиционален академски стил и да пронајде нов начин на уметничко изразување, кој би претставувал мост (оттука и името) помеѓу минатото и денешницата. Тие реагирале и на поранешни уметници како што се [[Албрехт Дирер]], [[Матијас Гриневалд]] и [[Лукас Кранах Постариот]], како и на современите меѓународни [[Авангарда|авангардни]] движења. Групата објавила голема книга наречена ''Programm der Künstlergruppe Brücke'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/107109|title=Ernst Ludwig Kirchner, Manifesto of the Brücke Artists' Group (Programm der Künstlergruppe Brücke) (1906)|date=February 23, 2024|work=Museum of Modern Art|accessdate=February 23, 2024}}</ref> во 1906 година, каде Кирхнер напишал:  {{blockquote|Ги повикуваме сите млади луѓе да се обединат, и како млади – кои ја носиме иднината во себе – сакаме од постарите, удобно етаблирани сили да ја извојуваме слободата за нашите постапки и нашите животи.|author=Ернст Лудвиг Кирхнер|title=Манифест на уметничката група „Мост“|source=Манифест на уметничката група „Мост“}}Како дел од афирмацијата на нивното национално наследство, тие ги оживеале постарите медиуми, особено [[Дрвопис|дрвописите]]. Групата развила заеднички стил основан на живописни бои, емоционална напнатост, насилни слики и влијание од примитивизмот . Откако првично се концентрирале исклучиво на урбана тематика, групата се осмелила да се упати во јужна Германија на експедиции организирани од Милер и произвеле повеќе голи фотографии и аркадијански слики. Тие ја измислиле техниката на [[линорез]] , иако на почетокот ги опишале како традиционални [[Дрвопис|дрвописи]], кои и самите ги изработувале. Членовите на групата првично се „изолирале“ во работничка населба во Дрезден, со цел да го отфрлат сопственото буржоаско потекло. [[Ерих Хекел]] успеал да добие празна месарница на Берлинерштрасе во Фридрихштат за да ја употреби како студио. Блејл го опишал студиото како: : онаа на вистински боем, полна со слики расфрлани насекаде, цртежи, книги и материјали за уметници &#x2014; многу повеќе како романтичен смештај на уметник отколку дом на добро организиран студент по архитектура. [[File:Eine_Künstlergemeinschaft_by_Ernst_Ludwig_Kirchner.jpg|лево|мини| Слика на членовите на групата од [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] 1926/7, Музеј Лудвиг, Келн]] Студиото на Кирхнер станало место кое ги поништило општествените конвенции за да овозможи лежерно водење љубов и честа голотија. Групните сесии за цртање животи се одвивале со употреба на модели од социјалниот круг, наместо професионалци, и избирајќи пози од четврт час за да се поттикне спонтаноста. Блејл опишал еден таков модел, Изабела, петнаесетгодишно девојче од соседството, како „многу жива, убаво градена, весела личност, без никаква деформација предизвикана од смешниот стил на корсетот и целосно соодветна на нашите уметнички барања, особено во расцутената состојба на нејзините девојачки пупки“. <ref name="simmons">{{Наведено списание|last=Simmons|first=Sherwin|date=March 2000|title=Ernst Kirchner's Streetwalkers: Art, Luxury, and Immorality in Berlin, 1913-16|url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_1_82/ai_63910537/print|journal=The Art Bulletin|volume=82|issue=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20060329153915/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_1_82/ai_63910537/print|archive-date=March 29, 2006|access-date=7 September 2007|via=[[FindArticles]]}}</ref> Групата составил манифест (претежно дела на Кирхнер), кој бил врежан на дрво и афирмирал нова генерација, „кои сакаат слобода во нашата работа и во нашите животи, независност од постарите, етаблирани сили“. За манифестот, Кирхнер дизајнирал во 1906 година високо апстрактна фигура изрезбана од дрво, која била инспирирана од занаетчиството на регионот Фунгом во [[Камерун]]. Дури и во неговите подоцнежни дела, Кирхнер бил уште под влијание на уметничките стилови на Камерун.<ref>Andrea Meyer, Méconnaissables. Les biens culturels du Cameroun dans la production picturale allemande, 1905-1989. In: Collective (ed.), [https://www.static.tu.berlin/fileadmin/www/10002011/Forschungsprojekte/Aktuelle_Forschungsprojekte/Umgekehrte_Sammlungen_KAM/ATLAS_DE_L_ABSENCE_version_francaise.pdf Atlas de l'absence. Le patrimoine culturel du Cameroun en Allemagne], (english working translation [https://www.static.tu.berlin/fileadmin/www/10002011/Forschungsprojekte/Aktuelle_Forschungsprojekte/Umgekehrte_Sammlungen_KAM/ATLAS_DER_ABWESENHEIT_EN_DeepL.pdf online]) Berlin 2023, p. 209.</ref> [[File:Jahresmappe.png|мини| Ото Милер, 1912 година]] Во септември и октомври 1906 година, во изложбениот салон на KFM Seifert and Co. во Дрезден се одржала првата групна изложба, која била фокусирана на женската [[голотија]]. Емил Нолде (1867–1956) и Макс Пехштајн (1881–1955) се придружиле на групата во 1906 година. Блејл се оженил во 1907 година и, со грижа да го издржува своето семејство, ја напуштил групата. [[Ото Милер]] (1874–1930) се приклучил во 1910 година. Помеѓу 1907 и 1911 година, членовите на движењето „Мост“ престојувале во текот на летото на езерата [[Морицбург]] и на островот [[Фемарн]]. Во 1911 година, Кирхнер се преселил во Берлин, каде што основал приватно уметничко училиште, институтот МИУМ, во соработка со Макс Пехштајн со цел да го промовира современоот сликарско учење. Тоане диживеало успех и било затворено следната година. Во 1913 година, Кирхнер ја напишал ''„Chronik der Brücke'' “ (Хроника на бригадите), што довело до крајот на групата. == Наследство == Движењето „Мост“ станало една од двете групи германски сликари фундаментални за експресионизмот, другата била групата Der Blue Reiter („Синиот јавач“), формирана во Минхен во 1911 година. Влијанието на „Мост“ отишло многу подалеку од неговите основачки членови. Како резултат на тоа, стилот на голем број сликари е поврзан со движењето, дури и ако тие претходно не биле дел од групата. Како пример, францускиот академик и специјалист за уметност, Морис Рејмс, го споменува Фредерик Фибиг како единствениот латвиски сликар кој навистина бил дел од експресионистичкото движење, иако не бил нужно свесен за тоа. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fr.1001mags.com/parution/poly/numero-137-dec-10-jan-2011/page-92-93-texte-integral|title=" Frédéric Fiebig, l'hermite du Tännchel ", POLY, no 137, page 92|last=Lévy|first=Hervé|date=2011|accessdate=2026-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211010238/http://fr.1001mags.com/parution/poly/numero-137-dec-10-jan-2011/page-92-93-texte-integral|archive-date=2018-12-11|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Wikiquote}} * [https://www.tate.org.uk/art/art-terms/b/brucke Brücke on Tate 'Art Terms'] * [http://www.bruecke-museum.de Brücke-Museum Website] * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/german-expressionist-prints.html/ German Expressionist Prints] teaching resource on the Brücke * [http://www.moma.org/exhibitions/2002/brucke/ Brücke prints at the Museum of Modern Art, New York] * [http://www.signandsight.com/features/216.html ''"Hottentots in tails"''] A turbulent history by Christian Saehrendt * [https://exchange.umma.umich.edu/resources/23707 Collection: "Expressionism–Die Brücke"] from the [[University of Michigan Museum of Art]] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Германски уметнички правци]] [[Категорија:Експресионизам]] s1i9lhwt8as56lipiwrwwjhzryj4itj 5650399 5650398 2026-10-27T09:05:37Z Тиверополник 1815 5650399 wikitext text/x-wiki [[File:Programm_der_Brücke.jpg|мини| Манифест на Мост 1906]] '''Мост''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Die Brücke'', ''Künstlergruppe Brücke'' или ''KG Brücke'') — група германски [[Експресионизам|експресионистички]] уметници формирана во [[Дрезден]] во 1905 година. Основачки членови биле [[Фриц Блајл]], [[Ерих Хекел]], [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] и Карл Шмит-Ротлуф. Подоцна членови станале Емил Нолде, Макс Пехштајн и [[Ото Милер]]. Оваа значајна група имала големо влијание врз развојот на модерната уметност во 20 век и создавањето на [[Експресионизам|експресионизмот]]. Групата завршила околу 1913 година. Музејот „Бруке“ во [[Берлин]] е именуван по групата. Движењето понекогаш се споредува со приближно современата француска група на [[Фовизам|Фовицистите]]. И двете движења ги споделувале интересите за [[Примитивизам|примитивистичката]] уметност и за изразување на екстремни емоции преку силни бои кои многу често биле неприродни. И двете движења користеле груба техника на цртање, а обете групи делеле антипатија кон целосна апстракција. Емоционално возбудените слики на уметниците од „Мост“ на градски улици и сексуално набиени настани што се случуваат во селски услови ги правеле нивните француски колеги, [[Фовизам|Фовицистите]], да изгледаат питоми во споредба. <ref>Artspoke, Robert Atkins, 1993, {{ISBN|978-1-55859-388-6}}</ref> == Историја == Основачите на „Мост“ во 1905 година биле четворица студенти по архитектура на [[Југендстил]]: Фриц Блајл (1880–1966), [[Ерих Хекел]] (1883–1970), [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] (1880–1938) и [[Карл Шмит-Ротлуф]] (1884–1976). Тие се запознале преку [[Кралски саксонски политехнички универзитет|Кралскиот саксонски политехнички универзитет]] во [[Дрезден]], каде што Кирхнер и Блејл почнале да студираат во 1901 година и станале блиски пријатели во нивниот прв семестар. Тие заедно дискутирале за уметноста, а исто така ја проучувале и природата,<ref name=bruckemuseumbleyl>[http://www.bruecke-museum.de/englbleyl.htm "Fritz Bleyl (1880–1966)"], Brücke Museum. Retrieved 7 September 2007.</ref>имајќи заеднички радикален поглед. <ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://static.royalacademy.org.uk/files/kirchner-student-guide-13.pdf|title=Kirchner: Expressionism and the City; Dresden and Berlin 1905-1918|date=2003|publisher=Royal Academy of Arts|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926234509/http://static.royalacademy.org.uk/files/kirchner-student-guide-13.pdf|archive-date=September 26, 2007}}</ref> Кирхнер ги продолжил студиите на Политехничкото минхенско училиште и на [[:de:Debschitz-Schule|Дебшиц-Шуле]] во [[Минхен]] од 1903 до 1904 година, враќајќи се во Дрезден во 1905 година за да го заврши својот степен.<ref name="bruckemuseumkirchner">[http://www.bruecke-museum.de/englkirchner.htm "Ernst Ludwig Kirchner"], Brücke Museum. Retrieved 8 September 2007.</ref> Институцијата, покрај архитектурата, нудела и широк спектар на студии, како што се слободно цртање, перспективно цртање и историско изучување на уметноста. <ref>[http://www.ingentaconnect.com/content/bpl/ahis/1997/00000020/00000001/art00004 "The Student Years of the Brücke and their Teachers"], ingentaconnect.com (abstract of book by Peter Lasko), from ''Art History'', Volume 20, Number 1, March 1997, pp. 61-99. Retrieved 7 September 2007.</ref> Името „Мост“ имало за цел да „ја симболизира врската или мостот што тие ќе го формираат со уметноста на иднината“. <ref name="Dempsey 2010 74">{{Наведена книга|title=Styles, Schools and Movements: The Essential Encyclopaedic Guide to Modern Art|last=Dempsey|first=Amy|publisher=Thames & Hudson|year=2010|isbn=978-0-500-28844-3|pages=74}}</ref> Групата „Мост“ имала двостепен систем на членство: самите уметници го сочинувале активното членство, додека нивните покровители и поддржувачи, како што е [[Ото Гусман]], професор по декоративно сликарство, го сочинувале пасивното членство. Пасивните членови добивале портфолија од оригинални отпечатоци, членска карта и други погодности во замена за годишен придонес. <ref name="l591">{{Наведена мрежна страница|url=https://ghdi.ghi-dc.org/sub_image.cfm?image_id=2168|title=Image|work=GHDI|accessdate=2024-12-07}}</ref> Движењето имало за цел да го избегне преовладувачкиот традиционален академски стил и да пронајде нов начин на уметничко изразување, кој би претставувал мост (оттука и името) помеѓу минатото и денешницата. Тие реагирале и на поранешни уметници како што се [[Албрехт Дирер]], [[Матијас Гриневалд]] и [[Лукас Кранах Постариот]], како и на современите меѓународни [[Авангарда|авангардни]] движења. Групата објавила голема книга наречена ''Programm der Künstlergruppe Brücke'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/107109|title=Ernst Ludwig Kirchner, Manifesto of the Brücke Artists' Group (Programm der Künstlergruppe Brücke) (1906)|date=February 23, 2024|work=Museum of Modern Art|accessdate=February 23, 2024}}</ref> во 1906 година, каде Кирхнер напишал:  {{blockquote|Ги повикуваме сите млади луѓе да се обединат, и како млади – кои ја носиме иднината во себе – сакаме од постарите, удобно етаблирани сили да ја извојуваме слободата за нашите постапки и нашите животи.|author=Ернст Лудвиг Кирхнер|title=Манифест на уметничката група „Мост“|source=Манифест на уметничката група „Мост“}}Како дел од афирмацијата на нивното национално наследство, тие ги оживеале постарите медиуми, особено [[Дрвопис|дрвописите]]. Групата развила заеднички стил основан на живописни бои, емоционална напнатост, насилни слики и влијание од примитивизмот. Откако првично се концентрирале исклучиво на урбана тематика, групата се осмелила да се упати во јужна Германија на експедиции организирани од Милер и произвеле повеќе голи фотографии и аркадијански слики. Тие ја измислиле техниката на [[линорез]] , иако на почетокот ги опишале како традиционални [[Дрвопис|дрвописи]], кои и самите ги изработувале. Членовите на групата првично се „изолирале“ во работничка населба во Дрезден, со цел да го отфрлат сопственото буржоаско потекло. [[Ерих Хекел]] успеал да добие празна месарница на Берлинерштрасе во Фридрихштат за да ја употреби како студио. Блејл го опишал студиото како: : онаа на вистински боем, полна со слики расфрлани насекаде, цртежи, книги и материјали за уметници &#x2014; многу повеќе како романтичен смештај на уметник отколку дом на добро организиран студент по архитектура. [[File:Eine_Künstlergemeinschaft_by_Ernst_Ludwig_Kirchner.jpg|лево|мини| Слика на членовите на групата од [[Ернст Лудвиг Кирхнер]] 1926/7, Музеј Лудвиг, Келн]] Студиото на Кирхнер станало место кое ги поништило општествените конвенции за да овозможи лежерно водење љубов и честа голотија. Групните сесии за цртање животи се одвивале со употреба на модели од социјалниот круг, наместо професионалци, и избирајќи пози од четврт час за да се поттикне спонтаноста. Блејл опишал еден таков модел, Изабела, петнаесетгодишно девојче од соседството, како „многу жива, убаво градена, весела личност, без никаква деформација предизвикана од смешниот стил на корсетот и целосно соодветна на нашите уметнички барања, особено во расцутената состојба на нејзините девојачки пупки“. <ref name="simmons">{{Наведено списание|last=Simmons|first=Sherwin|date=March 2000|title=Ernst Kirchner's Streetwalkers: Art, Luxury, and Immorality in Berlin, 1913-16|url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_1_82/ai_63910537/print|journal=The Art Bulletin|volume=82|issue=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20060329153915/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_1_82/ai_63910537/print|archive-date=March 29, 2006|access-date=7 September 2007|via=[[FindArticles]]}}</ref> Групата составил манифест (претежно дела на Кирхнер), кој бил врежан на дрво и афирмирал нова генерација, „кои сакаат слобода во нашата работа и во нашите животи, независност од постарите, етаблирани сили“. За манифестот, Кирхнер дизајнирал во 1906 година високо апстрактна фигура изрезбана од дрво, која била инспирирана од занаетчиството на регионот Фунгом во [[Камерун]]. Дури и во неговите подоцнежни дела, Кирхнер бил уште под влијание на уметничките стилови на Камерун.<ref>Andrea Meyer, Méconnaissables. Les biens culturels du Cameroun dans la production picturale allemande, 1905-1989. In: Collective (ed.), [https://www.static.tu.berlin/fileadmin/www/10002011/Forschungsprojekte/Aktuelle_Forschungsprojekte/Umgekehrte_Sammlungen_KAM/ATLAS_DE_L_ABSENCE_version_francaise.pdf Atlas de l'absence. Le patrimoine culturel du Cameroun en Allemagne], (english working translation [https://www.static.tu.berlin/fileadmin/www/10002011/Forschungsprojekte/Aktuelle_Forschungsprojekte/Umgekehrte_Sammlungen_KAM/ATLAS_DER_ABWESENHEIT_EN_DeepL.pdf online]) Berlin 2023, p. 209.</ref> [[File:Jahresmappe.png|мини| Ото Милер, 1912 година]] Во септември и октомври 1906 година, во изложбениот салон на KFM Seifert and Co. во Дрезден се одржала првата групна изложба, која била фокусирана на женската [[голотија]]. Емил Нолде (1867–1956) и Макс Пехштајн (1881–1955) се придружиле на групата во 1906 година. Блејл се оженил во 1907 година и, со грижа да го издржува своето семејство, ја напуштил групата. [[Ото Милер]] (1874–1930) се приклучил во 1910 година. Помеѓу 1907 и 1911 година, членовите на движењето „Мост“ престојувале во текот на летото на езерата [[Морицбург]] и на островот [[Фемарн]]. Во 1911 година, Кирхнер се преселил во Берлин, каде што основал приватно уметничко училиште, институтот МИУМ, во соработка со Макс Пехштајн со цел да го промовира современоот сликарско учење. Тоане диживеало успех и било затворено следната година. Во 1913 година, Кирхнер ја напишал ''„Chronik der Brücke'' “ (Хроника на бригадите), што довело до крајот на групата. == Наследство == Движењето „Мост“ станало една од двете групи германски сликари фундаментални за експресионизмот, другата била групата Der Blue Reiter („Синиот јавач“), формирана во Минхен во 1911 година. Влијанието на „Мост“ отишло многу подалеку од неговите основачки членови. Како резултат на тоа, стилот на голем број сликари е поврзан со движењето, дури и ако тие претходно не биле дел од групата. Како пример, францускиот академик и специјалист за уметност, Морис Рејмс, го споменува Фредерик Фибиг како единствениот латвиски сликар кој навистина бил дел од експресионистичкото движење, иако не бил нужно свесен за тоа. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fr.1001mags.com/parution/poly/numero-137-dec-10-jan-2011/page-92-93-texte-integral|title=" Frédéric Fiebig, l'hermite du Tännchel ", POLY, no 137, page 92|last=Lévy|first=Hervé|date=2011|accessdate=2026-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211010238/http://fr.1001mags.com/parution/poly/numero-137-dec-10-jan-2011/page-92-93-texte-integral|archive-date=2018-12-11|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Wikiquote}} * [https://www.tate.org.uk/art/art-terms/b/brucke Brücke on Tate 'Art Terms'] * [http://www.bruecke-museum.de Brücke-Museum Website] * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/german-expressionist-prints.html/ German Expressionist Prints] teaching resource on the Brücke * [http://www.moma.org/exhibitions/2002/brucke/ Brücke prints at the Museum of Modern Art, New York] * [http://www.signandsight.com/features/216.html ''"Hottentots in tails"''] A turbulent history by Christian Saehrendt * [https://exchange.umma.umich.edu/resources/23707 Collection: "Expressionism–Die Brücke"] from the [[University of Michigan Museum of Art]] {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Германски уметнички правци]] [[Категорија:Експресионизам]] kiruycx44t97l68ttnc5avr821mc73m 0 1404800 5650404 5640158 2026-10-27T09:13:59Z Тиверополник 1815 5650404 wikitext text/x-wiki [[File:Miniatures_NMW.jpg|десно|мини|241x241пкс| Витрина со минијатурни портрети од 18 век во Националниот музеј во [[Варшава]].]] '''Портретна минијатура''' — минијатурна [[Портрет|портретна]] слика која потекнува од [[Раноренесансно сликарство|ренесансната уметност]], <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/m/miniature#:~:text=In%20the%20West%20miniature%20painting,like%20to%20hear%20from%20you|title=Miniature - A miniature is a small painting, usually a portrait|work=www.tate.org.uk}}</ref> обично направена со [[гваш]], [[акварел]] или [[емајл]]. Портретните минијатури се развиле од техниките на минијатурите во [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]] и биле популарни меѓу елитите од 16 век, главно во Англија и Франција, а се прошириле низ остатокот од Европа од средината на 18 век, останувајќи многу популарни сè до развојот на [[Дагеротип|дагеротипијата]] и [[Фотографија|фотографијата]] во средината на 19 век. <ref name=":3">{{Наведена книга|title=The portrait miniature in England|url=https://archive.org/details/isbn_9781851772070|last=Coombs|first=Katherine|date=1998|publisher=V & A Publications|isbn=1-85177-206-5|location=London|oclc=39803970}}</ref> Тие обично биле интимни подароци дадени во рамките на семејството или од мажи кои се додворувале, но некои владетели, како што е кралот [[Јаков I (Англија)|Јаков I]], подарувале голем број како дипломатски или политички дарови. <ref name=":4">{{Наведена книга|title=Juan Pantoja de la Cruz and the Circulation of Gifts Between the English and Spanish Courts in 1604/5|last=Ungerer|first=Gustav|date=1998|publisher=Sociedad Hispano-Portuguesa de Estudios Renacentistas Ingleses= Sociedade Hispano-Portuguesa de Estudos Renascentistas Ingleses = Spanish and Portuguese Society for English Renaissance Studies|oclc=800674221}}</ref> Тие биле особено веројатни да бидат насликани кога член на семејството требало да отсуствува подолг период, без разлика дали станува збор за сопруг или син која заминува во војна или се преселува, или ќерка која се мажи. Првите минијатуристи употребувале акварел за сликање на растегнат [[Велум|пергамент]] или (особено во Англија) на карти за играње исечени до потребната форма. Техниката често се нарекува '''лимнинг''' (како во трактатот на Николас Хилијард за ''уметноста на лимнинг'' од околу 1600 година), или '''сликање со малку боја'''. <ref>{{Наведено списание|last=Fumerton|first=Patricia|date=1986|title="Secret" Arts: Elizabethan Miniatures and Sonnets|url=https://www.jstor.org/stable/2928392|journal=Representations|issue=15|pages=57–97|doi=10.2307/2928392|issn=0734-6018|jstor=2928392|url-access=subscription}}</ref> Во текот на втората половина на 17 век, стаклениот емајл насликан на бакар започнал да станува сè попопуларен, особено во Франција. Во 18 век, минијатурите се сликале со акварел на [[слонова коска]], што веќе станало релативно евтино. Како мали по големина, само 40&nbsp;мм × 30&nbsp;мм, портретните минијатури често се вградувале во медалјони, во навлаки за часовници или во парчиња накит за да можат да се носат со себе. Други биле врамувани со држачи или закачени на ѕид, или пак вметнати во капаци во кутии за тутун. <ref name=":5">{{Наведена книга|title=Elizabethan treasures : miniatures by Hilliard and Oliver|url=https://archive.org/details/elizabethantreas0000macl|last=MacLeod|first=Catharine|publisher=National Portrait Gallery|others=MacGibbon, Rab|year=2019|isbn=978-1-85514-702-7|location=London|oclc=1048934990}}</ref> == Ран период == [[File:Jean_Fouquet.png|лево|мини|223x223пкс|Жан Фуке, автопортрет (1450). Најраната портретна минијатура, а можеби и најраниот формален автопортрет . {{Efn|За разлика од автопортретите вметнати во религиозни или други сцени, [[Јан ван Ајк]] насликал мал, веројатен автопортрет – „[[Портрет на маж (Автопортрет?)]]“ ([[Национална галерија (Лондон)]]) – кој датира од 1433 година.}}]] Портретната минијатура се развила од [[Илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]], кој бил заменет за потребите на илустрацијата на книги со техники како што се дрвопечатење и печатење со калцификација. <ref name=":0">{{Наведено списание|last=Coltman|first=Viccy|date=2017-03-30|title=Sojourning Scots and the Portrait Miniature in Colonial India, 1770s-1780s|journal=Journal for Eighteenth-Century Studies|volume=40|issue=3|pages=421–441|doi=10.1111/1754-0208.12467|issn=1754-0194|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Најраните портретни минијатуристи биле познати ракописни сликари како [[Жан Фуке]] (автопортрет од 1450 година) и [[Симон Бенинг]], чија ќерка [[Левина Тeрлинк|Левина Тирлинк]] претежно сликала портретни минијатури и се преселила во Англија, каде што нејзиниот претходник како дворски уметник, [[Ханс Холбајн Помладиот|Ханс Холбајн Помладиот,]] насликал некои минијатури. [[Лукас Хоренбаут]] станал уште еден холандски минијатурен сликар на англискиот крал [[Хенри VIII]]. Франција, исто така, имала силна традиција на минијатури, која била центрирана на дворот, иако ова почнало да се концентрира во средината на 16 век на поголеми слики, приближно во опсегот на големини на современите книги со меки корици, кои можеби не се квалификуваат како минијатури во вообичаената смисла на зборот. Ова може да бидат слики или завршени цртежи со малку боја, а биле создадени од [[Франсоа Клуе]] (ок. 1510 – 1572) и неговите следбеници. Најраните француски минијатурни сликари биле [[Жан Клуе]] (починал {{Circa|1540}}), неговиот син [[Франсоа Клуе]], [[Жан Переал]] и други; но од нивната работа во портретното сликарство до денес имало малку траги, иако постоеле многу портрети и огромен број цртежи што им биле припишувани. Седумте портрети во ''Ракописот за Галската војна'' ([[Национална библиотека на Франција|Националната библиотека]]) му биле припишувани на Жан Клуе; на нив можело да им се додаде и една извонредна работа, која се наоѓала во [[Морганска библиотека и музеј|Библиотеката и музејот Морган]], а го прикажувала маршалот де Брисак. По овие уметници се појавиле [[Симон Ренар де Сен Андре]] (1613–1677) и [[Жан Котел]]. Меѓу другите чии имиња можело да се споменат биле [[Јозеф Вернер]] (1637–1710) и [[Розалба Кариера]] (1675–1757). Првиот познат роден англиски минијатурен портретист бил [[Николас Хилијард]] ({{Circa|1537}}–1619), чија работа била конзервативна во стилот, но многу чувствителна кон карактерот на портретираниот; неговите најдобри дела биле прекрасно изведени. Боите биле непроѕирни, а златото се користело за засилување на ефектот, додека сликите биле изработувани на картон. Тие често биле потпишувани, а на нив често имало и латинско мото. Хилијард извесно време работел во [[Франција]], и веројатно бил ист со сликарот споменат во 1577 година како ''Николас Белиар''. На Хилијард го наследил неговиот син [[Лоренс Хилијард]] (починал 1640); неговата техника била слична на онаа на неговиот татко, но била посмела, а неговите минијатури биле побогати со боја.<ref>{{Cite book|title=Hilliard, Nicholas|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00087717}}</ref> [[Ајзак Оливер]] и неговиот син [[Питер Оливер]] го наследиле Хилијард. Ајзак ({{Circa|1560}}–1617) бил ученик на Хилијард. Питер (1594–1647) бил ученик на Ајзак. Тие двајца биле првите што им давале заобленост и форма на лицата што ги сликале. Питер најпрвин сликал многу слично на својот татко, со ситни, обоени точки, со што на портретите им давал тридимензионалност. Потоа Питер Оливер го развил стилот на Ајзак, разредувајќи ги точките и користејќи помеки, пошироки потези со четката за моделирање на лицата. Тие ги потпишувале своите најдобри дела со монограм и сликале не само многу мали минијатури, туку и поголеми, со димензии до {{convert|10|x|9|in|mm|abbr=on|order=flip}}. За [[Чарлс I]] (1600–1649), во мал размер, копирале многу од неговите познати слики од старите мајстори. [[File:Hans Holbein the Younger - Margaret Roper (Metropolitan Museum of Art).JPG|thumb|''[[Портретна минијатура на Маргарет Ропер]]'' од [[Ханс Холбајн Помладиот]], {{Circa|1535–36}}]] Други минијатуристи од приближно истиот период биле [[Балтазар Жербие]], [[Џорџ Џејмсон]], [[Пенелопе Клајн]] и нејзините браќа. [[Џон Хоскинс]] (починал 1664) бил наследен од син со истото име, за кого се знаело дека живеел во 1700 година, бидејќи минијатура потпишана од него и датирана од таа година се наоѓала во колекцијата [[Пјерпонт Морган]], а го прикажувала Џејмс ФицЏејмс. [[Самјуел Купер]] (1609–1672) бил внук и ученик на постариот Хоскинс и се сметал за најголемиот англиски портретен минијатурист. Голем дел од времето го поминувал во [[Париз]] и во [[Холандија]], а за неговата кариера се знаело многу малку. Неговата работа имала извонредна широчина и достоинство и со право била нарекувана сликарство во природна големина во мал формат. Неговите портрети на луѓето од пуританската епоха биле забележителни по верноста кон животот и силната изведба. Сликал на картон, на кожа од пилешко и на [[пергамент]], а во два наврати и на тенки парчиња овча коска. Употребата на слонова коска била воведена дури долго по неговото време. Неговата работа често била потпишувана со неговите иницијали, обично во златна боја, а многу често се додавала и датата. Меѓу другите минијатуристи од овој период биле [[Александар Купер]] (починал 1660; тој насликал серија портрети на децата на кралот и кралицата на Бохемија), [[Дејвид де Гранж]] (1611–1675), [[Ричард Гибсон]] (1615–1690); како и [[Чарлс Бил Постариот]] и [[Мери Бил]]. По нив следеле уметници како [[Џервејс Спенсер]] (починал 1763), [[Бернард Ленс III]], [[Нејтанел Хоун Постариот]] и [[Џеремаја Мајер]], од кои последните двајца биле значајни во врска со основањето на Кралската академија. Не требало да се занемарат ниту уметниците што работеле со црн оловен материјал (''[[Plumbago drawing|плумбаго]]'', како што бил нарекуван во тоа време), особено [[Дејвид Логан]], [[Вилијам Фејторн]] и [[Џон Фејбер Постариот]]. Тие цртале со извонредни детали и голем ефект на хартија или пергамент. На 28 април 1733 година,<ref>{{cite book|title=The history of gambling in England|chapter=fire at White's|author=Ashton, John|year=1898|page=[https://archive.org/details/historygambling01ashtgoog/page/n108 90]|place=London |publisher=Duckworth & Co|url=https://archive.org/details/historygambling01ashtgoog}}</ref> дошло до страшно уништување на портретните минијатури во пожар во [[White's]]. Сер Ендру Фонтен изнајмил две простории во White's за привремено да ја смести својата огромна колекција на портрети изработени од Хилијард, Оливерови, Самјуел Купер и други. Целата куќа изгорела; бројот на уништените слики бил толку голем што пепелта била внимателно просејувана за да се извлече златото од изгорените носачи на минијатурите.<ref>{{cite book|title=A history of miniature art: with notes on collectors and collections|publisher=Macmillan and Company|author=[[John Lumsden Propert|Propert, John Lumsden]]|chapter=fire at White's Coffee House|pages=[https://archive.org/details/historyofminiatu00prop/page/78 78]–79|year=1887|url=https://archive.org/details/historyofminiatu00prop}}</ref> ==Висок период== ===Данска=== [[Image:Beethoven Hornemann.jpg|thumb|upright|Минијатурен портрет на [[Лудвиг ван Бетовен]] (1802) од [[Кристијан Хорнеман]].]] Во Данска, [[Корнелиус Хојер]] се специјализирал за минијатурно сликарство — често со димензии од 40 mm × 30 mm (1–1,5 in), или во многу случаи со овална или кружна форма — во втората половина на XVIII век и во 1769 година бил назначен за минијатурен сликар на данскиот двор. Тој работел и на неколку други европски дворови и стекнал значителна меѓународна репутација.<ref>{{cite web|url=http://www.denstoredanske.dk/Kunst_og_kultur/Billedkunst/Bogmaleri_og_miniaturemaleri/Cornelius_H%C3%B8yer|title=Cornelius Høyer|publisher=Gyldendal|access-date=2010-09-29}}</ref> Него го наследил [[Кристијан Хорнеман]] како водечки дански претставник на специјализираната дејност на минијатурното портретирање. Меѓу неговите најпознати дела бил портретот на [[Лудвиг ван Бетовен]] од 1802 година, кој Бетовен особено го сакал — веројатно затоа што на него бил прикажан со попривлечен изглед отколку на повеќето други портрети.<ref>{{cite web|url=https://www.artexpertswebsite.com/services/portrait-id-beethoven.php|title=Ludwig Van Beethoven|publisher=Art Experts, Inc.|access-date=2010-08-02|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101206002442/https://www.artexpertswebsite.com/services/portrait-id-beethoven.php|archive-date=2010-12-06}}</ref> ===Англија=== [[File:Arthur Wellesley1808, by Richard Cosway.jpg|left|thumb|Идниот [[војвода од Велингтон]] во 1808 година, од [[Ричард Косвеј]].|alt=|252x252px]] Во XVIII век се појавиле голем број минијатурни сликари, од кои [[Ричард Косвеј]] (1742–1821) е најпознат. Неговите дела се со голема убавина и се изведени со живост и брилијантност што ниту еден друг уметник не ги достигнал. Неговите најдобри дела биле создадени околу 1799 година. Неговите портрети обично биле изработувани на слонова коска, иако понекогаш работел на хартија или пергамент, а создал и голем број цртежи со моливи на цела фигура на хартија, на кои лицата и рацете биле благо обоени, и нив ги нарекувал „''stayned drawings''“.<ref>{{Cite book|title=Cosway, Richard|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00043148}}</ref> Најдобрите минијатури на Косвеј биле потпишани на задната страна; само една била автентично потпишана на предната страна; многу малку од нив ги носеле дури и неговите иницијали на предната страна. [[Џорџ Енглхарт]] (1750–1829) насликал 4.900 минијатури;<ref>{{Cite book |last=Webley |first=John |title=G Engleheart Pinxit 1773-1818: A practical guide |date=2020 |year=2020 |isbn=979-8696066028}}</ref> неговите дела често се потпишувани со E или Џ.Е. [[Ендру Плајмер]] (1763–1837) бил ученик на Косвеј, а тој и неговиот брат [[Нејтанел Плајмер]] создале неколку прекрасни портрети. Светлината во очите, жилавоста на косата, раскошноста на бојата, комбинирани со нагласената светло-темна техника и често многу неточниот цртеж, се карактеристики на делата на Ендру Плајмер. [[Џон Смарт]] (1741–1811) во некои погледи бил најголемиот минијатурист од XVIII век. Неговата работа била пофалувана од современиците поради извонредноста во префинетоста, силата и деликатноста; свиленестата текстура и сложената завршна обработка, како и љубовта на уметникот кон кафеава заднина.<ref>{{Cite book|title=Smart, John|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00170809}}</ref> Други значајни сликари биле [[Ричард Крос]] (1742–1810), [[Озиас Хамфри]] (1742–1810), [[Самјуел Шели]] (околу 1750–1808), чии најдобри слики биле групи од две или повеќе лица, [[Хенри Едриџ]] (1769–1821), [[Џон Богл]] (1746–1803) и [[Едвард Дејс]]. Во овој период се појавил и извонреден сликар на бакарен емајл, [[Хенри Боун]] (1755–1864). Боун ја зголемил големината на минијатурите што можеле да се изработуваат, работејќи на историски и современи портрети, религиозни и митолошки сцени и дела на старите мајстори.<ref>{{Cite book |last=Panes |first=Nicholas |title=Henry Bone R.A. (1755-1834) - The Kings' Enameller |date=February 2025 |publisher=Nicholas Panes |isbn=9780956226723 |location=London |publication-date=February 2025 |language=English}}</ref> Тој станал единствениот сликар на емајл што стекнал членство во [[Кралска академија|Кралската академија]] и бил назначен за сликар на емајл на кралевите [[Џорџ III]], [[Џорџ IV]] и [[Вилијам IV]]. ===Колонијална Индија=== Портретната минијатура се користела и како средство за стекнување углед, почит и напредување, особено за Британците во [[Колонијална Индија]]. Младите војници испраќани во Индија често заминувале со уверување дека нивната служба ќе го подигне нивниот општествен статус, ќе им обезбеди унапредување и ќе ги подготви за брак по нивното враќање. Климата во Индија под британска окупација се покажала сурова за тенот, а многумина во британското општество остро ја доживувале физичката промена. По пристигнувањето во Индија, младите мажи нарачувале портрети за своите мајки, сестри и сопруги, за да докажат дека нивното здравје и безбедност не биле загрозени. Портретите биле нарачувани од војниците за да им ги испратат на своите семејства, а многу од портретните минијатури биле изработувани од британски уметници кои привремено престојувале во Индија. Еден таков уметник бил [[Џон Смарт]]. Смарт поминал во [[Мадрас]] од 1785 до 1795 година, каде што бил многу баран од британските војници. Портретните минијатури нарачани во колонијална Индија и изработени од слонова коска биле многу различни од оние создадени со платно и масло; не само поради самата цена на нарачката, туку и поради кревкоста и ризикот при пакувањето и испораката. Испораката на портретни минијатури од слонова коска често била поскапо оданочувана поради поголемиот ризик од оштетување или загуба. Поради значењето што му се придавало на статусот и трошоците за испорака, многу научници заклучиле дека портретните минијатури не укажувале само на новите методи на уметничко творештво, туку и на културната историја на портретната минијатура во колонијална Индија.<ref name=":0" /> ===Шкотска=== [[File:Andrew Robertson self-portrait on ivory 1811.jpg|thumb|Минијатурен автопортрет на [[слонова коска]] од [[Ендру Робертсон]] од 1811 година. [[Victoria and Albert Museum|[[Викторија и Алберт (музеј)|Музејот Викторија и Алберт]]]].|alt=|174x174px]] [[Ендру Робертсон]] (1777–1845), како и неговите браќа [[Александар Робертсон]] и [[Арчибалд Робертсон]], кои исто така биле сликари, создале стил на минијатурен портрет, кој се состоел од нешто поголеми портретни минијатури со димензии од {{convert|9|x|7|in|cm|abbr=on|order=flip}}.<ref>{{Cite book|title=Robertson, Andrew|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00153806}}</ref> Стилот на Робертсон станал доминантен во Британија до средината на XIX век.<ref>{{cite web |title=A History of the Portrait Miniature |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/h/a-history-of-the-portrait-miniature/ |publisher=Victoria and Albert Museum |access-date=9 November 2015}}</ref> ===Ирска=== [[Густавус Хамилтон]] (1739–1775)<ref>{{Cite web |title=Gustavus Hamilton, Miniature Painter - Irish Artists |url=https://www.libraryireland.com/irishartists/gustavus-hamilton.php |date=1913 |access-date=2026-05-04 |website=www.libraryireland.com}}</ref> бил уметник од Даблин, кој се школувал кај [[Роберт Вест]] во [[National College of Art and Design|Националниот колеџ за уметност и дизајн]] на [[George's Lane, Dublin|Џорџс Лејн]], а бил и чирак или ученик на [[Самјуел Диксон]] од [[Капел Стрит]], каде што бил ангажиран во боењето на отпечатоците во басо-релјеф на птици и цвеќиња што ги изработувал Диксон.<ref>{{Cite web |title=A Dictionary of Irish Artists - Walter G. Strickland |url=https://www.libraryireland.com/irishartists/ |date=1913 |access-date=2026-05-04 |website=www.libraryireland.com}}</ref> Откако започнал самостојно да работи како минијатурен сликар, стекнал обемна и престижна клиентела; според [[Џон О'Киф]] во неговите „Сеќавања“, бил покровителствуван од дами од највисоките кругови и „заработувал многу пари со својот молив“. Од 1765 до 1768 година живеел на „Парламент Стрит“, потоа на број 1 на Дејм Стрит, во куќата на Сток, трговецот со трикотажа, а подоцна во Колеџ Грин. Тој придонесувал со минијатури за Друштвото на уметници од 1765 до 1773 година. Кратко пред смртта се преселил на Корк Хил, каде што починал на 16 декември 1775 година, на возраст од 36 години. Бил погребан на 18 декември во црквата „Свети Вервур“ во Даблин. ===Франција=== [[File:Louis-Marie Autissier, Self-portrait edit.jpg|thumb|upright|Минијатурен автопортрет од [[Луј-Мари Отисије]]. Во преден план се гледаат моливите, четките и алатките на уметникот за изработка на минијатури. Акварел на слонова коска, {{convert|19.1|x|13.5|cm|in|abbr=on}}, 1817, [[Национален музеј (Стокхолм)|Национален музеј]].]] Во XVIII век се знаело за минијатури од [[Никола де Ларжилиер]], [[Франсоа Буше]], [[Жан-Марк Натје]] и [[Жан-Жермен Друе]]; но најзначајните имиња што дејствувале во Франција биле оние на [[Петер Адолф Хал]] од Шведска, [[Франсоа Димон]] од Франција и [[Фридрих Хајнрих Фигер]] од Австрија. Малите слики што ги изработувало семејството [[Бларенберг]] од многу лица биле групирани како минијатури, а некои од подоцнежните француски уметници, како [[Пјер-Пол Придон]] и [[Констанс Маје]], изработувале минијатурни портрети. Сепак, популарни уметници во Франција биле [[Жан-Батист Жак Огистен]] (1759–1832) и [[Жан-Батист Изабеј]] (1767–1855). Нивните портрети на [[Наполеон]] и неговиот двор биле исклучително квалитетни и можеби ниту еден друг Французин не сликал минијатури толку добро како Огистен. ===Шпанија=== Портретните минијатури се користеле на шпанскиот двор кон крајот на XV век, почнувајќи со политичкиот сојуз меѓу англискиот крал [[Хенри VII]] (владеел 1485–1509) и арагонскиот крал [[Фердинанд II (Арагон)|Фердинанд II]] (владеел 1479–1519). Сојузот го потврдил бракот меѓу наследниците на Арагон, [[Катерина Арагонска|Катерина]] (1485–1536), и Англија, [[Артур Тјудор|Артур]] (1486–1502), со [[Договор од Медина дел Кампо (1489)|договорот од Медина дел Кампо]] во 1489 година. Ветувањето за брак започнало со размена на подароци, меѓу кои биле накит и портретни минијатури на младиот пар. Популарноста на портретните минијатури како спомен на ветувањето за брак набрзо почнала да се шири на двата двора, особено во Шпанија.<ref name=":4">{{Cite book|last=Ungerer |first=Gustav|title=Juan Pantoja de la Cruz and the Circulation of Gifts Between the English and Spanish Courts in 1604/5|date=1998|publisher=Sociedad Hispano-Portuguesa de Estudios Renacentistas Ingleses= Sociedade Hispano-Portuguesa de Estudos Renascentistas Ingleses = Spanish and Portuguese Society for English Renaissance Studies|oclc=800674221}}</ref> Портретните минијатури што служеле како спомен на брачниот сојуз се сметале за исклучително интимни и лични за вереничката двојка, како и за нивните семејства.<ref name=":3">{{Cite book|last=Coombs|first=Katherine|title=The portrait miniature in England|url=https://archive.org/details/isbn_9781851772070|date=1998|publisher=V & A Publications|isbn=1-85177-206-5|location=London|oclc=39803970}}</ref> Во Шпанија, како и на англиските дворови, портретните минијатури често биле украсувани со скапоцености или чувани во раскошни медалјони што можеле да бидат сокриени или извадени и разгледувани по желба.<ref name=":5">{{Cite book|last=MacLeod|first=Catharine|title=Elizabethan treasures : miniatures by Hilliard and Oliver|url=https://archive.org/details/elizabethantreas0000macl|others=MacGibbon, Rab|year=2019|isbn=978-1-85514-702-7|publisher=National Portrait Gallery|location=London|oclc=1048934990}}</ref> За шпанскиот сликар [[Франциско Гоја]] (1746–1828) се знаело дека почнал да изработува портретни минијатури за жалост и свадби во 1806 година. Главниот медиум што го користел Гоја било маслото, но тој добивал нарачки и за минијатури со молив. Помеѓу 1824 и 1825 година, Гоја забележал повеќе од 40 нарачки за минијатури на слонова коска; додека повеќето уметници на портретни минијатури нанесувале точки во боја врз слоновата коска, Гоја ги обликувал линиите на минијатурите со вода. Гоја тврдел дека неговата техника на обликување била иновативна и значително се разликувала од „случајната“ техника на миење со мастило развиена во Англија во 1800-тите од [[Александар Коузенс]].<ref>{{Cite book|last=Goya|first=Francisco|title=Goya : the portraits|others=Bray, Xavier,, Mena, Manuela,, Gayford, Thomas,, Goudie, Allison,, Wilson-Bareau, Juliet,, National Gallery (Great Britain)|year=2015|isbn=978-1-85709-573-9|publisher=National Gallery Company|location=London|oclc=909251478}}</ref> ===Шведска=== [[File:Anton_Ulrik_Berndes_-_Self-portrait_-_NMB_532_-_Nationalmuseum.jpg|upright|thumb|Антон Улрик Берндес, автопортрет.]] [[Антон Улрик Берндес]] одиграл важна улога во шведската уметност на крајот на XVIII и почетокот на XIX век. Тој изработил околу 600 портретни минијатури и добивал нарачки од припадници на пониската буржоазија до кралскиот двор.<ref name=berndes>{{cite encyclopedia |url=https://sok.riksarkivet.se/SBL/Presentation.aspx?id=18088 |publisher=[[National Archives of Sweden]] |encyclopedia=[[Svenskt biografiskt lexikon]] |title=Anton Ulric Berndes|first=K|last=Asplund|year=1924|volume=4 |page=9|access-date=10 March 2024 |language=sv}}</ref> ===САД=== [[File:GeorgeWashingtonByRobertField.jpg|thumb|upright|Минијатура на [[Џорџ Вашингтон]] од [[Роберт Филд]] (1800)]] Англискиот стил на портретните минијатури бил пренесен и во американските колонии; меѓу најраните документирани американски минијатуристи била [[Мери Робертс]], која починала во 1761 година и била првата Американка што работела во оваа форма. Кон крајот на XVIII век, [[Мери Веј]] и нејзината сестра Бетси создале портрети кои вклучувале „облечени минијатури“, со ткаенини, панделки и чипка прицврстени на сликите. Минијатуристката [[Амалија Киснер Кудерт]] (1863–1932), од [[Тер Хаут, Индијана]], била позната по своите портрети на њујоршки припадници на високото општество и европски членови на кралските семејства во последната деценија на XIX век. Меѓу примателите на нејзините портрети во акварел на слонова коска биле [[Каролина Астор]],<ref name=WVVV>{{cite journal|last=McCormick|first=Mike|title=Amalia Kussner Coudert|journal=Wabash Valley Profiles|year=1997|url=http://visions.indstate.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=/vchs&CISOPTR=308&CISOBOX=1&REC=8|access-date=10 March 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719211621/http://visions.indstate.edu/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=%2Fvchs&CISOPTR=308&CISOBOX=1&REC=8|archive-date=19 July 2011}}</ref> кралот [[Едвард VII]], царот [[Николај II]] и [[Сесил Роудс]].<ref name=WhosWho>{{cite book|last=Leonard|first=John W.|title=Who's Who in New York City and State|year=1908|publisher=Hamersly & Co.|location=New York City|pages=326|url=https://books.google.com/books?id=klcDAAAAYAAJ}}</ref> Еден од најпознатите американски сликари на минијатури во текот на XVIII век бил [[Роберт Филд]]. Многу од најистакнатите примери биле создадени од жени уметници, меѓу кои и [[Еда Немод Кастертоун]], која била избрана да ги изложи своите дела во престижниот [[Париски салон]]. Немод Кастертоун користела тенки листови слонова коска наместо платно за своите слики, што била вообичаена практика меѓу портретните минијатуристи. Околу 1900 година, во Соединетите Американски Држави дошло до обновување на интересот за портретната минијатура, означено со основањето на [[Американско друштво на минијатурни сликари]] во 1899 година и успехот на уметници како [[Вирџинија Ричмонд Рејнолдс]], [[Луси Меј Стентон]] и [[Корнелија Елис Хилдебрант]].<ref>Fowler, Betty Alice (31 May 2002). [http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa285.htm "An Art in Living"]. ''Resource Library Magazine''. Retrieved 25 March 2013.</ref> Во поново време ова било застапено и преку уметници на [[современ реализам|современиот реализам]], како [[Дина Бродски]]. Современата реалистичка уметница [[Ен Миколовски]] истовремено била портретен минијатурист и [[илустратор]] на печатени материјали.<ref>{{cite web |title=Ann Mikolowski |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ann_Mikolowski |website=Ann Mikolowski |access-date=16 February 2020}}</ref>{{Circular reference|date=May 2020}} ====Колонијални САД==== Во текот на историјата, ожалостените носеле портрети со себе во чест на своите блиски; оваа практика се проширила и во [[Колонијална историја на Соединетите Американски Држави|колонијалните Соединети Американски Држави]] во средината на XVIII век. Портретните минијатури во чест на починатите можеле да имаат различни форми, како прстени, брошеви, медалјони и мали слики во рамки. Пред појавата на портретните минијатури, блиските често добивале спомени од починатиот во форма на прстени или медалјони со натписи или слики што одговарале на оние на ковчегот. Соодветните слики и зборови создавало еден вид врска и им овозможувале на преживеаните членови на семејството да се чувствуваат поблиску до својот близок.<ref name="Frank, Robin Jaffee. 2000">{{Cite book|last=Frank |first=Robin Jaffee|title=Love and loss : American portrait and mourning miniatures|url=https://archive.org/details/lovelossamerican0000fran |date=2000|publisher=Yale University Art Gallery|others=Yale University. Art Gallery., Gibbes Museum of Art (Charleston, S.C.), Addison Gallery of American Art.|isbn=978-0-89467-086-2|location=New Haven, Conn.|oclc=43977811}}</ref> Промената во XVIII век, од оплакување на смртта кон прославување на животот, означила промена во значењето на предметите со мрачни натписи и слики. Тие предмети повеќе не ја претставувале врската меѓу починатиот и оние што останале зад него, туку претставувале мрачно соочување со смртноста. Идејата за родот исто така влијаела врз гледиштето за предметите поврзани со жалоста; жените се сметале за поемотивни кога носеле вакви предмети, додека општеството не ги одобрувало мажите кои ги носеле. Ако мажите носеле предмет во спомен на сакана личност, сликата на животот, а не на смртта, се сметала за посоодветна.<ref name="Frank, Robin Jaffee. 2000"/> Првите документирани минијатурни портрети во колонијалните Соединети Американски Држави се појавиле во 1750-тите, а можно било да се појавиле и порано. Овие портрети обично биле нарачувани во спомен на некого кој ненадејно починал од болест на млада возраст. Семејството на дванаесетгодишната Хана нарачало медалјон за да изгледа како што изгледала пред да се разболи. На медалјонот имало портрет на младата девојка, а над неа биле прикажани ангелски крилја, додека од страната биле испишани зборовите „NOT LOST“.<ref name="Frank, Robin Jaffee. 2000"/> Ваквите портрети носеле надеж и сеќавање наместо постојана тага. ==Материјали и техники== [[File:Pedro Afonso de Bragança (1850).jpg|thumb|upright|Педро Афонсо држел привезок со портретна минијатура украсен со дијаманти, со ликот на неговиот татко [[Педро II|царот Педро II]], 1850 година]] Најраните минијатури биле сликани на [[пергамент]], кожа од пилешко или картон, или, како што правеле [[Николас Хилијард|Хилијард]] и други, на задната страна на играчките карти, како и на многу тенок пергамент што бил цврсто прицврстуван на играчки карти. Пергаментот или подготвената телешка кожа се сметале за лесна алтернатива на бакарот во XVII век.<ref name=":1">{{Cite web|title=Collecting guide: Portrait miniatures {{!}} Christie's|url=https://www.christies.com/en/stories/a-brief-introduction-to-portrait-miniatures-c2f61224f0ff4c1e8a7809730ec483d0|website=www.christies.com|language=en|access-date=2020-05-02}}</ref> Во текот на XVIII век, акварелот на слонова коска станал стандарден медиум. Употребата на слонова коска за првпат била прифатена околу 1700 година, во последниот дел од владеењето на [[Вилијам III]]. ===Емајл=== Портретните минијатури насликани со емајл на [[масло на бакар]] биле метод создаден во Италија во текот на XVI век. Постои расправа околу тоа дали овој метод им се припишувал на италијански или холандски уметници.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Veiga|first1=Alfredina|last2=Mirão|first2=José|last3=Candeias|first3=António J.|last4=Simões Rodrigues|first4=Paulo|last5=Martins Teixeira|first5=Dora|last6=Muralha|first6=Vânia S. F.|last7=Ginja Teixeira|first7=Jorge|date=2014-08-14|title=Pigment analysis of Portuguese portrait miniatures of 17th and 18th centuries by Raman Microscopy and SEM-EDS|journal=Journal of Raman Spectroscopy|volume=45|issue=10|pages=947–957|doi=10.1002/jrs.4570|bibcode=2014JRSp...45..947V|hdl=10174/11455|issn=0377-0486|hdl-access=free}}</ref> Во текот на XVII, XVIII и XIX век, уметниците на портретни минијатури користеле емајл со бакарна подлога во Германија, Португалија и Шпанија. Многу холандски и германски уметници го прифатиле бакарот како медиум, со што дополнително ги нагласувале сликите. Со текот на времето, само елитата можела да си дозволи бакар, што ги принудило уметниците да преминат на пергамент, слонова коска или хартија.<ref name=":2" /> Холандските и германските минијатури биле насликани во масло и, по правило, биле на бакар; постоеле и портрети во истиот медиум, а често и на истиот материјал, кои им се припишувале на многу од големите италијански уметници, особено на оние од [[Болоњска школа|Болоњската школа]]. Англичанецот [[Семјуел Купер]] наводно изработил неколку слики во масло на бакар. Почнувајќи од средината на XVII век, многу акварели биле изведувани со стаклест емајл. [[Жан Петито]] (1607–1691) бил најголемиот мајстор во работата со овој материјал и ги насликал своите најдобри портрети во Париз за кралот [[Луј XIV]]. Неговиот син го наследил во истата професија. Други уметници кои работеле со емајл биле [[Кристијан Фридрих Цинке]] (починал во 1767) и [[Јохан Мелхиор Динглингер]]. Многу од овие уметници биле Французи или Швајцарци, но повеќето од нив ја посетувале Англија и извесно време работеле таму. Најголем англиски сликар на портрети во емајл бил [[Хенри Боун]] (1755–1839). Голема збирка на негови мали емајлирани репродукции на познати слики се наоѓа во британската [[Кралска збирка]]. Емајлот останал постојана и издржлива алтернатива за портретната минијатура во текот на XVIII и XIX век.<ref name=":1" /> ===Лискун=== [[Лискун]]от е многу тенок минерал кој можел да се расцепи на проѕирни парчиња, во тоа време познати и како „талк“.<ref>{{Cite web|title=An Unknown woman (Portrait miniature with mica overlays) {{!}} V&A Search the Collections|url=http://collections.vam.ac.uk/item/O82219|date=2020-05-02|website=V and A Collections|language=en|access-date=2020-05-02}}</ref> Овој материјал, тенок како хартија, можел да се наслика со масло и да се постави над портретната минијатура, така што сопственикот на портретната минијатура можел да ја облече прикажаната личност во друга облека или да го прикрие портретот. ===Прекривки со костими=== [[File:Miniature Portrait with Overlays LACMA M.89.98a-r (2 of 2).jpg|thumb|Пример на портрет со неколку прекривки со костими во Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес]] Прекривките со костими биле техника при која уметниците добивале нарачки да ја насликаат прикажаната личност во костим или во изменета облека со цел да се сокрие нејзиниот идентитет. Обично портретот бил нарачуван со тенка отстранлива прекривка изработена од слюда, за да се прикрие идентитетот на прикажаната личност.<ref>{{Cite journal |last1=Arshad|first1=Yasmin|last2=Hackett |first2=Helen |last3=Whipday|first3=Emma |date=2015-12-31 |title=Daniel's Cleopatra and Lady Anne Clifford: From a Jacobean Portrait to Modern Performance |url=https://earlytheatre.org/earlytheatre/article/view/2548|journal=Early Theatre |volume=18|issue=2 |doi=10.12745/et.18.2.2548|issn=2293-7609|doi-access=free}}</ref> Прикривањето на идентитетот на прикажаната личност на минијатурата било неопходно ако таа била непопуларен владетел, бидејќи можело да настане опасност доколку некој бил фатен како ја носи сликата. Еден таков пример било прекривањето на портретот со костим за да се сокрие првобитниот портрет. Одделот за костими и текстил при Музејот на уметноста на округот Лос Анџелес открил серија портретни минијатури од Англија, датирани од 1650-тите години, кои изгледале како да ја прикажуваат истата жена во различни облеки. Жената имала впечатлива сличност со англискиот монарх [[Чарлс I]] (1600–1649), кој бил погубен во 1649 година. Кралот останал популарен меѓу група следбеници по неговото погубување, а многумина пронаоѓале суптилни начини да му оддадат почит на кралот. Ова откритие било само мал увид во начинот на кој портретните минијатури можеле да служат и како начин за одбележување на загубата, како и на лојалноста.<ref>{{Cite book |last=Ackerman |first=Evelyn |title=Costume is the key: seventeenth century miniature portraits with costume overlays |oclc=938827788}}</ref> ==Изложување== Бројни музеи изложувале оригинални минијатурни слики во масло, вклучувајќи го * Музејот на уметностите во Бостон и [[Замокот Астолат Долхаус]] кога бил отворен за јавноста. * [[Националната портретна галерија (Соединети Американски Држави)|Националната портретна галерија]] во Вашингтон, Д.Ц., како * [[Музејот Викторија и Алберт]] во Лондон, поседувале голем број портретни минијатури меѓу своите поголеми збирки на портрети, а многу од нив биле достапни и за јавноста за онлајн разгледување. ===Изложби=== *Меѓународно биенале на минијатурната уметност (од 1989 година), [[Горен Милановац]], [[Србија]] *Меѓународно биенале на минијатурната уметност (од 2000 година), [[Ченстохова]], [[Полска]] *Годишна изложба на [[Кралското друштво на минијатурни сликари, вајари и гравери|Кралското друштво на минијатуристи]], [[Лондон]], Обединето Кралство ==Белешки== {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book | author=Coombs, Katherine | title=The Portrait Miniature in England | url=https://archive.org/details/isbn_9781851772070 | location=London | publisher=Victoria and Albert Museum | year=1998 | isbn=1-85177-207-3 }} *{{cite book | author=Foskett, Daphne | title=Miniatures: Dictionary and Guide | location=London | publisher=Antique Collectors' Club | year=1987 | isbn=1-85149-063-9 }} *{{cite book| author=Lounsbery, Elizabeth | title=American Miniature Painters| publisher=The Mentor|date=January 15, 1917}} *{{cite book | author=Reynolds, Graham | title=The Sixteenth and Seventeenth-Century Miniatures in the Collection of Her Majesty the Queen | location=London | publisher=The Royal Collection | year=1999 | isbn=978-1-90216-345-1 }} *{{cite book | author=Walker, Richard | title=The Eighteenth and Early Nineteenth Century Miniatures in the Collection of Her Majesty the Queen | location=Cambridge | publisher=Cambridge University Press | year=1992 | isbn=978-0-52130-781-9 }} == Надворешни врски == {{Commons category|Portrait miniatures}} *[https://www.researchgate.net/publication/236964811_Miniature_Portraits_of_the_19th_Century_-_What_did_it_cost_to_paint_them Don shelton Miniature_Portraits_of_the_19th_Century_-_What_did_it_cost_to_paint_them? PDF file] *[https://web.archive.org/web/20090908090405/http://www.vam.ac.uk/collections/paintings/miniatures/index.html Victoria and Albert Museum, miniatures gallery] (archived) * [https://www.portrait-miniature.blogspot.com/ Artists and Ancestors – A Miniature Portrait Collection] * {{cite web |publisher = [[Victoria and Albert Museum]] |url = http://www.vam.ac.uk/collections/paintings/miniatures/miniatures/index.html |title = The Origin of the Portrait Miniature |work = Paintings & Drawings |access-date = 2007-08-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929083345/http://www.vam.ac.uk/collections/paintings/miniatures/miniatures/index.html |archive-date = 2007-09-29 |url-status = dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140725163016/http://www.artwis.com/articles/collecting-and-researching-miniature-portraits/ Collecting and Researching Miniature Portraits]}} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140725153515/http://www.artwis.com/articles/copy-fake-and-decorative-miniatures/ Copy, Fake, and Decorative Miniatures]}} * [http://bijenaleminijature.org.rs/en Gornji Milanovac International Biennale of the Miniature] * [http://michaelsmuseum.com/index.htm Collection of Antique Miniature Portraits] // Michael's Museum [[Категорија:Портретна уметност]] [[Категорија:Минијатурно сликарство]] g62snm3n1p4ahft2od2vbyil4r29yit 14 1404802 5650405 5639002 2026-10-27T09:15:00Z Тиверополник 1815 5650405 wikitext text/x-wiki {{Cat main|Минијатурно сликарство}} {{Commons category|Miniatures (paintings)}} [[Категорија:Сликарски техники]] [[Категорија:Жанрови на ликовната уметност]] 13pt2mdms7r3smj8788e3vo5bncgto8 0 1406238 5650289 5648547 2026-10-26T21:26:07Z ГП 23995 /* Содржина */ дополнување 5650289 wikitext text/x-wiki '''„Фати го зајакот“''' ([[Српски јазик|српски]]: ''Uhvati zeca'') — [[роман]] на босанската писателка [[Лана Басташиќ]] од 2018 година. ==Содржина== Сара е девојка по потекло од [[Босна (регион)|Босна]], која живее во [[Даблин]]. Еден ден, сосема неочекувано, ѝ се јавува нејзината поранешна најдобра другарка Лејла Бегиќ, која ја моли веднаш да дојде во [[Мостар]] за да ја однесе до [[Виена]], каде се наоѓа нејзиниот брат Армин. Сара, која не ја видела Лејла дури 12 години, се сеќава на нивната последна средба, веднаш по дипломирањето, кога Лејла ја замолува да го закопаат нејзиниот умрен [[зајак]]. Сара веднаш купува авионска карта и му кажува на момчето Мајкл дека мора да се врати во родниот крај. По пристигнувањето во Загреб, Сара се качува во автобусот за Мостар и патем се сеќава на ноќта по матурската прослава, кога таа и Лејла заедно ја губат невиноста со две момчиња, а утредента Лејла купува зајак. Покрај тоа, таа се сеќава и на една случка со Армин, на масовното труење на кучињата во нејзината улица, на почетокот на [[Босанска војна|војната]], промената на името и презимето во Лела Бериќ, и на исчезнувањето на Армин. Кога пристигнува во Мостар, Сара ја среќава Лејла во етно-ресторанот во кој таа работи како келнерка. По кратка средба со Дино, мажот на Лејла, двете другарки веднаш се качуваат во автомобил и поаѓаат на пат. Патем, тие застануваат во [[Јајце (град)|Јајце]], каде го посетуваат музејот на [[АВНОЈ]], а ноќта ја поминуваат кај една пријателка на Лејла. Сара, пак, се сеќава на една случка од детството, кога таа убива [[Врапчевидни|врапче]]. Потоа, тие одат во [[Бања Лука]], нивниот роден град, каде Лејла ја посетува мајка си. За тоа време, Сара шета низ градот, но и најпосле и таа оди до нејзината куќа, каде ја здогледува мајка си, многу дебела и во инвалидска количка. Притоа, таа се крие зад една грмушка за да не ја види мајка ѝ, а потоа бега до центарот на градот и заспива во паркот на народните херои. Тога, Сара се сеќава на времето кога таа и Лејла се запишуваат на студиите по [[книжевност]], а кога се враќаат од заедничкиот летен одмор, Лејла ја обојува косата, има полови односи со многу момци и го прекинува другарувањето со Сара, која, пак, почнува да пишува и ја објавува својата прва [[книга]]. На патот кон границата, по вина на Лејла, автомобилот излетува од коловозот, што предизвикува остра кавга меѓу нив. Сара се сеќава и на нејзиното последно дружење со Лејла, за време на летувањето на еден [[остров]], кога таа споменува дека Армин е мртов и тоа предизвикува крај на нивното пријателство. Понатаму, преку [[Загреб]] и [[Словенија]], Сара и Лејла најпосле пристигаат во [[Виена]]. Сара се сеќава на денот кога таа и Лејла одат заедно на градскиот пазар со намера Лејла да купи зајак. Во тој миг, градот го погаѓа слаб [[земјотрес]] и тогаш Сара краде еден зајак по што двете се сокриваат на градската тврдина. Во Виена, Сара и Лејла се сместуваат во [[хотел]], а Лејла ја минува ноќта со непознат маж, кој за [[Полов однос|половиот однос]] ѝ плаќа 300 [[Евро|евра]]. Утредента, тие го посетуваат [[музеј|музејот]] [[Музеј Албертина|Албертина]] за да ја видат познатата слика на [[Албрехт Дирер]], „Млад зајак“. Тогаш, Лејла ја допира сликата, исто како што во детството направил Армин, а потоа бега од музејот, додека Сара останува гледајќи во сликата.<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> ==За романот== „Фати го зајакот“ е првиот роман на Басташиќ, кој ја освоил Европската награда за книжевност во 2020 година, а се нашол и во потесниот избор за [[НИН-ова награда|НИН-овата награда]]. Романот е преведен на 18 [[јазик|јазици]] и добил позитивни оцени од критиката. На пример, во својата рецензија, ''Publishers Weekly'' пишува дека „наративот достигнува крајно задоволителен врв, изграден на темите на повторното откривање на минатото, сеќавањата, женското пријателство, јазикот и идентитетот.“ Според ''Los Angeles Review of Books'', „Фати го зајакот е забавна приказна, брза и возбудлива наспроти своите скршнувања, исполнета со забелешки за босанското општество...“ Во рецензијата на ''Booklist'' романот е опишан како „зачудувачка конфронтација на сеќавањата, границите, исчезнувањата и идентитетот, разменети, стопени, замислени и предадени.“ Исто така, романот бил топло прифатен и од останаите писатели. Така, според [[Румена Бужаровска]], тој претставува „суптилна, комплексна, нежна и исклучително паметна приказна за нашето време...“; [[Дубравка Угрешиќ]] смета дека, според зрелоста на своето романескно писмо, по автентичниот писателски глас, по специфичната енергија на раскажување и по високите книжевни стандарди, Басташиќ книжевно ги надминува извиканите странски и локални врснички; Саша Станишиќ го оценува делото како „икрено потресен и искрен“ и дека „носи надеж дека чудата се можни.“; Александар Хемон го опишува романот како „паметен, енергичен, страсен“; според Оливија Суѓиќ, романот претставува „самоуверен, внимателно насликан портрет на женското пријателство“ и ја нагласува дарбата на Басташиќ „да ги воочи детаљите кои ги преокупираат и ликовите и читателите.“; а Семездин Мехмединовиќ тврди дека „Фати го зајакот е можеби првата голема книга која изнесува важни вистини за повоената Босна.“<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Босански романи]] [[Категорија:Дела на Лана Басташиќ]] [[Категорија:Книги од 2018 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Ирска]] qg0m9hcvofx9db62i9oktpi9bntobkp 5650291 5650289 2026-10-26T21:26:25Z ГП 23995 /* Содржина */ 5650291 wikitext text/x-wiki '''„Фати го зајакот“''' ([[Српски јазик|српски]]: ''Uhvati zeca'') — [[роман]] на босанската писателка [[Лана Басташиќ]] од 2018 година. ==Содржина== Сара е девојка по потекло од [[Босна (регион)|Босна]], која живее во [[Даблин]]. Еден ден, сосема неочекувано, ѝ се јавува нејзината поранешна најдобра другарка Лејла Бегиќ, која ја моли веднаш да дојде во [[Мостар]] за да ја однесе до [[Виена]], каде се наоѓа нејзиниот брат Армин. Сара, која не ја видела Лејла дури 12 години, се сеќава на нивната последна средба, веднаш по дипломирањето, кога Лејла ја замолува да го закопаат нејзиниот умрен [[зајак]]. Сара веднаш купува авионска карта и му кажува на момчето Мајкл дека мора да се врати во родниот крај. По пристигнувањето во Загреб, Сара се качува во автобусот за Мостар и патем се сеќава на ноќта по матурската прослава, кога таа и Лејла заедно ја губат невиноста со две момчиња, а утредента Лејла купува зајак. Покрај тоа, таа се сеќава и на една случка со Армин, на масовното труење на кучињата во нејзината улица, на почетокот на [[Босанска војна|војната]], промената на името и презимето во Лела Бериќ, и на исчезнувањето на Армин. Кога пристигнува во Мостар, Сара ја среќава Лејла во етно-ресторанот во кој таа работи како келнерка. По кратка средба со Дино, мажот на Лејла, двете другарки веднаш се качуваат во автомобил и поаѓаат на пат. Патем, тие застануваат во [[Јајце (град)|Јајце]], каде го посетуваат музејот на [[АВНОЈ]], а ноќта ја поминуваат кај една пријателка на Лејла. Сара, пак, се сеќава на една случка од детството, кога таа убива [[Врапчевидни|врапче]]. Потоа, тие одат во [[Бања Лука]], нивниот роден град, каде Лејла ја посетува мајка си. За тоа време, Сара шета низ градот, но и најпосле и таа оди до нејзината куќа, каде ја здогледува мајка си, многу дебела и во инвалидска количка. Притоа, таа се крие зад една грмушка за да не ја види мајка ѝ, а потоа бега до центарот на градот и заспива во паркот на народните херои. Тогаш, Сара се сеќава на времето кога таа и Лејла се запишуваат на студиите по [[книжевност]], а кога се враќаат од заедничкиот летен одмор, Лејла ја обојува косата, има полови односи со многу момци и го прекинува другарувањето со Сара, која, пак, почнува да пишува и ја објавува својата прва [[книга]]. На патот кон границата, по вина на Лејла, автомобилот излетува од коловозот, што предизвикува остра кавга меѓу нив. Сара се сеќава и на нејзиното последно дружење со Лејла, за време на летувањето на еден [[остров]], кога таа споменува дека Армин е мртов и тоа предизвикува крај на нивното пријателство. Понатаму, преку [[Загреб]] и [[Словенија]], Сара и Лејла најпосле пристигаат во [[Виена]]. Сара се сеќава на денот кога таа и Лејла одат заедно на градскиот пазар со намера Лејла да купи зајак. Во тој миг, градот го погаѓа слаб [[земјотрес]] и тогаш Сара краде еден зајак по што двете се сокриваат на градската тврдина. Во Виена, Сара и Лејла се сместуваат во [[хотел]], а Лејла ја минува ноќта со непознат маж, кој за [[Полов однос|половиот однос]] ѝ плаќа 300 [[Евро|евра]]. Утредента, тие го посетуваат [[музеј|музејот]] [[Музеј Албертина|Албертина]] за да ја видат познатата слика на [[Албрехт Дирер]], „Млад зајак“. Тогаш, Лејла ја допира сликата, исто како што во детството направил Армин, а потоа бега од музејот, додека Сара останува гледајќи во сликата.<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> ==За романот== „Фати го зајакот“ е првиот роман на Басташиќ, кој ја освоил Европската награда за книжевност во 2020 година, а се нашол и во потесниот избор за [[НИН-ова награда|НИН-овата награда]]. Романот е преведен на 18 [[јазик|јазици]] и добил позитивни оцени од критиката. На пример, во својата рецензија, ''Publishers Weekly'' пишува дека „наративот достигнува крајно задоволителен врв, изграден на темите на повторното откривање на минатото, сеќавањата, женското пријателство, јазикот и идентитетот.“ Според ''Los Angeles Review of Books'', „Фати го зајакот е забавна приказна, брза и возбудлива наспроти своите скршнувања, исполнета со забелешки за босанското општество...“ Во рецензијата на ''Booklist'' романот е опишан како „зачудувачка конфронтација на сеќавањата, границите, исчезнувањата и идентитетот, разменети, стопени, замислени и предадени.“ Исто така, романот бил топло прифатен и од останаите писатели. Така, според [[Румена Бужаровска]], тој претставува „суптилна, комплексна, нежна и исклучително паметна приказна за нашето време...“; [[Дубравка Угрешиќ]] смета дека, според зрелоста на своето романескно писмо, по автентичниот писателски глас, по специфичната енергија на раскажување и по високите книжевни стандарди, Басташиќ книжевно ги надминува извиканите странски и локални врснички; Саша Станишиќ го оценува делото како „икрено потресен и искрен“ и дека „носи надеж дека чудата се можни.“; Александар Хемон го опишува романот како „паметен, енергичен, страсен“; според Оливија Суѓиќ, романот претставува „самоуверен, внимателно насликан портрет на женското пријателство“ и ја нагласува дарбата на Басташиќ „да ги воочи детаљите кои ги преокупираат и ликовите и читателите.“; а Семездин Мехмединовиќ тврди дека „Фати го зајакот е можеби првата голема книга која изнесува важни вистини за повоената Босна.“<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Босански романи]] [[Категорија:Дела на Лана Басташиќ]] [[Категорија:Книги од 2018 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Ирска]] pf4cgymvldkm3x8udwai8ke6eydk1cl 0 1406279 5650160 5648580 2026-10-26T13:57:22Z Jtasevski123 69538 поп 5650160 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Kilchurn Castle reflection.jpg|мини|Замокот Килхорн одразен во езерото]] '''Аргајл и Бјут''' ([[Шкотски јазик|шкотско галски]]: ''Earra-Ghaidheal agus Bòd'', [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]]: ''Argyll an Bute'' ) — еден од 32-те [[Административна поделба на Шкотска|административни општини]] и окрузи во западниот дел [[Шкотска|на Шкотска]]. == Географија == Аргајл и Бјут се [[Граница|граничи]] со управните области на [[Хајленд]], [[Перт и Кинрос]], [[Стирлинг]] и [[Западен Данбартоншир]]. Територијата на таа нова административна единица била создадена во 1996 година. Во периодот од 1975 година до 1996 година била позната како [[Стратклајд|регион Стратклајд]]. Аргајл и Бјут зазема површина од 6.908,99 [[Квадратен километар|км²]]<ref name="mam" /> по што е втор по големина во Шкотска, но има само 88.050 жители,<ref name="mam">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citypopulation.de/php/uk-admin.php|title=United Kingdom: Administrative Division|publisher=City population|language=engleski|accessdate=05. 12. 2014}}</ref> а [[Главен град|административен центар]] е [[Лохгилпхед]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.argyll-bute.gov.uk/home Официјална мрежна страница на советот] {{En}} {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Административна поделба на Шкотска]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] hjy1yczzxyk1sg4ck1yhgezo2csfbi1 5650161 5650160 2026-10-26T13:57:43Z Jtasevski123 69538 5650161 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Kilchurn Castle reflection.jpg|мини|Замокот Килхорн одразен во езерото]]'''Аргајл и Бјут''' ([[Шкотски јазик|шкотско галски]]: ''Earra-Ghaidheal agus Bòd'', [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]]: ''Argyll an Bute'') — еден од 32-те [[Административна поделба на Шкотска|административни општини]] и окрузи во западниот дел [[Шкотска|на Шкотска]]. == Географија == Аргајл и Бјут се [[Граница|граничи]] со управните области на [[Хајленд]], [[Перт и Кинрос]], [[Стирлинг]] и [[Западен Данбартоншир]]. Територијата на таа нова административна единица била создадена во 1996 година. Во периодот од 1975 година до 1996 година била позната како [[Стратклајд|регион Стратклајд]]. Аргајл и Бјут зазема површина од 6.908,99 [[Квадратен километар|км²]]<ref name="mam" /> по што е втор по големина во Шкотска, но има само 88.050 жители,<ref name="mam">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citypopulation.de/php/uk-admin.php|title=United Kingdom: Administrative Division|publisher=City population|language=engleski|accessdate=05. 12. 2014}}</ref> а [[Главен град|административен центар]] е [[Лохгилпхед]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.argyll-bute.gov.uk/home Официјална мрежна страница на советот] {{En}} {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Административна поделба на Шкотска]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] 64wx0k84wwcvmspjip6t45y3nez7c07 5650172 5650161 2026-10-26T14:09:27Z Jtasevski123 69538 5650172 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Kilchurn Castle reflection.jpg|мини|Замокот Килхорн одразен во езерото]]'''Аргајл и Бјут''' ([[Шкотски јазик|шкотско галски]]: ''Earra-Ghaidheal agus Bòd'', [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]]: ''Argyll an Bute'') — еден од 32-те [[Административна поделба на Шкотска|управни општини]] и окрузи во западниот дел [[Шкотска|на Шкотска]]. == Географија == Аргајл и Бјут се [[Граница|граничи]] со управните области на [[Хајленд]], [[Перт и Кинрос]], [[Стирлинг]] и [[Западен Данбартоншир]]. Територијата на таа нова административна единица била создадена во 1996 година. Во периодот од 1975 година до 1996 година била позната како [[Стратклајд|регион Стратклајд]]. Аргајл и Бјут зазема површина од 6.908,99 [[Квадратен километар|км²]]<ref name="mam" /> по што е втор по големина во Шкотска, но има само 88.050 жители,<ref name="mam">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.citypopulation.de/php/uk-admin.php|title=United Kingdom: Administrative Division|publisher=City population|language=engleski|accessdate=05. 12. 2014}}</ref> а [[Главен град|административен центар]] е [[Лохгилпхед]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.argyll-bute.gov.uk/home Официјална мрежна страница на советот] {{En}} {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Административна поделба на Шкотска]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] 23bcmdjrk3d13bq5c0nydwb6uyc4yuv 0 1406282 5650169 5648587 2026-10-26T14:07:53Z Jtasevski123 69538 поп 5650169 wikitext text/x-wiki '''Источен Еаршир''' ({{Lang-en|East Ayrshire}}) — еден од 32-те обласни единици во [[Шкотска]]. Се граничи со [[Северен Ершир|Северен Еаршир]], [[Јужен Еаршир]], [[Дамфрис и Галовеј]], [[Јужен Ланаркшир]] и [[Ренфрушир.]] Седиштето на советот се наоѓа на улицата „Лондон роуд“ во Килмарнок. Заедно со Јужен Еаршир и копнените подрачја на Северен Еаршир, тој го образувал поранешниот округ Еаршир.<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.18356/9789211070293c002|title=Population estimates, Mid-year: thousands|date=2025-11-17|publisher=United Nations|isbn=978-92-1-107029-3|pages=1–9}}</ref> Источен Еаршир имал население од 122.100 жители според пописот од 2011 година, што го направило 16-та најнаселена локална самоуправа во Шкотска. Зафаќајќи географска област од 1.262 км², Источен Еаршир е 14-та најголема локална самоуправа во Шкотска според географската површина. Мнозинството од населението на Источен Еаршир живее во и околу главниот град, Килмарнок. Други големи населени места во Источен Еаршир се Камнок, вториот по големина град, како и помалите градови и села како што се, Дарвел, Белсбанк и Харлфорд. == Населени области == {| border="0" | * [[Белсбанк]] * [[Голстон]] * ''[[Гринхолм]]'' * [[Далмелингтон]] * [[Далримпл (город)|''Далримпл'']] | * ''[[Дарвел]]'' * ''[[Камнок]]'' * [[Килмарнок]] * ''[[Лагтон]]'' * [[Москва село во Велика Британија]] * [[Мохлајн]] | * [[Мьюркерк|''Муиркирк'']] * [[Нью-Камнок|Нов]] ''[[Камнок]]'' * [[Охилтри|''Очилтри'']] * [[Охинлек|''Аухинлек'']] * [[Стьюартон|''Стјуартон'']] |} {| border="0" |[[Податотека:East_Ayrshire_towns.gif|лево|мини|340x340пкс| Места во Источен Еаршир]] | |} == Поврзано == * [[Список на замоци во Источен Еаршир]] == Наводи == [[Категорија:Управни области во Шкотска]] <references />{{Управни области во Шкотска}} nnz100ukgygx4ngpf5ml3zu1kdigizy 0 1406327 5650185 5649502 2026-10-26T14:36:53Z Jtasevski123 69538 С.п 5650185 wikitext text/x-wiki '''Фајф''' ( {{IPAc-en|f|aɪ|f}} FYFE ,{{МФА|en|fɐi̯f}} ; {{Langx|gd|Fìobha}}  {{МФА|gd|ˈfiːvə|}} ; {{Langx|sco|Fife}} ) — [[Административна поделба на Шкотска|советничка област]] и [[Намесништва во Шкотска|намесништво]] во [[Шкотска]]. Станува збор за [[полуостров]] што на север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]], на југозапад со [[Клакмананшир]], а на запад со [[Перт и Кинрос]]. Најголема населба е градот [[Данфермлин]], додека административниот центар се наоѓа во [[Гленротс]]. Фајф зафаќа површина од 1326 километри квадратни.<ref name="popstats" /> Населението е најгусто концентрирано во јужниот дел на областа, каде што се наоѓаат Данфермлин, [[Кирколди]] и Гленротс. Северниот дел е поретко населен, а најголем град во тој дел е [[Сент Андрус]], на североисточниот брег. Со областа управува [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]]. Нејзините граници се совпаѓаат со границите на истоимената историска област и [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|поранешен административен регион]]. Фајф бил едно од главните [[Пикти|пиктски]] [[монархија|кралства]], познато под името ''Фиб'', а во Шкотска и денес често се нарекува '''Кралство Фајф'''. [[Универзитет Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]] е најстар од [[Древни универзитети во Шкотска|древните универзитети во Шкотска]] и еден од [[Список на најстари универзитети што непрекинато работат|најстарите универзитети во светот што непрекинато работат]]. Во Сент Андрус се наоѓа и [[Олд Корс во Сент Андрус|Олд Корс]], најстариот терен за [[голф]] во светот. Жител на Фајф се нарекува ''Фајфер'' (англиски: ''Fifer''). == Историја == Фајф, ограничен на север со заливот Ферт-оф-Теј, а на југ со заливот Ферт-оф-Форт, претставува природен полуостров чии политички граници низ вековите претрпеле релативно мали промени. [[Список на пиктски кралеви|Списокот на пиктски кралеви]] и документот ''[[De Situ Albanie]]'', зачувани во [[Ракопис од Поплтон|ракописот од Поплтон]], го споменуваат делењето на пиктското кралство, односно [[Албани]], на седум подкралства, од кои едно било Фајф.<ref name="Taylor">{{Наведена книга|last=Taylor|first=Simon|title=The Place-Names of Fife, Volume 5|year=2012|publisher=Shaun Tyas|location=Donington, Lincs.|isbn=9781907730085|author2=Gilbert Márkus}}</ref>{{rp|70–72}} Најраната позната употреба на називот „Кралство Фајф“ датира од 1678 година, во тврдење дека називот потекнува од квазикралските привилегии на [[Гроф од Фајф|грофот од Фајф]].<ref name="Taylor" />{{rp|132}} Поимот кралство можеби потекнува од погрешно толкување на еден извадок од [[Ендру од Винтун|Винтун]].<ref name="Taylor" />{{rp|133}} Името на областа е забележано како ''Fib'' во 1150 година, а како ''Fif'' во 1165 година. Често се поврзувало со [[Фотриф]]. Ридската тврдина [[Клатчард Крејг]], во близина на [[Њубург (Фајф)|Њубург]], била значајна пиктска тврдина и била населена од шестиот до осмиот век.<ref name="SAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-352-1/dissemination/pdf/vol_116/116_117_184.pdf|title=Excavation Summary by the Society of Antiquaries of Scotland|website=Ads.ahds.ac.uk}}</ref> Фајф бил важен кралски и политички центар уште од владеењето на кралот [[Малколм III]], кога шкотските владетели постепено ги преместувале своите главни престојувалишта кон југ, подалеку од старите тврдини околу [[Скон]]. Малколм имал главно престојувалиште во [[Данфермлин]], а неговата сопруга, [[Света Маргарита Шкотска|Маргарита]], била главен покровител на [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]]. Опатијата ја заменила [[Јона]] како последно почивалиште на шкотската кралска елита. Меѓу погребаните таму бил и [[Роберт I Брус|Роберт I]]. До XV век, грофот од Фајф се сметал за највисокопоставен благородник во шкотското кралство и го задржал правото да ги крунисува шкотските монарси, што сведочи за угледот на областа. Во [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]], на местото на поранешната тврдина на [[Клан Макдаф|кланот Макдаф]], постепено бил изграден нов кралски дворец. Дворецот го користеле последователни владетели од [[Династија Стјуарт|династијата Стјуарт]], кои го претпочитале Фајф поради богатите ловишта. Кралот [[Џејмс VI од Шкотска|Џејмс VI]] го опишал Фајф, на [[Средношкотски јазик|средношкотски]], како „просјачка наметка обрабена со злато“ (''beggar's mantle fringed wi gowd'').<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zqq8BQAAQBAJ&q=James+%22beggar%27s+mantle+fringed+wi+gowd%22&pg=PT79|title=A Dictionary of Scottish Phrase and Fable|isbn=9780857906373|last1=Crofton|first1=Ian|date=5 November 2012|publisher=Birlinn}}</ref> Златниот раб се однесувал на крајбрежјето со низата мали пристаништа, развиените рибарски флоти и трговските врски со [[Ниски Земји|Ниските Земји]]. [[Волна]], [[лен]], [[јаглен]] и [[сол]] биле меѓу главните трговски производи. [[Производство на сол во тави|Производството на сол]] со загревање морска вода во плитки садови, користејќи локален јаглен, било карактеристично за крајбрежјето на Фајф. Црвените глинени ќерамиди, карактеристични за многу стари градби во областа, пристигнувале како [[баласт]] на трговските бродови и постепено ги замениле традиционалните сламени покриви. Во 1598 година, Џејмс VI испратил група од единаесет мажи од Фајф, познати како [[Авантуристи од Фајф|авантуристите од Фајф]], да го колонизираат [[Луис (остров)|островот Луис]]. Намерата била да се започне процес на таканаречена „цивилизација“ и дегализација на регионот.<ref name="keay">{{Наведена книга|last=Keay|first=John & Julia|title=Collins Encyclopedia of Scotland|year=1994|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-00-255082-6|page=370}}</ref> Обидот наишол на отпор од домородното население и завршил во 1609 година, кога колонистите биле откупени од [[Кенет Макензи, 1. лорд Макензи од Кинтаил|Кенет Макензи]], [[Шкотски клан|поглавар]] на [[Клан Макензи|кланот Макензи]].<ref name="keay" /> Во XIX век, Фајф станал значаен центар на [[Тешка индустрија|тешката индустрија]]. Јаглен се ископувал во областа најмалку од XII век, но бројот на рудници нагло се зголемил во викторијанскиот период поради растечката побарувачка. Поранешни рурални населби, како [[Кауденбит]], брзо прераснале во градови, бидејќи илјадници луѓе се доселувале во потрага по работа во рудниците. Изградбата на железничките мостови [[Мост Форт|Форт]] и [[Железнички мост Теј|Теј]] го поврзала Фајф со [[Единбург]] и [[Данди]], овозможувајќи побрз транспорт на стоки. Во [[Метил (Фајф)|Метил]], [[Барнтисланд]] и [[Росит]] биле изградени современи пристаништа. Кирколди станал светски центар за производство на [[линолеум]]. По војната, во Фајф бил изграден Гленротс, вториот [[Нов град (Обединето Кралство)|нов град]] во Шкотска, првично наменет да обезбеди домување за рударите во новиот рудник за јаглен. Подоцна, градот привлекол и голем број компании од современите технолошки индустрии во регионот познат како „[[Силиконски Глен]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/glenrothes-and-markinch-p238971|title=Glenrothes And Markinch Visitor Guide - Accommodation, Things To Do & More|website=Visitscotland.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/past-times/3300158/rothes-colliery/|title=Rothes Colliery: When the ill-fated Glenrothes coal mine was blasted into rubble|first=Kate|last=Brown|website=Thecourier.co.uk|date=17 May 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifetoday.co.uk/news/glenrothes-70-scandal-art-and-royalty-278057|title=Glenrothes at 70 - scandal, art and royalty|date=5 July 2018|website=Fifetoday.co.uk}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=l2UcB50hV7EC&dq=glenrothes+%22silicon+glen%22&pg=PA68|isbn=9781853025013|title=The Professional Engineer in Society|year=1989|publisher=Jessica Kingsley Publishers}}</ref> Денес, во Гленротс се наоѓаат седиштата на Советот на Фајф и на [[Фајф констабјулари|полициските служби]] за областа. Меѓу значајните историски градби и локалитети во Фајф, од кои некои ги управуваат [[Национален труст на Шкотска|Националниот труст на Шкотска]] или [[Хисторик Скотланд]], се опатијата во Данфермлин, дворецот во [[Калрос]], замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди, пристанишниот дел на [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]], [[Замок Балгони|замокот Балгони]] во близина на Коултаун-оф-Балгони, дворецот во Фолкланд, [[Замок Кели|замокот Кели]] во близина на [[Питенвим]], историската куќа [[Хил-оф-Тарвит]], [[Замок во Сент Андрус|замокот]] и [[Катедрала во Сент Андрус|катедралата во Сент Андрус]], како и [[Кула на Сент Рул|кулата на Сент Рул]]. === Административна историја === [[File:A new map of Scotland with the roads (8643653080).jpg|мини|десно|Мапа на шкотските провинции во 1689 година, на која е прикажана округот Фајф, што ги опфаќала и Кинрос и Клакманан]] Фајф бил една од старите [[Провинции на Шкотска|провинции на Шкотска]], управувана од [[Мормаер|мормаерот]] или грофот од Фајф. Првобитната провинција најверојатно го опфаќала само делот од подоцнежниот округ што се наоѓал источно од линијата меѓу Њубург и [[Скуни]]. Западниот дел од подоцнежниот округ припаѓал на провинцијата Фотриф, која ги опфаќала и областите што подоцна станале дел од [[Кинросшир]] и Клакмананшир, вклучувајќи го и градот [[Клакманан]]. До почетокот на XIII век, Фотриф бил присоединет кон округот Фајф. Во периодот меѓу владеењето на [[Давид I од Шкотска|Давид I]] (1124–1153) и средината на XIII век, Шкотска била поделена на историски области управувани од [[Шериф|шерифи]]. Кинрос и Клакманан добиле сопствени шерифи, додека преостанатиот дел од Фајф и Фотриф бил ставен под надлежност на [[Шериф на Фајф и Кинрос|шерифот на Фајф]].<ref>{{Наведена книга|last1=Chalmers|first1=George|title=Caledonia (Volume 7)|date=1894|publisher=Alexander Gardner|location=Paisley|pages=112–119|url=https://books.google.com/books?id=0Dg6AQAAMAAJ|access-date=22 April 2023}}</ref> Со текот на времето, овие области добиле поголемо административно значење од старите провинции, па поголемиот округ Фајф, кој ги вклучувал Кинрос и Клакманан, постепено бил засенет од помалата област Фајф. Во 1667 година биле воспоставени [[Комесари за снабдување|комесари за снабдување]] за секоја област, кои ја извршувале улогата на главен административен орган сè до создавањето на окружните совети во 1890 година. По [[Акти на унија 1707|Актите на унија]] од 1707 година, англискиот назив ''county'' почнал да се користи паралелно со постариот термин ''shire''.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Brown|first1=Keith|title=Act of the convention of estates of the kingdom of Scotland etc. for a new and voluntary offer to his majesty of £72,000 monthly for the space of twelve months, 23 January 1667|url=http://www.rps.ac.uk/trans/1667/1/10|website=Records of the Parliament of Scotland|publisher=University of St Andrews|access-date=25 February 2023}}</ref> Избраните окружни совети биле воспоставени во 1890 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1889|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1889 година]]. Тие ги презеле повеќето надлежности на комесарите, кои биле укинати во 1930 година. Двата [[Бург|бурга]], Данфермлин и Кирколди, биле исклучени од административната надлежност на окружниот совет бидејќи се сметало дека се способни самостојно да управуваат.<ref>Local Government (Scotland) Act 1889, c. 50</ref> Законот од 1889 година довел и до промена на границите: неколку [[ексклава|ексклави]] биле префрлени во округот со кој навистина се граничеле, а парохиите што се протегале низ повеќе области биле прераспределени така што секоја целосно да припаѓа на еден округ. Така дошло до одредени промени на границите на Фајф со Кинросшир и [[Пертшир]], а најзначајна била промената со која Фајф ги добил парохиите [[Калрос]] и [[Талиалан]], кои дотогаш претставувале ексклава на Пертшир.<ref>{{Наведена книга|last1=Shennan|first1=Hay|title=Boundaries of counties and parishes in Scotland as settled by the Boundary Commissioners under the Local Government (Scotland) Act 1889|date=1892|publisher=W. Green|location=Edinburgh|page=249|url=https://archive.org/details/bub_gb_meygAAAAMAAJ/page/n285/mode/2up?q=fife|access-date=22 April 2023}}</ref> Данфермлин и Кирколди биле вклучени во административната област на окружниот совет во 1930 година, но го задржале статусот на [[Голем бург|големи бургови]], што им овозможувало и понатаму самостојно да извршуваат многу локални функции.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Local Government (Scotland) Act 1929|year=1929|accessdate=22 April 2023}}</ref> [[File:County buildings, Cupar.jpg|мини|[[Окружни згради во Купар|Окружните згради во Купар]], поранешното седиште на Советот на округот Фајф]] Советот на округот Фајф бил сместен во Окружните згради на улицата „Кетрин“ во [[Купар]]. Објектот бил изграден во 1817 година како седиште на окружниот шерифски суд и место за состаноци на комесарите за снабдување. Со неговата изградба бил заменет средновековниот градски [[толбут]], кој претходно ги извршувал истите функции. Советот на округот Фајф бил укинат во 1975 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1973|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1973 година]]. Со него бил воведен двостепен систем, во кој постоеле [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|региони]] на повисоко и [[Области на Шкотска|области]] на пониско ниво. Бил формиран регионот Фајф, со исти граници како поранешната округ, поделен на три [[Региони и области на Шкотска|области]]: [[Данфермлин (област)|Данфермлин]], [[Кирколди (област)|Кирколди]] и [[Североисточен Фајф (област)|Североисточен Фајф]]. Во 1996 година, окружните совети биле укинати, а Регионалниот совет на Фајф бил заменет со [[Унитарна власт|единствен орган на локална самоуправа]], познат како Совет на Фајф. Фајф е една од шесте единици на локална самоуправа во [[Градски регион|градскиот регион]] Единбург и Југоисточна Шкотска. До 1885 година постоела [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|изборна единица Фајф]] во [[Долен дом на Парламентот на Обединетото Кралство|Долниот дом на Парламентот на Обединетото Кралство]]. Пред [[Акти на унија 1707|Унијата од 1707 година]], постоела и [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Шкотска)|изборна единица Фајф]] во [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]]. == Управување == {{главна|Совет на Фајф}} [[File:Fife House, Glenrothes.jpg|мини|140px|лево|[[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], седиштето на Советот на Фајф]] Фајф го претставуваат пет пратеници во [[Шкотски парламент|Шкотскиот парламент]] (MSPs) и четворица пратеници во [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] (MPs), кои се испраќаат во Холируд и во Британскиот парламент, соодветно. По [[Општи избори во Обединетото Кралство 2015|општите избори во 2015 година]], сите четири изборни единици за британскиот парламент биле под контрола на [[Шкотска национална партија|Шкотската национална партија]].<ref name="MPs of Fife">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/mps/?search_term=Fife|title=MPs of Fife|access-date=1 August 2015|work=Parliament UK}}</ref> На [[Општи избори во Обединетото Кралство 2017|изборите во 2017 година]], изборната единица [[Кирколди и Кауденбит]] повторно ја освоила [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|Лабуристичката партија]].<ref name="Kirkcaldy and Cowdenbeath">{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000041|title=Kirkcaldy & Cowdenbeath parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Истата година, изборната единица [[Североисточен Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Североисточен Фајф]] станала најизрамнетата изборна единица во земјата, при што Шкотската национална партија победила со мнозинство од само 2 гласа пред [[Шкотски либерални демократи|Шкотските либерални демократи]].<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000049|title=Fife North East parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Три од изборните единици за Шкотскиот парламент ги држи Шкотската национална партија: [[Кауденбит (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Кауденбит]], [[Данфермлин (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Данфермлин]] и [[Среден Фајф и Гленротс (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Среден Фајф и Гленротс]], а една Шкотските либерални демократи: [[Североисточен Фајф (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Североисточен Фајф]].<ref name="Scottish Election Results 2016 Results">{{Наведена вест|title=Scotland Election 2016|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2016/scotland/results|work=BBC News}}</ref> Административното седиште на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]] и седиштето на дивизијата П на [[Полиција на Шкотска|Полицијата на Шкотска]] (поранешна [[Фајф констабјулари]]) се наоѓаат во Гленротс. Состаноците на Советот се одржуваат во [[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], во центарот на градот. Западното крило на зградата било изградено во 1969 година од страна на Корпорацијата за развој на Гленротс како нејзини канцеларии, а подоцна, од кратко по создавањето на регионот Фајф во 1975 година, служело како седиште на Регионалниот совет.<ref>{{Наведена вест|title=Briefly|url=https://www.findmypast.co.uk/search-newspapers|access-date=22 April 2023|work=Aberdeen Press and Journal|date=26 November 1975|page=15}}</ref><ref name="Ferguson p91">Ferguson ''A History of Glenrothes'' p.91.</ref> == Географија == [[File:FIFE & KINROSS SHIRES Civil Parish map.jpg|мини|десно|400px|Карта на граѓанските парохии во Фајф и Кинросшир,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee01wils#page/n778/mode/1up|title=The Imperial gazetteer of Scotland; or, Dictionary of Scottish topography|date=21 July 2010|access-date=14 April 2020}}</ref> со парохиите означени со црвено]] [[File:Fife UK ward map 2017 (blank).svg|мини|десно|400px|Фајф е поделен на 22 изборни единици на локалната самоуправа, од кои секоја избира членови на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]].]] Фајф е [[полуостров]] во источна Шкотска. На север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], а на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]]. На запад, пристапот делумно е ограничен од масивот на [[Охил (ридови)|ридовите Охил]]. Речиси целиот патен сообраќај кон Фајф и од него минува преку еден од четирите главни моста: на југ преку [[Мост Форт роуд|мостот Форт роуд]] (само за јавниот превоз и велосипедистите) и [[Квинсфери кросинг|мостот Квинсфери кросинг]]; на запад преку [[Мост Кинкардин|мостот Кинкардин]]; или на североисток преку [[Мост Теј роуд|мостот Теј роуд]]. Исклучок е сообраќајот што се движи кон север по [[Автопат М90|автопатот М90]]. Патарините на мостовите Теј роуд и Форт роуд биле укинати на 11 февруари 2008 година. Во областа има неколку изгаснати [[Вулкан|вулкански]] форми, меѓу кои [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], кои се издигнуваат над брановидните земјоделски предели, и [[Ларго Ло]], [[вулкански чеп]] во источниот дел. Со височина од 522 m, [[Западен Ломонд]] е највисока точка во Фајф. Крајбрежјето има бројни мали пристаништа, од индустриските пристаништа во Барнтисланд и Росит до рибарските села на [[Ист Њук]], како [[Анструтер]] и [[Питенвим]]. Големата рамничарска област северно од ридовите Ломонд, низ која тече [[Идн (река во Фајф)|реката Идн]], е позната како [[Хау-оф-Фајф]]. Поленските анализи од локалитети во Североисточен Фајф укажуваат на намалување на земјоделското производство и обновување на шумската вегетација во текот на подолг период од првите векови на првиот милениум.<ref>[[Ричард Орам|Oram, Richard D]]. (2025), ''A Land Won From Waste: Scotland AD 400 - 1400'', [[John Donald Publishers|John Donald]], Edinburgh, p. 66, ISBN 9780859767194</ref> [[File:Northeast Fife.jpg|лево|мини|250px|Поглед кон земјоделските површини на Североисточен Фајф и оддалечените [[Ломонд (ридови)|ридови Ломонд]]]] Северно од ридовите Ломонд се наоѓаат села и мали градови во претежно земјоделски предел. Јужните и западните делови на Фајф, вклучувајќи ги градовите Данфермлин, Гленротс, Кирколди и регионот [[Ливенмаут]], се лесно индустријализирани и погусто населени. Единствените области за кои би можело да се каже дека се тешко индустријализирани се [[Росајт]], околу поморското бродоградилиште, и можеби комплексот Мосморан за фракционирање на течен природен гас, на периферијата на Кауденбит. Источниот дел на Фајф, особено низата села меѓу [[Ерлсфери]] и [[Кингсбарнс]] и нивното пошироко опкружување, е познат како „Ист Њук“ (агол или испакнат дел од копно).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/placename/?id=1652|title=Fife Place-name Data :: The East Neuk|publisher=Fife-placenames.glasgow.ac.uk|access-date=16 April 2020}}</ref> Областа се одликува со мали населби околу заштитени пристаништа, со карактеристична традиционална архитектура од камен и препознатливи скалести фронтони во холандски или „корби“ (гарвански) стил. Оваа област има една од највисоките концентрации на втори домови и куќи за одмор во Шкотска.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Evans|first1=Anna|last2=Graham|first2=Eddy|last3=Rae|first3=Alasdair|last4=Robertson|first4=Douglas|last5=Serpa|first5=Regina|date=October 2019|title=Research into the impact of short-term lets on communities across Scotland|url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/research-and-analysis/2019/10/research-impact-short-term-lets-communities-scotland/documents/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/govscot%3Adocument/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland.pdf|website=Scottish Government|publisher=The Indigo House Group in association with IBP Strategy and Research}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thetimes.com/life-style/property-home/article/why-the-east-neuk-has-lasting-appeal-7266ztjxh|title=Why the East Neuk has lasting appeal &#124; Bricks & Mortar|work=The Times|date=5 May 2017|access-date=14 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/fife/1261234/visitors-stay-away-but-second-home-owners-remain-in-east-neuk-villages/|title=Visitors stay away but second home owners remain in East Neuk villages|website=Thecourier.co.uk|date=13 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotsman.com/news/politics/empty-and-second-homes-causing-housing-crisis-1428771|title=Empty and second homes causing housing crisis|publisher=The Scotsman|date=6 June 2018|access-date=14 April 2020}}</ref> [[Риболов|Риболовот]], на кој историски се потпирале крајбрежните населби на Ист Њук, во последните години бележи пад. Денес, главната рибарска флота работи од Питенвим, додека пристаништето во Анструтер главно се користи како марина за рекреативни пловни објекти. Во близина на брегот на Фајф се наоѓаат неколку острови, меѓу кои [[Меј (остров)|островот Меј]], [[Инчкит]] и [[Инчколм]]. Поранешниот [[Остров Престон|остров Престон]], јужно од [[Валифилд (Фајф)|Валифилд]], повеќе не е остров по извршените работи за мелиорација и пренамена на земјиштето. == Демографија == === Јазици === Според [[Попис на населението во Шкотска 2022|пописот во Шкотска од 2022 година]], од вкупно 362.143 жители на возраст од три години нагоре: * 134.659 лица (37,2 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a1a62-eab8-76fc-98d0-f7e8423a5077|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> * 2.696 лица (0,8 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик|шкотскогалски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a2022-ecdd-77ea-96ad-569f0c5b3786|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> === Етнички состав === Според пописите од 2001, 2011 и 2022 година, етничкиот состав на населението во Фајф се менувал постепено, со зголемување на разновидноста на населението.<ref name="2022census_Scot">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/media/trbdxzme/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-chart-data.xlsx|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data|date=21 May 2024|website=Scotland's Census|publisher=National Records of Scotland|access-date=21 May 2024}}</ref> Во 2001 година, 345.003 лица (98,73 % од населението) биле заведени во категоријата [[Бели луѓе|бело население]]. Во 2011 година нивниот број изнесувал 356.550 (97,63 %), а во 2022 година — 356.885 лица (95,99 %). Меѓу белото население, лицата што се изјасниле како [[Шкоти|Шкоти]] биле најголемата група: 308.380 во 2001 година, 312.957 во 2011 година и 302.087 во 2022 година. Во 2022 година, 36.025 лица се изјасниле како припадници на други британски групи, 2.658 како [[Ирци|Ирци]], 5.491 како [[Полјаци|Полјаци]], 277 како [[Роми]] или патувачки заедници и 10.347 во категоријата „друго бело население“. Бројот на жители со [[Азијци|азиско потекло]], вклучувајќи ги лицата што се изјасниле како азиски Шкоти или азиски Британци, се зголемил од 2.734 лица во 2001 година на 5.748 во 2011 година и 8.014 во 2022 година (2,16 % од населението). Во последниот попис биле вклучени 1.732 лица со [[Индија|индиско]], 2.599 со [[Пакистан|пакистанско]], 212 со [[Бангладеш|бангладешко]] и 1.878 со [[Народна Република Кина|кинеско]] потекло, како и 1.596 лица од други азиски групи. Во 2022 година, 1.355 лица биле заведени во категоријата африканско население, 316 во категоријата [[Британска африканско-карипска заедница|карипско]] или [[Црни Британци|црно население]], 3.312 во категоријата [[Британски мешани|мешано или повеќекратно етничко потекло]] и 1.899 во категоријата други етнички групи. Во последната категорија биле вклучени 653 лица со [[Британски Арапи|арапско]] потекло и 1.236 лица што се изјасниле како припадници на други етнички групи. Вкупниот број жители според пописите изнесувал 349.429 во 2001 година, 365.198 во 2011 година и 371.781 во 2022 година. == Населени места == [[File:Fife UK location map.svg|мини|десно|300px|Фајф во рамките на Шкотска]] [[Купар]] ја презел улогата на [[Главен град на грофовија|окружен град]] од [[Крејл]] на почетокот на XIII век. Гленротс денес е административен центар, откако во 1975 година било одлучено таму да се смести седиштето на новоформираниот Регионален совет на Фајф. Трите главни градски населби во Фајф се Кирколди, Данфермлин (кој во 2022 година добил [[Статус на град во Обединетото Кралство|статус на град]]) и Гленротс. Според проценките за 2012 година, Данфермлин бил најголемата населба по број на жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Mid 2012 population estimates of settlements|url=http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027175925/http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|archive-date=27 October 2014}}</ref> пред Кирколди и Гленротс. Меѓу следните поголеми населби се Сент Андрус, Кауденбит, Росит, Метил и [[Далгети Беј]]. Најголеми населени места според бројот на жители: {| class="wikitable sortable" |- ! Населба !! Население (2020) <ref>National Records of Scotland, Mid-2020 Population Estimates for Settlements and Localities in Scotland.</ref> |- | Данфермлин || data-sort-value="54990" | 54.990 |- | Киркоди || data-sort-value="50370" | 50.370 |- | Гленротс || data-sort-value="38360" | 38.360 |- | Сент Ендрјуз || data-sort-value="18410" | 18.410 |- | Росајт || data-sort-value="13570" | 13.570 |- | Каудинбит || data-sort-value="12030" | 12.030 |- | Метил || data-sort-value="10890" | 10.890 |- | Далгети Беј || data-sort-value="9710" | 9.710 |- | Левен || data-sort-value="9420" | 9.420 |- | Купар || data-sort-value="8960" | 8.960 |- | Лохгели || data-sort-value="7300" | 7.300 |- | Келти || data-sort-value="6760" | 6.760 |- | Бернтајленд || data-sort-value="6630" | 6.630 |- | Балингри || data-sort-value="5940" | 5.940 |- | Карденден || data-sort-value="5190" | 5.190 |- | Инверкитинг || data-sort-value="4820" | 4.820 |- | Кеноуеј || data-sort-value="4570" | 4.570 |- | Њупорт-он-Теј || data-sort-value="4210" | 4.210 |- | Бакхејвен || data-sort-value="4050" | 4.050 |- | Анструдер || data-sort-value="3950" | 3.950 |- | Тејпорт || data-sort-value="3750" | 3.750 |- | Лукарс || data-sort-value="3160" | 3.160 |- | Лесли || data-sort-value="3010" | 3.010 |- | Кинкардин || data-sort-value="2940" | 2.940 |- | Кингхорн || data-sort-value="2940" | 2.940 |} === Историски парохии === Округот порано бил поделен на парохии, кои често, но не секогаш, биле именувани според град или село: {{div col|colwidth=22em}} * [[Аботшол]] * [[Абди]] * [[Абердор]] * [[Источен Анструтер]] * [[Западен Анструтер]] * [[Арнгаск]] (во Пертшир од 1891 година) * [[Ахтердерен]] * [[Ахтермухти]] * [[Ахтертул]] * [[Балингри]] * [[Балмерино]] * [[Бит (Фајф)|Бит]] * [[Бакхевен]] * [[Барнтисланд]] * [[Камерон (Фајф)|Камерон]] * [[Карнби]] * [[Карнок]] * [[Селардајк]] * [[Серес (Фајф)|Серес]] * [[Колеси]] * [[Кауденбит]] * [[Крејл]] * [[Крејх (Фајф)|Крејх]] * [[Кросгејтс (Фајф)|Кросгејтс]] * [[Калрос]] (во Фајф од Пертшир од 1891 година) * [[Калц (Фајф)|Калц]] * [[Купар]] * [[Дерси]] * [[Далгети Беј|Далгети]] * [[Данбог]] * [[Данфермлин]] * [[Дунино]] * [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]] * [[Ели и Ерлсфери|Ели]] * [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]] * [[Тејпорт|Фери-Порт-он-Крејг]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/parish/?id=38|title=Fife Place-name Data :: Parish: Ferry-Port-on-Craig|website=fife-placenames.glasgow.ac.uk}}</ref> * [[Флиск]] * [[Форган (Фајф)|Форган]] * [[Фроучи]] * [[Гленротс]] * [[Инверкитинг]] * [[Келти]] * [[Кембак]] * [[Кеновеј]] * [[Килконхар]] * [[Килмани]] * [[Килрени]] * [[Кингхорн]] * [[Кингласи]] * [[Кингсбарнс]] * [[Кингскетл]] * [[Кирколди]] * [[Лејдибанк]] * [[Ларго (Фајф)|Ларго]] * [[Лесли (Фајф)|Лесли]] * [[Лухарс]] * [[Ливен (Фајф)|Ливен]] * [[Лохгели]] * [[Логи (Фајф)|Логи]] * [[Ламфинанс]] * [[Маркинч]] * [[Метил (Фајф)|Метил]] * [[Монимејл]] * [[Мунзи]] * [[Њубург (Фајф)|Њубург]] * [[Њуберн (Фајф)|Њуберн]] * [[Питлеси]] * [[Питенвим]] * [[Росит]] * [[Салин (Фајф)|Салин]] * [[Скуни]] * [[Сент Андрус]] (Сент Андрус и Сент Леонардс) * [[Сент Монанс]] (и Аберкромби) * [[Стратмигло]] * [[Торнтон (Фајф)|Торнтон]] * [[Торибурн]] * [[Велвуд (Фајф)|Велвуд]] * [[Вемис (Фајф)|Вемис]] * [[Вормит]] {{div col end}} {{Clear}} === Заедници === Фајф е поделен на 105 [[Список на подрачја на месни совети во Шкотска|подрачја на месни совети]], од кои 85 имале активни [[месен совет|месни совети]] во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Community Councils|url=https://www.fife.gov.uk/kb/docs/articles/council-and-democracy/politicians-and-committees/community-councils/asset-listings/community-councils|website=Fife Council|date=8 March 2021|access-date=22 April 2023}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Култура == [[File:Falkland Palace.jpg|мини|десно|250px|[[Дворец во Фолкланд|Дворецот во Фолкланд]]]] [[File:17thC Scottish Lowland farm.jpg|мини|десно|250px|Земјоделска фарма во [[Шкотска Низина|шкотската Низина]], детаљ од панорамата на Данфермлин на Џон Слизер од 1693 година]] [[File:The Lomond Hills seen from Auchtermuchty, Howe of Fife.JPG|мини|250px|Поблизок поглед на [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], гледани од [[Ахтермухти]]]] Фајф има 4.961 [[Заштитена градба|заштитена градба]] и 48 [[Заштитена зона|заштитени зони]].<ref name="Fife's listed buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|title=Fife's listed buildings|publisher=Historic Scotland|access-date=25 August 2009|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190936/http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|url-status=dead}}</ref> Меѓу најзначајните историски објекти се [[Дворец во Фолкланд|дворецот во Фолкланд]], [[Замок Кели|замокот Кели]], [[Дворец во Данфермлин|дворецот во Данфермлин]], [[Замок во Сент Андрус|замокот во Сент Андрус]], [[Дворец во Калрос|дворецот во Калрос]] и замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди. Фајф има и бројни [[Црква (градба)|верски објекти]] со историско значење. [[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]] била седиште на моќната [[Архиепископ на Сент Андрус|архиепископија на Сент Андрус]], а подоцна станала значаен центар на [[Шкотска реформација|шкотската реформација]], додека [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]] била последно почивалиште на повеќе шкотски кралеви. Опатиите [[Опатија Балмерино|Балмерино]] и [[Опатија Калрос|Калрос]] биле основани во XIII век од [[Цистерцити|цистерцитите]], додека еден век претходно [[Опатија Линдорс|опатијата Линдорс]], надвор од Њубург, била основана од [[Тиронензи|тиронензиски монаси]]. Сите овие објекти биле од големо значење. [[Станза фестивал на поезијата|Фестивалот на поезијата „Станза“]], [[Фестивал Ист Њук]] и уметничкиот фестивал во Питенвим се настани од национално културно значење. Се организираат и помали манифестации, како [[Уметнички фестивал во Купар|уметничкиот фестивал во Купар]] и уметничката недела во Ларго. [[Театар Бајр|Театарот Бајр]] во Сент Андрус и театарот „Адам Смит“ во Кирколди се високо ценети места за гостувачки претстави. Театарот „Адам Смит“ е и седиште на оперската компанија [[Фајф опера]]. Бајр повторно бил отворен во есента 2014 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldscotland.com/news/home-news/byre-theatre-to-reopen-after-university-of-st-andrews-agree-rescue-package.1408445352|title=Byre Theatre to reopen after University of St Andrews agree rescue package|work=Herald Scotland|date=19 August 2014}}</ref> по стечајот во 2012 година.<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-21211928|title=Byre Theatre in St Andrews board 'deeply regrets' closure|date=26 January 2013|access-date=21 October 2013|work=BBC News}}</ref> Театарот Алхамбра во Данфермлин и салата Ротс во Гленротс се исто така популарни места за концерти, театарски претстави, комичарски настапи и локални музички продукции. Детската гала во Данфермлин се одржува секоја година во јуни и е една од најголемите манифестации од ваков вид во Фајф. Учениците од основните училишта парадираат низ центарот на градот до [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]. Настанот започнал во 1902 година, а денес го организира добротворна организација и се финансира исклучиво преку донации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dunfermlinegala.com/history-of-the-gala/|title=History of the Gala – Dunfermline Children's Gala|website=Dunfermlinegala.com|access-date=3 June 2026}}</ref> == Знаменитости == [[File:Fife Coastal Path, Blair Point - geograph.org.uk - 3234523.jpg|мини|десно|250px|[[Крајбрежна патека на Фајф|Крајбрежната патека на Фајф]] кај Блер Поинт]] [[File:Forth Bridge 2022.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Форт]]]] [[File:St.Andrews Abbey Scotland.jpg|мини|десно|250px|[[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]]]] [[File:+Am Ende des 22. Jahrhunderts wurde mit dem Bau von ST Andrews Castle begonnen.jpg|мини|десно|250px|[[Замок во Сент Андрус|Замокот во Сент Андрус]]]] [[File:Isle of May panorama.jpg|мини|десно|250px|[[Меј (остров)|Островот Меј]]]] [[File:A constellation of starfish (26705635884).jpg|мини|десно|250px|[[Дип Си Ворлд]]]] [[File:Swilken Bridge, Old Course geograph-6310525-by-Gordon-Hatton.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] на теренот Олд Курс]] [[File:AbteiDunfermline.JPG|мини|десно|250px|[[Опатија во Данфермлин|Опатијата во Данфермлин]]]] [[File:Gardens in Pittencrieff Park.jpg|мини|десно|250px|Градините во [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]]] * [[Замок Абердор]] * [[Камен круг Балбирни]] * [[Балфарг]] * [[Замок Балгони]] * [[Опатија Балмерино]] * [[Банет Стејн|Каменот Банет]] * [[Имот Камбо]] * [[Пештери Кејпли]] * [[Црква „Света Марија на Карпата“]] * [[Природен парк Крејгтун]] * [[Опатија Калрос]] * [[Дип Си Ворлд]] * [[Опатија во Данфермлин]] * [[Дворец во Данфермлин]] * [[Дворец во Фолкланд]] * [[Крајбрежна патека на Фајф]] * [[Народен музеј на Фајф]] * [[Железница на наследството на Фајф]] * [[Поклонички пат на Фајф]] * [[Мост Форт]] * [[Опатија Инчколм]] * [[Меј (остров)|Островот Меј]] * [[Замок Кели]] * Дестилерија „Кингсбарнс“ и посетителски центар * [[Галерии во Кирколди]] * [[Опатија Линдорс]] * [[Дестилерија во опатијата Линдорс]] * [[Пазар Линкс]] * [[Лохор Медоус]] * [[Регионален парк на ридовите Ломонд]] * Мегалитски камења во Лундин Линкс * [[Крст на Макдаф]] * [[Музеј на Универзитетот во Сент Андрус]] * [[Замок Њуарк (Фајф)|Замок Њуарк]] * [[Норманс Ло]] * [[Охил (ридови)|Ридови Охил]] * [[Олд Курс во Сент Андрус|Терен за голф Олд Курс во Сент Андрус]] * [[Парк Питенкриеф]] * [[Замок Равенскрејг]] * [[Рипер (едриличарски брод)|Бродот „Рипер“]] * [[Паркот Риверсајд (Гленротс)|Паркот Риверсајд во Гленротс]] * [[Замок Росит]] * Тајниот бункер на Шкотска * [[Шкотски центар за елени]] * [[Шкотски музеј на рибарството]] * [[Кула Сифилд]] * Аквариум во Сент Андрус * [[Замок во Сент Андрус]] * [[Катедрала во Сент Андрус]] * [[Музеј во Сент Андрус]] * [[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] * [[Железнички мост Теј]] * [[Национален природен резерват Тентсмур]] * [[Светски музеј на голфот на R&A]] == Познати личности од Фајф == * [[Роберт Адам]] — архитект. * [[Стјуарт Адамсон]] — музичар („[[Биг Кантри]]“, „[[Скидс]]“). * [[Роберт Хоуп Монкриф Ајткен]] — [[поручник]] во 13. [[Бенгалска домородна пешадија|бенгалска домородна пешадија]], одликуван со [[Викториин крст]]. * [[Вилијам Алан (класичар)|Вилијам Алан]] — класичен филолог на Универзитетот во Оксфорд. * [[Ијан Андерсон (музичар)|Ијан Андерсон]] — музичар, фронтмен на групата „[[Џетро Тал (група)|Џетро Тал]]“. * [[Ијан Бенкс]] — писател. * [[Ен Барнард|Лејди Ен Барнард]] — патописка, уметница и дама од високото општество на своето време. * [[Ендру Вајт Барклеј]] — лекар, [[Лумлејски предавач|лумлејски предавач]] и [[Харвиски говорник|харвиски говорник]]. * [[Џим Бакстер]] — фудбалер. * [[Дејвид Битон|Дејвид Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џорџ Бетјун (политичар)|Џорџ Бетјун]] — член на Шкотскиот парламент за Килрени. * [[Џејмс Битон|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џејмс Битон (архиепископ на Глазгов)|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Глазгов. * [[Џенет Битон|Џенет Бетјун]] — благородничка. * [[Мери Битон|Мери Бетјун]] — придружничка на [[Мери Стјуарт|Мери, шкотската кралица]]. * [[Елизабет Бетјун]] — љубовница на кралот [[Џејмс V од Шкотска|Џејмс V]]. * [[Гај Беримен]] — басист на групата „[[Колдплеј]]“. * [[Џејмс Блек (фармаколог)|Сер Џејмс Блек]] — фармаколог и добитник на [[Нобелова награда|Нобеловата награда.]] * Сер [[Ернли Блеквел]] — правник и државен службеник. * [[Едит Боуман]] — радио-водителка на Би-би-си 1/6. * [[Керолајн Бразиер (библиотекарка)|Керолајн Бразиер]] — библиотекарка. * [[Гордон Браун]] — поранешен премиер на Обединетото Кралство и [[Министер за финансии на Обединетото Кралство|министер за финансии]], поранешен пратеник за [[Кирколди и Кауденбит]]. * [[Скот Браун (фудбалер, роден јуни 1985)|Скот Браун]] — фудбалер на [[Шкотска]] и [[Селтик|Селтик]]. * [[Грегори Берк]] — драмски писател. * [[Кен Берк]] — балетски танчер. * [[Ендру Карнеги]] — индустријалец и филантроп. * [[Хенри Чизхолм]] — директор во челичната индустрија. * [[Џим Кларк]] — двократен светски шампион во [[Формула 1]]. * [[Џејмс Клефан]] — поручник на бродот [[ХМС Спартиејт (1798)|ХМС ''Спартиејт'']] во [[Битка кај Трафалгар|Битката кај Трафалгар]]. * [[Арчибалд Констабл]] — издавач, книжар и продавач на канцелариски материјали. * [[Кенет Кренам]] — актер. * [[Кинг Креозот]] — музичар. * [[Лоренс Дејли]] — генерален секретар на NUM. * [[Дејвид Данскин]] — еден од главните основачи на фудбалскиот клуб „[[ФК Арсенал|Арсенал]]“. * [[Џејмс Дјуар (судија)|Џејмс Дјуар]] — судија. * [[Барбара Диксон]] — пејачка и актерка. * [[Томас Мили Доу]] — сликар, член на [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. * [[Питер Дамбрик]] — автомобилски тркач и победник на [[Голема награда на Макао 1998|Големата награда на Макао во 1998 година]]. * [[Филип Чарлс Дарам]] — морепловец и капетан на [[ХМС Дефајанс (1783)|ХМС ''Дефајанс'']] кај Трафалгар. * [[Марџори Флеминг]] — детска писателка и поетеса. * [[Сендфорд Флеминг|Сер Сендфорд Флеминг]] — инженер кој предложил светски стандардни [[временска зона|временски зони]], работел на [[Интерколонијална железница|Интерколонијалната железница]] и [[Канадска пацифичка железница|Канадската пацифичка железница]]. * [[Валентин Флеминг]] — пратеник и татко на писателот [[Ијан Флеминг]]. * [[Џон Форбс (офицер на британската армија)|Џон Форбс]] — го именувал градот [[Питсбург]]. * [[Крис Фусаро]] — рагбист. * [[Вилијам Гир]] — уметник. * [[Емелија Гедие]] — [[презвитеријанство|презвитеријанска]] детска пророчица. * [[Томас Ломар Греј]] — инженер познат по пионерската работа во [[сеизмологија|сеизмологијата]]. * [[Мартин Грихан]] — фудбалер. * [[Семјуел Грег]] — руски адмирал и „татко на руската морнарица“. * [[Томас Харди (свештеник)|Томас Харди]] — свештеник, [[Претседател на Генералното собрание на Шкотската црква|претседател на Генералното собрание на Шкотската црква]] и професор по црковна историја на [[Универзитет во Единбург|Универзитетот во Единбург]]. * [[Александар Хендерсон (теолог)|Александар Хендерсон]] — теолог и важна црковна државничка фигура. * [[Ширли Хендерсон]] — актерка. * [[Џорџ Хорн (рагбист)|Џорџ Хорн]] — рагбист. * [[Питер Хорн]] — рагбист. * [[Боб Хауи]] и [[Дејв Хауи]] — рагбисти. * [[Нинијан Имри]] — армиски офицер и геолог. * [[Ричард Џобсон (телевизиски водител)|Ричард Џобсон]] — филмски режисер, телевизиски водител и музичар, член на „[[Скидс]]“. * [[Питер Џонстон (фудбалер)|Питер Џонстон]] — фудбалер на „Селтик“. * [[Вил Џордан (писател)|Вил Џордан]] — романсиер на шпионски романи и филмски критичар. * [[Хенриета Кеди]] — романсиерка што пишувала под псевдонимот [[Сара Тајтлер]]. * [[Дебора Нокс]] — олимписка шампионка во [[карлинг]]. * [[Крег Левејн]] — поранешен професионален фудбалер и тренер. * [[Џеки Ливен]] — кантавтор. * [[Волас Линдзи]] — класичен филолог, [[палеографија|палеограф]], професор по хуманистика на Универзитетот во Сент Андрус. * [[Роберт Линдзи од Питскоти]] — писател од XVI век. * [[Џорџ Лаудер постариот]] — политичар и индустријалец. * [[Џорџ Лаудер (индустријалец)|Џорџ Лаудер помладиот]] — индустријалец. * [[Роди Ламсден]] — поет. * [[Ен Макоули]] — музиколог, археолог, автор и предавач. * [[Даглас Макинон]] — режисер. * [[Вал Мекдермид]] — писателка. * [[Кен Мекнот]] — фудбалер, централен бек на „Астон Вила“, победник на Купот на европските шампиони во 1982 година. * [[Вили Мекнот]] — фудбалер, дефанзивец на „Рејт Роверс“. * [[Стив Мејсон (музичар)|Стив Мејсон]] — музичар („Бета бенд“, „Кинг бисквит тајм“, „Блек афер“). * [[Александар Мичи]] (1833–1902) — автор, новинар и бизнисмен во Кина. * [[Том Морис Постариот|Олд Том Морис]] — [[Одржувач на терен за голф|одржувач]] на [[Сент Андрус Линкс]] и четирикратен победник на [[Отворено првенство во голф|Отвореното првенство]]. * [[Том Нејрн]] — политички теоретичар на национализмот. * [[Раб Ноукс]] — пејач, кантавтор и музички продуцент. * [[Ајлин Патерсон]] — авторка и илустраторка. * [[Џон Филип (мисионер)|Џон Филип]] — мисионер во [[Јужна Африка]]. * [[Дејвид Питкерн]] — лекар. * [[Џон Питкерн]] — британски [[Кралска морнарица (маринци)|маринец]] убиен во [[Битка кај Банкер Хил|Битката кај Банкер Хил]]. * [[Вилијам Питкерн]] — лекар. * [[Ијан Ранкин]] — писател. * [[Проклајмерс|Крег и Чарли Рид]] — кантавтори од групата „[[Проклејмерс]]“. * [[Дејвид Руло (рагбист)|Дејвид Руло]] — рагбист. * [[Крег Расел (британски автор)|Крег Расел]] — писател. * [[Клајв Расел]] — актер. * [[Свети Мунго]] — мисионер и заштитник/основач на Глазгов (роден во [[Калрос]]). * [[Дугреј Скот]] — актер. * [[Џон Скримџер од Мајрс]] — [[Мајстор на дела на шкотската круна|мајстор на дела]] за кралските градби на Џејмс V и Мери, шкотската кралица. * [[Александар Селкирк]] — морепловец и инспирација за романот „[[Робинзон Крусо]]“. * [[Џими Шанд]] — хармоникаш. * [[Даниел Слос]] — комичар. * [[Адам Смит]] — филозоф и економист. * [[Џордан Смит (актер)|Џордан Смит]] — актер. * [[Мери Ферфакс Сомервил]] — научна писателка и полимат. * [[Кетрин Стил]] — биохемичарка на растенија. * [[Дејвид Стил]] — поранешен [[Претседавач на Шкотскиот парламент|претседавач на Шкотскиот парламент]], лидер на [[Либерална партија (Обединето Кралство)|Либералната партија]], член на Шкотскиот парламент за [[Лотијан (изборен регион на Шкотскиот парламент)|Лотијан]] и пратеник за [[Твидејл, Етрик и Лаудердејл (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Твидејл, Етрик и Лаудердејл]]. * [[Ијан Стјуарт (музичар)|Ијан Стјуарт]] — коосновач на „[[Ролинг стоунс]]“. * [[Лоренс Стороне]] — рудар и анархистички организатор. * [[Џон Стратерс (анатом)|Сер Џон Стратерс]] — прв [[Региус професор|региус професор]] по [[анатомија]] на [[Универзитет во Абердин|Универзитетот во Абердин]]. * [[Џон Мекдуал Стјуарт]] — истражувач на внатрешноста на Австралија. * [[Мајкела Таб]] — првата жена-судија во снукер што судела во „Крусибл“. * [[Вилијам Тенант (поет)|Вилијам Тенант]] — научник и поет. * [[Џон Томсон (фудбалер, роден 1909)|Џон Томсон]] — голман на „[[Селтик]]“ и на [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]]. * [[Кеј Ти Танстал]] — музичарка. * [[Џек Ветријано]] — сликар. * [[Вилијам Монтгомери Ват]] — историчар, заслужен професор по арапски и исламски студии на Универзитетот во Единбург. * [[Ендру Г. Л. Витлоу]] — неонатолог, истражувач и медицински академик. * [[Дејвид Вилки (сликар)|Сер Дејвид Вилки]] — сликар. * [[Александар Вилсон (астроном)|Александар Вилсон]] — хирург, леач на букви, астроном, математичар и метеоролог. * [[Џејмс Вилсон (татко основач)|Џејмс Вилсон]] — потписник на [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]] и на [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]], назначен од [[Џорџ Вашингтон]] во првиот [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховен суд]]. * [[Џоки Вилсон]] — играч на пикадо. * [[Џејмс Јоркстон]] — музичар. * [[Даглас Јанг (класичар)|Даглас Јанг]] — поет, научник, преведувач и лидер на Шкотската национална партија. == Спорт == [[Сент Андрус]] во Фајф е домот на голфот и седиштето на [[R&A]], управното тело на спортот низ светот, освен во Соединетите Американски Држави и Мексико. [[Кралски и антички голф-клуб на Сент Андрус|Кралскиот и антички голф-клуб на Сент Андрус]], од кој управувањето со спортот било одвоено во 2004 година, е најстариот голф-клуб во светот. Голф-играчи од целиот свет го посетуваат Фајф за да играат на неговите познати терени на [[Линкс (голф)|линкс]]: седумте терени само во Сент Андрус, потоа Скотскрејг, Кингсбарнс, Крејл (два терена), Ели, [[Дамбарни Линкс]], Лундин Линкс, Ливен Линкс и Кингхорн, како и бројните парковски, ридски и крајбрежни терени во регионот. Фајф има четири [[фудбал|фудбалски]] клуба што се натпреваруваат во [[Шкотска професионална фудбалска лига|Шкотската професионална фудбалска лига]]: [[Данфермлин Атлетик|Данфермлин Атлетик]], [[Ист Фајф (фудбалски клуб)|Ист Фајф]] (со седиште во Метил), [[Келти Хартс]] и [[Рејт Роверс]] (со седиште во Кирколди). [[Кауденбит (фудбалски клуб)|Кауденбит]] се натпреварувал на ова ниво од 1905 до 2022 година, а сега е член на [[Низинска фудбалска лига|Низинската фудбалска лига]]. Петнаесет клуба се натпреваруваат во [[Фудбалска лига на Источна Шкотска|Источната лига на Шкотска]], додека еден настапува во [[Шкотска јуниорска фудбалска асоцијација, Источен регион|Источниот регион на Шкотската јуниорска фудбалска асоцијација]]. Во Фајф има и бројни аматерски клубови во различни аматерски лиги. [[Фајф флаерс]] (со седиште во Кирколди) се најстариот клуб во [[хокеј на мраз|хокеј на мраз]] во Обединетото Кралство и играат во највисокото ниво на британскиот хокеј, [[Елитна хокеарска лига|Елитната хокеарска лига]]. Фајф е дом и на осум [[рагби|рагби]] клуба. [[Хау-оф-Фајф (рагби клуб)|Хау-оф-Фајф]] (со седиште во Купар) и [[Кирколди (рагби клуб)|Кирколди]] играат во националните лиги на [[Шкотска рагби унија|Шкотската рагби-унија]], додека [[Данфермлин (рагби клуб)|Данфермлин]], Росит Шаркс, [[Гленротс (рагби клуб)|Гленротс]], [[Мадрас (рагби клуб)|Мадрас]] и Вајд Академи (со седиште во Анструтер) настапуваат во [[Регионална лига на Каледонија|регионалните лиги на Каледонија]]. [[Рагби клуб на Универзитетот во Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]], најстариот рагби-клуб во Фајф, се натпреварува во системот на [[Британска универзитетска и колеџска спортска асоцијација|Британската универзитетска и колеџска спортска асоцијација]] (BUCS). [[Крикет]] е исто така широко распространет во Фајф. Меѓу клубовите се [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]], Фолкланд, Гленротс, Ларго, Даникир (со седиште во Кирколди), Данфермлин и Карнеги, Брумхол (со седиште во Чарлстаун) и Шип Ин (со седиште во Ели), кои ги играат своите натпревари на плажата Ели. Крикет-клубот [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]] е познат по победата во националниот [[Селски куп|Селски куп]] на теренот „[[Лордс]]“ во 1985 година и до денес е единствениот шкотски клуб што го освоил. [[Кингдом кенгарус]] се единствениот клуб за [[австралиски фудбал]] во Фајф, со тренинзи во Росит и Кирколди. [[Абердор шинти клуб|Абердор шинти]] има две машки и две женски екипи, како и повеќе младински состави. Фајф има два натпреварувачки [[кошарка|кошаркарски]] клуба: [[Данфермлин Рејн|Данфермлин Рејн]], кој игра во средното училиште [[Католичко средно училиште „Свети Колумба“ (Данфермлин)|„Свети Колумба“]] во Данфермлин и се натпреварува во повеќе национални [[Шкотско кошаркарско првенство за мажи|натпреварувања]], и Фајф стил, клуб од Кирколди со повеќе возрасни категории. Неговиот сениорски машки тим и екипата до 19 години настапуваат во третата дивизија на машката кошаркарска лига на Лотијан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lothian.leaguerepublic.com:443/index.html|title=Lothian Basketball Association - Home|website=Lothian.leaguerepublic.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fifesteel.co.uk/|title=Fife Steel Basketball|access-date=3 June 2026|archive-date=10 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810195702/http://fifesteel.co.uk/|url-status=bot: unknown}}</ref> Фајф е значаен и за [[мотоспорт|мотоспортот]]: [[Патека Нокхил|Нокхил]], националниот центар за мотоспорт во Шкотска и единствената патека во земјата со категоризација од [[Меѓународна автомобилска федерација|FIA]]; Кауденбит Рејсвол, овална патека за трки со сериски автомобили; Лохгели Рејсвеј, со патеката за дрифт [[Дрифтленд]] и овална патека од четврт милја (околу 400 метри); како и патеката Крејл, на поранешен воен [[аеродром]], со патека за забрзување од четврт милја (околу 400 метри) и картинг-патека, што ја води Картинг-клубот на Источна Шкотска. == Медиуми == Меѓу локалните весници што се издаваат во регионот се ''[[Фајф фри прес]]'' во [[Кирколди]], ''[[Данфермлин прес]]'' во [[Данфермлин]], ''Гленротс газет'' во [[Гленротс]], ''Ист Фајф мејл'' во [[Ливен (Фајф)|Ливен]], ''Фајф хералд'' во [[Купар]] и областа Хау-оф-Фајф, како и ''Сент Андрус ситизен'' во [[Сент Андрус]]. [[Д. К. Томсон|Д. К. Томсон]] објавува изданија на весникот ''[[Данди курир и адвертајзер]]'' за Фајф и Западен Фајф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishpapers.co.uk/scotland/the-courier/|title=The Courier &#124; British Newspapers Online|first=The Theme|last=Foundry|date=25 October 2013}}</ref> а во регионот се продава и окружното издание на ''[[Ивнинг телеграф (Данди)|Ивнинг телеграф]]''. Единствената радиостаница со седиште во Фајф е [[Кингдом ФМ]]. Постои и младинската заедничка радиостаница Фајф јуут радио, која емитува програма секоја вечер и целосно ја водат млади луѓе. Други радиостаници, [[Теј ФМ]], [[Грејтест хитс радио Тејсајд и Фајф]], [[Форт 1]] од Единбург и [[Грејтест хитс радио Единбург, Лотијан и Фајф]], емитуваат во северниот и јужниот дел на регионот, соодветно. Британскиот [[пауер метал]] бенд [[Глоријахамер]] ја посветил целата своја дискографија на измислена фантастична приказна поврзана со Фајф и Данди, во која херојски кралеви, потпомогнати од храбри витези од Крејл, се судираат со меѓугалактички сили на злото. == Поврзано == * [[Опатии и приоралии во Шкотска]] * [[Замоци во Шкотска]] * [[Војвода од Фајф]] * [[Гроф од Фајф]] * [[Противпожарни и спасувачки служби (Шкотска)]] * [[Историски куќи во Шкотска]] * [[Здружение за домување „Кингдом“]] * [[Список на места во Фајф]] * [[Музеи во Шкотска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [[Енциклопедија Британика (1911)|Енциклопедија Британика (1911)]]: [[:en:Fife (Scotland)|Фајф (Шкотска)]] * [https://know.fife.scot KnowFife — база на податоци за Фајф] [[Категорија:Фајф| ]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] [[Категорија:Полуострови во Шкотска]] [[Категорија:Региони на Шкотска]] 0re6obwkh696cm7ugdtss48ssgjbvm5 5650188 5650185 2026-10-26T14:40:22Z Jtasevski123 69538 5650188 wikitext text/x-wiki '''Фајф''' ( {{IPAc-en|f|aɪ|f}} FYFE ,{{МФА|en|fɐi̯f}} ; {{Langx|gd|Fìobha}}  {{МФА|gd|ˈfiːvə|}} ; {{Langx|sco|Fife}} ) — [[Административна поделба на Шкотска|советничка област]] и [[Намесништва во Шкотска|намесништво]] во [[Шкотска]]. Станува збор за [[полуостров]] што на север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]], на југозапад со [[Клакмананшир]], а на запад со [[Перт и Кинрос]]. Најголема населба е градот [[Данфермлин]], додека административниот центар се наоѓа во [[Гленротс]]. Фајф зафаќа површина од 1326 километри квадратни.<ref name="popstats" /> Населението е најгусто концентрирано во јужниот дел на областа, каде што се наоѓаат Данфермлин, [[Кирколди]] и Гленротс. Северниот дел е поретко населен, а најголем град во тој дел е [[Сент Андрус]], на североисточниот брег. Со областа управува [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]]. Нејзините граници се совпаѓаат со границите на истоимената историска област и [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|поранешен административен регион]]. Фајф бил едно од главните [[Пикти|пиктски]] [[монархија|кралства]], познато под името ''Фиб'', а во Шкотска и денес често се нарекува '''Кралство Фајф'''. [[Универзитет Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]] е најстар од [[Древни универзитети во Шкотска|древните универзитети во Шкотска]] и еден од [[Список на најстари универзитети што непрекинато работат|најстарите универзитети во светот што непрекинато работат]]. Во Сент Андрус се наоѓа и [[Олд Корс во Сент Андрус|Олд Корс]], најстариот терен за [[голф]] во светот. Жител на Фајф се нарекува ''Фајфер'' (англиски: ''Fifer''). == Историја == Фајф, ограничен на север со заливот Ферт-оф-Теј, а на југ со заливот Ферт-оф-Форт, претставува природен полуостров чии политички граници низ вековите претрпеле релативно мали промени. [[Список на пиктски кралеви|Списокот на пиктски кралеви]] и документот ''[[De Situ Albanie]]'', зачувани во [[Ракопис од Поплтон|ракописот од Поплтон]], го споменуваат делењето на пиктското кралство, односно [[Албани]], на седум подкралства, од кои едно било Фајф.<ref name="Taylor">{{Наведена книга|last=Taylor|first=Simon|title=The Place-Names of Fife, Volume 5|year=2012|publisher=Shaun Tyas|location=Donington, Lincs.|isbn=9781907730085|author2=Gilbert Márkus}}</ref>{{rp|70–72}} Најраната позната употреба на називот „Кралство Фајф“ датира од 1678 година, во тврдење дека називот потекнува од квазикралските привилегии на [[Гроф од Фајф|грофот од Фајф]].<ref name="Taylor" />{{rp|132}} Поимот кралство можеби потекнува од погрешно толкување на еден извадок од [[Ендру од Винтун|Винтун]].<ref name="Taylor" />{{rp|133}} Името на областа е забележано како ''Fib'' во 1150 година, а како ''Fif'' во 1165 година. Често се поврзувало со [[Фотриф]]. Ридската тврдина [[Клатчард Крејг]], во близина на [[Њубург (Фајф)|Њубург]], била значајна пиктска тврдина и била населена од шестиот до осмиот век.<ref name="SAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-352-1/dissemination/pdf/vol_116/116_117_184.pdf|title=Excavation Summary by the Society of Antiquaries of Scotland|website=Ads.ahds.ac.uk}}</ref> Фајф бил важен кралски и политички центар уште од владеењето на кралот [[Малколм III]], кога шкотските владетели постепено ги преместувале своите главни престојувалишта кон југ, подалеку од старите тврдини околу [[Скон]]. Малколм имал главно престојувалиште во [[Данфермлин]], а неговата сопруга, [[Света Маргарита Шкотска|Маргарита]], била главен покровител на [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]]. Опатијата ја заменила [[Јона]] како последно почивалиште на шкотската кралска елита. Меѓу погребаните таму бил и [[Роберт I Брус|Роберт I]]. До XV век, грофот од Фајф се сметал за највисокопоставен благородник во шкотското кралство и го задржал правото да ги крунисува шкотските монарси, што сведочи за угледот на областа. Во [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]], на местото на поранешната тврдина на [[Клан Макдаф|кланот Макдаф]], постепено бил изграден нов кралски дворец. Дворецот го користеле последователни владетели од [[Династија Стјуарт|династијата Стјуарт]], кои го претпочитале Фајф поради богатите ловишта. Кралот [[Џејмс VI од Шкотска|Џејмс VI]] го опишал Фајф, на [[Средношкотски јазик|средношкотски]], како „просјачка наметка обрабена со злато“ (''beggar's mantle fringed wi gowd'').<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zqq8BQAAQBAJ&q=James+%22beggar%27s+mantle+fringed+wi+gowd%22&pg=PT79|title=A Dictionary of Scottish Phrase and Fable|isbn=9780857906373|last1=Crofton|first1=Ian|date=5 November 2012|publisher=Birlinn}}</ref> Златниот раб се однесувал на крајбрежјето со низата мали пристаништа, развиените рибарски флоти и трговските врски со [[Ниски Земји|Ниските Земји]]. [[Волна]], [[лен]], [[јаглен]] и [[сол]] биле меѓу главните трговски производи. [[Производство на сол во тави|Производството на сол]] со загревање морска вода во плитки садови, користејќи локален јаглен, било карактеристично за крајбрежјето на Фајф. Црвените глинени ќерамиди, карактеристични за многу стари градби во областа, пристигнувале како [[баласт]] на трговските бродови и постепено ги замениле традиционалните сламени покриви. Во 1598 година, Џејмс VI испратил група од единаесет мажи од Фајф, познати како [[Авантуристи од Фајф|авантуристите од Фајф]], да го колонизираат [[Луис (остров)|островот Луис]]. Намерата била да се започне процес на таканаречена „цивилизација“ и дегализација на регионот.<ref name="keay">{{Наведена книга|last=Keay|first=John & Julia|title=Collins Encyclopedia of Scotland|year=1994|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-00-255082-6|page=370}}</ref> Обидот наишол на отпор од домородното население и завршил во 1609 година, кога колонистите биле откупени од [[Кенет Макензи, 1. лорд Макензи од Кинтаил|Кенет Макензи]], [[Шкотски клан|поглавар]] на [[Клан Макензи|кланот Макензи]].<ref name="keay" /> Во XIX век, Фајф станал значаен центар на [[Тешка индустрија|тешката индустрија]]. Јаглен се ископувал во областа најмалку од XII век, но бројот на рудници нагло се зголемил во викторијанскиот период поради растечката побарувачка. Поранешни рурални населби, како [[Кауденбит]], брзо прераснале во градови, бидејќи илјадници луѓе се доселувале во потрага по работа во рудниците. Изградбата на железничките мостови [[Мост Форт|Форт]] и [[Железнички мост Теј|Теј]] го поврзала Фајф со [[Единбург]] и [[Данди]], овозможувајќи побрз транспорт на стоки. Во [[Метил (Фајф)|Метил]], [[Барнтисланд]] и [[Росит]] биле изградени современи пристаништа. Кирколди станал светски центар за производство на [[линолеум]]. По војната, во Фајф бил изграден Гленротс, вториот [[Нов град (Обединето Кралство)|нов град]] во Шкотска, првично наменет да обезбеди домување за рударите во новиот рудник за јаглен. Подоцна, градот привлекол и голем број компании од современите технолошки индустрии во регионот познат како „[[Силиконски Глен]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/glenrothes-and-markinch-p238971|title=Glenrothes And Markinch Visitor Guide - Accommodation, Things To Do & More|website=Visitscotland.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/past-times/3300158/rothes-colliery/|title=Rothes Colliery: When the ill-fated Glenrothes coal mine was blasted into rubble|first=Kate|last=Brown|website=Thecourier.co.uk|date=17 May 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifetoday.co.uk/news/glenrothes-70-scandal-art-and-royalty-278057|title=Glenrothes at 70 - scandal, art and royalty|date=5 July 2018|website=Fifetoday.co.uk}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=l2UcB50hV7EC&dq=glenrothes+%22silicon+glen%22&pg=PA68|isbn=9781853025013|title=The Professional Engineer in Society|year=1989|publisher=Jessica Kingsley Publishers}}</ref> Денес, во Гленротс се наоѓаат седиштата на Советот на Фајф и на [[Фајф констабјулари|полициските служби]] за областа. Меѓу значајните историски градби и локалитети во Фајф, од кои некои ги управуваат [[Национален труст на Шкотска|Националниот труст на Шкотска]] или [[Хисторик Скотланд]], се опатијата во Данфермлин, дворецот во [[Калрос]], замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди, пристанишниот дел на [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]], [[Замок Балгони|замокот Балгони]] во близина на Коултаун-оф-Балгони, дворецот во Фолкланд, [[Замок Кели|замокот Кели]] во близина на [[Питенвим]], историската куќа [[Хил-оф-Тарвит]], [[Замок во Сент Андрус|замокот]] и [[Катедрала во Сент Андрус|катедралата во Сент Андрус]], како и [[Кула на Сент Рул|кулата на Сент Рул]]. === Административна историја === [[File:A new map of Scotland with the roads (8643653080).jpg|мини|десно|Мапа на шкотските провинции во 1689 година, на која е прикажана округот Фајф, што ги опфаќала и Кинрос и Клакманан]] Фајф бил една од старите [[Провинции на Шкотска|провинции на Шкотска]], управувана од [[Мормаер|мормаерот]] или грофот од Фајф. Првобитната провинција најверојатно го опфаќала само делот од подоцнежниот округ што се наоѓал источно од линијата меѓу Њубург и [[Скуни]]. Западниот дел од подоцнежниот округ припаѓал на провинцијата Фотриф, која ги опфаќала и областите што подоцна станале дел од [[Кинросшир]] и Клакмананшир, вклучувајќи го и градот [[Клакманан]]. До почетокот на XIII век, Фотриф бил присоединет кон округот Фајф. Во периодот меѓу владеењето на [[Давид I од Шкотска|Давид I]] (1124–1153) и средината на XIII век, Шкотска била поделена на историски области управувани од [[Шериф|шерифи]]. Кинрос и Клакманан добиле сопствени шерифи, додека преостанатиот дел од Фајф и Фотриф бил ставен под надлежност на [[Шериф на Фајф и Кинрос|шерифот на Фајф]].<ref>{{Наведена книга|last1=Chalmers|first1=George|title=Caledonia (Volume 7)|date=1894|publisher=Alexander Gardner|location=Paisley|pages=112–119|url=https://books.google.com/books?id=0Dg6AQAAMAAJ|access-date=22 April 2023}}</ref> Со текот на времето, овие области добиле поголемо административно значење од старите провинции, па поголемиот округ Фајф, кој ги вклучувал Кинрос и Клакманан, постепено бил засенет од помалата област Фајф. Во 1667 година биле воспоставени [[Комесари за снабдување|комесари за снабдување]] за секоја област, кои ја извршувале улогата на главен административен орган сè до создавањето на окружните совети во 1890 година. По [[Акти на унија 1707|Актите на унија]] од 1707 година, англискиот назив ''county'' почнал да се користи паралелно со постариот термин ''shire''.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Brown|first1=Keith|title=Act of the convention of estates of the kingdom of Scotland etc. for a new and voluntary offer to his majesty of £72,000 monthly for the space of twelve months, 23 January 1667|url=http://www.rps.ac.uk/trans/1667/1/10|website=Records of the Parliament of Scotland|publisher=University of St Andrews|access-date=25 February 2023}}</ref> Избраните окружни совети биле воспоставени во 1890 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1889|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1889 година]]. Тие ги презеле повеќето надлежности на комесарите, кои биле укинати во 1930 година. Двата [[Бург|бурга]], Данфермлин и Кирколди, биле исклучени од административната надлежност на окружниот совет бидејќи се сметало дека се способни самостојно да управуваат.<ref>Local Government (Scotland) Act 1889, c. 50</ref> Законот од 1889 година довел и до промена на границите: неколку [[ексклава|ексклави]] биле префрлени во округот со кој навистина се граничеле, а парохиите што се протегале низ повеќе области биле прераспределени така што секоја целосно да припаѓа на еден округ. Така дошло до одредени промени на границите на Фајф со Кинросшир и [[Пертшир]], а најзначајна била промената со која Фајф ги добил парохиите [[Калрос]] и [[Талиалан]], кои дотогаш претставувале ексклава на Пертшир.<ref>{{Наведена книга|last1=Shennan|first1=Hay|title=Boundaries of counties and parishes in Scotland as settled by the Boundary Commissioners under the Local Government (Scotland) Act 1889|date=1892|publisher=W. Green|location=Edinburgh|page=249|url=https://archive.org/details/bub_gb_meygAAAAMAAJ/page/n285/mode/2up?q=fife|access-date=22 April 2023}}</ref> Данфермлин и Кирколди биле вклучени во административната област на окружниот совет во 1930 година, но го задржале статусот на [[Голем бург|големи бургови]], што им овозможувало и понатаму самостојно да извршуваат многу локални функции.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Local Government (Scotland) Act 1929|year=1929|accessdate=22 April 2023}}</ref> [[File:County buildings, Cupar.jpg|мини|[[Окружни згради во Купар|Окружните згради во Купар]], поранешното седиште на Советот на округот Фајф]] Советот на округот Фајф бил сместен во Окружните згради на улицата „Кетрин“ во [[Купар]]. Објектот бил изграден во 1817 година како седиште на окружниот шерифски суд и место за состаноци на комесарите за снабдување. Со неговата изградба бил заменет средновековниот градски [[толбут]], кој претходно ги извршувал истите функции. Советот на округот Фајф бил укинат во 1975 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1973|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1973 година]]. Со него бил воведен двостепен систем, во кој постоеле [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|региони]] на повисоко и [[Области на Шкотска|области]] на пониско ниво. Бил формиран регионот Фајф, со исти граници како поранешната округ, поделен на три [[Региони и области на Шкотска|области]]: [[Данфермлин (област)|Данфермлин]], [[Кирколди (област)|Кирколди]] и [[Североисточен Фајф (област)|Североисточен Фајф]]. Во 1996 година, окружните совети биле укинати, а Регионалниот совет на Фајф бил заменет со [[Унитарна власт|единствен орган на локална самоуправа]], познат како Совет на Фајф. Фајф е една од шесте единици на локална самоуправа во [[Градски регион|градскиот регион]] Единбург и Југоисточна Шкотска. До 1885 година постоела [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|изборна единица Фајф]] во [[Долен дом на Парламентот на Обединетото Кралство|Долниот дом на Парламентот на Обединетото Кралство]]. Пред [[Акти на унија 1707|Унијата од 1707 година]], постоела и [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Шкотска)|изборна единица Фајф]] во [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]]. == Управување == {{главна|Совет на Фајф}} [[File:Fife House, Glenrothes.jpg|мини|140px|лево|[[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], седиштето на Советот на Фајф]] Фајф го претставуваат пет пратеници во [[Шкотски парламент|Шкотскиот парламент]] (MSPs) и четворица пратеници во [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] (MPs), кои се испраќаат во Холируд и во Британскиот парламент, соодветно. По [[Општи избори во Обединетото Кралство 2015|општите избори во 2015 година]], сите четири изборни единици за британскиот парламент биле под контрола на [[Шкотска национална партија|Шкотската национална партија]].<ref name="MPs of Fife">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/mps/?search_term=Fife|title=MPs of Fife|access-date=1 August 2015|work=Parliament UK}}</ref> На [[Општи избори во Обединетото Кралство 2017|изборите во 2017 година]], изборната единица [[Кирколди и Кауденбит]] повторно ја освоила [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|Лабуристичката партија]].<ref name="Kirkcaldy and Cowdenbeath">{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000041|title=Kirkcaldy & Cowdenbeath parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Истата година, изборната единица [[Североисточен Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Североисточен Фајф]] станала најизрамнетата изборна единица во земјата, при што Шкотската национална партија победила со мнозинство од само 2 гласа пред [[Шкотски либерални демократи|Шкотските либерални демократи]].<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000049|title=Fife North East parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Три од изборните единици за Шкотскиот парламент ги држи Шкотската национална партија: [[Кауденбит (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Кауденбит]], [[Данфермлин (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Данфермлин]] и [[Среден Фајф и Гленротс (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Среден Фајф и Гленротс]], а една Шкотските либерални демократи: [[Североисточен Фајф (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Североисточен Фајф]].<ref name="Scottish Election Results 2016 Results">{{Наведена вест|title=Scotland Election 2016|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2016/scotland/results|work=BBC News}}</ref> Административното седиште на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]] и седиштето на дивизијата П на [[Полиција на Шкотска|Полицијата на Шкотска]] (поранешна [[Фајф констабјулари]]) се наоѓаат во Гленротс. Состаноците на Советот се одржуваат во [[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], во центарот на градот. Западното крило на зградата било изградено во 1969 година од страна на Корпорацијата за развој на Гленротс како нејзини канцеларии, а подоцна, од кратко по создавањето на регионот Фајф во 1975 година, служело како седиште на Регионалниот совет.<ref>{{Наведена вест|title=Briefly|url=https://www.findmypast.co.uk/search-newspapers|access-date=22 April 2023|work=Aberdeen Press and Journal|date=26 November 1975|page=15}}</ref><ref name="Ferguson p91">Ferguson ''A History of Glenrothes'' p.91.</ref> == Географија == [[File:FIFE & KINROSS SHIRES Civil Parish map.jpg|мини|десно|400px|Карта на граѓанските парохии во Фајф и Кинросшир,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee01wils#page/n778/mode/1up|title=The Imperial gazetteer of Scotland; or, Dictionary of Scottish topography|date=21 July 2010|access-date=14 April 2020}}</ref> со парохиите означени со црвено]] [[File:Fife UK ward map 2017 (blank).svg|мини|десно|400px|Фајф е поделен на 22 изборни единици на локалната самоуправа, од кои секоја избира членови на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]].]] Фајф е [[полуостров]] во источна Шкотска. На север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], а на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]]. На запад, пристапот делумно е ограничен од масивот на [[Охил (ридови)|ридовите Охил]]. Речиси целиот патен сообраќај кон Фајф и од него минува преку еден од четирите главни моста: на југ преку [[Мост Форт роуд|мостот Форт роуд]] (само за јавниот превоз и велосипедистите) и [[Квинсфери кросинг|мостот Квинсфери кросинг]]; на запад преку [[Мост Кинкардин|мостот Кинкардин]]; или на североисток преку [[Мост Теј роуд|мостот Теј роуд]]. Исклучок е сообраќајот што се движи кон север по [[Автопат М90|автопатот М90]]. Патарините на мостовите Теј роуд и Форт роуд биле укинати на 11 февруари 2008 година. Во областа има неколку изгаснати [[Вулкан|вулкански]] форми, меѓу кои [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], кои се издигнуваат над брановидните земјоделски предели, и [[Ларго Ло]], [[вулкански чеп]] во источниот дел. Со височина од 522 m, [[Западен Ломонд]] е највисока точка во Фајф. Крајбрежјето има бројни мали пристаништа, од индустриските пристаништа во Барнтисланд и Росит до рибарските села на [[Ист Њук]], како [[Анструтер]] и [[Питенвим]]. Големата рамничарска област северно од ридовите Ломонд, низ која тече [[Идн (река во Фајф)|реката Идн]], е позната како [[Хау-оф-Фајф]]. Поленските анализи од локалитети во Североисточен Фајф укажуваат на намалување на земјоделското производство и обновување на шумската вегетација во текот на подолг период од првите векови на првиот милениум.<ref>[[Ричард Орам|Oram, Richard D]]. (2025), ''A Land Won From Waste: Scotland AD 400 - 1400'', [[John Donald Publishers|John Donald]], Edinburgh, p. 66, ISBN 9780859767194</ref> [[File:Northeast Fife.jpg|лево|мини|250px|Поглед кон земјоделските површини на Североисточен Фајф и оддалечените [[Ломонд (ридови)|ридови Ломонд]]]] Северно од ридовите Ломонд се наоѓаат села и мали градови во претежно земјоделски предел. Јужните и западните делови на Фајф, вклучувајќи ги градовите Данфермлин, Гленротс, Кирколди и регионот [[Ливенмаут]], се лесно индустријализирани и погусто населени. Единствените области за кои би можело да се каже дека се тешко индустријализирани се [[Росајт]], околу поморското бродоградилиште, и можеби комплексот Мосморан за фракционирање на течен природен гас, на периферијата на Кауденбит. Источниот дел на Фајф, особено низата села меѓу [[Ерлсфери]] и [[Кингсбарнс]] и нивното пошироко опкружување, е познат како „Ист Њук“ (агол или испакнат дел од копно).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/placename/?id=1652|title=Fife Place-name Data :: The East Neuk|publisher=Fife-placenames.glasgow.ac.uk|access-date=16 April 2020}}</ref> Областа се одликува со мали населби околу заштитени пристаништа, со карактеристична традиционална архитектура од камен и препознатливи скалести фронтони во холандски или „корби“ (гарвански) стил. Оваа област има една од највисоките концентрации на втори домови и куќи за одмор во Шкотска.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Evans|first1=Anna|last2=Graham|first2=Eddy|last3=Rae|first3=Alasdair|last4=Robertson|first4=Douglas|last5=Serpa|first5=Regina|date=October 2019|title=Research into the impact of short-term lets on communities across Scotland|url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/research-and-analysis/2019/10/research-impact-short-term-lets-communities-scotland/documents/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/govscot%3Adocument/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland.pdf|website=Scottish Government|publisher=The Indigo House Group in association with IBP Strategy and Research}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thetimes.com/life-style/property-home/article/why-the-east-neuk-has-lasting-appeal-7266ztjxh|title=Why the East Neuk has lasting appeal &#124; Bricks & Mortar|work=The Times|date=5 May 2017|access-date=14 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/fife/1261234/visitors-stay-away-but-second-home-owners-remain-in-east-neuk-villages/|title=Visitors stay away but second home owners remain in East Neuk villages|website=Thecourier.co.uk|date=13 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotsman.com/news/politics/empty-and-second-homes-causing-housing-crisis-1428771|title=Empty and second homes causing housing crisis|publisher=The Scotsman|date=6 June 2018|access-date=14 April 2020}}</ref> [[Риболов|Риболовот]], на кој историски се потпирале крајбрежните населби на Ист Њук, во последните години бележи пад. Денес, главната рибарска флота работи од Питенвим, додека пристаништето во Анструтер главно се користи како марина за рекреативни пловни објекти. Во близина на брегот на Фајф се наоѓаат неколку острови, меѓу кои [[Меј (остров)|островот Меј]], [[Инчкит]] и [[Инчколм]]. Поранешниот [[Остров Престон|остров Престон]], јужно од [[Валифилд (Фајф)|Валифилд]], повеќе не е остров по извршените работи за мелиорација и пренамена на земјиштето. == Демографија == === Јазици === Според [[Попис на населението во Шкотска 2022|пописот во Шкотска од 2022 година]], од вкупно 362.143 жители на возраст од три години нагоре: * 134.659 лица (37,2 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a1a62-eab8-76fc-98d0-f7e8423a5077|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> * 2.696 лица (0,8 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик|шкотскогалски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a2022-ecdd-77ea-96ad-569f0c5b3786|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> === Етнички состав === Според пописите од 2001, 2011 и 2022 година, етничкиот состав на населението во Фајф се менувал постепено, со зголемување на разновидноста на населението.<ref name="2022census_Scot">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/media/trbdxzme/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-chart-data.xlsx|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data|date=21 May 2024|website=Scotland's Census|publisher=National Records of Scotland|access-date=21 May 2024}}</ref> Во 2001 година, 345.003 лица (98,73 % од населението) биле заведени во категоријата [[Бели луѓе|бело население]]. Во 2011 година нивниот број изнесувал 356.550 (97,63 %), а во 2022 година — 356.885 лица (95,99 %). Меѓу белото население, лицата што се изјасниле како [[Шкоти|Шкоти]] биле најголемата група: 308.380 во 2001 година, 312.957 во 2011 година и 302.087 во 2022 година. Во 2022 година, 36.025 лица се изјасниле како припадници на други британски групи, 2.658 како [[Ирци|Ирци]], 5.491 како [[Полјаци|Полјаци]], 277 како [[Роми]] или патувачки заедници и 10.347 во категоријата „друго бело население“. Бројот на жители со [[Азијци|азиско потекло]], вклучувајќи ги лицата што се изјасниле како азиски Шкоти или азиски Британци, се зголемил од 2.734 лица во 2001 година на 5.748 во 2011 година и 8.014 во 2022 година (2,16 % од населението). Во последниот попис биле вклучени 1.732 лица со [[Индија|индиско]], 2.599 со [[Пакистан|пакистанско]], 212 со [[Бангладеш|бангладешко]] и 1.878 со [[Народна Република Кина|кинеско]] потекло, како и 1.596 лица од други азиски групи. Во 2022 година, 1.355 лица биле заведени во категоријата африканско население, 316 во категоријата [[Британска африканско-карипска заедница|карипско]] или [[Црни Британци|црно население]], 3.312 во категоријата [[Британски мешани|мешано или повеќекратно етничко потекло]] и 1.899 во категоријата други етнички групи. Во последната категорија биле вклучени 653 лица со [[Британски Арапи|арапско]] потекло и 1.236 лица што се изјасниле како припадници на други етнички групи. Вкупниот број жители според пописите изнесувал 349.429 во 2001 година, 365.198 во 2011 година и 371.781 во 2022 година. == Населени места == [[File:Fife UK location map.svg|мини|десно|300px|Фајф во рамките на Шкотска]] [[Купар]] ја презел улогата на [[Главен град на грофовија|окружен град]] од [[Крејл]] на почетокот на XIII век. Гленротс денес е административен центар, откако во 1975 година било одлучено таму да се смести седиштето на новоформираниот Регионален совет на Фајф. Трите главни градски населби во Фајф се Кирколди, Данфермлин (кој во 2022 година добил [[Статус на град во Обединетото Кралство|статус на град]]) и Гленротс. Според проценките за 2012 година, Данфермлин бил најголемата населба по број на жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Mid 2012 population estimates of settlements|url=http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027175925/http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|archive-date=27 October 2014}}</ref> пред Кирколди и Гленротс. Меѓу следните поголеми населби се Сент Андрус, Кауденбит, Росит, Метил и [[Далгети Беј]]. Најголеми населени места според бројот на жители: {| class="wikitable sortable" |- ! Населба !! Население (2020) <ref>National Records of Scotland, Mid-2020 Population Estimates for Settlements and Localities in Scotland.</ref> |- | Данфермлин || data-sort-value="54990" | 54.990 |- | Киркоди || data-sort-value="50370" | 50.370 |- | Гленротс || data-sort-value="38360" | 38.360 |- | Сент Ендрјуз || data-sort-value="18410" | 18.410 |- | Росајт || data-sort-value="13570" | 13.570 |- | Каудинбит || data-sort-value="12030" | 12.030 |- | Метил || data-sort-value="10890" | 10.890 |- | Далгети Беј || data-sort-value="9710" | 9.710 |- | Левен || data-sort-value="9420" | 9.420 |- | Купар || data-sort-value="8960" | 8.960 |- | Лохгели || data-sort-value="7300" | 7.300 |- | Келти || data-sort-value="6760" | 6.760 |- | Бернтајленд || data-sort-value="6630" | 6.630 |- | Балингри || data-sort-value="5940" | 5.940 |- | Карденден || data-sort-value="5190" | 5.190 |- | Инверкитинг || data-sort-value="4820" | 4.820 |- | Кеноуеј || data-sort-value="4570" | 4.570 |- | Њупорт-он-Теј || data-sort-value="4210" | 4.210 |- | Бакхејвен || data-sort-value="4050" | 4.050 |- | Анструдер || data-sort-value="3950" | 3.950 |- | Тејпорт || data-sort-value="3750" | 3.750 |- | Лукарс || data-sort-value="3160" | 3.160 |- | Лесли || data-sort-value="3010" | 3.010 |- | Кинкардин || data-sort-value="2940" | 2.940 |- | Кингхорн || data-sort-value="2940" | 2.940 |} === Историски парохии === Округот порано бил поделен на парохии, кои често, но не секогаш, биле именувани според град или село: {{div col|colwidth=22em}} * [[Аботшол]] * [[Абди]] * [[Абердор]] * [[Источен Анструтер]] * [[Западен Анструтер]] * [[Арнгаск]] (во Пертшир од 1891 година) * [[Ахтердерен]] * [[Ахтермухти]] * [[Ахтертул]] * [[Балингри]] * [[Балмерино]] * [[Бит (Фајф)|Бит]] * [[Бакхевен]] * [[Барнтисланд]] * [[Камерон (Фајф)|Камерон]] * [[Карнби]] * [[Карнок]] * [[Селардајк]] * [[Серес (Фајф)|Серес]] * [[Колеси]] * [[Кауденбит]] * [[Крејл]] * [[Крејх (Фајф)|Крејх]] * [[Кросгејтс (Фајф)|Кросгејтс]] * [[Калрос]] (во Фајф од Пертшир од 1891 година) * [[Калц (Фајф)|Калц]] * [[Купар]] * [[Дерси]] * [[Далгети Беј|Далгети]] * [[Данбог]] * [[Данфермлин]] * [[Дунино]] * [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]] * [[Ели и Ерлсфери|Ели]] * [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]] * [[Тејпорт|Фери-Порт-он-Крејг]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/parish/?id=38|title=Fife Place-name Data :: Parish: Ferry-Port-on-Craig|website=fife-placenames.glasgow.ac.uk}}</ref> * [[Флиск]] * [[Форган (Фајф)|Форган]] * [[Фроучи]] * [[Гленротс]] * [[Инверкитинг]] * [[Келти]] * [[Кембак]] * [[Кеновеј]] * [[Килконхар]] * [[Килмани]] * [[Килрени]] * [[Кингхорн]] * [[Кингласи]] * [[Кингсбарнс]] * [[Кингскетл]] * [[Кирколди]] * [[Лејдибанк]] * [[Ларго (Фајф)|Ларго]] * [[Лесли (Фајф)|Лесли]] * [[Лухарс]] * [[Ливен (Фајф)|Ливен]] * [[Лохгели]] * [[Логи (Фајф)|Логи]] * [[Ламфинанс]] * [[Маркинч]] * [[Метил (Фајф)|Метил]] * [[Монимејл]] * [[Мунзи]] * [[Њубург (Фајф)|Њубург]] * [[Њуберн (Фајф)|Њуберн]] * [[Питлеси]] * [[Питенвим]] * [[Росит]] * [[Салин (Фајф)|Салин]] * [[Скуни]] * [[Сент Андрус]] (Сент Андрус и Сент Леонардс) * [[Сент Монанс]] (и Аберкромби) * [[Стратмигло]] * [[Торнтон (Фајф)|Торнтон]] * [[Торибурн]] * [[Велвуд (Фајф)|Велвуд]] * [[Вемис (Фајф)|Вемис]] * [[Вормит]] {{div col end}} {{Clear}} === Заедници === Фајф е поделен на 105 [[Список на подрачја на месни совети во Шкотска|подрачја на месни совети]], од кои 85 имале активни [[месен совет|месни совети]] во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Community Councils|url=https://www.fife.gov.uk/kb/docs/articles/council-and-democracy/politicians-and-committees/community-councils/asset-listings/community-councils|website=Fife Council|date=8 March 2021|access-date=22 April 2023}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Култура == [[File:Falkland Palace.jpg|мини|десно|250px|[[Дворец во Фолкланд|Дворецот во Фолкланд]]]] [[File:17thC Scottish Lowland farm.jpg|мини|десно|250px|Земјоделска фарма во [[Шкотска Низина|шкотската Низина]], детаљ од панорамата на Данфермлин на Џон Слизер од 1693 година]] [[File:The Lomond Hills seen from Auchtermuchty, Howe of Fife.JPG|мини|250px|Поблизок поглед на [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], гледани од [[Ахтермухти]]]] Фајф има 4.961 [[Заштитена градба|заштитена градба]] и 48 [[Заштитена зона|заштитени зони]].<ref name="Fife's listed buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|title=Fife's listed buildings|publisher=Historic Scotland|access-date=25 August 2009|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190936/http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|url-status=dead}}</ref> Меѓу најзначајните историски објекти се [[Дворец во Фолкланд|дворецот во Фолкланд]], [[Замок Кели|замокот Кели]], [[Дворец во Данфермлин|дворецот во Данфермлин]], [[Замок во Сент Андрус|замокот во Сент Андрус]], [[Дворец во Калрос|дворецот во Калрос]] и замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди. Фајф има и бројни [[Црква (градба)|верски објекти]] со историско значење. [[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]] била седиште на моќната [[Архиепископ на Сент Андрус|архиепископија на Сент Андрус]], а подоцна станала значаен центар на [[Шкотска реформација|шкотската реформација]], додека [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]] била последно почивалиште на повеќе шкотски кралеви. Опатиите [[Опатија Балмерино|Балмерино]] и [[Опатија Калрос|Калрос]] биле основани во XIII век од [[Цистерцити|цистерцитите]], додека еден век претходно [[Опатија Линдорс|опатијата Линдорс]], надвор од Њубург, била основана од [[Тиронензи|тиронензиски монаси]]. Сите овие објекти биле од големо значење. [[Станза фестивал на поезијата|Фестивалот на поезијата „Станза“]], [[Фестивал Ист Њук]] и уметничкиот фестивал во Питенвим се настани од национално културно значење. Се организираат и помали манифестации, како [[Уметнички фестивал во Купар|уметничкиот фестивал во Купар]] и уметничката недела во Ларго. [[Театар Бајр|Театарот Бајр]] во Сент Андрус и театарот „Адам Смит“ во Кирколди се високо ценети места за гостувачки претстави. Театарот „Адам Смит“ е и седиште на оперската компанија [[Фајф опера]]. Бајр повторно бил отворен во есента 2014 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldscotland.com/news/home-news/byre-theatre-to-reopen-after-university-of-st-andrews-agree-rescue-package.1408445352|title=Byre Theatre to reopen after University of St Andrews agree rescue package|work=Herald Scotland|date=19 August 2014}}</ref> по стечајот во 2012 година.<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-21211928|title=Byre Theatre in St Andrews board 'deeply regrets' closure|date=26 January 2013|access-date=21 October 2013|work=BBC News}}</ref> Театарот Алхамбра во Данфермлин и салата Ротс во Гленротс се исто така популарни места за концерти, театарски претстави, комичарски настапи и локални музички продукции. Детската гала во Данфермлин се одржува секоја година во јуни и е една од најголемите манифестации од ваков вид во Фајф. Учениците од основните училишта парадираат низ центарот на градот до [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]. Настанот започнал во 1902 година, а денес го организира добротворна организација и се финансира исклучиво преку донации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dunfermlinegala.com/history-of-the-gala/|title=History of the Gala – Dunfermline Children's Gala|website=Dunfermlinegala.com|access-date=3 June 2026}}</ref> == Знаменитости == [[File:Fife Coastal Path, Blair Point - geograph.org.uk - 3234523.jpg|мини|десно|250px|[[Крајбрежна патека на Фајф|Крајбрежната патека на Фајф]] кај Блер Поинт]] [[File:Forth Bridge 2022.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Форт]]]] [[File:St.Andrews Abbey Scotland.jpg|мини|десно|250px|[[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]]]] [[File:+Am Ende des 22. Jahrhunderts wurde mit dem Bau von ST Andrews Castle begonnen.jpg|мини|десно|250px|[[Замок во Сент Андрус|Замокот во Сент Андрус]]]] [[File:Isle of May panorama.jpg|мини|десно|250px|[[Меј (остров)|Островот Меј]]]] [[File:A constellation of starfish (26705635884).jpg|мини|десно|250px|[[Дип Си Ворлд]]]] [[File:Swilken Bridge, Old Course geograph-6310525-by-Gordon-Hatton.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] на теренот Олд Курс]] [[File:AbteiDunfermline.JPG|мини|десно|250px|[[Опатија во Данфермлин|Опатијата во Данфермлин]]]] [[File:Gardens in Pittencrieff Park.jpg|мини|десно|250px|Градините во [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]]] * [[Замок Абердор]] * [[Камен круг Балбирни]] * [[Балфарг]] * [[Замок Балгони]] * [[Опатија Балмерино]] * [[Банет Стејн|Каменот Банет]] * [[Имот Камбо]] * [[Пештери Кејпли]] * [[Црква „Света Марија на Карпата“]] * [[Природен парк Крејгтун]] * [[Опатија Калрос]] * [[Дип Си Ворлд]] * [[Опатија во Данфермлин]] * [[Дворец во Данфермлин]] * [[Дворец во Фолкланд]] * [[Крајбрежна патека на Фајф]] * [[Народен музеј на Фајф]] * [[Железница на наследството на Фајф]] * [[Поклонички пат на Фајф]] * [[Мост Форт]] * [[Опатија Инчколм]] * [[Меј (остров)|Островот Меј]] * [[Замок Кели]] * Дестилерија „Кингсбарнс“ и посетителски центар * [[Галерии во Кирколди]] * [[Опатија Линдорс]] * [[Дестилерија во опатијата Линдорс]] * [[Пазар Линкс]] * [[Лохор Медоус]] * [[Регионален парк на ридовите Ломонд]] * Мегалитски камења во Лундин Линкс * [[Крст на Макдаф]] * [[Музеј на Универзитетот во Сент Андрус]] * [[Замок Њуарк (Фајф)|Замок Њуарк]] * [[Норманс Ло]] * [[Охил (ридови)|Ридови Охил]] * [[Олд Курс во Сент Андрус|Терен за голф Олд Курс во Сент Андрус]] * [[Парк Питенкриеф]] * [[Замок Равенскрејг]] * [[Рипер (едриличарски брод)|Бродот „Рипер“]] * [[Паркот Риверсајд (Гленротс)|Паркот Риверсајд во Гленротс]] * [[Замок Росит]] * Тајниот бункер на Шкотска * [[Шкотски центар за елени]] * [[Шкотски музеј на рибарството]] * [[Кула Сифилд]] * Аквариум во Сент Андрус * [[Замок во Сент Андрус]] * [[Катедрала во Сент Андрус]] * [[Музеј во Сент Андрус]] * [[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] * [[Железнички мост Теј]] * [[Национален природен резерват Тентсмур]] * [[Светски музеј на голфот на R&A]] == Познати личности од Фајф == * [[Роберт Адам]] — архитект. * [[Стјуарт Адамсон]] — музичар („[[Биг Кантри]]“, „[[Скидс]]“). * [[Роберт Хоуп Монкриф Ајткен]] — [[поручник]] во 13. [[Бенгалска домородна пешадија|бенгалска домородна пешадија]], одликуван со [[Викториин крст]]. * [[Вилијам Алан (класичар)|Вилијам Алан]] — класичен филолог на Универзитетот во Оксфорд. * [[Ијан Андерсон (музичар)|Ијан Андерсон]] — музичар, фронтмен на групата „[[Џетро Тал (група)|Џетро Тал]]“. * [[Ијан Бенкс]] — писател. * [[Ен Барнард|Лејди Ен Барнард]] — патописка, уметница и дама од високото општество на своето време. * [[Ендру Вајт Барклеј]] — лекар, [[Лумлејски предавач|лумлејски предавач]] и [[Харвиски говорник|харвиски говорник]]. * [[Џим Бакстер]] — фудбалер. * [[Дејвид Битон|Дејвид Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џорџ Бетјун (политичар)|Џорџ Бетјун]] — член на Шкотскиот парламент за Килрени. * [[Џејмс Битон|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џејмс Битон (архиепископ на Глазгов)|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Глазгов. * [[Џенет Битон|Џенет Бетјун]] — благородничка. * [[Мери Битон|Мери Бетјун]] — придружничка на [[Мери Стјуарт|Мери, шкотската кралица]]. * [[Елизабет Бетјун]] — љубовница на кралот [[Џејмс V од Шкотска|Џејмс V]]. * [[Гај Беримен]] — басист на групата „[[Колдплеј]]“. * [[Џејмс Блек (фармаколог)|Сер Џејмс Блек]] — фармаколог и добитник на [[Нобелова награда|Нобеловата награда.]] * Сер [[Ернли Блеквел]] — правник и државен службеник. * [[Едит Боуман]] — радио-водителка на Би-би-си 1/6. * [[Керолајн Бразиер (библиотекарка)|Керолајн Бразиер]] — библиотекарка. * [[Гордон Браун]] — поранешен премиер на Обединетото Кралство и [[Министер за финансии на Обединетото Кралство|министер за финансии]], поранешен пратеник за [[Кирколди и Кауденбит]]. * [[Скот Браун (фудбалер, роден јуни 1985)|Скот Браун]] — фудбалер на [[Шкотска]] и [[Селтик|Селтик]]. * [[Грегори Берк]] — драмски писател. * [[Кен Берк]] — балетски танчер. * [[Ендру Карнеги]] — индустријалец и филантроп. * [[Хенри Чизхолм]] — директор во челичната индустрија. * [[Џим Кларк]] — двократен светски шампион во [[Формула 1]]. * [[Џејмс Клефан]] — поручник на бродот [[ХМС Спартиејт (1798)|ХМС ''Спартиејт'']] во [[Битка кај Трафалгар|Битката кај Трафалгар]]. * [[Арчибалд Констабл]] — издавач, книжар и продавач на канцелариски материјали. * [[Кенет Кренам]] — актер. * [[Кинг Креозот]] — музичар. * [[Лоренс Дејли]] — генерален секретар на NUM. * [[Дејвид Данскин]] — еден од главните основачи на фудбалскиот клуб „[[ФК Арсенал|Арсенал]]“. * [[Џејмс Дјуар (судија)|Џејмс Дјуар]] — судија. * [[Барбара Диксон]] — пејачка и актерка. * [[Томас Мили Доу]] — сликар, член на [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. * [[Питер Дамбрик]] — автомобилски тркач и победник на [[Голема награда на Макао 1998|Големата награда на Макао во 1998 година]]. * [[Филип Чарлс Дарам]] — морепловец и капетан на [[ХМС Дефајанс (1783)|ХМС ''Дефајанс'']] кај Трафалгар. * [[Марџори Флеминг]] — детска писателка и поетеса. * [[Сендфорд Флеминг|Сер Сендфорд Флеминг]] — инженер кој предложил светски стандардни [[временска зона|временски зони]], работел на [[Интерколонијална железница|Интерколонијалната железница]] и [[Канадска пацифичка железница|Канадската пацифичка железница]]. * [[Валентин Флеминг]] — пратеник и татко на писателот [[Ијан Флеминг]]. * [[Џон Форбс (офицер на британската армија)|Џон Форбс]] — го именувал градот [[Питсбург]]. * [[Крис Фусаро]] — рагбист. * [[Вилијам Гир]] — уметник. * [[Емелија Гедие]] — [[презвитеријанство|презвитеријанска]] детска пророчица. * [[Томас Ломар Греј]] — инженер познат по пионерската работа во [[сеизмологија|сеизмологијата]]. * [[Мартин Грихан]] — фудбалер. * [[Семјуел Грег]] — руски адмирал и „татко на руската морнарица“. * [[Томас Харди (свештеник)|Томас Харди]] — свештеник, [[Претседател на Генералното собрание на Шкотската црква|претседател на Генералното собрание на Шкотската црква]] и професор по црковна историја на [[Универзитет во Единбург|Универзитетот во Единбург]]. * [[Александар Хендерсон (теолог)|Александар Хендерсон]] — теолог и важна црковна државничка фигура. * [[Ширли Хендерсон]] — актерка. * [[Џорџ Хорн (рагбист)|Џорџ Хорн]] — рагбист. * [[Питер Хорн]] — рагбист. * [[Боб Хауи]] и [[Дејв Хауи]] — рагбисти. * [[Нинијан Имри]] — армиски офицер и геолог. * [[Ричард Џобсон (телевизиски водител)|Ричард Џобсон]] — филмски режисер, телевизиски водител и музичар, член на „[[Скидс]]“. * [[Питер Џонстон (фудбалер)|Питер Џонстон]] — фудбалер на „Селтик“. * [[Вил Џордан (писател)|Вил Џордан]] — романсиер на шпионски романи и филмски критичар. * [[Хенриета Кеди]] — романсиерка што пишувала под псевдонимот [[Сара Тајтлер]]. * [[Дебора Нокс]] — олимписка шампионка во [[карлинг]]. * [[Крег Левејн]] — поранешен професионален фудбалер и тренер. * [[Џеки Ливен]] — кантавтор. * [[Волас Линдзи]] — класичен филолог, [[палеографија|палеограф]], професор по хуманистика на Универзитетот во Сент Андрус. * [[Роберт Линдзи од Питскоти]] — писател од XVI век. * [[Џорџ Лаудер постариот]] — политичар и индустријалец. * [[Џорџ Лаудер (индустријалец)|Џорџ Лаудер помладиот]] — индустријалец. * [[Роди Ламсден]] — поет. * [[Ен Макоули]] — музиколог, археолог, автор и предавач. * [[Даглас Макинон]] — режисер. * [[Вал Мекдермид]] — писателка. * [[Кен Мекнот]] — фудбалер, централен бек на „Астон Вила“, победник на Купот на европските шампиони во 1982 година. * [[Вили Мекнот]] — фудбалер, дефанзивец на „Рејт Роверс“. * [[Стив Мејсон (музичар)|Стив Мејсон]] — музичар („Бета бенд“, „Кинг бисквит тајм“, „Блек афер“). * [[Александар Мичи]] (1833–1902) — автор, новинар и бизнисмен во Кина. * [[Том Морис Постариот|Олд Том Морис]] — [[Одржувач на терен за голф|одржувач]] на [[Сент Андрус Линкс]] и четирикратен победник на [[Отворено првенство во голф|Отвореното првенство]]. * [[Том Нејрн]] — политички теоретичар на национализмот. * [[Раб Ноукс]] — пејач, кантавтор и музички продуцент. * [[Ајлин Патерсон]] — авторка и илустраторка. * [[Џон Филип (мисионер)|Џон Филип]] — мисионер во [[Јужна Африка]]. * [[Дејвид Питкерн]] — лекар. * [[Џон Питкерн]] — британски [[Кралска морнарица (маринци)|маринец]] убиен во [[Битка кај Банкер Хил|Битката кај Банкер Хил]]. * [[Вилијам Питкерн]] — лекар. * [[Ијан Ранкин]] — писател. * [[Проклајмерс|Крег и Чарли Рид]] — кантавтори од групата „[[Проклејмерс]]“. * [[Дејвид Руло (рагбист)|Дејвид Руло]] — рагбист. * [[Крег Расел (британски автор)|Крег Расел]] — писател. * [[Клајв Расел]] — актер. * [[Свети Мунго]] — мисионер и заштитник/основач на Глазгов (роден во [[Калрос]]). * [[Дугреј Скот]] — актер. * [[Џон Скримџер од Мајрс]] — [[Мајстор на дела на шкотската круна|мајстор на дела]] за кралските градби на Џејмс V и Мери, шкотската кралица. * [[Александар Селкирк]] — морепловец и инспирација за романот „[[Робинзон Крусо]]“. * [[Џими Шанд]] — хармоникаш. * [[Даниел Слос]] — комичар. * [[Адам Смит]] — филозоф и економист. * [[Џордан Смит (актер)|Џордан Смит]] — актер. * [[Мери Ферфакс Сомервил]] — научна писателка и полимат. * [[Кетрин Стил]] — биохемичарка на растенија. * [[Дејвид Стил]] — поранешен [[Претседавач на Шкотскиот парламент|претседавач на Шкотскиот парламент]], лидер на [[Либерална партија (Обединето Кралство)|Либералната партија]], член на Шкотскиот парламент за [[Лотијан (изборен регион на Шкотскиот парламент)|Лотијан]] и пратеник за [[Твидејл, Етрик и Лаудердејл (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Твидејл, Етрик и Лаудердејл]]. * [[Ијан Стјуарт (музичар)|Ијан Стјуарт]] — коосновач на „[[Ролинг стоунс]]“. * [[Лоренс Стороне]] — рудар и анархистички организатор. * [[Џон Стратерс (анатом)|Сер Џон Стратерс]] — прв [[Региус професор|региус професор]] по [[анатомија]] на [[Универзитет во Абердин|Универзитетот во Абердин]]. * [[Џон Мекдуал Стјуарт]] — истражувач на внатрешноста на Австралија. * [[Мајкела Таб]] — првата жена-судија во снукер што судела во „Крусибл“. * [[Вилијам Тенант (поет)|Вилијам Тенант]] — научник и поет. * [[Џон Томсон (фудбалер, роден 1909)|Џон Томсон]] — голман на „[[Селтик]]“ и на [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]]. * [[Кеј Ти Танстал]] — музичарка. * [[Џек Ветријано]] — сликар. * [[Вилијам Монтгомери Ват]] — историчар, заслужен професор по арапски и исламски студии на Универзитетот во Единбург. * [[Ендру Г. Л. Витлоу]] — неонатолог, истражувач и медицински академик. * [[Дејвид Вилки (сликар)|Сер Дејвид Вилки]] — сликар. * [[Александар Вилсон (астроном)|Александар Вилсон]] — хирург, леач на букви, астроном, математичар и метеоролог. * [[Џејмс Вилсон (татко основач)|Џејмс Вилсон]] — потписник на [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]] и на [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]], назначен од [[Џорџ Вашингтон]] во првиот [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховен суд]]. * [[Џоки Вилсон]] — играч на пикадо. * [[Џејмс Јоркстон]] — музичар. * [[Даглас Јанг (класичар)|Даглас Јанг]] — поет, научник, преведувач и лидер на Шкотската национална партија. == Спорт == [[Сент Андрус]] во Фајф е домот на голфот и седиштето на [[R&A]], управното тело на спортот низ светот, освен во Соединетите Американски Држави и Мексико. [[Кралски и антички голф-клуб на Сент Андрус|Кралскиот и антички голф-клуб на Сент Андрус]], од кој управувањето со спортот било одвоено во 2004 година, е најстариот голф-клуб во светот. Голф-играчи од целиот свет го посетуваат Фајф за да играат на неговите познати терени на [[Линкс (голф)|линкс]]: седумте терени само во Сент Андрус, потоа Скотскрејг, Кингсбарнс, Крејл (два терена), Ели, [[Дамбарни Линкс]], Лундин Линкс, Ливен Линкс и Кингхорн, како и бројните парковски, ридски и крајбрежни терени во регионот. Фајф има четири [[фудбал|фудбалски]] клуба што се натпреваруваат во [[Шкотска професионална фудбалска лига|Шкотската професионална фудбалска лига]]: [[Данфермлин Атлетик|Данфермлин Атлетик]], [[Ист Фајф (фудбалски клуб)|Ист Фајф]] (со седиште во Метил), [[Келти Хартс]] и [[Рејт Роверс]] (со седиште во Кирколди). [[Кауденбит (фудбалски клуб)|Кауденбит]] се натпреварувал на ова ниво од 1905 до 2022 година, а сега е член на [[Низинска фудбалска лига|Низинската фудбалска лига]]. Петнаесет клуба се натпреваруваат во [[Фудбалска лига на Источна Шкотска|Источната лига на Шкотска]], додека еден настапува во [[Шкотска јуниорска фудбалска асоцијација, Источен регион|Источниот регион на Шкотската јуниорска фудбалска асоцијација]]. Во Фајф има и бројни аматерски клубови во различни аматерски лиги. [[Фајф флаерс]] (со седиште во Кирколди) се најстариот клуб во [[хокеј на мраз|хокеј на мраз]] во Обединетото Кралство и играат во највисокото ниво на британскиот хокеј, [[Елитна хокеарска лига|Елитната хокеарска лига]]. Фајф е дом и на осум [[рагби|рагби]] клуба. [[Хау-оф-Фајф (рагби клуб)|Хау-оф-Фајф]] (со седиште во Купар) и [[Кирколди (рагби клуб)|Кирколди]] играат во националните лиги на [[Шкотска рагби унија|Шкотската рагби-унија]], додека [[Данфермлин (рагби клуб)|Данфермлин]], Росит Шаркс, [[Гленротс (рагби клуб)|Гленротс]], [[Мадрас (рагби клуб)|Мадрас]] и Вајд Академи (со седиште во Анструтер) настапуваат во [[Регионална лига на Каледонија|регионалните лиги на Каледонија]]. [[Рагби клуб на Универзитетот во Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]], најстариот рагби-клуб во Фајф, се натпреварува во системот на [[Британска универзитетска и колеџска спортска асоцијација|Британската универзитетска и колеџска спортска асоцијација]] (BUCS). [[Крикет]] е исто така широко распространет во Фајф. Меѓу клубовите се [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]], Фолкланд, Гленротс, Ларго, Даникир (со седиште во Кирколди), Данфермлин и Карнеги, Брумхол (со седиште во Чарлстаун) и Шип Ин (со седиште во Ели), кои ги играат своите натпревари на плажата Ели. Крикет-клубот [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]] е познат по победата во националниот [[Селски куп|Селски куп]] на теренот „[[Лордс]]“ во 1985 година и до денес е единствениот шкотски клуб што го освоил. [[Кингдом кенгарус]] се единствениот клуб за [[австралиски фудбал]] во Фајф, со тренинзи во Росит и Кирколди. [[Абердор шинти клуб|Абердор шинти]] има две машки и две женски екипи, како и повеќе младински состави. Фајф има два натпреварувачки [[кошарка|кошаркарски]] клуба: [[Данфермлин Рејн|Данфермлин Рејн]], кој игра во средното училиште [[Католичко средно училиште „Свети Колумба“ (Данфермлин)|„Свети Колумба“]] во Данфермлин и се натпреварува во повеќе национални [[Шкотско кошаркарско првенство за мажи|натпреварувања]], и Фајф стил, клуб од Кирколди со повеќе возрасни категории. Неговиот сениорски машки тим и екипата до 19 години настапуваат во третата дивизија на машката кошаркарска лига на Лотијан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lothian.leaguerepublic.com:443/index.html|title=Lothian Basketball Association - Home|website=Lothian.leaguerepublic.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fifesteel.co.uk/|title=Fife Steel Basketball|access-date=3 June 2026|archive-date=10 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810195702/http://fifesteel.co.uk/|url-status=bot: unknown}}</ref> Фајф е значаен и за [[мотоспорт|мотоспортот]]: [[Патека Нокхил|Нокхил]], националниот центар за мотоспорт во Шкотска и единствената патека во земјата со категоризација од [[Меѓународна автомобилска федерација|FIA]]; Кауденбит Рејсвол, овална патека за трки со сериски автомобили; Лохгели Рејсвеј, со патеката за дрифт [[Дрифтленд]] и овална патека од четврт милја (околу 400 метри); како и патеката Крејл, на поранешен воен [[аеродром]], со патека за забрзување од четврт милја (околу 400 метри) и картинг-патека, што ја води Картинг-клубот на Источна Шкотска. == Медиуми == Меѓу локалните весници што се издаваат во регионот се ''[[Фајф фри прес]]'' во [[Кирколди]], ''[[Данфермлин прес]]'' во [[Данфермлин]], ''Гленротс газет'' во [[Гленротс]], ''Ист Фајф мејл'' во [[Ливен (Фајф)|Ливен]], ''Фајф хералд'' во [[Купар]] и областа Хау-оф-Фајф, како и ''Сент Андрус ситизен'' во [[Сент Андрус]]. [[Д. К. Томсон|Д. К. Томсон]] објавува изданија на весникот ''[[Данди курир и адвертајзер]]'' за Фајф и Западен Фајф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishpapers.co.uk/scotland/the-courier/|title=The Courier &#124; British Newspapers Online|first=The Theme|last=Foundry|date=25 October 2013}}</ref> а во регионот се продава и окружното издание на ''[[Ивнинг телеграф (Данди)|Ивнинг телеграф]]''. Единствената радиостаница со седиште во Фајф е [[Кингдом ФМ]]. Постои и младинската заедничка радиостаница Фајф јуут радио, која емитува програма секоја вечер и целосно ја водат млади луѓе. Други радиостаници, [[Теј ФМ]], [[Грејтест хитс радио Тејсајд и Фајф]], [[Форт 1]] од Единбург и [[Грејтест хитс радио Единбург, Лотијан и Фајф]], емитуваат во северниот и јужниот дел на регионот, соодветно. Британскиот [[пауер метал]] бенд [[Глоријахамер]] ја посветил целата своја дискографија на измислена фантастична приказна поврзана со Фајф и Данди, во која херојски кралеви, потпомогнати од храбри витези од Крејл, се судираат со меѓугалактички сили на злото. == Поврзано == * [[Опатии и приоралии во Шкотска]] * [[Замоци во Шкотска]] * [[Војвода од Фајф]] * [[Гроф од Фајф]] * [[Противпожарни и спасувачки служби (Шкотска)]] * [[Историски куќи во Шкотска]] * [[Здружение за домување „Кингдом“]] * [[Список на места во Фајф]] * [[Музеи во Шкотска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [[Енциклопедија Британика (1911)|Енциклопедија Британика (1911)]]: [[:en:Fife (Scotland)|Фајф (Шкотска)]] * [https://know.fife.scot KnowFife — база на податоци за Фајф] {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Фајф| ]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] [[Категорија:Полуострови во Шкотска]] [[Категорија:Региони на Шкотска]] ieapvirifavtkgmuuktquxlyr0y48if 5650189 5650188 2026-10-26T14:40:43Z Jtasevski123 69538 5650189 wikitext text/x-wiki '''Фајф''' ( {{IPAc-en|f|aɪ|f}} FYFE ,{{МФА|en|fɐi̯f}} ; {{Langx|gd|Fìobha}}  {{МФА|gd|ˈfiːvə|}} ; {{Langx|sco|Fife}} ) — [[Административна поделба на Шкотска|советничка област]] и [[Намесништва во Шкотска|намесништво]] во [[Шкотска]]. Станува збор за [[полуостров]] што на север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]], на југозапад со [[Клакмананшир]], а на запад со [[Перт и Кинрос]]. Најголема населба е градот [[Данфермлин]], додека административниот центар се наоѓа во [[Гленротс]]. Фајф зафаќа површина од 1326 километри квадратни. Населението е најгусто концентрирано во јужниот дел на областа, каде што се наоѓаат Данфермлин, [[Кирколди]] и Гленротс. Северниот дел е поретко населен, а најголем град во тој дел е [[Сент Андрус]], на североисточниот брег. Со областа управува [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]]. Нејзините граници се совпаѓаат со границите на истоимената историска област и [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|поранешен административен регион]]. Фајф бил едно од главните [[Пикти|пиктски]] [[монархија|кралства]], познато под името ''Фиб'', а во Шкотска и денес често се нарекува '''Кралство Фајф'''. [[Универзитет Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]] е најстар од [[Древни универзитети во Шкотска|древните универзитети во Шкотска]] и еден од [[Список на најстари универзитети што непрекинато работат|најстарите универзитети во светот што непрекинато работат]]. Во Сент Андрус се наоѓа и [[Олд Корс во Сент Андрус|Олд Корс]], најстариот терен за [[голф]] во светот. Жител на Фајф се нарекува ''Фајфер'' (англиски: ''Fifer''). == Историја == Фајф, ограничен на север со заливот Ферт-оф-Теј, а на југ со заливот Ферт-оф-Форт, претставува природен полуостров чии политички граници низ вековите претрпеле релативно мали промени. [[Список на пиктски кралеви|Списокот на пиктски кралеви]] и документот ''[[De Situ Albanie]]'', зачувани во [[Ракопис од Поплтон|ракописот од Поплтон]], го споменуваат делењето на пиктското кралство, односно [[Албани]], на седум подкралства, од кои едно било Фајф.<ref name="Taylor">{{Наведена книга|last=Taylor|first=Simon|title=The Place-Names of Fife, Volume 5|year=2012|publisher=Shaun Tyas|location=Donington, Lincs.|isbn=9781907730085|author2=Gilbert Márkus}}</ref>{{rp|70–72}} Најраната позната употреба на називот „Кралство Фајф“ датира од 1678 година, во тврдење дека називот потекнува од квазикралските привилегии на [[Гроф од Фајф|грофот од Фајф]].<ref name="Taylor" />{{rp|132}} Поимот кралство можеби потекнува од погрешно толкување на еден извадок од [[Ендру од Винтун|Винтун]].<ref name="Taylor" />{{rp|133}} Името на областа е забележано како ''Fib'' во 1150 година, а како ''Fif'' во 1165 година. Често се поврзувало со [[Фотриф]]. Ридската тврдина [[Клатчард Крејг]], во близина на [[Њубург (Фајф)|Њубург]], била значајна пиктска тврдина и била населена од шестиот до осмиот век.<ref name="SAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-352-1/dissemination/pdf/vol_116/116_117_184.pdf|title=Excavation Summary by the Society of Antiquaries of Scotland|website=Ads.ahds.ac.uk}}</ref> Фајф бил важен кралски и политички центар уште од владеењето на кралот [[Малколм III]], кога шкотските владетели постепено ги преместувале своите главни престојувалишта кон југ, подалеку од старите тврдини околу [[Скон]]. Малколм имал главно престојувалиште во [[Данфермлин]], а неговата сопруга, [[Света Маргарита Шкотска|Маргарита]], била главен покровител на [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]]. Опатијата ја заменила [[Јона]] како последно почивалиште на шкотската кралска елита. Меѓу погребаните таму бил и [[Роберт I Брус|Роберт I]]. До XV век, грофот од Фајф се сметал за највисокопоставен благородник во шкотското кралство и го задржал правото да ги крунисува шкотските монарси, што сведочи за угледот на областа. Во [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]], на местото на поранешната тврдина на [[Клан Макдаф|кланот Макдаф]], постепено бил изграден нов кралски дворец. Дворецот го користеле последователни владетели од [[Династија Стјуарт|династијата Стјуарт]], кои го претпочитале Фајф поради богатите ловишта. Кралот [[Џејмс VI од Шкотска|Џејмс VI]] го опишал Фајф, на [[Средношкотски јазик|средношкотски]], како „просјачка наметка обрабена со злато“ (''beggar's mantle fringed wi gowd'').<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zqq8BQAAQBAJ&q=James+%22beggar%27s+mantle+fringed+wi+gowd%22&pg=PT79|title=A Dictionary of Scottish Phrase and Fable|isbn=9780857906373|last1=Crofton|first1=Ian|date=5 November 2012|publisher=Birlinn}}</ref> Златниот раб се однесувал на крајбрежјето со низата мали пристаништа, развиените рибарски флоти и трговските врски со [[Ниски Земји|Ниските Земји]]. [[Волна]], [[лен]], [[јаглен]] и [[сол]] биле меѓу главните трговски производи. [[Производство на сол во тави|Производството на сол]] со загревање морска вода во плитки садови, користејќи локален јаглен, било карактеристично за крајбрежјето на Фајф. Црвените глинени ќерамиди, карактеристични за многу стари градби во областа, пристигнувале како [[баласт]] на трговските бродови и постепено ги замениле традиционалните сламени покриви. Во 1598 година, Џејмс VI испратил група од единаесет мажи од Фајф, познати како [[Авантуристи од Фајф|авантуристите од Фајф]], да го колонизираат [[Луис (остров)|островот Луис]]. Намерата била да се започне процес на таканаречена „цивилизација“ и дегализација на регионот.<ref name="keay">{{Наведена книга|last=Keay|first=John & Julia|title=Collins Encyclopedia of Scotland|year=1994|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-00-255082-6|page=370}}</ref> Обидот наишол на отпор од домородното население и завршил во 1609 година, кога колонистите биле откупени од [[Кенет Макензи, 1. лорд Макензи од Кинтаил|Кенет Макензи]], [[Шкотски клан|поглавар]] на [[Клан Макензи|кланот Макензи]].<ref name="keay" /> Во XIX век, Фајф станал значаен центар на [[Тешка индустрија|тешката индустрија]]. Јаглен се ископувал во областа најмалку од XII век, но бројот на рудници нагло се зголемил во викторијанскиот период поради растечката побарувачка. Поранешни рурални населби, како [[Кауденбит]], брзо прераснале во градови, бидејќи илјадници луѓе се доселувале во потрага по работа во рудниците. Изградбата на железничките мостови [[Мост Форт|Форт]] и [[Железнички мост Теј|Теј]] го поврзала Фајф со [[Единбург]] и [[Данди]], овозможувајќи побрз транспорт на стоки. Во [[Метил (Фајф)|Метил]], [[Барнтисланд]] и [[Росит]] биле изградени современи пристаништа. Кирколди станал светски центар за производство на [[линолеум]]. По војната, во Фајф бил изграден Гленротс, вториот [[Нов град (Обединето Кралство)|нов град]] во Шкотска, првично наменет да обезбеди домување за рударите во новиот рудник за јаглен. Подоцна, градот привлекол и голем број компании од современите технолошки индустрии во регионот познат како „[[Силиконски Глен]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/glenrothes-and-markinch-p238971|title=Glenrothes And Markinch Visitor Guide - Accommodation, Things To Do & More|website=Visitscotland.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/past-times/3300158/rothes-colliery/|title=Rothes Colliery: When the ill-fated Glenrothes coal mine was blasted into rubble|first=Kate|last=Brown|website=Thecourier.co.uk|date=17 May 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifetoday.co.uk/news/glenrothes-70-scandal-art-and-royalty-278057|title=Glenrothes at 70 - scandal, art and royalty|date=5 July 2018|website=Fifetoday.co.uk}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=l2UcB50hV7EC&dq=glenrothes+%22silicon+glen%22&pg=PA68|isbn=9781853025013|title=The Professional Engineer in Society|year=1989|publisher=Jessica Kingsley Publishers}}</ref> Денес, во Гленротс се наоѓаат седиштата на Советот на Фајф и на [[Фајф констабјулари|полициските служби]] за областа. Меѓу значајните историски градби и локалитети во Фајф, од кои некои ги управуваат [[Национален труст на Шкотска|Националниот труст на Шкотска]] или [[Хисторик Скотланд]], се опатијата во Данфермлин, дворецот во [[Калрос]], замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди, пристанишниот дел на [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]], [[Замок Балгони|замокот Балгони]] во близина на Коултаун-оф-Балгони, дворецот во Фолкланд, [[Замок Кели|замокот Кели]] во близина на [[Питенвим]], историската куќа [[Хил-оф-Тарвит]], [[Замок во Сент Андрус|замокот]] и [[Катедрала во Сент Андрус|катедралата во Сент Андрус]], како и [[Кула на Сент Рул|кулата на Сент Рул]]. === Административна историја === [[File:A new map of Scotland with the roads (8643653080).jpg|мини|десно|Мапа на шкотските провинции во 1689 година, на која е прикажана округот Фајф, што ги опфаќала и Кинрос и Клакманан]] Фајф бил една од старите [[Провинции на Шкотска|провинции на Шкотска]], управувана од [[Мормаер|мормаерот]] или грофот од Фајф. Првобитната провинција најверојатно го опфаќала само делот од подоцнежниот округ што се наоѓал источно од линијата меѓу Њубург и [[Скуни]]. Западниот дел од подоцнежниот округ припаѓал на провинцијата Фотриф, која ги опфаќала и областите што подоцна станале дел од [[Кинросшир]] и Клакмананшир, вклучувајќи го и градот [[Клакманан]]. До почетокот на XIII век, Фотриф бил присоединет кон округот Фајф. Во периодот меѓу владеењето на [[Давид I од Шкотска|Давид I]] (1124–1153) и средината на XIII век, Шкотска била поделена на историски области управувани од [[Шериф|шерифи]]. Кинрос и Клакманан добиле сопствени шерифи, додека преостанатиот дел од Фајф и Фотриф бил ставен под надлежност на [[Шериф на Фајф и Кинрос|шерифот на Фајф]].<ref>{{Наведена книга|last1=Chalmers|first1=George|title=Caledonia (Volume 7)|date=1894|publisher=Alexander Gardner|location=Paisley|pages=112–119|url=https://books.google.com/books?id=0Dg6AQAAMAAJ|access-date=22 April 2023}}</ref> Со текот на времето, овие области добиле поголемо административно значење од старите провинции, па поголемиот округ Фајф, кој ги вклучувал Кинрос и Клакманан, постепено бил засенет од помалата област Фајф. Во 1667 година биле воспоставени [[Комесари за снабдување|комесари за снабдување]] за секоја област, кои ја извршувале улогата на главен административен орган сè до создавањето на окружните совети во 1890 година. По [[Акти на унија 1707|Актите на унија]] од 1707 година, англискиот назив ''county'' почнал да се користи паралелно со постариот термин ''shire''.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Brown|first1=Keith|title=Act of the convention of estates of the kingdom of Scotland etc. for a new and voluntary offer to his majesty of £72,000 monthly for the space of twelve months, 23 January 1667|url=http://www.rps.ac.uk/trans/1667/1/10|website=Records of the Parliament of Scotland|publisher=University of St Andrews|access-date=25 February 2023}}</ref> Избраните окружни совети биле воспоставени во 1890 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1889|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1889 година]]. Тие ги презеле повеќето надлежности на комесарите, кои биле укинати во 1930 година. Двата [[Бург|бурга]], Данфермлин и Кирколди, биле исклучени од административната надлежност на окружниот совет бидејќи се сметало дека се способни самостојно да управуваат.<ref>Local Government (Scotland) Act 1889, c. 50</ref> Законот од 1889 година довел и до промена на границите: неколку [[ексклава|ексклави]] биле префрлени во округот со кој навистина се граничеле, а парохиите што се протегале низ повеќе области биле прераспределени така што секоја целосно да припаѓа на еден округ. Така дошло до одредени промени на границите на Фајф со Кинросшир и [[Пертшир]], а најзначајна била промената со која Фајф ги добил парохиите [[Калрос]] и [[Талиалан]], кои дотогаш претставувале ексклава на Пертшир.<ref>{{Наведена книга|last1=Shennan|first1=Hay|title=Boundaries of counties and parishes in Scotland as settled by the Boundary Commissioners under the Local Government (Scotland) Act 1889|date=1892|publisher=W. Green|location=Edinburgh|page=249|url=https://archive.org/details/bub_gb_meygAAAAMAAJ/page/n285/mode/2up?q=fife|access-date=22 April 2023}}</ref> Данфермлин и Кирколди биле вклучени во административната област на окружниот совет во 1930 година, но го задржале статусот на [[Голем бург|големи бургови]], што им овозможувало и понатаму самостојно да извршуваат многу локални функции.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Local Government (Scotland) Act 1929|year=1929|accessdate=22 April 2023}}</ref> [[File:County buildings, Cupar.jpg|мини|[[Окружни згради во Купар|Окружните згради во Купар]], поранешното седиште на Советот на округот Фајф]] Советот на округот Фајф бил сместен во Окружните згради на улицата „Кетрин“ во [[Купар]]. Објектот бил изграден во 1817 година како седиште на окружниот шерифски суд и место за состаноци на комесарите за снабдување. Со неговата изградба бил заменет средновековниот градски [[толбут]], кој претходно ги извршувал истите функции. Советот на округот Фајф бил укинат во 1975 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1973|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1973 година]]. Со него бил воведен двостепен систем, во кој постоеле [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|региони]] на повисоко и [[Области на Шкотска|области]] на пониско ниво. Бил формиран регионот Фајф, со исти граници како поранешната округ, поделен на три [[Региони и области на Шкотска|области]]: [[Данфермлин (област)|Данфермлин]], [[Кирколди (област)|Кирколди]] и [[Североисточен Фајф (област)|Североисточен Фајф]]. Во 1996 година, окружните совети биле укинати, а Регионалниот совет на Фајф бил заменет со [[Унитарна власт|единствен орган на локална самоуправа]], познат како Совет на Фајф. Фајф е една од шесте единици на локална самоуправа во [[Градски регион|градскиот регион]] Единбург и Југоисточна Шкотска. До 1885 година постоела [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|изборна единица Фајф]] во [[Долен дом на Парламентот на Обединетото Кралство|Долниот дом на Парламентот на Обединетото Кралство]]. Пред [[Акти на унија 1707|Унијата од 1707 година]], постоела и [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Шкотска)|изборна единица Фајф]] во [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]]. == Управување == {{главна|Совет на Фајф}} [[File:Fife House, Glenrothes.jpg|мини|140px|лево|[[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], седиштето на Советот на Фајф]] Фајф го претставуваат пет пратеници во [[Шкотски парламент|Шкотскиот парламент]] (MSPs) и четворица пратеници во [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] (MPs), кои се испраќаат во Холируд и во Британскиот парламент, соодветно. По [[Општи избори во Обединетото Кралство 2015|општите избори во 2015 година]], сите четири изборни единици за британскиот парламент биле под контрола на [[Шкотска национална партија|Шкотската национална партија]].<ref name="MPs of Fife">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/mps/?search_term=Fife|title=MPs of Fife|access-date=1 August 2015|work=Parliament UK}}</ref> На [[Општи избори во Обединетото Кралство 2017|изборите во 2017 година]], изборната единица [[Кирколди и Кауденбит]] повторно ја освоила [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|Лабуристичката партија]].<ref name="Kirkcaldy and Cowdenbeath">{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000041|title=Kirkcaldy & Cowdenbeath parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Истата година, изборната единица [[Североисточен Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Североисточен Фајф]] станала најизрамнетата изборна единица во земјата, при што Шкотската национална партија победила со мнозинство од само 2 гласа пред [[Шкотски либерални демократи|Шкотските либерални демократи]].<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000049|title=Fife North East parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Три од изборните единици за Шкотскиот парламент ги држи Шкотската национална партија: [[Кауденбит (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Кауденбит]], [[Данфермлин (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Данфермлин]] и [[Среден Фајф и Гленротс (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Среден Фајф и Гленротс]], а една Шкотските либерални демократи: [[Североисточен Фајф (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Североисточен Фајф]].<ref name="Scottish Election Results 2016 Results">{{Наведена вест|title=Scotland Election 2016|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2016/scotland/results|work=BBC News}}</ref> Административното седиште на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]] и седиштето на дивизијата П на [[Полиција на Шкотска|Полицијата на Шкотска]] (поранешна [[Фајф констабјулари]]) се наоѓаат во Гленротс. Состаноците на Советот се одржуваат во [[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], во центарот на градот. Западното крило на зградата било изградено во 1969 година од страна на Корпорацијата за развој на Гленротс како нејзини канцеларии, а подоцна, од кратко по создавањето на регионот Фајф во 1975 година, служело како седиште на Регионалниот совет.<ref>{{Наведена вест|title=Briefly|url=https://www.findmypast.co.uk/search-newspapers|access-date=22 April 2023|work=Aberdeen Press and Journal|date=26 November 1975|page=15}}</ref><ref name="Ferguson p91">Ferguson ''A History of Glenrothes'' p.91.</ref> == Географија == [[File:FIFE & KINROSS SHIRES Civil Parish map.jpg|мини|десно|400px|Карта на граѓанските парохии во Фајф и Кинросшир,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee01wils#page/n778/mode/1up|title=The Imperial gazetteer of Scotland; or, Dictionary of Scottish topography|date=21 July 2010|access-date=14 April 2020}}</ref> со парохиите означени со црвено]] [[File:Fife UK ward map 2017 (blank).svg|мини|десно|400px|Фајф е поделен на 22 изборни единици на локалната самоуправа, од кои секоја избира членови на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]].]] Фајф е [[полуостров]] во источна Шкотска. На север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], а на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]]. На запад, пристапот делумно е ограничен од масивот на [[Охил (ридови)|ридовите Охил]]. Речиси целиот патен сообраќај кон Фајф и од него минува преку еден од четирите главни моста: на југ преку [[Мост Форт роуд|мостот Форт роуд]] (само за јавниот превоз и велосипедистите) и [[Квинсфери кросинг|мостот Квинсфери кросинг]]; на запад преку [[Мост Кинкардин|мостот Кинкардин]]; или на североисток преку [[Мост Теј роуд|мостот Теј роуд]]. Исклучок е сообраќајот што се движи кон север по [[Автопат М90|автопатот М90]]. Патарините на мостовите Теј роуд и Форт роуд биле укинати на 11 февруари 2008 година. Во областа има неколку изгаснати [[Вулкан|вулкански]] форми, меѓу кои [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], кои се издигнуваат над брановидните земјоделски предели, и [[Ларго Ло]], [[вулкански чеп]] во источниот дел. Со височина од 522 m, [[Западен Ломонд]] е највисока точка во Фајф. Крајбрежјето има бројни мали пристаништа, од индустриските пристаништа во Барнтисланд и Росит до рибарските села на [[Ист Њук]], како [[Анструтер]] и [[Питенвим]]. Големата рамничарска област северно од ридовите Ломонд, низ која тече [[Идн (река во Фајф)|реката Идн]], е позната како [[Хау-оф-Фајф]]. Поленските анализи од локалитети во Североисточен Фајф укажуваат на намалување на земјоделското производство и обновување на шумската вегетација во текот на подолг период од првите векови на првиот милениум.<ref>[[Ричард Орам|Oram, Richard D]]. (2025), ''A Land Won From Waste: Scotland AD 400 - 1400'', [[John Donald Publishers|John Donald]], Edinburgh, p. 66, ISBN 9780859767194</ref> [[File:Northeast Fife.jpg|лево|мини|250px|Поглед кон земјоделските површини на Североисточен Фајф и оддалечените [[Ломонд (ридови)|ридови Ломонд]]]] Северно од ридовите Ломонд се наоѓаат села и мали градови во претежно земјоделски предел. Јужните и западните делови на Фајф, вклучувајќи ги градовите Данфермлин, Гленротс, Кирколди и регионот [[Ливенмаут]], се лесно индустријализирани и погусто населени. Единствените области за кои би можело да се каже дека се тешко индустријализирани се [[Росајт]], околу поморското бродоградилиште, и можеби комплексот Мосморан за фракционирање на течен природен гас, на периферијата на Кауденбит. Источниот дел на Фајф, особено низата села меѓу [[Ерлсфери]] и [[Кингсбарнс]] и нивното пошироко опкружување, е познат како „Ист Њук“ (агол или испакнат дел од копно).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/placename/?id=1652|title=Fife Place-name Data :: The East Neuk|publisher=Fife-placenames.glasgow.ac.uk|access-date=16 April 2020}}</ref> Областа се одликува со мали населби околу заштитени пристаништа, со карактеристична традиционална архитектура од камен и препознатливи скалести фронтони во холандски или „корби“ (гарвански) стил. Оваа област има една од највисоките концентрации на втори домови и куќи за одмор во Шкотска.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Evans|first1=Anna|last2=Graham|first2=Eddy|last3=Rae|first3=Alasdair|last4=Robertson|first4=Douglas|last5=Serpa|first5=Regina|date=October 2019|title=Research into the impact of short-term lets on communities across Scotland|url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/research-and-analysis/2019/10/research-impact-short-term-lets-communities-scotland/documents/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/govscot%3Adocument/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland.pdf|website=Scottish Government|publisher=The Indigo House Group in association with IBP Strategy and Research}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thetimes.com/life-style/property-home/article/why-the-east-neuk-has-lasting-appeal-7266ztjxh|title=Why the East Neuk has lasting appeal &#124; Bricks & Mortar|work=The Times|date=5 May 2017|access-date=14 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/fife/1261234/visitors-stay-away-but-second-home-owners-remain-in-east-neuk-villages/|title=Visitors stay away but second home owners remain in East Neuk villages|website=Thecourier.co.uk|date=13 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotsman.com/news/politics/empty-and-second-homes-causing-housing-crisis-1428771|title=Empty and second homes causing housing crisis|publisher=The Scotsman|date=6 June 2018|access-date=14 April 2020}}</ref> [[Риболов|Риболовот]], на кој историски се потпирале крајбрежните населби на Ист Њук, во последните години бележи пад. Денес, главната рибарска флота работи од Питенвим, додека пристаништето во Анструтер главно се користи како марина за рекреативни пловни објекти. Во близина на брегот на Фајф се наоѓаат неколку острови, меѓу кои [[Меј (остров)|островот Меј]], [[Инчкит]] и [[Инчколм]]. Поранешниот [[Остров Престон|остров Престон]], јужно од [[Валифилд (Фајф)|Валифилд]], повеќе не е остров по извршените работи за мелиорација и пренамена на земјиштето. == Демографија == === Јазици === Според [[Попис на населението во Шкотска 2022|пописот во Шкотска од 2022 година]], од вкупно 362.143 жители на возраст од три години нагоре: * 134.659 лица (37,2 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a1a62-eab8-76fc-98d0-f7e8423a5077|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> * 2.696 лица (0,8 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик|шкотскогалски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a2022-ecdd-77ea-96ad-569f0c5b3786|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> === Етнички состав === Според пописите од 2001, 2011 и 2022 година, етничкиот состав на населението во Фајф се менувал постепено, со зголемување на разновидноста на населението.<ref name="2022census_Scot">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/media/trbdxzme/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-chart-data.xlsx|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data|date=21 May 2024|website=Scotland's Census|publisher=National Records of Scotland|access-date=21 May 2024}}</ref> Во 2001 година, 345.003 лица (98,73 % од населението) биле заведени во категоријата [[Бели луѓе|бело население]]. Во 2011 година нивниот број изнесувал 356.550 (97,63 %), а во 2022 година — 356.885 лица (95,99 %). Меѓу белото население, лицата што се изјасниле како [[Шкоти|Шкоти]] биле најголемата група: 308.380 во 2001 година, 312.957 во 2011 година и 302.087 во 2022 година. Во 2022 година, 36.025 лица се изјасниле како припадници на други британски групи, 2.658 како [[Ирци|Ирци]], 5.491 како [[Полјаци|Полјаци]], 277 како [[Роми]] или патувачки заедници и 10.347 во категоријата „друго бело население“. Бројот на жители со [[Азијци|азиско потекло]], вклучувајќи ги лицата што се изјасниле како азиски Шкоти или азиски Британци, се зголемил од 2.734 лица во 2001 година на 5.748 во 2011 година и 8.014 во 2022 година (2,16 % од населението). Во последниот попис биле вклучени 1.732 лица со [[Индија|индиско]], 2.599 со [[Пакистан|пакистанско]], 212 со [[Бангладеш|бангладешко]] и 1.878 со [[Народна Република Кина|кинеско]] потекло, како и 1.596 лица од други азиски групи. Во 2022 година, 1.355 лица биле заведени во категоријата африканско население, 316 во категоријата [[Британска африканско-карипска заедница|карипско]] или [[Црни Британци|црно население]], 3.312 во категоријата [[Британски мешани|мешано или повеќекратно етничко потекло]] и 1.899 во категоријата други етнички групи. Во последната категорија биле вклучени 653 лица со [[Британски Арапи|арапско]] потекло и 1.236 лица што се изјасниле како припадници на други етнички групи. Вкупниот број жители според пописите изнесувал 349.429 во 2001 година, 365.198 во 2011 година и 371.781 во 2022 година. == Населени места == [[File:Fife UK location map.svg|мини|десно|300px|Фајф во рамките на Шкотска]] [[Купар]] ја презел улогата на [[Главен град на грофовија|окружен град]] од [[Крејл]] на почетокот на XIII век. Гленротс денес е административен центар, откако во 1975 година било одлучено таму да се смести седиштето на новоформираниот Регионален совет на Фајф. Трите главни градски населби во Фајф се Кирколди, Данфермлин (кој во 2022 година добил [[Статус на град во Обединетото Кралство|статус на град]]) и Гленротс. Според проценките за 2012 година, Данфермлин бил најголемата населба по број на жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Mid 2012 population estimates of settlements|url=http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027175925/http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|archive-date=27 October 2014}}</ref> пред Кирколди и Гленротс. Меѓу следните поголеми населби се Сент Андрус, Кауденбит, Росит, Метил и [[Далгети Беј]]. Најголеми населени места според бројот на жители: {| class="wikitable sortable" |- ! Населба !! Население (2020) <ref>National Records of Scotland, Mid-2020 Population Estimates for Settlements and Localities in Scotland.</ref> |- | Данфермлин || data-sort-value="54990" | 54.990 |- | Киркоди || data-sort-value="50370" | 50.370 |- | Гленротс || data-sort-value="38360" | 38.360 |- | Сент Ендрјуз || data-sort-value="18410" | 18.410 |- | Росајт || data-sort-value="13570" | 13.570 |- | Каудинбит || data-sort-value="12030" | 12.030 |- | Метил || data-sort-value="10890" | 10.890 |- | Далгети Беј || data-sort-value="9710" | 9.710 |- | Левен || data-sort-value="9420" | 9.420 |- | Купар || data-sort-value="8960" | 8.960 |- | Лохгели || data-sort-value="7300" | 7.300 |- | Келти || data-sort-value="6760" | 6.760 |- | Бернтајленд || data-sort-value="6630" | 6.630 |- | Балингри || data-sort-value="5940" | 5.940 |- | Карденден || data-sort-value="5190" | 5.190 |- | Инверкитинг || data-sort-value="4820" | 4.820 |- | Кеноуеј || data-sort-value="4570" | 4.570 |- | Њупорт-он-Теј || data-sort-value="4210" | 4.210 |- | Бакхејвен || data-sort-value="4050" | 4.050 |- | Анструдер || data-sort-value="3950" | 3.950 |- | Тејпорт || data-sort-value="3750" | 3.750 |- | Лукарс || data-sort-value="3160" | 3.160 |- | Лесли || data-sort-value="3010" | 3.010 |- | Кинкардин || data-sort-value="2940" | 2.940 |- | Кингхорн || data-sort-value="2940" | 2.940 |} === Историски парохии === Округот порано бил поделен на парохии, кои често, но не секогаш, биле именувани според град или село: {{div col|colwidth=22em}} * [[Аботшол]] * [[Абди]] * [[Абердор]] * [[Источен Анструтер]] * [[Западен Анструтер]] * [[Арнгаск]] (во Пертшир од 1891 година) * [[Ахтердерен]] * [[Ахтермухти]] * [[Ахтертул]] * [[Балингри]] * [[Балмерино]] * [[Бит (Фајф)|Бит]] * [[Бакхевен]] * [[Барнтисланд]] * [[Камерон (Фајф)|Камерон]] * [[Карнби]] * [[Карнок]] * [[Селардајк]] * [[Серес (Фајф)|Серес]] * [[Колеси]] * [[Кауденбит]] * [[Крејл]] * [[Крејх (Фајф)|Крејх]] * [[Кросгејтс (Фајф)|Кросгејтс]] * [[Калрос]] (во Фајф од Пертшир од 1891 година) * [[Калц (Фајф)|Калц]] * [[Купар]] * [[Дерси]] * [[Далгети Беј|Далгети]] * [[Данбог]] * [[Данфермлин]] * [[Дунино]] * [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]] * [[Ели и Ерлсфери|Ели]] * [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]] * [[Тејпорт|Фери-Порт-он-Крејг]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/parish/?id=38|title=Fife Place-name Data :: Parish: Ferry-Port-on-Craig|website=fife-placenames.glasgow.ac.uk}}</ref> * [[Флиск]] * [[Форган (Фајф)|Форган]] * [[Фроучи]] * [[Гленротс]] * [[Инверкитинг]] * [[Келти]] * [[Кембак]] * [[Кеновеј]] * [[Килконхар]] * [[Килмани]] * [[Килрени]] * [[Кингхорн]] * [[Кингласи]] * [[Кингсбарнс]] * [[Кингскетл]] * [[Кирколди]] * [[Лејдибанк]] * [[Ларго (Фајф)|Ларго]] * [[Лесли (Фајф)|Лесли]] * [[Лухарс]] * [[Ливен (Фајф)|Ливен]] * [[Лохгели]] * [[Логи (Фајф)|Логи]] * [[Ламфинанс]] * [[Маркинч]] * [[Метил (Фајф)|Метил]] * [[Монимејл]] * [[Мунзи]] * [[Њубург (Фајф)|Њубург]] * [[Њуберн (Фајф)|Њуберн]] * [[Питлеси]] * [[Питенвим]] * [[Росит]] * [[Салин (Фајф)|Салин]] * [[Скуни]] * [[Сент Андрус]] (Сент Андрус и Сент Леонардс) * [[Сент Монанс]] (и Аберкромби) * [[Стратмигло]] * [[Торнтон (Фајф)|Торнтон]] * [[Торибурн]] * [[Велвуд (Фајф)|Велвуд]] * [[Вемис (Фајф)|Вемис]] * [[Вормит]] {{div col end}} {{Clear}} === Заедници === Фајф е поделен на 105 [[Список на подрачја на месни совети во Шкотска|подрачја на месни совети]], од кои 85 имале активни [[месен совет|месни совети]] во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Community Councils|url=https://www.fife.gov.uk/kb/docs/articles/council-and-democracy/politicians-and-committees/community-councils/asset-listings/community-councils|website=Fife Council|date=8 March 2021|access-date=22 April 2023}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Култура == [[File:Falkland Palace.jpg|мини|десно|250px|[[Дворец во Фолкланд|Дворецот во Фолкланд]]]] [[File:17thC Scottish Lowland farm.jpg|мини|десно|250px|Земјоделска фарма во [[Шкотска Низина|шкотската Низина]], детаљ од панорамата на Данфермлин на Џон Слизер од 1693 година]] [[File:The Lomond Hills seen from Auchtermuchty, Howe of Fife.JPG|мини|250px|Поблизок поглед на [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], гледани од [[Ахтермухти]]]] Фајф има 4.961 [[Заштитена градба|заштитена градба]] и 48 [[Заштитена зона|заштитени зони]].<ref name="Fife's listed buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|title=Fife's listed buildings|publisher=Historic Scotland|access-date=25 August 2009|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190936/http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|url-status=dead}}</ref> Меѓу најзначајните историски објекти се [[Дворец во Фолкланд|дворецот во Фолкланд]], [[Замок Кели|замокот Кели]], [[Дворец во Данфермлин|дворецот во Данфермлин]], [[Замок во Сент Андрус|замокот во Сент Андрус]], [[Дворец во Калрос|дворецот во Калрос]] и замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди. Фајф има и бројни [[Црква (градба)|верски објекти]] со историско значење. [[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]] била седиште на моќната [[Архиепископ на Сент Андрус|архиепископија на Сент Андрус]], а подоцна станала значаен центар на [[Шкотска реформација|шкотската реформација]], додека [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]] била последно почивалиште на повеќе шкотски кралеви. Опатиите [[Опатија Балмерино|Балмерино]] и [[Опатија Калрос|Калрос]] биле основани во XIII век од [[Цистерцити|цистерцитите]], додека еден век претходно [[Опатија Линдорс|опатијата Линдорс]], надвор од Њубург, била основана од [[Тиронензи|тиронензиски монаси]]. Сите овие објекти биле од големо значење. [[Станза фестивал на поезијата|Фестивалот на поезијата „Станза“]], [[Фестивал Ист Њук]] и уметничкиот фестивал во Питенвим се настани од национално културно значење. Се организираат и помали манифестации, како [[Уметнички фестивал во Купар|уметничкиот фестивал во Купар]] и уметничката недела во Ларго. [[Театар Бајр|Театарот Бајр]] во Сент Андрус и театарот „Адам Смит“ во Кирколди се високо ценети места за гостувачки претстави. Театарот „Адам Смит“ е и седиште на оперската компанија [[Фајф опера]]. Бајр повторно бил отворен во есента 2014 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldscotland.com/news/home-news/byre-theatre-to-reopen-after-university-of-st-andrews-agree-rescue-package.1408445352|title=Byre Theatre to reopen after University of St Andrews agree rescue package|work=Herald Scotland|date=19 August 2014}}</ref> по стечајот во 2012 година.<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-21211928|title=Byre Theatre in St Andrews board 'deeply regrets' closure|date=26 January 2013|access-date=21 October 2013|work=BBC News}}</ref> Театарот Алхамбра во Данфермлин и салата Ротс во Гленротс се исто така популарни места за концерти, театарски претстави, комичарски настапи и локални музички продукции. Детската гала во Данфермлин се одржува секоја година во јуни и е една од најголемите манифестации од ваков вид во Фајф. Учениците од основните училишта парадираат низ центарот на градот до [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]. Настанот започнал во 1902 година, а денес го организира добротворна организација и се финансира исклучиво преку донации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dunfermlinegala.com/history-of-the-gala/|title=History of the Gala – Dunfermline Children's Gala|website=Dunfermlinegala.com|access-date=3 June 2026}}</ref> == Знаменитости == [[File:Fife Coastal Path, Blair Point - geograph.org.uk - 3234523.jpg|мини|десно|250px|[[Крајбрежна патека на Фајф|Крајбрежната патека на Фајф]] кај Блер Поинт]] [[File:Forth Bridge 2022.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Форт]]]] [[File:St.Andrews Abbey Scotland.jpg|мини|десно|250px|[[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]]]] [[File:+Am Ende des 22. Jahrhunderts wurde mit dem Bau von ST Andrews Castle begonnen.jpg|мини|десно|250px|[[Замок во Сент Андрус|Замокот во Сент Андрус]]]] [[File:Isle of May panorama.jpg|мини|десно|250px|[[Меј (остров)|Островот Меј]]]] [[File:A constellation of starfish (26705635884).jpg|мини|десно|250px|[[Дип Си Ворлд]]]] [[File:Swilken Bridge, Old Course geograph-6310525-by-Gordon-Hatton.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] на теренот Олд Курс]] [[File:AbteiDunfermline.JPG|мини|десно|250px|[[Опатија во Данфермлин|Опатијата во Данфермлин]]]] [[File:Gardens in Pittencrieff Park.jpg|мини|десно|250px|Градините во [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]]] * [[Замок Абердор]] * [[Камен круг Балбирни]] * [[Балфарг]] * [[Замок Балгони]] * [[Опатија Балмерино]] * [[Банет Стејн|Каменот Банет]] * [[Имот Камбо]] * [[Пештери Кејпли]] * [[Црква „Света Марија на Карпата“]] * [[Природен парк Крејгтун]] * [[Опатија Калрос]] * [[Дип Си Ворлд]] * [[Опатија во Данфермлин]] * [[Дворец во Данфермлин]] * [[Дворец во Фолкланд]] * [[Крајбрежна патека на Фајф]] * [[Народен музеј на Фајф]] * [[Железница на наследството на Фајф]] * [[Поклонички пат на Фајф]] * [[Мост Форт]] * [[Опатија Инчколм]] * [[Меј (остров)|Островот Меј]] * [[Замок Кели]] * Дестилерија „Кингсбарнс“ и посетителски центар * [[Галерии во Кирколди]] * [[Опатија Линдорс]] * [[Дестилерија во опатијата Линдорс]] * [[Пазар Линкс]] * [[Лохор Медоус]] * [[Регионален парк на ридовите Ломонд]] * Мегалитски камења во Лундин Линкс * [[Крст на Макдаф]] * [[Музеј на Универзитетот во Сент Андрус]] * [[Замок Њуарк (Фајф)|Замок Њуарк]] * [[Норманс Ло]] * [[Охил (ридови)|Ридови Охил]] * [[Олд Курс во Сент Андрус|Терен за голф Олд Курс во Сент Андрус]] * [[Парк Питенкриеф]] * [[Замок Равенскрејг]] * [[Рипер (едриличарски брод)|Бродот „Рипер“]] * [[Паркот Риверсајд (Гленротс)|Паркот Риверсајд во Гленротс]] * [[Замок Росит]] * Тајниот бункер на Шкотска * [[Шкотски центар за елени]] * [[Шкотски музеј на рибарството]] * [[Кула Сифилд]] * Аквариум во Сент Андрус * [[Замок во Сент Андрус]] * [[Катедрала во Сент Андрус]] * [[Музеј во Сент Андрус]] * [[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] * [[Железнички мост Теј]] * [[Национален природен резерват Тентсмур]] * [[Светски музеј на голфот на R&A]] == Познати личности од Фајф == * [[Роберт Адам]] — архитект. * [[Стјуарт Адамсон]] — музичар („[[Биг Кантри]]“, „[[Скидс]]“). * [[Роберт Хоуп Монкриф Ајткен]] — [[поручник]] во 13. [[Бенгалска домородна пешадија|бенгалска домородна пешадија]], одликуван со [[Викториин крст]]. * [[Вилијам Алан (класичар)|Вилијам Алан]] — класичен филолог на Универзитетот во Оксфорд. * [[Ијан Андерсон (музичар)|Ијан Андерсон]] — музичар, фронтмен на групата „[[Џетро Тал (група)|Џетро Тал]]“. * [[Ијан Бенкс]] — писател. * [[Ен Барнард|Лејди Ен Барнард]] — патописка, уметница и дама од високото општество на своето време. * [[Ендру Вајт Барклеј]] — лекар, [[Лумлејски предавач|лумлејски предавач]] и [[Харвиски говорник|харвиски говорник]]. * [[Џим Бакстер]] — фудбалер. * [[Дејвид Битон|Дејвид Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џорџ Бетјун (политичар)|Џорџ Бетјун]] — член на Шкотскиот парламент за Килрени. * [[Џејмс Битон|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џејмс Битон (архиепископ на Глазгов)|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Глазгов. * [[Џенет Битон|Џенет Бетјун]] — благородничка. * [[Мери Битон|Мери Бетјун]] — придружничка на [[Мери Стјуарт|Мери, шкотската кралица]]. * [[Елизабет Бетјун]] — љубовница на кралот [[Џејмс V од Шкотска|Џејмс V]]. * [[Гај Беримен]] — басист на групата „[[Колдплеј]]“. * [[Џејмс Блек (фармаколог)|Сер Џејмс Блек]] — фармаколог и добитник на [[Нобелова награда|Нобеловата награда.]] * Сер [[Ернли Блеквел]] — правник и државен службеник. * [[Едит Боуман]] — радио-водителка на Би-би-си 1/6. * [[Керолајн Бразиер (библиотекарка)|Керолајн Бразиер]] — библиотекарка. * [[Гордон Браун]] — поранешен премиер на Обединетото Кралство и [[Министер за финансии на Обединетото Кралство|министер за финансии]], поранешен пратеник за [[Кирколди и Кауденбит]]. * [[Скот Браун (фудбалер, роден јуни 1985)|Скот Браун]] — фудбалер на [[Шкотска]] и [[Селтик|Селтик]]. * [[Грегори Берк]] — драмски писател. * [[Кен Берк]] — балетски танчер. * [[Ендру Карнеги]] — индустријалец и филантроп. * [[Хенри Чизхолм]] — директор во челичната индустрија. * [[Џим Кларк]] — двократен светски шампион во [[Формула 1]]. * [[Џејмс Клефан]] — поручник на бродот [[ХМС Спартиејт (1798)|ХМС ''Спартиејт'']] во [[Битка кај Трафалгар|Битката кај Трафалгар]]. * [[Арчибалд Констабл]] — издавач, книжар и продавач на канцелариски материјали. * [[Кенет Кренам]] — актер. * [[Кинг Креозот]] — музичар. * [[Лоренс Дејли]] — генерален секретар на NUM. * [[Дејвид Данскин]] — еден од главните основачи на фудбалскиот клуб „[[ФК Арсенал|Арсенал]]“. * [[Џејмс Дјуар (судија)|Џејмс Дјуар]] — судија. * [[Барбара Диксон]] — пејачка и актерка. * [[Томас Мили Доу]] — сликар, член на [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. * [[Питер Дамбрик]] — автомобилски тркач и победник на [[Голема награда на Макао 1998|Големата награда на Макао во 1998 година]]. * [[Филип Чарлс Дарам]] — морепловец и капетан на [[ХМС Дефајанс (1783)|ХМС ''Дефајанс'']] кај Трафалгар. * [[Марџори Флеминг]] — детска писателка и поетеса. * [[Сендфорд Флеминг|Сер Сендфорд Флеминг]] — инженер кој предложил светски стандардни [[временска зона|временски зони]], работел на [[Интерколонијална железница|Интерколонијалната железница]] и [[Канадска пацифичка железница|Канадската пацифичка железница]]. * [[Валентин Флеминг]] — пратеник и татко на писателот [[Ијан Флеминг]]. * [[Џон Форбс (офицер на британската армија)|Џон Форбс]] — го именувал градот [[Питсбург]]. * [[Крис Фусаро]] — рагбист. * [[Вилијам Гир]] — уметник. * [[Емелија Гедие]] — [[презвитеријанство|презвитеријанска]] детска пророчица. * [[Томас Ломар Греј]] — инженер познат по пионерската работа во [[сеизмологија|сеизмологијата]]. * [[Мартин Грихан]] — фудбалер. * [[Семјуел Грег]] — руски адмирал и „татко на руската морнарица“. * [[Томас Харди (свештеник)|Томас Харди]] — свештеник, [[Претседател на Генералното собрание на Шкотската црква|претседател на Генералното собрание на Шкотската црква]] и професор по црковна историја на [[Универзитет во Единбург|Универзитетот во Единбург]]. * [[Александар Хендерсон (теолог)|Александар Хендерсон]] — теолог и важна црковна државничка фигура. * [[Ширли Хендерсон]] — актерка. * [[Џорџ Хорн (рагбист)|Џорџ Хорн]] — рагбист. * [[Питер Хорн]] — рагбист. * [[Боб Хауи]] и [[Дејв Хауи]] — рагбисти. * [[Нинијан Имри]] — армиски офицер и геолог. * [[Ричард Џобсон (телевизиски водител)|Ричард Џобсон]] — филмски режисер, телевизиски водител и музичар, член на „[[Скидс]]“. * [[Питер Џонстон (фудбалер)|Питер Џонстон]] — фудбалер на „Селтик“. * [[Вил Џордан (писател)|Вил Џордан]] — романсиер на шпионски романи и филмски критичар. * [[Хенриета Кеди]] — романсиерка што пишувала под псевдонимот [[Сара Тајтлер]]. * [[Дебора Нокс]] — олимписка шампионка во [[карлинг]]. * [[Крег Левејн]] — поранешен професионален фудбалер и тренер. * [[Џеки Ливен]] — кантавтор. * [[Волас Линдзи]] — класичен филолог, [[палеографија|палеограф]], професор по хуманистика на Универзитетот во Сент Андрус. * [[Роберт Линдзи од Питскоти]] — писател од XVI век. * [[Џорџ Лаудер постариот]] — политичар и индустријалец. * [[Џорџ Лаудер (индустријалец)|Џорџ Лаудер помладиот]] — индустријалец. * [[Роди Ламсден]] — поет. * [[Ен Макоули]] — музиколог, археолог, автор и предавач. * [[Даглас Макинон]] — режисер. * [[Вал Мекдермид]] — писателка. * [[Кен Мекнот]] — фудбалер, централен бек на „Астон Вила“, победник на Купот на европските шампиони во 1982 година. * [[Вили Мекнот]] — фудбалер, дефанзивец на „Рејт Роверс“. * [[Стив Мејсон (музичар)|Стив Мејсон]] — музичар („Бета бенд“, „Кинг бисквит тајм“, „Блек афер“). * [[Александар Мичи]] (1833–1902) — автор, новинар и бизнисмен во Кина. * [[Том Морис Постариот|Олд Том Морис]] — [[Одржувач на терен за голф|одржувач]] на [[Сент Андрус Линкс]] и четирикратен победник на [[Отворено првенство во голф|Отвореното првенство]]. * [[Том Нејрн]] — политички теоретичар на национализмот. * [[Раб Ноукс]] — пејач, кантавтор и музички продуцент. * [[Ајлин Патерсон]] — авторка и илустраторка. * [[Џон Филип (мисионер)|Џон Филип]] — мисионер во [[Јужна Африка]]. * [[Дејвид Питкерн]] — лекар. * [[Џон Питкерн]] — британски [[Кралска морнарица (маринци)|маринец]] убиен во [[Битка кај Банкер Хил|Битката кај Банкер Хил]]. * [[Вилијам Питкерн]] — лекар. * [[Ијан Ранкин]] — писател. * [[Проклајмерс|Крег и Чарли Рид]] — кантавтори од групата „[[Проклејмерс]]“. * [[Дејвид Руло (рагбист)|Дејвид Руло]] — рагбист. * [[Крег Расел (британски автор)|Крег Расел]] — писател. * [[Клајв Расел]] — актер. * [[Свети Мунго]] — мисионер и заштитник/основач на Глазгов (роден во [[Калрос]]). * [[Дугреј Скот]] — актер. * [[Џон Скримџер од Мајрс]] — [[Мајстор на дела на шкотската круна|мајстор на дела]] за кралските градби на Џејмс V и Мери, шкотската кралица. * [[Александар Селкирк]] — морепловец и инспирација за романот „[[Робинзон Крусо]]“. * [[Џими Шанд]] — хармоникаш. * [[Даниел Слос]] — комичар. * [[Адам Смит]] — филозоф и економист. * [[Џордан Смит (актер)|Џордан Смит]] — актер. * [[Мери Ферфакс Сомервил]] — научна писателка и полимат. * [[Кетрин Стил]] — биохемичарка на растенија. * [[Дејвид Стил]] — поранешен [[Претседавач на Шкотскиот парламент|претседавач на Шкотскиот парламент]], лидер на [[Либерална партија (Обединето Кралство)|Либералната партија]], член на Шкотскиот парламент за [[Лотијан (изборен регион на Шкотскиот парламент)|Лотијан]] и пратеник за [[Твидејл, Етрик и Лаудердејл (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Твидејл, Етрик и Лаудердејл]]. * [[Ијан Стјуарт (музичар)|Ијан Стјуарт]] — коосновач на „[[Ролинг стоунс]]“. * [[Лоренс Стороне]] — рудар и анархистички организатор. * [[Џон Стратерс (анатом)|Сер Џон Стратерс]] — прв [[Региус професор|региус професор]] по [[анатомија]] на [[Универзитет во Абердин|Универзитетот во Абердин]]. * [[Џон Мекдуал Стјуарт]] — истражувач на внатрешноста на Австралија. * [[Мајкела Таб]] — првата жена-судија во снукер што судела во „Крусибл“. * [[Вилијам Тенант (поет)|Вилијам Тенант]] — научник и поет. * [[Џон Томсон (фудбалер, роден 1909)|Џон Томсон]] — голман на „[[Селтик]]“ и на [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]]. * [[Кеј Ти Танстал]] — музичарка. * [[Џек Ветријано]] — сликар. * [[Вилијам Монтгомери Ват]] — историчар, заслужен професор по арапски и исламски студии на Универзитетот во Единбург. * [[Ендру Г. Л. Витлоу]] — неонатолог, истражувач и медицински академик. * [[Дејвид Вилки (сликар)|Сер Дејвид Вилки]] — сликар. * [[Александар Вилсон (астроном)|Александар Вилсон]] — хирург, леач на букви, астроном, математичар и метеоролог. * [[Џејмс Вилсон (татко основач)|Џејмс Вилсон]] — потписник на [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]] и на [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]], назначен од [[Џорџ Вашингтон]] во првиот [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховен суд]]. * [[Џоки Вилсон]] — играч на пикадо. * [[Џејмс Јоркстон]] — музичар. * [[Даглас Јанг (класичар)|Даглас Јанг]] — поет, научник, преведувач и лидер на Шкотската национална партија. == Спорт == [[Сент Андрус]] во Фајф е домот на голфот и седиштето на [[R&A]], управното тело на спортот низ светот, освен во Соединетите Американски Држави и Мексико. [[Кралски и антички голф-клуб на Сент Андрус|Кралскиот и антички голф-клуб на Сент Андрус]], од кој управувањето со спортот било одвоено во 2004 година, е најстариот голф-клуб во светот. Голф-играчи од целиот свет го посетуваат Фајф за да играат на неговите познати терени на [[Линкс (голф)|линкс]]: седумте терени само во Сент Андрус, потоа Скотскрејг, Кингсбарнс, Крејл (два терена), Ели, [[Дамбарни Линкс]], Лундин Линкс, Ливен Линкс и Кингхорн, како и бројните парковски, ридски и крајбрежни терени во регионот. Фајф има четири [[фудбал|фудбалски]] клуба што се натпреваруваат во [[Шкотска професионална фудбалска лига|Шкотската професионална фудбалска лига]]: [[Данфермлин Атлетик|Данфермлин Атлетик]], [[Ист Фајф (фудбалски клуб)|Ист Фајф]] (со седиште во Метил), [[Келти Хартс]] и [[Рејт Роверс]] (со седиште во Кирколди). [[Кауденбит (фудбалски клуб)|Кауденбит]] се натпреварувал на ова ниво од 1905 до 2022 година, а сега е член на [[Низинска фудбалска лига|Низинската фудбалска лига]]. Петнаесет клуба се натпреваруваат во [[Фудбалска лига на Источна Шкотска|Источната лига на Шкотска]], додека еден настапува во [[Шкотска јуниорска фудбалска асоцијација, Источен регион|Источниот регион на Шкотската јуниорска фудбалска асоцијација]]. Во Фајф има и бројни аматерски клубови во различни аматерски лиги. [[Фајф флаерс]] (со седиште во Кирколди) се најстариот клуб во [[хокеј на мраз|хокеј на мраз]] во Обединетото Кралство и играат во највисокото ниво на британскиот хокеј, [[Елитна хокеарска лига|Елитната хокеарска лига]]. Фајф е дом и на осум [[рагби|рагби]] клуба. [[Хау-оф-Фајф (рагби клуб)|Хау-оф-Фајф]] (со седиште во Купар) и [[Кирколди (рагби клуб)|Кирколди]] играат во националните лиги на [[Шкотска рагби унија|Шкотската рагби-унија]], додека [[Данфермлин (рагби клуб)|Данфермлин]], Росит Шаркс, [[Гленротс (рагби клуб)|Гленротс]], [[Мадрас (рагби клуб)|Мадрас]] и Вајд Академи (со седиште во Анструтер) настапуваат во [[Регионална лига на Каледонија|регионалните лиги на Каледонија]]. [[Рагби клуб на Универзитетот во Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]], најстариот рагби-клуб во Фајф, се натпреварува во системот на [[Британска универзитетска и колеџска спортска асоцијација|Британската универзитетска и колеџска спортска асоцијација]] (BUCS). [[Крикет]] е исто така широко распространет во Фајф. Меѓу клубовите се [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]], Фолкланд, Гленротс, Ларго, Даникир (со седиште во Кирколди), Данфермлин и Карнеги, Брумхол (со седиште во Чарлстаун) и Шип Ин (со седиште во Ели), кои ги играат своите натпревари на плажата Ели. Крикет-клубот [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]] е познат по победата во националниот [[Селски куп|Селски куп]] на теренот „[[Лордс]]“ во 1985 година и до денес е единствениот шкотски клуб што го освоил. [[Кингдом кенгарус]] се единствениот клуб за [[австралиски фудбал]] во Фајф, со тренинзи во Росит и Кирколди. [[Абердор шинти клуб|Абердор шинти]] има две машки и две женски екипи, како и повеќе младински состави. Фајф има два натпреварувачки [[кошарка|кошаркарски]] клуба: [[Данфермлин Рејн|Данфермлин Рејн]], кој игра во средното училиште [[Католичко средно училиште „Свети Колумба“ (Данфермлин)|„Свети Колумба“]] во Данфермлин и се натпреварува во повеќе национални [[Шкотско кошаркарско првенство за мажи|натпреварувања]], и Фајф стил, клуб од Кирколди со повеќе возрасни категории. Неговиот сениорски машки тим и екипата до 19 години настапуваат во третата дивизија на машката кошаркарска лига на Лотијан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lothian.leaguerepublic.com:443/index.html|title=Lothian Basketball Association - Home|website=Lothian.leaguerepublic.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fifesteel.co.uk/|title=Fife Steel Basketball|access-date=3 June 2026|archive-date=10 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810195702/http://fifesteel.co.uk/|url-status=bot: unknown}}</ref> Фајф е значаен и за [[мотоспорт|мотоспортот]]: [[Патека Нокхил|Нокхил]], националниот центар за мотоспорт во Шкотска и единствената патека во земјата со категоризација од [[Меѓународна автомобилска федерација|FIA]]; Кауденбит Рејсвол, овална патека за трки со сериски автомобили; Лохгели Рејсвеј, со патеката за дрифт [[Дрифтленд]] и овална патека од четврт милја (околу 400 метри); како и патеката Крејл, на поранешен воен [[аеродром]], со патека за забрзување од четврт милја (околу 400 метри) и картинг-патека, што ја води Картинг-клубот на Источна Шкотска. == Медиуми == Меѓу локалните весници што се издаваат во регионот се ''[[Фајф фри прес]]'' во [[Кирколди]], ''[[Данфермлин прес]]'' во [[Данфермлин]], ''Гленротс газет'' во [[Гленротс]], ''Ист Фајф мејл'' во [[Ливен (Фајф)|Ливен]], ''Фајф хералд'' во [[Купар]] и областа Хау-оф-Фајф, како и ''Сент Андрус ситизен'' во [[Сент Андрус]]. [[Д. К. Томсон|Д. К. Томсон]] објавува изданија на весникот ''[[Данди курир и адвертајзер]]'' за Фајф и Западен Фајф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishpapers.co.uk/scotland/the-courier/|title=The Courier &#124; British Newspapers Online|first=The Theme|last=Foundry|date=25 October 2013}}</ref> а во регионот се продава и окружното издание на ''[[Ивнинг телеграф (Данди)|Ивнинг телеграф]]''. Единствената радиостаница со седиште во Фајф е [[Кингдом ФМ]]. Постои и младинската заедничка радиостаница Фајф јуут радио, која емитува програма секоја вечер и целосно ја водат млади луѓе. Други радиостаници, [[Теј ФМ]], [[Грејтест хитс радио Тејсајд и Фајф]], [[Форт 1]] од Единбург и [[Грејтест хитс радио Единбург, Лотијан и Фајф]], емитуваат во северниот и јужниот дел на регионот, соодветно. Британскиот [[пауер метал]] бенд [[Глоријахамер]] ја посветил целата своја дискографија на измислена фантастична приказна поврзана со Фајф и Данди, во која херојски кралеви, потпомогнати од храбри витези од Крејл, се судираат со меѓугалактички сили на злото. == Поврзано == * [[Опатии и приоралии во Шкотска]] * [[Замоци во Шкотска]] * [[Војвода од Фајф]] * [[Гроф од Фајф]] * [[Противпожарни и спасувачки служби (Шкотска)]] * [[Историски куќи во Шкотска]] * [[Здружение за домување „Кингдом“]] * [[Список на места во Фајф]] * [[Музеи во Шкотска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [[Енциклопедија Британика (1911)|Енциклопедија Британика (1911)]]: [[:en:Fife (Scotland)|Фајф (Шкотска)]] * [https://know.fife.scot KnowFife — база на податоци за Фајф] {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Фајф| ]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] [[Категорија:Полуострови во Шкотска]] [[Категорија:Региони на Шкотска]] sae5dyvb24j51iwndi1uc1jfwcqcio8 5650190 5650189 2026-10-26T14:40:59Z Jtasevski123 69538 5650190 wikitext text/x-wiki '''Фајф''' ({{Langx|gd|Fìobha}}  {{МФА|gd|ˈfiːvə|}} ; {{Langx|sco|Fife}} ) — [[Административна поделба на Шкотска|советничка област]] и [[Намесништва во Шкотска|намесништво]] во [[Шкотска]]. Станува збор за [[полуостров]] што на север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]], на југозапад со [[Клакмананшир]], а на запад со [[Перт и Кинрос]]. Најголема населба е градот [[Данфермлин]], додека административниот центар се наоѓа во [[Гленротс]]. Фајф зафаќа површина од 1326 километри квадратни. Населението е најгусто концентрирано во јужниот дел на областа, каде што се наоѓаат Данфермлин, [[Кирколди]] и Гленротс. Северниот дел е поретко населен, а најголем град во тој дел е [[Сент Андрус]], на североисточниот брег. Со областа управува [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]]. Нејзините граници се совпаѓаат со границите на истоимената историска област и [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|поранешен административен регион]]. Фајф бил едно од главните [[Пикти|пиктски]] [[монархија|кралства]], познато под името ''Фиб'', а во Шкотска и денес често се нарекува '''Кралство Фајф'''. [[Универзитет Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]] е најстар од [[Древни универзитети во Шкотска|древните универзитети во Шкотска]] и еден од [[Список на најстари универзитети што непрекинато работат|најстарите универзитети во светот што непрекинато работат]]. Во Сент Андрус се наоѓа и [[Олд Корс во Сент Андрус|Олд Корс]], најстариот терен за [[голф]] во светот. Жител на Фајф се нарекува ''Фајфер'' (англиски: ''Fifer''). == Историја == Фајф, ограничен на север со заливот Ферт-оф-Теј, а на југ со заливот Ферт-оф-Форт, претставува природен полуостров чии политички граници низ вековите претрпеле релативно мали промени. [[Список на пиктски кралеви|Списокот на пиктски кралеви]] и документот ''[[De Situ Albanie]]'', зачувани во [[Ракопис од Поплтон|ракописот од Поплтон]], го споменуваат делењето на пиктското кралство, односно [[Албани]], на седум подкралства, од кои едно било Фајф.<ref name="Taylor">{{Наведена книга|last=Taylor|first=Simon|title=The Place-Names of Fife, Volume 5|year=2012|publisher=Shaun Tyas|location=Donington, Lincs.|isbn=9781907730085|author2=Gilbert Márkus}}</ref>{{rp|70–72}} Најраната позната употреба на називот „Кралство Фајф“ датира од 1678 година, во тврдење дека називот потекнува од квазикралските привилегии на [[Гроф од Фајф|грофот од Фајф]].<ref name="Taylor" />{{rp|132}} Поимот кралство можеби потекнува од погрешно толкување на еден извадок од [[Ендру од Винтун|Винтун]].<ref name="Taylor" />{{rp|133}} Името на областа е забележано како ''Fib'' во 1150 година, а како ''Fif'' во 1165 година. Често се поврзувало со [[Фотриф]]. Ридската тврдина [[Клатчард Крејг]], во близина на [[Њубург (Фајф)|Њубург]], била значајна пиктска тврдина и била населена од шестиот до осмиот век.<ref name="SAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/arch-352-1/dissemination/pdf/vol_116/116_117_184.pdf|title=Excavation Summary by the Society of Antiquaries of Scotland|website=Ads.ahds.ac.uk}}</ref> Фајф бил важен кралски и политички центар уште од владеењето на кралот [[Малколм III]], кога шкотските владетели постепено ги преместувале своите главни престојувалишта кон југ, подалеку од старите тврдини околу [[Скон]]. Малколм имал главно престојувалиште во [[Данфермлин]], а неговата сопруга, [[Света Маргарита Шкотска|Маргарита]], била главен покровител на [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]]. Опатијата ја заменила [[Јона]] како последно почивалиште на шкотската кралска елита. Меѓу погребаните таму бил и [[Роберт I Брус|Роберт I]]. До XV век, грофот од Фајф се сметал за највисокопоставен благородник во шкотското кралство и го задржал правото да ги крунисува шкотските монарси, што сведочи за угледот на областа. Во [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]], на местото на поранешната тврдина на [[Клан Макдаф|кланот Макдаф]], постепено бил изграден нов кралски дворец. Дворецот го користеле последователни владетели од [[Династија Стјуарт|династијата Стјуарт]], кои го претпочитале Фајф поради богатите ловишта. Кралот [[Џејмс VI од Шкотска|Џејмс VI]] го опишал Фајф, на [[Средношкотски јазик|средношкотски]], како „просјачка наметка обрабена со злато“ (''beggar's mantle fringed wi gowd'').<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zqq8BQAAQBAJ&q=James+%22beggar%27s+mantle+fringed+wi+gowd%22&pg=PT79|title=A Dictionary of Scottish Phrase and Fable|isbn=9780857906373|last1=Crofton|first1=Ian|date=5 November 2012|publisher=Birlinn}}</ref> Златниот раб се однесувал на крајбрежјето со низата мали пристаништа, развиените рибарски флоти и трговските врски со [[Ниски Земји|Ниските Земји]]. [[Волна]], [[лен]], [[јаглен]] и [[сол]] биле меѓу главните трговски производи. [[Производство на сол во тави|Производството на сол]] со загревање морска вода во плитки садови, користејќи локален јаглен, било карактеристично за крајбрежјето на Фајф. Црвените глинени ќерамиди, карактеристични за многу стари градби во областа, пристигнувале како [[баласт]] на трговските бродови и постепено ги замениле традиционалните сламени покриви. Во 1598 година, Џејмс VI испратил група од единаесет мажи од Фајф, познати како [[Авантуристи од Фајф|авантуристите од Фајф]], да го колонизираат [[Луис (остров)|островот Луис]]. Намерата била да се започне процес на таканаречена „цивилизација“ и дегализација на регионот.<ref name="keay">{{Наведена книга|last=Keay|first=John & Julia|title=Collins Encyclopedia of Scotland|year=1994|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-00-255082-6|page=370}}</ref> Обидот наишол на отпор од домородното население и завршил во 1609 година, кога колонистите биле откупени од [[Кенет Макензи, 1. лорд Макензи од Кинтаил|Кенет Макензи]], [[Шкотски клан|поглавар]] на [[Клан Макензи|кланот Макензи]].<ref name="keay" /> Во XIX век, Фајф станал значаен центар на [[Тешка индустрија|тешката индустрија]]. Јаглен се ископувал во областа најмалку од XII век, но бројот на рудници нагло се зголемил во викторијанскиот период поради растечката побарувачка. Поранешни рурални населби, како [[Кауденбит]], брзо прераснале во градови, бидејќи илјадници луѓе се доселувале во потрага по работа во рудниците. Изградбата на железничките мостови [[Мост Форт|Форт]] и [[Железнички мост Теј|Теј]] го поврзала Фајф со [[Единбург]] и [[Данди]], овозможувајќи побрз транспорт на стоки. Во [[Метил (Фајф)|Метил]], [[Барнтисланд]] и [[Росит]] биле изградени современи пристаништа. Кирколди станал светски центар за производство на [[линолеум]]. По војната, во Фајф бил изграден Гленротс, вториот [[Нов град (Обединето Кралство)|нов град]] во Шкотска, првично наменет да обезбеди домување за рударите во новиот рудник за јаглен. Подоцна, градот привлекол и голем број компании од современите технолошки индустрии во регионот познат како „[[Силиконски Глен]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/glenrothes-and-markinch-p238971|title=Glenrothes And Markinch Visitor Guide - Accommodation, Things To Do & More|website=Visitscotland.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/past-times/3300158/rothes-colliery/|title=Rothes Colliery: When the ill-fated Glenrothes coal mine was blasted into rubble|first=Kate|last=Brown|website=Thecourier.co.uk|date=17 May 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fifetoday.co.uk/news/glenrothes-70-scandal-art-and-royalty-278057|title=Glenrothes at 70 - scandal, art and royalty|date=5 July 2018|website=Fifetoday.co.uk}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=l2UcB50hV7EC&dq=glenrothes+%22silicon+glen%22&pg=PA68|isbn=9781853025013|title=The Professional Engineer in Society|year=1989|publisher=Jessica Kingsley Publishers}}</ref> Денес, во Гленротс се наоѓаат седиштата на Советот на Фајф и на [[Фајф констабјулари|полициските служби]] за областа. Меѓу значајните историски градби и локалитети во Фајф, од кои некои ги управуваат [[Национален труст на Шкотска|Националниот труст на Шкотска]] или [[Хисторик Скотланд]], се опатијата во Данфермлин, дворецот во [[Калрос]], замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди, пристанишниот дел на [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]], [[Замок Балгони|замокот Балгони]] во близина на Коултаун-оф-Балгони, дворецот во Фолкланд, [[Замок Кели|замокот Кели]] во близина на [[Питенвим]], историската куќа [[Хил-оф-Тарвит]], [[Замок во Сент Андрус|замокот]] и [[Катедрала во Сент Андрус|катедралата во Сент Андрус]], како и [[Кула на Сент Рул|кулата на Сент Рул]]. === Административна историја === [[File:A new map of Scotland with the roads (8643653080).jpg|мини|десно|Мапа на шкотските провинции во 1689 година, на која е прикажана округот Фајф, што ги опфаќала и Кинрос и Клакманан]] Фајф бил една од старите [[Провинции на Шкотска|провинции на Шкотска]], управувана од [[Мормаер|мормаерот]] или грофот од Фајф. Првобитната провинција најверојатно го опфаќала само делот од подоцнежниот округ што се наоѓал источно од линијата меѓу Њубург и [[Скуни]]. Западниот дел од подоцнежниот округ припаѓал на провинцијата Фотриф, која ги опфаќала и областите што подоцна станале дел од [[Кинросшир]] и Клакмананшир, вклучувајќи го и градот [[Клакманан]]. До почетокот на XIII век, Фотриф бил присоединет кон округот Фајф. Во периодот меѓу владеењето на [[Давид I од Шкотска|Давид I]] (1124–1153) и средината на XIII век, Шкотска била поделена на историски области управувани од [[Шериф|шерифи]]. Кинрос и Клакманан добиле сопствени шерифи, додека преостанатиот дел од Фајф и Фотриф бил ставен под надлежност на [[Шериф на Фајф и Кинрос|шерифот на Фајф]].<ref>{{Наведена книга|last1=Chalmers|first1=George|title=Caledonia (Volume 7)|date=1894|publisher=Alexander Gardner|location=Paisley|pages=112–119|url=https://books.google.com/books?id=0Dg6AQAAMAAJ|access-date=22 April 2023}}</ref> Со текот на времето, овие области добиле поголемо административно значење од старите провинции, па поголемиот округ Фајф, кој ги вклучувал Кинрос и Клакманан, постепено бил засенет од помалата област Фајф. Во 1667 година биле воспоставени [[Комесари за снабдување|комесари за снабдување]] за секоја област, кои ја извршувале улогата на главен административен орган сè до создавањето на окружните совети во 1890 година. По [[Акти на унија 1707|Актите на унија]] од 1707 година, англискиот назив ''county'' почнал да се користи паралелно со постариот термин ''shire''.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Brown|first1=Keith|title=Act of the convention of estates of the kingdom of Scotland etc. for a new and voluntary offer to his majesty of £72,000 monthly for the space of twelve months, 23 January 1667|url=http://www.rps.ac.uk/trans/1667/1/10|website=Records of the Parliament of Scotland|publisher=University of St Andrews|access-date=25 February 2023}}</ref> Избраните окружни совети биле воспоставени во 1890 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1889|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1889 година]]. Тие ги презеле повеќето надлежности на комесарите, кои биле укинати во 1930 година. Двата [[Бург|бурга]], Данфермлин и Кирколди, биле исклучени од административната надлежност на окружниот совет бидејќи се сметало дека се способни самостојно да управуваат.<ref>Local Government (Scotland) Act 1889, c. 50</ref> Законот од 1889 година довел и до промена на границите: неколку [[ексклава|ексклави]] биле префрлени во округот со кој навистина се граничеле, а парохиите што се протегале низ повеќе области биле прераспределени така што секоја целосно да припаѓа на еден округ. Така дошло до одредени промени на границите на Фајф со Кинросшир и [[Пертшир]], а најзначајна била промената со која Фајф ги добил парохиите [[Калрос]] и [[Талиалан]], кои дотогаш претставувале ексклава на Пертшир.<ref>{{Наведена книга|last1=Shennan|first1=Hay|title=Boundaries of counties and parishes in Scotland as settled by the Boundary Commissioners under the Local Government (Scotland) Act 1889|date=1892|publisher=W. Green|location=Edinburgh|page=249|url=https://archive.org/details/bub_gb_meygAAAAMAAJ/page/n285/mode/2up?q=fife|access-date=22 April 2023}}</ref> Данфермлин и Кирколди биле вклучени во административната област на окружниот совет во 1930 година, но го задржале статусот на [[Голем бург|големи бургови]], што им овозможувало и понатаму самостојно да извршуваат многу локални функции.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Local Government (Scotland) Act 1929|year=1929|accessdate=22 April 2023}}</ref> [[File:County buildings, Cupar.jpg|мини|[[Окружни згради во Купар|Окружните згради во Купар]], поранешното седиште на Советот на округот Фајф]] Советот на округот Фајф бил сместен во Окружните згради на улицата „Кетрин“ во [[Купар]]. Објектот бил изграден во 1817 година како седиште на окружниот шерифски суд и место за состаноци на комесарите за снабдување. Со неговата изградба бил заменет средновековниот градски [[толбут]], кој претходно ги извршувал истите функции. Советот на округот Фајф бил укинат во 1975 година врз основа на [[Закон за локална самоуправа (Шкотска) 1973|Законот за локална самоуправа во Шкотска од 1973 година]]. Со него бил воведен двостепен систем, во кој постоеле [[Локални самоуправни области во Шкотска (1975–1996)|региони]] на повисоко и [[Области на Шкотска|области]] на пониско ниво. Бил формиран регионот Фајф, со исти граници како поранешната округ, поделен на три [[Региони и области на Шкотска|области]]: [[Данфермлин (област)|Данфермлин]], [[Кирколди (област)|Кирколди]] и [[Североисточен Фајф (област)|Североисточен Фајф]]. Во 1996 година, окружните совети биле укинати, а Регионалниот совет на Фајф бил заменет со [[Унитарна власт|единствен орган на локална самоуправа]], познат како Совет на Фајф. Фајф е една од шесте единици на локална самоуправа во [[Градски регион|градскиот регион]] Единбург и Југоисточна Шкотска. До 1885 година постоела [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|изборна единица Фајф]] во [[Долен дом на Парламентот на Обединетото Кралство|Долниот дом на Парламентот на Обединетото Кралство]]. Пред [[Акти на унија 1707|Унијата од 1707 година]], постоела и [[Фајф (изборна единица на Парламентот на Шкотска)|изборна единица Фајф]] во [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]]. == Управување == {{главна|Совет на Фајф}} [[File:Fife House, Glenrothes.jpg|мини|140px|лево|[[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], седиштето на Советот на Фајф]] Фајф го претставуваат пет пратеници во [[Шкотски парламент|Шкотскиот парламент]] (MSPs) и четворица пратеници во [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] (MPs), кои се испраќаат во Холируд и во Британскиот парламент, соодветно. По [[Општи избори во Обединетото Кралство 2015|општите избори во 2015 година]], сите четири изборни единици за британскиот парламент биле под контрола на [[Шкотска национална партија|Шкотската национална партија]].<ref name="MPs of Fife">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/mps/?search_term=Fife|title=MPs of Fife|access-date=1 August 2015|work=Parliament UK}}</ref> На [[Општи избори во Обединетото Кралство 2017|изборите во 2017 година]], изборната единица [[Кирколди и Кауденбит]] повторно ја освоила [[Лабуристичка партија (Обединето Кралство)|Лабуристичката партија]].<ref name="Kirkcaldy and Cowdenbeath">{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000041|title=Kirkcaldy & Cowdenbeath parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Истата година, изборната единица [[Североисточен Фајф (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Североисточен Фајф]] станала најизрамнетата изборна единица во земјата, при што Шкотската национална партија победила со мнозинство од само 2 гласа пред [[Шкотски либерални демократи|Шкотските либерални демократи]].<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/S14000049|title=Fife North East parliamentary constituency – Election 2017|work=BBC News}}</ref> Три од изборните единици за Шкотскиот парламент ги држи Шкотската национална партија: [[Кауденбит (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Кауденбит]], [[Данфермлин (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Данфермлин]] и [[Среден Фајф и Гленротс (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Среден Фајф и Гленротс]], а една Шкотските либерални демократи: [[Североисточен Фајф (изборна единица на Шкотскиот парламент)|Североисточен Фајф]].<ref name="Scottish Election Results 2016 Results">{{Наведена вест|title=Scotland Election 2016|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2016/scotland/results|work=BBC News}}</ref> Административното седиште на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]] и седиштето на дивизијата П на [[Полиција на Шкотска|Полицијата на Шкотска]] (поранешна [[Фајф констабјулари]]) се наоѓаат во Гленротс. Состаноците на Советот се одржуваат во [[Фајф хаус (Гленротс)|Фајф хаус]], во центарот на градот. Западното крило на зградата било изградено во 1969 година од страна на Корпорацијата за развој на Гленротс како нејзини канцеларии, а подоцна, од кратко по создавањето на регионот Фајф во 1975 година, служело како седиште на Регионалниот совет.<ref>{{Наведена вест|title=Briefly|url=https://www.findmypast.co.uk/search-newspapers|access-date=22 April 2023|work=Aberdeen Press and Journal|date=26 November 1975|page=15}}</ref><ref name="Ferguson p91">Ferguson ''A History of Glenrothes'' p.91.</ref> == Географија == [[File:FIFE & KINROSS SHIRES Civil Parish map.jpg|мини|десно|400px|Карта на граѓанските парохии во Фајф и Кинросшир,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee01wils#page/n778/mode/1up|title=The Imperial gazetteer of Scotland; or, Dictionary of Scottish topography|date=21 July 2010|access-date=14 April 2020}}</ref> со парохиите означени со црвено]] [[File:Fife UK ward map 2017 (blank).svg|мини|десно|400px|Фајф е поделен на 22 изборни единици на локалната самоуправа, од кои секоја избира членови на [[Совет на Фајф|Советот на Фајф]].]] Фајф е [[полуостров]] во источна Шкотска. На север се граничи со заливот [[Ферт-оф-Теј]], на исток со [[Северно Море|Северното Море]], а на југ со заливот [[Ферт-оф-Форт]]. На запад, пристапот делумно е ограничен од масивот на [[Охил (ридови)|ридовите Охил]]. Речиси целиот патен сообраќај кон Фајф и од него минува преку еден од четирите главни моста: на југ преку [[Мост Форт роуд|мостот Форт роуд]] (само за јавниот превоз и велосипедистите) и [[Квинсфери кросинг|мостот Квинсфери кросинг]]; на запад преку [[Мост Кинкардин|мостот Кинкардин]]; или на североисток преку [[Мост Теј роуд|мостот Теј роуд]]. Исклучок е сообраќајот што се движи кон север по [[Автопат М90|автопатот М90]]. Патарините на мостовите Теј роуд и Форт роуд биле укинати на 11 февруари 2008 година. Во областа има неколку изгаснати [[Вулкан|вулкански]] форми, меѓу кои [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], кои се издигнуваат над брановидните земјоделски предели, и [[Ларго Ло]], [[вулкански чеп]] во источниот дел. Со височина од 522 m, [[Западен Ломонд]] е највисока точка во Фајф. Крајбрежјето има бројни мали пристаништа, од индустриските пристаништа во Барнтисланд и Росит до рибарските села на [[Ист Њук]], како [[Анструтер]] и [[Питенвим]]. Големата рамничарска област северно од ридовите Ломонд, низ која тече [[Идн (река во Фајф)|реката Идн]], е позната како [[Хау-оф-Фајф]]. Поленските анализи од локалитети во Североисточен Фајф укажуваат на намалување на земјоделското производство и обновување на шумската вегетација во текот на подолг период од првите векови на првиот милениум.<ref>[[Ричард Орам|Oram, Richard D]]. (2025), ''A Land Won From Waste: Scotland AD 400 - 1400'', [[John Donald Publishers|John Donald]], Edinburgh, p. 66, ISBN 9780859767194</ref> [[File:Northeast Fife.jpg|лево|мини|250px|Поглед кон земјоделските површини на Североисточен Фајф и оддалечените [[Ломонд (ридови)|ридови Ломонд]]]] Северно од ридовите Ломонд се наоѓаат села и мали градови во претежно земјоделски предел. Јужните и западните делови на Фајф, вклучувајќи ги градовите Данфермлин, Гленротс, Кирколди и регионот [[Ливенмаут]], се лесно индустријализирани и погусто населени. Единствените области за кои би можело да се каже дека се тешко индустријализирани се [[Росајт]], околу поморското бродоградилиште, и можеби комплексот Мосморан за фракционирање на течен природен гас, на периферијата на Кауденбит. Источниот дел на Фајф, особено низата села меѓу [[Ерлсфери]] и [[Кингсбарнс]] и нивното пошироко опкружување, е познат како „Ист Њук“ (агол или испакнат дел од копно).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/placename/?id=1652|title=Fife Place-name Data :: The East Neuk|publisher=Fife-placenames.glasgow.ac.uk|access-date=16 April 2020}}</ref> Областа се одликува со мали населби околу заштитени пристаништа, со карактеристична традиционална архитектура од камен и препознатливи скалести фронтони во холандски или „корби“ (гарвански) стил. Оваа област има една од највисоките концентрации на втори домови и куќи за одмор во Шкотска.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Evans|first1=Anna|last2=Graham|first2=Eddy|last3=Rae|first3=Alasdair|last4=Robertson|first4=Douglas|last5=Serpa|first5=Regina|date=October 2019|title=Research into the impact of short-term lets on communities across Scotland|url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/research-and-analysis/2019/10/research-impact-short-term-lets-communities-scotland/documents/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland/govscot%3Adocument/people-communities-places-research-impact-short-term-lets-communities-scotland.pdf|website=Scottish Government|publisher=The Indigo House Group in association with IBP Strategy and Research}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thetimes.com/life-style/property-home/article/why-the-east-neuk-has-lasting-appeal-7266ztjxh|title=Why the East Neuk has lasting appeal &#124; Bricks & Mortar|work=The Times|date=5 May 2017|access-date=14 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecourier.co.uk/fp/news/local/fife/1261234/visitors-stay-away-but-second-home-owners-remain-in-east-neuk-villages/|title=Visitors stay away but second home owners remain in East Neuk villages|website=Thecourier.co.uk|date=13 April 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotsman.com/news/politics/empty-and-second-homes-causing-housing-crisis-1428771|title=Empty and second homes causing housing crisis|publisher=The Scotsman|date=6 June 2018|access-date=14 April 2020}}</ref> [[Риболов|Риболовот]], на кој историски се потпирале крајбрежните населби на Ист Њук, во последните години бележи пад. Денес, главната рибарска флота работи од Питенвим, додека пристаништето во Анструтер главно се користи како марина за рекреативни пловни објекти. Во близина на брегот на Фајф се наоѓаат неколку острови, меѓу кои [[Меј (остров)|островот Меј]], [[Инчкит]] и [[Инчколм]]. Поранешниот [[Остров Престон|остров Престон]], јужно од [[Валифилд (Фајф)|Валифилд]], повеќе не е остров по извршените работи за мелиорација и пренамена на земјиштето. == Демографија == === Јазици === Според [[Попис на населението во Шкотска 2022|пописот во Шкотска од 2022 година]], од вкупно 362.143 жители на возраст од три години нагоре: * 134.659 лица (37,2 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик (германски)|шкотски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a1a62-eab8-76fc-98d0-f7e8423a5077|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> * 2.696 лица (0,8 %) изјавиле дека знаат да зборуваат или да читаат на [[Шкотски јазик|шкотскогалски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Home|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/webapi/opentable?id=019a2022-ecdd-77ea-96ad-569f0c5b3786|website=Scotlandcensus.gov.uk}}</ref> === Етнички состав === Според пописите од 2001, 2011 и 2022 година, етничкиот состав на населението во Фајф се менувал постепено, со зголемување на разновидноста на населението.<ref name="2022census_Scot">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/media/trbdxzme/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-chart-data.xlsx|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data|date=21 May 2024|website=Scotland's Census|publisher=National Records of Scotland|access-date=21 May 2024}}</ref> Во 2001 година, 345.003 лица (98,73 % од населението) биле заведени во категоријата [[Бели луѓе|бело население]]. Во 2011 година нивниот број изнесувал 356.550 (97,63 %), а во 2022 година — 356.885 лица (95,99 %). Меѓу белото население, лицата што се изјасниле како [[Шкоти|Шкоти]] биле најголемата група: 308.380 во 2001 година, 312.957 во 2011 година и 302.087 во 2022 година. Во 2022 година, 36.025 лица се изјасниле како припадници на други британски групи, 2.658 како [[Ирци|Ирци]], 5.491 како [[Полјаци|Полјаци]], 277 како [[Роми]] или патувачки заедници и 10.347 во категоријата „друго бело население“. Бројот на жители со [[Азијци|азиско потекло]], вклучувајќи ги лицата што се изјасниле како азиски Шкоти или азиски Британци, се зголемил од 2.734 лица во 2001 година на 5.748 во 2011 година и 8.014 во 2022 година (2,16 % од населението). Во последниот попис биле вклучени 1.732 лица со [[Индија|индиско]], 2.599 со [[Пакистан|пакистанско]], 212 со [[Бангладеш|бангладешко]] и 1.878 со [[Народна Република Кина|кинеско]] потекло, како и 1.596 лица од други азиски групи. Во 2022 година, 1.355 лица биле заведени во категоријата африканско население, 316 во категоријата [[Британска африканско-карипска заедница|карипско]] или [[Црни Британци|црно население]], 3.312 во категоријата [[Британски мешани|мешано или повеќекратно етничко потекло]] и 1.899 во категоријата други етнички групи. Во последната категорија биле вклучени 653 лица со [[Британски Арапи|арапско]] потекло и 1.236 лица што се изјасниле како припадници на други етнички групи. Вкупниот број жители според пописите изнесувал 349.429 во 2001 година, 365.198 во 2011 година и 371.781 во 2022 година. == Населени места == [[File:Fife UK location map.svg|мини|десно|300px|Фајф во рамките на Шкотска]] [[Купар]] ја презел улогата на [[Главен град на грофовија|окружен град]] од [[Крејл]] на почетокот на XIII век. Гленротс денес е административен центар, откако во 1975 година било одлучено таму да се смести седиштето на новоформираниот Регионален совет на Фајф. Трите главни градски населби во Фајф се Кирколди, Данфермлин (кој во 2022 година добил [[Статус на град во Обединетото Кралство|статус на град]]) и Гленротс. Според проценките за 2012 година, Данфермлин бил најголемата населба по број на жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Mid 2012 population estimates of settlements|url=http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027175925/http://gro-scotland.gov.uk/files2/stats/population-estimates/special-area/mid-2012-settlement/2012-pop-est-sett-local-main-tab3a.pdf|archive-date=27 October 2014}}</ref> пред Кирколди и Гленротс. Меѓу следните поголеми населби се Сент Андрус, Кауденбит, Росит, Метил и [[Далгети Беј]]. Најголеми населени места според бројот на жители: {| class="wikitable sortable" |- ! Населба !! Население (2020) <ref>National Records of Scotland, Mid-2020 Population Estimates for Settlements and Localities in Scotland.</ref> |- | Данфермлин || data-sort-value="54990" | 54.990 |- | Киркоди || data-sort-value="50370" | 50.370 |- | Гленротс || data-sort-value="38360" | 38.360 |- | Сент Ендрјуз || data-sort-value="18410" | 18.410 |- | Росајт || data-sort-value="13570" | 13.570 |- | Каудинбит || data-sort-value="12030" | 12.030 |- | Метил || data-sort-value="10890" | 10.890 |- | Далгети Беј || data-sort-value="9710" | 9.710 |- | Левен || data-sort-value="9420" | 9.420 |- | Купар || data-sort-value="8960" | 8.960 |- | Лохгели || data-sort-value="7300" | 7.300 |- | Келти || data-sort-value="6760" | 6.760 |- | Бернтајленд || data-sort-value="6630" | 6.630 |- | Балингри || data-sort-value="5940" | 5.940 |- | Карденден || data-sort-value="5190" | 5.190 |- | Инверкитинг || data-sort-value="4820" | 4.820 |- | Кеноуеј || data-sort-value="4570" | 4.570 |- | Њупорт-он-Теј || data-sort-value="4210" | 4.210 |- | Бакхејвен || data-sort-value="4050" | 4.050 |- | Анструдер || data-sort-value="3950" | 3.950 |- | Тејпорт || data-sort-value="3750" | 3.750 |- | Лукарс || data-sort-value="3160" | 3.160 |- | Лесли || data-sort-value="3010" | 3.010 |- | Кинкардин || data-sort-value="2940" | 2.940 |- | Кингхорн || data-sort-value="2940" | 2.940 |} === Историски парохии === Округот порано бил поделен на парохии, кои често, но не секогаш, биле именувани според град или село: {{div col|colwidth=22em}} * [[Аботшол]] * [[Абди]] * [[Абердор]] * [[Источен Анструтер]] * [[Западен Анструтер]] * [[Арнгаск]] (во Пертшир од 1891 година) * [[Ахтердерен]] * [[Ахтермухти]] * [[Ахтертул]] * [[Балингри]] * [[Балмерино]] * [[Бит (Фајф)|Бит]] * [[Бакхевен]] * [[Барнтисланд]] * [[Камерон (Фајф)|Камерон]] * [[Карнби]] * [[Карнок]] * [[Селардајк]] * [[Серес (Фајф)|Серес]] * [[Колеси]] * [[Кауденбит]] * [[Крејл]] * [[Крејх (Фајф)|Крејх]] * [[Кросгејтс (Фајф)|Кросгејтс]] * [[Калрос]] (во Фајф од Пертшир од 1891 година) * [[Калц (Фајф)|Калц]] * [[Купар]] * [[Дерси]] * [[Далгети Беј|Далгети]] * [[Данбог]] * [[Данфермлин]] * [[Дунино]] * [[Дизарт (Фајф)|Дизарт]] * [[Ели и Ерлсфери|Ели]] * [[Фолкланд (Фајф)|Фолкланд]] * [[Тејпорт|Фери-Порт-он-Крејг]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/parish/?id=38|title=Fife Place-name Data :: Parish: Ferry-Port-on-Craig|website=fife-placenames.glasgow.ac.uk}}</ref> * [[Флиск]] * [[Форган (Фајф)|Форган]] * [[Фроучи]] * [[Гленротс]] * [[Инверкитинг]] * [[Келти]] * [[Кембак]] * [[Кеновеј]] * [[Килконхар]] * [[Килмани]] * [[Килрени]] * [[Кингхорн]] * [[Кингласи]] * [[Кингсбарнс]] * [[Кингскетл]] * [[Кирколди]] * [[Лејдибанк]] * [[Ларго (Фајф)|Ларго]] * [[Лесли (Фајф)|Лесли]] * [[Лухарс]] * [[Ливен (Фајф)|Ливен]] * [[Лохгели]] * [[Логи (Фајф)|Логи]] * [[Ламфинанс]] * [[Маркинч]] * [[Метил (Фајф)|Метил]] * [[Монимејл]] * [[Мунзи]] * [[Њубург (Фајф)|Њубург]] * [[Њуберн (Фајф)|Њуберн]] * [[Питлеси]] * [[Питенвим]] * [[Росит]] * [[Салин (Фајф)|Салин]] * [[Скуни]] * [[Сент Андрус]] (Сент Андрус и Сент Леонардс) * [[Сент Монанс]] (и Аберкромби) * [[Стратмигло]] * [[Торнтон (Фајф)|Торнтон]] * [[Торибурн]] * [[Велвуд (Фајф)|Велвуд]] * [[Вемис (Фајф)|Вемис]] * [[Вормит]] {{div col end}} {{Clear}} === Заедници === Фајф е поделен на 105 [[Список на подрачја на месни совети во Шкотска|подрачја на месни совети]], од кои 85 имале активни [[месен совет|месни совети]] во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Community Councils|url=https://www.fife.gov.uk/kb/docs/articles/council-and-democracy/politicians-and-committees/community-councils/asset-listings/community-councils|website=Fife Council|date=8 March 2021|access-date=22 April 2023}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Култура == [[File:Falkland Palace.jpg|мини|десно|250px|[[Дворец во Фолкланд|Дворецот во Фолкланд]]]] [[File:17thC Scottish Lowland farm.jpg|мини|десно|250px|Земјоделска фарма во [[Шкотска Низина|шкотската Низина]], детаљ од панорамата на Данфермлин на Џон Слизер од 1693 година]] [[File:The Lomond Hills seen from Auchtermuchty, Howe of Fife.JPG|мини|250px|Поблизок поглед на [[Ломонд (ридови)|ридовите Ломонд]], гледани од [[Ахтермухти]]]] Фајф има 4.961 [[Заштитена градба|заштитена градба]] и 48 [[Заштитена зона|заштитени зони]].<ref name="Fife's listed buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|title=Fife's listed buildings|publisher=Historic Scotland|access-date=25 August 2009|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190936/http://www.historic-scotland.gov.uk/index/heritage/historicandlistedbuildings/listedbuildingsresults.htm?p_out=xml&p_all=Fife&p_couname=Fife&p_parbur=0|url-status=dead}}</ref> Меѓу најзначајните историски објекти се [[Дворец во Фолкланд|дворецот во Фолкланд]], [[Замок Кели|замокот Кели]], [[Дворец во Данфермлин|дворецот во Данфермлин]], [[Замок во Сент Андрус|замокот во Сент Андрус]], [[Дворец во Калрос|дворецот во Калрос]] и замокот [[Равенскрејг]] во Кирколди. Фајф има и бројни [[Црква (градба)|верски објекти]] со историско значење. [[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]] била седиште на моќната [[Архиепископ на Сент Андрус|архиепископија на Сент Андрус]], а подоцна станала значаен центар на [[Шкотска реформација|шкотската реформација]], додека [[Опатија во Данфермлин|опатијата во Данфермлин]] била последно почивалиште на повеќе шкотски кралеви. Опатиите [[Опатија Балмерино|Балмерино]] и [[Опатија Калрос|Калрос]] биле основани во XIII век од [[Цистерцити|цистерцитите]], додека еден век претходно [[Опатија Линдорс|опатијата Линдорс]], надвор од Њубург, била основана од [[Тиронензи|тиронензиски монаси]]. Сите овие објекти биле од големо значење. [[Станза фестивал на поезијата|Фестивалот на поезијата „Станза“]], [[Фестивал Ист Њук]] и уметничкиот фестивал во Питенвим се настани од национално културно значење. Се организираат и помали манифестации, како [[Уметнички фестивал во Купар|уметничкиот фестивал во Купар]] и уметничката недела во Ларго. [[Театар Бајр|Театарот Бајр]] во Сент Андрус и театарот „Адам Смит“ во Кирколди се високо ценети места за гостувачки претстави. Театарот „Адам Смит“ е и седиште на оперската компанија [[Фајф опера]]. Бајр повторно бил отворен во есента 2014 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldscotland.com/news/home-news/byre-theatre-to-reopen-after-university-of-st-andrews-agree-rescue-package.1408445352|title=Byre Theatre to reopen after University of St Andrews agree rescue package|work=Herald Scotland|date=19 August 2014}}</ref> по стечајот во 2012 година.<ref>{{Наведена вест|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-21211928|title=Byre Theatre in St Andrews board 'deeply regrets' closure|date=26 January 2013|access-date=21 October 2013|work=BBC News}}</ref> Театарот Алхамбра во Данфермлин и салата Ротс во Гленротс се исто така популарни места за концерти, театарски претстави, комичарски настапи и локални музички продукции. Детската гала во Данфермлин се одржува секоја година во јуни и е една од најголемите манифестации од ваков вид во Фајф. Учениците од основните училишта парадираат низ центарот на градот до [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]. Настанот започнал во 1902 година, а денес го организира добротворна организација и се финансира исклучиво преку донации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dunfermlinegala.com/history-of-the-gala/|title=History of the Gala – Dunfermline Children's Gala|website=Dunfermlinegala.com|access-date=3 June 2026}}</ref> == Знаменитости == [[File:Fife Coastal Path, Blair Point - geograph.org.uk - 3234523.jpg|мини|десно|250px|[[Крајбрежна патека на Фајф|Крајбрежната патека на Фајф]] кај Блер Поинт]] [[File:Forth Bridge 2022.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Форт]]]] [[File:St.Andrews Abbey Scotland.jpg|мини|десно|250px|[[Катедрала во Сент Андрус|Катедралата во Сент Андрус]]]] [[File:+Am Ende des 22. Jahrhunderts wurde mit dem Bau von ST Andrews Castle begonnen.jpg|мини|десно|250px|[[Замок во Сент Андрус|Замокот во Сент Андрус]]]] [[File:Isle of May panorama.jpg|мини|десно|250px|[[Меј (остров)|Островот Меј]]]] [[File:A constellation of starfish (26705635884).jpg|мини|десно|250px|[[Дип Си Ворлд]]]] [[File:Swilken Bridge, Old Course geograph-6310525-by-Gordon-Hatton.jpg|мини|десно|250px|[[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] на теренот Олд Курс]] [[File:AbteiDunfermline.JPG|мини|десно|250px|[[Опатија во Данфермлин|Опатијата во Данфермлин]]]] [[File:Gardens in Pittencrieff Park.jpg|мини|десно|250px|Градините во [[Парк Питенкриеф|паркот Питенкриеф]]]] * [[Замок Абердор]] * [[Камен круг Балбирни]] * [[Балфарг]] * [[Замок Балгони]] * [[Опатија Балмерино]] * [[Банет Стејн|Каменот Банет]] * [[Имот Камбо]] * [[Пештери Кејпли]] * [[Црква „Света Марија на Карпата“]] * [[Природен парк Крејгтун]] * [[Опатија Калрос]] * [[Дип Си Ворлд]] * [[Опатија во Данфермлин]] * [[Дворец во Данфермлин]] * [[Дворец во Фолкланд]] * [[Крајбрежна патека на Фајф]] * [[Народен музеј на Фајф]] * [[Железница на наследството на Фајф]] * [[Поклонички пат на Фајф]] * [[Мост Форт]] * [[Опатија Инчколм]] * [[Меј (остров)|Островот Меј]] * [[Замок Кели]] * Дестилерија „Кингсбарнс“ и посетителски центар * [[Галерии во Кирколди]] * [[Опатија Линдорс]] * [[Дестилерија во опатијата Линдорс]] * [[Пазар Линкс]] * [[Лохор Медоус]] * [[Регионален парк на ридовите Ломонд]] * Мегалитски камења во Лундин Линкс * [[Крст на Макдаф]] * [[Музеј на Универзитетот во Сент Андрус]] * [[Замок Њуарк (Фајф)|Замок Њуарк]] * [[Норманс Ло]] * [[Охил (ридови)|Ридови Охил]] * [[Олд Курс во Сент Андрус|Терен за голф Олд Курс во Сент Андрус]] * [[Парк Питенкриеф]] * [[Замок Равенскрејг]] * [[Рипер (едриличарски брод)|Бродот „Рипер“]] * [[Паркот Риверсајд (Гленротс)|Паркот Риверсајд во Гленротс]] * [[Замок Росит]] * Тајниот бункер на Шкотска * [[Шкотски центар за елени]] * [[Шкотски музеј на рибарството]] * [[Кула Сифилд]] * Аквариум во Сент Андрус * [[Замок во Сент Андрус]] * [[Катедрала во Сент Андрус]] * [[Музеј во Сент Андрус]] * [[Мост Свилкан|Мостот Свилкан]] * [[Железнички мост Теј]] * [[Национален природен резерват Тентсмур]] * [[Светски музеј на голфот на R&A]] == Познати личности од Фајф == * [[Роберт Адам]] — архитект. * [[Стјуарт Адамсон]] — музичар („[[Биг Кантри]]“, „[[Скидс]]“). * [[Роберт Хоуп Монкриф Ајткен]] — [[поручник]] во 13. [[Бенгалска домородна пешадија|бенгалска домородна пешадија]], одликуван со [[Викториин крст]]. * [[Вилијам Алан (класичар)|Вилијам Алан]] — класичен филолог на Универзитетот во Оксфорд. * [[Ијан Андерсон (музичар)|Ијан Андерсон]] — музичар, фронтмен на групата „[[Џетро Тал (група)|Џетро Тал]]“. * [[Ијан Бенкс]] — писател. * [[Ен Барнард|Лејди Ен Барнард]] — патописка, уметница и дама од високото општество на своето време. * [[Ендру Вајт Барклеј]] — лекар, [[Лумлејски предавач|лумлејски предавач]] и [[Харвиски говорник|харвиски говорник]]. * [[Џим Бакстер]] — фудбалер. * [[Дејвид Битон|Дејвид Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џорџ Бетјун (политичар)|Џорџ Бетјун]] — член на Шкотскиот парламент за Килрени. * [[Џејмс Битон|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Сент Андрус. * [[Џејмс Битон (архиепископ на Глазгов)|Џејмс Бетјун]] — архиепископ на Глазгов. * [[Џенет Битон|Џенет Бетјун]] — благородничка. * [[Мери Битон|Мери Бетјун]] — придружничка на [[Мери Стјуарт|Мери, шкотската кралица]]. * [[Елизабет Бетјун]] — љубовница на кралот [[Џејмс V од Шкотска|Џејмс V]]. * [[Гај Беримен]] — басист на групата „[[Колдплеј]]“. * [[Џејмс Блек (фармаколог)|Сер Џејмс Блек]] — фармаколог и добитник на [[Нобелова награда|Нобеловата награда.]] * Сер [[Ернли Блеквел]] — правник и државен службеник. * [[Едит Боуман]] — радио-водителка на Би-би-си 1/6. * [[Керолајн Бразиер (библиотекарка)|Керолајн Бразиер]] — библиотекарка. * [[Гордон Браун]] — поранешен премиер на Обединетото Кралство и [[Министер за финансии на Обединетото Кралство|министер за финансии]], поранешен пратеник за [[Кирколди и Кауденбит]]. * [[Скот Браун (фудбалер, роден јуни 1985)|Скот Браун]] — фудбалер на [[Шкотска]] и [[Селтик|Селтик]]. * [[Грегори Берк]] — драмски писател. * [[Кен Берк]] — балетски танчер. * [[Ендру Карнеги]] — индустријалец и филантроп. * [[Хенри Чизхолм]] — директор во челичната индустрија. * [[Џим Кларк]] — двократен светски шампион во [[Формула 1]]. * [[Џејмс Клефан]] — поручник на бродот [[ХМС Спартиејт (1798)|ХМС ''Спартиејт'']] во [[Битка кај Трафалгар|Битката кај Трафалгар]]. * [[Арчибалд Констабл]] — издавач, книжар и продавач на канцелариски материјали. * [[Кенет Кренам]] — актер. * [[Кинг Креозот]] — музичар. * [[Лоренс Дејли]] — генерален секретар на NUM. * [[Дејвид Данскин]] — еден од главните основачи на фудбалскиот клуб „[[ФК Арсенал|Арсенал]]“. * [[Џејмс Дјуар (судија)|Џејмс Дјуар]] — судија. * [[Барбара Диксон]] — пејачка и актерка. * [[Томас Мили Доу]] — сликар, член на [[Глазговска школа|Глазговската школа]]. * [[Питер Дамбрик]] — автомобилски тркач и победник на [[Голема награда на Макао 1998|Големата награда на Макао во 1998 година]]. * [[Филип Чарлс Дарам]] — морепловец и капетан на [[ХМС Дефајанс (1783)|ХМС ''Дефајанс'']] кај Трафалгар. * [[Марџори Флеминг]] — детска писателка и поетеса. * [[Сендфорд Флеминг|Сер Сендфорд Флеминг]] — инженер кој предложил светски стандардни [[временска зона|временски зони]], работел на [[Интерколонијална железница|Интерколонијалната железница]] и [[Канадска пацифичка железница|Канадската пацифичка железница]]. * [[Валентин Флеминг]] — пратеник и татко на писателот [[Ијан Флеминг]]. * [[Џон Форбс (офицер на британската армија)|Џон Форбс]] — го именувал градот [[Питсбург]]. * [[Крис Фусаро]] — рагбист. * [[Вилијам Гир]] — уметник. * [[Емелија Гедие]] — [[презвитеријанство|презвитеријанска]] детска пророчица. * [[Томас Ломар Греј]] — инженер познат по пионерската работа во [[сеизмологија|сеизмологијата]]. * [[Мартин Грихан]] — фудбалер. * [[Семјуел Грег]] — руски адмирал и „татко на руската морнарица“. * [[Томас Харди (свештеник)|Томас Харди]] — свештеник, [[Претседател на Генералното собрание на Шкотската црква|претседател на Генералното собрание на Шкотската црква]] и професор по црковна историја на [[Универзитет во Единбург|Универзитетот во Единбург]]. * [[Александар Хендерсон (теолог)|Александар Хендерсон]] — теолог и важна црковна државничка фигура. * [[Ширли Хендерсон]] — актерка. * [[Џорџ Хорн (рагбист)|Џорџ Хорн]] — рагбист. * [[Питер Хорн]] — рагбист. * [[Боб Хауи]] и [[Дејв Хауи]] — рагбисти. * [[Нинијан Имри]] — армиски офицер и геолог. * [[Ричард Џобсон (телевизиски водител)|Ричард Џобсон]] — филмски режисер, телевизиски водител и музичар, член на „[[Скидс]]“. * [[Питер Џонстон (фудбалер)|Питер Џонстон]] — фудбалер на „Селтик“. * [[Вил Џордан (писател)|Вил Џордан]] — романсиер на шпионски романи и филмски критичар. * [[Хенриета Кеди]] — романсиерка што пишувала под псевдонимот [[Сара Тајтлер]]. * [[Дебора Нокс]] — олимписка шампионка во [[карлинг]]. * [[Крег Левејн]] — поранешен професионален фудбалер и тренер. * [[Џеки Ливен]] — кантавтор. * [[Волас Линдзи]] — класичен филолог, [[палеографија|палеограф]], професор по хуманистика на Универзитетот во Сент Андрус. * [[Роберт Линдзи од Питскоти]] — писател од XVI век. * [[Џорџ Лаудер постариот]] — политичар и индустријалец. * [[Џорџ Лаудер (индустријалец)|Џорџ Лаудер помладиот]] — индустријалец. * [[Роди Ламсден]] — поет. * [[Ен Макоули]] — музиколог, археолог, автор и предавач. * [[Даглас Макинон]] — режисер. * [[Вал Мекдермид]] — писателка. * [[Кен Мекнот]] — фудбалер, централен бек на „Астон Вила“, победник на Купот на европските шампиони во 1982 година. * [[Вили Мекнот]] — фудбалер, дефанзивец на „Рејт Роверс“. * [[Стив Мејсон (музичар)|Стив Мејсон]] — музичар („Бета бенд“, „Кинг бисквит тајм“, „Блек афер“). * [[Александар Мичи]] (1833–1902) — автор, новинар и бизнисмен во Кина. * [[Том Морис Постариот|Олд Том Морис]] — [[Одржувач на терен за голф|одржувач]] на [[Сент Андрус Линкс]] и четирикратен победник на [[Отворено првенство во голф|Отвореното првенство]]. * [[Том Нејрн]] — политички теоретичар на национализмот. * [[Раб Ноукс]] — пејач, кантавтор и музички продуцент. * [[Ајлин Патерсон]] — авторка и илустраторка. * [[Џон Филип (мисионер)|Џон Филип]] — мисионер во [[Јужна Африка]]. * [[Дејвид Питкерн]] — лекар. * [[Џон Питкерн]] — британски [[Кралска морнарица (маринци)|маринец]] убиен во [[Битка кај Банкер Хил|Битката кај Банкер Хил]]. * [[Вилијам Питкерн]] — лекар. * [[Ијан Ранкин]] — писател. * [[Проклајмерс|Крег и Чарли Рид]] — кантавтори од групата „[[Проклејмерс]]“. * [[Дејвид Руло (рагбист)|Дејвид Руло]] — рагбист. * [[Крег Расел (британски автор)|Крег Расел]] — писател. * [[Клајв Расел]] — актер. * [[Свети Мунго]] — мисионер и заштитник/основач на Глазгов (роден во [[Калрос]]). * [[Дугреј Скот]] — актер. * [[Џон Скримџер од Мајрс]] — [[Мајстор на дела на шкотската круна|мајстор на дела]] за кралските градби на Џејмс V и Мери, шкотската кралица. * [[Александар Селкирк]] — морепловец и инспирација за романот „[[Робинзон Крусо]]“. * [[Џими Шанд]] — хармоникаш. * [[Даниел Слос]] — комичар. * [[Адам Смит]] — филозоф и економист. * [[Џордан Смит (актер)|Џордан Смит]] — актер. * [[Мери Ферфакс Сомервил]] — научна писателка и полимат. * [[Кетрин Стил]] — биохемичарка на растенија. * [[Дејвид Стил]] — поранешен [[Претседавач на Шкотскиот парламент|претседавач на Шкотскиот парламент]], лидер на [[Либерална партија (Обединето Кралство)|Либералната партија]], член на Шкотскиот парламент за [[Лотијан (изборен регион на Шкотскиот парламент)|Лотијан]] и пратеник за [[Твидејл, Етрик и Лаудердејл (изборна единица на Парламентот на Обединетото Кралство)|Твидејл, Етрик и Лаудердејл]]. * [[Ијан Стјуарт (музичар)|Ијан Стјуарт]] — коосновач на „[[Ролинг стоунс]]“. * [[Лоренс Стороне]] — рудар и анархистички организатор. * [[Џон Стратерс (анатом)|Сер Џон Стратерс]] — прв [[Региус професор|региус професор]] по [[анатомија]] на [[Универзитет во Абердин|Универзитетот во Абердин]]. * [[Џон Мекдуал Стјуарт]] — истражувач на внатрешноста на Австралија. * [[Мајкела Таб]] — првата жена-судија во снукер што судела во „Крусибл“. * [[Вилијам Тенант (поет)|Вилијам Тенант]] — научник и поет. * [[Џон Томсон (фудбалер, роден 1909)|Џон Томсон]] — голман на „[[Селтик]]“ и на [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]]. * [[Кеј Ти Танстал]] — музичарка. * [[Џек Ветријано]] — сликар. * [[Вилијам Монтгомери Ват]] — историчар, заслужен професор по арапски и исламски студии на Универзитетот во Единбург. * [[Ендру Г. Л. Витлоу]] — неонатолог, истражувач и медицински академик. * [[Дејвид Вилки (сликар)|Сер Дејвид Вилки]] — сликар. * [[Александар Вилсон (астроном)|Александар Вилсон]] — хирург, леач на букви, астроном, математичар и метеоролог. * [[Џејмс Вилсон (татко основач)|Џејмс Вилсон]] — потписник на [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]] и на [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]], назначен од [[Џорџ Вашингтон]] во првиот [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховен суд]]. * [[Џоки Вилсон]] — играч на пикадо. * [[Џејмс Јоркстон]] — музичар. * [[Даглас Јанг (класичар)|Даглас Јанг]] — поет, научник, преведувач и лидер на Шкотската национална партија. == Спорт == [[Сент Андрус]] во Фајф е домот на голфот и седиштето на [[R&A]], управното тело на спортот низ светот, освен во Соединетите Американски Држави и Мексико. [[Кралски и антички голф-клуб на Сент Андрус|Кралскиот и антички голф-клуб на Сент Андрус]], од кој управувањето со спортот било одвоено во 2004 година, е најстариот голф-клуб во светот. Голф-играчи од целиот свет го посетуваат Фајф за да играат на неговите познати терени на [[Линкс (голф)|линкс]]: седумте терени само во Сент Андрус, потоа Скотскрејг, Кингсбарнс, Крејл (два терена), Ели, [[Дамбарни Линкс]], Лундин Линкс, Ливен Линкс и Кингхорн, како и бројните парковски, ридски и крајбрежни терени во регионот. Фајф има четири [[фудбал|фудбалски]] клуба што се натпреваруваат во [[Шкотска професионална фудбалска лига|Шкотската професионална фудбалска лига]]: [[Данфермлин Атлетик|Данфермлин Атлетик]], [[Ист Фајф (фудбалски клуб)|Ист Фајф]] (со седиште во Метил), [[Келти Хартс]] и [[Рејт Роверс]] (со седиште во Кирколди). [[Кауденбит (фудбалски клуб)|Кауденбит]] се натпреварувал на ова ниво од 1905 до 2022 година, а сега е член на [[Низинска фудбалска лига|Низинската фудбалска лига]]. Петнаесет клуба се натпреваруваат во [[Фудбалска лига на Источна Шкотска|Источната лига на Шкотска]], додека еден настапува во [[Шкотска јуниорска фудбалска асоцијација, Источен регион|Источниот регион на Шкотската јуниорска фудбалска асоцијација]]. Во Фајф има и бројни аматерски клубови во различни аматерски лиги. [[Фајф флаерс]] (со седиште во Кирколди) се најстариот клуб во [[хокеј на мраз|хокеј на мраз]] во Обединетото Кралство и играат во највисокото ниво на британскиот хокеј, [[Елитна хокеарска лига|Елитната хокеарска лига]]. Фајф е дом и на осум [[рагби|рагби]] клуба. [[Хау-оф-Фајф (рагби клуб)|Хау-оф-Фајф]] (со седиште во Купар) и [[Кирколди (рагби клуб)|Кирколди]] играат во националните лиги на [[Шкотска рагби унија|Шкотската рагби-унија]], додека [[Данфермлин (рагби клуб)|Данфермлин]], Росит Шаркс, [[Гленротс (рагби клуб)|Гленротс]], [[Мадрас (рагби клуб)|Мадрас]] и Вајд Академи (со седиште во Анструтер) настапуваат во [[Регионална лига на Каледонија|регионалните лиги на Каледонија]]. [[Рагби клуб на Универзитетот во Сент Андрус|Универзитетот во Сент Андрус]], најстариот рагби-клуб во Фајф, се натпреварува во системот на [[Британска универзитетска и колеџска спортска асоцијација|Британската универзитетска и колеџска спортска асоцијација]] (BUCS). [[Крикет]] е исто така широко распространет во Фајф. Меѓу клубовите се [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]], Фолкланд, Гленротс, Ларго, Даникир (со седиште во Кирколди), Данфермлин и Карнеги, Брумхол (со седиште во Чарлстаун) и Шип Ин (со седиште во Ели), кои ги играат своите натпревари на плажата Ели. Крикет-клубот [[Крикет-клуб Фроучи|Фроучи]] е познат по победата во националниот [[Селски куп|Селски куп]] на теренот „[[Лордс]]“ во 1985 година и до денес е единствениот шкотски клуб што го освоил. [[Кингдом кенгарус]] се единствениот клуб за [[австралиски фудбал]] во Фајф, со тренинзи во Росит и Кирколди. [[Абердор шинти клуб|Абердор шинти]] има две машки и две женски екипи, како и повеќе младински состави. Фајф има два натпреварувачки [[кошарка|кошаркарски]] клуба: [[Данфермлин Рејн|Данфермлин Рејн]], кој игра во средното училиште [[Католичко средно училиште „Свети Колумба“ (Данфермлин)|„Свети Колумба“]] во Данфермлин и се натпреварува во повеќе национални [[Шкотско кошаркарско првенство за мажи|натпреварувања]], и Фајф стил, клуб од Кирколди со повеќе возрасни категории. Неговиот сениорски машки тим и екипата до 19 години настапуваат во третата дивизија на машката кошаркарска лига на Лотијан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lothian.leaguerepublic.com:443/index.html|title=Lothian Basketball Association - Home|website=Lothian.leaguerepublic.com}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fifesteel.co.uk/|title=Fife Steel Basketball|access-date=3 June 2026|archive-date=10 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810195702/http://fifesteel.co.uk/|url-status=bot: unknown}}</ref> Фајф е значаен и за [[мотоспорт|мотоспортот]]: [[Патека Нокхил|Нокхил]], националниот центар за мотоспорт во Шкотска и единствената патека во земјата со категоризација од [[Меѓународна автомобилска федерација|FIA]]; Кауденбит Рејсвол, овална патека за трки со сериски автомобили; Лохгели Рејсвеј, со патеката за дрифт [[Дрифтленд]] и овална патека од четврт милја (околу 400 метри); како и патеката Крејл, на поранешен воен [[аеродром]], со патека за забрзување од четврт милја (околу 400 метри) и картинг-патека, што ја води Картинг-клубот на Источна Шкотска. == Медиуми == Меѓу локалните весници што се издаваат во регионот се ''[[Фајф фри прес]]'' во [[Кирколди]], ''[[Данфермлин прес]]'' во [[Данфермлин]], ''Гленротс газет'' во [[Гленротс]], ''Ист Фајф мејл'' во [[Ливен (Фајф)|Ливен]], ''Фајф хералд'' во [[Купар]] и областа Хау-оф-Фајф, како и ''Сент Андрус ситизен'' во [[Сент Андрус]]. [[Д. К. Томсон|Д. К. Томсон]] објавува изданија на весникот ''[[Данди курир и адвертајзер]]'' за Фајф и Западен Фајф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishpapers.co.uk/scotland/the-courier/|title=The Courier &#124; British Newspapers Online|first=The Theme|last=Foundry|date=25 October 2013}}</ref> а во регионот се продава и окружното издание на ''[[Ивнинг телеграф (Данди)|Ивнинг телеграф]]''. Единствената радиостаница со седиште во Фајф е [[Кингдом ФМ]]. Постои и младинската заедничка радиостаница Фајф јуут радио, која емитува програма секоја вечер и целосно ја водат млади луѓе. Други радиостаници, [[Теј ФМ]], [[Грејтест хитс радио Тејсајд и Фајф]], [[Форт 1]] од Единбург и [[Грејтест хитс радио Единбург, Лотијан и Фајф]], емитуваат во северниот и јужниот дел на регионот, соодветно. Британскиот [[пауер метал]] бенд [[Глоријахамер]] ја посветил целата своја дискографија на измислена фантастична приказна поврзана со Фајф и Данди, во која херојски кралеви, потпомогнати од храбри витези од Крејл, се судираат со меѓугалактички сили на злото. == Поврзано == * [[Опатии и приоралии во Шкотска]] * [[Замоци во Шкотска]] * [[Војвода од Фајф]] * [[Гроф од Фајф]] * [[Противпожарни и спасувачки служби (Шкотска)]] * [[Историски куќи во Шкотска]] * [[Здружение за домување „Кингдом“]] * [[Список на места во Фајф]] * [[Музеи во Шкотска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [[Енциклопедија Британика (1911)|Енциклопедија Британика (1911)]]: [[:en:Fife (Scotland)|Фајф (Шкотска)]] * [https://know.fife.scot KnowFife — база на податоци за Фајф] {{Управни области во Шкотска}} [[Категорија:Фајф| ]] [[Категорија:Управни области во Шкотска]] [[Категорија:Полуострови во Шкотска]] [[Категорија:Региони на Шкотска]] 81uvn21a36ksw0je8s8zfvzbtxawfyf 0 1406350 5650104 5648932 2026-10-26T12:55:05Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5650104 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Limonium perezii 3.jpg |image_caption = ''[[Limonium perezii]]'' at the [[San Francisco Botanical Garden]] |taxon = Limonium |authority = [[Mill.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = }} '''''Limonium''''' е род од околу 600 видови цветни растенија. Tие се дел од [[Plumbaginaceae]]. == Распространетост == Родот има [[Космополитизам (биологија)|субкосмополитска]] дистрибуција во Европа, Азија, Африка, Северна Америка и Австралија. Најголемата разновидност (над 100 видови) е во областа што се протега од [[Канарски Острови|Канарските Острови]] до [[Средоземно Море|Средоземниот]] регион до централна Азија додека во Северна Америка има само три автохтони видови ''на Limonium''. == Опис == Повеќегодишни тревести растенија, поретко едногодишни, грмушести растенија. Листовите прости, обично во основата на цветните гранчиња, кои често за време на цветањето се исушени и опаднати. Цветовите собрани во 1-3 цветни класчиња, групирани во метличести соцветија. Чашката трубеста или обратно-конусовидна, во врвниот дел инчесто проширена. Венечните ливчиња слободни или во основата сраснати и по прецветувањето скриени во чашката. Прашници 5, сместени во основата на венчето. Столпчиња 5, слободни или сраснати во основата, голи, со тенки, кончести жигови. Плодот кутијка која распукнува.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=479-480}}</ref> == Карактеристики == Неколку видови се популарни [[Градинарство|градинарски]] цвеќиња. Тие се одгледуваат поради нивните цветови како и поради изгледот на [[Чашкино ливче|чашката]], која останува на растението откако ќе паднат цветовите. == Видови == Во родот има околу 600 видови, од кои многу се локални [[Ендемизам|ендемски]] видови со многу ограничен опсег.<ref>{{Наведено списание|last=Koutroumpa|first=Konstantina|last2=Theodoridis|first2=Spyros|last3=Warren|first3=Ben H.|last4=Jiménez|first4=Ares|last5=Celep|first5=Ferhat|last6=Doğan|first6=Musa|last7=Romeiras|first7=Maria M.|last8=Santos-Guerra|first8=Arnoldo|last9=Fernández-Palacios|first9=Jóse María|year=2018|title=An expanded molecular phylogeny of Plumbaginaceae, with emphasis on ''Limonium'' (sea lavenders): Taxonomic implications and biogeographic considerations|journal=Ecology and Evolution|volume=8|issue=24|pages=12397–12424|bibcode=2018EcoEv...812397K|doi=10.1002/ece3.4553|pmc=6308857|pmid=30619554|doi-access=free}}</ref> * ''[[Limonium aragonense]]'' * ''[[Limonium arboreum]]'' * ''[[Limonium aureum]]'' * ''[[Limonium auriculaeursifolium]]'' * ''[[Limonium australe]]'' * ''[[Limonium bellidifolium]]'' * ''[[Limonium bicolor]]'' * ''[[Limonium binervosum]]'' * ''[[Limonium bourgeaui]]'' * ''[[Limonium brassicifolium]]'' * ''[[Limonium braunii]]'' * ''[[Limonium brunneri]]'' * ''[[Limonium caesium]]'' * ''[[Limonium californicum]]'' * ''[[Limonium callianthum]]'' [[Податотека:Limonium_cancellatum_sl1.jpg|мини|''L. cancellatum'']] * ''[[Limonium cancelatum]]'' * ''[[Limonium carolinianum]]'' * ''[[Limonium caspium]]'' * ''[[Limonium chrysocomum]]'' * ''[[Limonium confusum]]'' * ''[[Limonium congestum]]'' * ''[[Limonium coralloides]]'' * ''[[Limonium cordatum]]'' * ''[[Limonium cosyrense]]'' * ''[[Limonium delicatulum]]'' * ''[[Limonium dichroanthum]]'' * ''[[Limonium dielsianum]]'' * ''[[Limonium dregeanum]]'' * ''[[Limonium echioides]]'' * ''[[Limonium emarginatum]]'' * ''[[Limonium ferulaceum]]'' * ''[[Limonium flexuosum]]'' * ''[[Limonium franchetii]]'' * ''[[Limonium fruticans]]'' * ''[[Limonium gmelinii]]'' * ''[[Limonium gougetianum]]'' * ''[[Limonium humile]]'' * ''[[Limonium imbricatum]]'' * ''[[Limonium insigne]]'' * ''[[Limonium jovibarba]]'' * ''[[Limonium kaschgaricum]]'' * ''[[Limonium iranicum]]'' <ref>Mozaffarian, V. 1996. A dictionary of Iranian plant names: Latin, English, Persian. Tehran: Farhang-e Moʻaser.</ref> * ''[[Limonium lacostei]]'' * ''[[Limonium leptolobum]]'' * ''[[Limonium leptostachyum]]'' * ''[[Limonium lilacinum]]'' * ''[[Limonium limbatum]]'' * ''[[Limonium lobinii]]'' * ''[[Limonium macrophyllum]]'' [[Податотека:Limonium_scabrum00.jpg|мини|''[[Limonium scabrum]]'']] [[Податотека:Limonium_macrophyllum.jpg|десно|мини|''[[Limonium macrophyllum]]'']] * ''[[Limonium macropterum]]'' * ''[[Limonium macrorhabdos]]'' * ''[[Limonium melitensis]]'' * ''[[Limonium minutum]]'' * ''[[Limonium mouretii]]'' * ''[[Limonium multiflorum]]'' * ''[[Limonium myrianthum]]'' * ''[[Limonium narbonense]]'' * ''[[Limonium nashii]]'' * ''[[Limonium ornatum]]'' * ''[[Limonium otolepis]]'' * ''[[Limonium paradoxum]]'' * ''[[Limonium paulayanum]]'' * ''[[Limonium pectinatum]]'' * ''[[Limonium peregrinum]]'' * ''[[Limonium perezii]]'' * ''[[Limonium platyphyllum]]'' * ''[[Limonium potaninii]]'' * ''[[Limonium preauxii]]'' * ''[[Limonium puberulum]]'' * ''[[Limonium ramosissimum]]'' * ''[[Limonium reniforme]]'' * ''[[Limonium rezniczenkoanum]]'' * ''[[Limonium sibthorpianum]]'' * ''[[Limonium scabrum]]'' * ''[[Limonium sieberi]]'' * ''[[Limonium sinense]]'' * ''[[Limonium sinuatum]]'' * ''[[Limonium sokotranum]]'' * ''[[Limonium solanderi]]'' * ''[[Limonium spathulatum]]'' * ''[[Limonium spectabile]]'' * ''[[Limonium strictissimum]]'' * ''[[Limonium suffruticosum]]'' * ''[[Limonium tenellum]]'' * ''[[Limonium tetragonum]]'' * ''[[Limonium thouinii]]'' * ''[[Limonium tomentellum]]'' * ''[[Limonium virgatum]]'' * ''[[Limonium vulgare]]'' * ''[[Limonium wrightii]]'' * ''[[Limonium zeraphae]]'' * ''[[Limonium calabrum]]'' Some species formerly included in ''Limonium'', e.g. ''L. tataricum'', have now been transferred to the separate genus ''[[Goniolimon]]''.[[File:Limonium_cancellatum_sl1.jpg|мини| ''L. cancellatum'']] [[File:Limonium_scabrum00.jpg|мини| ''Limonium scabrum'']] [[File:Limonium_macrophyllum.jpg|десно|мини| ''Limonium macrophyllum'']] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.germanstatice.com/statice-flower-gallery.html Германски статички цвет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161026222519/http://www.germanstatice.com/statice-flower-gallery.html|date=2016-10-26}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Халофити]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 64sar1iwonkawv1n0hfscllqomvvlc6 0 1406426 5650493 5649232 2026-10-27T11:53:53Z Zeljko Lukić Zek 137988 Прецизиран насловот на одделот за раните состави и групата Мунгос. 5650493 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 24em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background: #f8f9fa; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 120%; padding: 0.5em; background: #eaecf0;" | Тихомир „Тини” Варга |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Роден | 3 мај 1953, [[Загреб]] |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Починал | 23 февруари 1996 (42 години) |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Занимања | музички продуцент, тон-мајстор, аранжер, композитор и музичар |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Инструменти | гитара, бас-гитара, синтисајзер |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Групи | Аб ово, Мунгос |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Студио | Тива, [[:sv:Torsby|Торсби]], [[Шведска]] |} '''Тихомир „Тини” Варга''' ([[Загреб]], 3 мај 1953 – 23 февруари 1996) бил хрватски музичар, композитор, аранжер, тон-мајстор и музички продуцент. По почетоците на загрепската рок-сцена се преселил во [[Шведска]], каде што во [[:sv:Torsby|Торсби]] го основал студиото Тива. Во текот на 1980-тите, како продуцент и тон-мајстор соработувал со повеќе југословенски изведувачи, меѓу кои групите [[Парни ваљак]], [[Прљаво казалиште]], [[:hr:Aerodrom (sastav)|Аеродром]], [[Зана]], [[:hr:Xenia (sastav)|Ксенија (Xenia)]] и [[:bs:Film (grupa)|Филм]]. Учествувал и во аранжирањето и свирел инструменти на снимките, а за одредени песни компонирал музика.<ref name="SkaricaUvod">Siniša Škarica, ''Tvornica glazbe 2: Priče iz Dubrave'', Croatia Records, 2019, стр. 427-433.</ref> == Детство и музички почетоци == Варга пораснал во загрепската населба Врбик, каде што уште како дете го запознал [[:hr:Drago Mlinarec|Драго Млинарец]].<ref name="SkaricaMladi">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 428-430; Aleksandar Dragaš, „Stari mačak - Drago Mlinarec”, ''Jutarnji list'', 13 март 2005 година, [https://mvinfo.hr/clanak/stari-macak-drago-mlinarec достапно на порталот Moderna vremena].</ref> Поради преселбите на семејството, дел од школувањето го поминал во странство: од 1962 година во [[Акра]], [[Гана]], потоа во [[Буенос Аирес]], а од 1967 година во [[Москва]]. Во Гана и [[Аргентина]] посетувал настава на англиски јазик, додека во Москва учел во руско училиште. Првата гитара ја добил во Аргентина, а на четиринаесетгодишна возраст добил и четириканален магнетофон, со кој снимал гласови и инструменти во повеќе слоеви.<ref name="SkaricaRani">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 427-430; податоците за детството се преземени од објавените сеќавања на мајката на Варга, а четириканалниот магнетофон Шкарица го споменува на стр. 430.</ref> == Први состави и групата Мунгос == По враќањето во Загреб во 1969 година, свирел во групата Аб ово заедно со Ненад Зубак, [[:hr:Ivan Stančić|Иван „Пико“ Станчиќ]] и Хрвоје Марјановиќ (Харма).<ref name="JanjatovicVarga">Petar Janjatović, ''Ex YU rock enciklopedija 1960-2006'', второ дополнето издание, Белград: авторско издание, 2007, стр. 234.</ref> Со Драго Млинарец во 1973 година учествувал и во театарската претстава ''Hvarkinja'', во режија на [[:hr:Marin Carić|Марин Цариќ]]. За време на престој на јадранскиот брег ја запознал Швеѓанката Ана-Карин, со која подоцна се оженил. Во средината на 1970-тите се преселил во Шведска и се населил во Торсби, каде што во 1979 година го уредил студиото Тива.<ref name="SkaricaTiva">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 428-430.</ref><ref name="JanjatovicVarga"/> Млинарец му помогнал во почетоците на работата на студиото Тива, каде што во 1979 година го снимил албумот ''Tako lako''.<ref name="SkaricaMladi"/> Варга бил еден од продуцентите и работел како тон-мајстор на албумот.<ref name="TakoLako">Drago Mlinarec, ''Tako lako'', Jugoton, 1979, податоци од оригиналното издание; [https://ezop-antikvarijat.hr/drago-mlinarec-tako-lako-4/ репродукција и препис на изданието].</ref> Варга и Марјановиќ потоа ја обновиле соработката и ја основале групата Мунгос. Со неколку гостински музичари снимиле осум композиции. Варга го продуцирал и снимал албумот, пеел и свирел гитара, бас-гитара и синтисајзер, додека Марјановиќ пеел и свирел клавијатури. Албумот ''Mungos'' во 1981 година го издала ЗКП РТВ Љубљана.<ref name="SkaricaMungos">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 429-430; ''Mungos'', ZKP RTV Ljubljana, LD 0672, 1981, [https://ezop-antikvarijat.hr/mungos-mungos-2/ репродукција на оригиналното издание].</ref> == Развој на студиската работа == На почетокот на 1980-тите Варга работел и надвор од студиото Тива. На албумот ''Sabrano'' (1980) на Драго Млинарец, за кој повторно биле снимени негови постари композиции, учествувал во продукцијата и аранжманите и свирел на снимките.<ref name="Sabrano">Drago Mlinarec, ''Sabrano'', Jugoton, 1980, [https://www.discogs.com/release/6938927-Drago-Mlinarec-Sabrano податоци од изданието].</ref> Истата година го продуцирал албумот ''Vruće igre'' на групата Парни ваљак, снимен во [[Милано|миланското]] студио General Recording Sound.<ref name="VruceIgre">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 430; [https://parnivaljak.com/album/vruce-igre/ Parni valjak, официјална страница на албумот ''Vruće igre''].</ref> На албумот ''Vrijeme je na našoj strani'' (1981) на Парни ваљак, снимен во шведското студио Ferger Studio-S, Варга бил тон-мајстор и копродуцент, а продуцент бил [[:hr:Husein Hasanefendić|Хусеин Хасанефендиќ]].<ref name="Vrijeme">Parni valjak, Vrijeme je na našoj strani, Suzy/CBS, 1981; [https://www.discogs.com/release/743984-Parni-Valjak-Vrijeme-Je-Na-Na%C5%A1oj-Strani податоци од изданието]; [https://slovoposlovo.blogspot.com/2012/06/parni-valjak-vrijeme-je-na-nasoj-strani.html препис на оригиналните податоци за студиото Ferger Studio-S и за копродукцијата на Варга].</ref> Истата година го продуцирал албумот ''Heroj ulice'' на групата Прљаво казалиште. Според [[:hr:Siniša Škarica|Синиша Шкарица]], дел од материјалот настанал во Тива на осумканален магнетофон, а снимањето продолжило во студиото Фергер во Фјугеста, Шведска.<ref name="Heroj">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 430; [https://www.nacional.hr/intervju-jasenko-houra-misle-da-smo-perfidni-i-premazani-svim-mastima-te-da-znamo-kakvu-pjesmu-treba-napisati/ интервју со Јасенко Хоура во списанието ''Nacional'']; [https://novosti.hr/ove-godine-se-obiljezava-40-godina-od-objave-albuma-heroj-ulice-prljavog-kazalista/ ''Radio Vinkovci'', 29 јануари 2021 година, осврт на албумот и студиото Фергер во Фјугеста, Шведска]; ''Heroj ulice'', Suzy, LP 363, 1981, податоци од оригиналното издание.</ref> Кон крајот на 1981 година во Тива го снимил и продуцирал првиот албум на групата [[:hr:Boa (sastav)|Боа]], а учествувал и во аранжирањето на дел од песните. Во 1982 година студиото го опремил со шеснаесетканален магнетофон.<ref name="Boa">Boa, ''Boa'', Suzy, LP 366, [https://ezop-antikvarijat.hr/boa-boa-6/ снимка на оригиналните податоци од изданието], снимено од ноември до декември 1981 година во Тива; D. Jagatić, [https://www.tportal.hr/magazin/clanak/tri-desetljeca-art-rocka-20120515 „Tri desetljeća art rocka”], ''tportal'', 16 мај 2012 година, разговор со Славко Ременариќ; Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 430-431. Изворите се разликуваат во датирањето на првото издание (1981 или почетокот на 1982 година).</ref> == Продуцентска работа (1982–1983) == На почетокот на 1982 година, во студиото Тива бил снимен албумот ''Obične ljubavne pjesme'' на групата Аеродром. Варга бил продуцент и тон-мајстор, учествувал во аранжманите и свирел гитара и гитарски синтисајзер. На снимките користел ритам-машина, вокодер и звучни ефекти, а пеел и придружни вокали.<ref name="Aerodrom">Aerodrom, ''Obične ljubavne pjesme'', Jugoton, LSY 63128, 1982; [https://ezop-antikvarijat.hr/aerodrom-obicne-ljubavne-pjesme-8/ снимка и препис на податоците од оригиналното издание]. На обвивката е наведено снимање во Торсби во февруари и март 1982 година.</ref> Пролетта истата година во Торсби пристигнала [[Белград|белградската]] група Зана, која таму го снимила својот втор албум ''Dodirni mi kolena'' (1982). Албумот означил свртување на групата кон поп-музиката и ѝ донел поширока популарност во Југославија. Варга го продуцирал, свирел гитара и гитарски синтисајзер и учествувал во аранжманите на одделни песни.<ref name="Zana1982">Zana, ''Dodirni mi kolena'', Jugoton, LSY 63139, 1982; [https://ezop-antikvarijat.hr/zana-dodirni-mi-kolena-3/ репродукција и податоци од изданието]; [https://jugoton.bandcamp.com/album/dodirni-mi-kolena Jugoton, дигитално издание со оригиналните податоци]; [https://cmc.com.hr/zana-dodirni-mi-kolena/ JugotonTV, „Zana - Dodirni mi kolena”, осврт на албумот и неговата популарност].</ref> Кон крајот на 1982 година во Тива се снимал дебитантскиот албум ''Kad nedjelja prođe'' на риечката група Ксенија (Xenia), објавен во 1983 година. Варга бил продуцент и тон-мајстор и свирел гитара, синтисајзер и ударни инструменти.<ref name="Xenia">Xenia, ''Kad nedjelja prođe'', Jugoton, LSY 63155, 1983; [https://ezop-antikvarijat.hr/xenia-kad-nedjelja-prode-2/ податоци од оригиналното издание]. Ljubo Trifunović, „Ponovljeni start”, ''Džuboks'', бр. 161, 11 април 1983 година, стр. 7.</ref> Музичкиот критичар Ненад Ризвановиќ ѝ припишал на продукцијата на Варга важна улога во обликувањето на препознатливиот, воздржан звук на албумот, истакнувајќи влијанија од раните дела на групите Gang of Four и Blondie.<ref name="RizvanovicXenia">Nenad Rizvanović, „Xenia - Uzlet do vrha hrvatskoga rocka”, ''Novi list'', 2 август 2008 година, [https://www.rirock.com/rirock-scena/xenia-uzlet-do-vrha-hrvatskoga-rocka/ текст пренесен на порталот RiRock.com].</ref> Во изборот на читателите на музичкото списание ''Džuboks'' за 1982 година, Варга го освоил првото место во категоријата продуценти.<ref name="Džuboks1982">„Izbor ’82”, рубрика „Čitaoci su odlučili”, ''Džuboks'', бр. 157, 14 март 1983 година, стр. 12, категорија „Producent” (Tini Varga наведен на првото место).</ref> На албумот ''Pomaknuto'' (1983) на Драго Млинарец, Варга работел како тон-мајстор, учествувал во миксањето и свирел гитара, бас-гитара и ударни инструменти. Продуцент на албумот бил Млинарец.<ref name="Pomaknuto">Drago Mlinarec, ''Pomaknuto'', Jugoton, LSY 63152, 1983; [https://ezop-antikvarijat.hr/drago-mlinarec-pomaknuto-4/ податоци од оригиналното издание]; [https://www.discogs.com/release/1556344-Drago-Mlinarec-Pomaknuto Discogs, податоци за изданието]; Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 431.</ref> Истата година во Тива бил снимен третиот албум на групата Филм, ''Sva čuda svijeta''. Варга го продуцирал албумот, учествувал во снимањето и аранжманите и свирел гитари и синтисајзер. Ја компонирал музиката за песната ''Kad budu gorjeli gradovi''.<ref name="Film1983">Film, ''Sva čuda svijeta'', Jugoton, LSY 63168, 1983; [https://ezop-antikvarijat.hr/film-sva-cuda-svijeta-8/ снимка и податоци од оригиналното издание]; [https://slovoposlovo.blogspot.com/2012/06/film-sva-cuda-svijeta.html препис на податоците од обвивката, вклучувајќи го и посебниот авторски кредит].</ref> До крајот на 1983 година Варга повторно соработувал со групата Зана на албумот ''Natrag na voz'', исто така снимен во Тива. Бил продуцент и тон-мајстор, свирел гитара и гитарски синтисајзер и ја аранжирал песната ''Jabuke i vino'', дует на [[:en:Zana Nimani|Зана Нимани]] и [[Жељко Бебек]].<ref name="Natrag">Zana, ''Natrag na voz'', Jugoton, LSY 63188, 1983; [https://musicbase.net/natrag-na-voz препис на податоците од оригиналната обвивка]; [https://ezop-antikvarijat.hr/zana-natrag-na-voz-8/ снимка на изданието].</ref><ref name="JanjatovicZana">Petar Janjatović, ''Ex YU rock enciklopedija 1960-2006'', второ дополнето издание, Белград: авторско издание, 2007, стр. 247.</ref> == Подоцнежна работа (1984–1994) == По распадот на групата [[:hr:Dorian Gray (sastav)|Доријан Греј]], [[Масимо Савиќ]] го сретнал Варга во воз од Белград за Загреб. Се договориле да снимат соло-албум на Савиќ во Шведска, за што добиле аванс од Југотон. Иако снимиле дел од материјалот, албумот не бил довршен ниту објавен. Потоа Савиќ поминал уште две години во Шведска, каде што од Варга ги учел техниките на студиско снимање.<ref name="Massimo2018">„Intervju sa Massimom Savićem: Ako si gladan uspjeha i hitova, ništa nećeš postići”, ''Momentum Radio Show'', 7 март 2018 година, [https://momentumradioshow.com/2018/03/07/intervju-sa-massimom-savicem-ako-si-gladan-uspjeha-i-hitova-nista-neces-postici/ текст на интервјуто]; „Massimo: Smeta mi grubost ovoga svijeta, socijalna neosjetljivost”, ''Story'', 29 февруари 2020 година, [https://story.hr/Celebrity/a129714/Massimo-Smeta-mi-grubost-ovoga-svijeta-socijalna-neosjetljivost.html интервју].</ref> Во тој период Варга бил во брак со пејачката Зана Нимани. По заедничкиот живот во Торсби се преселиле во [[Стокхолм]], каде што ја продолжиле студиската работа.<ref name="ZanaProfil">Ksenija Konić, „Zana Nimani: Zašto je prekinut put slave muzičke dive”, ''Story/Glossy'', 15 март 2015 година, [https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/50486/ivotna-pria-zana-nimani-zato-je-prekinut-put-slave-muzike-dive објавена биографска приказна и изјави на Зана Нимани].</ref> Во стокхолмското студио Мираж бил снимен нејзиниот соло-албум ''Noćas pevam samo tebi'' (1986). Варга бил продуцент и аранжер, свирел повеќе инструменти и ја компонирал музиката за насловната песна и за ''Sanjam (Dok kiše lutaju)'', додека Нимани ги напишала текстовите.<ref name="Nimani1986">Zana Nimani, ''Noćas pevam samo tebi'', Jugoton, LSY 63242, 1986; [https://ezop-antikvarijat.hr/zana-nimani-nocas-pevam-samo-tebi-6/ репродукција и податоци од оригиналното издание]. На оригиналната обвивка е наведено снимање во студиото Мираж од 1984 до 1986 година.</ref> Говорејќи за создавањето на албумот, Нимани истакнала дека Варга можел самиот да ги отсвири сите инструменти, но решиле да вклучат и други музичари за секој да придонесе со сопствени идеи. Таа потврдила и дека аранжманите биле на Варга.<ref name="ZanaProfil"/> Во 1987 година Варга заедно со [[:hr:Rajko Dujmić|Рајко Дујмиќ]] го продуцирал албумот ''Dijete sreće'' на групата [[Нови фосили]].<ref name="Fosili1987">Novi fosili, ''Dijete sreće'', Jugoton, LSY 62246, 1987; [https://ezop-antikvarijat.hr/novi-fosili-dijete-srece-7/ снимка на оригиналните податоци од изданието], на која Дујмиќ и Варга се наведени како продуценти.</ref> Во 1988 година повторно соработувал со групата Зана, чија пејачка тогаш била Наташа Гајовиќ. Го продуцирал албумот ''Grupa Zana'' и ги потпишал аранжманите заедно со членовите на групата. Албумот, на кој се наоѓа песната ''Vojna pošta'', бил снимен во студиото Aquarius во Белград, а миксан во студиото JM Sound во Загреб.<ref name="GrupaZana1988">Zana, ''Grupa Zana'', Diskoton, LP 8325, 1988; [https://ezop-antikvarijat.hr/zana-grupa-zana-2/ снимка од оригиналното издание и целосните податоци]: „Producer - Tini Varga”; „Arranged By - Tini, Zana”; „Recorded By - Srđan Foka, Đorđe”; „Recorded At - Studio Aquarius, Beograd”; „Mixed At - J. M. Sound Studio, Zagreb”. [https://musicbrainz.org/release/50cebc42-502c-4728-be7a-1a4215bfc3fa/details MusicBrainz, каталошки податоци за касетата Diskoton DTK 9510 од 1988 година].</ref><ref name="JanjatovicZana"/> На албумот ''No. 1'' на [[Младен Војичиќ - Тифа|Младен Војичиќ Тифа]] (1989), Варга ја продуцирал само песната ''S tobom ja mogu sve''.<ref name="Tifa1989">Tifa, ''No. 1'', 1989, [https://www.discogs.com/release/16331751-Tifa-No-1 податоци од изданието]: продукцијата на Тини Варга е наведена само за песната „S tobom ja mogu sve”.</ref> Ја компонирал музиката за песната ''Vjetar (Unpluged)'', објавена на албумот ''Laži me!'' (1994) на [[:hr:Alka Vuica|Алка Вуица]].<ref name="Vuica1994">Alka Vuica, ''Laži me!'', 1994, [https://www.discogs.com/release/5565114-Alka-Vuica-La%C5%BEi-Me податоци од изданието], Варга е наведен како композитор на песната „Vjetar (Unpluged)”.</ref> == Начин на работа и последни години == Во студиото Тива Варга ја поврзувал работата на продуцент и тон-мајстор со непосредно учество во музиката што ја снимал. Работел на аранжмани, свирел инструментални делници и користел електронски инструменти и звучни ефекти. Затоа неговата улога не била ограничена само на техничкото изведување на снимките, туку опфаќала и музичко обликување.<ref name="JanjatovicVarga"/><ref name="Aerodrom"/><ref name="Film1983"/> Синиша Шкарица, во осврт на животот и работата на Варга, ги истакнал неговата музикалност, посветеноста на студиската работа и способноста да ги реализира замислите на други музичари.<ref name="SkaricaKraj">Škarica, ''Tvornica glazbe 2'', 2019, стр. 432-433.</ref> Ренато Метеси го издвоил неговиот продуцентски, аранжерски и инструментален придонес како клучен за создавањето на албумот ''Sva čuda svijeta'' на групата Филм.<ref name="Metessi2024">Renato Metessi, [https://rockomotiva.com/zapisi/80-ete-i-price-iz-davnine-sjecanje-na-tinija-vargu-i-sva-cuda-svijeta/ „Osamdesete i priče iz davnina: Sjećanje na Tinija Vargu i ‘Sva čuda svijeta’”], ''Rockomotiva'', 16 септември 2024 година.</ref> Варга починал на 23 февруари 1996 година, на 42-годишна возраст.<ref name="SkaricaKraj"/> == Избрана дискографија == * 1979 - Драго Млинарец, ''Tako lako'' - копродукција и снимање.<ref name="TakoLako"/> * 1980 - Драго Млинарец, ''Sabrano'' - копродукција, аранжмани и инструментални изведби.<ref name="Sabrano"/> * 1980 - Парни ваљак, ''Vruće igre'' - продукција.<ref name="VruceIgre"/> * 1981 - Мунгос, ''Mungos'' - продукција, снимање, вокали и инструментални изведби.<ref name="SkaricaMungos"/> * 1981 - Парни ваљак, ''Vrijeme je na našoj strani'' - копродукција и снимање.<ref name="Vrijeme"/> * 1981 - Прљаво казалиште, ''Heroj ulice'' - продукција.<ref name="Heroj"/> * 1981/1982 - Боа, ''Boa'' - продукција, снимање и аранжмани на одделни песни.<ref name="Boa"/> * 1982 - Аеродром, ''Obične ljubavne pjesme'' - продукција, снимање, аранжмани и инструментални изведби.<ref name="Aerodrom"/> * 1982 - Зана, ''Dodirni mi kolena'' - продукција, одделни аранжмани и инструментални изведби.<ref name="Zana1982"/> * 1983 - Ксенија (Xenia), ''Kad nedjelja prođe'' - продукција, снимање и инструментални изведби.<ref name="Xenia"/> * 1983 - Драго Млинарец, ''Pomaknuto'' - снимање, миксање и инструментални изведби; продуцент Драго Млинарец.<ref name="Pomaknuto"/> * 1983 - Филм, ''Sva čuda svijeta'' - продукција, снимање, аранжмани и инструментални изведби; музика за ''Kad budu gorjeli gradovi''.<ref name="Film1983"/> * 1983 - Зана, ''Natrag na voz'' - продукција, снимање и инструментални изведби; аранжман за ''Jabuke i vino''.<ref name="Natrag"/> * 1986 - Зана Нимани, ''Noćas pevam samo tebi'' - продукција, аранжмани, инструментални изведби и музика за две песни.<ref name="Nimani1986"/> * 1987 - Нови фосили, ''Dijete sreće'' - копродукција со Рајко Дујмиќ.<ref name="Fosili1987"/> * 1988 - Зана, ''Grupa Zana'' - продукција и аранжмани со членовите на групата.<ref name="GrupaZana1988"/> == Извори == <references/> {{DEFAULTSORT:Варга, Тихомир}} [[Категорија:Музички продуценти]] 3ylwcxag3somy05tl0ms44pth7vkelp 0 1406442 5650119 5649400 2026-10-26T13:03:36Z Jtasevski123 69538 с.п 5650119 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Д-р Џекил и г. Холмс|title_orig=|translator=|image=|caption=|author=[[Лорен Д. Естлман]]|cover_artist=|country=|language=англиски|series=|genre=[[детективски роман]]|publisher=[[Даблдеј|Даблдеј]]|release_date=1979|media_type=печатено издание (тврд и мек повез)|pages=|isbn=0-385-15257-4|isbn_note=(тврд повез)|dewey=|congress=|oclc=|preceded_by=|followed_by=}}'''''Д-р Џекил и г-дин Холмс''''' — роман-пастиш за [[Шерлок Холмс]] напишан од Лорен Д. Естлман, првпат објавен во 1979 година.<ref>{{Наведена книга|title=Sherlock Holmes Handbook: Second Edition|last=Redmond|first=Christopher|publisher=[[Dundurn Press]]|year=2009|isbn=9781459718982|page=216}}</ref> Романот ја раскажува приказната за Холмс и неговото справување со мистеријата на д-р Џекил и г. Хајд, онака како што првично била раскажана во новелата на [[Роберт Луис Стивенсон]] од 1886 година, ''[[Чудниот случај на д-р Џекил и г. Хајд|„Чудниот случај на д-р Џекил и г. Хајд]]“''.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sherlockholmesce0000eyle|title=Sherlock Holmes: A Centenary Celebration|last=Eyles|first=Allen|publisher=[[Harper (publisher)|Harper & Row]]|year=1986|isbn=0-06-015620-1|page=[https://archive.org/details/sherlockholmesce0000eyle/page/119 119]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Encyclopedia Sherlockiana|last=Bunson|first=Matthew|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=1997|isbn=0-02-861679-0|page=67|author-link=Matthew Bunson}}</ref> Книгата подоцна била реиздадена во 2001 година од издавачката куќа ''Ај-Букс''<ref name="estleman">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/perilsofsherlock00estl/page/13|title=The Perils of Sherlock Holmes|last=Estleman|first=Loren D.|publisher=Gallery Books|year=2012|isbn=978-1440544149|page=[https://archive.org/details/perilsofsherlock00estl/page/13 13]|author-link=Loren D. Estleman}}</ref> и во 2010 година од ''Тајтан Букс'',<ref name="estleman" /> во рамките на нивната едиција ''„Понатамошните авантури на Шерлок Холмс“''.<ref name="dread">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dreadcentral.com/reviews/22106/dr-jekyll-and-mr-holmes-book/|title=Dr. Jekyll and Mr. Holmes (book)|date=February 3, 2011|work=[[Dread Central]]|accessdate=January 22, 2019}}</ref> == Критички осврти == Списанието „Дрид Централ“ оценило дека „Естлман многу умешно го вметнува Холмс во приказната за Џекил и Хајд. Без да откриеме премногу, речиси и да нема отстапувања од целокупниот заплет на романот на Стивенсон, а сепак читателот добива возбудлива авантура со Холмс.“<ref name="dread" /> Списанието ''„МИСТЕРИ ФАНСИЕР“'' ја опишало книгата како „дело што е и амбициозно замислено и вешто реализирано“. Сепак, забележало дека, бидејќи приказната речиси целосно се придржува до оригиналот на Стивенсон, „воопшто нема вистинска мистерија“. Набљудувањето како Шерлок Холмс ги користи своите прочуени дедуктивни способности за да ја разоткрие приказната за нивните изопачени идентитети набргу се претвора во нешто повеќе од обична интелектуална занимација“.<ref>{{Наведено списание|date=March–April 1980|title=JOHN H. WATSON, M.D., as edited by LOREN D. ESTLEMAN – Dr. Jekyll and Mr. Holmes|url=http://mysteryfile.com/blog/?p=46060|journal=The MYSTERY FANcier|language=en|volume=4|issue=2|access-date=January 22, 2019}}</ref> ''Киркус Ривјус'' оценил дека книгата не е особено инспиративна, коментирајќи: „Иако Естлман подобро од многумина успева да го долови сувиот, воздржан стил на Вотсон од приказните на Конан Дојл, тој заборава дека без мистерија нема Холмс — а во овој случај, ние цело време знаеме што се обидува да открие Шерлок.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/loren-d-estleman-16/dr-jekyll-and-mr-holmes/|title=Dr. Jekyll and Mr. Holmes|date=November 2, 1979|work=[[Kirkus Reviews]]|accessdate=January 22, 2019}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 32dncjvm8ljw6og6ivmpnu574xs3trh 0 1406458 5650132 5649495 2026-10-26T13:20:55Z Jtasevski123 69538 с.п 5650132 wikitext text/x-wiki '''Книгите од серијалот „Кормиларката“''' се состојат од четири [[Фантастика|фантастични романи]] напишани од [[Розмари Кирстајн]]. == Историја на објавување == Серијалот се состои од четири книги: ''Кормиларката'' (1989), ''Тајната на Пограничјето'' (1992), ''Изгубениот кормилар'' (2003) и ''Јазикот на моќта'' (2004).<ref name="Walton">{{Наведена мрежна страница|url=https://reactormag.com/not-only-science-fiction-but-more-science-fictional-than-anything-else-rosemary-kirsteins-steerswoman-books/|title=Not only science fiction, but more science fictional than anything else: Rosemary Kirstein's Steerswoman books|last=Walton|first=Jo|date=2008-10-30|work=Reactor|language=en-US|accessdate=2024-06-09}}</ref> Планирано е серијалот да содржи вкупно седум книги.<ref name="Doctorow">{{Наведена мрежна страница|url=https://pluralistic.net/2024/05/04/the-wulf/|title=Rosemary Kirstein's "The Steerswoman"|last=Doctorow|first=Cory|date=2024-05-04|work=Pluralistic: Daily links from Cory Doctorow|language=en-US|accessdate=2024-06-09}}</ref> Првите две книги биле објавени и во заедничкото издание ''„Патот на кормиларката“'' во 2003 година.<ref name="Carey">{{Наведена мрежна страница|url=https://data.nesfa.org/reviews/Carey/steerswomansroad.htm|title=The Steerswoman's Road -- Rosemary Kirstein|last=Carey|first=Elisabeth|work=New England Science Fiction Association, Inc.|accessdate=2024-08-22}}</ref> Книгите првично биле објавени од „Дел Реј Букс“, но Кирстајн подоцна повторно ги стекнала авторските права за да може да ги издава самостојно.<ref name="Doctorow" /> == Дејство == Кормиларката е патувачка научничка која е обврзана да одговори на секое поставено прашање, под услов лицето што ја прашува за возврат искрено да одговори на нејзините прашања. Секој што ќе одбие да одговори на прашање од некоја кормиларка се соочува со забрана: ниту една друга кормиларка повеќе нема да одговори на неговите прашања. Единствено волшебниците не ги почитуваат кормиларките, чувајќи ги своите магични способности во строга тајност. Делото на Кирстајн често се определува како [[научна фантастика]] со елементи на фантазија. [[Џо Волтон]] го опишува серијалот „Кормиларката“ како „не само научна фантастика, туку нешто што повеќе наликува на научна фантастика од речиси сè друго“.<ref name="Walton" /> Кори Доктороу, зборувајќи за „Кормиларката“, вели дека „дури и жанрот на книгата е загатка чиешто решавање ќе ви донесе огромно задоволство“.<ref name="Doctorow" /> Серијалот обработува теми како технолошкиот развој, интеракцијата меѓу различни видови и распределбата на знаењето.<ref name="Nicoll-Steerswoman">{{Наведена мрежна страница|url=https://jamesdavisnicoll.com/review/the-steerswoman|title=The Steerswoman|work=James Nicoll Reviews|accessdate=2024-06-02}}</ref> == Содржина на романите == === ''Кормиларката'' === Роуан, една кормиларка, истражува необични скапоцени камења што се пронајдени расфрлани низ земјата. Таа тргнува на пат заедно со Бел, воин од Пограничјето, кој носи појас украсен со такви камења. Двапати се нападнати од војници на волшебниците, поради што кормиларките заклучуваат дека волшебниците се обидуваат да го спречат истражувањето на Роуан. За да може да лаже и да патува прикриено, Роуан се откажува од својот статус на кормиларка. Во меѓувреме, тинејџерот Вил бега од својот мал роден град. Тој има талент да предизвикува експлозии, слично на она што понекогаш го прават волшебниците. Се придружува на Роуан и Бел, надевајќи се дека ќе му помогнат да стане чирак на некој волшебник. Роуан и Бел се инфилтрираат во тврдината на двајца волшебници, каде што е заробена Роуан. Таа слободно им споделува информации, без да поставува прашања на кои тие би можеле да одбијат да одговорат. Така дознава дека волшебниците ги следат наредбите на еден таинствен волшебник од повисок ранг, Сладо. Бел и Вил ја ослободуваат Роуан, користејќи ја експлозивната магија на Вил за да ја уништат тврдината. Роуан се среќава со друг волшебник и му објаснува дека обидите на Сладо да го спречи нејзиното истражување се залудни, бидејќи ширењето на знаењето не може да се запре. Таа открива дека скапоцените камења се делови од урнатата Патоводна ѕвезда — орбитален сателит што волшебниците го користат за својата магија. Демонстрацијата на способностите на Вил го убедува волшебникот да го прифати како чирак. Вил заминува ветувајќи дека ќе ги сподели тајните на волшебниците со кормиларките доколку открие дека нивната таинственост не е оправдана со добри причини. === ''Тајната на Пограничјето'' === Откако ќе ги преживее обидите за убиство во првата книга, Роуан го продолжува истражувањето на мистеријата поврзана со сините скапоцени камења. Сега кога знае дека тие се фрагменти од паднатата Патоводна ѕвезда, таа тргнува кон местото каде што се верува дека паднал сателитот. Патувањето ја води низ Пограничјето, област чијашто биологија, култура и животна средина се разликуваат од оние во Внатрешните Земји, од каде што потекнува Роуан. Таа и Бел ги напуштаат Внатрешните Земји и навлегуваат во Пограничјето, каде се среќаваат со повеќе племиња на Пограничните жители. На крајот се согласуваат да патуваат на север со една група. Како што патуваат и се среќаваат со други племиња и имаат судири со слугите на волшебниците, опасноста станува сè поголема. Волшебниците извршуваат разорен напад што за малку ќе го уништи целото племе, а целосно уништува неколку други. По овој настан, Роуан и Пограничните жители мора да се соочат со нови сознанија и со заканата од идни катастрофи. Тие почнуваат да се подготвуваат за здружување на силите. <ref name="Nicoll-Outskirter">{{Наведена мрежна страница|url=https://jamesdavisnicoll.com/review/the-outskirters-secret|title=The Outskirter's Secret|work=James Nicoll Reviews|accessdate=2024-06-02}}</ref> <ref name="Marcus">{{Наведена мрежна страница|url=https://blogcritics.org/book-review-the-steerswomen-series-by/|title=Blog Critics Book Review: The Steerswomen Series by Rosemary Kirstein|last=Marcus|first=Richard|date=2005-11-07|work=Blogcritics|language=en-US|accessdate=2024-06-02}}</ref> === ''Изгубениот кормилар'' === Во потрага по информации што би ја одвеле до Сладо, Роуан патува во приморскиот град Алемет. Таму бара одговори во Анексот, резервна архива во која се чува целокупното знаење на кормиларките. Открива дека архивата е лошо одржувана и неуредна, па се вклучува во животот на градот додека се обидува да ја организира библиотеката. Во тој процес повторно се среќава со својот стар пријател Јанус, поранешен кормилар кој ја напуштил еснафската организација без објаснување. Нејзината потрага по Сладо е целосно нарушена кога во градот пристигнуваат опасни суштества од Пограничјето. === ''Јазикот на моќта'' === По нивните средби во Пограничјето и откритието за вистинската природа на паднатата патоводна ѕвезда, Роуан и нејзиниот придружник, воинката Бел од Пограничјето, патуваат во градот Донер. Нивната цел е да ја истражат историјата на Сладо, моќниот и таинствен волшебник одговорен за уништувањето на патоводна ѕвезда и за сè поразорните напади врз Пограничјето. Истражувањето се сосредоточува на минатото на Сладо и неговата поврзаност со Киран, поранешен волшебник од Донер, кој доживеал драматична и необјаснета промена на личноста кон крајот на животот. Во Донер, Роуан и Бел повторно се среќаваат со Вилам, поранешниот чирак на волшебникот од првата книга. Додека Роуан ја истражува историјата на градот и составува делови од мозаикот од децении стари документи и сеќавања на постари жители, таа открива сложена приказна за настаните од минатото, која фрла светлина врз тајните на волшебниците. Истрагата открива дека Киран открил нешто длабоко и значајно што целосно го променило неговиот поглед на светот, како и дека Сладо, кој во тоа време бил негов чирак, имал важна улога во настаните. Тројцата дознаваат дека клучни информации можеби се скриени во домот на сегашниот волшебник, кој претходно бил резиденција на Киран. За да дојдат до тие сознанија, тие смислуваат план за провала во строго чуваната куќа. Планот вклучува намамување на моќниот волшебник надвор од домот и совладување на магичните и технолошките одбранбени системи. Нивната инфилтрација ги приближува до откривањето на вистинската природа на моќта на волшебниците, нејзината поврзаност со технологијата на патоводна ѕвезда и мотивите зад разорните постапки на Сладо. == Критички осврти == Џо Волтон го опишала романот „Кормиларката“ како „извонредно забавен за читање“, со „навистина добра проза“,<ref name="Walton" /> додека Џејмс Никол изјавил дека тоа е „она кон што треба да се стреми научната фантастика“.<ref name="Nicoll-Steerswoman" /> Изданието ''Порнокич'' го опишало романот „Кормиларката“ како „прекрасен пример за епска приказна во која разумот ја надминува физичката сила, а досетливоста ја надминува предодреденоста што ја носи магијата“. Притоа забележало дека, за разлика од многу други дела од истото време, книгата „не застарела лошо“. Џо Волтон за серијалот изјавила: „Многу е тешко во една приказна да се создадат откритија што имаат различно значење за читателот и за ликовите, но Кирстајн со нежна елеганција ја надминува оваа постојана бездна.“<ref name="Walton" /> Ричард Маркус, во својата рецензија за „Блог критичари“ напишал: „Г-ѓа Кирстајн создала прекрасни ликови што ги прават темите за кои пишува уште пореални.“ <ref name="Marcus" /> Во 2012 година, ''„Кормиларката“'' била вклучена во книгата на Демиен Бродерик и Пол Ди Филипо „ ''Научна фантастика: 101 најдобар роман од 1985-2010“,'' продолжение на ''„Научна фантастика: 100-те најдобри романи“'' од 1985 година.<ref name="101Best">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sciencefiction100000brod/page/52/mode/2up?q=steerswoman|title=Science fiction: the 101 best novels, 1985-2010|last=Broderick|first=Damien|date=2012|publisher=Nonstop Press|isbn=978-1-933065-39-7|location=New York|pages=53–55|via=Internet Archive}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 4k5kiivn0n5u7b5otpa9cr5fcc79bs3 5650133 5650132 2026-10-26T13:21:22Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] на [[Книги од серијалот „Кормиларката“]] 5650132 wikitext text/x-wiki '''Книгите од серијалот „Кормиларката“''' се состојат од четири [[Фантастика|фантастични романи]] напишани од [[Розмари Кирстајн]]. == Историја на објавување == Серијалот се состои од четири книги: ''Кормиларката'' (1989), ''Тајната на Пограничјето'' (1992), ''Изгубениот кормилар'' (2003) и ''Јазикот на моќта'' (2004).<ref name="Walton">{{Наведена мрежна страница|url=https://reactormag.com/not-only-science-fiction-but-more-science-fictional-than-anything-else-rosemary-kirsteins-steerswoman-books/|title=Not only science fiction, but more science fictional than anything else: Rosemary Kirstein's Steerswoman books|last=Walton|first=Jo|date=2008-10-30|work=Reactor|language=en-US|accessdate=2024-06-09}}</ref> Планирано е серијалот да содржи вкупно седум книги.<ref name="Doctorow">{{Наведена мрежна страница|url=https://pluralistic.net/2024/05/04/the-wulf/|title=Rosemary Kirstein's "The Steerswoman"|last=Doctorow|first=Cory|date=2024-05-04|work=Pluralistic: Daily links from Cory Doctorow|language=en-US|accessdate=2024-06-09}}</ref> Првите две книги биле објавени и во заедничкото издание ''„Патот на кормиларката“'' во 2003 година.<ref name="Carey">{{Наведена мрежна страница|url=https://data.nesfa.org/reviews/Carey/steerswomansroad.htm|title=The Steerswoman's Road -- Rosemary Kirstein|last=Carey|first=Elisabeth|work=New England Science Fiction Association, Inc.|accessdate=2024-08-22}}</ref> Книгите првично биле објавени од „Дел Реј Букс“, но Кирстајн подоцна повторно ги стекнала авторските права за да може да ги издава самостојно.<ref name="Doctorow" /> == Дејство == Кормиларката е патувачка научничка која е обврзана да одговори на секое поставено прашање, под услов лицето што ја прашува за возврат искрено да одговори на нејзините прашања. Секој што ќе одбие да одговори на прашање од некоја кормиларка се соочува со забрана: ниту една друга кормиларка повеќе нема да одговори на неговите прашања. Единствено волшебниците не ги почитуваат кормиларките, чувајќи ги своите магични способности во строга тајност. Делото на Кирстајн често се определува како [[научна фантастика]] со елементи на фантазија. [[Џо Волтон]] го опишува серијалот „Кормиларката“ како „не само научна фантастика, туку нешто што повеќе наликува на научна фантастика од речиси сè друго“.<ref name="Walton" /> Кори Доктороу, зборувајќи за „Кормиларката“, вели дека „дури и жанрот на книгата е загатка чиешто решавање ќе ви донесе огромно задоволство“.<ref name="Doctorow" /> Серијалот обработува теми како технолошкиот развој, интеракцијата меѓу различни видови и распределбата на знаењето.<ref name="Nicoll-Steerswoman">{{Наведена мрежна страница|url=https://jamesdavisnicoll.com/review/the-steerswoman|title=The Steerswoman|work=James Nicoll Reviews|accessdate=2024-06-02}}</ref> == Содржина на романите == === ''Кормиларката'' === Роуан, една кормиларка, истражува необични скапоцени камења што се пронајдени расфрлани низ земјата. Таа тргнува на пат заедно со Бел, воин од Пограничјето, кој носи појас украсен со такви камења. Двапати се нападнати од војници на волшебниците, поради што кормиларките заклучуваат дека волшебниците се обидуваат да го спречат истражувањето на Роуан. За да може да лаже и да патува прикриено, Роуан се откажува од својот статус на кормиларка. Во меѓувреме, тинејџерот Вил бега од својот мал роден град. Тој има талент да предизвикува експлозии, слично на она што понекогаш го прават волшебниците. Се придружува на Роуан и Бел, надевајќи се дека ќе му помогнат да стане чирак на некој волшебник. Роуан и Бел се инфилтрираат во тврдината на двајца волшебници, каде што е заробена Роуан. Таа слободно им споделува информации, без да поставува прашања на кои тие би можеле да одбијат да одговорат. Така дознава дека волшебниците ги следат наредбите на еден таинствен волшебник од повисок ранг, Сладо. Бел и Вил ја ослободуваат Роуан, користејќи ја експлозивната магија на Вил за да ја уништат тврдината. Роуан се среќава со друг волшебник и му објаснува дека обидите на Сладо да го спречи нејзиното истражување се залудни, бидејќи ширењето на знаењето не може да се запре. Таа открива дека скапоцените камења се делови од урнатата Патоводна ѕвезда — орбитален сателит што волшебниците го користат за својата магија. Демонстрацијата на способностите на Вил го убедува волшебникот да го прифати како чирак. Вил заминува ветувајќи дека ќе ги сподели тајните на волшебниците со кормиларките доколку открие дека нивната таинственост не е оправдана со добри причини. === ''Тајната на Пограничјето'' === Откако ќе ги преживее обидите за убиство во првата книга, Роуан го продолжува истражувањето на мистеријата поврзана со сините скапоцени камења. Сега кога знае дека тие се фрагменти од паднатата Патоводна ѕвезда, таа тргнува кон местото каде што се верува дека паднал сателитот. Патувањето ја води низ Пограничјето, област чијашто биологија, култура и животна средина се разликуваат од оние во Внатрешните Земји, од каде што потекнува Роуан. Таа и Бел ги напуштаат Внатрешните Земји и навлегуваат во Пограничјето, каде се среќаваат со повеќе племиња на Пограничните жители. На крајот се согласуваат да патуваат на север со една група. Како што патуваат и се среќаваат со други племиња и имаат судири со слугите на волшебниците, опасноста станува сè поголема. Волшебниците извршуваат разорен напад што за малку ќе го уништи целото племе, а целосно уништува неколку други. По овој настан, Роуан и Пограничните жители мора да се соочат со нови сознанија и со заканата од идни катастрофи. Тие почнуваат да се подготвуваат за здружување на силите. <ref name="Nicoll-Outskirter">{{Наведена мрежна страница|url=https://jamesdavisnicoll.com/review/the-outskirters-secret|title=The Outskirter's Secret|work=James Nicoll Reviews|accessdate=2024-06-02}}</ref> <ref name="Marcus">{{Наведена мрежна страница|url=https://blogcritics.org/book-review-the-steerswomen-series-by/|title=Blog Critics Book Review: The Steerswomen Series by Rosemary Kirstein|last=Marcus|first=Richard|date=2005-11-07|work=Blogcritics|language=en-US|accessdate=2024-06-02}}</ref> === ''Изгубениот кормилар'' === Во потрага по информации што би ја одвеле до Сладо, Роуан патува во приморскиот град Алемет. Таму бара одговори во Анексот, резервна архива во која се чува целокупното знаење на кормиларките. Открива дека архивата е лошо одржувана и неуредна, па се вклучува во животот на градот додека се обидува да ја организира библиотеката. Во тој процес повторно се среќава со својот стар пријател Јанус, поранешен кормилар кој ја напуштил еснафската организација без објаснување. Нејзината потрага по Сладо е целосно нарушена кога во градот пристигнуваат опасни суштества од Пограничјето. === ''Јазикот на моќта'' === По нивните средби во Пограничјето и откритието за вистинската природа на паднатата патоводна ѕвезда, Роуан и нејзиниот придружник, воинката Бел од Пограничјето, патуваат во градот Донер. Нивната цел е да ја истражат историјата на Сладо, моќниот и таинствен волшебник одговорен за уништувањето на патоводна ѕвезда и за сè поразорните напади врз Пограничјето. Истражувањето се сосредоточува на минатото на Сладо и неговата поврзаност со Киран, поранешен волшебник од Донер, кој доживеал драматична и необјаснета промена на личноста кон крајот на животот. Во Донер, Роуан и Бел повторно се среќаваат со Вилам, поранешниот чирак на волшебникот од првата книга. Додека Роуан ја истражува историјата на градот и составува делови од мозаикот од децении стари документи и сеќавања на постари жители, таа открива сложена приказна за настаните од минатото, која фрла светлина врз тајните на волшебниците. Истрагата открива дека Киран открил нешто длабоко и значајно што целосно го променило неговиот поглед на светот, како и дека Сладо, кој во тоа време бил негов чирак, имал важна улога во настаните. Тројцата дознаваат дека клучни информации можеби се скриени во домот на сегашниот волшебник, кој претходно бил резиденција на Киран. За да дојдат до тие сознанија, тие смислуваат план за провала во строго чуваната куќа. Планот вклучува намамување на моќниот волшебник надвор од домот и совладување на магичните и технолошките одбранбени системи. Нивната инфилтрација ги приближува до откривањето на вистинската природа на моќта на волшебниците, нејзината поврзаност со технологијата на патоводна ѕвезда и мотивите зад разорните постапки на Сладо. == Критички осврти == Џо Волтон го опишала романот „Кормиларката“ како „извонредно забавен за читање“, со „навистина добра проза“,<ref name="Walton" /> додека Џејмс Никол изјавил дека тоа е „она кон што треба да се стреми научната фантастика“.<ref name="Nicoll-Steerswoman" /> Изданието ''Порнокич'' го опишало романот „Кормиларката“ како „прекрасен пример за епска приказна во која разумот ја надминува физичката сила, а досетливоста ја надминува предодреденоста што ја носи магијата“. Притоа забележало дека, за разлика од многу други дела од истото време, книгата „не застарела лошо“. Џо Волтон за серијалот изјавила: „Многу е тешко во една приказна да се создадат откритија што имаат различно значење за читателот и за ликовите, но Кирстајн со нежна елеганција ја надминува оваа постојана бездна.“<ref name="Walton" /> Ричард Маркус, во својата рецензија за „Блог критичари“ напишал: „Г-ѓа Кирстајн создала прекрасни ликови што ги прават темите за кои пишува уште пореални.“ <ref name="Marcus" /> Во 2012 година, ''„Кормиларката“'' била вклучена во книгата на Демиен Бродерик и Пол Ди Филипо „ ''Научна фантастика: 101 најдобар роман од 1985-2010“,'' продолжение на ''„Научна фантастика: 100-те најдобри романи“'' од 1985 година.<ref name="101Best">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sciencefiction100000brod/page/52/mode/2up?q=steerswoman|title=Science fiction: the 101 best novels, 1985-2010|last=Broderick|first=Damien|date=2012|publisher=Nonstop Press|isbn=978-1-933065-39-7|location=New York|pages=53–55|via=Internet Archive}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Фантастични романи]] 4k5kiivn0n5u7b5otpa9cr5fcc79bs3 0 1406461 5650077 5649510 2026-10-26T12:17:33Z Jtasevski123 69538 поп 5650077 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Диво возење низ ноќта|image=|caption=|alt=|author=Валтер Мерс|title_orig=Диво патување низ ноќта|orig_lang_code=de|title_working=|translator=[[Џон Браунџон]]|illustrator=Гистав Доре|cover_artist=|country=Германија|language=германски|series=|subject=|genre=фантастика|published=|media_type=|pages=223|awards=|isbn=978-3442452910|oclc=|dewey=|congress=|preceded_by=|followed_by=|wikisource=}} '''''Диво возење низ ноќта''''' ({{Langx|de|Wilde Reise durch die Nacht}}) — роман од германскиот автор и карикатурист [[Валтер Моерс]]. Првпат била објавена на германски јазик во 2001 година и е приказна за Густав Доре, младо момче кое тргнува на фантастична авантура за да ѝ пркоси на Смртта. Приказната е заснована на 12 гравури од [[Гистав Доре]].<ref>{{Наведено списание|last=Cassada|first=Jackie|date=12 February 2004|title=A Wild Ride Through the Night (book)|journal=Library Journal|volume=129|issue=3|page=167}}</ref> Оваа книга всушност била напишана од Моерс пред неговите раскази за Замонија, но не била објавена во Велика Британија сè до 2004 година, а во САД сè до 2008 година. Била преведена на англиски од германски од [[Џон Браунџон]]. Самата приказна не е сместена во светот Замонија, како што се случува во повеќето други романи на Моерс. Користените илустрации се земени од „[[Песната на стариот морнар]]“, ''[[Бесниот Орландо]]'', „[[Гарванот (поема)|Гавранот]]“, ''[[Дон Кихот]]'', ''[[Легендата за Крокемитан]]'', ''[[Гаргантуа и Пантагруел]]'', ''Изгубениот рај'' и [[Библија|Библијата]].<ref>{{Наведено списание|date=15 July 2008|title=A Wild Ride through the Night|journal=Kirkus Reviews|volume=76|issue=14|page=20}}</ref> == Резиме на заплетот == Приказната започнува со 12-годишниот Густав, капетан на ''бродот „Авантура“'', додека се обидува да избега од смртоносното торнадо „Сијамски близнаци“. Кога бурата конечно го стигнува неговиот екипаж, сите се убиени освен Густав, кој ја среќава Смртта и неговата луда сестра Деменција. Откако злобните брат и сестра играат коцки за душата на Густав, Смртта му дава шест навидум невозможни задачи за да остане жив.<ref>{{Наведено списание|date=28 July 2008|title=A Wild Ride through the Night|journal=Publishers Weekly|volume=255|issue=30|page=52}}</ref> За една ноќ, тој мора да се соочи со шест џинови, да спаси девојка во неволја од канџите на змеј, да се истакне среде шума од зли духови, да се сретне со Најчудовиштето од сите чудовишта, па дури и да се сретне себеси. == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со текст на германски]] [[Категорија:Фантастични романи]] 5xtik1wkiddq8f0mx0ooefjaqk6aobg 5650079 5650077 2026-10-26T12:18:16Z Jtasevski123 69538 5650079 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|name=Диво возење низ ноќта|image=|caption=|alt=|author=Валтер Мерс|title_orig=Wilde Reise durch die Nacht|orig_lang_code=de|title_working=|translator=[[Џон Браунџон]]|illustrator=Гистав Доре|cover_artist=|country=Германија|language=германски|series=|subject=|genre=фантастика|published=|media_type=|pages=223|awards=|isbn=978-3442452910|oclc=|dewey=|congress=|preceded_by=|followed_by=|wikisource=}}'''''Диво возење низ ноќта''''' ({{Langx|de|Wilde Reise durch die Nacht}}) — роман од германскиот автор и карикатурист [[Валтер Моерс]]. Првпат била објавена на германски јазик во 2001 година и е приказна за Густав Доре, младо момче кое тргнува на фантастична авантура за да ѝ пркоси на Смртта. Приказната е заснована на 12 гравури од [[Гистав Доре]].<ref>{{Наведено списание|last=Cassada|first=Jackie|date=12 February 2004|title=A Wild Ride Through the Night (book)|journal=Library Journal|volume=129|issue=3|page=167}}</ref> Оваа книга всушност била напишана од Моерс пред неговите раскази за Замонија, но не била објавена во Велика Британија сè до 2004 година, а во САД сè до 2008 година. Била преведена на англиски од германски од [[Џон Браунџон]]. Самата приказна не е сместена во светот Замонија, како што се случува во повеќето други романи на Моерс. Користените илустрации се земени од „[[Песната на стариот морнар]]“, ''[[Бесниот Орландо]]'', „[[Гарванот (поема)|Гавранот]]“, ''[[Дон Кихот]]'', ''[[Легендата за Крокемитан]]'', ''[[Гаргантуа и Пантагруел]]'', ''Изгубениот рај'' и [[Библија|Библијата]].<ref>{{Наведено списание|date=15 July 2008|title=A Wild Ride through the Night|journal=Kirkus Reviews|volume=76|issue=14|page=20}}</ref> == Резиме на заплетот == Приказната започнува со 12-годишниот Густав, капетан на ''бродот „Авантура“'', додека се обидува да избега од смртоносното торнадо „Сијамски близнаци“. Кога бурата конечно го стигнува неговиот екипаж, сите се убиени освен Густав, кој ја среќава Смртта и неговата луда сестра Деменција. Откако злобните брат и сестра играат коцки за душата на Густав, Смртта му дава шест навидум невозможни задачи за да остане жив.<ref>{{Наведено списание|date=28 July 2008|title=A Wild Ride through the Night|journal=Publishers Weekly|volume=255|issue=30|page=52}}</ref> За една ноќ, тој мора да се соочи со шест џинови, да спаси девојка во неволја од канџите на змеј, да се истакне среде шума од зли духови, да се сретне со Најчудовиштето од сите чудовишта, па дури и да се сретне себеси. == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со текст на германски]] [[Категорија:Фантастични романи]] 6h6535jghkeyp4job2fi7uo00zrinfd 0 1406462 5650092 5649523 2026-10-26T12:38:50Z Jtasevski123 69538 поп 5650092 wikitext text/x-wiki '''''Ноќта на желбите: Или сатанархеолидеалкохелската поимна напивка''''' ([[Германски јазик|герм]]. ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'') — германска [[Фантастика|фантастична]] книга од германскиот автор на детски книги [[Михаел Енде|Михаел Енде,]] која првпат била објавена во 1989 година и наградена со швајцарската [[книжевна награда]] ''Кравата што чита'' (La vache qui lit) во 1990 година. == Заплет == Во 17 часот на [[Новогодишна ноќ|новогодишната ноќ]] (во Германија позната и како денот на Свети Силвестер), злиот волшебник Велзевул Препостерор го посетува Маледиктус Т. Магог, емисар на Велзевул, неговиот истоименик и заштитник, кој ја носи титулата министер на Целосната Темнина. Магог го известува Препостерор дека не ги исполнил условите од договорот, според кој морал да изврши одреден број злодела. Препостерор се оправдува дека Високиот совет на животните му го испратил мачорот Маурицио како шпион, поради што морал да дејствува повнимателно. Магог му се заканува дека ќе му ја заплени душата ако не ја исполни зададената квота до полноќ. Препостерор се здружува со својата тетка, злобната вештерка Тиранија Вампирела. И неа ја посетил Магог во име на нејзиниот заштитник, Мамон, а и нејзините планови биле попречувани од гавранот-шпион Јаков. Заедно, тие се обидуваат да ја приготват напивката по која е насловена приказната — Напивката на желбите, која му исполнува желби на оној што ќе ја испие. Со неа се надеваат навреме да ги исполнат своите договорни обврски. Не се обидуваат да ја сокријат подготовката од животните, бидејќи напивката дејствува обратно од очекуваното: ако посакаат некого да го служи добро здравје, тој всушност ќе се разболи. Додека волшебниците го следат долгиот и сложен рецепт за напивката и постојано си пречат еден на друг, Маурицио и Јаков талкаат низ улиците, барајќи начин да го осуетат нивниот злобен план. Кога пристигнуваат до градската [[катедрала]], Јаков се присетува дека слушнал за една слабост на напивката: ако таа не биде испиена до крај пред да заѕвонат црковните камбани на полноќ, нема да ги поништи изговорените желби, туку ќе ги исполни буквално. Охрабрен од оваа надеж, Маурицио почнува да се искачува на камбанаријата на катедралата за да ги заѕвони камбаните. Јаков наскоро сфаќа дека дејството ќе го има само вистинското новогодишно ѕвонење, но Маурицио продолжува да се искачува низ ледениот студ, па на крајот и Јаков тргнува по него. Кога стигнуваат до камбанаријата, двете животни се онесвестуваат од исцрпеност. Кога доаѓаат при себе, пред нив се појавува папата [[Папа Силвестер I|Силвестер I]], кој, како и секоја година, се враќа од задгробниот свет за да ги заѕвони камбаните. Бидејќи постои надвор од времето, Свети Силвестер може однапред да им даде еден тон од полноќното ѕвонење. Иако тој ќе се огласи дури на полноќ, ако се додаде во напивката, тонот може ретроактивно да го поништи нејзиното дејство. Благодарение на тонот, Маурицио и Јаков се враќаат во домот на Препостерор со брзина на звукот и тајно го пуштаат во штотуку приготвената напивка. Волшебниците почнуваат да му посакуваат сè најдобро на светот со секоја голтка, верувајќи дека на тој начин му нанесуваат зло. Кога се приближува полноќ, двајцата се веќе силно пијани и немаат повеќе желби што би можеле да ги изговорат, па решаваат да се забавуваат на сметка на своите миленици. Откако ќе им посакаат „здравје“, двете животни целосно закрепнуваат од исцрпеноста и страдањата. Волшебниците се вчудовидени, но се премногу пијани за да разберат што се случило. Додека гавранот и мачорот бегаат од куќата, волшебниците се обидуваат да се проколнат еден со друг, но наместо тоа стануваат убави и добродушни. Конечно сфаќаат дека напивката буквално им ги исполнува желбите. Со последните капки се обидуваат да смислат некаква зла желба, но веќе се премногу добри за да посакаат некому зло. Во паника, посакуваат повторно да станат такви какви што биле, а потоа пијани се онесвестуваат. По полноќ, Магог ги запленува душите на волшебниците. Во меѓувреме, Маурицио и Јаков го набљудуваат ноќното небо и со воодушевување ги планираат своите животи во подобриот свет што Препостерор и Вампирела несвесно го создале. == Ликови == ''Забелешка: Освен ако не е поинаку наведено, информациите на сликите се однесуваат на изданието со тврди корици објавено од Thienemann-Esslinger Verlag, 12-то издание 2016 година.<ref>Michael Ende: ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'', Thienemann-Esslinger Verlag GmbH, Stuttgart, 12th edition 2016. {{ISBN|978-3-522-17948-5}}</ref>'' * Злиот волшебник Велзевул Препостерор (Велзевул Ирвицер) има 187 години и затоа е релативно млад за своите врсници. Тој е висок, ќелав, слаб човек со испакнати уши, закривен нос и уста со тенки усни која е збрчкана „како јаболко сушено на сонце“. Тој носи свилена наметка во неговата омилена боја, отровно зелена. Магионичарот е именуван по својот патрон, ѓаволот Велзевул, министерот на темнината. * Вештерката за пари Тирана Вампирела (тетка Тити, Тирана Вамперл) има речиси 300 години, но „сè уште е многу активна во својата професија“. Таа е буквално широка колку што е висока. Нејзиното видливо остарено „лице како мопс“ е силно нашминкано. Таа носи сулфурно-жолта вечерна тоалета со црни пруги и огромна количина накит. Наместо чанта, таа носи мал сеф со себе. Нејзин покровител е Мамон, пеколниот министер за финансии. * Младиот трибоен мачор Маурисио ди Мауро е шпион на „Високиот совет на животни“. За време на неговото време со Препостерор, тој станал здодевен и летаргичен и ја занемарил својата мисија. Тој првично дозволил да биде измамен и го сметал Препостерор за „добротвор на животните“. Иако е само обичен уличен мачор, тој сонува да биде пејач од старо благородничко неаполско семејство. * Стариот песимист гавран Џејкоб Скрибл (Јакоб Кракел) е исто така шпион на „Високиот совет на животните“, имено на Тирана Вампирела. Тој е прилично искинат, изгледа како голем компир „... во кој некој забодел неколку црни пердуви“. Тој го просветлува Маурицио за вистинската природа на Препостерор. * '''Проклетниот Т. Магот''' (Maledictus Made) е службеник на ѓаволот. Тој е облечен во црно и носи палто, шапка и ракавици. Лицето му е бледо, очите му се безбојни и без очни капаци. * Секоја година статуата на [[Папа Силвестер I|папата Силвестер I]] (Силвестер I) оживува на нејзиниот именден за да ги заѕвони ѕвоната на катедралата на полноќ. Тој е слаб старец кој носи везено златно мантил со бискупска митра и крозиер. Тој има густи бели веѓи, а очите му се водно сини. == Наслов == [[File:Der_satanarchäolügenialkohöllische_Wunschpunsch.ogg|мини| Прочитан германскиот наслов]] Зборот satanarchäolügenialkohöllisch е [[стопеница]] од германските зборови Satan (сатан), Anarchie (анархија), Archäologie (археологија), Lüge (лага), genial (генијален), Alkohol (алкохол) и höllisch (пеколен). == Адаптации == * ''Wunschpunsch'' (2000-2002), анимирана серија во режија на Филип Амадор == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.michaelende.de/ Матична мрежна страница на Мајкл Енде] * {{Imdb име|0256779|Michael Ende}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Night Of Wishes}} [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] aoc9kjbk3cy38iynka1xm6lxf9fol4t 5650094 5650092 2026-10-26T12:39:39Z Jtasevski123 69538 поп 5650094 wikitext text/x-wiki '''''Ноќта на желбите: Или сатанархеолидеалкохелската поимна напивка''''' ([[Германски јазик|герм]]. ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'') — германска [[Фантастика|фантастична]] книга од германскиот автор на детски книги [[Михаел Енде|Михаел Енде,]] која првпат била објавена во 1989 година и наградена со швајцарската [[книжевна награда]] ''Кравата што чита'' (La vache qui lit) во 1990 година. == Заплет == Во 17 часот на [[Новогодишна ноќ|новогодишната ноќ]] (во Германија позната и како денот на Свети Силвестер), злиот волшебник Велзевул Препостерор го посетува Маледиктус Т. Магог, емисар на Велзевул, неговиот истоименик и заштитник, кој ја носи титулата министер на Целосната Темнина. Магог го известува Препостерор дека не ги исполнил условите од договорот, според кој морал да изврши одреден број злодела. Препостерор се оправдува дека Високиот совет на животните му го испратил мачорот Маурицио како шпион, поради што морал да дејствува повнимателно. Магог му се заканува дека ќе му ја заплени душата ако не ја исполни зададената квота до полноќ. Препостерор се здружува со својата тетка, злобната вештерка Тиранија Вампирела. И неа ја посетил Магог во име на нејзиниот заштитник, Мамон, а и нејзините планови биле попречувани од гавранот-шпион Јаков. Заедно, тие се обидуваат да ја приготват напивката по која е насловена приказната — Напивката на желбите, која му исполнува желби на оној што ќе ја испие. Со неа се надеваат навреме да ги исполнат своите договорни обврски. Не се обидуваат да ја сокријат подготовката од животните, бидејќи напивката дејствува обратно од очекуваното: ако посакаат некого да го служи добро здравје, тој всушност ќе се разболи. Додека волшебниците го следат долгиот и сложен рецепт за напивката и постојано си пречат еден на друг, Маурицио и Јаков талкаат низ улиците, барајќи начин да го осуетат нивниот злобен план. Кога пристигнуваат до градската [[катедрала]], Јаков се присетува дека слушнал за една слабост на напивката: ако таа не биде испиена до крај пред да заѕвонат црковните камбани на полноќ, нема да ги поништи изговорените желби, туку ќе ги исполни буквално. Охрабрен од оваа надеж, Маурицио почнува да се искачува на камбанаријата на катедралата за да ги заѕвони камбаните. Јаков наскоро сфаќа дека дејството ќе го има само вистинското новогодишно ѕвонење, но Маурицио продолжува да се искачува низ ледениот студ, па на крајот и Јаков тргнува по него. Кога стигнуваат до камбанаријата, двете животни се онесвестуваат од исцрпеност. Кога доаѓаат при себе, пред нив се појавува папата [[Папа Силвестер I|Силвестер I]], кој, како и секоја година, се враќа од задгробниот свет за да ги заѕвони камбаните. Бидејќи постои надвор од времето, Свети Силвестер може однапред да им даде еден тон од полноќното ѕвонење. Иако тој ќе се огласи дури на полноќ, ако се додаде во напивката, тонот може ретроактивно да го поништи нејзиното дејство. Благодарение на тонот, Маурицио и Јаков се враќаат во домот на Препостерор со брзина на звукот и тајно го пуштаат во штотуку приготвената напивка. Волшебниците почнуваат да му посакуваат сè најдобро на светот со секоја голтка, верувајќи дека на тој начин му нанесуваат зло. Кога се приближува полноќ, двајцата се веќе силно пијани и немаат повеќе желби што би можеле да ги изговорат, па решаваат да се забавуваат на сметка на своите миленици. Откако ќе им посакаат „здравје“, двете животни целосно закрепнуваат од исцрпеноста и страдањата. Волшебниците се вчудовидени, но се премногу пијани за да разберат што се случило. Додека гавранот и мачорот бегаат од куќата, волшебниците се обидуваат да се проколнат еден со друг, но наместо тоа стануваат убави и добродушни. Конечно сфаќаат дека напивката буквално им ги исполнува желбите. Со последните капки се обидуваат да смислат некаква зла желба, но веќе се премногу добри за да посакаат некому зло. Во паника, посакуваат повторно да станат такви какви што биле, а потоа пијани се онесвестуваат. По полноќ, Магог ги запленува душите на волшебниците. Во меѓувреме, Маурицио и Јаков го набљудуваат ноќното небо и со воодушевување ги планираат своите животи во подобриот свет што Препостерор и Вампирела несвесно го создале. == Ликови == ''Забелешка: Освен ако не е поинаку наведено, информациите на сликите се однесуваат на изданието со тврди корици објавено од Thienemann-Esslinger Verlag, 12-то издание 2016 година.<ref>Michael Ende: ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'', Thienemann-Esslinger Verlag GmbH, Stuttgart, 12th edition 2016. {{ISBN|978-3-522-17948-5}}</ref>'' * Злиот волшебник Велзевул Препостерор (Велзевул Ирвицер) има 187 години и затоа е релативно млад за своите врсници. Тој е висок, ќелав, слаб човек со испакнати уши, закривен нос и уста со тенки усни која е збрчкана „како јаболко сушено на сонце“. Тој носи свилена наметка во неговата омилена боја, отровно зелена. Магионичарот е именуван по својот патрон, ѓаволот Велзевул, министерот на темнината. * Вештерката за пари Тирана Вампирела (тетка Тити, Тирана Вамперл) има речиси 300 години, но „сè уште е многу активна во својата професија“. Таа е буквално широка колку што е висока. Нејзиното видливо остарено „лице како мопс“ е силно нашминкано. Таа носи сулфурно-жолта вечерна тоалета со црни пруги и огромна количина накит. Наместо чанта, таа носи мал сеф со себе. Нејзин покровител е Мамон, пеколниот министер за финансии. * Младиот трибоен мачор Маурисио ди Мауро е шпион на „Високиот совет на животни“. За време на неговото време со Препостерор, тој станал здодевен и летаргичен и ја занемарил својата мисија. Тој првично дозволил да биде измамен и го сметал Препостерор за „добротвор на животните“. Иако е само обичен уличен мачор, тој сонува да биде пејач од старо благородничко неаполско семејство. * Стариот песимист гавран Џејкоб Скрибл (Јакоб Кракел) е исто така шпион на „Високиот совет на животните“, имено на Тирана Вампирела. Тој е прилично искинат, изгледа како голем компир „... во кој некој забодел неколку црни пердуви“. Тој го просветлува Маурицио за вистинската природа на Препостерор. * '''Проклетниот Т. Магот''' (Maledictus Made) е службеник на ѓаволот. Тој е облечен во црно и носи палто, шапка и ракавици. Лицето му е бледо, очите му се безбојни и без очни капаци. * Секоја година статуата на [[Папа Силвестер I|папата Силвестер I]] (Силвестер I) оживува на нејзиниот именден за да ги заѕвони ѕвоната на катедралата на полноќ. Тој е слаб старец кој носи везено златно мантил со бискупска митра и крозиер. Тој има густи бели веѓи, а очите му се водно сини. == Наслов == [[File:Der_satanarchäolügenialkohöllische_Wunschpunsch.ogg|мини| Прочитан германскиот наслов]] Зборот satanarchäolügenialkohöllisch е [[стопеница]] од германските зборови Satan (сатан), Anarchie (анархија), Archäologie (археологија), Lüge (лага), genial (генијален), Alkohol (алкохол) и höllisch (пеколен). == Адаптации == * ''Wunschpunsch'' (2000-2002), анимирана серија во режија на Филип Амадор == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.michaelende.de/ Матична мрежна страница на Мајкл Енде] * {{Imdb име|0256779|Michael Ende}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Фантастични романи]] 52draiehzxp992httjn0p8kmg0uer0b 5650095 5650094 2026-10-26T12:39:52Z Jtasevski123 69538 /* Ликови */ 5650095 wikitext text/x-wiki '''''Ноќта на желбите: Или сатанархеолидеалкохелската поимна напивка''''' ([[Германски јазик|герм]]. ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'') — германска [[Фантастика|фантастична]] книга од германскиот автор на детски книги [[Михаел Енде|Михаел Енде,]] која првпат била објавена во 1989 година и наградена со швајцарската [[книжевна награда]] ''Кравата што чита'' (La vache qui lit) во 1990 година. == Заплет == Во 17 часот на [[Новогодишна ноќ|новогодишната ноќ]] (во Германија позната и како денот на Свети Силвестер), злиот волшебник Велзевул Препостерор го посетува Маледиктус Т. Магог, емисар на Велзевул, неговиот истоименик и заштитник, кој ја носи титулата министер на Целосната Темнина. Магог го известува Препостерор дека не ги исполнил условите од договорот, според кој морал да изврши одреден број злодела. Препостерор се оправдува дека Високиот совет на животните му го испратил мачорот Маурицио како шпион, поради што морал да дејствува повнимателно. Магог му се заканува дека ќе му ја заплени душата ако не ја исполни зададената квота до полноќ. Препостерор се здружува со својата тетка, злобната вештерка Тиранија Вампирела. И неа ја посетил Магог во име на нејзиниот заштитник, Мамон, а и нејзините планови биле попречувани од гавранот-шпион Јаков. Заедно, тие се обидуваат да ја приготват напивката по која е насловена приказната — Напивката на желбите, која му исполнува желби на оној што ќе ја испие. Со неа се надеваат навреме да ги исполнат своите договорни обврски. Не се обидуваат да ја сокријат подготовката од животните, бидејќи напивката дејствува обратно од очекуваното: ако посакаат некого да го служи добро здравје, тој всушност ќе се разболи. Додека волшебниците го следат долгиот и сложен рецепт за напивката и постојано си пречат еден на друг, Маурицио и Јаков талкаат низ улиците, барајќи начин да го осуетат нивниот злобен план. Кога пристигнуваат до градската [[катедрала]], Јаков се присетува дека слушнал за една слабост на напивката: ако таа не биде испиена до крај пред да заѕвонат црковните камбани на полноќ, нема да ги поништи изговорените желби, туку ќе ги исполни буквално. Охрабрен од оваа надеж, Маурицио почнува да се искачува на камбанаријата на катедралата за да ги заѕвони камбаните. Јаков наскоро сфаќа дека дејството ќе го има само вистинското новогодишно ѕвонење, но Маурицио продолжува да се искачува низ ледениот студ, па на крајот и Јаков тргнува по него. Кога стигнуваат до камбанаријата, двете животни се онесвестуваат од исцрпеност. Кога доаѓаат при себе, пред нив се појавува папата [[Папа Силвестер I|Силвестер I]], кој, како и секоја година, се враќа од задгробниот свет за да ги заѕвони камбаните. Бидејќи постои надвор од времето, Свети Силвестер може однапред да им даде еден тон од полноќното ѕвонење. Иако тој ќе се огласи дури на полноќ, ако се додаде во напивката, тонот може ретроактивно да го поништи нејзиното дејство. Благодарение на тонот, Маурицио и Јаков се враќаат во домот на Препостерор со брзина на звукот и тајно го пуштаат во штотуку приготвената напивка. Волшебниците почнуваат да му посакуваат сè најдобро на светот со секоја голтка, верувајќи дека на тој начин му нанесуваат зло. Кога се приближува полноќ, двајцата се веќе силно пијани и немаат повеќе желби што би можеле да ги изговорат, па решаваат да се забавуваат на сметка на своите миленици. Откако ќе им посакаат „здравје“, двете животни целосно закрепнуваат од исцрпеноста и страдањата. Волшебниците се вчудовидени, но се премногу пијани за да разберат што се случило. Додека гавранот и мачорот бегаат од куќата, волшебниците се обидуваат да се проколнат еден со друг, но наместо тоа стануваат убави и добродушни. Конечно сфаќаат дека напивката буквално им ги исполнува желбите. Со последните капки се обидуваат да смислат некаква зла желба, но веќе се премногу добри за да посакаат некому зло. Во паника, посакуваат повторно да станат такви какви што биле, а потоа пијани се онесвестуваат. По полноќ, Магог ги запленува душите на волшебниците. Во меѓувреме, Маурицио и Јаков го набљудуваат ноќното небо и со воодушевување ги планираат своите животи во подобриот свет што Препостерор и Вампирела несвесно го создале. == Ликови == ''Забелешка: Освен ако не е поинаку наведено, информациите на сликите се однесуваат на изданието со тврди корици објавено од Thienemann-Esslinger Verlag, 12-то издание 2016 година.<ref>Michael Ende: ''Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch'', Thienemann-Esslinger Verlag GmbH, Stuttgart, 12th edition 2016. {{ISBN|978-3-522-17948-5}}</ref>'' * Злиот волшебник Велзевул Препостерор (Велзевул Ирвицер) има 187 години и затоа е релативно млад за своите врсници. Тој е висок, ќелав, слаб човек со испакнати уши, закривен нос и уста со тенки усни која е збрчкана „како јаболко сушено на сонце“. Тој носи свилена наметка во неговата омилена боја, отровно зелена. Магионичарот е именуван по својот патрон, ѓаволот Велзевул, министерот на темнината. * Вештерката за пари Тирана Вампирела (тетка Тити, Тирана Вамперл) има речиси 300 години, но „сè уште е многу активна во својата професија“. Таа е буквално широка колку што е висока. Нејзиното видливо остарено „лице како мопс“ е силно нашминкано. Таа носи сулфурно-жолта вечерна тоалета со црни пруги и огромна количина накит. Наместо чанта, таа носи мал сеф со себе. Нејзин покровител е Мамон, пеколниот министер за финансии. * Младиот трибоен мачор Маурисио ди Мауро е шпион на „Високиот совет на животни“. За време на неговото време со Препостерор, тој станал здодевен и летаргичен и ја занемарил својата мисија. Тој првично дозволил да биде измамен и го сметал Препостерор за „добротвор на животните“. Иако е само обичен уличен мачор, тој сонува да биде пејач од старо благородничко неаполско семејство. * Стариот песимист гавран Џејкоб Скрибл (Јакоб Кракел) е исто така шпион на „Високиот совет на животните“, имено на Тирана Вампирела. Тој е прилично искинат, изгледа како голем компир „... во кој некој забодел неколку црни пердуви“. Тој го просветлува Маурицио за вистинската природа на Препостерор. * Проклетниот Т. Магот (Maledictus Made) е службеник на ѓаволот. Тој е облечен во црно и носи палто, шапка и ракавици. Лицето му е бледо, очите му се безбојни и без очни капаци. * Секоја година статуата на [[Папа Силвестер I|папата Силвестер I]] (Силвестер I) оживува на нејзиниот именден за да ги заѕвони ѕвоната на катедралата на полноќ. Тој е слаб старец кој носи везено златно мантил со бискупска митра и крозиер. Тој има густи бели веѓи, а очите му се водно сини. == Наслов == [[File:Der_satanarchäolügenialkohöllische_Wunschpunsch.ogg|мини| Прочитан германскиот наслов]] Зборот satanarchäolügenialkohöllisch е [[стопеница]] од германските зборови Satan (сатан), Anarchie (анархија), Archäologie (археологија), Lüge (лага), genial (генијален), Alkohol (алкохол) и höllisch (пеколен). == Адаптации == * ''Wunschpunsch'' (2000-2002), анимирана серија во режија на Филип Амадор == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.michaelende.de/ Матична мрежна страница на Мајкл Енде] * {{Imdb име|0256779|Michael Ende}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Фантастични романи]] j5p0hxvbhgzhjwbmsofyh04uyo8r6wi 0 1406480 5650156 5649769 2026-10-26T13:51:30Z Jtasevski123 69538 5650156 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија за книга | name = Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер | image = | caption = | author = [[Тери Прачет]]<br />[[Нил Гејман]] | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = хорор, фантастика, комедија, апокалиптична фикција, натприродна фикција, темна фантастика | publisher = [[Голанц]] (Обединето Кралство)<br />[[Воркман]] (САД) | release_date = 10 мај 1990 | pages = 288 | isbn = 0-575-04800-X }}'''Добри предзнаци: точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер''' — роман од 1990 година, напишан од англиските автори [[Тери Прачет]] и [[Нил Гејман]].<ref name="WWE-1991">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1991|access-date=19 October 2018|work=Worlds Without End|title=1991 Award Winners & Nominees}}</ref><ref name="FantLab2012">{{Наведена книга|url=https://fantlab.ru/award86|access-date=19 October 2018|publisher=FantLab|title=Книга года по версии Фантлаба|trans-title=2012 FantLab's Book of the Year}}</ref> Книгата е комедија за раѓањето на синот на Сатаната и за доаѓањето на Судниот ден. Основната замисла е слична на онаа во натприродниот хорор-филм „Предзнак“ (1976) на [[Ричард Донер]], при што главниот лик, Адам Јанг, е комична верзија на Дејмиен, злобното дете Антихрист од филмот. [[Ангел]]от Азирафел и демонот Кроули се обидуваат да го саботираат доаѓањето на крајот на светот, бидејќи се навикнале на својот удобен живот во Англија. Едно од споредните дејства вклучува замена на бебињата во малата селска болница на денот на раѓањето и растењето на [[Антихрист]]от Адам, кој по грешка израснува со погрешно семејство, во село во погрешна земја. Друга споредна приказна го опфаќа повикувањето на [[Четири јавачи на Апокалипсата|Четирите јавачи на Апокалипсата]]. Во 2003 година романот бил на 68. место во анкетата „[[Големото читање]]“ на [[Би-би-си]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100_2.shtml|publisher=BBC|date=April 2003|access-date=19 October 2018|title=The Big Read Top 100}}</ref> == Содржина == Азирафел, ангел (првично чувар на Источната порта на [[Едем]]), и Кроули, демон (првично [[змија во Библијата|змијата]] што ја ставила [[Ева]] во искушение), живеат на Земјата уште од нејзиното создавање. Низ милениумите, тие развиле необично пријателство и го засакале човештвото. Една ноќ, силите на [[пекол]]от му го предаваат новороденото бебе Антихрист на Кроули, со упатство да го замени со синот на еден американски дипломат кој е на служба во Британија. Кроули сфаќа дека ова значи доаѓање на [[Апокалипса]]та и го убедува Азирафел да му помогне да ја спречат. Заедно одлучуваат да влијаат врз воспитувањето на Антихристот, преправајќи се дека се дадилка и градинар, со цел детето никогаш да не може вистински да се одлучи помеѓу Доброто и Злото. Меѓутоа, поради неколку недоразбирања во болницата, вистинскиот Антихрист е друго момче, Адам Јанг, кое незабележано расте во идиличното Лоуер Тадфилд во [[Оксфордшир]], заедно со тројцата блиски пријатели – Пепер, Венслидејл и Брајан. Како што се приближува претскажаниот крај на светот, Адам почнува несвесно да ги користи своите моќи за менување на реалноста, прекројувајќи го светот според неговата визија за тоа како треба да изгледаат нештата. На пример, ја издигнува изгубената копнена маса [[Атлантида]] откако за неа прочитал во списание за теории на заговор, повикува [[НЛО]] по еден разговор за вонземјани со пријателите и прави Амазонската прашума да ја поврати земјата изгубена поради урбаниот развој. Во меѓувреме, се собираат Четирите јавачи на Апокалипсата: Војна (воена дописничка), Глад (нутриционист и тајкун за брза храна), Загадување (бидејќи Чума заминал во пензија по откривањето на [[пеницилин|пеницилинот]]) и Смрт (мотоциклист). Азирафел и Кроули ја сфаќаат својата грешка и почнуваат очајничка потрага по Антихристот. Момчето го бара и Анатема Дивајс, вештерка која се обидува да ја спречи Апокалипсата, предвидена од нејзиниот предок, вештерката Агнес Натер. Пророштвата на Агнес се совршено точни, но многу од нив се толку загатливи и конкретни што се речиси бескорисни, освен за времето, местото и личноста за кои биле наменети. На Анатема ѝ се придружува Њутн Пулсифер, единствениот нов регрут во [[ловење вештерки|Армијата на ловците на вештерки]] (и потомок на Не-Прави-Прељуба Пулсифер, ловецот на вештерки кој ја запалил Агнес Натер на клада), кој е испратен да ги истражи чудните феномени околу Тадфилд од страна на наредникот Шадвел, единствениот преостанат член на Армијата. Сите, вклучително и [[медиум (спиритизам)|медиумката]] Мадам Трејси, соседка на Шедвел, се собираат во воената база Тадфилд, каде Четирите јавачи, манипулирајќи со компјутерските системи, започнуваат нуклеарна војна што ќе го уништи светот. Сред сè поголемиот хаос, Адам е совладан од визии за величина и се обидува да го подели светот меѓу своите другари. Кога пријателите со ужас реагираат на тоа во што се претвора, Адам се освестува и одлучува да ја спречи Апокалипсата. Тој и неговите пријатели стигнуваат до воената база и совладуваат тројца од Четирите јавачи, а Смртта го прифаќа поразот и исчезнува. Разбеснетиот Сатана почнува да се искачува на Земјата, но Адам, кога слуша дека „доаѓа неговиот татко“, ја искривува реалноста така што пристигнува неговиот човечки татко, а потоа им ги менува сеќавањата на сите присутни за неодамнешните настани. Откако [[Армагедон]]от е спречен, Кроули и Азирафел размислуваат дека тоа можеби било Божјиот план од самиот почеток и претпоставуваат дека вистинскиот апокалиптичен судир ќе биде меѓу човештвото и здружените сили на [[рај]]от и [[Пекол|пеколот]]. Мадам Трејси се мажи за наредникот Шедвел, со што Армијата на ловците на вештерки практично се расформира. Анатема започнува врска со Њутн и добива втора книга со пророштва од Агнес, но одлучува да не ја отвори и наместо тоа ја пали. На крајот, Адам ги користи своите моќи за да ја избегне забраната за излегување од татко му и да украде џеб полн со јаболка од едно старо, искривено дрво. == Ликови == === Натприродни суштества === * Бог – творецот на универзумот и на сè во него. Неизречивото Битие. * Метатрон – Божјиот глас, но и суштество со сопствен идентитет. * Азирафел – еден од двата главни лика во романот, заедно со Кроули. Тој е и трговец со ретки книги. * Кроули – еден од двата главни лика во романот, заедно со Азирафел. Тој е ангел што не толку „паднал“, колку што „лежерно се спуштил надолу“. * Сатана – првобитниот Паднат ангел; го предводел бунтот против рајот и бил одговорен за создавањето на пеколот (како организација, ако не и како место) кога бунтовните ангели биле протерани. * Велзевул – принц на пеколот и водач на неговите сили. * Хастур – војвода на пеколот и многу традиционален демон кој поминува многу малку време на Земјата. * Лигур – друг војвода на пеколот. Лигур е уништен од кофа света вода, поставена над вратата на Кроули како одбрана од него и од Хастур. * Дагон – господар на датотеките и мајстор на мачењата. Дагон стапува во контакт со Кроули преку неговото радио. * Адам Јанг – Антихристот. Противникот, Уништувачот на кралеви, Ангелот на бездната, Големиот ѕвер наречен Змеј, Принцот на овој свет, Таткото на лагите, Потомокот на Сатаната, Господарот на темнината. Водачот на дружината „Тие“. === Луѓе === * Агнес Натер – вештерка од 17 век. Ја напишала книгата „Точните и веродостојни пророштва на вештерката Агнес Натер“. * Анатема Дивајс – практична окултистка, потомство на Агнес. * Њутн Пулсифер – службеник за плати што станува редов во Армијата на ловците на вештерки. * Шедвел – последниот преостанат наредник на Армијата на ловците на вештерки, кој го ангажира Њутн. * Мадам Трејси – нашминкана Језавела и медиумка. * Пепер (Пипин Галадриел Мунчајлд) – член на групата „Тие“. * Брајан – член на групата „Тие“. * Венслидејл – член на групата „Тие“. * Ворлок Даулинг – момче за кое Азирафел и Кроули мислат дека е Антихристот, поради недоразбирањето. * Не-Прави-Прељуба Пулсифер – предок на Њутн и ловец на вештерки што ја запалил Агнес. * Сестра Мери Брборлива – сатанистичка калуѓерка од Брборливиот ред на света Берил. Таа не успева правилно да ја изврши замената на Антихристот со човечко бебе. * Господин Јанг – „татко“ на Адам. * Господин Тајлер – претседател на Здружението на жителите. * Курир на „Интернешнал експрес“ – доставувач на „Интернешнал експрес“, кој им носи пратки и пораки на Четирите јавачи. Умира додека му доставува порака на Смрт. === Јавачите на Апокалипсата === * Смрт – водач на Четирите јавачи и единствениот што не е совладан. Тој е насекаде. * Војна (Кармин Цујгибер) – Нејзиниот предмет на моќ е пламениот меч што Бог некогаш му го дал на Азирафел. * Глад (д-р Рејвен Сејбл) – Неговиот моќен предмет е вага. * Чума – поранешен јавач. Се повлекол во 1936 година, мрморејќи нешто за пеницилинот. * Загадување (Креден) – замена за Чумата. Нивниот моќен предмет е сребрена круна што од допирот потемнува. == Развој == === Потекло и авторство === [[File:DreamHaven Good Omens signing.jpg|мини|десно|[[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] потпишуваат книги на првото американско издание на „Добри предзнаци“ во книжарницата „Дримхејвен букс“ во Минеаполис, во септември 1990 година.]] [[Нил Гејман]] и [[Тери Прачет]] се познавале од 1985 година. Гејман, охрабрен од успехот со пишувањето на биографијата за [[Даглас Адамс]] („Не паничи: Даглас Адамс и „Автостоперски водич низ галаксијата““) и набљудувајќи ја работата на Адамс одблизу, одлучил да се обиде да напише роман и испратил текст на неколку пријатели, меѓу нив и на Прачет, за мислење. Прачет позитивно одговорил осум месеци подоцна.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=D8UU-F1Yorg Douglas Adams and Immortality]." 13th Douglas Adams Memorial Lecture delivered by Neil Gaiman to the Royal Geographical Society. 3 March 2015.</ref> Според Гејман, книгата ја почнал како пародија на книгите за „Вилијам“ од [[Ричмал Кромптон]], со наслов „Вилијам Антихристот“, но таа ја надминала првобитната замисла.<ref>An afterword to the book; e.g., in the Harper paperback edition, {{ISBN|0-06-085397-2}}, p. 377.</ref> Идејата за заеднички роман била нивна, а не на издавачот.<ref name=words-from-the-master>{{Наведена мрежна страница|website=The Annotated Pratchett File|access-date=19 October 2018|first=Leo|last=Breebaart|title=Words from the Master|url=https://www.lspace.org/books/apf/words-from-the-master.html}}</ref> Гејман изјавил: <blockquote>Двајцата живеевме во Англија кога ја пишувавме. Колку што можам да претпоставам, иако ниту еден од нас никогаш точно не изброја, Тери веројатно напиша околу 60.000 „сурови“ зборови, а јас околу 45.000 зборови од „Добри предзнаци“. Главно, Тери презеде повеќе од дејството со Адам и дружината „Тие“, а јас пишував делови што беа малку попериферни за приказната. Но, тоа брзо се промени и при крајот ги разменивме ликовите така што до крајот и двајцата пишувавме за сите. Покрај тоа, си ги преправавме и дополнувавме деловите со фусноти еден на друг додека работевме, ги засукавме ракавите за да ја претвориме првата верзија во втора (што беше прилично многу текст) и, на крајот, ниту еден од нас не беше сосема сигурен кој што напишал. Дејството го смислувавме во долги секојдневни телефонски разговори и си праќавме [[дискета|дискети]] преку пошта (во 1988 година, кога дискетите навистина беа прилично флексибилни).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/2006/05/several-days-of-unposted-mailbag.html|website=NeilGaiman.com|date=4 May 2006|access-date=19 October 2018|title=Several days of unposted mailbag...}}</ref></blockquote> Прачет изјавил: <blockquote>Беше прилично лесно да се следи поради начинот на кој си праќавме дискети еден на друг, а бидејќи јас бев чувар на Официјалната главна копија, можам да кажам дека напишав малку повеќе од две третини од книгата. Сепак, се слушавме по телефон секој ден, барем по еднаш. Ако добиеш идеја за време на заеднички разговор, чија е идејата? Ако едниот отиде и напише 2.000 зборови по 30 минути разговор на телефон, каков точно процес се случува? Јас го завршив поголемиот дел од физичкото пишување бидејќи: # Морав. Нил мораше да го продолжи со „[[Песочниот човек]]“, а јас можев да се одморам од „[[Свет на дискот|Светот на дискот]]“; # Некој мора да биде главен уредник и да го направи целото спојување, пополнување и кратење, и како што реков претходно, тоа бев јас по заеднички договор — да беше ова графички роман, Нил ќе ја имаше таа улога од истите причини; # Себичен сум и се обидував да пишувам побрзо за да стигнам до добрите делови пред Нил. На почетокот јас го пишував поголемиот дел од Адам и „Тие“, а Нил поголемиот дел од Четирите јавачи, а сè друго го правеше кој ќе стигнеше – до крајот големи делови беа напишани од хибридно суштество наречено Тери-и-Нил, без оглед кој всушност удираше по копчињата на тастатурата. Со договор ми е дозволено да кажам дека Агнес Натер, нејзиниот живот и смрт, беа целосно и сосема мои. А Нил гордо ја презема одговорноста за црвите. Нил имаше големо влијание врз почетните сцени, а јас врз завршницата. На крајот, ова беше книга направена од двајца, кои подеднакво ги поделија парите, ја направија за забава и и не би го повториле тоа ни за сите пари на светот.<ref name=words-from-the-master/></blockquote> === Меѓународни изданија === Американското издание на „Добри предзнаци“ содржело бројни измени на текстот. Најзначајната промена е додавање на дополнителен дел од 700 зборови непосредно пред крајот, што опишува што се случило со ликот Ворлок, синот на американскиот дипломат, кој бил заменет со Адам.<ref name="lspace annotations">{{Наведена мрежна страница|access-date=19 October 2018|website=The Annotated Pratchett File|title=Good Omens|url=http://www.au.lspace.org/books/apf/good-omens.html|last1=Breebaart|last2=Kew|first1=Leo|first2=Mike}}</ref> Американското издание додава и бројни фусноти што ги нема во британските изданија. Холандскиот превод на „Добри предзнаци“ содржи предговор од преведувачот, во кој тој тврди дека не се додадени дополнителни фусноти за да се објаснат работи што можеби не се јасни за современата публика, а сепак предговорот е придружен со фусноти што ги објаснуваат зборовите „предзнак“ и „Кроули“. Во францускиот превод некои ликови добиле имиња што звучат француски. Агнес Натер станала Ањес Барж („барж“ на француски значи „луда“), а Анатема Дивајс станала Анатем Бидил („бидил“ значи „направа“). Кроули станал Рампа (како што англиското ''„Crawly“'' премина во ''„Crowley“'', така француското ''„Rampant“'' стана ''„Rampa“''), по познатиот автор на „Третото око“, [[Лобсанг Рампа|Т. Л. Рампа]]. Францускиот издавач на „Добри предзнаци“ (''J'ai Lu'') бил и францускиот издавач на книгите на Т. Л. Рампа. Во чешката верзија се преведени и имињата на Агнес, Анатема, сатанистичките калуѓерки, Пепер и некои споредни ликови. Книгата содржи многу дополнителни фусноти што објаснуваат изрази преведени побуквално од вообичаеното и додаваат нови шеги. На пример, јазичната шега која се заснова на фонетската сличност меѓу зборовите окултист — лице што се занимава со [[окултизам]] и окулист — [[Офталмологија|очен лекар]]. Кога Анатема се среќава со Адам и му кажува дека е окултистка, таа додава: „Си помисли: ‚Со очите ми е сè во ред, не треба да се прегледуваат‘, нели?“, придружено со фуснота: „На оние што ја разбраа поентата, честитки. На оние на кои им требаше колку и на мене: според речникот, ‚окулист‘ е прилично застарен збор за офталмолог.“ === Историски и книжевни инспирации === Имињата на Агнес Натер и нејзиниот потомок Анатема Дивајс се инспирирани од две жртви на [[Судења на вештерките од Пендл|судењата на вештерките од Пендл]] од 1612 година, [[Алис Натер (наводна вештерка)|Алис Натер]] и Елизабет Дивајс. Гејман го потврди ова оддавање почит во објава на Твитер во 2016 година.<ref name=GaimanTweet2016>{{cite tweet|last=Gaiman|first=Neil|author-link=Neil Gaiman|user=neilhimself|number=760904314680438784|date=2016-08-03|title=Oddly, no. It (and Agnes's surname) come from the names of Pendle witches. https://en.wikipedia.org/wiki/Pendle_witches|access-date=2020-09-04}}</ref><ref name=Telegraph2020>{{Наведени вести|last=Chivers|first=Tom|date=2020-01-15|title=Good Omens: How Terry Pratchett and Neil Gaiman's friendship inspired their comic masterpiece|url=https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/good-omens-terry-pratchett-neil-gaimans-friendship-inspired/|work=The Daily Telegraph|location=London|access-date=2020-09-01}}</ref> Книгата е инспирирана и од делови од „[[Откровение на Јован]]“.<ref>{{Наведено списание|last=Clemons|first=Amy Lea|date=2017|title=Adapting Revelation: Good Omens as Comic Corrective|url=https://www.jstor.org/stable/26390195?seq=2|journal=Journal of the Fantastic in the Arts|volume=28|issue=1 (98)|pages=86–101|jstor=26390195|issn=0897-0521}}</ref> == Прием кај публиката и критиката == Според Гејман, никој не се појавил на едно од првите потпишувања книги во Менхетен.<ref>{{Наведени вести|author=<!--not stated-->|date=7 December 2022|title='Join the club': Stephen King, Margaret Atwood and more reassure debut author after lonely book launch|url=https://www.theguardian.com/books/2022/dec/07/join-the-club-stephen-king-margaret-atwood-and-more-reassure-debut-author-after-lonely-book-launch|access-date=7 December 2022}}</ref><ref>{{cite tweet||user=neilhimself|number=1599776707392679936|title=Terry Pratchett and I did a signing in Manhattan for Good Omens that nobody came to at all. So you are two up on us.}}</ref> Списанието „Киркус ривјуз“ го нарекол романот „хумористично дрзок“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=GOOD OMENS {{!}} Kirkus Reviews|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/neil-gaiman/good-omens/|website=Kirkus Reviews|access-date=17 June 2024|language=en|date=29 September 1990}}</ref> Добил позитивна рецензија од „Лајбрери џурнал“, кој го нарекол „некултурно смешен и неочекувано мудар“.<ref>{{Наведено списание|last1=Cassada|first1=Jackie|title=Good Omens: The Nice and Accurate Prophecies of Agnes Nutter Witch. Review|journal=Library Journal|date=15 September 1990}}</ref> [[Џо Квинан (автор)|Џо Квинан]], во негативна рецензија за „[[Њујорк тајмс]]“, напишал дека „Добри предзнаци“ е „искуство што ќе го убеди дури и најголемиот англофил дека британската читачка публика е исто толку интелектуално мрзлива колку и американската“, критикувајќи го хуморот во романот.<ref>{{Наведени вести|last1=Queenan|first1=Joe|title=The Four Bikers of the Apocalypse|url=https://www.nytimes.com/1990/10/07/books/the-four-bikers-of-the-apocalypse.html|access-date=17 June 2024|work=The New York Times|date=7 October 1990}}</ref> Книгата ги добила следните номинации и награди: * Номинација за [[Светска награда за фантастика]] за најдобар роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Номинација за [[Награда Локус]] за најдобар фантастичен роман, 1991<ref name="WWE-1991"/> * Специјална награда на „[[Мир фантастики]]“ за „најочекувана книга“, 2012 * Победа во анкетата на „[[ФантЛаб]]“ за „најдобар преведен роман“, 2012<ref name="FantLab2012"/> == План за продолжение == Во 1989 година, една година пред да биде објавен завршениот роман, Гејман и Прачет го посетиле САД на Светската конвенција за фантастика во Сиетл и делеле хотелска соба за да заштедат. Не можејќи да спијат ноќе поради временската разлика и без друга тема за разговор, почнале да го осмислуваат продолжението на „Добри предзнаци“.<ref>[https://journal.neilgaiman.com/2021/06/really-bloody-excellent-omens.html Really bloody excellent omens... – Neil Gaiman's Journal]</ref> Наслов на продолжението требало да биде „668 – Соседот на ѕверот“, но откако Гејман се преселил во САД, Прачет изразил сомнеж дека продолжението ќе биде напишано.<ref name="lspace annotations"/> Гејман подоцна го потврдил тоа во едно од своите есеи, „Тери Прачет: ода“. [[Ријана Прачет]] посочила дека нејзиниот татко повторно разговарал со Гејман за идејата за продолжение во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Rhianna Pratchett (@rhi.bsky.social)|url=https://bsky.app/profile/rhi.bsky.social/post/3lhf6bq4bcr2h|website=Bluesky Social|date=4 February 2025}}</ref> Тери Прачет починал во 2015 година. Во 2017 година, како дел од снимањето на [[Добри предзнаци (телевизиска серија)|телевизиската серија заснована на книгата]], Гејман открил дека тој и Прачет направиле одредено планирање за продолжението, меѓу другото и дека „во продолжението би имало многу ангели“, меѓу нив [[Гаврил]], кој во „Добри предзнаци“ е само накратко споменат, но во телевизиската серија е позабележлив.<ref name="radiotimes">{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|last=Allen|language=en|title=Jon Hamm joins David Tennant and Michael Sheen in Neil Gaiman's Good Omens|url=https://www.radiotimes.com/news/tv/2017-10-02/jon-hamm-joins-david-tennant-and-michael-sheen-in-neil-gaimans-good-omens/|work=Radio Times|date=2 December 2017|first=Ben}}</ref> На прашањето дали има планови да издаде продолжение или да го задржи делото како самостојно, Гејман открил дека постои готова приказна што Прачет сакал да ја види објавена, но нејзиното реализирање зависи од одредени фактори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://neil-gaiman.tumblr.com/post/187820251316/hello-mr-gaiman-i-have-two-questions-to-ask-of|title=speakingtothecosmos asked: Hello Mr. Gaiman! I have two questions to ask of you: 1. What's the show playing on the TV when Crowley meets up with Mr Shadwell to talk about finding Adam for the first time? 2. Do you plan on releasing a sequel for Good Omens or are you going to keep it as it is in Terry Pratchetts honour?|last=Gaiman|first=Neil|date=2019-09-19|website=Neil Gaiman Tumblr|language=en|access-date=2019-09-21}}</ref> == Во други медиуми == === Филм === Бил планиран филм во режија на [[Тери Гилијам]]. Во 2002 година Гилијам сè уште се надевал дека ќе го снима филмот според веќе завршеното сценарио,<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Dreams: the Terry Gilliam Fanzine|access-date=19 October 2018|editor-last=Stubbs|title=Good Omens, by Terry Gilliam|url=http://www.smart.co.uk/dreams/gofact.htm|editor-first=Phil}}</ref> но до 2006 година се чинело дека проектот пропаднал. Финансирањето доцнело, а Гилијам се префрлил на други проекти. Имало гласина дека [[Џони Деп]] првично бил избран за Кроули, а [[Робин Вилијамс]] за Азирафел. Сепак, Гејман на својата страница рекол: „Робин работел со Тери Гилијам и порано, се разбира, најпознато во „[[Кралот рибар]]“. Но немам поим за изборот на актерите за „Добри предзнаци“ (освен за Шедвел. Тери ми кажа кого сака за Шедвел. Веднаш го заборавив името, но можам да ве уверам дека не беше Робин Вилијамс).“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.neilgaiman.com/p/FAQs|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman – FAQs}}</ref> Според интервју од мај 2006 година на фестивалот „Хеј“ на „[[Гардијан]]“, Гилијам сè уште се надевал дека филмот ќе се реализира. Гејман во интервју за „[[Емпајр (филмско списание)|Емпајр]]“ во 2013 година потврдил дека поголемиот дел од средствата за филмот биле обезбедени во 2002 година, но проектот не можел да ги привлече почетните средства за да започне продукцијата. Дури и во 2008 година Гилијам сè уште бил со надеж за проектот. „[[Ѕвездена прашина (филм од 2007)|Ѕвездена прашина]]“ (според неговиот роман со истиот наслов) и „[[Беовулф (филм од 2007)|Беовулф]]“ на Гејман биле успешни како филмови во 2007 година, што дало подобра шанса на адаптацијата на „Добри предзнаци“. Цитат од Гилијам од интервју за „Емпајр“ гласи: „И си помислив, со Нил, со „Ѕвездена прашина“ и со „Беовулф“, а има и уште еден – анимиран филм, дело на [[Хенри Селик]] по негово сценарио, „[[Коралина (филм)|Коралина]]“ – мислев, тој е навистина популарен сега, па можеби има шанса. Ова е толку прекрасна книга. И мислам дека и нашето сценарио е прилично добро. Направивме неколку промени. Не бевме толку почитливи кон оригиналниот текст колку што требаше да бидеме. Но, Нил е задоволен од тоа!“<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|first=Olly|last=Richards|title=Gilliam Says He Will Make Don Quixote|url=https://www.empireonline.com/movies/news/gilliam-says-will-make-don-quixote/|magazine=Empire|date=4 January 2008}}</ref> Историјата на овој проект и слични искуства со други дела на Гејман (вклучително и серијата „Песочен човек“) довеле до неговиот циничен поглед кон холивудскиот процес, поглед што повремено излегува на површина на неговиот [[веблог]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://journal.neilgaiman.com/|website=NeilGaiman.com|access-date=19 October 2018|title=Neil Gaiman's Journal}}</ref> и во дел од неговата кратка проза. Прачет имал слично мислење и бил цитиран: „Разликата меѓу мене и Нил во ставот кон филмските проекти е што тој не верува дека ќе се случат додека не седне на своето место и не јаде пуканки, а јас воопшто не верувам дека ќе се случат.“<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title="Time is running out": Neil Gaiman on why Radio 4's Good Omens is really for Terry Pratchett|url=https://www.radiotimes.com/news/2014-12-22/time-is-running-out-neil-gaiman-on-why-radio-4s-good-omens-is-really-for-terry-pratchett/|work=RadioTimes.com|date=22 December 2014|first=Stephen|last=Kelly}}</ref> Прачет имал многу слични проблеми со холивудските шефови,<ref name="words-from-the-master" /> но и тој би сакал да го види филмот снимен.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|last=Cain|first=Sian|date=2016-04-15|work=The Guardian|access-date=2019-02-24|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> === Телевизија === {{Главна статија|Добри предзнаци (телевизиска серија)}} Во февруари 2011 година било објавено дека може да се продуцира телевизиска адаптација, а [[Тери Џонс]] и [[Гевин Скот]] биле „во преговори“ за пишување на серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|publisher=Digital Spy|access-date=19 October 2018|last=Jeffery|url-status=dead|title='Good Omens' TV series in development?|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714214053/http://www.digitalspy.com/british-tv/news/a302696/good-omens-tv-series-in-development.html|date=8 February 2011|archive-date=14 July 2011|first=Morgan}}</ref> На 19 март 2011 година, Гејман на својата страница објавил дека телевизиска адаптација на неговиот роман „е во подготовка од Тери Џонс“, со врска до страницата на Прачет што ја потврдува веста.<ref>{{Наведена мрежна страница|website=Neil Gaiman.com|access-date=19 October 2018|first=Neil|last=Gaiman|url-status=dead|title=Points of Departure|url=http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506040746/http://journal.neilgaiman.com/2011/03/points-of-departure.html|archive-date=6 May 2011}}</ref> Во август 2012 година, ќерката на Прачет, Ријана Прачет, го објавила основањето на новата продукциска куќа „Наративија“, со планови за проекти меѓу кои и телевизиски филм заснован на „Добри предзнаци“.<ref>{{cite tweet|number=240076457597083648|user=rhipratchett|title=Announcing the birth of Narrativia...|first=Rhianna|last=Pratchett|date=27 August 2012|access-date=9 September 2012}}</ref><ref>{{cite tweet|number=240889587013136384|user=rhipratchett|title=Good Omens will be a TV movie & The Watch is planned as a 13-part TV series|first=Rhianna|last=Pratchett|date=29 August 2012|access-date=19 October 2018}}</ref> Во април 2016 година, Гејман објавил дека ги пишува сценаријата за шестделна телевизиска серија по желба на Прачет, побарана кратко пред неговата смрт.<ref>{{Наведени вести|access-date=19 October 2018|title=Good Omens: Neil Gaiman to adapt Terry Pratchett collaboration for TV|url=https://www.theguardian.com/books/tvandradioblog/2016/apr/15/good-omens-neil-gaiman-to-adapt-terry-pratchett-collaboration-for-tv|date=15 April 2016|first=Sian|last=Cain|newspaper=The Guardian}}</ref> Во јануари 2017 година, „[[Амазон (компанија)|Амазон]]“ објавил дека Гејман ќе го адаптира романот во „комична апокалиптична“ минисерија, која ќе излезе на „Прајм видео“ во 2019 година. Адаптацијата е шестделна ограничена комична серија за „Амазон“ и [[Би-би-си]], со Гејман како главен продуцент.<ref>{{Наведено списание|journal=Wired.com|access-date=19 October 2018|first=Charley|last=Locke|title=Neil Gaiman's 'Good Omens' Will Bring the Apocalypse to Amazon|url=https://www.wired.com/2017/01/neil-gaimans-necessary-apocalypse-comedy-good-omens-coming-amazon/}}</ref> На 14 август 2017 година, било објавено дека [[Мајкл Шин]] и [[Дејвид Тенант]] ќе ги играат главните улоги на Азирафел и Кроули.<ref>{{Наведено списание|access-date=19 October 2018|last=Otterson|title=Michael Sheen, David Tennant to Star in Neil Gaiman's 'Good Omens' at Amazon|url=https://variety.com/2017/tv/news/neil-gaiman-good-omens-michael-sheen-amazon-1202522663/|magazine=Variety|date=14 August 2017|first=Joe}}</ref> Селото [[Хамблден]] во Бакингемшир е локација за снимање на „Тадфилд“, а „Џасмин котиџ“ се наоѓа северно од селото, на фармата Колстроп. Адаптацијата ја продуцирал [[Би-би-си студиос]] во соработка со „Наративија“ и „Блеик корпорејшн“ на Гејман. Дистрибуцијата ја вршел [[Би-би-си ворлдвајд]]. Сите шест епизоди излегле на 31 мај 2019 година на „Амазон прајм“.<ref name="ReleaseDate">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/02/good-omens-may-31-2019-1202556603/|title='Good Omens' To Launch on Amazon Prime Video on May 31 – TCA|last=White|first=Peter|date=13 February 2019|website=Deadline|language=en|access-date=14 February 2019}}</ref> Во јуни 2021 година „Амазон“ ги обновил „Добри предзнаци“ за втора сезона, со враќање на Шин и Тенант и поголемиот дел од оригиналната екипа,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2021/06/good-omens-neil-gaiman-season-2-amazon-renewed-1234783163/|title='Good Omens' Renewed for Season 2 at Amazon|date=29 June 2021}}</ref> а трета и последна сезона била објавена во декември 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2023/tv/news/good-omens-season-3-renewed-final-season-amazon-1235837682/|title='Good Omens' Renewed for Third and Final Season at Amazon|date=14 December 2023}}</ref> Во јули 2024 година, Гејман поднел оставка од својата позиција во серијата по масовните обвинувања за злоупотреба врз жени.<ref name="Departure">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/tv/david-tennant-talks-neil-gaimans-good-omens-departure-following-abuse-allegations-3859322|title=David Tennant talks Neil Gaiman's 'Good Omens' departure following abuse allegations|website=nme.com|date=2025-04-29|access-date=2026-01-11}}</ref> === Радио === На 5 септември 2014 година, било потврдено дека Би-би-си ќе произведе радио-адаптација на романот, која ќе се емитува на [[Би-би-си радио 4]] од 22 декември истата година. Главните улоги ги имале [[Марк Хип]] и [[Питер Серафиновиц]], а во екипата биле и [[Луиз Бриили]], [[Фил Дејвис (актер)|Фил Дејвис]], [[Марк Бентон]], [[Колин Морган]], [[Патерсон Џозеф]], [[Џози Лоренс]], [[Џим Нортон (ирски актер)|Џим Нортон]], Адам Томас Рајт и Холи Бургес.<ref>{{Наведени вести|last=Hemley|title=BBC lines up adaptation of Neil Gaiman and Terry Pratchett's Good Omens|url=https://www.thestage.co.uk/news/bbc-lines-up-adaptation-of-neil-gaiman-and-terry-pratchetts-good-omens|date=5 September 2014|newspaper=The Stage|first=Matthew}}</ref> Нил Гејман и Тери Прачет имале мали гостински улоги како пар сообраќајни полицајци по име „Нил“ и „Тери“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p02cv5cn|date=26 November 2014|website=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Terry Pratchett and Neil Gaiman – Good Omens cameo}}</ref> Серијата била емитувана во шест епизоди, почнувајќи од декември 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd|publisher=BBC Radio 4|access-date=19 October 2018|title=Episode 1 of 6, Good Omens}}</ref> === Театар === Во март 2013 година, „Калт класик театар“ од [[Глазгов]], [[Шкотска]], ја извел адаптацијата на „Добри предзнаци“ од [[Ејми Хоф]], со дозвола од Прачет и Гејман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|date=1 March 2013|author=Lucy|website=TerryPratchett.co.uk|access-date=19 October 2018|title=GOOD OMENS To Be Performed by the Cult Classic Theatre in Glasgow|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235258/http://www.terrypratchett.co.uk/?p=2459|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://glasgowcomedy.blogspot.com/2013/02/amy-hoff-good-omens.html|website=Glasgow Comedy|access-date=19 October 2018|title=Amy Hoff: Good Omens|date=22 February 2013}}</ref> Во ноември 2017 година, „Сквабалоџик“ поставил специјално развојно читање на „Добри предзнаци: мјузиклот“ во [[Сиднеј]], [[Австралија]], со [[Ненси Хејс]], [[Бари Квин]] и [[Пол Капсис]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seymourcentre.com/events/event/good-omens-the-musical/|website=The Seymour Centre|access-date=19 October 2018|date=13 November 2017|title=Good Omens: The Musical}}</ref> === Графички роман === Во мај 2023 година, било објавено дека [[Колин Доран]] ќе го адаптира романот во графички роман.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Schreur|first=Brandon|url=https://www.cbr.com/good-omens-graphic-novel-neil-gaiman-colleen-doran/|title=Good Omens Finally Comes to Comics Via Frequent Gaiman Collaborator Colleen Doran|website=CBR|date=24 May 2023|access-date=7 August 2023}}</ref> Во август 2023 година, имотот на Прачет започнал кампања на „[[Кикстартер]]“ за финансирање на графичкиот роман. Кампањата успешно завршила на 30 август со над 36.000 поддржувачи и над 2,4 милиони фунти собрани средства.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Myrick|first1=Joe|title=Good Omens Ends Record-Breaking Kickstarter with Almost 10 Times Its Goal|url=https://screenrant.com/good-omens-ends-record-breaking-kickstarter-reason-fans/|website=ScreenRant|date=12 September 2023|access-date=4 December 2023}}</ref> == Поврзано == * [[Грешки во Библијата]] * [[Луцифер (ДЦ комикс)]] – друг демонски лик со сложена личност, создаден од Нил Гејман * [[Николас Барбон]] * [[Вештерките од Пендл]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens „Добри предзнаци“ на „Л-спејс“, викито за Дискворлд] ([https://web.archive.org/web/20190220062948/https://wiki.lspace.org/mediawiki/Book:Good_Omens архива]) * [http://goodomenslexicon.org/ Лексикон на „Добри предзнаци“] * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b04knthd „Добри предзнаци“ на Би-би-си радио 4] * [https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?ID=745 „Добри предзнаци“ на „Ворлдс визаут енд“] {{DEFAULTSORT:Добри предзнаци}} [[Категорија:Романи на Тери Прачет]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хумористични романи]] [[Категорија:Романи за ангели]] [[Категорија:Романи за демони]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи за Антихристот]] [[Категорија:Романи адаптирани во телевизиски серии]] 6p65vd5xu9yows3h3z33y0o9auug9fi 0 1406483 5650147 5649814 2026-10-26T13:27:25Z Jtasevski123 69538 с.п 5650147 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга | name = Коралина | image = | caption = Корица од Дејв Мекин | author = [[Нил Гејман]] | illustrator = [[Дејв Мекин]] | cover_artist = Дејв Мекин | country = [[Обединето Кралство]] | language = [[Англиски јазик|англиски]] | genre = [[темна фантастика]] | publisher = [[Блумсбери]] (Обединето Кралство)<br />[[ХарперКолинс]] (САД) | release_date = 2 јули 2002 | pages = 210 | isbn = 0-06-113937-8 }}'''„Коралина“''' — британска детска [[новела]] од жанрот [[темна фантастика]] од 2002 година, од авторот [[Нил Гејман]]. Гејман почнал да ја пишува „Коралина“ во 1990 година, а ја објавиле „[[Блумсбери]]“ и „[[ХарперКолинс]]“ во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Gaiman|first1=Neil|title=Journal: Tuesday, July 02, 2002|url=http://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|website=neilgaiman.com|access-date=15 May 2020|archive-date=15 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115190208/https://journal.neilgaiman.com/2002/07/hurrah-its-publication-day-which-means.asp|url-status=live}}</ref> Ја добила [[Награда Хуго за најдобра новела|наградата „Хуго“ за најдобра новела]] за 2003 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|title=The Hugo Awards : 2003 Hugo Awards|publisher=World Science Fiction Society|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110507164758/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2003-hugo-awards/|archive-date=7 May 2011}}</ref> [[Награда Небјула за најдобра новела|наградата „Небјула“ за најдобра новела]] за 2003 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|title=The Nebula Awards|publisher=Science Fiction and Fantasy Writers of America|access-date=25 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828201538/http://www.nebulaawards.com/index.php/awards/nebulas|archive-date=28 August 2008|url-status=dead}}</ref> и [[Награда Брем Стокер за најдобро дело за млади читатели|наградата „Брем Стокер“ за најдобро дело за млади читатели]] за 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|title=Past Stoker Nominees & Winners|publisher=Horror Writers Association|access-date=25 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120154048/http://www.horror.org/stokerwinnom.htm#2002|archive-date=20 November 2011}}</ref> „[[Гардијан]]“ ја рангирал „Коралина“ на 82. место на својата листа со 100-те најдобри книги на 21 век.<ref name="100 Best Books of the 21st Century">{{Наведена мрежна страница|title=100 Best Books of the 21st Century|website=TheGuardian.com|date=21 September 2019|url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|access-date=8 December 2019|archive-date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206135810/https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century|url-status=live}}</ref> Била адаптирана во [[Коралина (филм)|анимиран филм од 2009 година]] со истото име, во режија на [[Хенри Селик]]. == Содржина == Девојчето Коралина Џонс и нејзините родители се вселуваат во стара куќа поделена во станбелни единици. Меѓу другите станари се поранешните актерки Ејприл Спинк и Миријам Форсибл и господинот Бобо (кого обично го нарекуваат „Лудиот старец од горниот кат“), кој тврди дека тренира циркус со [[глушец|глувци]]. Станот до оној на Коралина, зад големата кафеава врата, е празен. Еден дождлив ден, таа ја открива заклучената врата во дневната соба, заѕидана со тули. Кога следниот ден оди да ги посети соседите, господинот Бобо ѝ пренесува порака од глувците, кои ја предупредуваат да не минува низ вратата. Спинк и Форсибл ѝ ја читаат судбината на листови чај и се согласуваат дека ѝ се заканува опасност, па ѝ даваат среќен продупчен камен што е „добар против лоши нешта“. И покрај овие предупредувања, следниот ден, кога останува сама дома, Коралина решава да ја отклучи вратата. Открива дека ѕидот од тули зад неа исчезнал. На негово место се наоѓа долг премин што води до стан идентичен со нејзиниот. Во него живеат Другата Мајка и Другиот Татко, [[двојник|двојниц]]и на нејзините родители со преувеличени црти и [[копче|копчиња]] наместо очи. Во овој „Друг свет“ сè ѝ изгледа подобро отколку кај неа: Другите Родители ѝ посветуваат внимание, нејзината кутија со играчки е полна со живи играчки, двојникот на господинот Бобо тренира стаорци, а двојниците на Спинк и Форсибл изведуваат кабаре во својот стан. Открива дека и дивиот [[црна мачка|црн мачор]] што талка околу куќата во вистинскиот свет може да зборува, но дознава дека таа не потекнува од Другиот свет и само патува меѓу световите. Мачорот ја предупредува Коралина за опасноста што ѝ се заканува, но таа не му обрнува внимание. Другата Мајка ѝ нуди на Коралина можност да остане во Другиот свет засекогаш, под услов да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина се ужаснува и се враќа дома низ вратата. Кога ќе пристигне во својот стан, открива дека нејзините вистински родители исчезнале и на крај дознава дека Другата Мајка ги киднапирала. Иако се плаши да се врати, Коралина повторно влегува во Другиот свет за да се соочи со Другата Мајка и да ги спаси родителите. Додека размислува за ситуацијата во дворот, мачорот ја советува да ја предизвика Другата Мајка, бидејќи „таквите како неа сакаат игри и предизвици“. Другата Мајка се обидува да ја убеди Коралина да остане, но таа одбива, па како казна ја затвораат зад [[огледало]]. Во темнината, Коралина среќава три духови на деца, од кои секое потекнува од различен период. Тие ѝ дозволиле на Другата Мајка, всушност злобно суштество познато како „[[Белдам]]“, да ги намами во својот свет и да им зашие копчиња наместо очи. Духовите раскажуваат како Белдам на крајот престанала да ги сака и ги отфрлила нивните духови. Тие ја молат Коралина да ја избегне нивната судбина и да им помогне да ги пронајде суштините на нивните души, за конечно да можат да избегаат од Другиот свет и да преминат во [[задгробен живот|задгробниот живот]]. Откако Белдам ја ослободува од огледалото, Коралина предлага игра во која мора да ги пронајде суштините на душите на децата-духови и на своите родители, скриени низ Другиот свет. Ако Коралина победи, таа, нејзините родители и децата-духови ќе бидат слободни; ако изгуби, ќе остане и конечно ќе ја прифати понудата на Белдам да ѝ сошијат копчиња наместо очи. Коралина го истражува Другиот свет и ги совладува сите пречки што ѝ ги поставува Белдам, користејќи ја својата досетливост и каменот за да ги пронајде суштините на душите. Кога играта привршува, духовите на децата ја предупредуваат дека, дури и ако победи, Белдам нема да ги пушти. Откако заклучува дека нејзините родители се заробени во [[снежна топка]] во близина, Коралина ја измамува Белдам, велејќи ѝ дека родителите се зад вратата на салонот. Кога волшебничката ја отвора вратата, Коралина го фрла мачорот врз неа, ја грабнува снежната топка и со мачорот бега во вистинскиот свет, носејќи го клучот со себе. Притоа, успева да ја затвори вратата врз едната рака на Белдам и да ѝ ја отсече. Кога се враќа дома, Коралина открива дека нејзините родители се безбедни и дека, на необјаснив начин, го заборавиле своето заробеништво. Истата ноќ, Коралина сонува дека ги среќава духовите на децата, кои конечно добиваат можност да почиваат во мир. Тие ја предупредуваат дека нејзината задача сè уште не е завршена, бидејќи отсечената рака на Белдам се наоѓа во вистинскиот свет и се обидува да го украде клучот потребен за отклучување на вратата што ги поврзува двата света. Коралина оди до стар, безднен [[бунар]] во шумата крај нејзиниот дом. Со помош на клучот ја намамува раката до бунарот, а потоа ги фрла и раката и клучот во него. Коралина се враќа дома како победничка и се подготвува повторно да го живее обичниот живот што научила да го прифаќа и сака. == Ликови == * Коралина Џонс е насловната главна [[протагонист]]ка во новелата. Таа е љубопитно, интелигентно, снаодливо и храбро девојче. Коралина често се нервира од дождот, од своите „луди“ возрасни соседи и од тоа што не ја сфаќаат сериозно поради нејзината мала возраст. Опишана е како „ситна за своите години“. * Мел Џонс е мајката на Коралина. Поголемиот дел од времето е многу зафатена и понекогаш невнимателна, но ја сака ќерка си и се грижи за неа. * Чарли Џонс е таткото на Коралина. Многу ја сака ќерка си и е љубезен, храбар и услужлив. Приготвува „креативни“ јадења што Коралина не ги сака. Обично е на компјутерот во куќата. Како и неговата сопруга, госпоѓа Џонс, и тој е обично премногу зафатен за да поминува време со Коралина. * Мачорот е црн мачор од вистинскиот свет, кој служи како ментор на Коралина и ја води низ нејзиното патување. Нема име, бидејќи објаснува дека на мачките не им требаат имиња за да се разликуваат една од друга, но Белдам го нарекува „Штетник“. За разлика од многу други ликови во новелата, нема двојник во „Другиот свет“, бидејќи тврди дека мачките, за разлика од другите суштества, умеат „да се држат заедно“. Се движи слободно од еден свет во друг и може да зборува во Другиот свет. Има [[Сарказам (стилистика)|саркастична]] природа и постојано ја понижува Коралина, но се спријателува со неа и ѝ помага да избега од Белдам. Се противи на волшебничката, но трепери при помислата дека би останал заглавен во Другиот свет засекогаш. * Белдам, позната и како Другата Мајка, е главниот [[антагонист]] во новелата. Таа е злобна и нечовечка волшебничка и владетелка на Другиот свет. Во својот прв облик личи на госпоѓа Џонс, но е повисока и послаба, со долга црна коса што изгледа како да се движи сама, црни очи во облик на копчиња, кожа бела како хартија и исклучително долги, нервозно подвижни прсти со долги темноцрвени нокти. Во текот на новелата станува повисока, послаба и побледа и до крајот малку личи на госпоѓа Џонс, што укажува дека може да го менува обликот. Не може да создава, туку само да копира, извртува и менува работи од вистинскиот свет кога ја гради својата верзија на светот. Ги собира децата така што ги намамува во својот свет и ги опсипува со претерано внимание и љубов, а потоа ги убедува да ѝ дозволат да им сошие копчиња во очите, со што може да им ги присвои животите и, по нивната смрт, да им ги зароби душите. * Другиот Татко е креација на Белдам, создаден според ликот на г. Џонс. Белдам го користи за да ја измами Коралина и да ја натера да остане во Другиот свет. Како и нејзиниот вистински татко, тој има работна соба и преку ден седи во неа, а не сака долго да разговара со Коралина. Тој не работи; само престојува во работната соба и не му е дозволено да разговара со Коралина без влијанието на Белдам. Изгледа многу попријатен од вистинскиот татко на Коралина и секогаш се обидува да биде весел и забавен пред неа. Во реалноста, Другиот Татко е тажен и донекаде нервозен. Белдам на крајот го казнува затоа што ѝ открил премногу на Коралина, претворајќи го во меко, тестесто суштество налик на [[ларва]], а потоа му наредува да ја зароби Коралина за да не може да го исполни предизвикот. Тој изразува неподготвеност да ѝ наштети, но не може да ги одбие наредбите на Белдам. * Ејприл Спинк и Миријам Форсибл се две пензионирани актерки што живеат во станот под оној на Коралина. Имаат многу стари [[шкотски териер]]и и зборуваат со театарски жаргон, често спомнувајќи ги своите славни денови како актерки. Во Другиот свет, тие се млади и постојано настапуваат пред [[антропоморфизам|антропоморфни]] кучиња. Подоцна во новелата, се чини дека Другите Спинк и Форсибл се споени близначки во кожурец налик на вреќа, каде што ја чуваат втората душа. Нивните кучиња, пак, изгледаат како да се претвориле во суштества налик на [[лилјак|лилјаци]]. * Господинот Бобо е пензиониран циркуски изведувач што живее во станот над оној на Коралина и во новелата обично се споменува како „Лудиот старец“. Во текот на книгата тврди дека тренира глувци за да настапуваат во глувчешки циркус и често ѝ пренесува пораки од нив на Коралина. Неговиот двојник од Другиот свет тренира [[стаорец|стаорци]] и е практично направен од нив. * Децата-духови се духовите на три деца, две девојчиња и едно момче, кои биле претходни жртви на Белдам. Момчето е опишано со валкано лице и црвени панталони. Едното девојче има руса коса украсена со круг од блескаво сребро, фустан со шара од пајажини и пар сребрени крилја на пеперутка што му излегуваат од грбот (што навестува дека можеби е [[самовила]]). Другото носи кафеава капа и кафеав фустан. Белдам ги заробила во различно време пред Коралина и тие престојуваат во темниот простор зад огледалото. Откако ќе им се вратат душите, дозволено им е да влезат во задгробниот живот. == Алузии == Гејман признал дека „[[Алиса во Земјата на чудата]]“ од [[Луис Керол]] и „Новата мајка“ од [[Луси Клифорд]] имале големо влијание врз новелата.<ref>{{Наведено списание|last=Goss|first=Jax|date=2009|title=The Mother With the Button Eyes: An Exploration of the Story Construct of the 'Other-Mother'|url=http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|location=University of Canberra, Canberra, Australia|publisher=Australasian Children's Literature Association for Research|volume=19|pages=69–72|journal=Papers: Explorations into Children's Literature|number=1|issn=1034-9243|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227073458/http://www.paperschildlit.com/pdfs/Papers_2009_v19no1_p69.pdf|accessdate=January 13, 2018|archive-date=2015-02-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|date=2002-09-12|title=The Booklist Interview: Neil Gaiman.|url=http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|access-date=2023-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20020912045005/http://www.ala.org/booklist/v98/aug/69interview.html|archive-date=2002-09-12}}</ref> Во својата студија за новелата, [[Дејвид Рад]] тврдел дека делото плодно си игра со концептот „Unheimlich“ (непријатно непознатото) на [[Зигмунд Фројд]].<ref>{{Наведено списание|url=http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|title=An Eye for an 'I': Neil Gaiman's Coraline and the Question of Identity|last=Rudd|first=David|journal=Children's Literature in Education|volume=39|number=3|year=2008|pages=159–168|doi=10.1007/s10583-008-9067-7|s2cid=144285798|access-date=28 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928032720/http://digitalcommons.bolton.ac.uk/emcs_journals/1/|archive-date=28 September 2008|url-access=subscription}}</ref> == Адаптации == === Графички роман === Адаптација како [[графички роман]] од [[П. Крејг Расел]], со текст од [[Тод Клајн]] и бои од [[Ловерн Киндзерски]], бил објавен во 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Smith|first=Zack|title=P. Craig Russell – Adapting Coraline and More|url=http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121161803/http://www.newsarama.com/comics/080819-PCRussell.html|url-status=dead|archive-date=21 November 2008|date=19 August 2008|work=Newsarama|access-date=27 October 2011}}</ref> === Филм === {{Главна статија|Коралина (филм)}} Со помош на анимациското студио „[[Лајка (студио)|Лајка]]“, режисерот [[Хенри Селик]] во 2009 година објавил анимирана филмска адаптација што добила големо критичко признание и умерен комерцијален успех. На [[82. доделување на наградите Оскар|82. доделување на Оскарите]] филмот бил номиниран за [[Оскар за најдобар анимиран филм|најдобар анимиран филм]], но изгубил од „[[Нагоре (филм од 2009)|Нагоре]]“ на „[[Пиксар]]“. Иако филмот од 2009 година има неколку разлики (на пример, Белдам го претвора Другиот Татко во [[тиква]]), прилично цврсто се држи до оригиналниот заплет. Во филмот, Коралина е прикажана со кратка сина коса и пеги. Додаден е и нов лик, Вајборн „Вајби“ Ловат, момче на возраст блиска до онаа на Коралинa. Во новелата е спомнато само како момчето што живеело во куќата пред Коралина. На почетокот често ѝ оди на нерви, но со текот на времето тие се зближуваат.Во Другиот свет, неговиот двојник не може да зборува, но ѝ помага на Коралина, а Другата Мајка го казнува кога ѝ помага на Коралина да избега од Другиот свет. На крајот од филмот, Коралина му помага на Вајби да ѝ објасни на својата баба што се наоѓа зад малата врата. Сестрата на бабата на Вајби била едно од децата што Белдам ги заробила. === Театар === ==== Мјузикл од 2009 година ==== {{Главна статија|Коралина (мјузикл)}} Театарска адаптација, со музика и текстови од [[Стефин Мерит]] и либрето од [[Дејвид Гринспен]], имала премиера на 6 мај 2009 година, во продукција на „[[МЦЦ театар]]“ и „Тру лав продакшнс“, на [[Офф-Бродвеј]] во театарот „Лусил Лортел“.<ref name="thescoreandthestory">{{Наведени вести|last=Blankenship|first=Mark|author-link=Mark Blankenship|title=The Score and the Story, Inseparable|newspaper=New York Times|pages=AR4|date=7 June 2009|url=https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|archive-date=12 September 2018|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204453/https://www.nytimes.com/2009/06/07/theater/07Blan.html|url-status=live}}</ref> Деветгодишната Коралина ја играла возрасна актерка, [[Џејн Хаудишел]], а Другата Мајка ја играл Дејвид Гринспен.<ref name="thescoreandthestory"/> ==== Опера од 2018 година ==== {{Главна статија|Коралина (опера)}} Друга театарска адаптација, сценска опера од [[Марк-Ентони Тарнеџ]] заснована на новелата, имала светска премиера во [[Барбикан центар|Барбикан центарот]] во [[Лондон]] на 27 март 2018 година. ==== Откажан мјузикл од 2025 година ==== На 22 мај 2024 година било објавено дека нова мјузикл-адаптација, со музика и текстови од Луис Барабас и либрето од [[Зини Харис]], ќе има премиера во [[Лидс плејхаус]] на 11 април 2025 година, а потоа ќе гостува во „[[ХОУМ (Манчестер)|ХОУМ]]“ во [[Манчестер]], во „[[Бирмингем репертори театар]]“ и во „[[Ројал лицеум театар]]“ во [[Единбург]].<ref>{{Наведени вести|last=Wood|first=Alex|author-link=|title=Coraline musical to have world premiere tour next year|newspaper=WhatsOnStage|date=22 May 2024|url=https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|archive-date=22 May 2024|access-date=22 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522123924/https://www.whatsonstage.com/news/coraline-musical-to-have-world-premiere-tour-next-year_1602331/|url-status=live}}</ref> На 29 јануари 2025 година новата адаптација била откажана,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|title=Coraline play cancelled after Gaiman allegations|work=bbc.co.uk/news|publisher=BBC News|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025|archive-date=29 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129233213/https://www.bbc.co.uk/news/articles/crr0e2x8zq5o|url-status=live}}</ref> а како причина биле наведени тековните обвинувања против [[Нил Гејман]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/books/2025/jan/29/stage-adaptation-of-coraline-cancelled-after-allegations-against-neil-gaiman|title=Stage adaptation of Coraline cancelled after allegations against Neil Gaiman|work=The Guardian|date=29 January 2025|accessdate=30 January 2025}}</ref> Претставата требало да ја режира [[Џејмс Брајнинг]], сценографијата и костимите да ги изработи Колин Ричмонд, куклите да ги проектира и да ја режира нивната изведба Рејчел Канинг, а кореографијата да ја изработи Еј-Џеј Бојл.<ref>{{Наведени вести|last=Fisher|first=Mark|date=2024-05-21|title=Neil Gaiman's Coraline to become 'dark, spangly' stage musical|url=https://www.theguardian.com/stage/article/2024/may/22/neil-gaiman-coraline-to-become-dark-spangly-stage-musical|access-date=2024-05-27|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=World premiere of CORALINE - A MUSICAL to be staged at Leeds Playhouse ahead of UK tour for Spring 2025|url=https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|access-date=2024-05-27|website=West End Best Friend|language=en-US|archive-date=10 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210163235/https://www.westendbestfriend.co.uk/news/world-premiere-of-coraline-a-musical-to-be-staged-at-leeds-playhouse-in-spring-25-ahead-of-tour|url-status=live}}</ref> === Видео игри === {{Главна статија|Коралина (видеоигра)}} Видео игра од 2009 година, заснована на филмот, била објавена и развиена од „Ди-три паблишер оф Америка“. Играта излегла на 27 јануари 2009 година за [[Плејстејшн 2]], [[Нинтендо ДС]] и [[Вии]] и содржи елементи како играње како Коралина, комуникација со другите ликови и играње миниигри. Добила претежно негативни критики и имала мал успех.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://m.ign.com/articles/2009/01/29/coraline-review-2|title=Coraline Review - IGN|date=29 January 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/game/coraline/critic-reviews/?platform=playstation-2|title=Coraline|website=Metacritic|access-date=1 November 2023|archive-date=14 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214175612/https://www.metacritic.com/game/playstation-2/coraline|url-status=live}}</ref> === Пародии === Новелата „Коралина“ послужила како инспирација за сегментот „Коралиса“ во епизодата „{{ill|Куќичка на дрво на ужасот 28|en|Treehouse of Horror XXVIII}}“ од анимираната серија „[[Симпсонови]]“, емитувана на 22 октомври 2017 година. Нил Гејман го позајмил гласот за мачорот на Симпсонови, [[Сноубол Петти]].<ref>{{Наведено списание|last1=Schwartz|first1=Dana|title=Neil Gaiman would love to see a Sandman parody on The Simpsons|url=http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|access-date=29 October 2017|magazine=Entertainment Weekly|date=18 October 2017|archive-date=30 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030150512/http://ew.com/tv/2017/10/18/neil-gaiman-would-love-to-see-a-sandman-parody-on-the-simpsons/|url-status=live}}</ref> == Поврзано == * [[Коралина (име)]] * [[Љубопитниот мачор на Коралина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.harpercollins.com/products/coraline-neil-gaiman Официјална страница од издавачот] {{DEFAULTSORT:Коралина}} [[Категорија:Коралина| ]] [[Категорија:Романи од 2002 година]] [[Категорија:Британски романи од 2002 година]] [[Категорија:Детски романи]] [[Категорија:Фантастични романи]] [[Категорија:Хорор романи]] [[Категорија:Романи на Нил Гејман]] [[Категорија:Романи за духови]] [[Категорија:Романи за вештерки]] [[Категорија:Романи адаптирани во филмови]] [[Категорија:Романи адаптирани во видеоигри]] cnqhltkzv762klisuyux6zzl656h9m0 0 1406487 5650281 5649844 2026-10-26T21:11:03Z Carshalton 30527 5650281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кањисарес ја претставувал Шпанија во сите младински селекции од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 година|под 16]] до [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. Тој бил дел од составот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]], која го освоила златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Летните олимписки игри 1992]] во [[Барселона]], иако за време на целиот турнир бил резерва на [[Тони Хименес]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] го имал на 17 ноември 1993, во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1994 (УЕФА)|квалификацискиот натпревар]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|DEN}};<ref>{{cite news|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/hemeroteca/2015/11/16/santiago-canizares-debutaba-seleccion-siendo-celtico/00031447706329009178366.htm|title=Cañizares debutaba en la selección siendo céltico|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|first=Alberto|last=Fernández|language=es|date=17 November 2015|access-date=19 May 2016}}</ref> откако [[Андони Субисарета]] бил исклучен со директен црвен картон во десеттата минута, тој влегол во игра и остварил [[Сува мрежа|сува мрежа]] во натпреварот завршен со победа на шпанците од 1-0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/spain/squad/743305.stm|title=Santiago Canizares|publisher=BBC Sport|access-date=6 October 2009}}</ref> Кањисарес забележал вкупно 46 настапи за шпанската репрезентација во периодот 1993-2006. Тој бил избран да учествува на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), но главно како втор избор на голманската позиција. Поради тоа, на главните турнири забележал само пет настапи, еден на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|KOR}} (кога Субисарета отслужувал суспензија), три на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и еден на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. На останатите првенства, тој бил замена за Субисарета во 1990-тите и за Касиљас во 2004 и 2006. Клупската форма на Кањисарес му обезбедила статус на стартер на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]], но тој го пропуштил турнирот поради несреќа со шишенце со лосион за после бричење, што резултирало со откината тетива на неговото стапало.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/spain/newsid_1994000/1994707.stm|title=Canizares out of World Cup|publisher=BBC Sport|date=17 May 2002|access-date=13 July 2010}}</ref> Тој бил дел од составот на Шпанија и на следното Светско првенство, каде што го имал својот единствен настап на турнирот во Германија, кој воедно бил и последен во неговата репрезентативна кариера. Тоа се случило на последниот натпревар од групната фаза, во победата од 1-0 над {{NazNB|FUrep|SAU}}, одигран во [[Кајзерслаутерн]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853438.stm|title=Saudi Arabia 0–1 Spain|publisher=BBC Sport|date=23 June 2006|access-date=16 April 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] rznkudf811as96objzevkvkigfqm5j9 5650287 5650281 2026-10-26T21:21:53Z Carshalton 30527 5650287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кањисарес ја претставувал Шпанија во сите младински селекции од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 година|под 16]] до [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. Тој бил дел од составот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]], која го освоила златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Летните олимписки игри 1992]] во [[Барселона]], иако за време на целиот турнир бил резерва на [[Тони Хименес]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] го имал на 17 ноември 1993, во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1994 (УЕФА)|квалификацискиот натпревар]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|DEN}};<ref>{{cite news|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/hemeroteca/2015/11/16/santiago-canizares-debutaba-seleccion-siendo-celtico/00031447706329009178366.htm|title=Cañizares debutaba en la selección siendo céltico|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|first=Alberto|last=Fernández|language=es|date=17 November 2015|access-date=19 May 2016}}</ref> откако [[Андони Субисарета]] бил исклучен со директен црвен картон во десеттата минута, тој влегол во игра и остварил [[Сува мрежа|сува мрежа]] во натпреварот завршен со победа на шпанците од 1-0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/spain/squad/743305.stm|title=Santiago Canizares|publisher=BBC Sport|access-date=6 October 2009}}</ref> Кањисарес забележал вкупно 46 настапи за шпанската репрезентација во периодот 1993-2006. Тој бил избран да учествува на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), но главно како втор избор на голманската позиција. Поради тоа, на главните турнири забележал само пет настапи, еден на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|KOR}} (кога Субисарета отслужувал суспензија), три на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и еден на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. На останатите првенства, тој бил замена за Субисарета во 1990-тите и за Касиљас во 2004 и 2006. Клупската форма на Кањисарес му обезбедила статус на стартер на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]], но тој го пропуштил турнирот поради несреќа со шишенце со лосион за после бричење, што резултирало со откината тетива на неговото стапало.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/spain/newsid_1994000/1994707.stm|title=Canizares out of World Cup|publisher=BBC Sport|date=17 May 2002|access-date=13 July 2010}}</ref> Тој бил дел од составот на Шпанија и на следното Светско првенство, каде што го имал својот единствен настап на турнирот во Германија, кој воедно бил и последен во неговата репрезентативна кариера. Тоа се случило на последниот натпревар од групната фаза, во победата од 1-0 над {{NazNB|FUrep|SAU}}, одигран во [[Кајзерслаутерн]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853438.stm|title=Saudi Arabia 0–1 Spain|publisher=BBC Sport|date=23 June 2006|access-date=16 April 2015}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|17-11-1993|Севиља|ESP|1|0|DNK|-|Квал. за СП|1994|13={{subon|11}}}} {{Cronopar|19-1-1994|Виго|ESP|2|2|PRT|-1|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|2-6-1994|Тампере|FIN|1|2|ESP|-|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-6-1994|Монтреал|CAN|0|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-1994|Далас|KOR|2|2|ESP|-2|Светско првенство|1994|Прва фаза}} {{Cronopar|30-11-1994|Малага|ESP|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-1-1995|Ла Коруња|ESP|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|22-2-1995|Херес де ла Фронтера|ESP|0|0|DEU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-2-1996|Лас Палмас|ESP|1|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-1998|Santander|ESP|4|1|NIR|-1|Amichevole|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Limassol|CYP (1960-2006)|3|2|ESP|-3|QEuro|2000}} {{Cronopar|23-9-1998|Granada|ESP|1|0|RUS|-|Amichevole}} {{Cronopar|14-10-1998|Tel Aviv|ISR|1|2|ESP|-1|QEuro|2000}} {{Cronopar|18-11-1998|Salerno|ITA|2|2|ESP|-2|Amichevole|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Valencia|ESP|9|0|AUT|-|QEuro|2000|13={{yel|40}}}} {{Cronopar|31-3-1999|Serravalle|SMR|0|6|ESP|-|QEuro|2000|14=Serravalle (San Marino)}} {{Cronopar|5-5-1999|Siviglia|ESP|3|1|HRV|-1|Amichevole}} {{Cronopar|5-6-1999|Vila-real|ESP|9|0|SMR|-|QEuro|2000}} {{Cronopar|18-8-1999|Varsavia|POL|1|2|ESP|-1|Amichevole|13={{Sostout|73}}}} {{Cronopar|4-9-1999|Vienna|AUT|1|3|ESP|-1|QEuro|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Badajoz|ESP|8|0|CYP (1960-2006)|-|QEuro|2000|13={{Sostout|78}}}} {{Cronopar|29-3-2000|Barcellona|ESP|2|0|ITA|-|Amichevole|13={{Sostin|46}}}} {{Cronopar|7-6-2000|Lussemburgo|LUX|0|1|ESP|-|Amichevole|13={{Sostout|60}}|14=Lussemburgo (città)}} {{Cronopar|18-6-2000|Amsterdam|SVN|1|2|ESP|-1|Euro|2000|1º turno}} {{Cronopar|21-6-2000|Bruges|YUG (1992-2003)|3|4|ESP|-3|Euro|2000|1º turno}} {{Cronopar|25-6-2000|Bruges|ESP|1|2|FRA|-2|Euro|2000|Quarti di finale}} {{Cronopar|28-2-2001|Birmingham|ENG|3|0|ESP|-1|Amichevole|13={{Sostin|64}}}} {{Cronopar|28-3-2001|Valencia|ESP|2|1|FRA|-1|Amichevole}} {{Cronopar|25-4-2001|Cordova|ESP|1|0|JPN|-|Amichevole|13={{Sostout|75}}}} {{Cronopar|2-6-2001|Oviedo|ESP|4|1|BIH|-1|QMondiali|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Tel Aviv|ISR|1|1|ESP|-1|QMondiali|2002}} {{Cronopar|1-9-2001|Valencia|ESP|4|0|AUT|-|QMondiali|2002}} {{Cronopar|13-2-2002|Barcellona|ESP|1|1|PRT|-|Amichevole|13={{Sostin|64}}}} {{Cronopar|27-3-2002|Rotterdam|NLD|1|0|ESP|-1|Amichevole}} {{Cronopar|17-4-2002|Belfast|NIR|0|5|ESP|-|Amichevole|13={{Sostout|73}}}} {{Cronopar|20-11-2002|Granada|ESP|1|0|BGR|-|Amichevole|13={{Sostin|46}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Las Palmas|ESP|3|1|DEU|-|Amichevole|13={{Sostin|84}}|14=Las Palmas de Gran Canaria}} {{Cronopar|30-4-2003|Madrid|ESP|4|0|ECU|-|Amichevole|13=<small>[[Capitano (calcio)|cap.]]</small> {{Sostout|75}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Guimarães|PRT|0|3|ESP|-|Amichevole|13={{Sostin|66}}}} {{Cronopar|18-2-2004|Barcellona|ESP|2|1|PER|-|Amichevole|13={{Sostin|46}}}} {{Cronopar|31-3-2004|Gijón|ESP|2|0|DNK|-|Amichevole|13={{Sostout|76}}}} {{Cronopar|28-4-2004|Genova|ITA|1|1|ESP|-|Amichevole|13={{Sostin|77}}}} {{Cronopar|5-6-2004|Getafe|ESP|4|0|AND|-|Amichevole|13={{Sostin|31}} {{Sostout|61}}}} {{Cronopar|18-8-2004|Las Palmas|ESP|3|2|VEN (1930-2006)|-2|Amichevole|14=Las Palmas de Gran Canaria}} {{Cronopar|7-6-2006|Ginevra|ESP|2|1|HRV|-|Amichevole|13={{Sostin|46}}}} {{Cronopar|23-6-2006|Kaiserslautern|SAU|0|1|ESP|-|Mondiali|2006|1º turno}} {{Cronofin|46|-26}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] m8q0wapg040ikwf0zbjly4wu77lzp7n 5650310 5650287 2026-10-26T22:11:30Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5650310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кањисарес ја претставувал Шпанија во сите младински селекции од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 година|под 16]] до [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. Тој бил дел од составот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]], која го освоила златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Летните олимписки игри 1992]] во [[Барселона]], иако за време на целиот турнир бил резерва на [[Тони Хименес]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] го имал на 17 ноември 1993, во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1994 (УЕФА)|квалификацискиот натпревар]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|DEN}};<ref>{{cite news|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/hemeroteca/2015/11/16/santiago-canizares-debutaba-seleccion-siendo-celtico/00031447706329009178366.htm|title=Cañizares debutaba en la selección siendo céltico|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|first=Alberto|last=Fernández|language=es|date=17 November 2015|access-date=19 May 2016}}</ref> откако [[Андони Субисарета]] бил исклучен со директен црвен картон во десеттата минута, тој влегол во игра и остварил [[Сува мрежа|сува мрежа]] во натпреварот завршен со победа на шпанците од 1-0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/spain/squad/743305.stm|title=Santiago Canizares|publisher=BBC Sport|access-date=6 October 2009}}</ref> Кањисарес забележал вкупно 46 настапи за шпанската репрезентација во периодот 1993-2006. Тој бил избран да учествува на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), но главно како втор избор на голманската позиција. Поради тоа, на главните турнири забележал само пет настапи, еден на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|KOR}} (кога Субисарета отслужувал суспензија), три на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и еден на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. На останатите првенства, тој бил замена за Субисарета во 1990-тите и за Касиљас во 2004 и 2006. Клупската форма на Кањисарес му обезбедила статус на стартер на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]], но тој го пропуштил турнирот поради несреќа со шишенце со лосион за после бричење, што резултирало со откината тетива на неговото стапало.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/spain/newsid_1994000/1994707.stm|title=Canizares out of World Cup|publisher=BBC Sport|date=17 May 2002|access-date=13 July 2010}}</ref> Тој бил дел од составот на Шпанија и на следното Светско првенство, каде што го имал својот единствен настап на турнирот во Германија, кој воедно бил и последен во неговата репрезентативна кариера. Тоа се случило на последниот натпревар од групната фаза, во победата од 1-0 над {{NazNB|FUrep|SAU}}, одигран во [[Кајзерслаутерн]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853438.stm|title=Saudi Arabia 0–1 Spain|publisher=BBC Sport|date=23 June 2006|access-date=16 April 2015}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|17-11-1993|Севиља|ESP|1|0|DNK|-|Квал. за СП|1994|13={{subon|11}}}} {{Cronopar|19-1-1994|Виго|ESP|2|2|PRT|-1|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|2-6-1994|Тампере|FIN|1|2|ESP|-|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-6-1994|Монтреал|CAN|0|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-1994|Далас|KOR|2|2|ESP|-2|Светско првенство|1994|Прва фаза}} {{Cronopar|30-11-1994|Малага|ESP|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-1-1995|Ла Коруња|ESP|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|22-2-1995|Херес де ла Фронтера|ESP|0|0|DEU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-2-1996|Лас Палмас|ESP|1|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-1998|Сантандер|ESP|4|1|NIR|-1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Лимасол|CYP (1960-2006)|3|2|ESP|-3|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|23-9-1998|Гранада|ESP|1|0|RUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-10-1998|Тел Авив|ISR|1|2|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-11-1998|Салерно|ITA|2|2|ESP|-2|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Валенсија|ESP|9|0|AUT|-|Квал. за ЕП|2000|13={{yel|40}}}} {{Cronopar|31-3-1999|Серавале|SMR|0|6|ESP|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|5-5-1999|Севиља|ESP|3|1|HRV|-1|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-1999|Виљареал|ESP|9|0|SMR|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-8-1999|Варшава|POL|1|2|ESP|-1|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|4-9-1999|Виена|AUT|1|3|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Бадахос|ESP|8|0|CYP (1960-2006)|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|29-3-2000|Барселона|ESP|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2000|Луксембург|LUX|0|1|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|60}}|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|18-6-2000|Амстердам|SVN|1|2|ESP|-1|Евро|2000|Прва фаза}} {{Cronopar|21-6-2000|Бриж|YUG (1992-2003)|3|4|ESP|-3|Евро|2000|Прва фаза}} {{Cronopar|25-6-2000|Бриж|ESP|1|2|FRA|-2|Евро|2000|Четвртфинале}} {{Cronopar|28-2-2001|Бирмингем|ENG|3|0|ESP|-1|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|28-3-2001|Валенсија|ESP|2|1|FRA|-1|Пријателска}} {{Cronopar|25-4-2001|Кордоба|ESP|1|0|JPN|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|2-6-2001|Овиедо|ESP|4|1|BIH|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Тел Авив|ISR|1|1|ESP|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|1-9-2001|Валенсија|ESP|4|0|AUT|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|13-2-2002|Барселона|ESP|1|1|PRT|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|27-3-2002|Ротердам|NLD|1|0|ESP|-1|Пријателска}} {{Cronopar|17-4-2002|Белфаст|NIR|0|5|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|20-11-2002|Гранада|ESP|1|0|BGR|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Лас Палмас|ESP|3|1|DEU|-|Пријателска|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|30-4-2003|Мадрид|ESP|4|0|ECU|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|75}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Гимараеш|PRT|0|3|ESP|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|18-2-2004|Барселона|ESP|2|1|PER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2004|Хихон|ESP|2|0|DNK|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|28-4-2004|Џенова|ITA|1|1|ESP|-|Пријателска|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|5-6-2004|Хетафе|ESP|4|0|AND|-|Пријателска|13={{subon|31}} {{suboff|61}}}} {{Cronopar|18-8-2004|Лас Палмас|ESP|3|2|VEN (1930-2006)|-2|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2006|Женева|ESP|2|1|HRV|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-6-2006|Кајзерслаутерн|SAU|0|1|ESP|-|Светско првенство|2006|Прва фаза}} {{Cronofin|46|-26}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] 1pblmff86j8zkscm25i7sxjec7xhrly 5650314 5650310 2026-10-26T22:14:56Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5650314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кањисарес ја претставувал Шпанија во сите младински селекции од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 година|под 16]] до [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. Тој бил дел од составот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]], која го освоила златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Летните олимписки игри 1992]] во [[Барселона]], иако за време на целиот турнир бил резерва на [[Тони Хименес]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] го имал на 17 ноември 1993, во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1994 (УЕФА)|квалификацискиот натпревар]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|DEN}};<ref>{{cite news|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/hemeroteca/2015/11/16/santiago-canizares-debutaba-seleccion-siendo-celtico/00031447706329009178366.htm|title=Cañizares debutaba en la selección siendo céltico|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|first=Alberto|last=Fernández|language=es|date=17 November 2015|access-date=19 May 2016}}</ref> откако [[Андони Субисарета]] бил исклучен со директен црвен картон во десеттата минута, тој влегол во игра и остварил [[Сува мрежа|сува мрежа]] во натпреварот завршен со победа на шпанците од 1-0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/spain/squad/743305.stm|title=Santiago Canizares|publisher=BBC Sport|access-date=6 October 2009}}</ref> Кањисарес забележал вкупно 46 настапи за шпанската репрезентација во периодот 1993-2006. Тој бил избран да учествува на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), но главно како втор избор на голманската позиција. Поради тоа, на главните турнири забележал само пет настапи, еден на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|KOR}} (кога Субисарета отслужувал суспензија), три на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и еден на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. На останатите првенства, тој бил замена за Субисарета во 1990-тите и за Касиљас во 2004 и 2006. Клупската форма на Кањисарес му обезбедила статус на стартер на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]], но тој го пропуштил турнирот поради несреќа со шишенце со лосион за после бричење, што резултирало со откината тетива на неговото стапало.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/spain/newsid_1994000/1994707.stm|title=Canizares out of World Cup|publisher=BBC Sport|date=17 May 2002|access-date=13 July 2010}}</ref> Тој бил дел од составот на Шпанија и на следното Светско првенство, каде што го имал својот единствен настап на турнирот во Германија, кој воедно бил и последен во неговата репрезентативна кариера. Тоа се случило на последниот натпревар од групната фаза, во победата од 1-0 над {{NazNB|FUrep|SAU}}, одигран во [[Кајзерслаутерн]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853438.stm|title=Saudi Arabia 0–1 Spain|publisher=BBC Sport|date=23 June 2006|access-date=16 April 2015}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|17-11-1993|Севиља|ESP|1|0|DNK|-|Квал. за СП|1994|13={{subon|11}}}} {{Cronopar|19-1-1994|Виго|ESP|2|2|PRT|-1|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|2-6-1994|Тампере|FIN|1|2|ESP|-|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-6-1994|Монтреал|CAN|0|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-1994|Далас|KOR|2|2|ESP|-2|Светско првенство|1994|Прва фаза}} {{Cronopar|30-11-1994|Малага|ESP|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-1-1995|Ла Коруња|ESP|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|22-2-1995|Херес де ла Фронтера|ESP|0|0|DEU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-2-1996|Лас Палмас|ESP|1|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-1998|Сантандер|ESP|4|1|NIR|-1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Лимасол|CYP (1960-2006)|3|2|ESP|-3|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|23-9-1998|Гранада|ESP|1|0|RUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-10-1998|Тел Авив|ISR|1|2|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-11-1998|Салерно|ITA|2|2|ESP|-2|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Валенсија|ESP|9|0|AUT|-|Квал. за ЕП|2000|13={{yel|40}}}} {{Cronopar|31-3-1999|Серавале|SMR|0|6|ESP|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|5-5-1999|Севиља|ESP|3|1|HRV|-1|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-1999|Виљареал|ESP|9|0|SMR|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-8-1999|Варшава|POL|1|2|ESP|-1|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|4-9-1999|Виена|AUT|1|3|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Бадахос|ESP|8|0|CYP (1960-2006)|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|29-3-2000|Барселона|ESP|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2000|Луксембург|LUX|0|1|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|60}}|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|18-6-2000|Амстердам|SVN|1|2|ESP|-1|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц#Словенија - Шпанија|детали]]}} {{Cronopar|21-6-2000|Бриж|YUG (1992-2003)|3|4|ESP|-3|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц#СР Југославија - Шпанија|детали]]}} {{Cronopar|25-6-2000|Бриж|ESP|1|2|FRA|-2|Евро|2000|Четвртфинале|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - нокаут фаза#Шпанија - Франција|детали]]}} {{Cronopar|28-2-2001|Бирмингем|ENG|3|0|ESP|-1|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|28-3-2001|Валенсија|ESP|2|1|FRA|-1|Пријателска}} {{Cronopar|25-4-2001|Кордоба|ESP|1|0|JPN|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|2-6-2001|Овиедо|ESP|4|1|BIH|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Тел Авив|ISR|1|1|ESP|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|1-9-2001|Валенсија|ESP|4|0|AUT|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|13-2-2002|Барселона|ESP|1|1|PRT|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|27-3-2002|Ротердам|NLD|1|0|ESP|-1|Пријателска}} {{Cronopar|17-4-2002|Белфаст|NIR|0|5|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|20-11-2002|Гранада|ESP|1|0|BGR|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Лас Палмас|ESP|3|1|DEU|-|Пријателска|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|30-4-2003|Мадрид|ESP|4|0|ECU|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|75}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Гимараеш|PRT|0|3|ESP|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|18-2-2004|Барселона|ESP|2|1|PER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2004|Хихон|ESP|2|0|DNK|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|28-4-2004|Џенова|ITA|1|1|ESP|-|Пријателска|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|5-6-2004|Хетафе|ESP|4|0|AND|-|Пријателска|13={{subon|31}} {{suboff|61}}}} {{Cronopar|18-8-2004|Лас Палмас|ESP|3|2|VEN (1930-2006)|-2|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2006|Женева|ESP|2|1|HRV|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-6-2006|Кајзерслаутерн|SAU|0|1|ESP|-|Светско првенство|2006|Прва фаза}} {{Cronofin|46|-26}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] ejyhx3g20b0ayldh0yza8v3gnl6yqie 5650321 5650314 2026-10-26T22:37:58Z Carshalton 30527 5650321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Сантјаго Кањисарес | image = [[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Хосе Сантјаго Кањисарес Руис<ref name=Bio>{{cite news|url=https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|title=Santiago Cañizares inaugura mañana en Puertollano el pabellón con su nombre|newspaper=La Información|language=es|date=20 June 2013|access-date=31 March 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915121223/https://www.lainformacion.com/deporte/santiago-canizares-inaugura-manana-en-puertollano-el-pabellon-con-su-nombre_GkXgpxJg2FxxxrE1LBJwA1/|archive-date=15 September 2021}}</ref> | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|12|18}} | cityofbirth = {{роден во|Мадрид|}} | countryofbirth = [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | position = {{Football/GK}} | currentclub = | clubnumber = | retired = 2008 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Real Madrid}} | years1 = 1989-1990 | caps1 = 35 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Madrid Castilla}} | years2 = 1988-1992 | caps2 = 0 | goals2 = 0 | clubs2 = {{Fb team Real Madrid}} | years3 = 1990-1991 | caps3 = 7 | goals3 = 0 | clubs3 = →{{Fb team Elche}} | years4 = 1991-1992 | caps4 = 38 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Merida}} | years5 = 1992-1994 | caps5 = 74 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Celta Vigo}} | years6 = 1994-1998 | caps6 = 41 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Real Madrid}} | years7 = 1998-2008 | caps7 = 305 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Valencia}} | nationalyears1 = 1985-1986 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 години|Шпанија 16]] | nationalyears2 = 1987 | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 17 години|Шпанија 17]] | nationalyears3 = 1986-1988 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears4 = 1988-1989 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 година|Шпанија 19]] | nationalyears5 = 1989-1990 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 20 години|Шпанија 20]] | nationalyears6 = 1990-1991 | nationalcaps6 = 3 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears7 = 1991-1992 | nationalcaps7 = 6 | nationalgoals7 = 0 | nationalteam7 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalyears8 = 1993-2006 | nationalcaps8 = 46 | nationalgoals8 = 0 | nationalteam8 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] }} '''Хосе Сантјаго Кањисарес Руис''' (роден на [[18 декември]] [[1969]] година, во [[Мадрид]]) — [[Шпанија|шпански]] поранешен [[фудбалер]], [[Голман (фудбал)|голман]], и поранешен [[Рели|рели]] возач. Во својата долга кариера, Кањисарес [[Голман (фудбал)|бранел]], меѓу другите, за три клуба од шпанската [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]: [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] (1992–1994), [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (1994–1998), со кој освои две титули во [[Примера Дивисион (Шпанија)|првенството]], еден [[Суперкуп на Шпанија]] и [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите 1997-1998]], како и [[ФК Валенсија|Валенсија]] (1998–2008), клуб во чија ''Куќа на славните'' е член.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/19/valencia/1198076463.html|title=Cañizares se marcha como portero más laureado de la historia del Valencia|date=2007-12-19|publisher=elmundo.es|language=es}}</ref> Со тимот на Валенсија, на национално ниво, освоил уште две титули во првенството, два [[Фудбалски куп на Шпанија|Купа на Шпанија]] и еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|Суперкуп на Шпанија]], а на континентално ниво, еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]], еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]] и двапати бил финалист во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lasprovincias.es/valenciacf/canizares-desvela-vivio-final-champions-20211104175250-nt.html|title=El buen recuerdo de Cañizares sobre un momento triste para el Valencia|date=2021-11-04|publisher=lasprovincias.es|language=es}}</ref> На индивидуално ниво, освоил четири трофеи „[[Трофеј Самора|Самора]]“ и бил избран во [[Тим на годината на УЕФА|Тимот на годината на УЕФА]] во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001 година]].<ref>{{Cite web|url=https://www.relevo.com/futbol/liga-primera/canizares-zamora-perdio-jugar-falta-20240524170213-nt.html|title=Cañizares y el «Zamora» que perdió|date=2024-05-24|publisher=relevo.com|language=es}}</ref> Тој се наоѓа на шесттото место меѓу играчите со најмногу одиграни официјални натпревари во историјата на [[ФК Валенсија|Валенсија]] (2026).<ref name=":BDfutbol">BDfutbol [https://www.bdfutbol.com/es/e/egols36.html Listado de los jugadores con más partidos del Valencia], посетено во јули 2026</ref> Кањисарес бил сениорски репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] во периодот 1993-2006, играјќи на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), забележувајќи вкупно 46 настапи за репрезентацијата. Со младинските шпански репрезентации, го освоил [[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години 1986|Европското првенство под 16 години 1986]], а со [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]] го освоил златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Олимписките игри 1992]].<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2007/02/24/mas_futbol/1172302051_850215.html|title=Pinilla-Cañizares, el último partido de Barcelona 92|date=2007-02-24|publisher=as.com|language=es}}</ref> ==Биографија== Во летото 1992 година, стапил во брак со својата прва сопруга, Марина Кончељо, со која има три деца: Карлота (1997), [[Лукас Кањисарес|Лукас]] (2002) и Оливија (2006). На 5 јули 2008 година, се оженил со Мајте Гарсија на [[Ибица]], со која имал уште четири деца: Софија (2009) и нејзините тројца браќа и сестри, тројката Индија, Мартина и Санти (2013),<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/famosos/2013022263459/santiago-canizares-mayte-garcia-padres-trillizos/ |title=Santiago Cañizares y Mayte García, padres de trillizos |date=2013-04-07|publisher=hola.com}}</ref> од кој последниот починал на 23 март 2018 година, на петгодишна возраст.<ref>{{Cite web |url=https://www.hola.com/actualidad/20180419123062/mayte-canizares-revela-motivo-entrevista-hola/ |title=Mayte Cañizares explica el motivo por el que su marido y ella han concedido la entrevista a ¡HOLA! |date=2018-04-19|publisher=hola.com}}</ref> Во јули 2021 година, ја објавил разделбата сo Мајте Гарсија,<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/gente/2021-07-21/santiago-canizares-y-mayte-garcia-se-separan-tras-13-anos-de-matrimonio.html|title=Santiago Cañizares y Mayte García se separan tras 13 años de matrimonio|date=2021-07-21|publisher=elpais.com}}</ref> На 14 ноември 2025 година, во [[Валенсија]] стапил во брак со Ноеми Переа. Неговиот најстар син [[Лукас Кањисарес|Лукас]], исто така е фудбалер, во моментов игра за португалскиот клуб [[КД Тондела|Тондела]].<ref>{{cite web|url=https://www.lasprovincias.es/deportes/futbol/lucas-canizares-hijo-leyenda-valencianista-santiago-canizares-20250822130052-nt.html|title=Lucas Cañizares, hijo de la leyenda valencianista Santiago Cañizares, da el salto a Primera División|date=2025-09-22|website=Las Provincias}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Кањисарес е роден во 1969 година во [[Мадрид]], но израснал во [[Пуертолано]], покраината [[Покраина Сиудад Реал|Сиудад Реал]], градот од кој потекнуваат неговите родители.<ref>[https://www.lavozdepuertollano.es/web/contenido/deportes/santiago-canizares-presume-de-orgullo-puertollanero-en-la-presentacion-de-canete-mucho-mas-que-un-gran-portero33698.html Santiago Cañizares presume de puertollanero en la presentación de “Cañete, mucho más que un gran portero”]</ref> Својата фудбалска кариера ја започнал во клубот Калво Сотело, каде што Едуардо Катурла го приклучил во првиот тим на само 15-годишна возраст, при што играл на повеќе позиции. Следната година се приклучил на [[Младински сектор на ФК Реал Мадрид|младинските категории]] на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Откако во сезоната 1989-1990, дебитирал како професионалец во Сегунда Дивисион со [[Реал Мадрид Кастиља]], тој останал во истата лига и во следните две години минувајќи ги на позајмица во [[ФК Елче|Елче]] (1990–1991) и во [[Клуб Полидепортиво Мерида|Мерида]] (1991–1992). Во сезоната 1992–1993, потпишал за [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], која за него платила 57 милиони пезети. Своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]] го имал на 6 септември 1992 година, во поразот со 2-0 на гостувањето кај [[Депортиво Ла Коруња]]. Неговиот најзначаен успех со клубот од [[Галисија]] бил пласманот во финалето на [[Фудбалски куп на Шпанија 1993-1994|Купот на Шпанија 1993-1994]], загубено на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] од [[Реал Сарагоса|Сарагоса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/futbol/celta-de-vigo/20200520/canizares-el-amargo-recuerdo-de-las-dos-tandas-de-penaltis-que-perdio-en-su-carrera_190145202.html|title=Cañizares, el amargo recuerdo de las dos tandas de penaltis que perdió en su carrera|date=2020-05-20|publisher=eldesmarque.com|language=es}}</ref> ===Реал Мадрид=== Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 1994-95|1994–1995]], Кањисарес се вратил во Реал Мадрид, каде што останал четири сезони. Под водството на [[Хорхе Валдано]], тимот ја освоил првенствената титулата, со искусниот [[Пако Бујо]] како стандарден голман (додека Кањисарес настапил само еднаш во првенството), прекинувајќи ја серијата од четири последователни шампионски титули на Барселона.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20200603/481578550125/valdano-puso-fin-hace-25-anos-a-la-hegemonia-del-dream-team.html|title=Valdano puso fin a la hegemonía del "Dream Team"|date=2020-06-03|publisher=mundodeportivo.com}}</ref> Во својата втора сезона, Кањисарес успеал да се избори да биде прв голман во вториот дел од сезоната, но клубот имал разочарувачка сезона без освоени трофеи. Во третата сезона, со доаѓањето на [[Фабио Капело]], тој сепак го загубил местото во почетната постава од [[Бодо Илгнер]], кој бил доведен на изрично барање на италијанскиот тренер поради неговата склоност кон голмани со повисок раст.<ref>{{cite web|url=https://www.elperiodico.com/es/dominical/20150218/conozca-a-santiago-canizares-como-la-palma-de-su-mano-3948766|title=Conozca a Santiago Cañizares como la palma de su mano|date=2015-02-18|publisher=elperiodico.com}}</ref> Така, тој имал само епизодна улога во освојувањето на својата втора првенствена титула ([[Примера Дивисион (Шпанија) 1996-1997|1996–1997]]), а во четвртата сезона како играч на Реал Мадрид (1997–1998), одбележена со освојувањето на седмиот трофеј во [[УЕФА Лига на шампиони 1997-1998|Лигата на шампионите]], тој бил прв голман на тимот до јануари, кога Илгнер повторно се вратил во почетниот состав и бранел во остатокот од сезоната вклучително и во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] во [[Амстердам]] против [[ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/radio/2024/04/02/660bd745ca4741f2218b4585.html|title=Cañizares junto a Bodo Illgner imita a Capello: "¡Tú cuánto mides!"|date=2024-04-02|publisher=marca.com}}</ref> ===Валенсија=== <!--[[Податотека:Santiago Cañizares 24sept2006 (cropped).jpg|thumb|left|Кањисарес со дресот на Валенсија во 2006 година]]--> Во летото 1998 година, Кањисарес се преселил во [[ФК Валенсија|Валенсија]] за да го замени пензионираниот [[Андони Субисарета]]. На [[Местаља]] се задржал до крајот на својата кариера во 2008 година, а под водството на тренери како [[Клаудио Раниери]], [[Ектор Купер]] и [[Рафа Бенитес]], освоил уште две шпански првенства ([[Примера Дивисион (Шпанија) 2001-2002|2001-2002]] и [[Примера Дивисион (Шпанија) 2003-2004|2003-2004]]), еден [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|Куп на Шпанија]] (1998-1999), еден [[Суперкуп на Шпанија 1999|суперкуп]] (1999), еден [[Куп на УЕФА 2003-2004|Куп на УЕФА]] (2003-2004) и, како последица на тоа, еден [[Суперкуп на УЕФА 2004|Европски суперкуп]].<ref name=":0"/> Исто така, двапати стигнал до финалето на Лигата на шампионите, но и двата пати загубил: во [[УЕФА Лига на шампиони 1999-2000|2000 година]] од Реал Мадрид и во [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|2001 година]] од {{Fb team (N) Bayern Munchen}}.<ref name=":0"/> Во октомври 2007 година, тогашниот тренер на Валенсија [[Кике Санчес Флорес]] бил сменет, а на негово место бил назначен [[Роналд Куман]]. Набргу по преземањето на тимот, [[Холандија|холандскиот]] тренер соопштил дека нема повеќе да го повикува голманот<ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/324843/0/koeman/albelda/canizares/|title = Cañizares y Albelda responden a Koeman|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.20minutos.es/noticia/325687/0/koeman/habla/claro/|title = Koeman: "Albelda, Cañizares y Angulo son una página del pasado"|date=2008-04-18|publisher=20minutos.es}}</ref> — заедно со неговите соиграчи [[Давид Албелда]] и [[Мигел Анхел Ангуло]] — и покрај тоа што во февруари истата година го продолжил договорот за уште две сезони.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2007/12/20/mas_futbol/1198105208_850215.html|title = Cañizares insinúa su retirada|date=2008-04-18|publisher=as.com}}</ref> И покрај тоа, играчот не го реализирал заминувањето од клубот и останал дел од тимот на Валенсија, иако не бил повикуван за натпреварите. Во април 2008 година, Валенсија го освоила [[Фудбалски куп на Шпанија 2007-2008|Купот на Шпанија]], но ниту Кањисарес ниту другите играчи кои биле отстранети од тимот не патувале со експедицијата на Валенсија во [[Мадрид]], каде што се одржало финалето.<ref>{{cite web|url=https://elpais.com/deportes/2008/04/15/actualidad/1208244124_850215.html |title = Cañizares Cañizares, Albelda y Angulo no acompañan al Valencia en la final de la Copa del Rey|date=2008-04-18|publisher=elpais.com}}</ref> Само една недела по освојувањето на трофејот, Куман бил разрешен од функцијата, а новиот тренер, [[Воро]], му го вратил местото на Кањисарес во почетниот состав. По повеќе од четири месеци во кои голманот не бил повикуван за натпреварите, тој се вратил на теренот на 27 април 2008 година, кога [[Тимо Хилдебранд]] и [[Хуан Луис Мора]] билe повредени, Кањисарес застанал на голот и остварил сува мрежа во натпреварот на домашен терен против [[ФК Осасуна|Осасуна]] добиен со 3-0.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/226432/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Valencia 3–0 Osasuna|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=27 April 2008|access-date=16 January 2013}}</ref> Сепак, на крајот од сезоната, Кањисарес објавил дека постигнал договор со клубот за раскинување на договорот, од кој му преостанувала уште една година. На 18 мај 2008 година, тој го одиграл својот последен натпревар за Валенсија, против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]], кој завршил со резултат 3-1.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/valencia/es/desarrollo/1124403.html|title=Cañizares rescinde su contrato con el Valencia|date=2008-05-17|publisher= marca.com}}</ref> Со тоа, тој го забележал својот 416 настап во дресот на Валенсија, заземајќи го шесттото место на вечната листа по бројот на настапи за клубот.<ref name=":BDfutbol"/> На таа листа, тој е голманот со најмногу натпревари во дресот на Валенсија, а исто така е и голманот со најмногу одиграни натпревари во првенството за Валенсија (305).<ref>https://www.valenciacf.com/conoce-el-top-10-de-porteros-con-mas-partidos-oficiales-en-la-historia-del-valencia-cf?image=1</ref> Откако одбил неколку понуди од англиската [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]] и северноамериканската [[МЛС]], одлучил да се повлече од професионалниот фудбал и да започне кариера како спортски коментатор. Дебитирал на радиостаницата [[Cadena SER]], за време на реванш-натпреварот од [[Суперкуп на Шпанија 2008|Суперкупот на Шпанија]], одигран на 24 август, меѓу два негови поранешни клуба: Реал Мадрид и Валенсија.<ref>{{cite web|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=538587&idseccio_PK=1011&h=|title=Silva, Hildebrand, Mijatovic e Iturralde, víctimas del debut de Cañizares como comentarista|date=2008-08-26|publisher=elperiodico.com}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кањисарес ја претставувал Шпанија во сите младински селекции од [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 16 година|под 16]] до [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. Тој бил дел од составот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|олимписката репрезентација]], која го освоила златниот медал на [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|Летните олимписки игри 1992]] во [[Барселона]], иако за време на целиот турнир бил резерва на [[Тони Хименес]]. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] го имал на 17 ноември 1993, во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 1994 (УЕФА)|квалификацискиот натпревар]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|DEN}};<ref>{{cite news|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/hemeroteca/2015/11/16/santiago-canizares-debutaba-seleccion-siendo-celtico/00031447706329009178366.htm|title=Cañizares debutaba en la selección siendo céltico|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|first=Alberto|last=Fernández|language=es|date=17 November 2015|access-date=19 May 2016}}</ref> откако [[Андони Субисарета]] бил исклучен со директен црвен картон во десеттата минута, тој влегол во игра и остварил [[Сува мрежа|сува мрежа]] во натпреварот завршен со победа на шпанците од 1-0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/spain/squad/743305.stm|title=Santiago Canizares|publisher=BBC Sport|access-date=6 October 2009}}</ref> Кањисарес забележал вкупно 46 настапи за шпанската репрезентација во периодот 1993-2006. Тој бил избран да учествува на три [[Светско првенство во фудбал|Светски]] ([[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) и три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]], [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]), но главно како втор избор на голманската позиција. Поради тоа, на главните турнири забележал само пет настапи, еден на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] против {{NazNB|FUrep|KOR}} (кога Субисарета отслужувал суспензија), три на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]] и еден на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. На останатите првенства, тој бил замена за Субисарета во 1990-тите и за Касиљас во 2004 и 2006. Клупската форма на Кањисарес му обезбедила статус на стартер на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]], но тој го пропуштил турнирот поради несреќа со шишенце со лосион за после бричење, што резултирало со откината тетива на неговото стапало.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/spain/newsid_1994000/1994707.stm|title=Canizares out of World Cup|publisher=BBC Sport|date=17 May 2002|access-date=13 July 2010}}</ref> Тој бил дел од составот на Шпанија и на следното Светско првенство, каде што го имал својот единствен настап на турнирот во Германија, кој воедно бил и последен во неговата репрезентативна кариера. Тоа се случило на последниот натпревар од групната фаза, во победата од 1-0 над {{NazNB|FUrep|SAU}}, одигран во [[Кајзерслаутерн]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853438.stm|title=Saudi Arabia 0–1 Spain|publisher=BBC Sport|date=23 June 2006|access-date=16 April 2015}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|17-11-1993|Севиља|ESP|1|0|DNK|-|Квал. за СП|1994|13={{subon|11}}}} {{Cronopar|19-1-1994|Виго|ESP|2|2|PRT|-1|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|2-6-1994|Тампере|FIN|1|2|ESP|-|Пријателска|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|10-6-1994|Монтреал|CAN|0|2|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-1994|Далас|KOR|2|2|ESP|-2|Светско првенство|1994|Прва фаза}} {{Cronopar|30-11-1994|Малага|ESP|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|18-1-1995|Ла Коруња|ESP|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|22-2-1995|Херес де ла Фронтера|ESP|0|0|DEU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-2-1996|Лас Палмас|ESP|1|0|NOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-1998|Сантандер|ESP|4|1|NIR|-1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Лимасол|CYP (1960-2006)|3|2|ESP|-3|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|23-9-1998|Гранада|ESP|1|0|RUS|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-10-1998|Тел Авив|ISR|1|2|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-11-1998|Салерно|ITA|2|2|ESP|-2|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Валенсија|ESP|9|0|AUT|-|Квал. за ЕП|2000|13={{yel|40}}}} {{Cronopar|31-3-1999|Серавале|SMR|0|6|ESP|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|5-5-1999|Севиља|ESP|3|1|HRV|-1|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-1999|Виљареал|ESP|9|0|SMR|-|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|18-8-1999|Варшава|POL|1|2|ESP|-1|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|4-9-1999|Виена|AUT|1|3|ESP|-1|Квал. за ЕП|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Бадахос|ESP|8|0|CYP (1960-2006)|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|29-3-2000|Барселона|ESP|2|0|ITA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-6-2000|Луксембург|LUX|0|1|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|60}}|14=Луксембург (град)}} {{Cronopar|18-6-2000|Амстердам|SVN|1|2|ESP|-1|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц#Словенија - Шпанија|детали]]}} {{Cronopar|21-6-2000|Бриж|YUG (1992-2003)|3|4|ESP|-3|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Ц#СР Југославија - Шпанија|детали]]}} {{Cronopar|25-6-2000|Бриж|ESP|1|2|FRA|-2|Евро|2000|Четвртфинале|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - нокаут фаза#Шпанија - Франција|детали]]}} {{Cronopar|28-2-2001|Бирмингем|ENG|3|0|ESP|-1|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|28-3-2001|Валенсија|ESP|2|1|FRA|-1|Пријателска}} {{Cronopar|25-4-2001|Кордоба|ESP|1|0|JPN|-|Пријателска|13={{suboff|75}}}} {{Cronopar|2-6-2001|Овиедо|ESP|4|1|BIH|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Тел Авив|ISR|1|1|ESP|-1|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|1-9-2001|Валенсија|ESP|4|0|AUT|-|Квал. за СП|2002}} {{Cronopar|13-2-2002|Барселона|ESP|1|1|PRT|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|27-3-2002|Ротердам|NLD|1|0|ESP|-1|Пријателска}} {{Cronopar|17-4-2002|Белфаст|NIR|0|5|ESP|-|Пријателска|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|20-11-2002|Гранада|ESP|1|0|BGR|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Лас Палмас|ESP|3|1|DEU|-|Пријателска|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|30-4-2003|Мадрид|ESP|4|0|ECU|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|75}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Гимараеш|PRT|0|3|ESP|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|18-2-2004|Барселона|ESP|2|1|PER|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-2004|Хихон|ESP|2|0|DNK|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|28-4-2004|Џенова|ITA|1|1|ESP|-|Пријателска|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|5-6-2004|Хетафе|ESP|4|0|AND|-|Пријателска|13={{subon|31}} {{suboff|61}}}} {{Cronopar|18-8-2004|Лас Палмас|ESP|3|2|VEN (1930-2006)|-2|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2006|Женева|ESP|2|1|HRV|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-6-2006|Кајзерслаутерн|SAU|0|1|ESP|-|Светско првенство|2006|Прва фаза}} {{Cronofin|46|-26}} ==Титули== ===Клупски=== ; Реал Мадрид *'''{{Трофеј-Шпанија (Примера Дивисион)}} [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]''' : 2 : 1994-1995, 1996-1997 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Шпанија}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1997 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 1997-1998 ; Валенсија *'''{{Трофеј-Шпанија (Примера Дивисион)}} [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]]''' : 2 : 2001-2002, 2003-2004 *'''{{Трофеј-Куп на Шпанија}} [[Фудбалски куп на Шпанија|Куп на Шпанија]]''' : 1 : 1998-1999 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Шпанија}} [[Суперкуп на Шпанија]]''' : 1 : 1999 *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[Куп на УЕФА]]''' : 1 : 2003-2004 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА|Суперкуп на Европа]]''' : 1 : 2004 *'''{{Трофеј-Интертото куп}} [[УЕФА Интертото Куп]]''' : 1 : 1998 ===Репрезентативни=== ; Шпанија под 16 години *'''[[Европско првенство во фудбал за играчи под 16 години|Европско првенство за играчи под 16 години]]''' : 1 : 1986 ; Олимписка репрезентација на Шпанија *'''[[Летни олимписки игри]]''' : 1 : {{симбол2|Gold medal.svg}} Златен медал: [[Фудбал на Летните олимписки игри 1992|1992]] ===Поединечни=== *[[Трофеј Самора]]: 1992-1993 (поделена), 2000-2001, 2001-2002, 2003-2004<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/es/noticias/todos-los-porteros-que-se-quedaron-con-el-premio-zamora/v2lf4bt2qd4n1kt69ixcb16rc|title=Todos los porteros que se quedaron con el Premio Zamora|trans-title=All the goalkeepers that got the Zamora Trophy|publisher=Goal|language=es|date=20 May 2018|access-date=19 June 2025}}</ref> *[[Тим на годината на УЕФА]]: [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2001|2001]]<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/community/teamoftheyear/history/season=2001/|title=Team of the Year 2001|publisher=UEFA|date=3 January 2002|access-date=8 January 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810131359/http://www.uefa.com/community/teamoftheyear/history/season=2001/|archive-date=10 August 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/canizares-santiago/zXTUjFdi/ Сантјаго Кањисарес на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/santiago-canizares/profil/spieler/7562 Сантјаго Кањисарес на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/11825/santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на espn] *[https://www.whoscored.com/players/1610/show/jose-santiago-canizares Сантјаго Кањисарес на whoscored] *[https://www.bdfutbol.com/es/j/j1558.html Сантјаго Кањисарес на BDFutbol] {{Состав на Шпанија на ЛОИ фудбал 1992 (м)}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кањисарес, Сантјаго}} [[Категорија:Луѓе од Мадрид]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Елче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] hajzae93lu5203ph5ls1djdh2x06z6b 0 1406490 5650244 5649885 2026-10-26T17:29:15Z A.NancevskiJr 138060 5650244 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1764155-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>[https://novamakedonija.com.mk/prilozi/lik/koncert-na-tanec-od-arhivite-na-mrt/ https://www.mrt.com.mk/node/107367] btd7grfh0lsjt4f31apq55c1h0ree3s 5650245 5650244 2026-10-26T17:38:19Z A.NancevskiJr 138060 5650245 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1764155-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref><nowiki>https://www.mrt.com.mk/node/107367</nowiki> pfs7yxwgm03vgilm4g4uzuxkq1zfwif 5650246 5650245 2026-10-26T17:40:57Z A.NancevskiJr 138060 5650246 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1764155-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>htt<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref>ps://www.mrt.com.mk/node/107367 c67saxzhcjkuxnhb1ff713ugqwgm86y 5650247 5650246 2026-10-26T17:42:17Z A.NancevskiJr 138060 5650247 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /> 0wu3bcvt3rdx75jsgnm555d4jpini78 5650248 5650247 2026-10-26T17:49:11Z A.NancevskiJr 138060 5650248 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> 7s1nfqjjccuhuhxu59rs6icki104mry 5650249 5650248 2026-10-26T17:52:46Z A.NancevskiJr 138060 5650249 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski jghcv1728qemw7xm9gu7ng1se6apx7m 5650252 5650249 2026-10-26T18:13:43Z A.NancevskiJr 138060 5650252 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' ја снимил легендарната песна на Александар Сариевски Зајди, Зајди Јасно сонце. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> 4qft8f9g5q1i13fwhtr1tobxjpr6p01 5650253 5650252 2026-10-26T18:16:02Z A.NancevskiJr 138060 5650253 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 Ноември 1923, Скопје - 4 Мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал на Александар Сариевски во сниманјето на легендарната песна Зајди, Зајди Јасно сонце во 1965 година. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> sm9kl44fpb9ajvhy9v0kshn49awkyed 5650254 5650253 2026-10-26T18:28:43Z A.NancevskiJr 138060 5650254 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во сниманјето на легендарната песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> 50n6kg60u1c2ytqb4uh9debt5544cvb 5650255 5650254 2026-10-26T18:34:15Z ~2026-57158-31 138090 5650255 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> eqx7ahia5hzi89ts8fosyq00d5wvt4h 5650256 5650255 2026-10-26T18:36:25Z A.NancevskiJr 138060 5650256 wikitext text/x-wiki <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/kultura/kontsert-so-muzika-od-arhivite-na-mrt-vo-chest-na-jubileite-na-tanets-narodniot-orkestar-na-mrt-i-todor-trajchevski/|title=БЕСПЛАТЕН КОНЦЕРТ СО МУЗИКА ОД АРХИВИТЕ НА МРТ ВО ЧЕСТ НА ЈУБИЛЕИТЕ НА „ТАНЕЦ“, НАРОДНИОТ ОРКЕСТАР НА МРТ И ТОДОР ТРАЈЧЕВСКИ|last=Nestoroska|first=Biljana|date=2024-04-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-10-26}}</ref>'''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> mw7fj2qft9q7ueruot4k0pcarhxulmd 5650258 5650256 2026-10-26T19:01:59Z A.NancevskiJr 138060 5650258 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto<ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> nxi4ewibxob9gabzox5eklhuco16e9d 5650259 5650258 2026-10-26T19:13:40Z A.NancevskiJr 138060 5650259 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Sestra Brata Moli Za Večera|url=https://www.discogs.com/release/2959059-Vaska-Ilieva-Sestra-Brata-Moli-Za-Ve%C4%8Dera|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=1965-12|language=en}}</ref> и други. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski obnbdh4oqtuh5hgxp2vyn4yejwpbdck 5650260 5650259 2026-10-26T19:15:24Z A.NancevskiJr 138060 5650260 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>1965-12</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=1965-12|language=en}}</ref> и други. <references />https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski p3wj5637sg3orz348ack161c2etedrl 5650261 5650260 2026-10-26T19:21:55Z A.NancevskiJr 138060 5650261 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Glogovac - Vaska Ilieva - Glogovac|url=https://www.discogs.com/release/7499742-Vaska-Ilieva-Glogovac-Vaska-Ilieva-Glogovac|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и други. <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> 6g5lzkb7i8ps44q7ktknot9m6jtlmj7 5650262 5650261 2026-10-26T19:28:52Z A.NancevskiJr 138060 5650262 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Zajko Kokorajko|url=https://www.discogs.com/release/2202085-Aleksandar-Sarievski-Zajko-Kokorajko|date=1963|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Glogovac - Vaska Ilieva - Glogovac|url=https://www.discogs.com/release/7499742-Vaska-Ilieva-Glogovac-Vaska-Ilieva-Glogovac|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Александар Сарев <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> 9lmhdf41ao7uu63e7lwv794q51u16jg 5650263 5650262 2026-10-26T19:34:32Z A.NancevskiJr 138060 5650263 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Zajko Kokorajko|url=https://www.discogs.com/release/2202085-Aleksandar-Sarievski-Zajko-Kokorajko|date=1963|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Glogovac - Vaska Ilieva - Glogovac|url=https://www.discogs.com/release/7499742-Vaska-Ilieva-Glogovac-Vaska-Ilieva-Glogovac|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Александар Сарев <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> и други. <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> ti88rniy0c1lyqidf4azp0uxvsrke8q 5650264 5650263 2026-10-26T19:36:32Z A.NancevskiJr 138060 5650264 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се :Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Zajko Kokorajko|url=https://www.discogs.com/release/2202085-Aleksandar-Sarievski-Zajko-Kokorajko|date=1963|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>. Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Glogovac - Vaska Ilieva - Glogovac|url=https://www.discogs.com/release/7499742-Vaska-Ilieva-Glogovac-Vaska-Ilieva-Glogovac|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Александар Сарев <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> и други. <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> c3d617nqqqq632nxk6qbvyjv4hvcjus 5650265 5650264 2026-10-26T19:45:55Z A.NancevskiJr 138060 5650265 wikitext text/x-wiki '''Ангел Нанчевски''' (13 ноември 1923, Скопје - 4 мај 1991, Скопје) бил истакнат македонски хармоникаш, композитор, аранжер и раководител на оркестар. Својот работен век го поминал како член и раководител на Народниот оркестар на Радио Скопје. Ангел Нанчевски бил автор и изведувач на голем број авторски ора снимени со Народниот оркестар на Радио Скопје како што се : Скопско оро<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mrt.com.mk/node/107367|title=МРТ|work=www.mrt.com.mk|accessdate=2026-10-26}}</ref>, Охридско оро, Црничко оро, Пауново оро, Карпошко оро, Дојранско оро, Сестринско оро, Љубанско оро, Моминско оро, и други. Исто така бил ко-раководител на ''',,Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/1870695-Angel-Nan%C4%8Devski|title=Angel Nančevski|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref> <ref>{{Наведување|title=Narodni Orkestar Galevski-Nančevski - Duet Sarievski-Ilieva i Narodni Orkestar Galevski-Nančevski|url=https://www.discogs.com/release/15976275-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-Duet-Sarievski-Ilieva-i-Narodni-Orkestar-Galevski-Nan%C4%8Devski-|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref><ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Zajko Kokorajko|url=https://www.discogs.com/release/2202085-Aleksandar-Sarievski-Zajko-Kokorajko|date=1963|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>и раководител на ''',,Ansambl Angel Nančevski<nowiki>''</nowiki>'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/artist/2072798-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog|title=Ansambl Angela Nančevskog|work=Discogs|language=en|accessdate=2026-10-26}}</ref><ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva, Ansambl Angela Nančevskog - Petro Le Pile Šareno|url=https://www.discogs.com/release/14798692-Vaska-Ilieva-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Petro-Le-Pile-%C5%A0areno|date=1967|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, токму со својот ''',,Ansambl Angel Nančevski''' го придружувал Александар Сариевски во снимањето на легендарната македонска песна Зајди, зајди јасно сонце во 1965 година <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarievski - Podigni Si Bre Neveste Dulačeto|url=https://www.discogs.com/master/1681924-Aleksandar-Sarievski-Podigni-Si-Bre-Neveste-Dula%C4%8Deto|date=1965|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>. Соработувал и со други легендарни пејачки имиња како Васка Илиева <ref>{{Наведување|title=Vaska Ilieva - Glogovac - Vaska Ilieva - Glogovac|url=https://www.discogs.com/release/7499742-Vaska-Ilieva-Glogovac-Vaska-Ilieva-Glogovac|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Никола Бадев, Анка Гиева <ref>{{Наведување|title=Anka Gieva I Ansambl Angela Nančevskog - Ej Mori Lenče Mlado Fidanče|url=https://www.discogs.com/release/5188807-Anka-Gieva-I-Ansambl-Angela-Nan%C4%8Devskog-Ej-Mori-Len%C4%8De-Mlado-Fidan%C4%8De|date=1965-12|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref>, Александар Сарев <ref>{{Наведување|title=Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog - Aleksandar Sarev I Orkestar Angela Nančevskog|url=https://www.discogs.com/master/1824058-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog-Aleksandar-Sarev-I-Orkestar-Angela-Nan%C4%8Devskog|date=1974|accessdate=2026-10-26|language=en}}</ref> и други. <references /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://off.net.mk/net-roulette/muzika/dve-generacii-virtuozni-nanchevski|title=Две генерации виртуозни Нанчевски {{!}} Off|work=off.net.mk|language=mk|accessdate=2026-10-26}}</ref> sy2bsuwtjj6rclu22cj5gf5nzop09qw 0 1406527 5650385 5650015 2026-10-27T08:23:37Z BosaFi 115936 5650385 wikitext text/x-wiki '''Оскар Еберхард Улбрих''' (17 септември 1879 - 4 ноември 1952) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. Улбрих бил роден во [[Берлин]]. Студирал [[природни науки]] на [[Хумболтов универзитет|Универзитетот во Берлин]], каде што професори му биле Адолф Енглер (1844–1930) и Симон Швенденер (1829–1919). Во 1926 година станал [[кустос]] и професор во Ботаничкиот музеј во Берлин, каде што во 1938 година тој работел како директор на ''Хауптпилцштеле''. <ref>[http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=5314 UZH - Zürcher Herbarien - Sammler Details] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303205245/http://www.herbarien.uzh.ch/static/database/sammlerdetails_de.php?id=5314|date=2016-03-03}} (biographical information)</ref> Познат е по своите интрафамилијарни истражувања на ботаничките семејства [[Amaranthaceae]], [[Amaranthaceae|Chenopodiaceae]] и [[Каранфили|Caryophyllaceae]], а во 1934 година ги поделил Chenopodiaceae на осум подфамилии; Salicornioideae, Polycnemoideae, Chenopodioideae, Salsoloideae и др. <ref>[http://www.amjbot.org/content/84/2/253.full.pdf American Journal of Botany]{{Мртва врска|date=January 2024}} 84(2): 253–273. 1997</ref> Во 1911 година ја разработил и вовел во употреба шема на бои за означување на географските региони на примероците од хербариум и фасцикулите. Родот на растенијата ''Ulbrichia'' од семејството [[Слезови|Malvaceae]] го носи неговото име по иницијатива на Игнац Урбан (1848–1931). {{Botanist|Ulbr.|Ulbrich, Oskar Eberhard}} == Избрани публикации == * ''Die höheren Pilze: Basidiomycetes'', трето издание 1928 година (со Густав Линдау 1866–1923) - Вишите габи, [[Столпчести габи|базидиомицети]]. * ''Пфланзенкунде'', 1920. * ''Хеноподијацеа''. - Во: Adolf Engler & Karl Anton Eugen Prantl : Die natürlichen Pflanzenfamilien, второ издание. том 16в: S.379-585, Duncker & Humblot, Берлин 1934. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do;jsessionid=B162E210B3D7CF1C44535B9C0E82B264?find_family=&find_genus=&find_species=&find_infrafamily=&find_infragenus=&find_infraspecies=&find_authorAbbrev=Ulbr.&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=off&find_publicationTitle=&find_isAPNIRecord=on&find_isAPNIRecord=false&find_isGCIRecord=on&find_isGCIRecord=false&find_isIKRecord=on&find_isIKRecord=false&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query&back_page=plantsearch IPNI] (список на таксони опишани од Улбрих) * [http://www.cybertruffle.org.uk/people/0026855_.htm фотографија Cybertruffle.org] (фото) {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Улбрих, Оскар Еберхард }} [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Починати во 1952 година]] [[Категорија:Родени во 1879 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] nrk0dqcxc0lvpdhy95lst3ckh7me74j 0 1406534 5650381 5650031 2026-10-27T08:21:24Z BosaFi 115936 5650381 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Лусиен Маркус Андервуд|image=Lucien Underwood.jpg|alt=|birth_date={{birth date|1853|10|26}}|birth_place=[[Њу Вудсток]], [[Њујорк (сојузна држава)]], САД|death_date={{death date and age|1907|11|16|1853|10|26}}|death_place=[[Рединг]], [[Конектикат]]|fields=[[ботаника]], [[микологија]]|known_for=|workplaces=Универзитет Сиракуза|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=Underw.|author_abbrev_zoo=|spouse=<!--(or | spouses = )-->|partner=<!--(or | partners = )-->|signature=<!--(filename only)-->}}'''Лусиен Маркус Андервуд''' (октомври 26 1853 – ноември 16 1907) бил американски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]] од 19-тиот и почетокот на 20-тиот век. == Ран живот и кариера == Тој бил роден во Њу Вудсток, Њујорк. Се запишал на Универзитетот во Сиракуза во 1873 година и се дипломирал во 1877 година. Магистрирал во 1878 година<ref name="Bryologist">{{Наведено списание|last=Haynes|first=Caroline Coventry|date=1908|title=Lucien Marcus Underwood|url=https://www.jstor.org/stable/3238210|journal=[[The Bryologist]]|volume=11|issue=3|pages=40–44|doi=10.1639/0007-2745(1908)11[41:LMU]2.0.CO;2|issn=0007-2745|jstor=3238210|url-access=subscription|access-date=1 October 2022}}</ref> и докторирал во 1879 година кај Александар Винчел.<ref name="Syracuse A&S">{{Наведена мрежна страница|url=https://thecollege.syr.edu/anniversary/timeline/|title=History of the College of Arts and Sciences|publisher=[[Syracuse University College of Arts and Sciences]]|language=en-us|accessdate=30 September 2022}}</ref><ref name="Syracuse Geology">{{Наведена книга|url=https://ottohmuller.com/nysga2ge/Files/1978/NYSGA%201978%20A%20Brief%20History%20Of%20The%20Department%20Of%20Geology%20At%20Syracuse%20University.pdf|title=A Brief History Of The Department Of Geology At Syracuse University|last=Merriam|first=Daniel Francis|date=1978|publisher=New York State Geological Association|location=Syracuse, N.Y.|page=42|author-link=Daniel Francis Merriam|access-date=30 September 2022}}</ref> За време на постдипломските студии, предавал на семинаријата Казеновија две години.<ref name="Bryologist" /><ref name="Smithsonian">{{Наведена мрежна страница|url=https://siarchives.si.edu/collections/auth_per_fbr_eacp570|title=Underwood, Lucien Marcus, 1853-1907|work=Smithsonian Institution Archives|language=en|accessdate=1 October 2022}}</ref> После една година предавање на Колеџот Хединг, во 1880 година бил назначен за професор по геологија и ботаника во Универзитетот Веслијан во Илиноис. Во 1883 година, бил назначен за професор по геологија, ботаника и зоологија во Сиракуза. <ref name="Syracuse Geology" /> Во 1890 година, ја прифатил стипендијата Морган на Универзитетот Харвард за да ја научи колекцијата на [[џигерници]] на Саливант и Тејлор.<ref name="NYBG">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nybg.org/library/finding_guide/archv/underwood_ppb.html|title=Lucien Marcus Underwood Papers (PP) Underwood, Lucien Marcus, 1853-1907.|work=www.nybg.org|accessdate=1 October 2022}}</ref> Во 1891 година станал професор по ботаника во Универзитетот Де Паув. Во 1896 година, после една година како професор по биологија на Политехничкиот институт во Алабама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s20.postimg.org/s1cc63syl/Screenshot_2018-03-29_05.16.08.png|title=Montgomery Advertiser: June 12, 1896|archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184926/https://s20.postimg.org/s1cc63syl/Screenshot_2018-03-29_05.16.08.png|archive-date=March 29, 2018}}</ref> Андервуд станал професор по ботаника на Универзитетот Колумбија и се приклучил на персоналот на Ботаничката градина во Њујорк во 1907 година.<ref name="Curtis 1908">{{Наведено списание|last=Curtis CC.|year=1908|title=A Biographical Sketch of Lucien Marcus Underwood|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101051372744;view=1up;seq=17|journal=[[Journal of the Torrey Botanical Society|Bulletin of the Torrey Botanical Club]]|volume=35|issue=1|pages=1–12|doi=10.2307/2479036|jstor=2479036|url-access=subscription}}</ref><ref name="Howe 1908">{{Наведено списание|last=Howe|first=Marshall Avery|author-link=Marshall Avery Howe|year=1908|title=Lucien Marcus Underwood: A Memorial Tribute|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101051372744;view=1up;seq=29|journal=[[Journal of the Torrey Botanical Society|Bulletin of the Torrey Botanical Club]]|volume=35|issue=1|pages=13–16|doi=10.2307/2479037|jstor=2479037|url-access=subscription}}</ref> == Дела == Андервуд објавил бројни трудови во ботанички списанија и бил автор на ''Нашите домородни папрати и како да ги проучуваме'' (Блумингтон, Илиноис, 1881; 4-то издание, 1893), ''Описен каталог на северноамерикански [[Џигерници|хепатици]]'' (Њујорк, 1884) и „Хепатици“ во Греевиот ''прирачник за ботаника''. Тој, исто така, го подготвил заедно со ораторот Ф. Кук делот со ексиката ''Илустриран век на габи'' со 100 примероци (1889), и серијата слична на ексиката ''Индијана флора, дистрибуирана од Биолошкиот институт.'' ''Серија I (1-100) Паразитски габи'' со 100 примероци (1894) и заедно со О.Ф. Кук, делото на exsiccata, ''Hepaticae Americanae'' со 200 примероци (1887–99).<ref name="Curtis 1908" /><ref name="Howe 1908" /><ref name="Botanical Gazette">{{Наведено списание|date=1 April 1908|title=Lucien Marcus Underwood|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/329531|journal=[[Botanical Gazette]]|volume=45|issue=4|pages=268–269|doi=10.1086/329531|issn=0006-8071|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=180334389|title=An Illustrated Century of Fungi with generic synopses of the Basidiomycetes and Myxomycetes: IndExs ExsiccataID=180334389|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=325745701|title=Indiana Flora Distributed by the Biological Survey. Series I (1-100) Parasitic Fungi: IndExs ExsiccataID=325745701|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=215822080|title=Hepaticae Americanae, prepared by L. M. Underwood and O. F. Cook: IndExs ExsiccataID=215822080|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=8 December 2025}}</ref> Трудовите на Андервуд се чувале во библиотеката Луестер Т. Мерц во Ботаничката градина во Њујорк.<ref name="NYBG" /> == Личен живот == Откако изгубил големи суми пари на Вол Стрит во Паниката од 1907 година, Андервуд се обидел да ги убие неговата сопруга и ќерка пред да извршил самоубиство во семејниот дом во Рединг, Конектикат. <ref name="nyt SUICIDE">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1907/11/17/archives/prof-urderwood-commits-suicide-famous-botanist-and-columbia.html|title=PROF. UNDERWOOD COMMITS SUICIDE|date=1907-11-17|work=[[The New York Times]]|access-date=2022-10-01|language=en-US|issn=0362-4331|quote=Famous Botanist and Columbia Lecturer Tries to Kill Wife and Daughter. HIS WIFE IS BADLY HURT Losses in Wall Street in the Recent Flurry Had Worried Him for Weeks.}}</ref>{{Ботаничар|Underw.|Underwood, Lucien Marcus}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Андервуд, Лусиен Маркус }} [[Категорија:Американски миколози]] [[Категорија:Починати во 1907 година]] [[Категорија:Родени во 1853 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] pepac52arf6h6tirwhec84y0d6v5fil 0 1406535 5650378 5650045 2026-10-27T08:11:37Z BosaFi 115936 5650378 wikitext text/x-wiki '''Ернст Хајнрих Георг Уле''' (12 март 1854 &#x2013; 15 јули 1915) бил германски [[Ботаника|ботаничар]] и собирач на растенија. == Биографија == Уле бил роден на 12 март 1854 год во [[Хале (Зале)|Хале,]] од татко научен писател Отто Едуард Винченз Уле (1820–1876). Неговиот брат бил [[Географ|географски професор]] Вилхелм Уле (1861–1940). Започнал со школувањето како [[градинар]] и работел во ботаничките градини во Хале и Берлин.<ref name="Burkhardt">{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2022|title=Eine Enzyklopädie zu eponymischen Pflanzennamen|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2022|isbn=978-3-946292-41-8|location=Berlin|language=German|trans-title=Encyclopedia of eponymic plant names|format=pdf|doi=10.3372/epolist2022|access-date=January 27, 2022}}</ref> Потоа емигрирал во [[Бразил]] во 1883 година, и таму бил приватен тутор и колекционер на ботанички растенија. Потоа, работел како патувачки природонаучник во Националниот музеј во [[Рио де Жанеиро]], и таму бил заменик-директор во 1895, а подоцна станал и директор на ботаничкото одделение на музејот. Неговата серија ''Herbarium Brasiliense'' со многу нумерирани примероци сега е широко распространета во поголемите хербарии низ целиот свет. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=2147199917|title=Herbarium Brasiliense: IndExs ExsiccataID=2147199917|work=IndExs – Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=3 September 2024}}</ref> Од 1900 до 1903 година се истражувал со ботанички истражувања во [[Амазон (сојузна држава во Бразил)|регионот Амазон]] во Бразил, а во тој период вршел и ботанички истражувања во соседните области. Во 1905 година, издал три ексикати кои дистрибуирале примероци од бриофити и габи од Бразил. По враќањето во Германија, работел како научен асистент во Ботаничката градина и музеј Берлин-Далем (1913–14). Починал на 15 јули 1915 година. == Наследство == * ''[[Uleanthus]]'', именуван од Херман Хармс во 1905, семејство [[Fabaceae]] * ''[[Ulearum]]'', именуван од Адлоф Енглер во 1905, семејство [[Araceae]] * ''[[Uleiellaceae|Uleiella]]'', именуван од Јозеф Шрутер во 1894, габи во семејство [[Uleiellaceae]] * ''[[Uleiorchis]]'', именуван од Фредерико Карлос Хохне во 1944, семејство [[Orchidaceae]] * ''[[Uleobryum]]'', именуван од Виктор Фердинанд Бротерус во 1906, мов во семејство [[Pottiaceae]] * ''[[Naucleopsis|Uleodendron]]'', именуван од Стефан Раушерт во 1982, семејство [[Moraceae]] * ''[[Uleodothis]]'', именуван од Фердинанд Теисен во 1915, габи во семејство [[Venturiaceae]] * ''[[Uleophytum]]'', именуван од Герог Хиеронимус во 1907, семејство [[Asteraceae]] * ''[[Uleomyces]]'', именуван од Пол Кристоф Хенингс во 1895, габи во семејство [[Cookellaceae]] * ''[[Uleomycina|Uleomycвоa]]'', именуван од Франц Петрак во 1954, габи во семејство [[Elsinoaceae|Elsвоoaceae]] * ''[[Uleothyrium]]'', именуван од Франц Петрак во 1929, габи во семејство [[Asterinaceae|Asterвоaceae]] == Избрани дела == * ''Kautschukgewвоnung und Kautschukhandel am Amazonenstrome'', 1906 &#x2013; Производство и трговија со гума во Амазон . * ''Das воnere von Nordost-Brazilien'', 1908 &#x2013; Внатрешноста на североисточен Бразил. * ''Kautshukgewвоnung und Kautschukhandel во Баија'', 1908 година &#x2013; Производство и трговија со гума во [[Баија]] . * ''Biologische Beobachtungen im Amazonasgebiet'', 1915 &#x2013; Биолошки набљудувања во Амазон. {{Ботаничар|Ule|Ule, Ernst Heinrich Georg}} == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Уле, Ернст Хајнрих Георг }} [[Категорија:Родени во 1854 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Германски ботаничари]] d9h2xcnyrg496qjrllj99y584xjd3z4 0 1406539 5650374 5650049 2026-10-27T07:58:49Z BosaFi 115936 5650374 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Ворен Апхем|image=Photo of Warren Upham (1850–1934) from One Thousand New Hampshire Notables.png|alt=|caption=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1850|03|08}}|birth_place=[[Амхерст]], Њу Хемшир|death_date={{Death date and age|1934|01|29|1850|03|08}}|death_place=[[Сент Пол]], Минесота|resting_place=|other_names=|occupation=Geologist, archaeologist, librarian|spouse={{Marriage|Ади М. Биксби|1885}}|children=1|awards=|education=[[Дартмут Колеџ]]|party=|signature=Signature of Warren Upham (1850–1934).png}} '''Ворен Апхам''' (8 март 1850 – 29 јануари 1934) бил американски геолог, археолог и библиотекар познат по своите студии за ледничкото езеро Агасиз. == Биографијa == Ворен Апхам бил роден во Амхерст, Њу Хемпшир и студирал на колеџот Дартмут. Тој се оженил со Ади М. Биксби во 1885 година и имал една ќерка.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1934/01/30/95031304.html?zoom=16.16|title=Dr. Warren Upham|date=January 30, 1934|work=timesmachine.nytimes.com|page=19|language=en|url-access=subscription|accessdate=September 24, 2020}}</ref><ref name="Cyclopaedia">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0XZMAAAAYAAJ&pg=PA127|title=The National Cyclopaedia of American Biography|publisher=James T. White & Company|year=1897|volume=VII|pages=127–128|access-date=2021-02-22|via=Google Books}}</ref> Апхам работел како геолог во [[Њу Хемпшир]] во 1879 година во [[Минесота]] за да ги проучува ресурсите и глацијалната геологија на таа држава. Тој работел за [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на САД]] од 1885 до 1895 година.<ref name=":0" /> Првиот голем извештај на Упам за езерото Агасиз бил објавен во 1890 година од страна на Геолошкиот завод на Канада, но главниот резултата на неговото долгогодишно истражување („Ледничкото езеро Агасиз“) бил објавен во 1895 година како ''Монографија 25'' од серијата монографии на Геолошкиот завод на САД. Апхам бил дипломец на колеџот Дартмут во 1871 година и работел кај државниот геолог од Минесота, Њутн Х. Винчел. Историското друштво на Минесота го објавило неговиот значаен том од 735 страници за потеклото на имињата на местата, ''Географски имиња на Минесота: нивното потекло и историско значење'' во 1920 година. Ревидирано и проширено трето издание било објавено од Историското друштво на Минесота во 2001 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|title=A Sense Of Place: The Legacy of Names|last=Breining|first=Greg|date=January–February 2001|publisher=Minnesota DNR|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701112352/http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|archive-date=2007-07-01|accessdate=2007-06-03}}</ref> Тој бил член на Геолошкото друштво на Америка, Бостонското друштво за природна историја и [[Archaeological Society of America|Археолошкото друштво на Америка]]. <ref name=":0" /> Ворен Апхам починал во [[Сент Пол (Минесота)|Сент Пол, Минесота,]] на 29 јануари 1934 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/71778371/dr-warren-upham/|title=Dr Warren Upham|date=1934-01-30|work=[[The Boston Globe]]|access-date=2021-02-22|agency=AP|location=Saint Paul, Minnesota|page=17|via=Newspapers.com}}</ref>{{Ботаничар|Upham}} == Поврзано == * [[Вилијам Х. Китинг]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} *{{Викивидови-ред}} *[http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Upham%2c%20Warren%2c%201850%2d1934 Online books by Warren Upham] * {{Наведено списание|last=Upham|first=Warren|date=1896|title=The Glacial Lake Agassiz|url=https://archive.org/details/glaciallakeagass00upha|journal=Monographs of the United States Geological Survey|publisher=Washington, Govt. Print. Off.|volume=XXV|access-date=23 January 2018}} {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апхам, Ворен }} [[Категорија:Американски геолози]] [[Категорија:Починати во 1934 година]] [[Категорија:Родени во 1850 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 02v1t65x9k38hes2lb9fgrerizl4m8d 5650375 5650374 2026-10-27T07:59:59Z BosaFi 115936 5650375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Ворен Апхам|image=Photo of Warren Upham (1850–1934) from One Thousand New Hampshire Notables.png|alt=|caption=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1850|03|08}}|birth_place=[[Амхерст]], Њу Хемшир|death_date={{Death date and age|1934|01|29|1850|03|08}}|death_place=[[Сент Пол]], Минесота|resting_place=|other_names=|occupation=Geologist, archaeologist, librarian|spouse={{Marriage|Ади М. Биксби|1885}}|children=1|awards=|education=[[Дартмут Колеџ]]|party=|signature=Signature of Warren Upham (1850–1934).png}} '''Ворен Апхам''' (8 март 1850 – 29 јануари 1934) бил американски геолог, археолог и библиотекар познат по своите студии за ледничкото езеро Агасиз. == Биографијa == Ворен Апхам бил роден во Амхерст, Њу Хемпшир и студирал на колеџот Дартмут. Тој се оженил со Ади М. Биксби во 1885 година и имал една ќерка.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1934/01/30/95031304.html?zoom=16.16|title=Dr. Warren Upham|date=January 30, 1934|work=timesmachine.nytimes.com|page=19|language=en|url-access=subscription|accessdate=September 24, 2020}}</ref><ref name="Cyclopaedia">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0XZMAAAAYAAJ&pg=PA127|title=The National Cyclopaedia of American Biography|publisher=James T. White & Company|year=1897|volume=VII|pages=127–128|access-date=2021-02-22|via=Google Books}}</ref> Апхам работел како геолог во [[Њу Хемпшир]] во 1879 година во [[Минесота]] за да ги проучува ресурсите и глацијалната геологија на таа држава. Тој работел за [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот завод на САД]] од 1885 до 1895 година.<ref name=":0" /> Првиот голем извештај на Упам за езерото Агасиз бил објавен во 1890 година од страна на Геолошкиот завод на Канада, но главниот резултата на неговото долгогодишно истражување („Ледничкото езеро Агасиз“) бил објавен во 1895 година како ''Монографија 25'' од серијата монографии на Геолошкиот завод на САД. Апхам бил дипломец на колеџот Дартмут во 1871 година и работел кај државниот геолог од Минесота, Њутн Х. Винчел. Историското друштво на Минесота го објавило неговиот значаен том од 735 страници за потеклото на имињата на местата, ''Географски имиња на Минесота: нивното потекло и историско значење'' во 1920 година. Ревидирано и проширено трето издание било објавено од Историското друштво на Минесота во 2001 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|title=A Sense Of Place: The Legacy of Names|last=Breining|first=Greg|date=January–February 2001|publisher=Minnesota DNR|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701112352/http://www.dnr.state.mn.us/volunteer/janfeb01/legacyofnames_sop.html|archive-date=2007-07-01|accessdate=2007-06-03}}</ref> Тој бил член на Геолошкото друштво на Америка, Бостонското друштво за природна историја и [[Archaeological Society of America|Археолошкото друштво на Америка]]. <ref name=":0" /> Ворен Апхам починал во [[Сент Пол (Минесота)|Сент Пол, Минесота,]] на 29 јануари 1934 година. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/71778371/dr-warren-upham/|title=Dr Warren Upham|date=1934-01-30|work=[[The Boston Globe]]|access-date=2021-02-22|agency=AP|location=Saint Paul, Minnesota|page=17|via=Newspapers.com}}</ref>{{Ботаничар|Upham}} == Поврзано == * [[Вилијам Х. Китинг]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} *{{Викивидови-ред}} *[http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Upham%2c%20Warren%2c%201850%2d1934 Online books by Warren Upham] * {{Наведено списание|last=Upham|first=Warren|date=1896|title=The Glacial Lake Agassiz|url=https://archive.org/details/glaciallakeagass00upha|journal=Monographs of the United States Geological Survey|publisher=Washington, Govt. Print. Off.|volume=XXV|access-date=23 January 2018}} {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апхам, Ворен }} [[Категорија:Американски геолози]] [[Категорија:Починати во 1934 година]] [[Категорија:Родени во 1850 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 2x7xfg2jpuzh8bq6u3r4f7kzu38p7kj 1 1406544 5650080 2026-10-26T12:18:30Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650080 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406545 5650084 2026-10-26T12:26:29Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306147566|Viola reichenbachiana]]“ 5650084 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola reichenbachiana LC0128.jpg|genus=Viola (plant)|species=reichenbachiana|authority=[[Jord.]] ex [[Boreau]] <small>1857</small>}} [[File:Viola_reichenbachiana_MHNT.BOT.2015.34.44.jpg|мини| ''Viola reichenbachiana'']] '''''Viola reichenbachiana''''' е вид цветно растение од родот ''Viola''.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=https://luontoportti.com/en/t/2352/early-dog-violet|title=Early Dog Violet, Viola reichenbachiana - Flowers - NatureGate|work=luontoportti.com|accessdate=2024-04-09}}</ref><ref>''Viola reichenbachiana'' Jord. ex Boreau in GBIF Secretariat (2022). GBIF Backbone Taxonomy. Checklist dataset {{DOI|10.15468/39omei}} accessed via GBIF.org</ref> Овој вид се хибридизира со ''[[Ривинова темјанушка|Viola riviniana]]'' за да се добие ''Viola'' × ''bavarica.''<ref>{{Наведена книга|title=New flora of the British Isles|last=Stace|first=Clive A.|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-70772-5|publication-place=Cambridge|oclc=647075102|author-link=Clive A. Stace}}</ref> Растението е именувано по ботаничарот од 19 век , [[Лудвиг Рајхенбах]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44735|title=Flore du centre de la France et du bassin de la Loire, ou, Description des plantes qui croissent spontanément, ou qui sont cultivées en grand dans les départements arrosés par la Loire et ses affluents, avec l'analyse des genres et des espèces|last=Boreau|first=A.|last2=Boreau|first2=A.|date=1857|publisher=Librairie encyclopédique de Roret|edition=3e éd., très augm.|volume=1857.|location=Paris}}</ref> Тоа е ризоматозна [[Тревесто растение|тревна]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна билка]] која е широко позната по своите виолетови ливчиња, и обично живее покрај бреговите на патиштата или меѓу друга богата вегетација, како и другите диви темјанушки.<ref name="NatureGate" /> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија со разгранет подземен ризом, чии делови на врвот завршуваат со снопче од неколку листа, во пазувите на кои се развиваат кафеави цветни стебленца 10-20 цм високи. Базалните листови круглесто-срцевидни, на врвот обично кусо заострени, понекогаш тапи, голи или со ретки куси влакна. Горната страна зелена, долната обично виолетова, по работ тапо назабени, со дршки 1,5-2 пати подолги од ламината. Ламината на стеблените листови 2-4 цм долга, јајцевидно-срцевидна, колку долга толку широка, на врвот заострена и со покуса дршка (1,5-2,5 цм). Прилисниците тесно до широко-ланцетни, 1 цм или подолги, на врвот постепено заострени во тенок кончест врв, кафеави, по работ со ресички кои се подолги од широчината на прилисниците. Цветните дршки 5-10 цм долги, кафеави, голи, а брактеолите се во горната третина. Цветовите 12-18 мм високи, без мирис и обично по 1 или 2, а поретко повеќе на едно стебленце. Чашкините ливчиња тесно ланцетни, заострени, со придатоците 6-8 мм долги, 1,5 мм широки. Придатоците на чашкините ливчиња многу куси, а кај плодовите дури не се ни забележуваат. Венечните ливчиња тесни, виолетови, а честопати во основата се потемни. Страничните ливчиња се свиткани надолу и странично расперени. Шпората 3-6 мм долга, права, на врвот тапа, 2-2,5 мм широка, темновиолетова, обично хоризонтално поставена. Главичестиот дел на столпчето со ресички. Кутијката јајцевидна и гола.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=515}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по дабови и букови шуми и по грмушките, од низините до 2.000 м надморска височина. Многу често растение. Познато за сите планини во Македонија.<ref name=":02" /> == Одгледување == ''Viola reichenbachiana'' се наоѓа низ цела централна Европа, протегајќи се сè до делови од Азија околу Хималајските Планини. Неговите природни живеалишта вклучуваат листопадни шуми или други шумовити области со широки лисја.<ref name="NatureGate" /> Најуспешно расте под максимална или делумна сончева светлина и умерено наводнување, а минималната температура на која може да преживее до -20 степени Целзиусови. Успева во кисела до неутрална влажна плодна почва, добро дренирана.<ref name="RHS Gardening" /> Цвета помеѓу крајот на февруари и мај, а плодовите се појавуваат од мај до август.<ref name="FirstNature-2022" /> Растението е изложено на полжави, црвени пајаци, мушички и лисни вошки, а е и извор на храна за ларви од пеперутки.<ref name="Candide" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1857 година]] [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gl0nvqwpc467rhi2gnrbv54t8l4qlo5 5650085 5650084 2026-10-26T12:28:08Z BosaFi 115936 5650085 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola reichenbachiana LC0128.jpg|genus=Viola (plant)|species=reichenbachiana|authority=[[Jord.]] ex [[Boreau]] <small>1857</small>}} [[File:Viola_reichenbachiana_MHNT.BOT.2015.34.44.jpg|мини| ''Viola reichenbachiana'']] '''''Viola reichenbachiana''''' е вид цветно растение од родот ''Viola''.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=https://luontoportti.com/en/t/2352/early-dog-violet|title=Early Dog Violet, Viola reichenbachiana - Flowers - NatureGate|work=luontoportti.com|accessdate=2024-04-09}}</ref><ref>''Viola reichenbachiana'' Jord. ex Boreau in GBIF Secretariat (2022). GBIF Backbone Taxonomy. Checklist dataset {{DOI|10.15468/39omei}} accessed via GBIF.org</ref> Овој вид се хибридизира со ''[[Ривинова темјанушка|Viola riviniana]]'' за да се добие ''Viola'' × ''bavarica.''<ref>{{Наведена книга|title=New flora of the British Isles|last=Stace|first=Clive A.|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-70772-5|publication-place=Cambridge|oclc=647075102|author-link=Clive A. Stace}}</ref> Растението е именувано по ботаничарот од 19 век , [[Лудвиг Рајхенбах]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44735|title=Flore du centre de la France et du bassin de la Loire, ou, Description des plantes qui croissent spontanément, ou qui sont cultivées en grand dans les départements arrosés par la Loire et ses affluents, avec l'analyse des genres et des espèces|last=Boreau|first=A.|last2=Boreau|first2=A.|date=1857|publisher=Librairie encyclopédique de Roret|edition=3e éd., très augm.|volume=1857.|location=Paris}}</ref> Тоа е ризоматозна [[Тревесто растение|тревна]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна билка]] која е широко позната по своите виолетови ливчиња, и обично живее покрај бреговите на патиштата или меѓу друга богата вегетација, како и другите диви темјанушки.<ref name="NatureGate" /> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија со разгранет подземен ризом, чии делови на врвот завршуваат со снопче од неколку листа, во пазувите на кои се развиваат кафеави цветни стебленца 10-20 цм високи. Базалните листови круглесто-срцевидни, на врвот обично кусо заострени, понекогаш тапи, голи или со ретки куси влакна. Горната страна зелена, долната обично виолетова, по работ тапо назабени, со дршки 1,5-2 пати подолги од ламината. Ламината на стеблените листови 2-4 цм долга, јајцевидно-срцевидна, колку долга толку широка, на врвот заострена и со покуса дршка (1,5-2,5 цм). Прилисниците тесно до широко-ланцетни, 1 цм или подолги, на врвот постепено заострени во тенок кончест врв, кафеави, по работ со ресички кои се подолги од широчината на прилисниците. Цветните дршки 5-10 цм долги, кафеави, голи, а брактеолите се во горната третина. Цветовите 12-18 мм високи, без мирис и обично по 1 или 2, а поретко повеќе на едно стебленце. Чашкините ливчиња тесно ланцетни, заострени, со придатоците 6-8 мм долги, 1,5 мм широки. Придатоците на чашкините ливчиња многу куси, а кај плодовите дури не се ни забележуваат. Венечните ливчиња тесни, виолетови, а честопати во основата се потемни. Страничните ливчиња се свиткани надолу и странично расперени. Шпората 3-6 мм долга, права, на врвот тапа, 2-2,5 мм широка, темновиолетова, обично хоризонтално поставена. Главичестиот дел на столпчето со ресички. Кутијката јајцевидна и гола.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=515}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по дабови и букови шуми и по грмушките, од низините до 2.000 м надморска височина. Многу често растение. Познато за сите планини во Македонија.<ref name=":02" /> == Одгледување == ''Viola reichenbachiana'' се наоѓа низ цела централна Европа, протегајќи се сè до делови од Азија околу Хималајските Планини. Неговите природни живеалишта вклучуваат листопадни шуми или други шумовити области со широки лисја.<ref name="NatureGate" /> Најуспешно расте под максимална или делумна сончева светлина и умерено наводнување, а минималната температура на која може да преживее до -20 степени Целзиусови. Успева во кисела до неутрална влажна плодна почва, добро дренирана.<ref name="RHS Gardening" /> Цвета помеѓу крајот на февруари и мај, а плодовите се појавуваат од мај до август.<ref name="FirstNature-2022" /> Растението е изложено на полжави, црвени пајаци, мушички и лисни вошки, а е и извор на храна за ларви од пеперутки.<ref name="Candide" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1857 година]] [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fmwckmdm4u6ckt30vu8nrydwnyrnljx 5650086 5650085 2026-10-26T12:28:48Z BosaFi 115936 /* Одгледување */ 5650086 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola reichenbachiana LC0128.jpg|genus=Viola (plant)|species=reichenbachiana|authority=[[Jord.]] ex [[Boreau]] <small>1857</small>}} [[File:Viola_reichenbachiana_MHNT.BOT.2015.34.44.jpg|мини| ''Viola reichenbachiana'']] '''''Viola reichenbachiana''''' е вид цветно растение од родот ''Viola''.<ref name="NatureGate">{{Наведена мрежна страница|url=https://luontoportti.com/en/t/2352/early-dog-violet|title=Early Dog Violet, Viola reichenbachiana - Flowers - NatureGate|work=luontoportti.com|accessdate=2024-04-09}}</ref><ref>''Viola reichenbachiana'' Jord. ex Boreau in GBIF Secretariat (2022). GBIF Backbone Taxonomy. Checklist dataset {{DOI|10.15468/39omei}} accessed via GBIF.org</ref> Овој вид се хибридизира со ''[[Ривинова темјанушка|Viola riviniana]]'' за да се добие ''Viola'' × ''bavarica.''<ref>{{Наведена книга|title=New flora of the British Isles|last=Stace|first=Clive A.|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-70772-5|publication-place=Cambridge|oclc=647075102|author-link=Clive A. Stace}}</ref> Растението е именувано по ботаничарот од 19 век , [[Лудвиг Рајхенбах]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44735|title=Flore du centre de la France et du bassin de la Loire, ou, Description des plantes qui croissent spontanément, ou qui sont cultivées en grand dans les départements arrosés par la Loire et ses affluents, avec l'analyse des genres et des espèces|last=Boreau|first=A.|last2=Boreau|first2=A.|date=1857|publisher=Librairie encyclopédique de Roret|edition=3e éd., très augm.|volume=1857.|location=Paris}}</ref> Тоа е ризоматозна [[Тревесто растение|тревна]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна билка]] која е широко позната по своите виолетови ливчиња, и обично живее покрај бреговите на патиштата или меѓу друга богата вегетација, како и другите диви темјанушки.<ref name="NatureGate" /> == Опис == Повеќегодишни тревести растенија со разгранет подземен ризом, чии делови на врвот завршуваат со снопче од неколку листа, во пазувите на кои се развиваат кафеави цветни стебленца 10-20 цм високи. Базалните листови круглесто-срцевидни, на врвот обично кусо заострени, понекогаш тапи, голи или со ретки куси влакна. Горната страна зелена, долната обично виолетова, по работ тапо назабени, со дршки 1,5-2 пати подолги од ламината. Ламината на стеблените листови 2-4 цм долга, јајцевидно-срцевидна, колку долга толку широка, на врвот заострена и со покуса дршка (1,5-2,5 цм). Прилисниците тесно до широко-ланцетни, 1 цм или подолги, на врвот постепено заострени во тенок кончест врв, кафеави, по работ со ресички кои се подолги од широчината на прилисниците. Цветните дршки 5-10 цм долги, кафеави, голи, а брактеолите се во горната третина. Цветовите 12-18 мм високи, без мирис и обично по 1 или 2, а поретко повеќе на едно стебленце. Чашкините ливчиња тесно ланцетни, заострени, со придатоците 6-8 мм долги, 1,5 мм широки. Придатоците на чашкините ливчиња многу куси, а кај плодовите дури не се ни забележуваат. Венечните ливчиња тесни, виолетови, а честопати во основата се потемни. Страничните ливчиња се свиткани надолу и странично расперени. Шпората 3-6 мм долга, права, на врвот тапа, 2-2,5 мм широка, темновиолетова, обично хоризонтално поставена. Главичестиот дел на столпчето со ресички. Кутијката јајцевидна и гола.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=515}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по дабови и букови шуми и по грмушките, од низините до 2.000 м надморска височина. Многу често растение. Познато за сите планини во Македонија.<ref name=":02" /> == Одгледување == ''Viola reichenbachiana'' се наоѓа низ цела централна Европа, протегајќи се сè до делови од Азија околу Хималајските Планини. Неговите природни живеалишта вклучуваат листопадни шуми или други шумовити области со широки лисја.<ref name="NatureGate" /> Најуспешно расте под максимална или делумна сончева светлина и умерено наводнување, а минималната температура на која може да преживее до -20 степени Целзиусови. Успева во кисела до неутрална влажна плодна почва, добро дренирана. Цвета помеѓу крајот на февруари и мај, а плодовите се појавуваат од мај до август. Растението е изложено на полжави, црвени пајаци, мушички и лисни вошки, а е и извор на храна за ларви од пеперутки. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1857 година]] [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 5lol6zytkpj38q7337fjv1sd1vzuwmx 1 1406547 5650093 2026-10-26T12:39:18Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650093 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406548 5650098 2026-10-26T12:46:52Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1377161733|Cornus]]“ 5650098 wikitext text/x-wiki '''''Cornus,''''' '''дрен, дренка''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 30-60 [[Вид (биологија)|видови]] на [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Cornaceae]], попознати како дренови, кои генерално може да се разликуваат по нивните цветови, бобинки и карактеристична кора.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|title=Notable Characteristics of Dogwood Trees|publisher=answers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826114742/http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|archive-date=August 26, 2014|accessdate=August 24, 2014}}</ref> Повеќето се [[Листопадни растенија|листопадни]] [[Дрво (растение)|дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]], но неколку видови се речиси тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] потгрмушки, а некои видови се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Неколку видови имаат мали главички од незабележителни цветови опкружени со [[прицветник]] од големи, типично бели брактеи, додека други имаат поотворени гроздови од цветови што носат [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Различните видови дренки се [[Домороден вид|автохтони]] низ поголемиот дел од [[Умерена клима|умерената]] и бореалната Евроазија и Северна Америка, а Кина, Јапонија и југоисточните Соединети Американски Држави се особено богати со автохтони видови. Родот е познат и во Јужна Америка со членови како што е ''[[Cornus peruviana]]''. == Употреба == Дренките се широко засадени во градинарството, а густото дрво на видовите со поголеми стебла е ценето за одредени специјализирани намени: од ситнозрнестото дрво може да се направат даски за сечење и фини струготини. Над 32 различни видови птици, вклучувајќи ја и [[Потполошка|потполошката]], се хранат со црвените семиња на дренот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|title=Wildlife Dogwood Trees|publisher=Prepper Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116024043/http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|archive-date=2013-11-16|accessdate=January 8, 2013}}</ref> === Овошје === Видот ''[[Дрен|Cornus mas]]'' најчесто се одгледува во југоисточна Европа поради неговите впечатливи, јадливи бобинки, кои имаат боја на карнеолски скапоцен камен. Дренките цреши имаат по едно семче и се користат во сирупи и конзерви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c290|title=Cornus mas - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org}}</ref> == Класификација == Следната класификација препознава еден, инклузивен род ''Cornus,''<ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1987|title=The case for keeping ''Cornus'' in the broad Linnaean sense|journal=[[Systematic Botany]]|volume=12|issue=4|pages=505–518|bibcode=1987SysBo..12..505E|doi=10.2307/2418886|jstor=2418886}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1988|title=Comprehending ''Cornus'': puzzles and progress in the systematics of the dogwoods|journal=[[Botanical Review]]|volume=54|issue=3|pages=233–351|bibcode=1988BotRv..54..233E|doi=10.1007/bf02868985|jstor=4354115}}</ref> со четири подгрупи и десет подродови поткрепени со молекуларна филогенија.<ref>{{Наведено списание|last=Fan|first=Chuanzhu|last2=Xiang|first2=Qiu-Yun|date=2001|title=Phylogenetic relationships within ''Cornus'' (Cornaceae) based on 26S rDNA sequences.|journal=American Journal of Botany|volume=88|issue=6|pages=1131–1138|doi=10.2307/2657096|jstor=2657096|pmid=11410478|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zhiang|first=Qiu-Yun|last2=Thomas|first2=David T.|last3=Zhang|first3=Wenheng|last4=Manchester|first4=Steven R.|last5=Murrell|first5=Zack|date=2006|title=Species level phylogeny of the genus Cornus (Cornaceae) based on molecular and morphological evidence—implications for taxonomy and Tertiary intercontinental migration.|url=https://www.researchgate.net/publication/233647099|journal=Taxon|volume=55|issue=1|page=9|bibcode=2006Taxon..55....9X|doi=10.2307/25065525|jstor=25065525|access-date=29 January 2016}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Nowicki|first=Marcin|last2=Boggess|first2=Sarah L.|last3=Saxton|first3=Arnold M.|last4=Hadziabdic|first4=Denita|last5=Xiang|first5=Qiu-Yun Jenny|last6=Molnar|first6=Thomas|last7=Huff|first7=Matthew L.|last8=Staton|first8=Margaret E.|last9=Zhao|first9=Yichen|date=2018-10-23|editor-last=Heinze|editor-first=Berthold|title=Haplotyping of Cornus florida and C. kousa chloroplasts: Insights into species-level differences and patterns of plastic DNA variation in cultivars|journal=PLOS ONE|language=en|volume=13|issue=10|bibcode=2018PLoSO..1305407N|doi=10.1371/journal.pone.0205407|issn=1932-6203|pmc=6198962|pmid=30352068|doi-access=free}}</ref> Географскиот опсег како [[Домороден вид|автохтони растенија]] се дадени подолу. === Дренки со сино или бело овошје === Паникуларни или коримбозни [[Соцветие|соцветија]]; брактеи ситни, немодифицирани; плодовите се сферични или потсферични, бели, сини или црни: * Подрод '''''Yinquania'''''. ** ''[[Cornus oblonga]]''. ** ''[[Cornus peruviana]]''. * Подрод '''''Kraniopsis.''''' ** ''[[Cornus alba]]'' ** ''[[Cornus amomum]]'' ** ''[[Cornus asperifolia]]'' ** ''[[Cornus austrosinensis]]'' ** ''[[Cornus bretschneideri]]'' ** ''[[Cornus coreana]]'' ** ''[[Cornus drummondii]]'' ** ''[[Cornus excelsa]]'' ** ''[[Cornus foemina]]'' ** ''[[Cornus glabrata]]'' ** ''[[Cornus hemsleyi]]'' ** ''[[Cornus koehneana]]'' ** ''[[Cornus macrophylla]]'' ** ''[[Cornus obliqua]]'' ** ''[[Cornus paucinervis]]'' ** ''[[Cornus racemosa]]'' ** ''[[Cornus rugosa]]'' ** ''[[Cornus sanguinea]]'' ** ''[[Cornus sericea]]'' ** ''[[Cornus torreyi]]'' ** ''[[Cornus walteri]]'' ** ''[[Cornus wilsoniana]]'' ** ''[[Cornus × arnoldiana]]'' * Подрод '''''Mesomora''''' ** ''[[Cornus alternifolia]]'' ** ''[[Дрво за свадбена торта|Cornus controversa]]'' === Корнелијански цреши === Чадорчести соцветија; модифицирани бракти, непеталоидни; плодовите се издолжени, црвени: * '''Подрод ''Afrocrania''''' ** ''[[Cornus volkensii]]'' * '''Подрод ''Cornus''''' ** ''[[Cornus eydeana]]'' ** ''[[Cornus mas]]'' ** ''[[Cornus officinalis]]'' ** † ''[[Cornus piggae]]'' ** ''[[Cornus sessilis]]'' * '''Подрод ''Sinocornus''''' ** ''[[Cornus chinensis]]'' === Дренки со големи гранки === * '''Подрод''' '''''Discocrania''''' ** ''[[Cornus disciflora]]'' * '''Подрод ''Cynoxylon''''' ** ''[[Cornus florida]]'' ** ''[[Cornus nuttallii]]'' * '''Подрод ''Syncarpea''''' ** ''[[Cornus capitata]]'' ** ''[[Cornus hongkongensis]]'' ** ''[[Cornus kousa]]'' ** ''[[Cornus multinervosa]]'' === Џуџести дренки === * '''Подрод ''Arctocrania''''' ** ''[[Cornus canadensis]]'' ** ''[[Cornus suecica]]'' ** ''[[Cornus × unalaschkensis]]'' (хибрид: ''Cornus&nbsp;canadensis'' × ''Cornus suecica'') ** ''[[Cornus wardiana]]'' === ''Incertae sedis'' (непоставени) === * † ''[[Cornus clarnensis]]'' === Хортикултурни хибриди === ''Cornus'' × ''rutgersensis'' (хибрид: ''Cornus&#x20;florida'' × ''Cornus kousa''). Хортикултурно развиено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oregonstate.edu/dept/ldplants/corut.htm|title=''Cornus florida'' × ''Cornus kousa''|work=Landscape Plants: Images, identification, and information|publisher=Oregon State University|accessdate=20 May 2011}}</ref> == Наводи ==   == Надворешни врски == {{Ризница}} * [http://www.naturessecretlarder.co.uk/wild-food-useful-plants/dogwood-cornus-sanguinea.htm Историја и употреба на Dogwood] Archived * [http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF14/Cornus.pdf ''Корнус'' во флората на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Дреновидни]] s4q136c2fy1w4zizncjzmr0qvnvg9si 5650099 5650098 2026-10-26T12:48:18Z Виолетова 1975 5650099 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bgbo cornus kousa var chinensis ies.jpg | image_caption = ''Cornus kousa'' var. ''chinensis'' |fossil_range = [[Campanian|Late Campanian]]–[[Holocene]], {{fossil range|73|0|ref=<ref name="Parfrey2011">{{cite journal|last1=Atkinson|first1=Brian A.|last2=Stockey|first2=Ruth A.|last3=Rothwell|first3=Gar W.|title=Cretaceous origin of dogwoods: an anatomically preserved ''Cornus'' (Cornaceae) fruit from the Campanian of Vancouver Island|journal=[[PeerJ]]|date=2016|volume=4|article-number=e2808|doi=10.7717/peerj.2808|pmid=28028474|pmc=5180587 |doi-access=free }}</ref>}} | taxon = Cornus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Cornus mas]]'' | type_species_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = * ''Afrocrania'' * ''Arctocrania'' * ''Cornus'' * ''Cynoxylon'' * ''Discocrania'' * ''Kraniopsis'' * ''Mesomora'' * ''Sinocornus'' * ''Syncarpea'' * ''Yinquania'' |synonyms = ''Chamaepericlimenum'' {{small|Hill}} }} '''''Cornus,''''' '''дрен, дренка''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 30-60 [[Вид (биологија)|видови]] на [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Cornaceae]], попознати како дренови, кои генерално може да се разликуваат по нивните цветови, бобинки и карактеристична кора.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|title=Notable Characteristics of Dogwood Trees|publisher=answers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826114742/http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|archive-date=August 26, 2014|accessdate=August 24, 2014}}</ref> Повеќето се [[Листопадни растенија|листопадни]] [[Дрво (растение)|дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]], но неколку видови се речиси тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] потгрмушки, а некои видови се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Неколку видови имаат мали главички од незабележителни цветови опкружени со [[прицветник]] од големи, типично бели брактеи, додека други имаат поотворени гроздови од цветови што носат [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Различните видови дренки се [[Домороден вид|автохтони]] низ поголемиот дел од [[Умерена клима|умерената]] и бореалната Евроазија и Северна Америка, а Кина, Јапонија и југоисточните Соединети Американски Држави се особено богати со автохтони видови. Родот е познат и во Јужна Америка со членови како што е ''[[Cornus peruviana]]''. == Употреба == Дренките се широко засадени во градинарството, а густото дрво на видовите со поголеми стебла е ценето за одредени специјализирани намени: од ситнозрнестото дрво може да се направат даски за сечење и фини струготини. Над 32 различни видови птици, вклучувајќи ја и [[Потполошка|потполошката]], се хранат со црвените семиња на дренот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|title=Wildlife Dogwood Trees|publisher=Prepper Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116024043/http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|archive-date=2013-11-16|accessdate=January 8, 2013}}</ref> === Овошје === Видот ''[[Дрен|Cornus mas]]'' најчесто се одгледува во југоисточна Европа поради неговите впечатливи, јадливи бобинки, кои имаат боја на карнеолски скапоцен камен. Дренките цреши имаат по едно семче и се користат во сирупи и конзерви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c290|title=Cornus mas - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org}}</ref> == Класификација == Следната класификација препознава еден, инклузивен род ''Cornus,''<ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1987|title=The case for keeping ''Cornus'' in the broad Linnaean sense|journal=[[Systematic Botany]]|volume=12|issue=4|pages=505–518|bibcode=1987SysBo..12..505E|doi=10.2307/2418886|jstor=2418886}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1988|title=Comprehending ''Cornus'': puzzles and progress in the systematics of the dogwoods|journal=[[Botanical Review]]|volume=54|issue=3|pages=233–351|bibcode=1988BotRv..54..233E|doi=10.1007/bf02868985|jstor=4354115}}</ref> со четири подгрупи и десет подродови поткрепени со молекуларна филогенија.<ref>{{Наведено списание|last=Fan|first=Chuanzhu|last2=Xiang|first2=Qiu-Yun|date=2001|title=Phylogenetic relationships within ''Cornus'' (Cornaceae) based on 26S rDNA sequences.|journal=American Journal of Botany|volume=88|issue=6|pages=1131–1138|doi=10.2307/2657096|jstor=2657096|pmid=11410478|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zhiang|first=Qiu-Yun|last2=Thomas|first2=David T.|last3=Zhang|first3=Wenheng|last4=Manchester|first4=Steven R.|last5=Murrell|first5=Zack|date=2006|title=Species level phylogeny of the genus Cornus (Cornaceae) based on molecular and morphological evidence—implications for taxonomy and Tertiary intercontinental migration.|url=https://www.researchgate.net/publication/233647099|journal=Taxon|volume=55|issue=1|page=9|bibcode=2006Taxon..55....9X|doi=10.2307/25065525|jstor=25065525|access-date=29 January 2016}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Nowicki|first=Marcin|last2=Boggess|first2=Sarah L.|last3=Saxton|first3=Arnold M.|last4=Hadziabdic|first4=Denita|last5=Xiang|first5=Qiu-Yun Jenny|last6=Molnar|first6=Thomas|last7=Huff|first7=Matthew L.|last8=Staton|first8=Margaret E.|last9=Zhao|first9=Yichen|date=2018-10-23|editor-last=Heinze|editor-first=Berthold|title=Haplotyping of Cornus florida and C. kousa chloroplasts: Insights into species-level differences and patterns of plastic DNA variation in cultivars|journal=PLOS ONE|language=en|volume=13|issue=10|bibcode=2018PLoSO..1305407N|doi=10.1371/journal.pone.0205407|issn=1932-6203|pmc=6198962|pmid=30352068|doi-access=free}}</ref> Географскиот опсег како [[Домороден вид|автохтони растенија]] се дадени подолу. === Дренки со сино или бело овошје === Паникуларни или коримбозни [[Соцветие|соцветија]]; брактеи ситни, немодифицирани; плодовите се сферични или потсферични, бели, сини или црни: * Подрод '''''Yinquania'''''. ** ''[[Cornus oblonga]]''. ** ''[[Cornus peruviana]]''. * Подрод '''''Kraniopsis.''''' ** ''[[Cornus alba]]'' ** ''[[Cornus amomum]]'' ** ''[[Cornus asperifolia]]'' ** ''[[Cornus austrosinensis]]'' ** ''[[Cornus bretschneideri]]'' ** ''[[Cornus coreana]]'' ** ''[[Cornus drummondii]]'' ** ''[[Cornus excelsa]]'' ** ''[[Cornus foemina]]'' ** ''[[Cornus glabrata]]'' ** ''[[Cornus hemsleyi]]'' ** ''[[Cornus koehneana]]'' ** ''[[Cornus macrophylla]]'' ** ''[[Cornus obliqua]]'' ** ''[[Cornus paucinervis]]'' ** ''[[Cornus racemosa]]'' ** ''[[Cornus rugosa]]'' ** ''[[Cornus sanguinea]]'' ** ''[[Cornus sericea]]'' ** ''[[Cornus torreyi]]'' ** ''[[Cornus walteri]]'' ** ''[[Cornus wilsoniana]]'' ** ''[[Cornus × arnoldiana]]'' * Подрод '''''Mesomora''''' ** ''[[Cornus alternifolia]]'' ** ''[[Дрво за свадбена торта|Cornus controversa]]'' === Корнелијански цреши === Чадорчести соцветија; модифицирани бракти, непеталоидни; плодовите се издолжени, црвени: * '''Подрод ''Afrocrania''''' ** ''[[Cornus volkensii]]'' * '''Подрод ''Cornus''''' ** ''[[Cornus eydeana]]'' ** ''[[Cornus mas]]'' ** ''[[Cornus officinalis]]'' ** † ''[[Cornus piggae]]'' ** ''[[Cornus sessilis]]'' * '''Подрод ''Sinocornus''''' ** ''[[Cornus chinensis]]'' === Дренки со големи гранки === * '''Подрод''' '''''Discocrania''''' ** ''[[Cornus disciflora]]'' * '''Подрод ''Cynoxylon''''' ** ''[[Cornus florida]]'' ** ''[[Cornus nuttallii]]'' * '''Подрод ''Syncarpea''''' ** ''[[Cornus capitata]]'' ** ''[[Cornus hongkongensis]]'' ** ''[[Cornus kousa]]'' ** ''[[Cornus multinervosa]]'' === Џуџести дренки === * '''Подрод ''Arctocrania''''' ** ''[[Cornus canadensis]]'' ** ''[[Cornus suecica]]'' ** ''[[Cornus × unalaschkensis]]'' (хибрид: ''Cornus&nbsp;canadensis'' × ''Cornus suecica'') ** ''[[Cornus wardiana]]'' === ''Incertae sedis'' (непоставени) === * † ''[[Cornus clarnensis]]'' === Хортикултурни хибриди === ''Cornus'' × ''rutgersensis'' (хибрид: ''Cornus&#x20;florida'' × ''Cornus kousa''). Хортикултурно развиено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oregonstate.edu/dept/ldplants/corut.htm|title=''Cornus florida'' × ''Cornus kousa''|work=Landscape Plants: Images, identification, and information|publisher=Oregon State University|accessdate=20 May 2011}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [http://www.naturessecretlarder.co.uk/wild-food-useful-plants/dogwood-cornus-sanguinea.htm Историја и употреба на Dogwood] Archived * [http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF14/Cornus.pdf ''Корнус'' во флората на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Дреновидни]] ks9ehig7rn7qeno80ybn1s8y9sjid4a 5650109 5650099 2026-10-26T12:59:08Z Виолетова 1975 /* Дренки со сино или бело овошје */ 5650109 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bgbo cornus kousa var chinensis ies.jpg | image_caption = ''Cornus kousa'' var. ''chinensis'' |fossil_range = [[Campanian|Late Campanian]]–[[Holocene]], {{fossil range|73|0|ref=<ref name="Parfrey2011">{{cite journal|last1=Atkinson|first1=Brian A.|last2=Stockey|first2=Ruth A.|last3=Rothwell|first3=Gar W.|title=Cretaceous origin of dogwoods: an anatomically preserved ''Cornus'' (Cornaceae) fruit from the Campanian of Vancouver Island|journal=[[PeerJ]]|date=2016|volume=4|article-number=e2808|doi=10.7717/peerj.2808|pmid=28028474|pmc=5180587 |doi-access=free }}</ref>}} | taxon = Cornus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Cornus mas]]'' | type_species_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = * ''Afrocrania'' * ''Arctocrania'' * ''Cornus'' * ''Cynoxylon'' * ''Discocrania'' * ''Kraniopsis'' * ''Mesomora'' * ''Sinocornus'' * ''Syncarpea'' * ''Yinquania'' |synonyms = ''Chamaepericlimenum'' {{small|Hill}} }} '''''Cornus,''''' '''дрен, дренка''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 30-60 [[Вид (биологија)|видови]] на [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Cornaceae]], попознати како дренови, кои генерално може да се разликуваат по нивните цветови, бобинки и карактеристична кора.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|title=Notable Characteristics of Dogwood Trees|publisher=answers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826114742/http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|archive-date=August 26, 2014|accessdate=August 24, 2014}}</ref> Повеќето се [[Листопадни растенија|листопадни]] [[Дрво (растение)|дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]], но неколку видови се речиси тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] потгрмушки, а некои видови се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Неколку видови имаат мали главички од незабележителни цветови опкружени со [[прицветник]] од големи, типично бели брактеи, додека други имаат поотворени гроздови од цветови што носат [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Различните видови дренки се [[Домороден вид|автохтони]] низ поголемиот дел од [[Умерена клима|умерената]] и бореалната Евроазија и Северна Америка, а Кина, Јапонија и југоисточните Соединети Американски Држави се особено богати со автохтони видови. Родот е познат и во Јужна Америка со членови како што е ''[[Cornus peruviana]]''. == Употреба == Дренките се широко засадени во градинарството, а густото дрво на видовите со поголеми стебла е ценето за одредени специјализирани намени: од ситнозрнестото дрво може да се направат даски за сечење и фини струготини. Над 32 различни видови птици, вклучувајќи ја и [[Потполошка|потполошката]], се хранат со црвените семиња на дренот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|title=Wildlife Dogwood Trees|publisher=Prepper Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116024043/http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|archive-date=2013-11-16|accessdate=January 8, 2013}}</ref> === Овошје === Видот ''[[Дрен|Cornus mas]]'' најчесто се одгледува во југоисточна Европа поради неговите впечатливи, јадливи бобинки, кои имаат боја на карнеолски скапоцен камен. Дренките цреши имаат по едно семче и се користат во сирупи и конзерви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c290|title=Cornus mas - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org}}</ref> == Класификација == Следната класификација препознава еден, инклузивен род ''Cornus,''<ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1987|title=The case for keeping ''Cornus'' in the broad Linnaean sense|journal=[[Systematic Botany]]|volume=12|issue=4|pages=505–518|bibcode=1987SysBo..12..505E|doi=10.2307/2418886|jstor=2418886}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1988|title=Comprehending ''Cornus'': puzzles and progress in the systematics of the dogwoods|journal=[[Botanical Review]]|volume=54|issue=3|pages=233–351|bibcode=1988BotRv..54..233E|doi=10.1007/bf02868985|jstor=4354115}}</ref> со четири подгрупи и десет подродови поткрепени со молекуларна филогенија.<ref>{{Наведено списание|last=Fan|first=Chuanzhu|last2=Xiang|first2=Qiu-Yun|date=2001|title=Phylogenetic relationships within ''Cornus'' (Cornaceae) based on 26S rDNA sequences.|journal=American Journal of Botany|volume=88|issue=6|pages=1131–1138|doi=10.2307/2657096|jstor=2657096|pmid=11410478|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zhiang|first=Qiu-Yun|last2=Thomas|first2=David T.|last3=Zhang|first3=Wenheng|last4=Manchester|first4=Steven R.|last5=Murrell|first5=Zack|date=2006|title=Species level phylogeny of the genus Cornus (Cornaceae) based on molecular and morphological evidence—implications for taxonomy and Tertiary intercontinental migration.|url=https://www.researchgate.net/publication/233647099|journal=Taxon|volume=55|issue=1|page=9|bibcode=2006Taxon..55....9X|doi=10.2307/25065525|jstor=25065525|access-date=29 January 2016}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Nowicki|first=Marcin|last2=Boggess|first2=Sarah L.|last3=Saxton|first3=Arnold M.|last4=Hadziabdic|first4=Denita|last5=Xiang|first5=Qiu-Yun Jenny|last6=Molnar|first6=Thomas|last7=Huff|first7=Matthew L.|last8=Staton|first8=Margaret E.|last9=Zhao|first9=Yichen|date=2018-10-23|editor-last=Heinze|editor-first=Berthold|title=Haplotyping of Cornus florida and C. kousa chloroplasts: Insights into species-level differences and patterns of plastic DNA variation in cultivars|journal=PLOS ONE|language=en|volume=13|issue=10|bibcode=2018PLoSO..1305407N|doi=10.1371/journal.pone.0205407|issn=1932-6203|pmc=6198962|pmid=30352068|doi-access=free}}</ref> Географскиот опсег како [[Домороден вид|автохтони растенија]] се дадени подолу. === Дренки со сино или бело овошје === Паникуларни или коримбозни [[Соцветие|соцветија]]; брактеи ситни, немодифицирани; плодовите се сферични или потсферични, бели, сини или црни: * Подрод '''''Yinquania'''''. ** ''[[Cornus oblonga]]''. ** ''[[Cornus peruviana]]''. * Подрод '''''Kraniopsis.''''' ** ''[[Cornus alba]]'' ** ''[[Cornus amomum]]'' ** ''[[Cornus asperifolia]]'' ** ''[[Cornus austrosinensis]]'' ** ''[[Cornus bretschneideri]]'' ** ''[[Cornus coreana]]'' ** ''[[Cornus drummondii]]'' ** ''[[Cornus excelsa]]'' ** ''[[Cornus foemina]]'' ** ''[[Cornus glabrata]]'' ** ''[[Cornus hemsleyi]]'' ** ''[[Cornus koehneana]]'' ** ''[[Cornus macrophylla]]'' ** ''[[Cornus obliqua]]'' ** ''[[Cornus paucinervis]]'' ** ''[[Cornus racemosa]]'' ** ''[[Cornus rugosa]]'' ** ''[[Cornus sanguinea]]'' ** ''[[Cornus sericea]]'' ** ''[[Cornus torreyi]]'' ** ''[[Cornus walteri]]'' ** ''[[Cornus wilsoniana]]'' ** ''[[Cornus × arnoldiana]]'' * Подрод '''''Mesomora''''' ** ''[[Cornus alternifolia]]'' ** ''[[Cornus controversa]]'' === Корнелијански цреши === Чадорчести соцветија; модифицирани бракти, непеталоидни; плодовите се издолжени, црвени: * '''Подрод ''Afrocrania''''' ** ''[[Cornus volkensii]]'' * '''Подрод ''Cornus''''' ** ''[[Cornus eydeana]]'' ** ''[[Cornus mas]]'' ** ''[[Cornus officinalis]]'' ** † ''[[Cornus piggae]]'' ** ''[[Cornus sessilis]]'' * '''Подрод ''Sinocornus''''' ** ''[[Cornus chinensis]]'' === Дренки со големи гранки === * '''Подрод''' '''''Discocrania''''' ** ''[[Cornus disciflora]]'' * '''Подрод ''Cynoxylon''''' ** ''[[Cornus florida]]'' ** ''[[Cornus nuttallii]]'' * '''Подрод ''Syncarpea''''' ** ''[[Cornus capitata]]'' ** ''[[Cornus hongkongensis]]'' ** ''[[Cornus kousa]]'' ** ''[[Cornus multinervosa]]'' === Џуџести дренки === * '''Подрод ''Arctocrania''''' ** ''[[Cornus canadensis]]'' ** ''[[Cornus suecica]]'' ** ''[[Cornus × unalaschkensis]]'' (хибрид: ''Cornus&nbsp;canadensis'' × ''Cornus suecica'') ** ''[[Cornus wardiana]]'' === ''Incertae sedis'' (непоставени) === * † ''[[Cornus clarnensis]]'' === Хортикултурни хибриди === ''Cornus'' × ''rutgersensis'' (хибрид: ''Cornus&#x20;florida'' × ''Cornus kousa''). Хортикултурно развиено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oregonstate.edu/dept/ldplants/corut.htm|title=''Cornus florida'' × ''Cornus kousa''|work=Landscape Plants: Images, identification, and information|publisher=Oregon State University|accessdate=20 May 2011}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [http://www.naturessecretlarder.co.uk/wild-food-useful-plants/dogwood-cornus-sanguinea.htm Историја и употреба на Dogwood] Archived * [http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF14/Cornus.pdf ''Корнус'' во флората на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Дреновидни]] l4n1ab8bz2y0pkp30rnkwgkihu99uyg 5650124 5650109 2026-10-26T13:05:40Z Виолетова 1975 5650124 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bgbo cornus kousa var chinensis ies.jpg | image_caption = ''Cornus kousa'' var. ''chinensis'' |fossil_range = [[Campanian|Late Campanian]]–[[Holocene]], {{fossil range|73|0|ref=<ref name="Parfrey2011">{{cite journal|last1=Atkinson|first1=Brian A.|last2=Stockey|first2=Ruth A.|last3=Rothwell|first3=Gar W.|title=Cretaceous origin of dogwoods: an anatomically preserved ''Cornus'' (Cornaceae) fruit from the Campanian of Vancouver Island|journal=[[PeerJ]]|date=2016|volume=4|article-number=e2808|doi=10.7717/peerj.2808|pmid=28028474|pmc=5180587 |doi-access=free }}</ref>}} | taxon = Cornus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Cornus mas]]'' | type_species_authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подродови | subdivision = * ''Afrocrania'' * ''Arctocrania'' * ''Cornus'' * ''Cynoxylon'' * ''Discocrania'' * ''Kraniopsis'' * ''Mesomora'' * ''Sinocornus'' * ''Syncarpea'' * ''Yinquania'' |synonyms = ''Chamaepericlimenum'' {{small|Hill}} }} '''''Cornus,''''' '''дрен, дренка''' е [[Род (биологија)|род]] од околу 30-60 [[Вид (биологија)|видови]] на [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Cornaceae]], попознати како дренови, кои генерално може да се разликуваат по нивните цветови, бобинки и карактеристична кора.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|title=Notable Characteristics of Dogwood Trees|publisher=answers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826114742/http://forestry.answers.com/tree-identification/tree-identification-notable-characteristics-of-dogwood-trees|archive-date=August 26, 2014|accessdate=August 24, 2014}}</ref> Повеќето се [[Листопадни растенија|листопадни]] [[Дрво (растение)|дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]], но неколку видови се речиси тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] потгрмушки, а некои видови се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Неколку видови имаат мали главички од незабележителни цветови опкружени со [[прицветник]] од големи, типично бели брактеи, додека други имаат поотворени гроздови од цветови што носат [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Различните видови дренки се [[Домороден вид|автохтони]] низ поголемиот дел од [[Умерена клима|умерената]] и бореалната Евроазија и Северна Америка, а Кина, Јапонија и југоисточните Соединети Американски Држави се особено богати со автохтони видови. Родот е познат и во Јужна Америка со членови како што е ''[[Cornus peruviana]]''. Во [[Македонија]] од овој род растат само два вида: [[обичен дрен]] и [[црн дрен]].''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1526-1527}}</ref>'' == Употреба == Дренките се широко засадени во градинарството, а густото дрво на видовите со поголеми стебла е ценето за одредени специјализирани намени: од ситнозрнестото дрво може да се направат даски за сечење и фини струготини. Над 32 различни видови птици, вклучувајќи ја и [[Потполошка|потполошката]], се хранат со црвените семиња на дренот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|title=Wildlife Dogwood Trees|publisher=Prepper Gardens|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116024043/http://www.preppergarden.biz/Dogwood-Trees-for-Preppers-p/wld-dogwood.htm|archive-date=2013-11-16|accessdate=January 8, 2013}}</ref> === Овошје === Видот ''[[Дрен|Cornus mas]]'' најчесто се одгледува во југоисточна Европа поради неговите впечатливи, јадливи бобинки, кои имаат боја на карнеолски скапоцен камен. Дренките цреши имаат по едно семче и се користат во сирупи и конзерви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=c290|title=Cornus mas - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org}}</ref> == Класификација == Следната класификација препознава еден, инклузивен род ''Cornus,''<ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1987|title=The case for keeping ''Cornus'' in the broad Linnaean sense|journal=[[Systematic Botany]]|volume=12|issue=4|pages=505–518|bibcode=1987SysBo..12..505E|doi=10.2307/2418886|jstor=2418886}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Richard H. Eyde|year=1988|title=Comprehending ''Cornus'': puzzles and progress in the systematics of the dogwoods|journal=[[Botanical Review]]|volume=54|issue=3|pages=233–351|bibcode=1988BotRv..54..233E|doi=10.1007/bf02868985|jstor=4354115}}</ref> со четири подгрупи и десет подродови поткрепени со молекуларна филогенија.<ref>{{Наведено списание|last=Fan|first=Chuanzhu|last2=Xiang|first2=Qiu-Yun|date=2001|title=Phylogenetic relationships within ''Cornus'' (Cornaceae) based on 26S rDNA sequences.|journal=American Journal of Botany|volume=88|issue=6|pages=1131–1138|doi=10.2307/2657096|jstor=2657096|pmid=11410478|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zhiang|first=Qiu-Yun|last2=Thomas|first2=David T.|last3=Zhang|first3=Wenheng|last4=Manchester|first4=Steven R.|last5=Murrell|first5=Zack|date=2006|title=Species level phylogeny of the genus Cornus (Cornaceae) based on molecular and morphological evidence—implications for taxonomy and Tertiary intercontinental migration.|url=https://www.researchgate.net/publication/233647099|journal=Taxon|volume=55|issue=1|page=9|bibcode=2006Taxon..55....9X|doi=10.2307/25065525|jstor=25065525|access-date=29 January 2016}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Nowicki|first=Marcin|last2=Boggess|first2=Sarah L.|last3=Saxton|first3=Arnold M.|last4=Hadziabdic|first4=Denita|last5=Xiang|first5=Qiu-Yun Jenny|last6=Molnar|first6=Thomas|last7=Huff|first7=Matthew L.|last8=Staton|first8=Margaret E.|last9=Zhao|first9=Yichen|date=2018-10-23|editor-last=Heinze|editor-first=Berthold|title=Haplotyping of Cornus florida and C. kousa chloroplasts: Insights into species-level differences and patterns of plastic DNA variation in cultivars|journal=PLOS ONE|language=en|volume=13|issue=10|bibcode=2018PLoSO..1305407N|doi=10.1371/journal.pone.0205407|issn=1932-6203|pmc=6198962|pmid=30352068|doi-access=free}}</ref> Географскиот опсег како [[Домороден вид|автохтони растенија]] се дадени подолу. === Дренки со сино или бело овошје === Паникуларни или коримбозни [[Соцветие|соцветија]]; брактеи ситни, немодифицирани; плодовите се сферични или потсферични, бели, сини или црни: * Подрод '''''Yinquania'''''. ** ''[[Cornus oblonga]]''. ** ''[[Cornus peruviana]]''. * Подрод '''''Kraniopsis.''''' ** ''[[Cornus alba]]'' ** ''[[Cornus amomum]]'' ** ''[[Cornus asperifolia]]'' ** ''[[Cornus austrosinensis]]'' ** ''[[Cornus bretschneideri]]'' ** ''[[Cornus coreana]]'' ** ''[[Cornus drummondii]]'' ** ''[[Cornus excelsa]]'' ** ''[[Cornus foemina]]'' ** ''[[Cornus glabrata]]'' ** ''[[Cornus hemsleyi]]'' ** ''[[Cornus koehneana]]'' ** ''[[Cornus macrophylla]]'' ** ''[[Cornus obliqua]]'' ** ''[[Cornus paucinervis]]'' ** ''[[Cornus racemosa]]'' ** ''[[Cornus rugosa]]'' ** ''[[Cornus sanguinea]]'' ** ''[[Cornus sericea]]'' ** ''[[Cornus torreyi]]'' ** ''[[Cornus walteri]]'' ** ''[[Cornus wilsoniana]]'' ** ''[[Cornus × arnoldiana]]'' * Подрод '''''Mesomora''''' ** ''[[Cornus alternifolia]]'' ** ''[[Cornus controversa]]'' === Корнелијански цреши === Чадорчести соцветија; модифицирани бракти, непеталоидни; плодовите се издолжени, црвени: * '''Подрод ''Afrocrania''''' ** ''[[Cornus volkensii]]'' * '''Подрод ''Cornus''''' ** ''[[Cornus eydeana]]'' ** ''[[Cornus mas]]'' ** ''[[Cornus officinalis]]'' ** † ''[[Cornus piggae]]'' ** ''[[Cornus sessilis]]'' * '''Подрод ''Sinocornus''''' ** ''[[Cornus chinensis]]'' === Дренки со големи гранки === * '''Подрод''' '''''Discocrania''''' ** ''[[Cornus disciflora]]'' * '''Подрод ''Cynoxylon''''' ** ''[[Cornus florida]]'' ** ''[[Cornus nuttallii]]'' * '''Подрод ''Syncarpea''''' ** ''[[Cornus capitata]]'' ** ''[[Cornus hongkongensis]]'' ** ''[[Cornus kousa]]'' ** ''[[Cornus multinervosa]]'' === Џуџести дренки === * '''Подрод ''Arctocrania''''' ** ''[[Cornus canadensis]]'' ** ''[[Cornus suecica]]'' ** ''[[Cornus × unalaschkensis]]'' (хибрид: ''Cornus&nbsp;canadensis'' × ''Cornus suecica'') ** ''[[Cornus wardiana]]'' === ''Incertae sedis'' (непоставени) === * † ''[[Cornus clarnensis]]'' === Хортикултурни хибриди === ''Cornus'' × ''rutgersensis'' (хибрид: ''Cornus&#x20;florida'' × ''Cornus kousa''). Хортикултурно развиено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oregonstate.edu/dept/ldplants/corut.htm|title=''Cornus florida'' × ''Cornus kousa''|work=Landscape Plants: Images, identification, and information|publisher=Oregon State University|accessdate=20 May 2011}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [http://www.naturessecretlarder.co.uk/wild-food-useful-plants/dogwood-cornus-sanguinea.htm Историја и употреба на Dogwood] Archived * [http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF14/Cornus.pdf ''Корнус'' во флората на Кина] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Дреновидни]] s2nztxk47eir7i02lrxp42o66guktex 0 1406549 5650100 2026-10-26T12:48:45Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Дрен (род)]] 5650100 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Дрен (род)]] s1zlpmila6s4rsjdmmzggxqm95pcozv 1 1406550 5650101 2026-10-26T12:49:01Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650101 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1406551 5650106 2026-10-26T12:55:58Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650106 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406552 5650107 2026-10-26T12:56:46Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Cornus controversa]] 5650107 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Cornus controversa]] j798499txvuz2yxkxrnacvpfhogb8gg 1 1406553 5650110 2026-10-26T12:59:34Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650110 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406554 5650112 2026-10-26T13:00:30Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Дрен]] на [[Обичен дрен]] презапишувајќи врз пренасочување 5650112 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Обичен дрен]] dulfjhzfkaxjrd1ihayp102awf57kuc 1 1406555 5650114 2026-10-26T13:00:30Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Дрен]] на [[Разговор:Обичен дрен]] 5650114 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Обичен дрен]] cro9hu9myhapc8f6800gjrfhbc8sz6v 1 1406556 5650120 2026-10-26T13:03:47Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650120 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406557 5650134 2026-10-26T13:21:22Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Книгите од серијалот „Кормиларката“]] на [[Книги од серијалот „Кормиларката“]] 5650134 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книги од серијалот „Кормиларката“]] ovgmjnetz1w0dv3eeuzsxir5uihp08m 1 1406558 5650135 2026-10-26T13:21:35Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650135 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 1 1406559 5650148 2026-10-26T13:27:52Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650148 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406560 5650151 2026-10-26T13:39:07Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1376551171|Viola biflora]]“ 5650151 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola biflora Kilpisjarvi 2012-07.jpg|status=G5|status_system=TNC|genus=Viola (plant)|species=biflora|authority=[[L.]]}} '''''Viola biflora''''' е вид од родот ''[[темјанушка]]''. Се среќава во [[Европа]], [[Сибир]], [[Средна Азија|Централна Азија]], [[Индија]], [[Пакистан]], западна и северна [[Народна Република Кина|Кина]], [[Северна Кореја]], [[Јапонија]] и западна Северна Америка.<ref>{{Наведување|title=Encyclopedia of Life|url=http://www.eol.org/pages/584599?category_id=20}}</ref> Видот е наведен како ранлив во канадската покраина [[Британска Колумбија]], [[Јукон]] и американската држава [[Колорадо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.131206/Viola_biflora|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2026-03-03}}</ref> Опис Повеќегодишно тревесто растение до 20 цм високо, со тенок ползечки ризом покриен со белузлави месести лушпи и со неколку листови на врвот на ризомот. Стебленцата поединечни или по 2, вертикални, тенки, нежни, голи, со 2-4 листа по нив и со 1-3 цвета. Приосновните листови 1-3, со долги голи дршки, 4-12 цм долги, со бубреговидна или срцевидна ламина. Ламината 3-4 цм долга, по работ тапо назабена, тенка, зелена, на горната страна со ретки куси четинести влакна, а на долната страна најмногу ги има по спроводните жили. Стеблените листови обично 2-3, бубреговидни до широко-јајцевидни, во основата срцевидни, тапи или слабо заострени, кон врвот се со сè помали дршки и помали ламини. Прилисниците 3-4 мм долги, јајцевидни или ланцетни, по работ целокрајни или во долниот дел обично слабо назабени, а другиот дел е со цилии. Цветните дршки 2-3 цм долги, тенки, со скоро незабележливи брактеоли. Цветовите 15 мм високи и без мирис. Чашкините ливчиња ланцетни, на врвот заострени, со придатоците 5-7 мм долги, голи, по површината или по работ со ретки влакна. Придатоците помали од 1 мм. Венечните ливчиња жолти, страничните ливчиња без ресички во основата. Долното ливче со 3-5 долги кафеави линии. Шпората 2-3 мм долга, права и тапа. Столпчето кон врвот проширено, а жигот дводелен. Кутијката долгнавесто-јајцевидна, гола, на исправена дршка.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=519}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по влажни и мочурливи станишта во планинскиот регион. Се посочува за [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]] - [[Царев Врв]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=479-480}}</ref> == Таксономија == ''Viola biflora'' ги има следниве признати подтаксони според World Flora Online, вклучувајќи го и нејзиниот автоном: ''Viola biflora'' L. * ''Viola biflora'' ssp. ''biflora'' * ''Viola biflora'' ssp. ''carlotte'' <small>Calder & Roy L.Taylor</small> * ''Viola biflora'' var. ''rockiana'' <small>(W.Becker)</small> <small>Y.S.</small> <small>Chen</small> ** == Распространетост == ''Viola biflora'' обично се наоѓа во засенчени, влажни, субалпски до алпски области. Некои подтаксони имаат преклопувачка дистрибуција: * ''Viola biflora'' ssp. ''biflora'': Европа Азија, Северна Америка.<ref>{{Cite web|url=https://nwwildflowers.com/flora/?t=Viola+biflora+var.+biflora|title=FNA: Viola biflora var. biflora|access-date=2026-03-03|website=nwwildflowers.com}}</ref> * ''Viola biflora'' ssp. ''carlotte'': Ендемичен за Хаида Гваи во Британска Колумбија. * ''Viola biflora'' var. ''rockiana'': Централна Кина, вклучувајќи ги Ќингхај и [[Тибет]]. * == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато}} * {{Викивидови-ред|Viola biflora}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 85lnolv7oaltlrha8jds2zmz8t5cavv 5650152 5650151 2026-10-26T13:41:21Z BosaFi 115936 5650152 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola biflora Kilpisjarvi 2012-07.jpg|status=G5|status_system=TNC|genus=Viola (plant)|species=biflora|authority=[[L.]]}} '''''Viola biflora''''' е вид од родот ''[[темјанушка]]''. Се среќава во [[Европа]], [[Сибир]], [[Средна Азија|Централна Азија]], [[Индија]], [[Пакистан]], западна и северна [[Народна Република Кина|Кина]], [[Северна Кореја]], [[Јапонија]] и западна Северна Америка.<ref>{{Наведување|title=Encyclopedia of Life|url=http://www.eol.org/pages/584599?category_id=20}}</ref> Видот е наведен како ранлив во канадската покраина [[Британска Колумбија]], [[Јукон]] и американската држава [[Колорадо]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.131206/Viola_biflora|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2026-03-03}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение до 20 цм високо, со тенок ползечки ризом покриен со белузлави месести лушпи и со неколку листови на врвот на ризомот. Стебленцата поединечни или по 2, вертикални, тенки, нежни, голи, со 2-4 листа по нив и со 1-3 цвета. Приосновните листови 1-3, со долги голи дршки, 4-12 цм долги, со бубреговидна или срцевидна ламина. Ламината 3-4 цм долга, по работ тапо назабена, тенка, зелена, на горната страна со ретки куси четинести влакна, а на долната страна најмногу ги има по спроводните жили. Стеблените листови обично 2-3, бубреговидни до широко-јајцевидни, во основата срцевидни, тапи или слабо заострени, кон врвот се со сè помали дршки и помали ламини. Прилисниците 3-4 мм долги, јајцевидни или ланцетни, по работ целокрајни или во долниот дел обично слабо назабени, а другиот дел е со цилии. Цветните дршки 2-3 цм долги, тенки, со скоро незабележливи брактеоли. Цветовите 15 мм високи и без мирис. Чашкините ливчиња ланцетни, на врвот заострени, со придатоците 5-7 мм долги, голи, по површината или по работ со ретки влакна. Придатоците помали од 1 мм. Венечните ливчиња жолти, страничните ливчиња без ресички во основата. Долното ливче со 3-5 долги кафеави линии. Шпората 2-3 мм долга, права и тапа. Столпчето кон врвот проширено, а жигот дводелен. Кутијката долгнавесто-јајцевидна, гола, на исправена дршка.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=519}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по влажни и мочурливи станишта во планинскиот регион. Се посочува за [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]] - [[Царев Врв]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=479-480}}</ref> == Таксономија == ''Viola biflora'' ги има следниве признати подтаксони според World Flora Online, вклучувајќи го и нејзиниот автоном: * ''Viola biflora'' L. ** ''Viola biflora'' ssp. ''biflora'' ** ''Viola biflora'' ssp. ''carlotte'' <small>Calder & Roy L.Taylor</small> ** ''Viola biflora'' var. ''rockiana'' <small>(W.Becker)</small> <small>Y.S.</small> <small>Chen</small> == Распространетост == ''Viola biflora'' обично се наоѓа во засенчени, влажни, субалпски до алпски области. Некои подтаксони имаат преклопувачка дистрибуција: * ''Viola biflora'' ssp. ''biflora'': Европа Азија, Северна Америка.<ref>{{Cite web|url=https://nwwildflowers.com/flora/?t=Viola+biflora+var.+biflora|title=FNA: Viola biflora var. biflora|access-date=2026-03-03|website=nwwildflowers.com}}</ref> * ''Viola biflora'' ssp. ''carlotte'': Ендемичен за Хаида Гваи во Британска Колумбија. * ''Viola biflora'' var. ''rockiana'': Централна Кина, вклучувајќи ги Ќингхај и [[Тибет]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-вметнато}} * {{Викивидови-ред|Viola biflora}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qjupja7jj61unyxdidnb3tfemajcr1e 1 1406561 5650162 2026-10-26T13:57:58Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650162 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406562 5650164 2026-10-26T14:00:15Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Лукови]] 5650164 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лукови]] rar3k7a1zu2q51goe6y30cta647ox1h 1 1406563 5650170 2026-10-26T14:08:09Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650170 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1406564 5650186 2026-10-26T14:37:48Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650186 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406565 5650195 2026-10-26T15:00:50Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368872820|Araliaceae]]“ 5650195 wikitext text/x-wiki '''Araliaceae''' ― семејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] составено од околу 47 [[Род (биологија)|родови]] и околу 1500 видови. Тие се првенствено дрвенести растенија, заедно со некои тревни растенија кои се познати како '''бршлени''' или '''женшен'''.<ref name="chinaflora">{{Наведена книга|url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|title=Flora of China|last=Xiang|first=Q.|last2=Lowry|first2=P. P.|publisher=Missouri Botanical Garden Press|year=2007|isbn=9781930723597|editor-last=Wu|editor-first=Z. Y.|volume=13|location=St. Louis, MO|page=491|chapter=Araliaceae|access-date=25 December 2023|editor-last2=Raven|editor-first2=P. H.|editor-last3=Hong|editor-first3=D. Y.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116152338/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|archive-date=16 January 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://succulent-plant.com/families/araliaceae.html|title=Araliaceae|work=succulent-plant.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514110809/http://www.succulent-plant.com/families/araliaceae.html|archive-date=14 May 2018|accessdate=2018-02-07}}</ref> Морфологијата на ''Araliaceae'' варира многу. Претежно се разликува врз основа на неговата дрвенеста природа, тропската распространетост и присуството на едноставни [[Штит (ботаника)|штитови]].<ref>{{Наведена книга|title=Botany in a day : the patterns method of plant identification : an herbal field guide to plant families of North America|last=Elpel|first=Thomas J.|publisher=HOPS Press|year=2013|isbn=978-1-892784-35-3|oclc=1037950883}}</ref> Меѓу семејството ''Araliaceae'' постојат бројни растенија од економско значење. Некои родови, вклучувајќи ги ''[[Hedera]]'', ''[[Fatsia]]'' и ''[[Heptapleurum]]'' (порано ''Schefflera''), се користат како [[Украсно растение|украсни, лиснати растенија]] . Семејството ''Araliaceae'' го вклучува и ''[[Panax ginseng]]'', чиј корен се користи во традиционалната кинеска медицина под името женшен. == Таксономија и систематика == ''Araliaceae'' е една од шесте фамилии [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] признати од APG IV кои припаѓаат на штитовидните, ''[[Apiales]]'', ред во рамките на [[астериди]].<ref>{{Наведено списание|last=The Angiosperm Phylogeny Group|date=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|language=en|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> ''Araliaceae'' е прифатено како монофилетска гранка во рамките на [[Apiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref> Во рамките на ''Araliaceae'', постојат четири прифатени групи:<ref>{{Наведено списание|last=Li|first=Rong|last2=Wen|first2=Jun|date=2016|title=Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae based on nuclear and plastid DNA sequence data: Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae|journal=Journal of Systematics and Evolution|language=en|volume=54|issue=4|pages=453–467|doi=10.1111/jse.12196|doi-access=free}}</ref> 1. Групата '''''[[Raukaua]]''''', сестра на останатите главни клади на ''Araliaceae''. 2. Групата '''''Aralia-Panax''''', која се состои претежно од монофилетските родови ''[[Aralia]]'' и ''[[Panax]].'' 3. Групата '''''[[Polyscias]]-[[Pseudopanax]]''''', сестра на родот ''[[Cussonia]]'' и на групата Азиски палмати. 4. '''Азиски палмати''', најголемата од групите што ги претставуваат [[Araliaceae]]. Исто така, постојат повеќе таксони кои се слични на овие групи, но не се во нивна рамките. Класификацијата на генеричко ниво на ''Araliaceae'' е нестабилна и сè уште се проучува. На пример, бројни родови се синонимизирани под ''[[Schefflera]]'', во кои се сместени околу половина од видовите во ''Araliaceae''. Неодамнешните молекуларни филогении покажаа дека овој голем пантропски род е полифилетичен,<ref>{{Наведено списание|last=Wen|first=J.|last2=Plunkett|first2=G. M.|last3=Mitchell|first3=A. D.|last4=Wagstaff|first4=S.J.|year=2001|title=The Evolution of Araliaceae: A Phylogenetic Analysis Based on ITS Sequences of Nuclear Ribosomal DNA|journal=Systematic Botany|volume=26|pages=144–167}}</ref> и некои веруваат дека треба повторно да се подели на неколку родови, иако тие веројатно не би одговарале на претходно признатите родови. Една примерна група што се покажа како проблематична за систематиката на ''Araliaceae'' е потсемејството ''Hydrocotyloideae''. Молекуларните филогении укажуваат дека барем некои од родовите што традиционално се протегаат низ ''Araliaceae'' и ''Apiaceae'', како што се ''Hydrocotyloideae''<ref>{{Наведено списание|last=Plunkett|first=G.M.|last2=Soltis|first2=D.E.|author-link2=Douglas E. Soltis|last3=Soltis|first3=P.S.|author-link3=Pamela S. Soltis|year=1997|title=Clarification of the relationship between Apiaceae and Araliaceae based on MATK and RBCL sequence data|url=http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=84|issue=4|pages=565–580|doi=10.2307/2446032|jstor=2446032|pmid=21708608|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706004528/http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|archive-date=2008-07-06}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Chandler|first=G. T.|last2=Plunkett|first2=G. M.|year=2004|title=Evolution in Apiales: Nuclear and chloroplast markers together in (almost) perfect harmony|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=144|issue=2|pages=123–147|doi=10.1111/j.1095-8339.2003.00247.x|doi-access=free}}</ref> се чини дека се потесно поврзани со ''Araliaceae''. Препорачано е потсемејството ''Hydrocotyloideae'' да се стесни за да ги вклучи само родовите ''[[Hydrocotyle]],'' ''[[Trachymene]]'' и ''[[Harmsiopanax]]'' за да се формира монофилетска група во ''Araliaceae''.<ref>{{Наведено списание|last=Nicolas|first=Antoine N.|last2=Plunkett|first2=Gregory M.|date=2009|title=The demise of subfamily Hydrocotyloideae (Apiaceae) and the re-alignment of its genera across the entire order Apiales|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|language=en|volume=53|issue=1|pages=134–151|bibcode=2009MolPE..53..134N|doi=10.1016/j.ympev.2009.06.010|pmid=19549570}}</ref> == Потсемејства и родови == <gallery> File:Scheflera1.jpg|алт=Heptapleurum arboricola| ''Хептаплеурум арборикола'' File:Oplopanax_horridus0.jpg|алт=Oplopanax horridus| ''Оплопанакс хоридус'' File:Eleutherococcus-sieboldianus.JPG|алт=Eleutherococcus sieboldianus| ''Елеутерококус сиеболдијанус'' File:Starr_070515-7041_Osmoxylon_lineare.jpg|алт=Osmoxylon lineare| ''[[Osmoxylon lineare|Осмоксилон линеаре]]'' File:Illustration_Hydrocotyle_vulgaris0.jpg|алт=Hydrocotyle vulgaris| ''Хидрокотил вулгарис'' File:(MHNT)_Hedera_helix_-_immature_inflorescences.jpg|алт=Hedera helix| ''[[Бршлен|Хедера спирала]]'' File:Aralia_spinosa,_Georgia,_USA.jpg|алт=Aralia spinosa| ''Аралија спиноза'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} * [http://www.people.vcu.edu/~gmplunke/aral/ Центар за ресурси Araliaceae] * [http://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ARAL.html Аралии]  во [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – База на податоци за ботаничка дерматологија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 13s8z8a29edzgz67u29jdo94ez9ymrg 5650198 5650195 2026-10-26T15:04:09Z Виолетова 1975 /* Потсемејства и родови */ 5650198 wikitext text/x-wiki '''Araliaceae''' ― семејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] составено од околу 47 [[Род (биологија)|родови]] и околу 1500 видови. Тие се првенствено дрвенести растенија, заедно со некои тревни растенија кои се познати како '''бршлени''' или '''женшен'''.<ref name="chinaflora">{{Наведена книга|url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|title=Flora of China|last=Xiang|first=Q.|last2=Lowry|first2=P. P.|publisher=Missouri Botanical Garden Press|year=2007|isbn=9781930723597|editor-last=Wu|editor-first=Z. Y.|volume=13|location=St. Louis, MO|page=491|chapter=Araliaceae|access-date=25 December 2023|editor-last2=Raven|editor-first2=P. H.|editor-last3=Hong|editor-first3=D. Y.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116152338/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|archive-date=16 January 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://succulent-plant.com/families/araliaceae.html|title=Araliaceae|work=succulent-plant.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514110809/http://www.succulent-plant.com/families/araliaceae.html|archive-date=14 May 2018|accessdate=2018-02-07}}</ref> Морфологијата на ''Araliaceae'' варира многу. Претежно се разликува врз основа на неговата дрвенеста природа, тропската распространетост и присуството на едноставни [[Штит (ботаника)|штитови]].<ref>{{Наведена книга|title=Botany in a day : the patterns method of plant identification : an herbal field guide to plant families of North America|last=Elpel|first=Thomas J.|publisher=HOPS Press|year=2013|isbn=978-1-892784-35-3|oclc=1037950883}}</ref> Меѓу семејството ''Araliaceae'' постојат бројни растенија од економско значење. Некои родови, вклучувајќи ги ''[[Hedera]]'', ''[[Fatsia]]'' и ''[[Heptapleurum]]'' (порано ''Schefflera''), се користат како [[Украсно растение|украсни, лиснати растенија]] . Семејството ''Araliaceae'' го вклучува и ''[[Panax ginseng]]'', чиј корен се користи во традиционалната кинеска медицина под името женшен. == Таксономија и систематика == ''Araliaceae'' е една од шесте фамилии [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] признати од APG IV кои припаѓаат на штитовидните, ''[[Apiales]]'', ред во рамките на [[астериди]].<ref>{{Наведено списание|last=The Angiosperm Phylogeny Group|date=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|language=en|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> ''Araliaceae'' е прифатено како монофилетска гранка во рамките на [[Apiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref> Во рамките на ''Araliaceae'', постојат четири прифатени групи:<ref>{{Наведено списание|last=Li|first=Rong|last2=Wen|first2=Jun|date=2016|title=Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae based on nuclear and plastid DNA sequence data: Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae|journal=Journal of Systematics and Evolution|language=en|volume=54|issue=4|pages=453–467|doi=10.1111/jse.12196|doi-access=free}}</ref> 1. Групата '''''[[Raukaua]]''''', сестра на останатите главни клади на ''Araliaceae''. 2. Групата '''''Aralia-Panax''''', која се состои претежно од монофилетските родови ''[[Aralia]]'' и ''[[Panax]].'' 3. Групата '''''[[Polyscias]]-[[Pseudopanax]]''''', сестра на родот ''[[Cussonia]]'' и на групата Азиски палмати. 4. '''Азиски палмати''', најголемата од групите што ги претставуваат [[Araliaceae]]. Исто така, постојат повеќе таксони кои се слични на овие групи, но не се во нивна рамките. Класификацијата на генеричко ниво на ''Araliaceae'' е нестабилна и сè уште се проучува. На пример, бројни родови се синонимизирани под ''[[Schefflera]]'', во кои се сместени околу половина од видовите во ''Araliaceae''. Неодамнешните молекуларни филогении покажаа дека овој голем пантропски род е полифилетичен,<ref>{{Наведено списание|last=Wen|first=J.|last2=Plunkett|first2=G. M.|last3=Mitchell|first3=A. D.|last4=Wagstaff|first4=S.J.|year=2001|title=The Evolution of Araliaceae: A Phylogenetic Analysis Based on ITS Sequences of Nuclear Ribosomal DNA|journal=Systematic Botany|volume=26|pages=144–167}}</ref> и некои веруваат дека треба повторно да се подели на неколку родови, иако тие веројатно не би одговарале на претходно признатите родови. Една примерна група што се покажа како проблематична за систематиката на ''Araliaceae'' е потсемејството ''Hydrocotyloideae''. Молекуларните филогении укажуваат дека барем некои од родовите што традиционално се протегаат низ ''Araliaceae'' и ''Apiaceae'', како што се ''Hydrocotyloideae''<ref>{{Наведено списание|last=Plunkett|first=G.M.|last2=Soltis|first2=D.E.|author-link2=Douglas E. Soltis|last3=Soltis|first3=P.S.|author-link3=Pamela S. Soltis|year=1997|title=Clarification of the relationship between Apiaceae and Araliaceae based on MATK and RBCL sequence data|url=http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=84|issue=4|pages=565–580|doi=10.2307/2446032|jstor=2446032|pmid=21708608|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706004528/http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|archive-date=2008-07-06}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Chandler|first=G. T.|last2=Plunkett|first2=G. M.|year=2004|title=Evolution in Apiales: Nuclear and chloroplast markers together in (almost) perfect harmony|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=144|issue=2|pages=123–147|doi=10.1111/j.1095-8339.2003.00247.x|doi-access=free}}</ref> се чини дека се потесно поврзани со ''Araliaceae''. Препорачано е потсемејството ''Hydrocotyloideae'' да се стесни за да ги вклучи само родовите ''[[Hydrocotyle]],'' ''[[Trachymene]]'' и ''[[Harmsiopanax]]'' за да се формира монофилетска група во ''Araliaceae''.<ref>{{Наведено списание|last=Nicolas|first=Antoine N.|last2=Plunkett|first2=Gregory M.|date=2009|title=The demise of subfamily Hydrocotyloideae (Apiaceae) and the re-alignment of its genera across the entire order Apiales|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|language=en|volume=53|issue=1|pages=134–151|bibcode=2009MolPE..53..134N|doi=10.1016/j.ympev.2009.06.010|pmid=19549570}}</ref> == Потсемејства и родови == {{div col}} ;Потсемејство [[Aralioideae]] * ''[[Anakasia]]'' * ''[[Aralia]]'' * ''[[Astropanax]]'' * ''[[Astrotricha]]'' * ''[[Brassaiopsis]]'' * ''[[Cephalaralia]]'' * ''[[Cephalopanax]]'' * ''[[Cheirodendron]]'' * ''[[Chengiopanax]]'' * ''[[Crepinella]]'' * ''[[Cussonia]]'' * ''[[Dendropanax]]'' * ''[[Didymopanax]]'' * ''[[Eleutherococcus]]'' * ''[[× Fatshedera]]'' * ''[[Fatsia]]'' * ''[[Frodinia]]'' * ''[[Gamblea]]'' * ''[[Harmsiopanax]]'' * ''[[Hedera]]'' * ''[[Heptapleurum]]'' * ''[[Heteropanax]]'' * ''[[Kalopanax]]'' * ''[[Macropanax]]'' * ''[[Megalopanax]]'' * ''[[Merrilliopanax]]'' * ''[[Meryta]]'' * ''[[Metapanax]]'' * ''[[Motherwellia]]'' * ''[[Neocussonia]]'' * ''[[Neopanax]]'' * ''[[Oplopanax]]'' * ''[[Oreopanax]]'' * ''[[Osmoxylon]]'' * ''[[Panax]]'' * {{extinct}}''[[Paleopanax]]''<ref name="Manchester1994">{{Cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |title=Fruits and Seeds of the Middle Eocene Nut Beds Flora, Clarno Formation, Oregon |year=1994 |journal=Palaeontographica Americana |volume=58 |pages=30–31}}</ref> * ''[[Plerandra]]'' * ''[[Polyscias]]'' (вклучувајќи ги поранешните родови ''[[Arthrophyllum]]'', ''[[Cuphocarpus]]'' како подродови) * ''[[Pseudopanax]]'' * ''[[Raukaua]]'' * ''[[Schefflera]]'' * ''[[Sciadodendron]]'' * ''[[Sciodaphyllum]]'' * ''[[Seemannaralia]]'' * ''[[Sinopanax]]'' * ''[[Tetrapanax]]'' * ''[[Trevesia]]'' * ''[[Woodburnia]]'' ;Потсемејство [[Hydrocotyloideae]] * ''[[Hydrocotyle]]'' * ''[[Trachymene]]'' ;Потсемејство ''incertae sedis'' * †''[[Araliaceoipollenites]]'' (фосилски полен) {{div col end}} <gallery> File:Scheflera1.jpg|''[[Heptapleurum arboricola]]'' File:Oplopanax horridus0.jpg|''[[Oplopanax horridus]]'' File:Eleutherococcus-sieboldianus.JPG|''[[Eleutherococcus sieboldianus]]'' File:Starr 070515-7041 Osmoxylon lineare.jpg|''[[Osmoxylon lineare]]'' File:Illustration Hydrocotyle vulgaris0.jpg|''[[Hydrocotyle vulgaris]]'' File:(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg|''[[Hedera helix]]'' File:Aralia spinosa, Georgia, USA.jpg|''[[Aralia spinosa]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} * [http://www.people.vcu.edu/~gmplunke/aral/ Центар за ресурси Araliaceae] * [http://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ARAL.html Аралии]  во [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – База на податоци за ботаничка дерматологија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] kblzc507jjly7c64i1mvyghxn3hnx27 5650386 5650198 2026-10-27T08:26:08Z Виолетова 1975 5650386 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |fossil_range = {{Fossilrange|Eocene|present}} |image = Aralia elata en fleur4081.jpg |image_caption = ''[[Aralia elata]]'' |taxon = Araliaceae |authority = [[Juss.]]<ref name="apgiii">{{Citation |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |subdivision_ranks = Потсемејства и родови |subdivision = * Види текст |synonyms = * Botryodendraceae <small>[[J.Agardh]]</small> * Hydrocotylaceae <small>([[Drude]]) [[Hyl.]]</small> }} '''Araliaceae''' ― семејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] составено од околу 47 [[Род (биологија)|родови]] и околу 1500 видови. Тие се првенствено дрвенести растенија, заедно со некои тревни растенија кои се познати како '''бршлени''' или '''женшен'''.<ref name="chinaflora">{{Наведена книга|url=http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|title=Flora of China|last=Xiang|first=Q.|last2=Lowry|first2=P. P.|publisher=Missouri Botanical Garden Press|year=2007|isbn=9781930723597|editor-last=Wu|editor-first=Z. Y.|volume=13|location=St. Louis, MO|page=491|chapter=Araliaceae|access-date=25 December 2023|editor-last2=Raven|editor-first2=P. H.|editor-last3=Hong|editor-first3=D. Y.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116152338/http://flora.huh.harvard.edu/china/mss/volume13/Araliaceae.pdf|archive-date=16 January 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://succulent-plant.com/families/araliaceae.html|title=Araliaceae|work=succulent-plant.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514110809/http://www.succulent-plant.com/families/araliaceae.html|archive-date=14 May 2018|accessdate=2018-02-07}}</ref> Морфологијата на ''Araliaceae'' варира многу. Претежно се разликува врз основа на неговата дрвенеста природа, тропската распространетост и присуството на едноставни [[Штит (ботаника)|штитови]].<ref>{{Наведена книга|title=Botany in a day : the patterns method of plant identification : an herbal field guide to plant families of North America|last=Elpel|first=Thomas J.|publisher=HOPS Press|year=2013|isbn=978-1-892784-35-3|oclc=1037950883}}</ref> Меѓу семејството ''Araliaceae'' постојат бројни растенија од економско значење. Некои родови, вклучувајќи ги ''[[Hedera]]'', ''[[Fatsia]]'' и ''[[Heptapleurum]]'' (порано ''Schefflera''), се користат како [[Украсно растение|украсни, лиснати растенија]] . Семејството ''Araliaceae'' го вклучува и ''[[Panax ginseng]]'', чиј корен се користи во традиционалната кинеска медицина под името женшен. == Таксономија и систематика == ''Araliaceae'' е една од шесте фамилии [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] признати од APG IV кои припаѓаат на штитовидните, ''[[Apiales]]'', ред во рамките на [[астериди]].<ref>{{Наведено списание|last=The Angiosperm Phylogeny Group|date=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|language=en|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> ''Araliaceae'' е прифатено како монофилетска гранка во рамките на [[Apiales]].<ref>{{Наведено списание|last=Kim|first=Kyunghee|last2=Nguyen|first2=Van Binh|last3=Dong|first3=Jingzhou|last4=Wang|first4=Ying|last5=Park|first5=Jee Young|last6=Lee|first6=Sang-Choon|last7=Yang|first7=Tae-Jin|date=December 2017|title=Evolution of the Araliaceae family inferred from complete chloroplast genomes and 45S nrDNAs of 10 Panax-related species|journal=Scientific Reports|language=en|volume=7|issue=1|pages=4917|bibcode=2017NatSR...7.4917K|doi=10.1038/s41598-017-05218-y|issn=2045-2322|pmc=5501832|pmid=28687778|doi-access=free}}</ref> Во рамките на ''Araliaceae'', постојат четири прифатени групи:<ref>{{Наведено списание|last=Li|first=Rong|last2=Wen|first2=Jun|date=2016|title=Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae based on nuclear and plastid DNA sequence data: Phylogeny and diversification of Chinese Araliaceae|journal=Journal of Systematics and Evolution|language=en|volume=54|issue=4|pages=453–467|doi=10.1111/jse.12196|doi-access=free}}</ref> 1. Групата '''''[[Raukaua]]''''', сестра на останатите главни клади на ''Araliaceae''. 2. Групата '''''Aralia-Panax''''', која се состои претежно од монофилетските родови ''[[Aralia]]'' и ''[[Panax]].'' 3. Групата '''''[[Polyscias]]-[[Pseudopanax]]''''', сестра на родот ''[[Cussonia]]'' и на групата Азиски палмати. 4. '''Азиски палмати''', најголемата од групите што ги претставуваат [[Araliaceae]]. Исто така, постојат повеќе таксони кои се слични на овие групи, но не се во нивна рамките. Класификацијата на генеричко ниво на ''Araliaceae'' е нестабилна и сè уште се проучува. На пример, бројни родови се синонимизирани под ''[[Schefflera]]'', во кои се сместени околу половина од видовите во ''Araliaceae''. Неодамнешните молекуларни филогении покажаа дека овој голем пантропски род е полифилетичен,<ref>{{Наведено списание|last=Wen|first=J.|last2=Plunkett|first2=G. M.|last3=Mitchell|first3=A. D.|last4=Wagstaff|first4=S.J.|year=2001|title=The Evolution of Araliaceae: A Phylogenetic Analysis Based on ITS Sequences of Nuclear Ribosomal DNA|journal=Systematic Botany|volume=26|pages=144–167}}</ref> и некои веруваат дека треба повторно да се подели на неколку родови, иако тие веројатно не би одговарале на претходно признатите родови. Една примерна група што се покажа како проблематична за систематиката на ''Araliaceae'' е потсемејството ''Hydrocotyloideae''. Молекуларните филогении укажуваат дека барем некои од родовите што традиционално се протегаат низ ''Araliaceae'' и ''Apiaceae'', како што се ''Hydrocotyloideae''<ref>{{Наведено списание|last=Plunkett|first=G.M.|last2=Soltis|first2=D.E.|author-link2=Douglas E. Soltis|last3=Soltis|first3=P.S.|author-link3=Pamela S. Soltis|year=1997|title=Clarification of the relationship between Apiaceae and Araliaceae based on MATK and RBCL sequence data|url=http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=84|issue=4|pages=565–580|doi=10.2307/2446032|jstor=2446032|pmid=21708608|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706004528/http://www.amjbot.org/cgi/reprint/84/4/565.pdf|archive-date=2008-07-06}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Chandler|first=G. T.|last2=Plunkett|first2=G. M.|year=2004|title=Evolution in Apiales: Nuclear and chloroplast markers together in (almost) perfect harmony|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=144|issue=2|pages=123–147|doi=10.1111/j.1095-8339.2003.00247.x|doi-access=free}}</ref> се чини дека се потесно поврзани со ''Araliaceae''. Препорачано е потсемејството ''Hydrocotyloideae'' да се стесни за да ги вклучи само родовите ''[[Hydrocotyle]],'' ''[[Trachymene]]'' и ''[[Harmsiopanax]]'' за да се формира монофилетска група во ''Araliaceae''.<ref>{{Наведено списание|last=Nicolas|first=Antoine N.|last2=Plunkett|first2=Gregory M.|date=2009|title=The demise of subfamily Hydrocotyloideae (Apiaceae) and the re-alignment of its genera across the entire order Apiales|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|language=en|volume=53|issue=1|pages=134–151|bibcode=2009MolPE..53..134N|doi=10.1016/j.ympev.2009.06.010|pmid=19549570}}</ref> == Потсемејства и родови == {{div col}} ;Потсемејство [[Aralioideae]] * ''[[Anakasia]]'' * ''[[Aralia]]'' * ''[[Astropanax]]'' * ''[[Astrotricha]]'' * ''[[Brassaiopsis]]'' * ''[[Cephalaralia]]'' * ''[[Cephalopanax]]'' * ''[[Cheirodendron]]'' * ''[[Chengiopanax]]'' * ''[[Crepinella]]'' * ''[[Cussonia]]'' * ''[[Dendropanax]]'' * ''[[Didymopanax]]'' * ''[[Eleutherococcus]]'' * ''[[× Fatshedera]]'' * ''[[Fatsia]]'' * ''[[Frodinia]]'' * ''[[Gamblea]]'' * ''[[Harmsiopanax]]'' * ''[[Hedera]]'' * ''[[Heptapleurum]]'' * ''[[Heteropanax]]'' * ''[[Kalopanax]]'' * ''[[Macropanax]]'' * ''[[Megalopanax]]'' * ''[[Merrilliopanax]]'' * ''[[Meryta]]'' * ''[[Metapanax]]'' * ''[[Motherwellia]]'' * ''[[Neocussonia]]'' * ''[[Neopanax]]'' * ''[[Oplopanax]]'' * ''[[Oreopanax]]'' * ''[[Osmoxylon]]'' * ''[[Panax]]'' * {{extinct}}''[[Paleopanax]]''<ref name="Manchester1994">{{Cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |title=Fruits and Seeds of the Middle Eocene Nut Beds Flora, Clarno Formation, Oregon |year=1994 |journal=Palaeontographica Americana |volume=58 |pages=30–31}}</ref> * ''[[Plerandra]]'' * ''[[Polyscias]]'' (вклучувајќи ги поранешните родови ''[[Arthrophyllum]]'', ''[[Cuphocarpus]]'' како подродови) * ''[[Pseudopanax]]'' * ''[[Raukaua]]'' * ''[[Schefflera]]'' * ''[[Sciadodendron]]'' * ''[[Sciodaphyllum]]'' * ''[[Seemannaralia]]'' * ''[[Sinopanax]]'' * ''[[Tetrapanax]]'' * ''[[Trevesia]]'' * ''[[Woodburnia]]'' ;Потсемејство [[Hydrocotyloideae]] * ''[[Hydrocotyle]]'' * ''[[Trachymene]]'' ;Потсемејство ''incertae sedis'' * †''[[Araliaceoipollenites]]'' (фосилски полен) {{div col end}} <gallery> File:Scheflera1.jpg|''[[Heptapleurum arboricola]]'' File:Oplopanax horridus0.jpg|''[[Oplopanax horridus]]'' File:Eleutherococcus-sieboldianus.JPG|''[[Eleutherococcus sieboldianus]]'' File:Starr 070515-7041 Osmoxylon lineare.jpg|''[[Osmoxylon lineare]]'' File:Illustration Hydrocotyle vulgaris0.jpg|''[[Hydrocotyle vulgaris]]'' File:(MHNT) Hedera helix - immature inflorescences.jpg|''[[Hedera helix]]'' File:Aralia spinosa, Georgia, USA.jpg|''[[Aralia spinosa]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} * [http://www.people.vcu.edu/~gmplunke/aral/ Центар за ресурси Araliaceae] * [http://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ARAL.html Аралии]  во [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – База на податоци за ботаничка дерматологија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бршлени]] e1eeisz700kb258ly7314283sztaqep 0 1406566 5650196 2026-10-26T15:01:47Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Araliaceae]] 5650196 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Araliaceae]] 7dhhe5nafa1yd8k1zm8qr5pzwq8ra54 0 1406567 5650201 2026-10-26T15:15:52Z Jtasevski123 69538 нс 5650201 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium obscurum.jpg | genus = Epilobium | species = obscurum | authority = [[Schreb.]] }}'''''Epilobium obscurum''''' — [[повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[врбовка]] кое припаѓа на семејството [[ноќничиња]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот домороден опсег е [[Макаронезија]], Северозападна Африка, Европа до Турција.<ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == ''Epilobium obscurum'' е повеќегодишно тревесто растение со долг [[ризом]], од кој за време на цветањето се развиваат голем број надземни столони, што наесен се разлистуваат. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, високо 20–60 см, во долниот дел кружно, голо или со надолжни влакнести линии, а во горниот дел влакната се погусти, особено во пределот на соцветието. [[Лист|Листовите]] се тенки, наспрамни, со еднолична боја од двете страни, темнозелени или понекогаш со црвеникава нијанса. Тие се копјести, долги 3–8 см и широки 0,5–1,5 см, со заострен или тап врв и заоблена основа. Работ им е ретко назабен, со мали запци што завршуваат со жлезда и изгледаат како да се целокрајни. Долните листови се голи од двете страни, а по работ имаат куси влакна. Кај горните листови влакната се среќаваат и по жилките на долната страна. [[Соцветие|Соцветието]] е густо покриено со бели влакна, понекогаш и со сивобела нијанса. [[Цвет|Цветовите]] се мали. Чашката е долга 3–4 мм, со прилегнати влакна во основата, меѓу кои се јавуваат и ретки жлездести влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести и постепено заострени. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 5–6 mm, црвенкави и плитко всечени. Столпчето завршува со целокраен, цилиндричен жиг. Кутијката е долга 4–6 см и густо покриена со прилегнати влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1406-1407}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium obscurum'' расте на влажни места, покрај потоци, изворишта, влажни пасишта и други слични станишта. Растението се среќава на пл. [[Јакупица]], пл. [[Јабланица]]; пл. [[Добра Вода]] (Кичевско) ; пл. [[Баба (планина)|Баба]]; [[Пелистер]]; [[Демир Хисар]] с. [[Церово (Демирхисарско)|Церово]].''<ref name=":13" />'' == Галерија == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}} * {{wikispecies|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}}{{Таксонска лента}} 9srij23knv4ls0mxvje3q4u7s7oya1d 5650205 5650201 2026-10-26T15:18:29Z Jtasevski123 69538 5650205 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium obscurum.jpg | genus = Epilobium | species = obscurum | authority = [[Schreb.]] }}'''''Epilobium obscurum''''' — [[повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[врбовка]] кое припаѓа на семејството [[ноќничиња]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот домороден опсег е [[Макаронезија]], Северозападна Африка, Европа до Турција.<ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == ''Epilobium obscurum'' е повеќегодишно тревесто растение со долг [[ризом]], од кој за време на цветањето се развиваат голем број надземни столони, што наесен се разлистуваат. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, високо 20–60 см, во долниот дел кружно, голо или со надолжни влакнести линии, а во горниот дел влакната се погусти, особено во пределот на соцветието. [[Лист|Листовите]] се тенки, наспрамни, со еднолична боја од двете страни, темнозелени или понекогаш со црвеникава нијанса. Тие се копјести, долги 3–8 см и широки 0,5–1,5 см, со заострен или тап врв и заоблена основа. Работ им е ретко назабен, со мали запци што завршуваат со жлезда и изгледаат како да се целокрајни. Долните листови се голи од двете страни, а по работ имаат куси влакна. Кај горните листови влакната се среќаваат и по жилките на долната страна. [[Соцветие|Соцветието]] е густо покриено со бели влакна, понекогаш и со сивобела нијанса. [[Цвет|Цветовите]] се мали. Чашката е долга 3–4 мм, со прилегнати влакна во основата, меѓу кои се јавуваат и ретки жлездести влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести и постепено заострени. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 5–6 mm, црвенкави и плитко всечени. Столпчето завршува со целокраен, цилиндричен жиг. Кутијката е долга 4–6 см и густо покриена со прилегнати влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1406-1407}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium obscurum'' расте на влажни места, покрај потоци, изворишта, влажни пасишта и други слични станишта. Растението се среќава на пл. [[Јакупица]], пл. [[Јабланица]]; пл. [[Добра Вода]] (Кичевско) ; пл. [[Баба (планина)|Баба]]; [[Пелистер]]; [[Демир Хисар]] с. [[Церово (Демирхисарско)|Церово]].''<ref name=":13" />'' == Галерија == <gallery> Epilobium spp Sturm39.jpg Epilobium obscurum T69.1.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}} * {{wikispecies|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Врбовка]] [[Категорија:Флора на Европа]] 1073bw5449bgnf93ow8bc47bjmuhdgj 5650209 5650205 2026-10-26T15:20:41Z Jtasevski123 69538 5650209 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium obscurum.jpg | genus = Epilobium | species = obscurum | authority = [[Schreb.]] }}'''''Epilobium obscurum''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Род (биологија)|родот]] [[врбовка]] кое припаѓа на семејството [[ноќничиња]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Неговиот домороден опсег е [[Макаронезија]], Северозападна Африка, Европа до Турција.<ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612128-1|title=Epilobium obscurum Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == ''Epilobium obscurum'' е повеќегодишно тревесто растение со долг [[ризом]], од кој за време на цветањето се развиваат голем број надземни столони, што наесен се разлистуваат. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, високо 20–60 см, во долниот дел кружно, голо или со надолжни влакнести линии, а во горниот дел влакната се погусти, особено во пределот на соцветието. [[Лист|Листовите]] се тенки, наспрамни, со еднолична боја од двете страни, темнозелени или понекогаш со црвеникава нијанса. Тие се копјести, долги 3–8 см и широки 0,5–1,5 см, со заострен или тап врв и заоблена основа. Работ им е ретко назабен, со мали запци што завршуваат со жлезда и изгледаат како да се целокрајни. Долните листови се голи од двете страни, а по работ имаат куси влакна. Кај горните листови влакната се среќаваат и по жилките на долната страна. [[Соцветие|Соцветието]] е густо покриено со бели влакна, понекогаш и со сивобела нијанса. [[Цвет|Цветовите]] се мали. Чашката е долга 3–4 мм, со прилегнати влакна во основата, меѓу кои се јавуваат и ретки жлездести влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести и постепено заострени. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 5–6 mm, црвенкави и плитко всечени. Столпчето завршува со целокраен, цилиндричен жиг. Кутијката е долга 4–6 см и густо покриена со прилегнати влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1406-1407}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium obscurum'' расте на влажни места, покрај потоци, изворишта, влажни пасишта и други слични станишта. Растението се среќава на пл. [[Јакупица]], пл. [[Јабланица]]; пл. [[Добра Вода]] (Кичевско) ; пл. [[Баба (планина)|Баба]]; [[Пелистер]]; [[Демир Хисар]] с. [[Церово (Демирхисарско)|Церово]].''<ref name=":13" />'' == Галерија == <gallery> Epilobium spp Sturm39.jpg Epilobium obscurum T69.1.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}} * {{wikispecies|Epilobium obscurum|Epilobium obscurum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Врбовка]] [[Категорија:Флора на Европа]] b4gkwhkoriyjexy73xabub7dvuls62n 1 1406568 5650210 2026-10-26T15:20:57Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650210 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406569 5650214 2026-10-26T15:26:02Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1371146193|Hedera]]“ 5650214 wikitext text/x-wiki '''Бршлен''' (науч. ''Hedera'') ― род од 12-15 видови [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] што се качуваат или ползат по земјата од семејството ''[[Araliaceae]]'', и кои ги има во [[Западна Европа]], [[Средна Европа|Централна Европа]], [[Јужна Европа]], [[Макаронезија]], [[Магреб|северозападна Африка]] и низ централно-јужна [[Азија]] источно до [[Јапонија]] и [[Тајван (држава)|Тајван]]. Неколку видови се одгледуваат како украсни растенија за ползавци, а името ''бршлен'' особено го означува обичниот бршлен (''[[Hedera helix]]''), познат во Северна Америка како „англиски бршлен“, кој често се сади за обложување на ѕидови од тули. == Опис == [[File:Ivy_fruits.JPG|десно|мини| Возрасни лисја и незрели бобинки од ''[[Hedera helix]]'' во Ершир, Шкотска]] На рамна земја бршлените остануваат ползечки, не надминуваат 5-20 см висина, но на површини погодни за искачување, вклучувајќи [[Дрво (растение)|дрвја]], природни [[Карпа|карпести]] изданоци или вештачки конструкции како што се карпести површини од каменолом или изградени [[Ѕидарски занает|ѕидани]] и [[Дрво (материјал)|дрвени]] конструкции, тие можат да се искачат на најмалку 30 метри над земјата. Бршлените имаат два типа [[Лист|листови]], со палматично лобусни млади листови на ползечки и качувачки стебла, и нелобусни кордозни возрасни листови на плодни цветни стебла изложени на целосно сонце, обично високо во крошните на дрвјата или на врвовите на карпите. Младите и возрасните изданоци исто така се разликуваат, при што првите се тенки, флексибилни и се качуваат или се искачуваат со мали воздушни корени за да го прицврстат изданокот на подлогата (карпа или кора од дрво), а вторите се подебели, самоносечки и без корени. [[Цвет|Цветовите]] се зеленикаво-жолти со пет мали ливчиња, се развиваат во [[Штит (ботаника)|штитови]] од есен до рана зима и се многу богати со [[нектар]]. Плодот е зеленикаво-црн, темно виолетов или (ретко) жолт [[бобинка]] 5–10&nbsp;mm дијаметар со едно до пет семиња, зрее кон крајот на зимата до средината на пролетта. Семето се шири од птици кои ги јадат бобинките. Видовите се разликуваат по деталите во обликот и големината на листот (особено на младиот лист) и по структурата на трихомите на листот, а исто така и по големината и, во помала мера, по бојата на цветовите и плодовите. Бројот на [[Хромозом|хромозоми]] исто така се разликува кај различните видови. Основниот диплоиден број е 48, додека некои се тетраплоидни со 96, а други хексаплоидни со 144 и октаплоидни со 192 хромозоми. == Екологија == Бршлените се домородни во Евроазија и Северна Африка, но се донесени и во Северна Америка и Австралија. Тие ги напаѓаат нарушените шумски области во Северна Америка.<ref name="Ingham-2010">{{Наведено списание|last=Ingham, C.S.|last2=Borman, M.M.|year=2010|title=English Ivy (''Hedera'' spp., Araliaceae) Response to Goat Browsing|journal=Invasive Plant Science and Management|volume=3|issue=2|pages=178–181|bibcode=2010IPSM....3..178I|doi=10.1614/ipsm-09-021.1}}</ref> Многу широк спектар на безрбетници се засолнуваат и презимуваат во густата дрвенеста плетка од бршлен.<ref name="Woodland Trust">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/plants/wild-flowers/ivy/|title=Ivy (Hedera helix)|work=[[Woodland Trust]]|accessdate=23 December 2019}}</ref> Птиците и малите цицачи исто така се гнездат во бршлен. Тоа служи за зголемување на површината и сложеноста на шумските средини. == Таксономија и еволуција == [[File:Hedera_canariensis_Gomera.jpg|десно|мини| Млади листови ''[[Hedera canariensis]]'', [[Канарски Острови]]]] [[File:Hedera_algeriensis_01.jpg|мини| ''[[Hedera algeriensis]]'']] Следните видови се широко прифатени; тие се поделени во две главни групи, во зависност од тоа дали имаат лушпести или ѕвездести трихоми на долната страна од листовите:<ref>Germplasm Resources Information Network [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448 Species Records of ''Hedera''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924121955/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448|date=2015-09-24}}</ref> Видовите бршлен се во голема мера [[Алопатричка видообразба|алопатрични]] и тесно поврзани, а многу од нив повремено се третираат како сорти или подвидови на ''[[Hedera helix|Hedera&#x20;helix]]'', првиот опишан вид. Неколку дополнителни видови се опишани во јужните делови на поранешниот [[Советски Сојуз]], но повеќето ботаничари не ги сметаат за посебни. === Еволуција === Се смета дека родот потекнува од Источна Азија, а најраниот фосил од родот е познат од Кореја, кој датира од [[Олигоцен|олигоценската]] епоха. Родот подоцна се проширил кон запад, достигнувајќи до Европа за време на раниот и средниот [[миоцен]].<ref>{{Наведено списание|last=Valcárcel|first=V.|last2=Guzmán|first2=B.|last3=Medina|first3=N. G.|last4=Vargas|first4=P.|last5=Wen|first5=J.|date=2017-06-22|title=Phylogenetic and paleobotanical evidence for late Miocene diversification of the Tertiary subtropical lineage of ivies (Hedera L., Araliaceae)|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=17|issue=1|pages=146|bibcode=2017BMCEE..17..146V|doi=10.1186/s12862-017-0984-1|issn=1471-2148|pmc=5480257|pmid=28641575|doi-access=free}}</ref> == Употреба и одгледување == [[File:Gwenyn_ar_Flodau_Eiddew_-_Bees_on_Ivy_Flowers_-_geograph.org.uk_-_547757.jpg|десно|мини|180x180пкс| Кога бршленот цвета во септември, тој привлекува лебдечки муви и други што се хранат со нектар.]] [[File:Hedera_helix_Leaves_3008px.jpg|десно|мини|180x180пкс| Сорта на ''Hedera helix'']] Бршлените се многу популарни во одгледувањето во нивниот мајчин опсег и компатибилните климатски услови на други места, поради нивното зимзелено зеленило, привлекувањето на дивиот свет и за прилагодлива дизајнерска употреба во тесни простори за садење и на високи или широки ѕидови за естетски додаток или за сокривање на грди ѕидови, огради и трупци од дрвја. Бројни сорти со шарено лисје и/или необични форми на листови се избрани за хортикултурна употреба. == Проблеми и опасности == [[File:Hedera_climbs_on_a_pine_tree.jpg|мини| Бршлен се качува на бор (''[[Pinus sylvestris]]'') во Хедли, Велика Британија]] Многу дискусии се однесуваат на тоа дали бршленот им штети на дрвјата на кои се качува. Во Европа, штетата е генерално мала, иако може да има конкуренција за хранливи материи во почвата, светлина и вода, а старите дрвја што поддржуваат бршлен, можат да бидат подложни на штети од ветер.<ref name="Mitchell-1975">{{Наведено списание|last=Mitchell, A. F.|year=1975|title=Three Forest Climbers: Ivy, Old Man's Beard and Honeysuckle|journal=Forest Record|volume=102}}</ref> Британскиот фонд „Вудленд Траст“ вели дека „бршленот долго време е обвинет за задушување на дрвјата, но воопшто не му штети на дрвото, па дури и поддржува најмалку 50 видови диви животни.“<ref name="Woodland Trust" /> Штетата и проблемите се позначајни во [[Северна Америка]], каде што бршленот е без природни штетници и болести кои ја контролираат неговата виталност на неговите родни континенти. Фотосинтезата или структурната сила на дрвото може да биде преоптоварена од агресивниот раст на бршленот, што доведува до смрт директно или од опортунистички болести и напади од инсекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/vine/hedhel/all.html|title=Hedera helix|work=www.fs.fed.us|accessdate=2021-01-21}}</ref> Неколку видови бршлен се сериозен [[инвазивен вид]] во природните автохтони растителни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], особено крајбрежните и шумските типови, а исто така и хортикултурен [[плевел]] во градините во западните и јужните региони на Северна Америка со поблаги зими. Бршлените создаваат густа, енергично задушувачка, толерантна на сенка зимзелена покривка на земјата која може брзо да се шири низ асертивни подземни ризоми и надземни гранки низ големи површини на природна растителна заедница и да ја надминат автохтоната вегетација. Употребата на бршлени како [[Украсно растение|украсни растенија]] во хортикултурата во [[Калифорнија]] и други држави сега е обесхрабрена или забранета на одредени места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|title=Criteria for Categorizing Invasive Non-native Plants that Threaten Wildlands|date=2003-02-28|publisher=Cal-IPC.|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612193359/http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|archive-date=2010-06-12|accessdate=2010-04-01}}</ref> Само еден вид бршлен, ''Hedera'' ''helix'', има статус на „трева“ во Австралија, само во Австралиската престолнинска територија и во Западна Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weeds.org.au/profiles/english-ivy/|title=Hedera helix|work=Weeds Australia|publisher=Centre for Invasive Species Solutions|accessdate=20 January 2025}}</ref> === Токсичност === Бобинките се умерено токсични за луѓето. Листовите од бршлен содржат тритерпеноидни сапонини и [[фалкаринол]]. Фалкаринолот е способен да предизвика контактен дерматитис. Исто така, е докажано дека ги убива клетките на ракот на дојка.<ref>{{Наведено списание|last=M. Kobæk-Larsen|last2=L. P. Christensen|last3=W. Vach|last4=J. Ritskes-Hoitinga|last5=K. Brandt|year=2005|title=Inhibitory Effects of Feeding with Carrots or (-)-Falcarinol on Development of Azoxymethane-Induced Preneoplastic Lesions in the Rat Colon|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=53|issue=5|pages=1823–1827|doi=10.1021/jf048519s|pmid=15740080}}</ref> Цветовите на бршленот се опрашуваат од [[ципокрилци]] и се особено привлечни за обичната оса, ''[[Vespula vulgaris]]''. == Галерија == <gallery> File:Beroun,_Hostim,_popínavé_rostliny_v_údolí_říčky_Loděnice-Kačák.JPG|алт=Hedera helix on trees near Srbsko, Czech Republic| ''Хедера хеликс'' на дрвја во близина на Србско, Чешка File:Hedera_colchica0.jpg|алт=Hedera colchica leaves and flowers| Лисја и цветови ''од Хедера колхика'' File:Hedera_hibernica_with_berries.JPG|алт=Hedera hibernica with berries| ''Хедера хиберника'' со бобинки File:Ivy_77uf_be.JPG|алт=Hedera helix leaves, Bremerhaven| Лисја ''од хедера хеликс'', Бремерхавен File:Hedera_helix_003.JPG|алт=Hedera helix flowers| Цвеќиња ''од Хедера Хеликс'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:90723-1 Профили на растенијата Kew: ''Хедера хеликс'' (обичен бршлен)] * * {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 602s3l4dxmr2z9qev8z9uehgftqmk60 5650216 5650214 2026-10-26T15:30:34Z Виолетова 1975 5650216 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | oldest_fossil = Oligocene | image = Hedera algeriensis kz01.jpg | image_caption = ''[[Hedera algeriensis]]'' во Чикаго | taxon = Hedera | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Helix'' <small>Mitch.</small> *''Psedera'' <small>Neck.</small> }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=96559 |title=World Checklist of Selected Plant Families |access-date=June 11, 2014}}</ref>| }} '''Бршлен''' (науч. ''Hedera'') ― род од 12-15 видови [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] што се качуваат или ползат по земјата од семејството ''[[Araliaceae]]'', и кои ги има во [[Западна Европа]], [[Средна Европа|Централна Европа]], [[Јужна Европа]], [[Макаронезија]], [[Магреб|северозападна Африка]] и низ централно-јужна [[Азија]] источно до [[Јапонија]] и [[Тајван (држава)|Тајван]]. Неколку видови се одгледуваат како украсни растенија за ползавци, а името ''бршлен'' особено го означува обичниот бршлен (''[[Hedera helix]]''), познат во Северна Америка како „англиски бршлен“, кој често се сади за обложување на ѕидови од тули. == Опис == [[File:Ivy_fruits.JPG|десно|мини| Возрасни лисја и незрели бобинки од ''[[Hedera helix]]'' во Ершир, Шкотска]] На рамна земја бршлените остануваат ползечки, не надминуваат 5-20 см висина, но на површини погодни за искачување, вклучувајќи [[Дрво (растение)|дрвја]], природни [[Карпа|карпести]] изданоци или вештачки конструкции како што се карпести површини од каменолом или изградени [[Ѕидарски занает|ѕидани]] и [[Дрво (материјал)|дрвени]] конструкции, тие можат да се искачат на најмалку 30 метри над земјата. Бршлените имаат два типа [[Лист|листови]], со палматично лобусни млади листови на ползечки и качувачки стебла, и нелобусни кордозни возрасни листови на плодни цветни стебла изложени на целосно сонце, обично високо во крошните на дрвјата или на врвовите на карпите. Младите и возрасните изданоци исто така се разликуваат, при што првите се тенки, флексибилни и се качуваат или се искачуваат со мали воздушни корени за да го прицврстат изданокот на подлогата (карпа или кора од дрво), а вторите се подебели, самоносечки и без корени. [[Цвет|Цветовите]] се зеленикаво-жолти со пет мали ливчиња, се развиваат во [[Штит (ботаника)|штитови]] од есен до рана зима и се многу богати со [[нектар]]. Плодот е зеленикаво-црн, темно виолетов или (ретко) жолт [[бобинка]] 5–10&nbsp;mm дијаметар со едно до пет семиња, зрее кон крајот на зимата до средината на пролетта. Семето се шири од птици кои ги јадат бобинките. Видовите се разликуваат по деталите во обликот и големината на листот (особено на младиот лист) и по структурата на трихомите на листот, а исто така и по големината и, во помала мера, по бојата на цветовите и плодовите. Бројот на [[Хромозом|хромозоми]] исто така се разликува кај различните видови. Основниот диплоиден број е 48, додека некои се тетраплоидни со 96, а други хексаплоидни со 144 и октаплоидни со 192 хромозоми. == Екологија == Бршлените се домородни во Евроазија и Северна Африка, но се донесени и во Северна Америка и Австралија. Тие ги напаѓаат нарушените шумски области во Северна Америка.<ref name="Ingham-2010">{{Наведено списание|last=Ingham, C.S.|last2=Borman, M.M.|year=2010|title=English Ivy (''Hedera'' spp., Araliaceae) Response to Goat Browsing|journal=Invasive Plant Science and Management|volume=3|issue=2|pages=178–181|bibcode=2010IPSM....3..178I|doi=10.1614/ipsm-09-021.1}}</ref> Многу широк спектар на безрбетници се засолнуваат и презимуваат во густата дрвенеста плетка од бршлен.<ref name="Woodland Trust">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/plants/wild-flowers/ivy/|title=Ivy (Hedera helix)|work=[[Woodland Trust]]|accessdate=23 December 2019}}</ref> Птиците и малите цицачи исто така се гнездат во бршлен. Тоа служи за зголемување на површината и сложеноста на шумските средини. == Таксономија и еволуција == [[File:Hedera_canariensis_Gomera.jpg|десно|мини| Млади листови ''[[Hedera canariensis]]'', [[Канарски Острови]]]] [[File:Hedera_algeriensis_01.jpg|мини| ''[[Hedera algeriensis]]'']] Следните видови се широко прифатени; тие се поделени во две главни групи, во зависност од тоа дали имаат лушпести или ѕвездести трихоми на долната страна од листовите:<ref>Germplasm Resources Information Network [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448 Species Records of ''Hedera''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924121955/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448|date=2015-09-24}}</ref> *Trichomes (скалести) **''[[Hedera algeriensis]]'' Hibberd **''[[Hedera canariensis]]'' Willd. **''[[Hedera colchica]]'' (K.Koch) K.Koch **''[[Hedera cypria]]'' McAllister **''[[Hedera iberica]]'' (McAllister) Ackerfield & J.Wen **''[[Hedera maderensis]]'' **''[[Hedera maroccana]]'' McAllister **''[[Hedera nepalensis]]'' K.Koch **''[[Hedera pastuchovii]]'' G.Woronow **''[[Hedera rhombea]]'' (Miq.) Siebold ex Bean *Trichomes (ѕвездести) **''[[Hedera azorica]]'' Carrière **''[[Hedera crebrescens]]'' M. Bényei-Himmer et M. Höhn **''[[Hedera helix]]'' L. **''[[Hedera hibernica]]'' (G.Kirchn.) Bean Видовите бршлен се во голема мера [[Алопатричка видообразба|алопатрични]] и тесно поврзани, а многу од нив повремено се третираат како сорти или подвидови на ''[[Hedera helix|Hedera&#x20;helix]]'', првиот опишан вид. Неколку дополнителни видови се опишани во јужните делови на поранешниот [[Советски Сојуз]], но повеќето ботаничари не ги сметаат за посебни. === Еволуција === Се смета дека родот потекнува од Источна Азија, а најраниот фосил од родот е познат од Кореја, кој датира од [[Олигоцен|олигоценската]] епоха. Родот подоцна се проширил кон запад, достигнувајќи до Европа за време на раниот и средниот [[миоцен]].<ref>{{Наведено списание|last=Valcárcel|first=V.|last2=Guzmán|first2=B.|last3=Medina|first3=N. G.|last4=Vargas|first4=P.|last5=Wen|first5=J.|date=2017-06-22|title=Phylogenetic and paleobotanical evidence for late Miocene diversification of the Tertiary subtropical lineage of ivies (Hedera L., Araliaceae)|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=17|issue=1|pages=146|bibcode=2017BMCEE..17..146V|doi=10.1186/s12862-017-0984-1|issn=1471-2148|pmc=5480257|pmid=28641575|doi-access=free}}</ref> == Употреба и одгледување == [[File:Gwenyn_ar_Flodau_Eiddew_-_Bees_on_Ivy_Flowers_-_geograph.org.uk_-_547757.jpg|десно|мини|180x180пкс| Кога бршленот цвета во септември, тој привлекува лебдечки муви и други што се хранат со нектар.]] [[File:Hedera_helix_Leaves_3008px.jpg|десно|мини|180x180пкс| Сорта на ''Hedera helix'']] Бршлените се многу популарни во одгледувањето во нивниот мајчин опсег и компатибилните климатски услови на други места, поради нивното зимзелено зеленило, привлекувањето на дивиот свет и за прилагодлива дизајнерска употреба во тесни простори за садење и на високи или широки ѕидови за естетски додаток или за сокривање на грди ѕидови, огради и трупци од дрвја. Бројни сорти со шарено лисје и/или необични форми на листови се избрани за хортикултурна употреба. == Проблеми и опасности == [[File:Hedera_climbs_on_a_pine_tree.jpg|мини| Бршлен се качува на бор (''[[Pinus sylvestris]]'') во Хедли, Велика Британија]] Многу дискусии се однесуваат на тоа дали бршленот им штети на дрвјата на кои се качува. Во Европа, штетата е генерално мала, иако може да има конкуренција за хранливи материи во почвата, светлина и вода, а старите дрвја што поддржуваат бршлен, можат да бидат подложни на штети од ветер.<ref name="Mitchell-1975">{{Наведено списание|last=Mitchell, A. F.|year=1975|title=Three Forest Climbers: Ivy, Old Man's Beard and Honeysuckle|journal=Forest Record|volume=102}}</ref> Британскиот фонд „Вудленд Траст“ вели дека „бршленот долго време е обвинет за задушување на дрвјата, но воопшто не му штети на дрвото, па дури и поддржува најмалку 50 видови диви животни.“<ref name="Woodland Trust" /> Штетата и проблемите се позначајни во [[Северна Америка]], каде што бршленот е без природни штетници и болести кои ја контролираат неговата виталност на неговите родни континенти. Фотосинтезата или структурната сила на дрвото може да биде преоптоварена од агресивниот раст на бршленот, што доведува до смрт директно или од опортунистички болести и напади од инсекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/vine/hedhel/all.html|title=Hedera helix|work=www.fs.fed.us|accessdate=2021-01-21}}</ref> Неколку видови бршлен се сериозен [[инвазивен вид]] во природните автохтони растителни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], особено крајбрежните и шумските типови, а исто така и хортикултурен [[плевел]] во градините во западните и јужните региони на Северна Америка со поблаги зими. Бршлените создаваат густа, енергично задушувачка, толерантна на сенка зимзелена покривка на земјата која може брзо да се шири низ асертивни подземни ризоми и надземни гранки низ големи површини на природна растителна заедница и да ја надминат автохтоната вегетација. Употребата на бршлени како [[Украсно растение|украсни растенија]] во хортикултурата во [[Калифорнија]] и други држави сега е обесхрабрена или забранета на одредени места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|title=Criteria for Categorizing Invasive Non-native Plants that Threaten Wildlands|date=2003-02-28|publisher=Cal-IPC.|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612193359/http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|archive-date=2010-06-12|accessdate=2010-04-01}}</ref> Само еден вид бршлен, ''Hedera'' ''helix'', има статус на „трева“ во Австралија, само во Австралиската престолнинска територија и во Западна Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weeds.org.au/profiles/english-ivy/|title=Hedera helix|work=Weeds Australia|publisher=Centre for Invasive Species Solutions|accessdate=20 January 2025}}</ref> === Токсичност === Бобинките се умерено токсични за луѓето. Листовите од бршлен содржат тритерпеноидни сапонини и [[фалкаринол]]. Фалкаринолот е способен да предизвика контактен дерматитис. Исто така, е докажано дека ги убива клетките на ракот на дојка.<ref>{{Наведено списание|last=M. Kobæk-Larsen|last2=L. P. Christensen|last3=W. Vach|last4=J. Ritskes-Hoitinga|last5=K. Brandt|year=2005|title=Inhibitory Effects of Feeding with Carrots or (-)-Falcarinol on Development of Azoxymethane-Induced Preneoplastic Lesions in the Rat Colon|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=53|issue=5|pages=1823–1827|doi=10.1021/jf048519s|pmid=15740080}}</ref> Цветовите на бршленот се опрашуваат од [[ципокрилци]] и се особено привлечни за обичната оса, ''[[Vespula vulgaris]]''. == Галерија == <gallery> File:Beroun, Hostim, popínavé rostliny v údolí říčky Loděnice-Kačák.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera colchica0.jpg|''Hedera colchica'' File:Hedera hibernica with berries.JPG|''Hedera hibernica'' File:Ivy 77uf be.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera helix 003.JPG|''Hedera helix'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:90723-1 Профили на растенијата Kew: ''Хедера хеликс'' (обичен бршлен)] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Азија]] m69t2tyg2wezwbnj39l90vlxz0gfe9t 5650219 5650216 2026-10-26T15:31:53Z Виолетова 1975 5650219 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | oldest_fossil = Oligocene | image = Hedera algeriensis kz01.jpg | image_caption = ''[[Hedera algeriensis]]'' во Чикаго | taxon = Hedera | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Helix'' <small>Mitch.</small> *''Psedera'' <small>Neck.</small> }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=96559 |title=World Checklist of Selected Plant Families |access-date=June 11, 2014}}</ref>| }} '''Бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera'') ― род од 12-15 видови [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] што се качуваат или ползат по земјата од семејството ''[[Araliaceae]]'', и кои ги има во [[Западна Европа]], [[Средна Европа|Централна Европа]], [[Јужна Европа]], [[Макаронезија]], [[Магреб|северозападна Африка]] и низ централно-јужна [[Азија]] источно до [[Јапонија]] и [[Тајван (држава)|Тајван]]. Неколку видови се одгледуваат како украсни растенија за ползавци, а името ''бршлен'' особено го означува обичниот бршлен (''[[Hedera helix]]''), познат во Северна Америка како „англиски бршлен“, кој често се сади за обложување на ѕидови од тули. == Опис == [[File:Ivy_fruits.JPG|десно|мини| Возрасни лисја и незрели бобинки од ''[[Hedera helix]]'' во Ершир, Шкотска]] На рамна земја бршлените остануваат ползечки, не надминуваат 5-20 см висина, но на површини погодни за искачување, вклучувајќи [[Дрво (растение)|дрвја]], природни [[Карпа|карпести]] изданоци или вештачки конструкции како што се карпести површини од каменолом или изградени [[Ѕидарски занает|ѕидани]] и [[Дрво (материјал)|дрвени]] конструкции, тие можат да се искачат на најмалку 30 метри над земјата. Бршлените имаат два типа [[Лист|листови]], со палматично лобусни млади листови на ползечки и качувачки стебла, и нелобусни кордозни возрасни листови на плодни цветни стебла изложени на целосно сонце, обично високо во крошните на дрвјата или на врвовите на карпите. Младите и возрасните изданоци исто така се разликуваат, при што првите се тенки, флексибилни и се качуваат или се искачуваат со мали воздушни корени за да го прицврстат изданокот на подлогата (карпа или кора од дрво), а вторите се подебели, самоносечки и без корени. [[Цвет|Цветовите]] се зеленикаво-жолти со пет мали ливчиња, се развиваат во [[Штит (ботаника)|штитови]] од есен до рана зима и се многу богати со [[нектар]]. Плодот е зеленикаво-црн, темно виолетов или (ретко) жолт [[бобинка]] 5–10&nbsp;mm дијаметар со едно до пет семиња, зрее кон крајот на зимата до средината на пролетта. Семето се шири од птици кои ги јадат бобинките. Видовите се разликуваат по деталите во обликот и големината на листот (особено на младиот лист) и по структурата на трихомите на листот, а исто така и по големината и, во помала мера, по бојата на цветовите и плодовите. Бројот на [[Хромозом|хромозоми]] исто така се разликува кај различните видови. Основниот диплоиден број е 48, додека некои се тетраплоидни со 96, а други хексаплоидни со 144 и октаплоидни со 192 хромозоми. == Екологија == Бршлените се домородни во Евроазија и Северна Африка, но се донесени и во Северна Америка и Австралија. Тие ги напаѓаат нарушените шумски области во Северна Америка.<ref name="Ingham-2010">{{Наведено списание|last=Ingham, C.S.|last2=Borman, M.M.|year=2010|title=English Ivy (''Hedera'' spp., Araliaceae) Response to Goat Browsing|journal=Invasive Plant Science and Management|volume=3|issue=2|pages=178–181|bibcode=2010IPSM....3..178I|doi=10.1614/ipsm-09-021.1}}</ref> Многу широк спектар на безрбетници се засолнуваат и презимуваат во густата дрвенеста плетка од бршлен.<ref name="Woodland Trust">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/plants/wild-flowers/ivy/|title=Ivy (Hedera helix)|work=[[Woodland Trust]]|accessdate=23 December 2019}}</ref> Птиците и малите цицачи исто така се гнездат во бршлен. Тоа служи за зголемување на површината и сложеноста на шумските средини. == Таксономија и еволуција == [[File:Hedera_canariensis_Gomera.jpg|десно|мини| Млади листови ''[[Hedera canariensis]]'', [[Канарски Острови]]]] [[File:Hedera_algeriensis_01.jpg|мини| ''[[Hedera algeriensis]]'']] Следните видови се широко прифатени; тие се поделени во две главни групи, во зависност од тоа дали имаат лушпести или ѕвездести трихоми на долната страна од листовите:<ref>Germplasm Resources Information Network [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448 Species Records of ''Hedera''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924121955/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448|date=2015-09-24}}</ref> *Trichomes (скалести) **''[[Hedera algeriensis]]'' Hibberd **''[[Hedera canariensis]]'' Willd. **''[[Hedera colchica]]'' (K.Koch) K.Koch **''[[Hedera cypria]]'' McAllister **''[[Hedera iberica]]'' (McAllister) Ackerfield & J.Wen **''[[Hedera maderensis]]'' **''[[Hedera maroccana]]'' McAllister **''[[Hedera nepalensis]]'' K.Koch **''[[Hedera pastuchovii]]'' G.Woronow **''[[Hedera rhombea]]'' (Miq.) Siebold ex Bean *Trichomes (ѕвездести) **''[[Hedera azorica]]'' Carrière **''[[Hedera crebrescens]]'' M. Bényei-Himmer et M. Höhn **''[[Hedera helix]]'' L. **''[[Hedera hibernica]]'' (G.Kirchn.) Bean Видовите бршлен се во голема мера [[Алопатричка видообразба|алопатрични]] и тесно поврзани, а многу од нив повремено се третираат како сорти или подвидови на ''[[Hedera helix|Hedera&#x20;helix]]'', првиот опишан вид. Неколку дополнителни видови се опишани во јужните делови на поранешниот [[Советски Сојуз]], но повеќето ботаничари не ги сметаат за посебни. === Еволуција === Се смета дека родот потекнува од Источна Азија, а најраниот фосил од родот е познат од Кореја, кој датира од [[Олигоцен|олигоценската]] епоха. Родот подоцна се проширил кон запад, достигнувајќи до Европа за време на раниот и средниот [[миоцен]].<ref>{{Наведено списание|last=Valcárcel|first=V.|last2=Guzmán|first2=B.|last3=Medina|first3=N. G.|last4=Vargas|first4=P.|last5=Wen|first5=J.|date=2017-06-22|title=Phylogenetic and paleobotanical evidence for late Miocene diversification of the Tertiary subtropical lineage of ivies (Hedera L., Araliaceae)|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=17|issue=1|pages=146|bibcode=2017BMCEE..17..146V|doi=10.1186/s12862-017-0984-1|issn=1471-2148|pmc=5480257|pmid=28641575|doi-access=free}}</ref> == Употреба и одгледување == [[File:Gwenyn_ar_Flodau_Eiddew_-_Bees_on_Ivy_Flowers_-_geograph.org.uk_-_547757.jpg|десно|мини|180x180пкс| Кога бршленот цвета во септември, тој привлекува лебдечки муви и други што се хранат со нектар.]] [[File:Hedera_helix_Leaves_3008px.jpg|десно|мини|180x180пкс| Сорта на ''Hedera helix'']] Бршлените се многу популарни во одгледувањето во нивниот мајчин опсег и компатибилните климатски услови на други места, поради нивното зимзелено зеленило, привлекувањето на дивиот свет и за прилагодлива дизајнерска употреба во тесни простори за садење и на високи или широки ѕидови за естетски додаток или за сокривање на грди ѕидови, огради и трупци од дрвја. Бројни сорти со шарено лисје и/или необични форми на листови се избрани за хортикултурна употреба. == Проблеми и опасности == [[File:Hedera_climbs_on_a_pine_tree.jpg|мини| Бршлен се качува на бор (''[[Pinus sylvestris]]'') во Хедли, Велика Британија]] Многу дискусии се однесуваат на тоа дали бршленот им штети на дрвјата на кои се качува. Во Европа, штетата е генерално мала, иако може да има конкуренција за хранливи материи во почвата, светлина и вода, а старите дрвја што поддржуваат бршлен, можат да бидат подложни на штети од ветер.<ref name="Mitchell-1975">{{Наведено списание|last=Mitchell, A. F.|year=1975|title=Three Forest Climbers: Ivy, Old Man's Beard and Honeysuckle|journal=Forest Record|volume=102}}</ref> Британскиот фонд „Вудленд Траст“ вели дека „бршленот долго време е обвинет за задушување на дрвјата, но воопшто не му штети на дрвото, па дури и поддржува најмалку 50 видови диви животни.“<ref name="Woodland Trust" /> Штетата и проблемите се позначајни во [[Северна Америка]], каде што бршленот е без природни штетници и болести кои ја контролираат неговата виталност на неговите родни континенти. Фотосинтезата или структурната сила на дрвото може да биде преоптоварена од агресивниот раст на бршленот, што доведува до смрт директно или од опортунистички болести и напади од инсекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/vine/hedhel/all.html|title=Hedera helix|work=www.fs.fed.us|accessdate=2021-01-21}}</ref> Неколку видови бршлен се сериозен [[инвазивен вид]] во природните автохтони растителни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], особено крајбрежните и шумските типови, а исто така и хортикултурен [[плевел]] во градините во западните и јужните региони на Северна Америка со поблаги зими. Бршлените создаваат густа, енергично задушувачка, толерантна на сенка зимзелена покривка на земјата која може брзо да се шири низ асертивни подземни ризоми и надземни гранки низ големи површини на природна растителна заедница и да ја надминат автохтоната вегетација. Употребата на бршлени како [[Украсно растение|украсни растенија]] во хортикултурата во [[Калифорнија]] и други држави сега е обесхрабрена или забранета на одредени места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|title=Criteria for Categorizing Invasive Non-native Plants that Threaten Wildlands|date=2003-02-28|publisher=Cal-IPC.|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612193359/http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|archive-date=2010-06-12|accessdate=2010-04-01}}</ref> Само еден вид бршлен, ''Hedera'' ''helix'', има статус на „трева“ во Австралија, само во Австралиската престолнинска територија и во Западна Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weeds.org.au/profiles/english-ivy/|title=Hedera helix|work=Weeds Australia|publisher=Centre for Invasive Species Solutions|accessdate=20 January 2025}}</ref> === Токсичност === Бобинките се умерено токсични за луѓето. Листовите од бршлен содржат тритерпеноидни сапонини и [[фалкаринол]]. Фалкаринолот е способен да предизвика контактен дерматитис. Исто така, е докажано дека ги убива клетките на ракот на дојка.<ref>{{Наведено списание|last=M. Kobæk-Larsen|last2=L. P. Christensen|last3=W. Vach|last4=J. Ritskes-Hoitinga|last5=K. Brandt|year=2005|title=Inhibitory Effects of Feeding with Carrots or (-)-Falcarinol on Development of Azoxymethane-Induced Preneoplastic Lesions in the Rat Colon|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=53|issue=5|pages=1823–1827|doi=10.1021/jf048519s|pmid=15740080}}</ref> Цветовите на бршленот се опрашуваат од [[ципокрилци]] и се особено привлечни за обичната оса, ''[[Vespula vulgaris]]''. == Галерија == <gallery> File:Beroun, Hostim, popínavé rostliny v údolí říčky Loděnice-Kačák.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera colchica0.jpg|''Hedera colchica'' File:Hedera hibernica with berries.JPG|''Hedera hibernica'' File:Ivy 77uf be.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera helix 003.JPG|''Hedera helix'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:90723-1 Профили на растенијата Kew: ''Хедера хеликс'' (обичен бршлен)] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Азија]] 93ya63dj09lchz4tzqu696efuyodp4s 5650226 5650219 2026-10-26T15:36:57Z Виолетова 1975 /* Екологија */ 5650226 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | oldest_fossil = Oligocene | image = Hedera algeriensis kz01.jpg | image_caption = ''[[Hedera algeriensis]]'' во Чикаго | taxon = Hedera | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Helix'' <small>Mitch.</small> *''Psedera'' <small>Neck.</small> }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=96559 |title=World Checklist of Selected Plant Families |access-date=June 11, 2014}}</ref>| }} '''Бршлен''' ([[науч.]] ''Hedera'') ― род од 12-15 видови [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Дрвенесто растение|дрвенести растенија]] што се качуваат или ползат по земјата од семејството ''[[Araliaceae]]'', и кои ги има во [[Западна Европа]], [[Средна Европа|Централна Европа]], [[Јужна Европа]], [[Макаронезија]], [[Магреб|северозападна Африка]] и низ централно-јужна [[Азија]] источно до [[Јапонија]] и [[Тајван (држава)|Тајван]]. Неколку видови се одгледуваат како украсни растенија за ползавци, а името ''бршлен'' особено го означува обичниот бршлен (''[[Hedera helix]]''), познат во Северна Америка како „англиски бршлен“, кој често се сади за обложување на ѕидови од тули. == Опис == [[File:Ivy_fruits.JPG|десно|мини| Возрасни лисја и незрели бобинки од ''[[Hedera helix]]'' во Ершир, Шкотска]] На рамна земја бршлените остануваат ползечки, не надминуваат 5-20 см висина, но на површини погодни за искачување, вклучувајќи [[Дрво (растение)|дрвја]], природни [[Карпа|карпести]] изданоци или вештачки конструкции како што се карпести површини од каменолом или изградени [[Ѕидарски занает|ѕидани]] и [[Дрво (материјал)|дрвени]] конструкции, тие можат да се искачат на најмалку 30 метри над земјата. Бршлените имаат два типа [[Лист|листови]], со палматично лобусни млади листови на ползечки и качувачки стебла, и нелобусни кордозни возрасни листови на плодни цветни стебла изложени на целосно сонце, обично високо во крошните на дрвјата или на врвовите на карпите. Младите и возрасните изданоци исто така се разликуваат, при што првите се тенки, флексибилни и се качуваат или се искачуваат со мали воздушни корени за да го прицврстат изданокот на подлогата (карпа или кора од дрво), а вторите се подебели, самоносечки и без корени. [[Цвет|Цветовите]] се зеленикаво-жолти со пет мали ливчиња, се развиваат во [[Штит (ботаника)|штитови]] од есен до рана зима и се многу богати со [[нектар]]. Плодот е зеленикаво-црн, темно виолетов или (ретко) жолт [[бобинка]] 5–10&nbsp;mm дијаметар со едно до пет семиња, зрее кон крајот на зимата до средината на пролетта. Семето се шири од птици кои ги јадат бобинките. Видовите се разликуваат по деталите во обликот и големината на листот (особено на младиот лист) и по структурата на трихомите на листот, а исто така и по големината и, во помала мера, по бојата на цветовите и плодовите. Бројот на [[Хромозом|хромозоми]] исто така се разликува кај различните видови. Основниот диплоиден број е 48, додека некои се тетраплоидни со 96, а други хексаплоидни со 144 и октаплоидни со 192 хромозоми. == Екологија == Бршлените се домородни во Евроазија и Северна Африка, но се донесени и во Северна Америка и Австралија. Тие ги напаѓаат нарушените шумски области во Северна Америка.<ref name="Ingham-2010">{{Наведено списание|last=Ingham, C.S.|last2=Borman, M.M.|year=2010|title=English Ivy (''Hedera'' spp., Araliaceae) Response to Goat Browsing|journal=Invasive Plant Science and Management|volume=3|issue=2|pages=178–181|bibcode=2010IPSM....3..178I|doi=10.1614/ipsm-09-021.1}}</ref> Во [[Македонија]] расте само еден вид од овој род: ''[[Hedera helix]]''.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1528}}</ref>'' Многу широк спектар на безрбетници се засолнуваат и презимуваат во густата дрвенеста плетка од бршлен.<ref name="Woodland Trust">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.woodlandtrust.org.uk/trees-woods-and-wildlife/plants/wild-flowers/ivy/|title=Ivy (Hedera helix)|work=[[Woodland Trust]]|accessdate=23 December 2019}}</ref> Птиците и малите цицачи исто така се гнездат во бршлен. Тоа служи за зголемување на површината и сложеноста на шумските средини. == Таксономија и еволуција == [[File:Hedera_canariensis_Gomera.jpg|десно|мини| Млади листови ''[[Hedera canariensis]]'', [[Канарски Острови]]]] [[File:Hedera_algeriensis_01.jpg|мини| ''[[Hedera algeriensis]]'']] Следните видови се широко прифатени; тие се поделени во две главни групи, во зависност од тоа дали имаат лушпести или ѕвездести трихоми на долната страна од листовите:<ref>Germplasm Resources Information Network [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448 Species Records of ''Hedera''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924121955/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5448|date=2015-09-24}}</ref> *Trichomes (скалести) **''[[Hedera algeriensis]]'' Hibberd **''[[Hedera canariensis]]'' Willd. **''[[Hedera colchica]]'' (K.Koch) K.Koch **''[[Hedera cypria]]'' McAllister **''[[Hedera iberica]]'' (McAllister) Ackerfield & J.Wen **''[[Hedera maderensis]]'' **''[[Hedera maroccana]]'' McAllister **''[[Hedera nepalensis]]'' K.Koch **''[[Hedera pastuchovii]]'' G.Woronow **''[[Hedera rhombea]]'' (Miq.) Siebold ex Bean *Trichomes (ѕвездести) **''[[Hedera azorica]]'' Carrière **''[[Hedera crebrescens]]'' M. Bényei-Himmer et M. Höhn **''[[Hedera helix]]'' L. **''[[Hedera hibernica]]'' (G.Kirchn.) Bean Видовите бршлен се во голема мера [[Алопатричка видообразба|алопатрични]] и тесно поврзани, а многу од нив повремено се третираат како сорти или подвидови на ''[[Hedera helix|Hedera&#x20;helix]]'', првиот опишан вид. Неколку дополнителни видови се опишани во јужните делови на поранешниот [[Советски Сојуз]], но повеќето ботаничари не ги сметаат за посебни. === Еволуција === Се смета дека родот потекнува од Источна Азија, а најраниот фосил од родот е познат од Кореја, кој датира од [[Олигоцен|олигоценската]] епоха. Родот подоцна се проширил кон запад, достигнувајќи до Европа за време на раниот и средниот [[миоцен]].<ref>{{Наведено списание|last=Valcárcel|first=V.|last2=Guzmán|first2=B.|last3=Medina|first3=N. G.|last4=Vargas|first4=P.|last5=Wen|first5=J.|date=2017-06-22|title=Phylogenetic and paleobotanical evidence for late Miocene diversification of the Tertiary subtropical lineage of ivies (Hedera L., Araliaceae)|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=17|issue=1|pages=146|bibcode=2017BMCEE..17..146V|doi=10.1186/s12862-017-0984-1|issn=1471-2148|pmc=5480257|pmid=28641575|doi-access=free}}</ref> == Употреба и одгледување == [[File:Gwenyn_ar_Flodau_Eiddew_-_Bees_on_Ivy_Flowers_-_geograph.org.uk_-_547757.jpg|десно|мини|180x180пкс| Кога бршленот цвета во септември, тој привлекува лебдечки муви и други што се хранат со нектар.]] [[File:Hedera_helix_Leaves_3008px.jpg|десно|мини|180x180пкс| Сорта на ''Hedera helix'']] Бршлените се многу популарни во одгледувањето во нивниот мајчин опсег и компатибилните климатски услови на други места, поради нивното зимзелено зеленило, привлекувањето на дивиот свет и за прилагодлива дизајнерска употреба во тесни простори за садење и на високи или широки ѕидови за естетски додаток или за сокривање на грди ѕидови, огради и трупци од дрвја. Бројни сорти со шарено лисје и/или необични форми на листови се избрани за хортикултурна употреба. == Проблеми и опасности == [[File:Hedera_climbs_on_a_pine_tree.jpg|мини| Бршлен се качува на бор (''[[Pinus sylvestris]]'') во Хедли, Велика Британија]] Многу дискусии се однесуваат на тоа дали бршленот им штети на дрвјата на кои се качува. Во Европа, штетата е генерално мала, иако може да има конкуренција за хранливи материи во почвата, светлина и вода, а старите дрвја што поддржуваат бршлен, можат да бидат подложни на штети од ветер.<ref name="Mitchell-1975">{{Наведено списание|last=Mitchell, A. F.|year=1975|title=Three Forest Climbers: Ivy, Old Man's Beard and Honeysuckle|journal=Forest Record|volume=102}}</ref> Британскиот фонд „Вудленд Траст“ вели дека „бршленот долго време е обвинет за задушување на дрвјата, но воопшто не му штети на дрвото, па дури и поддржува најмалку 50 видови диви животни.“<ref name="Woodland Trust" /> Штетата и проблемите се позначајни во [[Северна Америка]], каде што бршленот е без природни штетници и болести кои ја контролираат неговата виталност на неговите родни континенти. Фотосинтезата или структурната сила на дрвото може да биде преоптоварена од агресивниот раст на бршленот, што доведува до смрт директно или од опортунистички болести и напади од инсекти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/vine/hedhel/all.html|title=Hedera helix|work=www.fs.fed.us|accessdate=2021-01-21}}</ref> Неколку видови бршлен се сериозен [[инвазивен вид]] во природните автохтони растителни [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]], особено крајбрежните и шумските типови, а исто така и хортикултурен [[плевел]] во градините во западните и јужните региони на Северна Америка со поблаги зими. Бршлените создаваат густа, енергично задушувачка, толерантна на сенка зимзелена покривка на земјата која може брзо да се шири низ асертивни подземни ризоми и надземни гранки низ големи површини на природна растителна заедница и да ја надминат автохтоната вегетација. Употребата на бршлени како [[Украсно растение|украсни растенија]] во хортикултурата во [[Калифорнија]] и други држави сега е обесхрабрена или забранета на одредени места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|title=Criteria for Categorizing Invasive Non-native Plants that Threaten Wildlands|date=2003-02-28|publisher=Cal-IPC.|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612193359/http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Criteria.pdf|archive-date=2010-06-12|accessdate=2010-04-01}}</ref> Само еден вид бршлен, ''Hedera'' ''helix'', има статус на „трева“ во Австралија, само во Австралиската престолнинска територија и во Западна Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://weeds.org.au/profiles/english-ivy/|title=Hedera helix|work=Weeds Australia|publisher=Centre for Invasive Species Solutions|accessdate=20 January 2025}}</ref> === Токсичност === Бобинките се умерено токсични за луѓето. Листовите од бршлен содржат тритерпеноидни сапонини и [[фалкаринол]]. Фалкаринолот е способен да предизвика контактен дерматитис. Исто така, е докажано дека ги убива клетките на ракот на дојка.<ref>{{Наведено списание|last=M. Kobæk-Larsen|last2=L. P. Christensen|last3=W. Vach|last4=J. Ritskes-Hoitinga|last5=K. Brandt|year=2005|title=Inhibitory Effects of Feeding with Carrots or (-)-Falcarinol on Development of Azoxymethane-Induced Preneoplastic Lesions in the Rat Colon|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=53|issue=5|pages=1823–1827|doi=10.1021/jf048519s|pmid=15740080}}</ref> Цветовите на бршленот се опрашуваат од [[ципокрилци]] и се особено привлечни за обичната оса, ''[[Vespula vulgaris]]''. == Галерија == <gallery> File:Beroun, Hostim, popínavé rostliny v údolí říčky Loděnice-Kačák.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera colchica0.jpg|''Hedera colchica'' File:Hedera hibernica with berries.JPG|''Hedera hibernica'' File:Ivy 77uf be.JPG|''Hedera helix'' File:Hedera helix 003.JPG|''Hedera helix'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:90723-1 Профили на растенијата Kew: ''Хедера хеликс'' (обичен бршлен)] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Бршлени]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Азија]] ftsvpjhkkzmvj8ihkzbg90r1epejjih 1 1406570 5650217 2026-10-26T15:30:46Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650217 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406571 5650218 2026-10-26T15:31:14Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Бршлен (род)]] 5650218 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бршлен (род)]] t3s08cd0nnyopc7b5a8nd19faz17pqz 0 1406572 5650221 2026-10-26T15:33:52Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Бршлен]] на [[Обичен бршлен]] 5650221 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Обичен бршлен]] a3oax9s23uxgqngdmcuz0x42efqvguc 1 1406573 5650223 2026-10-26T15:33:52Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Бршлен]] на [[Разговор:Обичен бршлен]] 5650223 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Обичен бршлен]] a3b97cg5fgfswslvay77m7pqowme4h7 1 1406574 5650225 2026-10-26T15:34:56Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650225 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406575 5650273 2026-10-26T20:58:42Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Icon of the Seas.jpg|мини|285x285пкс|Најголемиот брод за крстосување во светот, ''Icon of the Seas'']] '''Брод за крстосување''' (или '''патнички крстосувач''') — [[брод]] што врши [[туризам|туристичка]] пловидба (по правило, меѓународна при морски крстосувања или в... 5650273 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Icon of the Seas.jpg|мини|285x285пкс|Најголемиот брод за крстосување во светот, ''Icon of the Seas'']] '''Брод за крстосување''' (или '''патнички крстосувач''') — [[брод]] што врши [[туризам|туристичка]] пловидба (по правило, меѓународна при морски крстосувања или внатре во една земја при крстосувања по внатрешни водни патишта) и превезува патници, кои, како учесници во групна туристичка програма, се сместени на бродот со цел остварување (според распоред) на кратки туристички посети на едно или повеќе [[пристаниште|пристаништа]]. Во Дел 1/А од Прилогот кон Конвенцијата за олеснување на меѓународниот поморски сообраќај од 1965 г., бродот што врши туристички крстосувања се определува како брод наменет за меѓународни патувања при превоз на патници — учесници во групна програма, сместени на пловилото, со цел планирани туристички посети на едно или повеќе различни пристаништа, во кои за време на пловидбата вообичаено не се врши:<ref>{{cite web|url=http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|title=Конвенция FAL|access-date=2019-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191006085123/http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|archive-date=2019-10-06|url-status=live}}</ref> * вложување (качување) или истоварување (симнување) на какви било други патници; * истовар или утовар на стока ([[товар]]). == Персонал и услуга на бродот за крстосување == === Екипаж === Бизнисот со крстосувања има обележја и на транспортен и на туристички бизнис. Ова се одразува во екипирањето на бродот. Составот на персоналот на бродот за крстосување вклучува и обичен [[екипаж]], предводен од капетанот на бродот, и услужен персонал за опслужување и забава на туристите, предводен од управител, чија должност е еквивалентна на директор на хотел. На најраскошните бродови често има повеќе екипаж и персонал отколку патници. Екипажот обично се ангажира со договори во траење од три до единаесет месеци, кои потоа може да се продолжат по заемна согласност заснована врз оценките за услугата на патниците, како и врз цикличниот карактер на операторот на бродската линија. Повеќето вработени работат непрекинато по 77 часа неделно во текот на 10 месеци, по што им се обезбедува 2-месечен одмор.<ref name="cruisejunkie.com">{{cite web |url=http://www.cruisejunkie.com/ot.html |title=High Seas, Low Pay; Working on Cruise Ships |publisher=Cruisejunkie.com |date= |access-date=2013-02-06 |archive-date=2012-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127115527/http://www.cruisejunkie.com/ot.html |url-status=live }}</ref><ref name="vancouverobserver.com">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |title=The cost of cruising &#124; The Vancouver Observer - Page 1 |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2014-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701143614/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |url-status=live }}</ref> За услужниот персонал нема платени одмори или пензии, додека членовите на екипажот од управителски ранг добиваат платен одмор, здравствена заштита, пензиско осигурување и можат да учествуваат во планот за корпоративно осигурување на компанијата. Директната плата е ниска според северноамериканските стандарди, иако услужниот персонал има можност за дополнителна заработка во форма на бакшиш од патниците.<ref name="vancouverobserver.com" /> Членовите на екипажот немаат никакви трошоци за време на престојот на бродот, бидејќи исхраната, сместувањето, здравствената заштита и патните трошоци за патувањето од местото на живеење до бродот и назад за повеќето вработени се вклучени во договорите. Ова ја прави кариерата на бродот за крстосување финансиски привлечна за да се надомести отсуството на придобивки од вработувањето, иако агенциите за посредување при вработување често ја искористуваат беспомошноста на потенцијалните работници.<ref>Fransisco Oyogoa, «Cruise Ships: Continuity and Change in the World-System» in: Journal of World-Systems Theory, vol. 22, issue 1, p. 33 (http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 {{Wayback|url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 |date=20190813133349 }})</ref> [[Податотека:Splendour of the Seas - Our Cabin (3908067245).jpg|мини|Двокреветна кабина за екипажот на бродот за крстосување ''Splendour of the Seas'']] Условите за сместување на екипажот на бродот разнообразуваат во зависност од бродската линија, но главно зависат од работната должност. Како правило, двајца обични членови на екипажот се сместени во двокреветна кабина со туш, комода и работна маса со телевизор. Офицерскиот состав има сопствени, поединечни кабини. За екипажот има низа погодности, но тие се одвоени од истите такви содржини за патниците, како што се рестораните и баровите, собите за одмор, молитвените простории и фитнес-центрите, при што на некои од најголемите бродови на [[Палуба|палубата]] за екипажот има дури и базен и хидромасажна када. За најголемите оператори на крстосувања, повеќето „хотелски работници“ се ангажираат од неразвиените земји во Азија, Источна Европа, Карибите и Средна Америка. Иако седиштата на некои бродски линии се во Соединетите Држави, како и кај повеќето меѓународни поморски компании, бродовите се регистрирани во земји како [[Холандија]], [[Обединето Кралство]], [[Бахами]] и [[Панама]]. Конвенцијата на [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] (МОТ) за трудот во морското бродарство од 2006 г.,<ref>{{Cite web|url=http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|title=Maritime Labour Convention, 2006|website=www.ilo.org|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-date=2020-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201218123710/http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|url-status=live}}</ref> позната и како „Декларација за правата на поморците“,<ref>{{Cite web|url=http://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|title=ILO Maritime Labour Convention|last=|first=|date=2013-08-20|website=International Transport Workers Federation|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816211800/https://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|archive-date=2019-08-16|url-status=dead}}</ref> обезбедува сеопфатни права и заштита за сите членови на екипажот. МОТ утврдува строги стандарди во поглед на работното време и времето за одмор, здравјето и безбедноста, како и условите за живот на членовите на екипажот, и бара од владите да обезбедат почитување на овие правилата од страна на бродовите. За крстосувачките [[Маршрута|маршрути]] околу [[Хаваи|Хавајските Острови]], бродските оператори се обврзани да ги регистрираат своите бродови во Соединетите Држави, поради што ваквите патувања се вообичаено многу поскапи отколку на Карибите и во Средоземјето. === Исхрана === Исхраната на речиси сите бродови за крстосување е вклучена во цената на аранжманот. Традиционално, во бродските ресторани се организираат две вечери дневно — рана и доцна вечера, а на патниците им се определува точно време за ручек/вечера за времетраење на целото крстосување. Новиот тренд е да им се овозможи на гостите да јадат кога тие сакаат. Постоењето на два термина за вечера му овозможува на бродот да има доволно време и простор за да ги смести сите свои гости. Оваа двојна организација може да предизвика одредени преклопувања со други содржини на бродот (на пример, емисии и претстави) за оние што имаат доцен термин, но овој проблем обично се решава со изведување пократка верзија на настанот пред доцната вечера. Бродовите на Cunard Line ги поддржуваат класни традиционални вредности на океанските бродови и имаат посебни ресторани за различни видови апартмани, додека Celebrity Cruises и Princess Cruises имаат стандардни ресторани и нудат специјализирани ресторани за кои е потребно претходно резервирање и доплата. На многу крстосувања се планира една или повеќе „официјални вечери“. Гостите се облекуваат свечено, при што според прописите на бродот, за мажите често се задолжителни костуми и вратоврски или дури и смокинзи, а за жените свечени (вечерни) фустани. Менито на овие вечери е многу поексклузивно од вообичаеното. Покрај рестораните, современите бродови за крстосување често содржат еден или повеќе бифе-ресторани што можат да бидат отворени деноноќно со разновидно мени во текот на денот, со цел да им овозможат на гостите оброци во секое време — од појадок па сѐ до доцни закуски. Во последните години бродските линии започнале да вклучуваат и разновидни етно-ресторани на секој брод.<ref>''Lallani, Shayan S.''&#x20;Mediating Cultural Encounters at Sea: Dining in the Modern Cruise Industry&#x20;<small>(англ.)</small>&#x20;// Journal of Tourism History&#x20;: journal.&#x20;— 2017.&#x20;— October&#x20;(vol. 9, no. 2—3).&#x20;— P. 160—177.&#x20;— doi:10.1080/1755182X.2017.1386725.</ref> На бродот има и бројни барови и [[Ноќен клуб|ноќни клубови]] за забава на патниците. Повеќето бродски линии не ги вклучуваат [[Алкохолен пијалак|алкохолните пијалаци]] во своите цени, па патниците ги плаќаат пијалаците според потрошувачката. Исто така, поголемиот дел од бродските линии им забрануваат на патниците да носат и да пијат сопствени пијалаци (вклучувајќи алкохол) на бродот. Алкохолот купен во бесцаринските продавници се запечатува и им се враќа на патниците дури при слегувањето од бродот. Често на бродот има централна кујна, задолжена за опслужување на сите поголеми ресторани, иако специјализираните ресторани можат да имаат сопствени посебни кујни. Како и на секој брод, соодветното снабдување е од клучно значење, особено на брод за крстосување што секојдневно опслужува неколку илјади патници и членови на екипажот. На пример, потребна е полувоена операција за утовар и истовар за 3.600 патници и осум тони храна на почетокот и на крајот од секое крстосување за бродот ''Royal Princess''.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/|title=How cruise lines mop up after 3,500 passengers - and brace themselves for thousands more|author=Lizzie Porter|work=Daily Telegraph|date=2016-03-10|access-date=2016-08-09|archive-date=2016-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814164313/http://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/}}</ref> === Содржини и забава === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border:1px solid #000000; margin:auto; clear:both; width:75%;" |- ! colspan="3" style="font-weight:normal; background:#FA8072;" | '''Достапни услуги и забава на бродовите за крстосување''' |- ! style="width:25%;" | ! style="width:25%;" | ! style="text-align:center; width:25%;" | |- | Казино — се отвора само на отворено море за да се избегне судир со локалните закони | Продавници — се отвораат само на отворено море за да се избегне трговско лиценцирање и локални даноци | Затворени и/или отворени базени со водени лизгалки и занимливости |- | Театар со бродвејски претстави | Фитнес-центри | Библиотеки |- | Спа-салони | Кина | Џакузија |- | Бањи | Бифе-ресторани | Соби за одмор |- | Гимнастички сали | Кошаркарски игралишта | Тениски терени |- | Билјардски маси | Маси за пинг-понг | Соби за играње карти |- | Соби за видеоигри | Караоке | Виртуелни симулатори |- | Патеки за куглање | Лизгалишта на мраз | Вештачки карпи за качување |- | Терени за миниголф | Симулатори за сурфање | Амбуланта и мртовечница<ref>{{cite news|last1=Caracciolo|first1=Frankie|title=What Happens When Someone Dies During a Cruise|url=https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise|access-date=2018-05-17|work=Thrillist|date=2018-05-16|archive-date=2018-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517223643/https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise}}</ref> |- |} <gallery class="center"> Податотека:H2OZone.JPG|Водена зона на бродот ''Freedom of the Seas'' Податотека:Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg|Шеталиште на бродот ''Allure of the Seas'' Податотека:Brilliance of the Seas (Miniature Golf) (987099703).jpg|Миниголф на бродот ''Brilliance of the Seas'' Податотека:Molecular Bar Aboard the Celebrity Equinox before Christmas (6690335041).jpg|Молекуларен бар на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Overall view from Deck 4 -- Formal Brunch Aboard the Celebrity Equinox, 12-09-2011 (6857450109).jpg|Официјален бранч на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Simulateur de surf.jpg|Симулатор за [[сурфање]] на бродот ''Oasis of the Seas'' </gallery> === Деловен модел === Во цената на бродскиот билет за патникот се вклучени сместувањето во кабина, собите за услуга, неограничената исхрана во главната трпезарија (или главниот ресторан) и во бифе-ресторанот, посетата на емисиите, користењето на базенот и фитнес-салата; при што се наплаќа секојдневна услужна такса за одржување, чистење и [[Келнер|келнери]]. Меѓутоа, за алкохолните и безалкохолните пијалаци, официјалните фотографии од крстосувањето, пристапот до интернет и Wi-Fi, како и за специјализираните ресторани се наплаќа дополнително. Повеќето бродски линии од 2000-тите години наваму го препознале крстосувачкото искуство како можност бидејќи трошењето на патниците на бродот остварува значајно поголеми приходи отколку самото продавање карти.<ref name="ReferenceA">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |title=The cost of cruising |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121220140/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |url-status=live }}</ref> Така, се наведува дека казиното и фотографиите имаат висока доходност; исто така, бродските линии остваруваат значајна заработка од продажбата на копнени екскурзии (земајќи 50 % или повеќе од она што патниците го трошат за овие тури) понудени од локални изведувачи.<ref name="ReferenceA" /> Покрај тоа, бродовите остваруваат значајни комисии од продажбата во копнените продавници што се рекламираат на бродот како „препорачани“ (до 40 % од бруто-продажбата); на ова влијаат и современите крстосувачки терминали со бесцарински продавници внатре во самиот комплекс, достапни само за патниците, а не и за месните жители.<ref name="ReferenceA" /> Пристаништата на запирање често ги насочуваат своите претпријатија и објекти кон задоволување на потребите на посетителите од бродовите за крстосување. Местото за запирање Icy Strait Point на [[Алјаска]] е создадено исклучиво за посетители што доаѓаат со вакви бродови.<ref>Hannafin, Matt; Sarna, Heidi. Frommer's Cruises and Ports of Call. — John Wiley & Sons, 2010. — стр. 595.</ref> Патниците се сами одговорни за превозот до и од поаѓачкото пристаниште, иако купувањето патна карта од бродската линија за патувањето помеѓу аеродромот и бродскиот терминал гарантира дека бродот нема да заплови сѐ додека патникот не се качи на него. Исто така, ако патникот резервира копнена екскурзија преку бродската линија, а екскурзијата доцни со враќањето на бродот, бродот е должен да остане во пристаништето сѐ додека патникот не се врати.<ref name="MontereyHerald">{{cite web | url=http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | title=In search of bargains at sea: Deciphering the deals from cruise lines | access-date=2010-12-09 | author=Mullally, Linda | date=2010-11-21 | publisher=Monterey Herald | archive-url=https://web.archive.org/web/20120308102937/http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | archive-date=2012-03-08 | url-status=dead }}</ref> Раскошните бродски линии, како што се Regent Seven Seas Cruises и Crystal Cruises, ги рекламираат своите цени по системот „сѐ вклучено“.<ref>{{cite web | url=http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | title=Top 5 Luxury All-Inclusive Cruises | author=Faust, Chris Gray | date=2015-10-28 | publisher=Cruise Critic | access-date=2016-10-31 | archive-date=2016-10-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161031085934/http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | url-status=live }}</ref> На пример, основната цена на бродовите на Regent Seven Seas вклучува поголем дел од алкохолните пијалаци на бродот и повеќе копнени екскурзии во пристаништата на запирање, како и сите бакшиши што обично му се исплаќаат на хотелскиот персонал на бродот.<ref name="RegentIncluded">{{cite web | url=http://www.rssc.com/experience/all-included/ | title=The Regent Experience | access-date=2016-10-31 | publisher=Regent Seven Seas Cruises | archive-date=2016-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161207005749/http://www.rssc.com/experience/all-included/ | url-status=live }}</ref> Во цената може да биде вклучено и едно ноќевање во хотел пред качувањето, како и авионски карти до и од почетните и крајните пристаништа на крстосувањето.<ref name="RegentIncluded" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Cruise ship}} [[Категорија:Видови бродови]] [[Категорија:Крстосувачи| ]] ldy1isufl3xxsi1t23irhnq1o5ehy4e 5650276 5650273 2026-10-26T21:03:38Z Andrew012p 85224 5650276 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Icon of the Seas.jpg|мини|285x285пкс|Најголемиот брод за крстосување во светот, ''Icon of the Seas'']] '''Брод за крстосување''' (или '''патнички крстосувач''') — [[брод]] што врши [[туризам|туристичка]] пловидба (по правило, меѓународна при морски крстосувања или внатре во една земја при крстосувања по внатрешни водни патишта) и превезува патници, кои, како учесници во групна туристичка програма, се сместени на бродот со цел остварување (според распоред) на кратки туристички посети на едно или повеќе [[пристаниште|пристаништа]]. Во Дел 1/А од Прилогот кон Конвенцијата за олеснување на меѓународниот поморски сообраќај од 1965 г., бродот што врши туристички крстосувања се определува како брод наменет за меѓународни патувања при превоз на патници — учесници во групна програма, сместени на пловилото, со цел планирани туристички посети на едно или повеќе различни пристаништа, во кои за време на пловидбата вообичаено не се врши:<ref>{{cite web|url=http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|title=Конвенция FAL|access-date=2019-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191006085123/http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|archive-date=2019-10-06|url-status=live}}</ref> * качување или симнување на какви било други патници; * истовар или утовар на [[товар]]. == Персонал и услуга на бродот за крстосување == === Екипаж === Бизнисот со крстосувања има обележја и на транспортен и на туристички бизнис. Ова се одразува во екипирањето на бродот. Составот на персоналот на бродот за крстосување вклучува и обичен [[екипаж]], предводен од капетанот на бродот, и услужен персонал за опслужување и забава на туристите, предводен од управител, чија должност е еквивалентна на директор на хотел. На најраскошните бродови често има повеќе екипаж и персонал отколку патници. Екипажот обично се ангажира со договори во траење од три до единаесет месеци, кои потоа може да се продолжат по заемна согласност заснована врз оценките за услугата на патниците, како и врз цикличниот карактер на операторот на бродската линија. Повеќето вработени работат непрекинато по 77 часа неделно во текот на 10 месеци, по што им се обезбедува 2-месечен одмор.<ref name="cruisejunkie.com">{{cite web |url=http://www.cruisejunkie.com/ot.html |title=High Seas, Low Pay; Working on Cruise Ships |publisher=Cruisejunkie.com |date= |access-date=2013-02-06 |archive-date=2012-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127115527/http://www.cruisejunkie.com/ot.html |url-status=live }}</ref><ref name="vancouverobserver.com">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |title=The cost of cruising &#124; The Vancouver Observer - Page 1 |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2014-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701143614/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |url-status=live }}</ref> За услужниот персонал нема платени одмори или пензии, додека членовите на екипажот од управителски ранг добиваат платен одмор, здравствена заштита, пензиско осигурување и можат да учествуваат во планот за корпоративно осигурување на компанијата. Директната плата е ниска според северноамериканските стандарди, иако услужниот персонал има можност за дополнителна заработка во форма на бакшиш од патниците.<ref name="vancouverobserver.com" /> Членовите на екипажот немаат никакви трошоци за време на престојот на бродот, бидејќи исхраната, сместувањето, здравствената заштита и патните трошоци за патувањето од местото на живеење до бродот и назад за повеќето вработени се вклучени во договорите. Ова ја прави кариерата на бродот за крстосување финансиски привлечна за да се надомести отсуството на придобивки од вработувањето, иако агенциите за посредување при вработување често ја искористуваат беспомошноста на потенцијалните работници.<ref>Fransisco Oyogoa, «Cruise Ships: Continuity and Change in the World-System» in: Journal of World-Systems Theory, vol. 22, issue 1, p. 33 (http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 {{Wayback|url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 |date=20190813133349 }})</ref> [[Податотека:Splendour of the Seas - Our Cabin (3908067245).jpg|мини|Двокреветна кабина за екипажот на бродот за крстосување ''Splendour of the Seas'']] Условите за сместување на екипажот на бродот разнообразуваат во зависност од бродската линија, но главно зависат од работната должност. Како правило, двајца обични членови на екипажот се сместени во двокреветна кабина со туш, комода и работна маса со телевизор. Офицерскиот состав има сопствени, поединечни кабини. За екипажот има низа погодности, но тие се одвоени од истите такви содржини за патниците, како што се рестораните и баровите, собите за одмор, молитвените простории и фитнес-центрите, при што на некои од најголемите бродови на [[Палуба|палубата]] за екипажот има дури и базен и хидромасажна када. За најголемите оператори на крстосувања, повеќето „хотелски работници“ се ангажираат од неразвиените земји во Азија, Источна Европа, Карибите и Средна Америка. Иако седиштата на некои бродски линии се во Соединетите Држави, како и кај повеќето меѓународни поморски компании, бродовите се регистрирани во земји како [[Холандија]], [[Обединето Кралство]], [[Бахами]] и [[Панама]]. Конвенцијата на [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] (МОТ) за трудот во морското бродарство од 2006 г.,<ref>{{Cite web|url=http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|title=Maritime Labour Convention, 2006|website=www.ilo.org|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-date=2020-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201218123710/http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|url-status=live}}</ref> позната и како „Декларација за правата на поморците“,<ref>{{Cite web|url=http://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|title=ILO Maritime Labour Convention|last=|first=|date=2013-08-20|website=International Transport Workers Federation|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816211800/https://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|archive-date=2019-08-16|url-status=dead}}</ref> обезбедува сеопфатни права и заштита за сите членови на екипажот. МОТ утврдува строги стандарди во поглед на работното време и времето за одмор, здравјето и безбедноста, како и условите за живот на членовите на екипажот, и бара од владите да обезбедат почитување на овие правилата од страна на бродовите. За крстосувачките [[Маршрута|маршрути]] околу [[Хаваи|Хавајските Острови]], бродските оператори се обврзани да ги регистрираат своите бродови во Соединетите Држави, поради што ваквите патувања се вообичаено многу поскапи отколку на Карибите и во Средоземјето. === Исхрана === Исхраната на речиси сите бродови за крстосување е вклучена во цената на аранжманот. Традиционално, во бродските ресторани се организираат две вечери дневно — рана и доцна вечера, а на патниците им се определува точно време за ручек/вечера за времетраење на целото крстосување. Новиот тренд е да им се овозможи на гостите да јадат кога тие сакаат. Постоењето на два термина за вечера му овозможува на бродот да има доволно време и простор за да ги смести сите свои гости. Оваа двојна организација може да предизвика одредени преклопувања со други содржини на бродот (на пример, емисии и претстави) за оние што имаат доцен термин, но овој проблем обично се решава со изведување пократка верзија на настанот пред доцната вечера. Бродовите на Cunard Line ги поддржуваат класни традиционални вредности на океанските бродови и имаат посебни ресторани за различни видови апартмани, додека Celebrity Cruises и Princess Cruises имаат стандардни ресторани и нудат специјализирани ресторани за кои е потребно претходно резервирање и доплата. На многу крстосувања се планира една или повеќе „официјални вечери“. Гостите се облекуваат свечено, при што според прописите на бродот, за мажите често се задолжителни костуми и вратоврски или дури и смокинзи, а за жените свечени (вечерни) фустани. Менито на овие вечери е многу поексклузивно од вообичаеното. Покрај рестораните, современите бродови за крстосување често содржат еден или повеќе бифе-ресторани што можат да бидат отворени деноноќно со разновидно мени во текот на денот, со цел да им овозможат на гостите оброци во секое време — од појадок па сѐ до доцни закуски. Во последните години бродските линии започнале да вклучуваат и разновидни етно-ресторани на секој брод.<ref>''Lallani, Shayan S.''&#x20;Mediating Cultural Encounters at Sea: Dining in the Modern Cruise Industry&#x20;<small>(англ.)</small>&#x20;// Journal of Tourism History&#x20;: journal.&#x20;— 2017.&#x20;— October&#x20;(vol. 9, no. 2—3).&#x20;— P. 160—177.&#x20;— doi:10.1080/1755182X.2017.1386725.</ref> На бродот има и бројни барови и [[Ноќен клуб|ноќни клубови]] за забава на патниците. Повеќето бродски линии не ги вклучуваат [[Алкохолен пијалак|алкохолните пијалаци]] во своите цени, па патниците ги плаќаат пијалаците според потрошувачката. Исто така, поголемиот дел од бродските линии им забрануваат на патниците да носат и да пијат сопствени пијалаци (вклучувајќи алкохол) на бродот. Алкохолот купен во бесцаринските продавници се запечатува и им се враќа на патниците дури при слегувањето од бродот. Често на бродот има централна кујна, задолжена за опслужување на сите поголеми ресторани, иако специјализираните ресторани можат да имаат сопствени посебни кујни. Како и на секој брод, соодветното снабдување е од клучно значење, особено на брод за крстосување што секојдневно опслужува неколку илјади патници и членови на екипажот. На пример, потребна е полувоена операција за утовар и истовар за 3.600 патници и осум тони храна на почетокот и на крајот од секое крстосување за бродот ''Royal Princess''.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/|title=How cruise lines mop up after 3,500 passengers - and brace themselves for thousands more|author=Lizzie Porter|work=Daily Telegraph|date=2016-03-10|access-date=2016-08-09|archive-date=2016-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814164313/http://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/}}</ref> === Содржини и забава === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border:1px solid #000000; margin:auto; clear:both; width:75%;" |- ! colspan="3" style="font-weight:normal; background:#FA8072;" | '''Достапни услуги и забава на бродовите за крстосување''' |- ! style="width:25%;" | ! style="width:25%;" | ! style="text-align:center; width:25%;" | |- | Казино — се отвора само на отворено море за да се избегне судир со локалните закони | Продавници — се отвораат само на отворено море за да се избегне трговско лиценцирање и локални даноци | Затворени и/или отворени базени со водени лизгалки и занимливости |- | Театар со бродвејски претстави | Фитнес-центри | Библиотеки |- | Спа-салони | Кина | Џакузија |- | Бањи | Бифе-ресторани | Соби за одмор |- | Гимнастички сали | Кошаркарски игралишта | Тениски терени |- | Билјардски маси | Маси за пинг-понг | Соби за играње карти |- | Соби за видеоигри | Караоке | Виртуелни симулатори |- | Патеки за куглање | Лизгалишта на мраз | Вештачки карпи за качување |- | Терени за миниголф | Симулатори за сурфање | Амбуланта и мртовечница<ref>{{cite news|last1=Caracciolo|first1=Frankie|title=What Happens When Someone Dies During a Cruise|url=https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise|access-date=2018-05-17|work=Thrillist|date=2018-05-16|archive-date=2018-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517223643/https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise}}</ref> |- |} <gallery class="center"> Податотека:H2OZone.JPG|Водена зона на бродот ''Freedom of the Seas'' Податотека:Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg|Шеталиште на бродот ''Allure of the Seas'' Податотека:Brilliance of the Seas (Miniature Golf) (987099703).jpg|Миниголф на бродот ''Brilliance of the Seas'' Податотека:Molecular Bar Aboard the Celebrity Equinox before Christmas (6690335041).jpg|Молекуларен бар на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Overall view from Deck 4 -- Formal Brunch Aboard the Celebrity Equinox, 12-09-2011 (6857450109).jpg|Официјален бранч на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Simulateur de surf.jpg|Симулатор за [[сурфање]] на бродот ''Oasis of the Seas'' </gallery> === Деловен модел === Во цената на бродскиот билет за патникот се вклучени сместувањето во кабина, собите за услуга, неограничената исхрана во главната трпезарија (или главниот ресторан) и во бифе-ресторанот, посетата на емисиите, користењето на базенот и фитнес-салата; при што се наплаќа секојдневна услужна такса за одржување, чистење и [[Келнер|келнери]]. Меѓутоа, за алкохолните и безалкохолните пијалаци, официјалните фотографии од крстосувањето, пристапот до интернет и Wi-Fi, како и за специјализираните ресторани се наплаќа дополнително. Повеќето бродски линии од 2000-тите години наваму го препознале крстосувачкото искуство како можност бидејќи трошењето на патниците на бродот остварува значајно поголеми приходи отколку самото продавање карти.<ref name="ReferenceA">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |title=The cost of cruising |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121220140/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |url-status=live }}</ref> Така, се наведува дека казиното и фотографиите имаат висока доходност; исто така, бродските линии остваруваат значајна заработка од продажбата на копнени екскурзии (земајќи 50 % или повеќе од она што патниците го трошат за овие тури) понудени од локални изведувачи.<ref name="ReferenceA" /> Покрај тоа, бродовите остваруваат значајни комисии од продажбата во копнените продавници што се рекламираат на бродот како „препорачани“ (до 40 % од бруто-продажбата); на ова влијаат и современите крстосувачки терминали со бесцарински продавници внатре во самиот комплекс, достапни само за патниците, а не и за месните жители.<ref name="ReferenceA" /> Пристаништата на запирање често ги насочуваат своите претпријатија и објекти кон задоволување на потребите на посетителите од бродовите за крстосување. Местото за запирање Icy Strait Point на [[Алјаска]] е создадено исклучиво за посетители што доаѓаат со вакви бродови.<ref>Hannafin, Matt; Sarna, Heidi. Frommer's Cruises and Ports of Call. — John Wiley & Sons, 2010. — стр. 595.</ref> Патниците се сами одговорни за превозот до и од поаѓачкото пристаниште, иако купувањето патна карта од бродската линија за патувањето помеѓу аеродромот и бродскиот терминал гарантира дека бродот нема да заплови сѐ додека патникот не се качи на него. Исто така, ако патникот резервира копнена екскурзија преку бродската линија, а екскурзијата доцни со враќањето на бродот, бродот е должен да остане во пристаништето сѐ додека патникот не се врати.<ref name="MontereyHerald">{{cite web | url=http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | title=In search of bargains at sea: Deciphering the deals from cruise lines | access-date=2010-12-09 | author=Mullally, Linda | date=2010-11-21 | publisher=Monterey Herald | archive-url=https://web.archive.org/web/20120308102937/http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | archive-date=2012-03-08 | url-status=dead }}</ref> Раскошните бродски линии, како што се Regent Seven Seas Cruises и Crystal Cruises, ги рекламираат своите цени по системот „сѐ вклучено“.<ref>{{cite web | url=http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | title=Top 5 Luxury All-Inclusive Cruises | author=Faust, Chris Gray | date=2015-10-28 | publisher=Cruise Critic | access-date=2016-10-31 | archive-date=2016-10-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161031085934/http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | url-status=live }}</ref> На пример, основната цена на бродовите на Regent Seven Seas вклучува поголем дел од алкохолните пијалаци на бродот и повеќе копнени екскурзии во пристаништата на запирање, како и сите бакшиши што обично му се исплаќаат на хотелскиот персонал на бродот.<ref name="RegentIncluded">{{cite web | url=http://www.rssc.com/experience/all-included/ | title=The Regent Experience | access-date=2016-10-31 | publisher=Regent Seven Seas Cruises | archive-date=2016-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161207005749/http://www.rssc.com/experience/all-included/ | url-status=live }}</ref> Во цената може да биде вклучено и едно ноќевање во хотел пред качувањето, како и авионски карти до и од почетните и крајните пристаништа на крстосувањето.<ref name="RegentIncluded" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Cruise ship}} [[Категорија:Видови бродови]] [[Категорија:Крстосувачи| ]] 2lt6i06odd3o67cjry7v89cmalo4tga 5650277 5650276 2026-10-26T21:06:45Z Andrew012p 85224 5650277 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Icon of the Seas.jpg|мини|285x285пкс|Најголемиот брод за крстосување во светот, ''Icon of the Seas'']] '''Брод за крстосување''' (или '''патнички крстосувач''') — [[брод]] што врши [[туризам|туристичка]] пловидба (по правило, меѓународна при морски крстосувања или внатре во една земја при крстосувања по внатрешни водни патишта) и превезува патници, кои, како учесници во групна туристичка програма, се сместени на бродот со цел остварување (според распоред) на кратки туристички посети на едно или повеќе [[пристаниште|пристаништа]]. Во Дел 1/А од Прилогот кон Конвенцијата за олеснување на меѓународниот поморски сообраќај од 1965 г., бродот што врши туристички крстосувања се определува како брод наменет за меѓународни патувања при превоз на патници — учесници во групна програма, сместени на пловилото, со цел планирани туристички посети на едно или повеќе различни пристаништа, во кои за време на пловидбата вообичаено не се врши:<ref>{{cite web|url=http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|title=Конвенция FAL|access-date=2019-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191006085123/http://www.rise.odessa.ua/texts/FAL_2018.php3|archive-date=2019-10-06|url-status=live}}</ref> * качување или симнување на какви било други патници; * истовар или утовар на [[товар]]. == Персонал и услуга на бродот за крстосување == === Екипаж === Бизнисот со крстосувања има обележја и на транспортен и на туристички бизнис. Ова се одразува во екипирањето на бродот. Составот на персоналот на бродот за крстосување вклучува и обичен [[екипаж]], предводен од капетанот на бродот, и услужен персонал за опслужување и забава на туристите, предводен од управител, чија должност е еквивалентна на директор на хотел. На најраскошните бродови често има повеќе екипаж и персонал отколку патници. Екипажот обично се ангажира со договори во траење од три до единаесет месеци, кои потоа може да се продолжат по заемна согласност заснована врз оценките за услугата на патниците, како и врз цикличниот карактер на операторот на бродската линија. Повеќето вработени работат непрекинато по 77 часа неделно во текот на 10 месеци, по што им се обезбедува 2-месечен одмор.<ref name="cruisejunkie.com">{{cite web |url=http://www.cruisejunkie.com/ot.html |title=High Seas, Low Pay; Working on Cruise Ships |publisher=Cruisejunkie.com |date= |access-date=2013-02-06 |archive-date=2012-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127115527/http://www.cruisejunkie.com/ot.html |url-status=live }}</ref><ref name="vancouverobserver.com">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |title=The cost of cruising &#124; The Vancouver Observer - Page 1 |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2014-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701143614/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising?page=0,3 |url-status=live }}</ref> За услужниот персонал нема платени одмори или пензии, додека членовите на екипажот од управителски ранг добиваат платен одмор, здравствена заштита, пензиско осигурување и можат да учествуваат во планот за корпоративно осигурување на компанијата. Директната плата е ниска според северноамериканските стандарди, иако услужниот персонал има можност за дополнителна заработка во форма на бакшиш од патниците.<ref name="vancouverobserver.com" /> Членовите на екипажот немаат никакви трошоци за време на престојот на бродот, бидејќи исхраната, сместувањето, здравствената заштита и патните трошоци за патувањето од местото на живеење до бродот и назад за повеќето вработени се вклучени во договорите. Ова ја прави кариерата на бродот за крстосување финансиски привлечна за да се надомести отсуството на придобивки од вработувањето, иако агенциите за посредување при вработување често ја искористуваат беспомошноста на потенцијалните работници.<ref>Fransisco Oyogoa, «Cruise Ships: Continuity and Change in the World-System» in: Journal of World-Systems Theory, vol. 22, issue 1, p. 33 (http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 {{Wayback|url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/613/746 |date=20190813133349 }})</ref> [[Податотека:Splendour of the Seas - Our Cabin (3908067245).jpg|мини|Двокреветна [[каита]] за екипажот на бродот за крстосување ''Splendour of the Seas'']] Условите за сместување на екипажот на бродот разнообразуваат во зависност од бродската линија, но главно зависат од работната должност. Како правило, двајца обични членови на екипажот се сместени во двокреветна [[каита]] со туш, комода и работна маса со телевизор. Офицерскиот состав има сопствени, поединечни [[Каита|каити]]. За екипажот има низа погодности, но тие се одвоени од истите такви содржини за патниците, како што се рестораните и баровите, собите за одмор, молитвените простории и фитнес-центрите, при што на некои од најголемите бродови на [[Палуба|палубата]] за екипажот има дури и базен и хидромасажна када. За најголемите оператори на крстосувања, повеќето „хотелски работници“ се ангажираат од неразвиените земји во Азија, Источна Европа, Карибите и Средна Америка. Иако седиштата на некои бродски линии се во Соединетите Држави, како и кај повеќето меѓународни поморски компании, бродовите се регистрирани во земји како [[Холандија]], [[Обединето Кралство]], [[Бахами]] и [[Панама]]. Конвенцијата на [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународната организација на трудот]] (МОТ) за трудот во морското бродарство од 2006 г.,<ref>{{Cite web|url=http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|title=Maritime Labour Convention, 2006|website=www.ilo.org|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-date=2020-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201218123710/http://www.ilo.org/global/standards/maritime-labour-convention/lang--en/index.htm|url-status=live}}</ref> позната и како „Декларација за правата на поморците“,<ref>{{Cite web|url=http://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|title=ILO Maritime Labour Convention|last=|first=|date=2013-08-20|website=International Transport Workers Federation|lang=en|access-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816211800/https://www.itfseafarers.org/ILOMLC.cfm|archive-date=2019-08-16|url-status=dead}}</ref> обезбедува сеопфатни права и заштита за сите членови на екипажот. МОТ утврдува строги стандарди во поглед на работното време и времето за одмор, здравјето и безбедноста, како и условите за живот на членовите на екипажот, и бара од владите да обезбедат почитување на овие правилата од страна на бродовите. За крстосувачките [[Маршрута|маршрути]] околу [[Хаваи|Хавајските Острови]], бродските оператори се обврзани да ги регистрираат своите бродови во Соединетите Држави, поради што ваквите патувања се вообичаено многу поскапи отколку на Карибите и во Средоземјето. === Исхрана === Исхраната на речиси сите бродови за крстосување е вклучена во цената на аранжманот. Традиционално, во бродските ресторани се организираат две вечери дневно — рана и доцна вечера, а на патниците им се определува точно време за ручек/вечера за времетраење на целото крстосување. Новиот тренд е да им се овозможи на гостите да јадат кога тие сакаат. Постоењето на два термина за вечера му овозможува на бродот да има доволно време и простор за да ги смести сите свои гости. Оваа двојна организација може да предизвика одредени преклопувања со други содржини на бродот (на пример, емисии и претстави) за оние што имаат доцен термин, но овој проблем обично се решава со изведување пократка верзија на настанот пред доцната вечера. Бродовите на Cunard Line ги поддржуваат класни традиционални вредности на океанските бродови и имаат посебни ресторани за различни видови апартмани, додека Celebrity Cruises и Princess Cruises имаат стандардни ресторани и нудат специјализирани ресторани за кои е потребно претходно резервирање и доплата. На многу крстосувања се планира една или повеќе „официјални вечери“. Гостите се облекуваат свечено, при што според прописите на бродот, за мажите често се задолжителни костуми и вратоврски или дури и смокинзи, а за жените свечени (вечерни) фустани. Менито на овие вечери е многу поексклузивно од вообичаеното. Покрај рестораните, современите бродови за крстосување често содржат еден или повеќе бифе-ресторани што можат да бидат отворени деноноќно со разновидно мени во текот на денот, со цел да им овозможат на гостите оброци во секое време — од појадок па сѐ до доцни закуски. Во последните години бродските линии започнале да вклучуваат и разновидни етно-ресторани на секој брод.<ref>''Lallani, Shayan S.''&#x20;Mediating Cultural Encounters at Sea: Dining in the Modern Cruise Industry&#x20;<small>(англ.)</small>&#x20;// Journal of Tourism History&#x20;: journal.&#x20;— 2017.&#x20;— October&#x20;(vol. 9, no. 2—3).&#x20;— P. 160—177.&#x20;— doi:10.1080/1755182X.2017.1386725.</ref> На бродот има и бројни барови и [[Ноќен клуб|ноќни клубови]] за забава на патниците. Повеќето бродски линии не ги вклучуваат [[Алкохолен пијалак|алкохолните пијалаци]] во своите цени, па патниците ги плаќаат пијалаците според потрошувачката. Исто така, поголемиот дел од бродските линии им забрануваат на патниците да носат и да пијат сопствени пијалаци (вклучувајќи алкохол) на бродот. Алкохолот купен во бесцаринските продавници се запечатува и им се враќа на патниците дури при слегувањето од бродот. Често на бродот има централна кујна, задолжена за опслужување на сите поголеми ресторани, иако специјализираните ресторани можат да имаат сопствени посебни кујни. Како и на секој брод, соодветното снабдување е од клучно значење, особено на брод за крстосување што секојдневно опслужува неколку илјади патници и членови на екипажот. На пример, потребна е полувоена операција за утовар и истовар за 3.600 патници и осум тони храна на почетокот и на крајот од секое крстосување за бродот ''Royal Princess''.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/|title=How cruise lines mop up after 3,500 passengers - and brace themselves for thousands more|author=Lizzie Porter|work=Daily Telegraph|date=2016-03-10|access-date=2016-08-09|archive-date=2016-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814164313/http://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/princess-cruises-royal-princess-turnaround-day-at-southampton-port/}}</ref> === Содржини и забава === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border:1px solid #000000; margin:auto; clear:both; width:75%;" |- ! colspan="3" style="font-weight:normal; background:#FA8072;" | '''Достапни услуги и забава на бродовите за крстосување''' |- ! style="width:25%;" | ! style="width:25%;" | ! style="text-align:center; width:25%;" | |- | Казино — се отвора само на отворено море за да се избегне судир со локалните закони | Продавници — се отвораат само на отворено море за да се избегне трговско лиценцирање и локални даноци | Затворени и/или отворени базени со водени лизгалки и занимливости |- | Театар со бродвејски претстави | Фитнес-центри | Библиотеки |- | Спа-салони | Кина | Џакузија |- | Бањи | Бифе-ресторани | Соби за одмор |- | Гимнастички сали | Кошаркарски игралишта | Тениски терени |- | Билјардски маси | Маси за пинг-понг | Соби за играње карти |- | Соби за видеоигри | Караоке | Виртуелни симулатори |- | Патеки за куглање | Лизгалишта на мраз | Вештачки карпи за качување |- | Терени за миниголф | Симулатори за сурфање | Амбуланта и мртовечница<ref>{{cite news|last1=Caracciolo|first1=Frankie|title=What Happens When Someone Dies During a Cruise|url=https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise|access-date=2018-05-17|work=Thrillist|date=2018-05-16|archive-date=2018-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517223643/https://www.thrillist.com/travel/nation/what-happens-when-someone-dies-on-a-cruise}}</ref> |- |} <gallery class="center"> Податотека:H2OZone.JPG|Водена зона на бродот ''Freedom of the Seas'' Податотека:Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg|Шеталиште на бродот ''Allure of the Seas'' Податотека:Brilliance of the Seas (Miniature Golf) (987099703).jpg|Миниголф на бродот ''Brilliance of the Seas'' Податотека:Molecular Bar Aboard the Celebrity Equinox before Christmas (6690335041).jpg|Молекуларен бар на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Overall view from Deck 4 -- Formal Brunch Aboard the Celebrity Equinox, 12-09-2011 (6857450109).jpg|Официјален бранч на бродот ''Celebrity Equinox'' Податотека:Simulateur de surf.jpg|Симулатор за [[сурфање]] на бродот ''Oasis of the Seas'' </gallery> === Деловен модел === Во цената на бродскиот билет за патникот се вклучени сместувањето во [[каита]], собите за услуга, неограничената исхрана во главната трпезарија (или главниот ресторан) и во бифе-ресторанот, посетата на емисиите, користењето на базенот и фитнес-салата; при што се наплаќа секојдневна услужна такса за одржување, чистење и [[Келнер|келнери]]. Меѓутоа, за алкохолните и безалкохолните пијалаци, официјалните фотографии од крстосувањето, пристапот до интернет и Wi-Fi, како и за специјализираните ресторани се наплаќа дополнително. Повеќето бродски линии од 2000-тите години наваму го препознале крстосувачкото искуство како можност бидејќи трошењето на патниците на бродот остварува значајно поголеми приходи отколку самото продавање карти.<ref name="ReferenceA">{{cite web |author=Ross A. Klein |url=http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |title=The cost of cruising |publisher=The Vancouver Observer |date=2010-04-13 |access-date=2013-02-06 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121220140/http://www.vancouverobserver.com/life/travel/2010/04/13/cost-cruising |url-status=live }}</ref> Така, се наведува дека казиното и фотографиите имаат висока доходност; исто така, бродските линии остваруваат значајна заработка од продажбата на копнени екскурзии (земајќи 50 % или повеќе од она што патниците го трошат за овие тури) понудени од локални изведувачи.<ref name="ReferenceA" /> Покрај тоа, бродовите остваруваат значајни комисии од продажбата во копнените продавници што се рекламираат на бродот како „препорачани“ (до 40 % од бруто-продажбата); на ова влијаат и современите крстосувачки терминали со бесцарински продавници внатре во самиот комплекс, достапни само за патниците, а не и за месните жители.<ref name="ReferenceA" /> Пристаништата на запирање често ги насочуваат своите претпријатија и објекти кон задоволување на потребите на посетителите од бродовите за крстосување. Местото за запирање Icy Strait Point на [[Алјаска]] е создадено исклучиво за посетители што доаѓаат со вакви бродови.<ref>Hannafin, Matt; Sarna, Heidi. Frommer's Cruises and Ports of Call. — John Wiley & Sons, 2010. — стр. 595.</ref> Патниците се сами одговорни за превозот до и од поаѓачкото пристаниште, иако купувањето патна карта од бродската линија за патувањето помеѓу аеродромот и бродскиот терминал гарантира дека бродот нема да заплови сѐ додека патникот не се качи на него. Исто така, ако патникот резервира копнена екскурзија преку бродската линија, а екскурзијата доцни со враќањето на бродот, бродот е должен да остане во пристаништето сѐ додека патникот не се врати.<ref name="MontereyHerald">{{cite web | url=http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | title=In search of bargains at sea: Deciphering the deals from cruise lines | access-date=2010-12-09 | author=Mullally, Linda | date=2010-11-21 | publisher=Monterey Herald | archive-url=https://web.archive.org/web/20120308102937/http://www.montereyherald.com/entertainment/ci_16673097 | archive-date=2012-03-08 | url-status=dead }}</ref> Раскошните бродски линии, како што се Regent Seven Seas Cruises и Crystal Cruises, ги рекламираат своите цени по системот „сѐ вклучено“.<ref>{{cite web | url=http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | title=Top 5 Luxury All-Inclusive Cruises | author=Faust, Chris Gray | date=2015-10-28 | publisher=Cruise Critic | access-date=2016-10-31 | archive-date=2016-10-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161031085934/http://www.cruisecritic.com/articles.cfm?ID=1865 | url-status=live }}</ref> На пример, основната цена на бродовите на Regent Seven Seas вклучува поголем дел од алкохолните пијалаци на бродот и повеќе копнени екскурзии во пристаништата на запирање, како и сите бакшиши што обично му се исплаќаат на хотелскиот персонал на бродот.<ref name="RegentIncluded">{{cite web | url=http://www.rssc.com/experience/all-included/ | title=The Regent Experience | access-date=2016-10-31 | publisher=Regent Seven Seas Cruises | archive-date=2016-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161207005749/http://www.rssc.com/experience/all-included/ | url-status=live }}</ref> Во цената може да биде вклучено и едно ноќевање во хотел пред качувањето, како и авионски карти до и од почетните и крајните пристаништа на крстосувањето.<ref name="RegentIncluded" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Cruise ship}} [[Категорија:Видови бродови]] [[Категорија:Крстосувачи| ]] qb38uo52ga75voxb4godrw492l7sjlo 1 1406576 5650274 2026-10-26T20:59:01Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650274 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1406577 5650284 2026-10-26T21:19:30Z Carshalton 30527 Создадена страница со: <includeonly>{{ #switch: {{{1}}} | a = Flag of Cyprus (1960–2006).svg | b = наi&#32; | c = Кипар | cat = историја }}</includeonly><noinclude>{{Naz/display}}</noinclude> 5650284 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{ #switch: {{{1}}} | a = Flag of Cyprus (1960–2006).svg | b = наi&#32; | c = Кипар | cat = историја }}</includeonly><noinclude>{{Naz/display}}</noinclude> l8pppmeud3obqsa3b9bvi718t723hhr 0 1406578 5650297 2026-10-26T21:33:52Z ГП 23995 нова страница 5650297 wikitext text/x-wiki '''Лана Басташиќ''' ([[Српски јазик|српски]]: ''Лана Басташић''; [[Загреб]], 1986) — босанска [[Писател|писателка]]. ==Творештво== Басташиќ пишува поезија, кратки раскази и романи. Таа ги објавила збирките со кратки раскази „Трајни пигменти“ (2010), „Огномети“ (2013) и „Млечни заби“ (2021), книгата со раскази за деца, „Настја црта сонце“ (2015), збирката поезија „Наивен триптих за Босна и за умирањето“ (2014), како и романот „[[Фати го зајакот]]“ (2018).<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Босански писатели]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] ac6jhwuqjb2s3zm5dylix5gekekdr9o 5650333 5650297 2026-10-26T23:27:09Z ГП 23995 дополнување 5650333 wikitext text/x-wiki '''Лана Басташиќ''' ([[Српски јазик|српски]]: ''Лана Басташић''; [[Загреб]], 1986) — босанска [[Писател|писателка]]. ==Живот и творештво== Басташиќ пишува поезија, кратки раскази и романи. Таа ги објавила збирките со кратки раскази „Трајни пигменти“ (2010), „Огномети“ (2013) и „Млечни заби“ (2021), книгата со раскази за деца, „Настја црта сонце“ (2015), збирката поезија „Наивен триптих за Босна и за умирањето“ (2014), како и романот „[[Фати го зајакот]]“ (2018) со кој ја освоила Европската награда за книжевност за 2020 година. Нејзините раскази се објавени во повеќе книжевни списанија, како: Полиња (''Polja''), Сараевски тетратки (''Sarajevske sveske''), Повелба (''Povelja''), Фантомот на слободата (''Fantom slobode'') и во неколку други регионални списанија. Исто така, нејзините творби се дел од неколку регионални антологии на краткиот расказ, како што се „Пукања“ (''Pucanja'') и „Пристоен живот“ (''Pristojan život''). Најпосле, таа е добитничка на неколку награди за краток расказ („Зија Диздаревиќ“, „Влезница“ и „Карвер: Од кајшто се јавувам“), на две награди за поезија („Тарга УНЕСКО“ во [[Трст]] и „Деновите на поезијата“ во [[Заечар]]), како и наградата за необјавена драма на Камерниот театар 55 во [[Сараево]]. Басташиќ е една од основачките на школото за книжевност „Bloom“ во [[Барселона]] и членка на ПЕН центарот на [[Босна и Херцеговина]].<ref>Lana Bastašić, ''Uhvati zeca''. Booka, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Босански писатели]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Родени во 1986 година]] mls4hv6win9bl3wbxfqh7sqojudnup5 0 1406579 5650327 2026-10-26T23:01:40Z Droidsheep 81200 Нова статија за поетската книга „Како паѓаме јас и ти“ 5650327 wikitext text/x-wiki '''Како паѓаме јас и ти''' — поетска збирка на македонскиот писател [[Ненад Јолдески]], објавена во 2026 година во издание на [[Бегемот (издавачка куќа)|Бегемот]]. Ова е прва поетска книга на авторот, кој претходно објавувал прозни дела.<ref name="SPKniga">[https://www.slobodenpecat.mk/begemot-ja-objavi-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-na-nenad-joldeski/ „Бегемот“ ја објави поетската книга „Како паѓаме јас и ти“ на Ненад Јолдески], ''Слободен печат'', 2026.</ref> == За книгата == Збирката содржи триесетина песни создадени во подолг временски период. Во неа се застапени мотиви на распадот, преобразбата, личната и општествената несигурност, љубовта и блискоста. Насловот е преземен од истоимената песна, која авторот ја определува како средишна за концепцијата на збирката.<ref name="SPIntervju">Тони Димков, [https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-nenad-joldeski-za-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-sam-na-sebe-sum-strog-urednik/ „Разговор со Ненад Јолдески за поетската книга ‘Како паѓаме јас и ти’: Сам на себе сум строг уредник“], ''Слободен печат'', 2026.</ref> Во песните се јавуваат и мотиви поврзани со Струга и Скопје, како два простора значајни за авторовото доживување на светот.<ref name="SPIntervju" /> Уредник на изданието е поетот Ѓоко Здравески, а дизајнот на корицата е дело на Наталија Лукомска.<ref name="SPKniga" /> Збирката била претставена и преку поетско-музички перформанс, со оригинална музика компонирана од Јован Наумоски.<ref name="SPIntervju" /> == Критичка рецепција == Поетесата Николина Андова Шопова во својот осврт на збирката го истакнува распадот на современиот свет како една од нејзините централни теми, при што љубовта ја посочува како простор на отпор.<ref name="SPKniga" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-nenad-joldeski-za-poetskata-kniga-kako-pagjame-jas-i-ti-sam-na-sebe-sum-strog-urednik/ Разговор со Ненад Јолдески за книгата — ''Слободен печат''] {{DEFAULTSORT:Како паѓаме јас и ти}} [[Категорија:Македонски поетски збирки]] [[Категорија:Книги од 2026 година]] 3q3hbk19carnisu7y7bujnnzyycvrly 0 1406580 5650330 2026-10-26T23:07:34Z Droidsheep 81200 Создадена статија за книжевната награда „Новите!“, со информации за нејзината историја, условите за доделување и досегашните добитници, поткрепени со извори. 5650330 wikitext text/x-wiki '''Новите!''' — годишна македонска книжевна награда за најдобар дебитантски прозен ракопис, која од 2006 година ја доделува издавачката куќа „[[Темплум]]“ од Скопје. Наградата е наменета за автори што пишуваат на македонски јазик и претходно немаат објавено прозна книга.<ref name="Konkurs2016">[https://mkd.mk/kultura/knizhevnost-2/objaven-e-konkursot-za-najdobar-debitantski-prozen-rakopis-novite-za-2016-godina/ „Објавен е конкурсот за најдобар дебитантски прозен ракопис Новите! за 2016 година“], МКД.мк.</ref> Наградата има цел да го поттикне објавувањето на нови прозни автори и да придонесе за развојот на современата македонска книжевност. Во 2025 година било одбележано нејзиното дваесетто издание.<ref name="Templum2025">[https://okno.mk/sites/default/files/Katalog%20-%20Templum_0.pdf „Темплум: каталог 2025“], Темплум, 2025, стр. 91.</ref> == Историја и доделување == Наградата „Новите!“ е воспоставена во 2006 година од издавачката куќа „Темплум“. Прв добитник бил [[Алекс Букарски]], а во следните години наградата им била доделена на повеќе автори што со неа го започнале своето прозно творештво.<ref name="Templum2025" /> На конкурсот можат да учествуваат автори што претходно немаат објавено прозна книга. Се прифаќаат збирки раскази, романи и експериментални прозни форми. Според условите на конкурсите од 2015, 2016 и 2020 година, ракописите требало да имаат од 90.000 до 300.000 компјутерски знаци.<ref name="Konkurs2016" /><ref>[https://novatv.mk/templum-go-raspisha-desetiot-knizheven-konkurs-novite/ „Темплум го распиша десеттиот книжевен конкурс Новите“], НОВА ТВ, 2015.</ref> Покрај паричниот износ, наградата опфаќа и објавување на наградениот ракопис во издание на „Темплум“. Финансиската поддршка ја обезбедува [[Комерцијална банка Скопје|Комерцијална банка]], која е спонзор на наградата од нејзиното основање.<ref name="KB2025">[https://www.kb.mk/content/ns-newsarticle-poddrska-od-komercijalna-banka-i-za-20-ta-jubilejna-nagrada-novite-za-debitantski-prozen-rakopis.nspx „Поддршка од Комерцијална банка и за 20-та јубилејна награда Новите“], Комерцијална банка, 13 октомври 2025.</ref> == Добитници == Меѓу добитниците на наградата од нејзиното основање до 2025 година се:<ref name="Templum2025" /><ref name="KB2025" /> # [[Алекс Букарски]] (2006) # Галијана Маркова (Будимка Поповска) (2007) # Дозгулпмус (Климент Булоски) (2008) # [[Ненад Јолдески]] (2009) # [[Иван Шопов]] # Хигсов Бозон (Кирил Минанов) # Дејан Мирчески # Драган Георгиевски # Михајло Свидерски # Сања Михајловиќ Костадиновска # Ѕвездан Георгиевски # Гето Руди (Дејан Василевски) # Андреј Ал-Асади # Ирена Јурчева (2019) # Игор Лозаноски # Марија Ангеловска # Дејан Гаџовски (2022) # Игор Раиден (2023) # Ениз Хилми (2024) # Мила Митевска (2025) == Наградени дела == Меѓу наградените ракописи се „Штамата на Енхалон“ на Ненад Јолдески (2009), „Белата е најстрашната боја“ на Ирена Јурчева (2019), „Бегство од изгрејсонцето“ на Дејан Гаџовски (2022), „Издигнување“ на Игор Раиден (2023), „Градот што не го засакав на прва“ на Ениз Хилми (2024) и „Фиока“ на Мила Митевска (2025).<ref>[https://northmacedonia.rferl.org/a/27658278.html „Јолдески – Секоја книга си има свој живот и своја судбина“], Радио Слободна Европа, 7 април 2016.</ref><ref>[https://www.bankometar.mk/komerci-alna-banka-ekskluziven-sponzor-na-nagradata-novite/ „Комерцијална банка ексклузивен спонзор на наградата Новите“], Банкометар, 28 декември 2019.</ref><ref>[https://www.kb.mk/ns-newsarticle-komercijalna-banka-po-ekskluziven-sponzor-na-nagradata-novite.nspx „Комерцијална банка по 17-ти пат ексклузивен спонзор на наградата Новите“], Комерцијална банка, 12 декември 2022.</ref><ref>[https://www.slobodenpecat.mk/nauchno-fantastichen-roman-ja-dobi-nagradata-novite-na-templum/ „Научно-фантастичен роман ја доби наградата Новите! на Темплум“], Слободен печат, 2023.</ref><ref>[https://www.slobodenpecat.mk/razgovor-so-enis-hilmi-dobitnichka-na-nagradata-novite-glavnite-likovi-vo-zbirkata-se-lugjeto/ „Разговор со Енис Хилми, добитничка на наградата Новите!“], Слободен печат, 2025.</ref><ref name="KB2025" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://okno.mk/ Окно] — културен портал на издавачката куќа „Темплум“ * [https://okno.mk/sites/default/files/Katalog%20-%20Templum_0.pdf Каталог на Темплум од 2025 година] {{DEFAULTSORT:Новите!}} [[Категорија:Македонски книжевни награди]] n9xxoswanf167y3g1y84xe6bd8pecpm 0 1406581 5650342 2026-10-27T05:27:16Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Chamaecytisus absinthioides'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = [[Бобовидни]] (Fabales) | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Chamaecytisus]] | species_sv = | species = '''C... 5650342 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Chamaecytisus absinthioides'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = [[Бобовидни]] (Fabales) | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Chamaecytisus]] | species_sv = | species = '''Chamaecytisus absinthioides''' | taxon = Chamaecytisus absinthioides | taxon_authority = ([[Janka]]) [[Kuzm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Chamaecytisus''' '''absinthioides''' —'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] ''(Fabaceae).'' == Опис == ''Chamaecytisus absinthioides'' е силно разгрането [[Грмушка|грмушесто растение]], високо од 50 до 100 см. Неговите млади гранчиња се многу долги, вертикални, по површината со густи криви прилегнати и долги полурасперени или расперени влакна, или само со полурасперени влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] кај базалните листови е подолга од ливчињата, а кај погорните листови таа е покуса од нив, по површината со густи куси прилегнати влакна и долги расперени влакна. Ливчињата се ланцетни или елиптични, 15-30 мм долги, 3-8 мм широки, од двете страни со густи прилегнати влакна, на врвот заострени, со снопче од влакна на врвот, во основата клиновидни. [[Цвет|Цветовите]] се по 2-3 во пазувите на листовите и формираат кусо гроздовидно [[соцветие]] или цветовите собрани во главичести соцветија по врвот на гранчињата и се обвиени од најгорните листови. [[Цветна дршка|Цветната дршка]] е долга 4-6 мм. Цветовите се долги 15-25 мм, со една линејно-ланцетна брактеа и 2 линејни брактеоли. Чашката е долга 10-16 мм, со густи расперени влакна, двоусна, до 1/3 насечена; горната усна со 2 триаглести заострени заба, а долната со 3 мали линејни запчиња или сите сраснати помеѓу себе. Венчето е жолто, барјачето скоро округло, широко до 15 мм, обично одеднаш стеснето во покус клиновиден дел. Крилцата се широкоелиптични, 4-5 мм покуси од барјачето, а лаѓичката со тап врв и 2 мм покуса од крилцата. Мешунката е долга 15-30 мм, широка 6-8 мм, по површината со густи расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1139-1140}}</ref> Во [[Македонија]] расте по разретчени шуми, по работ на шумите и по високопланинските пасишта до 2200 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Chamaecytisus absinthioides'' ''var. absinthioides -'' Листовите се ланцетни до тесно-ланцетни и свиленесто влакнести. Досега во [[Македонија]] не се сретнати примероци од типичниот облик. * ''Chamaecytisus absinthioides'' ''var. rhodopaea -'' Листовите се широко-ланцетни до елиптични. Растение повисоко од 20 см. Се среќава на пл. [[Огражден]] - [[Суви Лаки]]; [[Скопска Црна Гора]]. * ''Chamaecytisus absinthioides'' ''var. grandiflorus -'' Листовите се широко-ланцетни до елиптични. Високопланинско растение пониско од 20 см. Цветовите се долги 24-28 мм. Листовите на цветните гранчиња на врвот се заострени. Се среќава на врвот [[Руен]] на планината [[Осоговски Планини|Осогово]] (2100 метри). * ''Chamaecytisus absinthioides'' ''var. heterophyllus -'' Листовите се широко-ланцетни до елиптични. Високопланинско растение пониско од 20 см. Цветовите се долги 15-20 мм. Листовите на цветните гранчиња на врвот се тапи. Се среќава на варовники камењар во [[Маврови Анови]] - Кожа (1550 метри).<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9kv6im0lik61nb0ej5xjit3eaonugwq 1 1406582 5650343 2026-10-27T05:27:36Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5650343 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406583 5650344 2026-10-27T06:39:14Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1348295418|René Maheu]]“ 5650344 wikitext text/x-wiki '''Рене Габриел Ежен Мае''' ('''René Gabriel Eugene Maheu)''' (28 март 1905 – 19 декември 1975) — француски професор по [[филозофија]] и 5-ти генерален директор на [[УНЕСКО]]. Бил близок пријател на [[Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald, Marylea|year=1996|title=Sartre, the Philosopher, and Beauvoir, the Thinker: The Offstage Production|url=http://www.jstor.org/stable/40837131|journal=Dalhousie French Studies|volume=37|pages=153–160|jstor=40837131}}</ref> Бил раководител на Француската информативна канцеларија во [[Лондон]] (1936–1939), а откако предавал во [[Мароко]] (1940–1942) за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], станал раководител на прес-агенцијата „Франција-Африка“ во [[Алжир]]. Потоа се приклучил на Извршната канцеларија на генералниот резидент во [[Рабат]]. Во 1946 година стапил на работа во [[УНЕСКО]] како началник на Одделот за слободен проток на информации. Во 1949 година, тогашниот генерален директор [[Хаиме Торес Бодет]] го назначил за директор на својата Извршна канцеларија. Во 1954 година станал помошник-генерален директор, а од 1955 до 1958 година служел како претставник на УНЕСКО во седиштето на [[Организација на обединетите нации|ООН]]. Бил унапреден во заменик-генерален директор во 1959 година, станал вршител на должноста генерален директор во 1961 година, а од 1962 до 1974 година ја извршувал функцијата генерален директор во два последователни мандати.<ref>{{Наведено списание|last=Young, Tien-Cheng|year=1970|title=The International Civil Service Reexamined|url=http://www.jstor.org/stable/974031|journal=Public Administration Review|volume=30|issue=3|pages=217–224|doi=10.2307/974031|jstor=974031|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vago|first=Steven|year=1990|title=Book review: International Policies for Third World Education|url=https://www.jstor.org/stable/1188565|journal=Comparative Education Review|volume=34|pages=152–154|doi=10.1086/446913|jstor=1188565|url-access=subscription}}</ref> == Наводи == {{Почетна кутија}} {{s-gov}} {{s-bef|before=[[Виторино Веронезе]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=1961 – 1974}} {{s-aft|after=[[Амаду-Махтар Мбоу]]}} {{s-end}} [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 0o7knzunpsg74731oqql6z0ueutljzy 5650345 5650344 2026-10-27T06:43:24Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650345 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Рене Мае | native_name = René Maheu | image = René Maheu (France), UNESCO Director General (1961-1974).JPG | caption = Мае во 1962 година | office = 5. Генерален директор на [[УНЕСКО]] | predecessor = [[Виторио Веронезе]] | successor = [[Амаду-Махтар М'Боу]] | term_start = 1961 | term_end = 1974 | birth_date = {{birth date|1905|3|28|df=yes}} | birth_place = [[Сен Годенс]], [[Франција]] | death_date = {{death date and age|1975|12|19|1905|3|28}} | death_place = [[Париз]], Франција | alma_mater = [[Виша нормална школа]] | occupation = [[Филозофија|Филозоф]], државен службеник }} '''Рене Габриел Ежен Мае''' ({{langx|fr|René Gabriel Eugene Maheu}}) ({{роден во|Сен Годенс}}, {{роден на|28|март|1905}} – {{починат во|Париз}}, {{починат на|19|декември|1975}}) — француски професор по [[филозофија]] и 5-ти генерален директор на [[УНЕСКО]]. Бил близок пријател на [[Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald, Marylea|year=1996|title=Sartre, the Philosopher, and Beauvoir, the Thinker: The Offstage Production|url=http://www.jstor.org/stable/40837131|journal=Dalhousie French Studies|volume=37|pages=153–160|jstor=40837131}}</ref> Бил раководител на Француската информативна канцеларија во [[Лондон]] (1936–1939), а откако предавал во [[Мароко]] (1940–1942) за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], станал раководител на прес-агенцијата „Франција-Африка“ во [[Алжир]]. Потоа се приклучил на Извршната канцеларија на генералниот резидент во [[Рабат]]. Во 1946 година стапил на работа во [[УНЕСКО]] како началник на Одделот за слободен проток на информации. Во 1949 година, тогашниот генерален директор [[Хаиме Торес Бодет]] го назначил за директор на својата Извршна канцеларија. Во 1954 година станал помошник-генерален директор, а од 1955 до 1958 година служел како претставник на УНЕСКО во седиштето на [[Организација на обединетите нации|ООН]]. Бил унапреден во заменик-генерален директор во 1959 година, станал вршител на должноста генерален директор во 1961 година, а од 1962 до 1974 година ја извршувал функцијата генерален директор во два последователни мандати.<ref>{{Наведено списание|last=Young, Tien-Cheng|year=1970|title=The International Civil Service Reexamined|url=http://www.jstor.org/stable/974031|journal=Public Administration Review|volume=30|issue=3|pages=217–224|doi=10.2307/974031|jstor=974031|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vago|first=Steven|year=1990|title=Book review: International Policies for Third World Education|url=https://www.jstor.org/stable/1188565|journal=Comparative Education Review|volume=34|pages=152–154|doi=10.1086/446913|jstor=1188565|url-access=subscription}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Почетна кутија}} {{s-gov}} {{s-bef|before=[[Виторино Веронезе]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=1961 – 1974}} {{s-aft|after=[[Амаду-Махтар Мбоу]]}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мае, Рене}} [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 47qyl0tdl7p9klsepk7n5itlfcgvz0w 5650350 5650345 2026-10-27T06:53:23Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:ru:Special:Redirect/revision/145258048|Майо, Рене]]“ 5650350 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|портрет=René Maheu (France), UNESCO Director General (1961-1974).JPG|роден-дата=28 март 1905|date_of_death=19 декември 1975|place_of_death=16-ти арондисман на Париз, Париз, Франција|роден-место=Сен-Годен, Горна Гарона, Јужни Пиринеи, Франција|народност=Франција|занимање=службеник, филозоф, дипломат, универзитетски предавач|име=Рене Мае}}'''Рене Габриел Јуџин Мае''' ({{Lang-fr|René Gabriel Eugene Maheu}} ( [[1905]], Сен-Годен, [[Франција]] - [[1975]]) бил [[Франција|француски]] професор по филозофија и 6-ти генерален директор на [[УНЕСКО]] (1961–1974). Близок пријател на [[Жан Пол Сартр|Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald|first=Marylea|date=2001-11-25|title=Nancy Huston commente Simone de Beauvoir|url=https://doi.org/10.1163/25897616-01701019|journal=Simone de Beauvoir Studies|volume=17|issue=1|pages=173–183|doi=10.1163/25897616-01701019|issn=1063-2042}}</ref> Тој бил културен [[аташе]] во Лондон (1936–39), а потоа предавал во Мароко (1940–42). За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој извршувал раководна функција во агенцијата Франц-Африк во [[Алжир]], а подоцна станал член на кабинетот на гувернерот на [[Рабат]]. Во 1946 година, Рене започнал да работи во [[УНЕСКО]] како директор на Одделот за слободна размена на информации. Со неговото назначување на позицијата директор на кабинетот на [[Х. Торес Бодет]] во 1949 година, во 1954 година станал заменик-генерален директор, а потоа претставник на УНЕСКО во [[Обединети нации|Обединетите нации]] во Њујорк (1955-1958). Тој бил на позицијата заменик -генерален директор, а од 1961 година - вршител на должноста генерален директор. Една година подоцна, тој ја презел функцијата генерален директор на УНЕСКО. Рене двапати бил избиран на позицијата генерален директор на [[УНЕСКО|Унеско]]. Во книгата на Симон де Бовоар, Memoires d'une jeune fille rangée (1958), тој е опишан под името ''Андре'' Хербо. == Наследство == Во градот Хмелницки ([[Украина]]) постои музичка скримо група која го добила името по името на професорот. == Наводи == == Надворешни врски == * [http://www.unesco.org/new/ru/unesco/about-us/who-we-are/history/directors-general/rene-maheu/ информации за Рене Мајо на веб-страницата на УНЕСКО] [[Категорија:Француски филозофи]] [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Починати на 19 декември]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Родени на 28 март]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 8d0nhb7ov69991ogccad153vzysxxjg 5650353 5650350 2026-10-27T06:54:39Z Lili Arsova 86688 5650353 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|портрет=René Maheu (France), UNESCO Director General (1961-1974).JPG|роден-дата=28 март 1905|date_of_death=19 декември 1975|place_of_death=16-ти арондисман на Париз, Париз, Франција|роден-место=Сен-Годен, Горна Гарона, Јужни Пиринеи, Франција|народност=Франција|занимање=службеник, филозоф, дипломат, универзитетски предавач|име=Рене Мае}}'''Рене Габриел Јуџин Мае''' ({{Lang-fr|René Gabriel Eugene Maheu}} ( [[1905]], Сен-Годен, [[Франција]] - [[1975]]) бил [[Франција|француски]] професор по филозофија и 6-ти генерален директор на [[УНЕСКО]] (1961–1974). Близок пријател на [[Жан Пол Сартр|Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald|first=Marylea|date=2001-11-25|title=Nancy Huston commente Simone de Beauvoir|url=https://doi.org/10.1163/25897616-01701019|journal=Simone de Beauvoir Studies|volume=17|issue=1|pages=173–183|doi=10.1163/25897616-01701019|issn=1063-2042}}</ref> Тој бил културен [[аташе]] во Лондон (1936–39), а потоа предавал во Мароко (1940–42). За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој извршувал раководна функција во агенцијата Франц-Африк во [[Алжир]], а подоцна станал член на кабинетот на гувернерот на [[Рабат]]. Во 1946 година, Рене започнал да работи во [[УНЕСКО]] како директор на Одделот за слободна размена на информации. Со неговото назначување на позицијата директор на кабинетот на [[Х. Торес Бодет]] во 1949 година, во 1954 година станал заменик-генерален директор, а потоа претставник на УНЕСКО во [[Обединети нации|Обединетите нации]] во Њујорк (1955-1958). Тој бил на позицијата заменик -генерален директор, а од 1961 година - вршител на должноста генерален директор. Една година подоцна, тој ја презел функцијата генерален директор на УНЕСКО. Рене двапати бил избиран на позицијата генерален директор на [[УНЕСКО|Унеско]]. Во книгата на Симон де Бовоар, Memoires d'une jeune fille rangée (1958), тој е опишан под името ''Андре'' Хербо. == Наследство == Во градот Хмелницки ([[Украина]]) постои музичка скримо група која го добила името по името на професорот. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.unesco.org/new/ru/unesco/about-us/who-we-are/history/directors-general/rene-maheu/ информации за Рене Мајо на веб-страницата на УНЕСКО] [[Категорија:Француски филозофи]] [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Починати на 19 декември]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Родени на 28 март]] cl60jwjxnb0j6vj84hae0mrq3nhjpeh 5650355 5650353 2026-10-27T06:55:18Z Lili Arsova 86688 5650355 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|портрет=René Maheu (France), UNESCO Director General (1961-1974).JPG|роден-дата=28 март 1905|date_of_death=19 декември 1975|place_of_death=16-ти арондисман на Париз, Париз, Франција|роден-место=Сен-Годен, Горна Гарона, Јужни Пиринеи, Франција|народност=Франција|занимање=службеник, филозоф, дипломат, универзитетски предавач|име=Рене Мае}}'''Рене Габриел Јуџин Мае''' ({{Lang-fr|René Gabriel Eugene Maheu}} ( [[1905]], Сен-Годен, [[Франција]] - [[1975]]) бил [[Франција|француски]] професор по филозофија и 6-ти генерален директор на [[УНЕСКО]] (1961–1974). Близок пријател на [[Жан Пол Сартр|Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald|first=Marylea|date=2001-11-25|title=Nancy Huston commente Simone de Beauvoir|url=https://doi.org/10.1163/25897616-01701019|journal=Simone de Beauvoir Studies|volume=17|issue=1|pages=173–183|doi=10.1163/25897616-01701019|issn=1063-2042}}</ref> Тој бил културен [[аташе]] во Лондон (1936–39), а потоа предавал во Мароко (1940–42). За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој извршувал раководна функција во агенцијата Франц-Африк во [[Алжир]], а подоцна станал член на кабинетот на гувернерот на [[Рабат]]. Во 1946 година, Рене започнал да работи во [[УНЕСКО]] како директор на Одделот за слободна размена на информации. Со неговото назначување на позицијата директор на кабинетот на [[Х. Торес Бодет]] во 1949 година, во 1954 година станал заменик-генерален директор, а потоа претставник на УНЕСКО во [[Обединети нации|Обединетите нации]] во Њујорк (1955-1958). Тој бил на позицијата заменик -генерален директор, а од 1961 година - вршител на должноста генерален директор. Една година подоцна, тој ја презел функцијата генерален директор на УНЕСКО. Рене двапати бил избиран на позицијата генерален директор на [[УНЕСКО|Унеско]]. Во книгата на Симон де Бовоар, Memoires d'une jeune fille rangée (1958), тој е опишан под името ''Андре'' Хербо. == Наследство == Во градот Хмелницки ([[Украина]]) постои музичка скримо група која го добила името по името на професорот. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.unesco.org/new/ru/unesco/about-us/who-we-are/history/directors-general/rene-maheu/ информации за Рене Мајо на веб-страницата на УНЕСКО] [[Категорија:Француски филозофи]] [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Починати на 19 декември]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Родени на 28 март]] o7qp4xhukqchl4gotcb3mflfunl1gxx 5650368 5650355 2026-10-27T07:11:57Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5650368 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|портрет=René Maheu (France), UNESCO Director General (1961-1974).JPG|роден-дата=28 март 1905|date_of_death=19 декември 1975|place_of_death=16-ти арондисман на Париз, Париз, Франција|роден-место=Сен-Годен, Горна Гарона, Јужни Пиринеи, Франција|народност=Франција|занимање=службеник, филозоф, дипломат, универзитетски предавач|име=Рене Мае}}'''Рене Габриел Јуџин Мае''' ({{Lang-fr|René Gabriel Eugene Maheu}} ( [[1905]], Сен-Годен, [[Франција]] - [[1975]]) бил [[Франција|француски]] професор по филозофија и 6-ти генерален директор на [[УНЕСКО]] (1961–1974). Близок пријател на [[Жан Пол Сартр|Жан-Пол Сартр]] и [[Симон де Бовоар]].<ref>{{Наведено списание|last=MacDonald|first=Marylea|date=2001-11-25|title=Nancy Huston commente Simone de Beauvoir|url=https://doi.org/10.1163/25897616-01701019|journal=Simone de Beauvoir Studies|volume=17|issue=1|pages=173–183|doi=10.1163/25897616-01701019|issn=1063-2042}}</ref> Тој бил културен [[аташе]] во Лондон (1936–39), а потоа предавал во Мароко (1940–42). За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] тој извршувал раководна функција во агенцијата Франц-Африк во [[Алжир]], а подоцна станал член на кабинетот на гувернерот на [[Рабат]]. Во 1946 година, Рене започнал да работи во [[УНЕСКО]] како директор на Одделот за слободна размена на информации. Со неговото назначување на позицијата директор на кабинетот на [[Х. Торес Бодет]] во 1949 година, во 1954 година станал заменик-генерален директор, а потоа претставник на УНЕСКО во [[Обединети нации|Обединетите нации]] во Њујорк (1955-1958). Тој бил на позицијата заменик -генерален директор, а од 1961 година - вршител на должноста генерален директор. Една година подоцна, тој ја презел функцијата генерален директор на УНЕСКО. Рене двапати бил избиран на позицијата генерален директор на [[УНЕСКО|Унеско]]. Во книгата на Симон де Бовоар, Memoires d'une jeune fille rangée (1958), тој е опишан под името ''Андре'' Хербо. == Наследство == Во градот Хмелницки ([[Украина]]) постои музичка скримо група која го добила името по името на професорот. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.unesco.org/new/ru/unesco/about-us/who-we-are/history/directors-general/rene-maheu/ информации за Рене Мајо на веб-страницата на УНЕСКО] {{Претседатели на УНЕСКО}} [[Категорија:Француски филозофи]] [[Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа]] [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Починати во 1975 година]] [[Категорија:Починати на 19 декември]] [[Категорија:Родени во 1905 година]] [[Категорија:Родени на 28 март]] 3ott06kc2ugsparujabpx3fz6nz7zoc 1 1406584 5650346 2026-10-27T06:45:21Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650346 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406585 5650347 2026-10-27T06:46:17Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1372142145|Audrey Azoulay]]“ 5650347 wikitext text/x-wiki '''Одре Азуле''' ({{МФА|fr|odʁɛ azulɛ|lang}} ; родена на 4 август 1972 година) - француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Наводи == == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 5rme472nw4hhu597e9v1vhwhpeaojl4 5650348 5650347 2026-10-27T06:50:06Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650348 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{|}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] s6pslspw4rgcpj36hh9jxgjclaia9i2 5650349 5650348 2026-10-27T06:53:03Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650349 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 6o1rcuatj91pr6jjzhag27sr3ahcakf 5650351 5650349 2026-10-27T06:54:08Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650351 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] aobnurgwbibmy0meydszvjrzylgoigj 5650354 5650351 2026-10-27T06:55:07Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] sbwbfikphbubd7snes0jzve5u9qal4r 5650356 5650354 2026-10-27T06:55:47Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650356 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 8vhthgez59acqvpp8ia3v77smrecbts 5650358 5650356 2026-10-27T06:56:32Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650358 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 1j1h9cx2bfko1jmwh8plmq6ek5ld71o 5650359 5650358 2026-10-27T06:57:01Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650359 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}}{{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 27n1nt30xxlebqqi1c7w3skihalun2k 5650360 5650359 2026-10-27T06:57:43Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 6z71qny01uv3yykj431guqlk5l3q4pu 5650361 5650360 2026-10-27T06:58:51Z P.Nedelkovski 47736 5650361 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] irmicgi7glvcfkqcx99h18xznnqznmw 5650362 5650361 2026-10-27T07:01:21Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5650362 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}} ; ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> ==== Крај на мандатот ==== За време на процесот за избор на нов генерален директор на УНЕСКО во есента 2025 година, Фирмин Едуард Матоко (еден од долгогодишните помошници на Азуле) се сметал за претставник на внатрешниот континуитет на дотогашната администрација, додека египетскиот кандидат [[Калед Ел-Енани]] симболизирал реформи и обнова. Матоко претрпел пораз во рамките на Извршниот одбор, кој официјално го предложил Ел-Енани за нов шеф на организацијата.<ref>{{Cite web |title=УНЕСКО: Наследството на Одре Азуле, предавање на штафетата во знаци на предизвици |url=https://www.la-croix.com/culture/unesco-la-succession-d-audrey-azoulay-un-passage-de-relais-dans-ladversite-20251005 |website=La Croix |date=5 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Трка за раководството на УНЕСКО: Калед Ел-Енани и Фирмин Едуард Матоко во трка за наследник на Одре Азуле |url=https://www.africaradio.com/actualite-111339-course-a-la-direction-de-l-unesco-khaled-el-enany-et-firmin-edouard-matoko-en-lice-pour-succeder-a-audrey-azoulay |website=Africa Radio |date=6 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref> Нејзиниот мандат како генерален директор официјално завршил на 15 ноември 2025 година, кога функцијата ја презел новоизбраниот египетски археолог и тековен генерален директор Калед Ел-Енани.<ref>{{Cite news |last1=Toutate |first1=Issam |title=УНЕСКО го избра египетскиот археолог Калед Ел-Енани за нов генерален директор |url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/11/266812/unesco-elects-egyptian-archaeologist-khaled-el-enany-as-new-director-general/ |access-date=26 октомври 2026 |work=Morocco World News |date=6 ноември 2025 |language=en}}</ref> == Други активности == * „Generation Unlimited“ (Генерација без граници) — член на одборот (од 2018 г.).<ref>{{Cite web |title=Светските лидери се обединуваат во нова иницијатива за обезбедување квалитетно образование и обука за младите |url=https://generationunlimited.org |website=generationunlimited.org |publisher=Generation Unlimited |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[Заедничка програма на Обединетите нации за ХИВ/СИДА]] (UNAIDS) — [[член по службена должност]] во Комитетот на организации-коспонзори (од 2017 г.).<ref>{{Cite web |url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsleadership |title=Раководство на коспонзорите на УНАИДС |website=unaids.org |publisher=UNAIDS |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[International Gender Champions]] (IGC) – „Меѓународни шампиони за родова еднаквост“ — член на мрежата.<ref>{{Cite web |title=Шампиони - Меѓународни шампиони за родова еднаквост |url=https://genderchampions.com/champions |access-date=26 октомври 2026 |website=genderchampions.com |language=en}}</ref> == Признанија == Во септември 2024 година, Азуле ја добила наградата „Premio Sostenibilidad“ (Награда за одржливост) во рамките на манифестацијата „Premios Vanguardia“ одржана во [[Барселона]], Шпанија, како признание за глобалното лидерство на УНЕСКО во заштитата на океаните.<ref>{{cite web | last=Abad | first=Martí | title=Награди Вангардија 2024: Руската опозиционерка Јулија Навалнаја со меѓународна награда | website=La Vanguardia | date=1 октомври 2024 | url=https://www.lavanguardia.com/vida/20240930/9984315/premios-vanguardia-2024-gala-premiados-en-directo.html | language=es | access-date=26 октомври 2026}}</ref><ref>{{cite web | title=УНЕСКО доби награда за своето дејствување за заштита на океанот | website=unesco.org | publisher=[[УНЕСКО]] | date=30 септември 2024 | url=https://www.unesco.org/en/articles/unesco-awarded-its-action-protect-ocean | access-date=26 октомври 2026 | language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] gcrir3vo426x6k3a6e0vu42sqxm8g0r 5650363 5650362 2026-10-27T07:02:02Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5650363 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}), ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> ==== Крај на мандатот ==== За време на процесот за избор на нов генерален директор на УНЕСКО во есента 2025 година, Фирмин Едуард Матоко (еден од долгогодишните помошници на Азуле) се сметал за претставник на внатрешниот континуитет на дотогашната администрација, додека египетскиот кандидат [[Калед Ел-Енани]] симболизирал реформи и обнова. Матоко претрпел пораз во рамките на Извршниот одбор, кој официјално го предложил Ел-Енани за нов шеф на организацијата.<ref>{{Cite web |title=УНЕСКО: Наследството на Одре Азуле, предавање на штафетата во знаци на предизвици |url=https://www.la-croix.com/culture/unesco-la-succession-d-audrey-azoulay-un-passage-de-relais-dans-ladversite-20251005 |website=La Croix |date=5 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Трка за раководството на УНЕСКО: Калед Ел-Енани и Фирмин Едуард Матоко во трка за наследник на Одре Азуле |url=https://www.africaradio.com/actualite-111339-course-a-la-direction-de-l-unesco-khaled-el-enany-et-firmin-edouard-matoko-en-lice-pour-succeder-a-audrey-azoulay |website=Africa Radio |date=6 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref> Нејзиниот мандат како генерален директор официјално завршил на 15 ноември 2025 година, кога функцијата ја презел новоизбраниот египетски археолог и тековен генерален директор Калед Ел-Енани.<ref>{{Cite news |last1=Toutate |first1=Issam |title=УНЕСКО го избра египетскиот археолог Калед Ел-Енани за нов генерален директор |url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/11/266812/unesco-elects-egyptian-archaeologist-khaled-el-enany-as-new-director-general/ |access-date=26 октомври 2026 |work=Morocco World News |date=6 ноември 2025 |language=en}}</ref> == Други активности == * „Generation Unlimited“ (Генерација без граници) — член на одборот (од 2018 г.).<ref>{{Cite web |title=Светските лидери се обединуваат во нова иницијатива за обезбедување квалитетно образование и обука за младите |url=https://generationunlimited.org |website=generationunlimited.org |publisher=Generation Unlimited |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[Заедничка програма на Обединетите нации за ХИВ/СИДА]] (UNAIDS) — [[член по службена должност]] во Комитетот на организации-коспонзори (од 2017 г.).<ref>{{Cite web |url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsleadership |title=Раководство на коспонзорите на УНАИДС |website=unaids.org |publisher=UNAIDS |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[International Gender Champions]] (IGC) – „Меѓународни шампиони за родова еднаквост“ — член на мрежата.<ref>{{Cite web |title=Шампиони - Меѓународни шампиони за родова еднаквост |url=https://genderchampions.com/champions |access-date=26 октомври 2026 |website=genderchampions.com |language=en}}</ref> == Признанија == Во септември 2024 година, Азуле ја добила наградата „Premio Sostenibilidad“ (Награда за одржливост) во рамките на манифестацијата „Premios Vanguardia“ одржана во [[Барселона]], Шпанија, како признание за глобалното лидерство на УНЕСКО во заштитата на океаните.<ref>{{cite web | last=Abad | first=Martí | title=Награди Вангардија 2024: Руската опозиционерка Јулија Навалнаја со меѓународна награда | website=La Vanguardia | date=1 октомври 2024 | url=https://www.lavanguardia.com/vida/20240930/9984315/premios-vanguardia-2024-gala-premiados-en-directo.html | language=es | access-date=26 октомври 2026}}</ref><ref>{{cite web | title=УНЕСКО доби награда за своето дејствување за заштита на океанот | website=unesco.org | publisher=[[УНЕСКО]] | date=30 септември 2024 | url=https://www.unesco.org/en/articles/unesco-awarded-its-action-protect-ocean | access-date=26 октомври 2026 | language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 9ts061d1i3d2991lctgx2mnvjwh57ee 5650364 5650363 2026-10-27T07:02:55Z P.Nedelkovski 47736 5650364 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}), ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> ==== Крај на мандатот ==== За време на процесот за избор на нов генерален директор на УНЕСКО во есента 2025 година, Фирмин Едуард Матоко (еден од долгогодишните помошници на Азуле) се сметал за претставник на внатрешниот континуитет на дотогашната администрација, додека египетскиот кандидат [[Калед Ел-Енани]] симболизирал реформи и обнова. Матоко претрпел пораз во рамките на Извршниот одбор, кој официјално го предложил Ел-Енани за нов шеф на организацијата.<ref>{{Cite web |title=УНЕСКО: Наследството на Одре Азуле, предавање на штафетата во знаци на предизвици |url=https://www.la-croix.com/culture/unesco-la-succession-d-audrey-azoulay-un-passage-de-relais-dans-ladversite-20251005 |website=La Croix |date=5 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Трка за раководството на УНЕСКО: Калед Ел-Енани и Фирмин Едуард Матоко во трка за наследник на Одре Азуле |url=https://www.africaradio.com/actualite-111339-course-a-la-direction-de-l-unesco-khaled-el-enany-et-firmin-edouard-matoko-en-lice-pour-succeder-a-audrey-azoulay |website=Africa Radio |date=6 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref> Нејзиниот мандат како генерален директор официјално завршил на 15 ноември 2025 година, кога функцијата ја презел новоизбраниот египетски археолог и тековен генерален директор Калед Ел-Енани.<ref>{{Cite news |last1=Toutate |first1=Issam |title=УНЕСКО го избра египетскиот археолог Калед Ел-Енани за нов генерален директор |url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/11/266812/unesco-elects-egyptian-archaeologist-khaled-el-enany-as-new-director-general/ |access-date=26 октомври 2026 |work=Morocco World News |date=6 ноември 2025 |language=en}}</ref> == Други активности == * „Generation Unlimited“ (Генерација без граници) — член на одборот (од 2018 г.).<ref>{{Cite web |title=Светските лидери се обединуваат во нова иницијатива за обезбедување квалитетно образование и обука за младите |url=https://generationunlimited.org |website=generationunlimited.org |publisher=Generation Unlimited |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[Заедничка програма на Обединетите нации за ХИВ/СИДА]] (UNAIDS) — [[член по службена должност]] во Комитетот на организации-коспонзори (од 2017 г.).<ref>{{Cite web |url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsleadership |title=Раководство на коспонзорите на УНАИДС |website=unaids.org |publisher=UNAIDS |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[International Gender Champions]] (IGC) – „Меѓународни шампиони за родова еднаквост“ — член на мрежата.<ref>{{Cite web |title=Шампиони - Меѓународни шампиони за родова еднаквост |url=https://genderchampions.com/champions |access-date=26 октомври 2026 |website=genderchampions.com |language=en}}</ref> == Признанија == Во септември 2024 година, Азуле ја добила наградата „Premio Sostenibilidad“ (Награда за одржливост) во рамките на манифестацијата „Premios Vanguardia“ одржана во [[Барселона]], Шпанија, како признание за глобалното лидерство на УНЕСКО во заштитата на океаните.<ref>{{cite web | last=Abad | first=Martí | title=Награди Вангардија 2024: Руската опозиционерка Јулија Навалнаја со меѓународна награда | website=La Vanguardia | date=1 октомври 2024 | url=https://www.lavanguardia.com/vida/20240930/9984315/premios-vanguardia-2024-gala-premiados-en-directo.html | language=es | access-date=26 октомври 2026}}</ref><ref>{{cite web | title=УНЕСКО доби награда за своето дејствување за заштита на океанот | website=unesco.org | publisher=[[УНЕСКО]] | date=30 септември 2024 | url=https://www.unesco.org/en/articles/unesco-awarded-its-action-protect-ocean | access-date=26 октомври 2026 | language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] 7jdmjuilbhnz2dbc6x0y4rlunnzackh 5650367 5650364 2026-10-27T07:11:01Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5650367 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Одре Азуле | image = Didier Plowy - Audrey Azoulay (cropped).jpg | office = 10. Генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации]] | term_start = 15 ноември 2017 | term_end = 15 ноември 2025 | predecessor = [[Ирина Бокова]] | successor = [[Халед Ел-Енани]] | 1blankname = Заменик-генерален директор | 1namedata = Шјинг Чју | office1 = [[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]] | prime_minister1 = [[Мануел Валс]]<br />[[Бернар Казнев]] | term_start1 = 11 февруари 2016 | term_end1 = 10 мај 2017 | predecessor1 = [[Флер Пелерен]] | successor1 = [[Франсоа Нисен]] | birth_date = {{birth date and age|1972|8|4|df=y}} | birth_place = [[Ла Сел Сен Клу]], [[Франција]] | death_date = | death_place = | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = | father = [[Андре Азуле]] | children = | education = [[Универзитет Париз-Дофин]]<br />[[Универзитет Ланкастер]]<br />[[Институт за political студии во Париз|Сијанс По]]<br />[[Национална школа за администрација (Франција)|ЕНА]] | signature = Audrey Azoulay signature.svg | caption = Азуле во 2016 година }} '''Одре Азуле''' ({{langx|fr|Audrey Azoulay}}), ({{родена во|Ла Сел Сен Клу}}, {{родена на|4|август|1972}}) — француска државна службеничка и политичарка која била 10-ти генерален директор на [[УНЕСКО|Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура]] (УНЕСКО) од 2017 до 2025 година, станувајќи втора жена лидер на организацијата. Таа претходно била [[Министерство за култура на Франција|министерка за култура]] на Франција во времето на [[Премиер на Франција|премиерите]]&nbsp;[[Мануел Валс]] и Бернар Казнев од 2016 до 2017 година. Во 2024 година таа ја освоила наградата за алумна на годината на Универзитетот Париз Дофин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nxtbook.fr/newpress/Dauphine_Alumni/Dauphinews-2411-12/index.php#/p/16|title=Dauphinews - le magazine des Alumni - N°12 / Novembre 2024}}</ref> == Младост и образование == Одре Азуле е родена на 4 август 1972 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|title=Audrey Azoulay|publisher=French Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507224530/http://www.gouvernement.fr/ministre/audrey-azoulay|archive-date=7 May 2017|accessdate=21 April 2017}}</ref> во Ла Сел-Сен-Клу во мароканско еврејско семејство од Есауира.<ref name="lejdd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Audrey-Azoulay-A-l-ENA-j-ai-decouvert-l-antisemitisme-vieille-France-773061|title=Audrey Azoulay : "A l'ENA, j'ai découvert l'antisémitisme vieille France"|date=14 February 2016|work=Le Journal du Dimanche|language=French}}</ref> Нејзиниот татко, Андре Азуле, служел како виш советник на мароканските кралеви Хасан II и Мохамед VI.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/02/11/audrey-azoulay-ministre-culture_n_9210144.html|title=Audrey Azoulay, ministre de la Culture et "amie des artistes"|last=Ackermann|first=Paul|date=11 February 2016|publisher=[[Huffington Post]]|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|title=Leïla Slimani reçoit les insignes d'Officier de l'ordre des Arts et des Lettres à Paris|date=23 March 2017|publisher=Huffington Post|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324152837/http://www.huffpostmaghreb.com/2017/03/23/leila-slimani-chevalier-arts-lettres-paris_n_15563098.html|archive-date=24 March 2017}}</ref> Азуле магистрирала менаџмент наука на Универзитетот Париз Дофин во 1994 година и магистрирал по бизнис администрација на Универзитетот Ланкастер.<ref name="telerama">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telerama.fr/scenes/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture-jusqu-ici-une-femme-de-l-ombre,138205.php|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture, jusqu'ici, une femme de l'ombre|last=Rahal|first=Sophie|date=11 February 2016|publisher=felerama|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lefigaro.fr/culture/2016/02/11/03004-20160211ARTFIG00317-audrey-azoulay-a-la-culture-une-ascension-fulgurante.php|title=Audrey Azoulay à la Culture, une ascension fulgurante|last=Bommelaer|first=Claire|date=11 February 2016|work=Le Figaro|language=French}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.actualitte.com/article/monde-edition/audrey-azoulay-nouvelle-ministre-de-la-culture/63473|title=Audrey Azoulay, nouvelle ministre de la Culture|last=Cornu|first=Camille|date=11 February 2016|publisher=Actualitte}}</ref> Таа, исто така, студирала на Sciences Po и École Nationale d'administration (ENA) <ref name="telerama" /> во 2000 година (промоција [[Авероес]], заедно со [[Флер Пелерен]], [[Алексис Колер]] и [[Никола Казади|Никола Казади,]] меѓу другите). === Активизам и политичка ориентација === За време на универзитетските студии, Азуле работела во банка, за која вели дека „ја мразела“. За време на студиите во Националното училиште за администрација, таа вели дека „го открила стариот француски антисемитизам“.<ref name="lejdd" /> Таа се присети дека учествувала во демонстрациите против законот Деваке во 1986 година и против планот Жипе во 1995 година, како и против кандидатурата на Жан-Мари Ле Пен во вториот круг од француските претседателски избори во 2002 година. Нејзини модели на улоги се Симон Веил и Жан Зеј .  == Кариера == === Јавен сектор === Во 2000 година, Азуле била назначена за државен администратор и доделена на служба во Генералниот секретаријат на владата на францускиот премиер [[Лионел Жоспен]]. Од април 2000 до јули 2003 година, таа работела како раководител на канцеларијата за јавен аудиовизуелен сектор во рамките на Одделот за развој на медиумите, при што главно се фокусирала на стратегијата и финансирањето на организациите во овој сектор. Истовремено, раководела со стручни мисии во областа на медиумите за [[Европска комисија|Европската комисија]], во рамките на претпристапните програми. Во 2003 година, Азуле била задолжена за конференцијата посветена на медиумската стратегија, како и за финансирањето на аудиовизуелниот сектор и кинематографијата, која се одржала на институтот [[Институт за политички студии во Париз|Сијанс По]]. Во периодот од септември 2003 до февруари 2006 година, таа работела во Регионалната сметководствена комора на [[Ил де Франс (регион)|Ил де Франс]], како и во комисијата за испитување на трошоците и ефикасноста на јавните служби. Во 2004 година, се појавила во актерската екипа на филмот „Големата улога“ (''Le Grand Rôle'') на режисерот Стив Суиса, каде што ја толкувала улогата на асистентка на режисерот. Во 2006 година, Азуле се приклучила на Националниот центар за кинематографија и подвижни слики (CNC), каде што последователно извршувала функции на заменик-директор за мултимедијални прашања, главен финансиски и правен директор, како и заменик-генерален директор. Од 2014 до 2016 година, Азуле служела како советник за комуникации и културни прашања на тогашниот претседател на Франција, [[Франсоа Оланд]]. === Министер за култура на Франција === Азуле ја наследила [[Флер Пелерен]] на функцијата министер за култура на 11 февруари 2016 година. За време на нејзиниот мандат, таа го зголемила буџетот на својот ресор за 6,6%, достигнувајќи вкупен износ од 2,9 милијарди евра во 2017 година – што претставувало најголем износ на државни средства наменети за уметноста во историјата на земјата.<ref>{{cite web | first1=Victoria | last1=Stapley-Brown | first2=Hannah | last2=McGivern | date=5 октомври 2016 | url=http://theartnewspaper.com/news/museums/france-to-increase-funding-for-museums-and-acquisitions-in-2017-budget/ | title=Франција ќе ги зголеми средствата за музеи и набавки во буџетот за 2017 година}}</ref> Под нејзино раководство, Министерството дало поддршка за награда за современа уметност наменета за жени, иницирана од организацијата AWARE („Архиви на уметнички – истражување и изложби“). На меѓународно ниво, таа одиграла клучна улога во заедничките иницијативи на Франција, [[УНЕСКО]] и Обединетите Арапски Емирати за заштита на културното наследство во зоните на конфликт – иницијативи објавени во декември 2016 година. Исто така, била потписничка на Декларацијата од Фиренца, со која се осудува уништувањето на културни локалитети, усвоена на првиот самит за култура на Г7 во март 2017 година. На 24 март 2017 година, таа пред Советот за безбедност на ОН го претставила нацрт-резолуцијата 2347, која се однесува на заштитата на културното наследство во услови на вооружени конфликти. Оваа резолуција, предложена од Франција, Италија и УНЕСКО, била усвоена едногласно.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/press/en/2017/sc12764.doc.htm |title=Советот за безбедност го осудува уништувањето и шверцот на културното наследство од страна на терористички групи, едногласно усвојувајќи ја Резолуцијата 2347 (2017) |date=24 март 2017 |publisher=Обединети нации}}</ref><ref>{{Cite press release |url=https://europanewswire.com/audrey-azoulay-minister-culture-communication-franceamp/ |title=Одре Азуле, министерка за култура и комуникации на Франција |date=25 март 2017 |publisher=Europa Newswire}}</ref> [[File:20181018 Shinzo Abe visit EU 16.jpg|thumb|Азуле со јапонскиот премиер [[Шинзо Абе]] во 2018 година]] Кон крајот на 2016 година, Азуле одлучила сепак да не се кандидира на [[Француските парламентарни избори во 2017 година]].<ref>Stéphane Grand (14 ноември 2016), [https://www.lopinion.fr/edition/politique/2017-ministre-culture-audrey-azoulay-renonce-aux-legislatives-114279 2017: Министерката за култура, Одре Азуле, се откажува од парламентарните избори] ''[[L'Opinion]]''.</ref> На внатрепартиските избори на Социјалистичката партија за избор на претседателски кандидат, таа му дала поддршка на [[Мануел Валс]] како кандидат на партијата за [[Француските претседателски избори во 2017 година]].<ref>{{Cite web |title=Hamon ou Macron: les ministres qui n'ont pas dévoilé leur choix |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/hamon-ou-macron-les-ministres-qui-n-ont-pas-devoile-leur-choix_AN-201704190059.html |access-date=26 октомври 2026 |publisher=BFMTV |language=fr}}</ref> Откако Социјалистичката партија била елиминирана во првиот круг од изборите, таа јавно ја објавила својата поддршка за [[Емануел Макрон]] против [[Марин Ле Пен]].<ref>{{Cite web |date=24 април 2017 |title=Présidentielle : ils ont appelé à voter Macron |url=https://www.parismatch.com/Actu/Politique/Presidentielle-ils-ont-appele-a-voter-Macron-1240298 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> === Генерален директор на УНЕСКО === Во 2017 година, Азуле била една од деветте кандидати кои се натпреварувале да ја наследат [[Ирина Бокова]] на функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]].<ref>{{Cite news |date=25 март 2017 |title=Француската министерка Ројал ќе се кандидира за функција во развојната агенција на ОН |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-undp-election-idUSKBN16W0U9 |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во финалниот круг, во кој се натпреварувала против [[Хамад бин Абдулазиз Ал-Кавари]], таа била избрана за генерален директор, а нејзината кандидатура била предложена за одобрување пред Генералното собрание на УНЕСКО на 10 ноември 2017 година.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/uk-unesco-vote/unesco-selects-frances-azoulay-as-new-chief-idUKKBN1CI15X |title=УНЕСКО ја избра Французинката Азуле за нов шеф |last=Irish |first=John |date=13 октомври 2017 |website=Reuters.com |access-date=26 октомври 2026}}</ref> Во 2021 година, Азуле била реизбрана за втор четиригодишен мандат со убедливо мнозинство од гласовите на земјите членки.<ref>Џон Ајриш (9 ноември 2021), [https://www.reuters.com/world/unesco-chief-re-elected-second-term-2021-11-09/ Шефот на УНЕСКО реизбран за втор мандат] ''[[Reuters]]''.</ref> ==== Избор ==== Иако нејзините шанси се сметале за многу мали кога ја објавила својата кандидатура, во првиот круг од гласањето таа завршила на второто место, пред египетската кандидатка [[Мушира Хатаб]], а зад катарскиот кандидат [[Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари]].<ref>{{Cite web |date=12 октомври 2017 |title=Одре Азуле, жена на културата и кинематографијата на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/20171012-unesco-france-audrey-azoulay-cinema-candidate-presidence-qatar-egypte-culture |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> Во четвртиот круг од гласањето, 58-те членови на Извршниот одбор номинирале само еден од двајцата финалисти – Хамад бин Абдулазиз ал-Кавари од Катар, кој бил прв со 22 гласа. Одре Азуле и Мушира Хатаб го поделиле второто место со по 18 гласа.<ref>{{Cite web |last=Ouest-France |date=12 октомври 2017 |title=Сè уште нема генерален директор на УНЕСКО, ново гласање овој петок |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/toujours-pas-de-directeur-general-l-unesco-nouveau-vote-ce-vendredi-5310369 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Во новото гласање, Одре Азуле била избрана како втор кандидат, по што египетското Министерство за надворешни работи ги повикало гласачите да ѝ дадат поддршка.<ref>{{Cite web |date=13 октомври 2017 |title=Египет најави поддршка за францускиот кандидат за УНЕСКО против Катар |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/27457/Egypt-announces-support-for-French-UNESCO-candidate-against-Qatar |access-date=26 октомври 2026 |website=EgyptToday}}</ref> Таа била избрана во петтиот и последен круг на гласање од страна на 58-те членови на Извршниот одбор, со мнозинство од 30 гласа наспроти 28 за катарскиот кандидат, кој бил погоден од поделбите во арапскиот свет, дополнително влошени од Заливската криза. Одре Азуле била втората жена избрана на оваа функција, по [[Ирина Бокова]], која ја наследила.<ref>{{Cite web |title=Одре Азуле победи на гласањето за нов шеф на УНЕСКО |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/10/14/audrey-azoulay-wins-vote-to-be-next-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Конечниот избор бил доставен до Генералната конференција, составена од 195 земји-членки, на 10 ноември 2017 година, која го потврдила нејзиниот избор за раководење со Организацијата. Таа официјално положила заклетва на 13 ноември 2017 година во [[Седиште на УНЕСКО|седиштето на Организацијата]] во Париз.<ref>{{Cite web |date=10 ноември 2017 |title=Поранешната министерка за култура на Франција е назначена за нов шеф на УНЕСКО |url=https://news.un.org/en/story/2017/11/570382-frances-former-culture-minister-appointed-new-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref> ==== Стратешка визија ==== За време на изборниот процес, Соединетите Држави, а потоа и Израел, го објавиле своето повлекување од организацијата, кое стапило на сила на крајот на 2018 година, иако САД останале во својство на набљудувачи.<ref>{{Cite magazine |date=12 октомври 2017 |title=САД претходно го напуштија УНЕСКО. Еве зошто |url=https://time.com/4980034/unesco-trump-us-leaving-history/ |access-date=26 октомври 2026 |magazine=TIME |language=en}}</ref> Азуле во својот прв говор по изборот истакнала: „Во време на криза, поважно е од кога било да се вклучиме уште повеќе, да бараме зајакнување на [[УНЕСКО]], а не да го напуштиме“, изјавувајќи дека нејзин прв приоритет ќе биде да го врати кредибилитетот на организацијата и довербата на нејзините земји-членки.<ref>{{Cite news |date=13 октомври 2017 |title=Во бурен момент, УНЕСКО избира нов лидер |url=https://www.nytimes.com/2017/10/13/world/europe/unesco-france.html |access-date=26 октомври 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |language=en}}</ref> На 10 април 2018 година, Одре Азуле го одржала својот прв говор пред Извршниот одбор на УНЕСКО, детално образложувајќи ја својата визија за организацијата, каде што како главни приоритети ги истакнала Африка, [[родовата еднаквост]] и образованието. Таа сакала да ја зајакне превенцијата на [[насилниот екстремизам]], особено со иницирање програма за превенција „преку зајакнување на младите во Јордан, Либија, Мароко и Тунис“ и со објавување водич за образовните заедници за борба против [[антисемитизам]].<ref>{{Cite web |date=18 април 2018 |title=Одре Азуле ја претстави својата визија за УНЕСКО пред Извршниот одбор |url=https://fr.timesofisrael.com/audrey-azoulay-presente-au-conseil-executif-sa-vision-pour-lunesco/ |access-date=26 октомври 2026 |website=The Times of Israel |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Обраќање на Одре Азуле, генерален директор на УНЕСКО, по повод нејзиниот одговор на 204-тата сесија на Извршниот одбор |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261959 |date=10 април 2018 |website=Unesdoc.unesco.org |language=es}}</ref> ==== Прв мандат (2017–2021) ==== Во 2019 година, весникот „Ле Монд“ (''Le Monde'') ги навел нејзините достигнувања, истакнувајќи дека во 2018 година таа успеала да ги „расчисти клучните прашања што со години создаваа конфликти во рамките на УНЕСКО“. Со консензус успеала да обезбеди усвојување на текст за зачувување на ѕидините на Стариот град во [[Ерусалим]] – при што консензусот го поддржале и израелскиот претставник (шест месеци пред неговото заминување од организацијата) и палестинскиот претставник. Таа, исто така, постигнала договор меѓу Јапонија и Јужна Кореја во врска со прашањето за „жените за утеха“ (''comfort women'') од Втората светска војна, а обезбедила и заедничко барање од Северна и Јужна Кореја за вклучување на „сиреум“ (традиционално корејско борење) на Листата на нематеријално културно наследство на човештвото.<ref name=":0">{{Cite news |date=15 ноември 2019 |title=Во полн маразам во ОН, Французинката Одре Азуле го рестартира УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2019/11/15/les-cles-de-la-methode-azoulay-a-l-unesco_6019230_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> ===== Обнова на Стариот град во Мосул ===== Во февруари 2018 година,<ref>{{Cite web |last=Arnaud |first=Bernadette |date=26 март 2018 |title=„Да се оживее духот на Мосул“ |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/faire-revivre-l-esprit-de-mossoul_122264 |access-date=26 октомври 2026 |website=Sciences et Avenir |language=fr}}</ref> Азуле ја покренала иницијативата „Да се оживее духот на Мосул“ (''Revive the Spirit of Mosul'') за обнова на историскиот центар на вториот по големина град во [[Ирак]], кој бил разурнат за време на окупацијата од страна на Исламската држава. За реализација на овој проект, таа успеала да мобилизира вкупно 115 милиони долари од 15 партнери, вклучувајќи 50,4 милиони долари од [[Обединетите Арапски Емирати]] и 48,2 милиони долари од [[Европската Унија]].<ref>{{Cite web |date=9 март 2022 |title=Стариот град на Мосул се крева од урнатините во воено лузниот Ирак |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220309-mosul-s-old-city-rises-from-rubble-in-war-scarred-iraq |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Оживување на духот на Мосул |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> Со дефинитивното завршување на градежните работи, иницијативата овозможила целосна реконструкција на манастирот „Ал-Саа“ (завршен во јануари 2024 година), црквата „Ал-Тахера“ (предадена на христијанската заедница во септември 2024 година), како и на познатата џамија „Ал-Нури“ со минарето „Ал-Хадба“. Проектот опфатил и рехабилитација на 124 историски куќи и реновирање на повеќе од 400 училници, со што биле создадени над 7.700 работни места за локалното население.<ref name="УНЕСКО Мосул">{{Cite web |title=Реконструкција на знаменитостите на Мосул од страна на УНЕСКО |url=https://www.unesco.org/en/revive-mosul |website=unesco.org |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Етика на вештачката интелигенција ===== Во февруари 2019 година, УНЕСКО објавила „Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција“,<ref>Светска комисија на УНЕСКО за етика на научното знаење и технологијата, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823 Прелиминарна студија за етиката на вештачката интелигенција],'' УНЕСКО, 2019</ref> што претставувало прв чекор кон создавање глобална рамка за етиката во оваа област, како што предложила Одре Азуле на почетокот од својот мандат. При отворањето на конференцијата во седиштето на УНЕСКО во март 2019 година, таа нагласила дека „довербата во овие иновации ќе се стекне преку овој колективен напор. Транспарентност, правичност, елиминирање на пристрасноста – особено родовата пристрасност – одговорност, инклузивност и дебата за правилата вградени во алгоритмите: ова се прашања што мора да се разгледаат уште од самиот почеток, а не откако употребата и развојот веќе ќе бидат воспоставени.“<ref>{{Cite web |date=5 март 2019 |title=УНЕСКО сака да предложи етички принципи за вештачката интелигенција |url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/intelligence-artificielle/lunesco-veut-proposer-des-principes-ethiques-pour-lintelligence-artificielle-995752 |access-date=26 октомври 2026 |website=Les Echos |language=fr}}</ref> ===== Пожар во Богородичната црква во Париз ===== Во април 2019 година, по пожарот во катедралата [[Богородична црква во Париз|Нотр Дам]], таа понудила помош од страна на УНЕСКО за спроведување итна мисија за „проценка на оштетувањата, зачувување на она што може да се спаси и планирање на краткорочни и среднорочни мерки“.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/fire-notre-dame-cathedral-paris-unesco-stands-france-safeguard-and-rehabilitate-historic-heritage |title=Пожар во катедралата Нотр Дам во Париз: „УНЕСКО стои зад Франција за заштита и обнова на ова историско наследство со извонредна универзална вредност“ |publisher=УНЕСКО |date=16 април 2019 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Зголемување на буџетот на УНЕСКО ===== Во ноември 2019 година, на 40-тата Генерална конференција на УНЕСКО, 193-те земји-членки едногласно одобриле зголемување на задолжителните придонеси на секоја земја. Весникот ''[[Le Monde]]'' истакнал дека ова се случува „првпат по многу години“ и тоа „во време на сериозна криза во ОН“, припишувајќи ѝ ги заслугите на Одре Азуле. Ова било од големо значење со оглед на тоа што УНЕСКО, до пред две години, се наоѓал на работ на банкрот, ослабен од повлекувањето на Соединетите Држави и Израел, кое стапило на сила кон крајот на 2018 година.<ref name=":0" /> „Ле Монд“ исто така објавил дека, покрај поддршката од Европејците и Африканците, таа добила широка поддршка и во арапскиот свет, особено во Мароко и Јордан, иако била избрана во период кога арапските земји биле длабоко поделени.<ref name=":0" /> ===== Образование за време на пандемијата на КОВИД-19 ===== Во март 2020 година, кога 87% од светската ученичка и студентска популација била погодена од затворањето на училиштата поради [[пандемијата на КОВИД-19]], Одре Азуле ја иницирала „Глобалната коалиција за образование“, повикувајќи на „координирано и иновативно дејствување за создавање решенија што ќе им дадат поддршка на учениците, студентите и наставниците не само сега, туку и во текот на целиот процес на закрепнување“. Кон оваа иницијатива се приклучиле повеќе од 200 јавни, граѓански и приватни субјекти. Во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО спровел повеќе од 230 проекти во 112 земји, од кои корист имале 400 милиони ученици и 12 милиони наставници.<ref>{{Cite web |date=5 март 2020 |title=Ажурирање за коронавирусот: 290 милиони ученици сега се заглавени дома - Вести на ОН |url=https://news.un.org/en/story/2020/03/1058791 |access-date=26 октомври 2026 |website=news.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385154 |title=Евалуација на одговорот на УНЕСКО на пандемијата на КОВИД-19 |publisher=Дигитална библиотека на УНЕСКО |date=март 2023 |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ===== Иницијатива „Ли-Бејрут“===== Три недели по двојната експлозија во пристаништето во [[Бејрут]] на 4 август 2020 година, Азуле го посетила градот и ветила дека УНЕСКО ќе ја координира обновата на оштетените образовни институции. За финансирање на образовниот сектор во рамките на оваа иницијатива, УНЕСКО мобилизирал речиси 35 милиони долари, овозможувајќи им на 85.000 ученици да се вратат во училишните клупи. УНЕСКО, исто така, обезбедил итна помош за културниот сектор преку заштита и стабилизација на 12 загрозени историски градби кои претрпеле оштетувања при експлозијата. Како дел од иницијативата била договорена соработка со италијанската влада вредна еден милион евра за целосна обнова и повторно отворање на значајниот [[Музеј Сурсок]], а биле реставрирани и 17 уметнички слики од реномирани локални автори кои биле оштетени во силниот бран.<ref>{{Cite web |date=13 септември 2020 |title=Одре Азуле доаѓа на помош на Либан |url=https://www.parismatch.com/Actu/International/Audrey-Azoulay-vole-au-secours-du-Liban-1702295 |access-date=26 октомври 2026 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/libeirut |title=Проектот на УНЕСКО „Ли-Бејрут“ |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 окvemври 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/li-beirut/culture |title=Оживување на културата во Бејрут |website=unesco.org |publisher=УНЕСКО |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> ==== Реизбор ==== На 9 ноември 2021 година, за време на 41-вата сесија на Генералната конференција на УНЕСКО во Париз, Азуле била реизбрана со големо мнозинство за втор мандат на чело на оваа организација.<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана за втор мандат на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/en/culture/20211109-france-s-audrey-azoulay-re-elected-for-second-term-as-unesco-chief |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Според [[France 24]],<ref>{{Cite web |date=9 ноември 2021 |title=Французинката Одре Азуле реизбрана со многу големо мнозинство на чело на УНЕСКО |url=https://www.france24.com/fr/france/20211109-la-fran%C3%A7aise-audrey-azoulay-r%C3%A9%C3%A9lue-%C3%A0-une-tr%C3%A8s-large-majorit%C3%A9-%C3%A0-la-t%C3%AAte-de-l-unesco |access-date=26 октомври 2026 |website=France 24 |language=fr}}</ref> „овој реизбор ја потврдува стратегијата за деполитизација на институцијата, кон која таа се стремеше уште од нејзиниот прв избор“. Според весникот „Ле Монд“ (''Le Monde''),<ref>{{Cite news |date=9 ноември 2021 |title=Одре Азуле реизбрана на чело на УНЕСКО |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2021/11/09/audrey-azoulay-reelue-a-la-tete-de-l-unesco_6101545_3210.html |access-date=26 октомври 2026 |work=Le Monde.fr |language=fr}}</ref> „под нејзино раководство, крајно чувствителните прашања поврзани со Блискиот Исток, како што е наследството во Ерусалим, беа предмет на преговори во рана фаза со цел да се избегнат замки, дури и ако тоа значело нивно одложување. Дотолку што Соединетите Држави и Израел – кои претходно ја напуштија организацијата обвинувајќи го УНЕСКО за антиизраелска пристрасност – сега размислуваат за своето враќање“. Од друга страна, „агенцијата на ОН го зголеми бројот на проекти што обединуваат, како што е реконструкцијата на Мосул (кој неодамна го посети папата за време на неговата посета на Ирак), при што оперативниот буџет е речиси двојно зголемен благодарение на доброволни придонеси (пораст од 15% до 2020 година)“, објаснува весникот „Ле Фигаро“ (''Le Figaro'').<ref>{{Cite web |date=16 март 2021 |title=Одре Азуле на пат кон втор мандат во УНЕСКО |url=https://www.lefigaro.fr/international/audrey-azoulay-en-piste-pour-un-second-mandat-a-l-unesco-20210316 |access-date=26 октомври 2026 |website=Le Figaro |language=fr}}</ref> Еден етиопски дипломат, цитиран од новинската агенција АФП (''AFP''), во однос на нејзиниот мандат истакнал: „Кога таа дојде, УНЕСКО беше во лоша состојба. Сега, објективно гледано, организацијата е во многу подобра состојба“.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7 декември 2020 |title=УНЕСКО. „Широка поддршка“ за реизборот на Одре Азуле во 2021 година |url=https://www.ouest-france.fr/monde/organismes-internationaux/unesco/unesco-large-soutien-a-une-reelection-d-audrey-azoulay-en-2021-7076155 |access-date=26 октомври 2026 |website=Ouest-France.fr |language=fr}}</ref> Од друга страна, одредени внатрешни извори и критичари во рамките на УНЕСКО наведувале дефекти во управувањето за време на нејзиниот мандат,<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Сјајот и бедата на Одре Азуле |url=https://aze.media/splendor-and-misery-of-audrey-azoulay |access-date=26 октомври 2026 |website=Aze.media |language=en}}</ref> при што поранешен шпански дипломат ја обвинил за воведување авторитарен притисок врз вработените во организацијата.<ref>{{Cite web |date=21 јануари 2023 |title=Шпански дипломат: Директорката Азуле го тероризира персоналот на УНЕСКО |url=https://caliber.az/en/post/spanish-diplomat-ceo-azoulay-terrorizes-unesco-staff |access-date=26 октомври 2026 |website=Caliber.az |language=en}}</ref> ==== Крај на мандатот ==== За време на процесот за избор на нов генерален директор на УНЕСКО во есента 2025 година, Фирмин Едуард Матоко (еден од долгогодишните помошници на Азуле) се сметал за претставник на внатрешниот континуитет на дотогашната администрација, додека египетскиот кандидат [[Калед Ел-Енани]] симболизирал реформи и обнова. Матоко претрпел пораз во рамките на Извршниот одбор, кој официјално го предложил Ел-Енани за нов шеф на организацијата.<ref>{{Cite web |title=УНЕСКО: Наследството на Одре Азуле, предавање на штафетата во знаци на предизвици |url=https://www.la-croix.com/culture/unesco-la-succession-d-audrey-azoulay-un-passage-de-relais-dans-ladversite-20251005 |website=La Croix |date=5 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Трка за раководството на УНЕСКО: Калед Ел-Енани и Фирмин Едуард Матоко во трка за наследник на Одре Азуле |url=https://www.africaradio.com/actualite-111339-course-a-la-direction-de-l-unesco-khaled-el-enany-et-firmin-edouard-matoko-en-lice-pour-succeder-a-audrey-azoulay |website=Africa Radio |date=6 октомври 2025 |access-date=26 октомври 2026 |language=fr}}</ref> Нејзиниот мандат како генерален директор официјално завршил на 15 ноември 2025 година, кога функцијата ја презел новоизбраниот египетски археолог и тековен генерален директор Калед Ел-Енани.<ref>{{Cite news |last1=Toutate |first1=Issam |title=УНЕСКО го избра египетскиот археолог Калед Ел-Енани за нов генерален директор |url=https://www.moroccoworldnews.com/2025/11/266812/unesco-elects-egyptian-archaeologist-khaled-el-enany-as-new-director-general/ |access-date=26 октомври 2026 |work=Morocco World News |date=6 ноември 2025 |language=en}}</ref> == Други активности == * „Generation Unlimited“ (Генерација без граници) — член на одборот (од 2018 г.).<ref>{{Cite web |title=Светските лидери се обединуваат во нова иницијатива за обезбедување квалитетно образование и обука за младите |url=https://generationunlimited.org |website=generationunlimited.org |publisher=Generation Unlimited |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[Заедничка програма на Обединетите нации за ХИВ/СИДА]] (UNAIDS) — [[член по службена должност]] во Комитетот на организации-коспонзори (од 2017 г.).<ref>{{Cite web |url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsleadership |title=Раководство на коспонзорите на УНАИДС |website=unaids.org |publisher=UNAIDS |access-date=26 октомври 2026 |language=en}}</ref> * [[International Gender Champions]] (IGC) – „Меѓународни шампиони за родова еднаквост“ — член на мрежата.<ref>{{Cite web |title=Шампиони - Меѓународни шампиони за родова еднаквост |url=https://genderchampions.com/champions |access-date=26 октомври 2026 |website=genderchampions.com |language=en}}</ref> == Признанија == Во септември 2024 година, Азуле ја добила наградата „Premio Sostenibilidad“ (Награда за одржливост) во рамките на манифестацијата „Premios Vanguardia“ одржана во [[Барселона]], Шпанија, како признание за глобалното лидерство на УНЕСКО во заштитата на океаните.<ref>{{cite web | last=Abad | first=Martí | title=Награди Вангардија 2024: Руската опозиционерка Јулија Навалнаја со меѓународна награда | website=La Vanguardia | date=1 октомври 2024 | url=https://www.lavanguardia.com/vida/20240930/9984315/premios-vanguardia-2024-gala-premiados-en-directo.html | language=es | access-date=26 октомври 2026}}</ref><ref>{{cite web | title=УНЕСКО доби награда за своето дејствување за заштита на океанот | website=unesco.org | publisher=[[УНЕСКО]] | date=30 септември 2024 | url=https://www.unesco.org/en/articles/unesco-awarded-its-action-protect-ocean | access-date=26 октомври 2026 | language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170827045135/https://www.audreyazoulay-unesco2017.fr/en/ Audrey Azoulay's website as Candidate for Director-General for UNESCO] {{Почетна кутија}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Флер Пелерен]]}} {{S-ttl|title=[[Министерство за култура (Франција)|Министер за култура]]|years=2016–2017}} {{s-aft|after=[[Франсоаз Нисен]]}} |- {{S-dip}} {{s-bef|before=[[Ирина Бокова]]}} {{S-ttl|title=Генерален директор на [[УНЕСКО]]|years=2017–2025}} {{s-aft|after=[[Калед ал-Анани]]}} {{s-end}} {{Претседатели на УНЕСКО}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Азуле, Одре}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Министри за култура на Франција]] [[Категорија:Родени во 1972 година]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] o6n4nr4kzooaq03n0h77pf268fnil5k 0 1406586 5650352 2026-10-27T06:54:13Z Vemaiknow 127225 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1378855706|Finite potential well]]“ 5650352 wikitext text/x-wiki Конечната потенцијална јама (исто така позната како конечна квадратна јама) е концепт од '''[[Квантна механика|квантната механика]]'''. Тој концепт е продолжение на oној за '''[[Infinite potential well|бесконечната потенцијална јама]]''', во која честицата е ограничена на „кутија“, но со конечни '''[[Потенцијална енергија|потенцијални]]''' „ѕидови“. За разлика од бесконечната потенцијална јама, постои '''[[веројатност]]''' честицата да се најде надвор од кутијата. Квантно-механичката интерпретација е различна од класичната интерпретација, каде што ако вкупната '''[[енергија]]''' на честицата е помала од потенцијалната енергетска бариера на ѕидовите, таа не може да се најде надвор од кутијата. Во квантната интерпретација, постои ненулта веројатност честицата да се најде надвор од кутијата дури и кога енергијата на честицата е помала од потенцијалната енергетска бариера на ѕидовите (видете '''[[Тунелски ефект|квантно тунелирање]]'''). == Честица во еднодимензионална потенцијална јама == Во еднодимензионален случај, [[Шредингерова равенка|временски-зависната Шредингерова равенка]], на ''x''-оската е:{{NumBlk||<math display="block"> -\frac{\hbar^2}{2 m} \frac{d^2 \psi}{d x^2} + V(x) \psi = E \psi </math>|{{EquationRef|1}}}}каде што:{{Sfn|Hall|2013}} * <math>\hbar </math> е [[Планкова константа|редуцираната Планкова константа]], * <math>m </math> е [[Маса (физика)|масата]] на честичката, * <math>V(x)</math> е потенцијалната енергија во секоја точка ''x'', * <math>\psi</math> е (функција што добива комплексни вредности) [[бранова функција]], или „сопствена функција“, и * <math>E</math> е [[Енергија|енергијата]], [[реален број]], понекогаш наречена сопствена енергија. За случајот на честица во еднодимензионална кутија со должина ''L'', потенцијалот е <math>V_0</math> надвор од кутијата, и нула за ''x'' во кутијата'','' помеѓу <math>-L/2</math> и <math>L/2</math>. Брановата функција е претставена со различни бранови функции, во зависност од тоа дали ''x'' е внатре или надвор од кутијата, така што:{{Sfn|Hall|2013}} <math display="block">\psi = \begin{cases} \psi_1, & \text{ако }x<-L/2\text{, регионот надвор од јамата } \\ \psi_2, & \text{ако }-L/2<x<L/2\text{, регионот во јамата } \\ \psi_3, & \text{ако }x>L/2\text{, регионот надвор од јамата } \end{cases}</math> === Во кутијата === За регионот во кутијата, ''V''(''x'') = 0 и равенката 1 се сведува на{{Sfn|Ballentine|1998}} <math display="block">-\frac{\hbar^2}{2 m} \frac{d^2 \psi_2}{d x^2} = E \psi_2,</math> Оваа равенка е ''слична'' на временски-независната Шредингерова равенка за слободна честица. Затоа, енергијата е одредена со изразот:<math display="block">E = \frac{k^2 \hbar^2}{2m} .</math> Со ознаката <math display="block">k = \frac{\sqrt{2mE}}{\hbar},</math> равенката станува <math display="block">\frac{d^2 \psi_2}{d x^2} = -k^2 \psi_2 .</math> Таа има општо решение <math display="block">\psi_2 = A \sin(kx) + B \cos(kx)\, .</math> Интеграционите константи ''A'' и ''B'' можат да бидат произволни [[Комплексен број|комплексни броеви]], а ''k'' може да биде произволен реален број. === Во кутијата === За регионот вон кутијата, потенцијалот е константен, <math>V(x) = V_0</math>. Од равенката {{EquationNote|1}} се добива следната диференцијална равенка:: <math display="block">-\frac{\hbar^2}{2 m} \frac{d^2 \psi_1}{d x^2} = ( E - V_0) \psi_1 </math> За оваа равенка има две можни семејства на решенија, зависно од тоа дали ''E'' е помало од <math>V_0</math> (честицата е во врзана состојба) или ''E'' е поголема од <math>V_0</math> (честицата не е во врзана состојба). Ако се реши временски независната Шредингерова равенка, за енергија <math>E > V_0</math>, со земање предвид на ознаката <math display="block">k' = \frac{\sqrt{2m(E - V_0)}}{\hbar}</math> се добива <math display="block">\frac{d^2 \psi_1}{d x^2} = -k'^2 \psi_1 </math> и тогаш решението има иста форма како за случајот со честица во кутија: <math display="block">\psi_1 = C \sin(k' x) + D \cos(k' x) </math> и затоа решението ќе биде осцилаторно и внатре и надвор од јамата. На овој начин, решението никогаш не е квадратно-интеграбилно; односно, состојбата што му соодветствува е секогаш ненормирана состојба. Ова не значи дека квантната честица не може да има енергија поголема од <math>V_0</math>; напротив, тоа значи дека системот има непрекинат спектар за енергија над <math>V_0</math>, т.е. ненормираните состојби придонесуваат кон непрекинатиот дел од спектарот како генерализирани (обопштени) сопствени функции на неограничен оператор.<ref>{{Harvnb|Hall|2013}} Section 5.2, 5.5 and Exercise 4 in Chapter 3</ref> Анализата на врзаната состојба, при што <math>E < V_0</math>, со земање предвид на ознаката <math display="block">\alpha = \frac{\sqrt{2m(V_0 - E)}}{\hbar}</math> произведува <math display="block">\frac{d^2 \psi_1}{d x^2} = \alpha^2 \psi_1 </math> каде што општото решение е збир од реални експоненцијални функции: <math display="block">\psi_1 = Fe^{- \alpha x}+ Ge^{ \alpha x} </math> Слично на тоа, за другиот регион надвор од кутијата: <math display="block">\psi_3 = He^{- \alpha x}+ Ie^{ \alpha x} </math> За да се најде решението за специфичниот проблем предвид, мораат да бидат наведени соодветните гранични услови и да бидат одредени вредностите за ''A'', ''B'', ''F'', ''G'', ''H'' и ''I'' што ги задоволуваат тие услови. === Наоѓање на брановите функции за врзаната состојба === Решенијата на Шредингеровата равенка мораат да бидат непрекинати и непрекинато диференцијабилни.<ref>{{Harvnb|Hall|2013}} Proposition 5.1</ref> Овие барања се [[Boundary condition|граничните услови]] за претходно изведените диференцијални равенки, односно условите за еднаквост на решенијата во и вон јамата, на границата што ги раздвојува. Во овој случај, конечната потенцијална јама е симетрична, па симетријата може да се употреби за да се намали бројот на потребните пресметки. Со обединување на претходните делови: <math display="block">\psi = \begin{cases} \psi_1, & \text{ако }x < -L/2\text{, регионот надвор од јамата } \\ \psi_2, & \text{ако }-L/2< x< L/2\text{, регионот во јамата } \\ \psi_3 & \text{ако }x>L/2\text{, регионот надвор од јамата } \end{cases}</math> каде што се одредени <math>\psi_1</math>, <math>\psi_2 </math>, и <math>\psi_3 </math>, и за нив се добива: <math display="block">\begin{align} \psi_1 &= Fe^{- \alpha x}+ Ge^{ \alpha x} \\ \psi_2 &= A \sin(k x) + B \cos(k x) \\ \psi_3 &= He^{- \alpha x}+ Ie^{ \alpha x} \end{align}</math> Ако <math>x</math> тежи кон <math>-\infty</math>, тогаш <math>F</math>-членот тежи кон бесконечност. Слично, ако <math>x</math> тежи кон <math>+\infty</math>, тогаш <math>I</math>-членот тежи кон бесконечност. За да брановата функција биде квадратно-интеграбилна, мора да се земат <math>F = I = 0</math>, и со тоа се добиваат: <math display="block">\psi_1 = Ge^{ \alpha x} </math> и <math display="block">\psi_3 = He^{- \alpha x} </math> Понатаму, познато е дека вкупната функција <math>\psi </math> мора да биде непрекината и диференцијабилна. Поинаку кажано, вредностите на функциите и нивните изводи мора да се совпаѓаат во граничните точки: {| cellpadding="4" style="margin-left: 1.5em;" |<math>\psi_1(-L/2) = \psi_2(-L/2) </math> | |<math>\psi_2(L/2) = \psi_3(L/2) </math> |- |<math>\left.\frac{d\psi_1}{dx}\right|_{x=-L/2} = \left.\frac{d\psi_2}{dx}\right|_{x=-L/2} </math> | |<math>\left.\frac{d\psi_2}{dx}\right|_{x=L/2} = \left.\frac{d\psi_3}{dx}\right|_{x=L/2} </math> |} Овие равенки имаат два вида решенија, симетрични, за кои <math>A = 0</math> и <math>G = H</math>, и антисиметрични, за кои <math>B = 0</math> и <math>G=-H</math>. За симетричниот случај се добиваат: <math display="block"> He^{- \alpha L/2} = B \cos(k L/2)</math><math display="block"> - \alpha He^{- \alpha L/2} = - k B \sin(k L/2)</math> па со нивниот однос се добива: [[Податотека:Finite-well-roots.gif|алт=Roots of the equation for the quantized energy levels|десно| Корени на равенката за квантизираните енергетски нивоа]] <math display="block"> \alpha=k \tan(k L/2) .</math> Слично, за антисиметричниот случај се добива: <math display="block"> \alpha=-k \cot(k L/2) .</math> Со потсетување, дека <math>\alpha</math> и <math>k</math> зависат од енергијата, овие две равенки, за симетричниот и антисиметричниот случај, соодветно, водат кон заклучокот дека условите за непрекинатоста на решенијата и нивните изводи ''не можат'' да бидат задоволени за произволни вредности на енергијата, а тоа е исто резултат и за случајот на бесконечената потенцијална јама. Според тоа, дозволени се само одредени вредности на енергијата, што се решенија на која било од овие две равенки. Оттука, се добива дека енергетските нивоа на системот се дискретни, ако енергијата е помала од <math>V_0</math>; соодветните сопствени функции ги опишуваат ''врзаните состојби''. (Спротивно на тоа, нивоата на енергијата што се поголеми од <math>V_0</math> се непрекинати.<ref>{{Harvnb|Hall|2013}} Section 5.5</ref>) Енергетските равенки не можат да се решат аналитички. Сепак, во симетричниот случај, секогаш постои барем една врзана состојба, дури и кога јамата е многу плитка.<ref>{{Harvnb|Hall|2013}} Proposition 5.3</ref> Графичките или нумеричките решенија на енергетските равенки се добиваат со нивна соодветна трансформација. Лима пронашол добар метод за апроксимација, што е применлив за кој било пар од параметри <math>L</math> и <math>V_0</math>.<ref name="Lima2020">{{Наведено списание|last=Lima|first=Fabio M. S.|date=2020|title=A simpler graphical solution and an approximate formula for energy eigenvalues in finite square quantum wells|journal=Am. J. Phys.|volume=88|issue=11|page=1019|bibcode=2020AmJPh..88.1019L|doi=10.1119/10.0001694}}</ref> Ако се воведат бездимензионалните променливи <math>u=\alpha L/2 </math> и <math>v=k L/2 </math>, од дефинициите на <math>\alpha</math> и <math>k</math> се добива <math>u^2 = u_0^2-v^2</math>, каде што <math display="inline">u_0^2 = \frac{1}{2}m L^2 V_0 \hbar^{-2} </math>, и тогаш главните (мастер) равенки гласат: <math display="block">\sqrt{u_0^2-v^2} = \begin{cases} v \tan v, & \text{симетричен случај} \\ -v \cot v, & \text{антисиметричен случај} \end{cases}</math> На графикот десно, за <math>u_0^2=20</math>, постојат решенија каде што сината полукружница ги сече виолетовите или сивите криви (<math>v \tan v</math> и <math>-v \cot v</math>). Секоја виолетова или сива крива претставува можно решение, <math>v_j</math>, што е во интервалот <math display="inline">\frac{\pi}{2}(j-1) \leq v_i < \frac{\pi}{2}j</math>. Вкупниот број на решенија, <math>N</math>, (т.е. бројот на виолетови/сиви криви што се пресечени од сината кружница) затоа се добива со делење на радиусот на сината кружница, <math>u_0</math> со големината на интервалот на секое решение, <math>\pi/2</math>, и употреба на функциите долен цел дел („под“-функција) и горен цел дел („плафон“-функција):<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=BovfBwAAQBAJ&q=number+of+bound+states+in+a+finite+potential+well&pg=PA57|title=Topics in Quantum Mechanics|last=Williams|first=Floyd|publisher=Springer Science+Business Media|year=2003|isbn=978-1-4612-6571-9|page=57}}</ref> <math display="block">N = \left\lfloor\frac{2u_0}{\pi}\right\rfloor+1=\left\lceil\frac{2u_0}{\pi}\right\rceil</math> Во овој случај има точно три решенија, бидејќи <math>N = \lceil 2\sqrt{20}/\pi\rceil = \lceil 2.85 \rceil = 3</math>. [[Податотека:Finite-well-solutions.gif|алт=Solutions of the finite square well|десно| Решенија на конечниот квадратен бунар]] <math>v_1 =1.28, v_2=2.54</math> и <math>v_3=3.73</math>, со соодветните енергии <math display="block">E_n={2\hbar^2 v_n^2\over m L^2} .</math> Со враќање назад можат да се најдат вредностите на константите <math>A, B, G, H</math> во равенките (треба да се употреби и условот за нормирање). На десната страна се прикажани нивоата на енергијата и брановите функции во овој случај (каде <math display="inline">x_0\equiv\hbar/\sqrt{2m V_0}</math>). Се забележува, дека колку и да е мала вредноста на <math>u_0</math> (колку и да е плитка или тесна јамата), секогаш постои барем една врзана состојба. Два посебни случаи се посебно важни. Прв случај: како што висината на потенцијалот расте, <math>V_0\to\infty</math>, радиусот на полукружницата станува сѐ поголем, а корените сѐ повеќе се приближуваат до вредностите <math>v_n=n\pi/2</math>, и на ваков начин се добива случајот на бесконечната потенцијална јама (бесконечната квадратна јама). Втор случај: оној на многу тесна, длабока јама - поточно случајот <math>V_0\to\infty</math> и <math>L\to 0</math>, со <math>V_0 L</math> фиксирано. Бидејќи <math>u_0\propto \sqrt{V_0} L </math>, <math>u_0 </math> ќе стреми кон нула, и затоа ќе постои само една врзана состојба. Приближното решение тогаш е <math>v^2 = u_0^2 - u_0^4</math>, а енергијата тежи кон <math>E=-m L^2 V_0^2/2\hbar^2</math>. Но ова е само енергијата на врзаната состојба на делта-функција потенцијалот со јачина <math>V_0 L</math>, како што треба да биде. Едноставно графичко решение за нивоата на енергија се добива со нормализирање на потенцијалот и енергијата со нивно множење со <math>{8 m}{L^2} / h^2 </math>. Нормализираните вредности се: <math display="block"> \tilde{V}_0= V_0 \frac{8 m}{h^2} L^2 \qquad \tilde{E}= E \frac{8 m}{h^2} L^2</math> и тие директно го произведуваат односот помеѓу дозволените парови <math> (V_0, E) </math> како<ref>{{Наведен arXiv|last1=Chiani|title=A chart for the energy levels of the square quantum well|eprint=1610.04468}}</ref> <math display="block"> \sqrt{\tilde{V}_0}={\sqrt{\tilde{E}}}\, \left|{\sec(\sqrt{\tilde{E}} \, {\pi}/{2})}\right|, \qquad \sqrt{\tilde{V}_0} = {\sqrt{\tilde{E}}}\, \left|{\csc(\sqrt{\tilde{E}} \, {\pi}/{2})}\right|</math> за парните и непарните бранови функции, соодветно. Во претходните равенки треба да се земат предвид само позитивните вредности на квадратниот корен од функциите. Табелата што директно ги прикажува дозволените парови <math>(V_0, E) </math> е прикажана на сликата. [[Податотека:FigureV0E_QuantumWell.png|центар]] === Асиметрична јама === Се разгледува еднодимензионална асиметрична потенцијална јама, зададена со израз за потенцијалната енергија: <math display="block">V(x) = \begin{cases} V_1, & \text{ако }-\infty<x<0\text{, регионот надвор од јамата} \\ 0, & \text{ако }0<x<a\text{, регионот во јамата} \\ V_2, & \text{ако }a<x<\infty\text{, регионот надвор од јамата} \end{cases}</math> со <math>V_2 > V_1</math> . Соодветната бранова функција како решение на стационарната Шредингерова равенка за <math>E<V_1</math> е: <math display="block">\psi(x) = \begin{cases} c_1 e^{k_1 x}, & \text{ за }x<0, \text{каде } k_1 = \sqrt{(2m/\hbar^2)(V_1-E)} \\ c\sin(kx+\delta), & \text{ за }0<x<a, \text{каде } k = \sqrt{2mE/\hbar^2} \\ c_2 e^{-k_2 x}, & \text{ за }x>a, \text{каде } k_2 = \sqrt{(2m/\hbar^2)(V_2-E)} \end{cases}</math> и <math display="block">\sin\delta = \frac{k\hbar}{\sqrt{2mV_1}}.</math> Нивоата на енергијата <math>E=k^2\hbar^2/(2m)</math> се добиваат, откога ќе се одреди <math>k</math> како корен на следната трансцендентна равенка: <math display="block">ka = n\pi - \sin^{-1}\left(\frac{k\hbar}{\sqrt{2mV_1}}\right) - \sin^{-1}\left(\frac{k\hbar}{\sqrt{2mV_2}}\right)</math> каде што <math>n=1,2,3,\dots</math> Егзистенцијата на корен во горната равенка не е секогаш гарантирана, на пример, секогаш може да се најде толку мала вредност на <math>a</math>, така што за дадени вредности на <math>V_1</math> и <math>V_2</math>, не постојат дискретни енергетски нивоа. Резултатите за симетричната јама се добиваат од горенаведената равенка со поставување на <math>V_1 = V_2 = V_o</math>. == Честица во сферна потенцијална јама == Се разгледува следната сферна потенцијална јама: <math display="block">U(r) = \begin{cases} -U_0, & \text{ако }r<a\text{ (регионот во јамата)} \\ 0, & \text{ако }r>a\text{ (регионот вон јамата)} \end{cases}</math> каде што <math>r</math> е радиусот на сферата во однос на координатниот почеток. Брановата функција, што е решение, со нулт [[Момент на импулсот|аголен момент]] (<math>l=0</math>) и со енергија <math>E<0</math>, е одредена како:{{R|landau}} <math display="block">\psi(r) = \begin{cases} \frac{A}{r}\sin kr, & \text{ за }r<a, \text{каде } k = \sqrt{(2m/\hbar^2)(U_0-|E|)} \\ \frac{B}{r}e^{-\kappa r}, & \text{ за }r>a, \text{каде } \kappa = \sqrt{2m|E|/\hbar^2}=\sqrt{2mU_0/\hbar^2-k^2}. \end{cases}</math> и таа го задоволува условот : <math>k\cot ka = -\kappa.</math> Оваа равенка нема секогаш решение, што укажува дека во некои случаи нема врзани состојби. Минималната длабочина на потенцијалната јама за која што се појавува врзаната состојба прво при <math>E=0</math> е дадена со : <math>U_{0,\mathrm{min}}=\frac{\pi^2\hbar^2}{8ma^2}</math> што се зголемува со намалувањето на радиусот на јамата <math>a</math>. Поради ова врзани состојби не се можни ако јамата е доволно плитка и тесна. За длабочина на јамата што ја надминува малку минималната вредност, т.е. за <math>U_0/U_{0,\mathrm{min}}-1\ll 1</math>, енергијата во основната состојба <math>E_1</math> (бидејќи се разгледува случајот <math>l=0</math>) е дадена со : <math>-E_1=\frac{\pi^2}{16}\frac{(|U_0|-U_{0,\mathrm{min}})^2}{U_{0,\mathrm{min}}}.</math> == Сферно симетрична прстенеста јама == Резултатите што се наведени погоре можат да се употребат за да се покаже дека, во еднодимензионален случај, постојат две врзани состојби во сферната празнина, бидејќи сферните координати го прават радиусот еквивалентен во која било насока. Основната состојба на сферно симетричниот потенцијал, за ''n'' = 1, секогаш има нулт орбитален аголен момент (ℓ = n−1), а редуцираната бранова функција <math>\chi(r) \equiv r\psi (r)</math> ја задоволува равенката <math display="block"> -\frac {\hbar ^2}{2m} \frac {d^2 \chi}{dr^2} + U(r) \chi(r) = E\chi(r)</math> каде што <math>\psi (r)</math> е радијалниот дел од брановата функција. Се забележува дека за (''n'' = 1) аголниот дел е константен ( ''ℓ'' = 0). Оваа равенка е идентична со еднодимензионалната равенка, освен за граничните услови. Како и претходно, <math display="block">\chi (r) = \begin{cases} c_1 \sin({k_1 r}), & \text{ за } r < a, \text{ каде } k_1 = \sqrt {2m / \hbar^2 (U_{1}-E)} \\[1ex] c \sin({kr + \delta}), & \text{ за } a < r < b, \text{ каде } k = \sqrt {2mE / \hbar ^2} \\[1ex] c_2 e^{-k_2 r}, & \text{ за } r > b, \text{ каде } k_2 = \sqrt {2m / \hbar ^2 (U_2-E)} \end{cases} </math> Нивоата на енергија за <math>a<r< b</math><math display="block">E = \frac{k^2 \hbar ^2}{2m}</math> се одредуваат откога <math> {\displaystyle k}</math> е одредено како корен на следната трансцендентна равенка <math display="block"> k(b-a) = n\pi</math> каде што <math> {\displaystyle n=1,2,3,\dots }</math> Егзистенцијата на корен на горната равенка е секогаш загарантирана. Резултатите се секогаш со сферна симетрија. Коренот го задоволува условот бранот да не наидува на никаков потенцијал внатре во сферата: <math> \chi(a) = \chi(0)= 0</math> . [[Диференцијална равенка|Диференцијалната равенка]] е различна кога ℓ ≠0: <math display="block"> \frac {d^2 \chi}{dr^2} + \begin{Bmatrix} k^2-\frac{l(l+1)}{r^2} \end{Bmatrix} \chi(r) = 0</math> Решението може да се рационализира со некои промени на променливата и функцијата за да се добие Беселовата диференцијална равенка, чиешто решение е: <math display="block">\frac {\chi (r)}{r} = \begin{cases} A j_l({k_1 r}), & \text{ за } r < a, \text{ каде } k_1 = \sqrt {2m / \hbar^2 (U_{1}-E)} \\[1ex] A j_l({kr})+B y_l({kr}), & \text{ за } a < r < b, \text{ каде } k = \sqrt {2mE / \hbar ^2} \\[1ex] C h_l^{(1)}({k_2r}), & \text{ за } r > b, \text{ каде } k_2 = \sqrt {2m / \hbar ^2 (U_2-E)} \end{cases} </math> каде што <math> j_l {(kr)}</math>, <math>y_l ({kr})</math> и <math>h_l^{(1)}({kr})</math> се сферни функции на Бесел, Њуман и Ханкел, соодветно, и можат да бидат запишани како функција на стандардна Беселова функција . Нивоата на енергија за <math>a<r< b</math><math display="block">E = \frac{k^2 \hbar ^2}{2m} </math> се одредуваат откога <math> {\displaystyle k}</math> ќе се добие корен на следната трансцендентна равенка <math display="block"> k(b-a) = \frac {4n\pi}{2\ell+1}</math> каде што <math> n = 1,2,3,\dots </math> Исто така, следните две трансцендентни равенки се решенијата по <math> {\displaystyle k}</math>: <math display="block"> kb = \frac {n\pi}{2\ell+1}\begin{Bmatrix}3-2\sin^2 \left(\pi\frac{\ell+1}{2}\right)\end{Bmatrix}</math> и исто така, <math display="block"> ka = \frac {n\pi}{2\ell+1}\begin{Bmatrix}3-2\sin^2 \left(\pi\frac{\ell+1}{2}\right)\end{Bmatrix}</math> Егзистенцијата на корените за горенаведените равенки е секогаш загарантирано. Резултатите се секогаш со сферна симетрија. == Видете исто така == * Потенцијална јама * Делта-функција потенцијал * Бесконечна потенцијална јама * Полукружна потенцијална јама * [[Тунелски ефект|Квантно тунелирање]] * Правоаголна потенцијална бариера == Референци == {{Наводи}} == Дополнително читање == * {{Наведена книга|title=Quantum Mechanics|last=Ballentine|first=Leslie E|publisher=WORLD SCIENTIFIC|year=1998|isbn=978-981-02-2707-4|doi=10.1142/3142}} * {{Наведена книга|title=Introduction to Quantum Mechanics|last=Griffiths, David J.|publisher=[[Prentice-Hall]]|year=2005|isbn=0-13-111892-7|edition=2nd|author-link=David J. Griffiths}} * {{Наведување|first=Brian C.|last=Hall|title=Quantum Theory for Mathematicians|series=Graduate Texts in Mathematics|volume=267|publisher=Springer|year=2013}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 4j9s86s6jb8kmje47yloeakabmipe0y 0 1406587 5650369 2026-10-27T07:17:20Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315426099|Chamaecytisus austriacus]]“ 5650369 wikitext text/x-wiki '''''Chamaecytisus austriacus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Cytisus austriacus'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето на [[Европа|европскиот]] и [[Азија|азискиот континент]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485941-1|title=Chamaecytisus austriacus (L.) Link|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-07}}</ref> почнувајќи од Источна Централна Европа до [[Балкански Полуостров|Балканот]], вклучувајќи ја и [[Турција]], завршувајќи во [[Северен Кавказ]] и [[Европска Русија]]. Одомаќинето е на териториите на [[Балтички држави|балтичките држави]] и Белорусија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=12957.%20Accessed%207%20August%202025.|title=USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2025. Germplasm Resources Information Network (GRIN Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland.|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2025-08-07}}</ref> Опис ''Chamaecytisus austriacus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо од 20 до 60 см. Неговите гранчиња се вертикални или прилегнати, со густи прилегнати влакна по површината, и тоа особено кај младите гранчиња, а кај некои примери покрај нив присутни се и долги полурасперени скоро четинести влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] кај долните листови се подолги од ливчињата, а кај погорните тие се покуси од нив, широки, плоскати, а по површината со покуси прилегнати и долги полурасперени влакна. Ливчињата се ланцетни, широко-ланцетии до обратнојајцевидно-ланцетни, 10-25 мм долги, 3-6 мм широки, на врвот обично заострени, во основата клиновидни, од двете страни свиленесто влакнести од густи прилегнати влакна, или пак на горната страна тие се голи или со многу ретки прилегнати влакна, а на долната страна со погусти прилегнати влакна. [[Цвет|Цветовите]] се во голем број, групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]] по врвовите на гранчињата и обично обвиени од најгорните листови. Цветовите се големи, 15-20 мм долги. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги околу 4 мм, со 1 брактеа и 2 мали брактеоли. Чашката е цилиндрична, 10-12 мм долга, со тенки долги и ретки расперени влакна, а во поретки случаи се присутни и прилегнати влакна, двоусна, скоро до половината насечена; горната усна со 2 триаглести заба, а долната со едвај воочливи 3 мали запчиња. Венчето е жолто, околу 20 мм долго. Барјачето на грбната страна е малку влакнесто и тоа главно по гребенот, округло, околу 10 мм во пречник, кон основата постепено се стеснува; крилцата околу 14 мм долги, а клиновидниот дел околу 5 мм. Лаѓичката е само околу 0,5 мм покуса од крилцата. Мешунката е долга 25-30 мм, густо свиленесто-влакнеста со густи скоро прилегнати влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1140-142}}</ref> Во [[Македонија]] расте по тревести места, покрај и во разретчени дабови, дабово-букови и букови шуми до 1800 метри надморска височина.<ref name=":1" /> Варијабилност * ''Chamaecytisus austriacus var. austriacus -'' Гранчињата се со куси прилегнати влакна. Чашката е со куси расперени влакна. Горната страна на листовите обично е со густи прилегнати влакна. Се среќава во околината на [[Кочани]] кај браната [[Калиманци (езеро)|Калиманци]].<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus austriacus var. virescens -'' Гранчињата се со куси прилегнати влакна. Чашката е со куси расперени влакна. Горната страна на листовите е со ретки влакна или е гола. Се среќава во [[Скопска Црна Гора]]; пл. [[Китка]] - Преслап; пл. [[Јакупица]] - с. Круша, [[Кадина Река]], с. [[Алдинци]], [[Мумџица]] и планинскиот дом „Караџица"; [[Тетово]] - с. [[Вратница]] и помеѓу с. Вратница и планинскиот дом „Љуботен" ([[Шар Планина]]); [[Гостивар]] - Влаиница и Буковиќ; Мавровско - [[Маврови Анови]], с. [[Врбен]], с. [[Богдево]] и клисура на [[Мавровска Река]]; [[Дешат]] над с. [[Битуше]]; [[Велес]] - пл. Лисец; [[Кожуф]] над [[Смрдлива Вода]] ([[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско]]).<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus austriacus var. stefanoffii -'' Гранчињата се со густи куси и поретки долги полурасперени влакна. Чашката е со долги расперени влакна. Се среќава во [[Скопје]] - над с. [[Драчево]]; пл. [[Кораб]] над с. [[Жужње]]; [[Крушево]]; [[Берово]] - детското летувалиште; [[Кожуф]] над [[Смрдлива Вода]].<ref name=":1" /> == Подтаксони == Од август 2025 година, прифатени се само овие два подвида:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485941-1|title=Chamaecytisus austriacus (L.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-07}}</ref> • ''Chamaecytisus austriacus subsp. austriacus'' • ''Chamaecytisus austriacus subsp. stefanoffii <small>(Stoj.) Kuzmanow</small>'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] n19a3cmos5cq2byppkiz8thziam5jdv 5650370 5650369 2026-10-27T07:23:35Z Orce Wiki 121850 Додадена инфо кутија и фотографија 5650370 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Chamaecytisus austriacus sl23.jpg | genus = Chamaecytisus | species = austriacus | authority = ([[L.]]) [[Link]] | synonyms = *''Cytisus supinus subsp. austriacus'' <small>([[L.]]) [[Briq.]]</small> *''Cytisus austriacus'' <small>[[L.]]</small> *''Genista austriaca'' <small>([[L.]]) [[Scheele]]</small> }} '''''Chamaecytisus austriacus''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Cytisus austriacus'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). Природно е распространето на [[Европа|европскиот]] и [[Азија|азискиот континент]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485941-1|title=Chamaecytisus austriacus (L.) Link|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-07}}</ref> почнувајќи од Источна Централна Европа до [[Балкански Полуостров|Балканот]], вклучувајќи ја и [[Турција]], завршувајќи во [[Северен Кавказ]] и [[Европска Русија]]. Одомаќинето е на териториите на [[Балтички држави|балтичките држави]] и Белорусија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=12957.%20Accessed%207%20August%202025.|title=USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2025. Germplasm Resources Information Network (GRIN Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland.|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2025-08-07}}</ref> == Опис == ''Chamaecytisus austriacus'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо од 20 до 60 см. Неговите гранчиња се вертикални или прилегнати, со густи прилегнати влакна по површината, и тоа особено кај младите гранчиња, а кај некои примери покрај нив присутни се и долги полурасперени скоро четинести влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисните дршки]] кај долните листови се подолги од ливчињата, а кај погорните тие се покуси од нив, широки, плоскати, а по површината со покуси прилегнати и долги полурасперени влакна. Ливчињата се ланцетни, широко-ланцетии до обратнојајцевидно-ланцетни, 10-25 мм долги, 3-6 мм широки, на врвот обично заострени, во основата клиновидни, од двете страни свиленесто влакнести од густи прилегнати влакна, или пак на горната страна тие се голи или со многу ретки прилегнати влакна, а на долната страна со погусти прилегнати влакна. [[Цвет|Цветовите]] се во голем број, групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]] по врвовите на гранчињата и обично обвиени од најгорните листови. Цветовите се големи, 15-20 мм долги. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги околу 4 мм, со 1 брактеа и 2 мали брактеоли. Чашката е цилиндрична, 10-12 мм долга, со тенки долги и ретки расперени влакна, а во поретки случаи се присутни и прилегнати влакна, двоусна, скоро до половината насечена; горната усна со 2 триаглести заба, а долната со едвај воочливи 3 мали запчиња. Венчето е жолто, околу 20 мм долго. Барјачето на грбната страна е малку влакнесто и тоа главно по гребенот, округло, околу 10 мм во пречник, кон основата постепено се стеснува; крилцата околу 14 мм долги, а клиновидниот дел околу 5 мм. Лаѓичката е само околу 0,5 мм покуса од крилцата. Мешунката е долга 25-30 мм, густо свиленесто-влакнеста со густи скоро прилегнати влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1140-142}}</ref> Во [[Македонија]] расте по тревести места, покрај и во разретчени дабови, дабово-букови и букови шуми до 1800 метри надморска височина.<ref name=":1" /> [[Податотека:Chamaecytisus austriacus sl9.jpg|лево|мини|'''''Chamaecytisus austriacus''''']] === Варијабилност === * ''Chamaecytisus austriacus var. austriacus -'' Гранчињата се со куси прилегнати влакна. Чашката е со куси расперени влакна. Горната страна на листовите обично е со густи прилегнати влакна. Се среќава во околината на [[Кочани]] кај браната [[Калиманци (езеро)|Калиманци]].<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus austriacus var. virescens -'' Гранчињата се со куси прилегнати влакна. Чашката е со куси расперени влакна. Горната страна на листовите е со ретки влакна или е гола. Се среќава во [[Скопска Црна Гора]]; пл. [[Китка]] - Преслап; пл. [[Јакупица]] - с. Круша, [[Кадина Река]], с. [[Алдинци]], [[Мумџица]] и планинскиот дом „Караџица"; [[Тетово]] - с. [[Вратница]] и помеѓу с. Вратница и планинскиот дом „Љуботен" ([[Шар Планина]]); [[Гостивар]] - Влаиница и Буковиќ; Мавровско - [[Маврови Анови]], с. [[Врбен]], с. [[Богдево]] и клисура на [[Мавровска Река]]; [[Дешат]] над с. [[Битуше]]; [[Велес]] - пл. Лисец; [[Кожуф]] над [[Смрдлива Вода]] ([[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско]]).<ref name=":1" /> * ''Chamaecytisus austriacus var. stefanoffii -'' Гранчињата се со густи куси и поретки долги полурасперени влакна. Чашката е со долги расперени влакна. Се среќава во [[Скопје]] - над с. [[Драчево]]; пл. [[Кораб]] над с. [[Жужње]]; [[Крушево]]; [[Берово]] - детското летувалиште; [[Кожуф]] над [[Смрдлива Вода]].<ref name=":1" /> Од август 2025 година, прифатени се само овие два подвида:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:485941-1|title=Chamaecytisus austriacus (L.) Link {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2025-08-07}}</ref> • ''Chamaecytisus austriacus subsp. austriacus'' • ''Chamaecytisus austriacus subsp. stefanoffii <small>([[Stoj.]]) [[Kuzmanow]]</small>'' == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from=Q32857970}} [[Категорија:Жолтенки]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fms125647ld5d5navodg1kd4ak2jxmp 1 1406588 5650371 2026-10-27T07:24:04Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5650371 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406589 5650372 2026-10-27T07:51:39Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Chamaecytisus tommasinii'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = [[Бобовидни]] (Fabales) | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Chamaecytisus]] | species_sv = | species = '''Cham... 5650372 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Chamaecytisus tommasinii'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = [[Бобовидни]] (Fabales) | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Chamaecytisus]] | species_sv = | species = '''Chamaecytisus tommasinii''' | taxon = Chamaecytisus tommasinii | taxon_authority = ([[Vis.]]) [[Rothm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Chamaecytisus''''' '''''tommasinii''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). == Опис == ''Chamaecytisus tommasinii'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо до 70 см, со вертикални гранчиња. Неговите гранчиња имаат густи прилегнати куси влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] на долните листови е подолга од ливчињата, кај горните листови таа е обично покуса од нив, а по површината е со куси и долги прилегнати влакна. Ливчињата се обратнојајцевидно-ланцетни или обратно-јајцевидни, во основата клиновидни, на врвот заокруглени, тапи или со кусо врвче, зелени, на горната страна потемнозелени, голи или со многу ретки прилегнати четинести влакна, на долната страна сивкасто-зелени, со малку погусти влакна, но исто така има влакна и по работ на ливчињата; во пазувите скоро на сите листови развиени куси гранчиња. [[Цвет|Цветовите]] по 4-12 групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]] по врвовите на гранчињата. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 2-3 мм. Цветовите со 1 брактеа и 2 брактеоли. Чашката е цилиндрична, со ретки долги расперени влакна, околу 10 мм долга, до половината насечена, двоусна; горната усна многу поголема, плитко всечена, со 2 правоаголни заба, а долната усна со 3 мали скоро незабележливи линејни запчиња. Венчето е жолто, околу 18-20 мм долго. Барјачето е округло јајцевидно, околу 10 мм широко, по средината на грбната страна со ретки влакна, кон основата постепено се стеснува и добива клиновидна форма. Крилцата се долги 15 мм, со долг (6 мм) и кончесто тенок клиновиден дел; и кај лаѓичката односот е сличен само што е таа за околу 1 мм покуса од крилцата. Мешунката е долга околу 30 мм, широка 5 мм, лачно искривена, волнеста, со расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1142-1143}}</ref> Во [[Македонија]] расте по проретчени дабови и букови шуми до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> Најчесто се среќава во [[Западна Македонија]], и тоа: пл. [[Дешат]] - над с. [[Битуше]]; [[Кичево]], пл. Цер, пл. Цоцан, пл. [[Баба Сач|Баба-Сач]], помеѓу с. [[Цер (село)|Цер]] и с. [[Брезово]], манастир Св. Пречиста и помеѓу с. [[Извор (Кичевско)|Извор]] и с. [[Малкоец|Малковец]]; [[Дебар]] - с. [[Баниште]]; [[Струга]] - с. [[Велешта]]; пл. [[Галичица]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]], с. [[Кажани]], над с. [[Отешево]] и кај Царина; [[Битола]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 12fs9ozfulz4fkz4uccqf8vxys5tq18 5650384 5650372 2026-10-27T08:22:43Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5650384 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Chamaecytisus tommasinii'' | status = | image = | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = [[Бобовидни]] (Fabales) | familia_sv = | familia = [[Бобови]] (Fabaceae) | genus_sv = | genus = [[Chamaecytisus]] | species_sv = | species = '''Chamaecytisus tommasinii''' | taxon = Chamaecytisus tommasinii | taxon_authority = ([[Vis.]]) [[Rothm.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Chamaecytisus''''' '''''tommasinii''''' — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] што припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Chamaecytisus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] (''Fabaceae''). == Опис == ''Chamaecytisus tommasinii'' е разгрането [[Грмушка|грмушесто]] растение, високо до 70 см, со вертикални гранчиња. Неговите гранчиња имаат густи прилегнати куси влакна. [[Лист|Листовите]] се со 3 ливчиња. [[Лисна дршка|Лисната дршка]] на долните листови е подолга од ливчињата, кај горните листови таа е обично покуса од нив, а по површината е со куси и долги прилегнати влакна. Ливчињата се обратнојајцевидно-ланцетни или обратно-јајцевидни, во основата клиновидни, на врвот заокруглени, тапи или со кусо врвче, зелени, на горната страна потемнозелени, голи или со многу ретки прилегнати четинести влакна, на долната страна сивкасто-зелени, со малку погусти влакна, но исто така има влакна и по работ на ливчињата; во пазувите скоро на сите листови развиени куси гранчиња. [[Цвет|Цветовите]] по 4-12 групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]] по врвовите на гранчињата. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 2-3 мм. Цветовите со 1 брактеа и 2 брактеоли. Чашката е цилиндрична, со ретки долги расперени влакна, околу 10 мм долга, до половината насечена, двоусна; горната усна многу поголема, плитко всечена, со 2 правоаголни заба, а долната усна со 3 мали скоро незабележливи линејни запчиња. Венчето е жолто, околу 18-20 мм долго. Барјачето е округло јајцевидно, околу 10 мм широко, по средината на грбната страна со ретки влакна, кон основата постепено се стеснува и добива клиновидна форма. Крилцата се долги 15 мм, со долг (6 мм) и кончесто тенок клиновиден дел; и кај лаѓичката односот е сличен само што е таа за околу 1 мм покуса од крилцата. Мешунката е долга околу 30 мм, широка 5 мм, лачно искривена, волнеста, со расперени влакна.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1142-1143}}</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по проретчени дабови и букови шуми до 1500 метри надморска височина.<ref name=":1" /> Најчесто се среќава во [[Западна Македонија]], и тоа: пл. [[Дешат]] - над с. [[Битуше]]; [[Кичево]], пл. Цер, пл. Цоцан, пл. [[Баба Сач|Баба-Сач]], помеѓу с. [[Цер (село)|Цер]] и с. [[Брезово]], манастир Св. Пречиста и помеѓу с. [[Извор (Кичевско)|Извор]] и с. [[Малкоец|Малковец]]; [[Дебар]] - с. [[Баниште]]; [[Струга]] - с. [[Велешта]]; пл. [[Галичица]]; [[Ресен]] - с. [[Лева Река]], с. [[Кажани]], над с. [[Отешево]] и кај Царина; [[Битола]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Жолтица (растение)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] j9h4pd52q8hdi6ise2yukyjgb9dq5gh 1 1406590 5650373 2026-10-27T07:51:57Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5650373 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406591 5650376 2026-10-27T08:01:11Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Ворен Апхам]] 5650376 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ворен Апхам]] b8elat0oe1mqmxwddnz7z0lmb2p1hxz 0 1406592 5650379 2026-10-27T08:12:48Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Ернст Хајнрих Георг Уле]] 5650379 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ернст Хајнрих Георг Уле]] g59n82d983zzkwqicokp64epavv8ivh 0 1406593 5650380 2026-10-27T08:21:05Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Chamaecytisus absinthioides]] 5650380 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Chamaecytisus absinthioides]] 5t92ai16hrni9ag19clpf73ws79ernz 0 1406594 5650382 2026-10-27T08:21:51Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Chamaecytisus austriacus]] 5650382 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Chamaecytisus austriacus]] no4812saow0exwbdom9azq5ei4jgm8p 0 1406595 5650383 2026-10-27T08:22:13Z BosaFi 115936 Пренасочување кон [[Лусиен Маркус Андервуд]] 5650383 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лусиен Маркус Андервуд]] gpiqnmwnonpigwpzjzif61dvc43879a 0 1406596 5650393 2026-10-27T08:53:03Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1379996006|List of Apiaceae genera]]“ 5650393 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Brachyscias" rel="mw:ExtLink" title="Brachyscias" class="cx-link" data-linkid="18">Brachyscias</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;J. M. Hart &amp;amp;amp; Henwood&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Grafia_(plant)" rel="mw:ExtLink" title="Grafia (plant)" class="cx-link" data-linkid="19">Grafia</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Rchb.&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Hermas_(plant)" rel="mw:ExtLink" title="Hermas (plant)" class="cx-link" data-linkid="20">Hermas</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;L.&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Kelussia" rel="mw:ExtLink" title="Kelussia" class="cx-link" data-linkid="21">Kelussia</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Mozaff.&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Klotzschia" rel="mw:ExtLink" title="Klotzschia" class="cx-link" data-linkid="22">Klotzschia</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Cham.&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Platysace" rel="mw:ExtLink" title="Platysace" class="cx-link" data-linkid="23">Platysace</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Bunge&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''<nowiki><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Polyzygus" rel="mw:ExtLink" title="Polyzygus" class="cx-link" data-linkid="24">Polyzygus</a></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Dalzell&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' ** ''Ptychotis <nowiki><span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;small&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Template:Small&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;W. D. J. Koch&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}"></span></nowiki>'' * == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: == Потсемејство <nowiki>''Apioideae''</nowiki> == == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 6t1m0n4rxklfs5dfwesqzqj4qzzp5p7 5650395 5650393 2026-10-27T08:56:03Z Виолетова 1975 /* Не е доделено на потсемејство (Apiaceae incertae sedis) */ 5650395 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{div col}} *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} {{div col end}} == Потсемејство <nowiki>''Apioideae''</nowiki> == {{Div-col|colwidth=16em}} === Не се доделени на племе === * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera (plant)|Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita (plant)|Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia (plant)|Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria (plant)|Falcaria]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Source:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora (plant)|Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia (plant)|Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana (plant)|Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia (plant)|Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria (plant)|Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia (plant)|Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison (plant)|Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser (plant)|Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler (plant)|Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia (plant)|Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea (plant)|Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes (plant)|Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia (plant)|Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania (plant)|Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia (plant)|Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper (plant)|Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae subПлеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum (plant)|Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda (plant)|Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima (plant)|Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] ru238vxgq98jzpk3xsaj2u4p7yjws6g 5650396 5650395 2026-10-27T09:00:11Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Apioideae */ 5650396 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{div col}} *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} {{div col end}} == Потсемејство ''Apioideae'' == {{Div-col|colwidth=16em}} === Не се доделени на племе === * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera (plant)|Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita (plant)|Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia (plant)|Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria (plant)|Falcaria]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Source:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora (plant)|Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia (plant)|Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana (plant)|Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia (plant)|Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria (plant)|Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia (plant)|Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison (plant)|Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser (plant)|Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler (plant)|Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia (plant)|Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea (plant)|Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes (plant)|Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia (plant)|Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania (plant)|Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia (plant)|Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper (plant)|Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum (plant)|Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda (plant)|Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima (plant)|Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> {{Div-col-end}} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{Div-col|colwidth=16em}} ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 3pdyawmivi860x805koqclefqogn4my 5650406 5650396 2026-10-27T09:18:49Z Виолетова 1975 /* Непознато потсемејство */ 5650406 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == {{Div-col|colwidth=16em}} === Не се доделени на племе === * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera (plant)|Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita (plant)|Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia (plant)|Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria (plant)|Falcaria]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Source:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora (plant)|Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia (plant)|Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana (plant)|Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia (plant)|Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria (plant)|Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia (plant)|Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison (plant)|Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser (plant)|Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler (plant)|Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia (plant)|Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea (plant)|Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes (plant)|Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia (plant)|Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania (plant)|Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia (plant)|Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper (plant)|Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum (plant)|Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda (plant)|Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima (plant)|Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> {{Div-col-end}} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{Div-col|colwidth=16em}} ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] thvolq9aa3tlz7zu6pt0zc37wpi4wbi 5650407 5650406 2026-10-27T09:22:04Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Apioideae */ 5650407 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == {{columns-list|colwidth=16em| === Не се доделени на племе === * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{Div-col|colwidth=16em}} ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] pp4aexlm1idr76dbbczfuzw3o15l5tx 5650408 5650407 2026-10-27T09:22:24Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Apioideae */ 5650408 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{Div-col|colwidth=16em}} ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 1vg4b6rw2nviq5zh4k8ztoi5atw6jr1 5650409 5650408 2026-10-27T09:23:13Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Saniculoideae */ 5650409 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{Div-col}} ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> {{Div-col-end}} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] 3vfqora4z797hosd805tkrr16feq7bi 5650410 5650409 2026-10-27T09:23:50Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Saniculoideae */ 5650410 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.<ref name="ClarZuntMaurDown21">{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small><ref name="ClarZuntMaurDown212" /> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (may be included in ''Kozlovia'')<ref name="SpalDown012" /> * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily.<ref name=ClarZuntMaurDown21/> *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{columns-list|colwidth=16em| ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> }} == Наводи == <references> <ref name="ClarZuntMaurDown21" /> <ref name="DownSpalKatzRedu10">{{Citation|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|date=2010|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|pages=111–136|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="SpalDown01">{{Citation|last1=Spalik|first1=Krzysztof|last2=Downie|first2=Stephen R.|date=2001|title=The Utility of Morphological Characters for Inferring Phylogeny in Scandiceae Subtribe Scandicinae (Apiaceae)|journal=Annals of the Missouri Botanical Garden|volume=88|issue=2|pages=270–301|doi=10.2307/2666227|jstor=2666227|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/38846|mode=cs1|name-list-style=amp}}</ref> </references> [[Категорија:Списоци на растителни видови]] ogtfytvq16a6x9a2lofkqaucums728f 5650412 5650410 2026-10-27T09:25:58Z Виолетова 1975 5650412 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily. *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> {{columns-list|colwidth=16em| ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> }} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Штитоцветни]] sfebh543pjoxwl2x78a4a25xrlnjq7q 5650413 5650412 2026-10-27T09:26:26Z Виолетова 1975 /* Потсемејство Saniculoideae */ 5650413 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily. *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> ===Племе Saniculeae=== {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> }} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Штитоцветни]] gmpz2oaj3kcohtcilo73psar0cegq3k 5650414 5650413 2026-10-27T09:26:48Z Виолетова 1975 /* Племе Saniculeae */ 5650414 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, synonym of ''[[Conioselinum]]'' in GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small><ref name="DownSpalKatzRedu102" /> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily. *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Штитоцветни]] 5osemnwpamo3efkyoxd3tk1e6ghds8b 5650418 5650414 2026-10-27T09:27:55Z Виолетова 1975 5650418 wikitext text/x-wiki Ова е список на родови што припаѓаат на семејството штитоцветни, [[Apiaceae]]. Ги содржи сите родови наведени од [[Plants of the World Online]] (PoWO) од декември 2022 година.<ref name="POWO_30000180-2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000180-2|title=''Apiaceae'' Lindl..|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2022-11-30}}</ref> Вклучени се неколку дополнителни имиња на родови што PoWO ги смета за синоними. Освен ако не е поинаку наведено, распоредувањето на родовите во поттаксони се базира врз таксономијата што ја користи [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за ресурси на гермплазма]] (GRIN).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyfamily?id=77|title=Family Apiaceae Lindl., nom. cons..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=2022-12-17}}</ref> „Не е доделен“ значи или дека родот не е поставен во GRIN или дека не е наведен од GRIN. == Не е доделено на потсемејство (Apiaceae ''incertae sedis'') == Во молекуларно филогенетска студија од 2021 година, кладот ''Platysace'' и родовите ''Klotzschia'' и ''Hermas'' спаѓаат надвор од четирите потсемејства. Се претпоставува дека тие би можеле да се сместат во свои подсемејства.{{Наведување|last=Clarkson|first=James J.|last2=Zuntini|first2=Alexandre R.|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Downie|first4=Stephen R.|last5=Plunkett|first5=Gregory M.|last6=Nicolas|first6=Antoine N.|last7=Smith|first7=James F.|last8=Feist|first8=Mary Ann E.|last9=Gutierrez|first9=Karime|date=2021|title=A higher-level nuclear phylogenomic study of the carrot family (Apiaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=108|number=7|pages=1252–1269|doi=10.1002/ajb2.1701|pmid=34287829}}</ref> * ''[[Brachyscias]]'' {{small|J. M. Hart &amp; Henwood}} * ''[[Grafia (plant)|Grafia]]'' {{small|Rchb.}} * ''[[Hermas (plant)|Hermas]]'' {{small|L.}} * ''[[Kelussia]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Klotzschia]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Platysace]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Polyzygus]]'' {{small|Dalzell}} * ''[[Ptychotis]]'' {{small|W. D. J. Koch}} == Непознато потсемејство == Родови прифатени од Plants of the World Online кои не се признати од GRIN: {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinanthus]]'' {{small|Ehrenb.}} *''[[Agasyllis]]'' {{small|Spreng.}} *''[[Angoseseli]]'' {{small|Chiov.}} *''[[Asciadium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Austropeucedanum]]'' {{small|Mathias &amp; Constance}} *''[[Caropodium]]'' {{small|Stapf & Wettst.}} *''[[Karnataka (plant)|Karnataka]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} *''[[Kenopleurum]]'' {{small|Candargy}} *''[[Lomatocarum]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Normantha]]'' {{small|P.J.D.Winter & B.-E.van Wyk}} *''[[Opoidia]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Palimbia]]'' {{small|Besser ex DC.}} *''[[Paraselinum]]'' {{small|H. Wolff}} *''[[Pedinopetalum]]'' {{small|Urb. &amp; H. Wolff}} *''[[Physotrichia]]'' {{small|Hiern}} *''[[Pseudoselinum]]'' {{small|C. Norman}} *''[[Registaniella]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhizomatophora]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Rhopalosciadium]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Rhysopterus]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Schoenoselinum]]'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}} *''[[Siculosciadium]]'' {{small|C.Brullo, Brullo, S.R.Downie & Giusso}} *''[[Sivadasania]]'' {{small|N.Mohanan & Pimenov}} *''[[Spiroceratium]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Stewartiella]]'' {{small|Nasir}} *''[[Tamamschjania]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Thamnosciadium]]'' {{small|Hartvig}} *''[[Tricholaser]]'' {{small|Gilli}} *''[[Tschulaktavia]]'' {{small|Bajtenov ex Pimenov & Kljuykov}} *†''[[Umbelliferospermum]]'' {{small|Berry, 1929}}<ref name="Manchester2010">{{cite journal |last1=Manchester |first1=S.R. |last2=O’Leary |first2=E.L. |year=2010 |title=Phylogenetic distribution and identification of fin-winged fruits |journal=The Botanical Review |volume=76 |pages=1–82 |doi=10.1007/s12229-010-9041-0}}</ref> *''[[Vinogradovia]]'' {{small|Bani, D.A.German & M.A.Koch}} *''[[Xatardia]]'' {{small|[[Carl Meissner|Meisn.]] &amp; Zeyh.}} }} == Потсемејство ''Apioideae'' == === Не се доделени на племе === {{columns-list|colwidth=16em| * ''[[Acronema]]'' <small>Falc. ex Edgew.</small> * ''[[Azilia eryngioides|Azilia]]'' <small>Hedge & Lamond</small> * ''[[Bilacunaria]]'' <small>Pimenov & V.N.Tikhom</small> * ''[[Bonannia]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Cachrys]]'' <small>L.</small> * ''[[Cenolophium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Conioselinum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Conium]]'' <small>L.</small> * ''[[Dactylaea]]'' {{small|Fedde ex H. Wolff}} * ''[[Dethawia]]'' {{small|Endl.}} * ''[[Diplolophium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Diplotaenia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ergocarpon]]'' {{small|C. C. Towns.}} * ''[[Ferulago]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Hansenia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Harrysmithia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Heptaptera]]'' <small>Margot & Reut.</small> * ''[[Hymenolaena]]'' <small>DC.</small> * ''[[Keraymonia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Krubera]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Kuramosciadium]]'' {{small|Pimenov et al.}} * ''[[Levisticum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Ligusticum]]'' <small>L.</small> * ''[[Lithosciadium]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Magydaris]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Meeboldia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Meum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Mutellina]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Neogaya]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Opopanax (genus)|Opopanax]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Oreocomopsis]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Pachypleurum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Paulita]]'' <small>Soják</small> * ''[[Petroedmondia]]'' <small>Tamamsch.</small> * ''[[Physospermopsis]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Pleurospermopsis]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Prangos]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pternopetalum]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pterygopleurum]]'' {{small|Kitag.}} * ''[[Rivasmartinezia]]'' {{small|Fern.Prieto & Cires}} * ''[[Rohmooa]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Rupiphila]]'' {{small|Pimenov & Lavrova}} * ''[[Sclerochorton]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Seselopsis]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Shomalia]]'' {{small|Lyskov}} * ''[[Silaum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Sinocarum]]'' <small>H.Wolff ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''[[Sinolimprichtia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Smyrniopsis]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Sphaenolobium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Stefanoffia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Synclinostyles]]'' <small>Farille & Lachard</small> * ''[[Tilingia]]'' <small>Regel</small> * ''[[Tongoloa]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Trochiscanthes]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Vvedenskya]]'' <small>Korovin</small>, синоним на ''[[Conioselinum]]'' во GRIN === Племе Aciphylleae === * ''[[Aciphylla]]'' <small>Forst</small> * ''[[Anisotome]]'' <small>Hook</small> * ''[[Gingidia]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Lignocarpa]]'' <small>Dawson</small> * ''[[Scandia]]'' <small>Dawson</small> === Племе Annesorhizeae === * ''[[Annesorhiza]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Astydamia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Chamarea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Ezosciadium]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Itasina]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Molopospermum]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Apieae === * ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' <small>L.</small> * ''[[Anethum]]'' <small>L.</small> * ''[[Apium]]'' <small>L.</small> * ''[[Apodicarpum]]'' {{small|Makino}} * ''[[Billburttia]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Deverra (plant)|Deverra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Foeniculum]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Naufraga (plant)|Naufraga]]'' <small>Constance & Cannon</small> * ''[[Petroselinum]]'' <small>Hill</small> * ''[[Pseudoridolfia]]'' <small>Reduron et al.</small> * ''[[Ridolfia]]'' <small>Moris</small> * ''[[Rutheopsis]]'' {{small|A. Hansen &amp; G. Kunkel}} (synonym ''Canaria'' {{small|Jim.Mejías & P.Vargas}}) * ''[[Sclerosciadium]]'' <small>W.D.J.Koch ex DC.</small> * ''[[Stoibrax]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Visnaga]]'' <small>Mill.</small>, synonym of ''[[Ammi (plant)|Ammi]]'' in GRIN === Племе Bupleureae === * ''[[Bupleurum]]'' <small>L.</small> * ''[[Hohenackeria]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> === Племе Careae === * ''[[Aegokeras]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Aegopodium]]'' <small>L.</small> * ''[[Carum]]'' <small>L.</small> * ''[[Chamaesciadium]]'' <small>C.A.Mey.</small> * ''[[Falcaria ]]'' <small>Fabr.</small> * ''[[Fuernrohria]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Gongylosciadium]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Grammosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hladnikia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Kundmannia]]'' {{small|Scop.}} * ''[[Oliveria]]'' {{small|Vent.}} * ''[[Rhabdosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Selinopsis]]'' <small>Coss. & Durieu ex Batt. & Trab.</small> === Племе Chamaesieae === * ''[[Chamaesium]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Choritaenieae === * ''[[Choritaenia]]'' <small>Benth.</small> === Племе Coriandreae === Извор:<ref>{{cite journal|last1=Terentieva|first1=Elena I.|last2=Valiejo-Roman|first2=C. M.|last3=Samigullin|first3=Tahir H|last4=Pimenov|first4=Michael|last5=Tilney|first5=Patricia|date=January 2015|title=Molecular phylogenetic and morphological analyses of the traditional tribe Coriandreae (Umbelliferae-Apioideae)|journal=Phytotaxa|volume=195|issue=4|pages=251–271|doi=10.11646/phytotaxa.195.4.1}}</ref> * ''[[Bifora]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Coriandrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sclerotiaria]]'' <small>Korovin</small> === Племе Echinophoreae === * ''[[Anisosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Dicyclophora]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Echinophora]]'' <small>L.</small> * ''[[Mediasia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Nirarathamnos]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Pycnocycla]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Erigenieae === * ''[[Erigenia]]'' <small>Nutt.</small> === Племе Heteromorpheae === * ''[[Andriana (plant)|Andriana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Anginon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Anisopoda]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dracosciadium]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Glia]]'' {{small|Sond.}} * ''[[Heteromorpha (plant)|Heteromorpha]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Oreofraga]]'' <small>M.F.Watson & E.L.Barclay</small>, nom. inval. * ''[[Polemannia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pseudocannaboides]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Pseudocarum]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Tana]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> === Племе Komarovieae === * ''[[Calyptrosciadium]]'' <small>Rech.f. & Kuber</small> * ''[[Changium]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Chuanminshen]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Cyclorhiza (plant)|Cyclorhiza]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Komaroviopsis]]'' <small>Doweld</small>, [[Nomen novum|replacement name]] for ''Komarovia'' in PoWO * ''[[Mastigosciadium]]'' {{small|Rech.f. &amp; Kuber}}<ref name="Sultan">Amir Sultan, Nazar Khan, Eugene Kljuykov, Amjad Khan, Tahir Samigullin, Dmitry Lyskov, Review of the Komarovieae (Apiaceae) with inclusion of monotypic Afghan genus ''Mastigosciadium'' and description of a new genus from Northern Balochistan, Pakistan, ''Botanical Journal of the Linnean Society'', Volume 207, Issue 4, April 2025, Pages 406–423, https://doi.org/10.1093/botlinnean/boae053</ref> * ''[[Parasilaus]]'' <small>Leute</small> * ''[[Pterocyclus]]'' <small>Klotzsch</small><ref name="Sultan" /> * ''[[Sphaerosciadium]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Zhobia]]'' {{small|A.Sultan, N.Khan, Kljuykov & Lyskov}}<ref name="Sultan" /> === Племе Lichtensteinieae === * ''[[Lichtensteinia (plant)|Lichtensteinia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> === Племе Marlothielleae === * ''[[Marlothiella]]'' <small>H.Wolff</small> === Племе Oenantheae === * ''[[Berula]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[× Beruladium]]'' {{small|A.C.Leslie}} (''Berula'' × ''Helosciadium'') * ''[[Caropsis]]'' {{small|(Rouy &amp; E. G. Camus) Rauschert}} * ''[[Cicuta]]'' <small>L.</small> * ''[[Cryptotaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cynosciadium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Daucosma]]'' <small>Engelm. & A.Gray</small> * ''[[Harperella]]'' <small>Rose</small> * ''[[Helosciadium]]'' <small>W. D. J. Koch</small> * ''[[Lereschia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lilaeopsis]]'' <small>Greene</small> * ''[[Limnosciadium]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Neogoezia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Oenanthe (plant)|Oenanthe]]'' <small>L.</small> * ''[[Oxypolis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Perideridia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ptilimnium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Sium]]'' <small>L.</small> * ''[[Tiedemannia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trepocarpus]]'' <small>Nutt. ex DC.</small> * ''[[Trocdaris]]'' <small>Raf.</small> === Племе Pimpinelleae === * ''[[Aphanopleura]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Arafoe]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Demavendia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Frommia]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Haussknechtia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Nothosmyrnium]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Opsicarpium]]'' <small>Mozaff.</small> * ''[[Parapimpinella]]'' {{small|Fern.Prieto, Sanna & Arjona}} * ''[[Phellolophium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pimpinella]]'' <small>L.</small> * ''[[Psammogeton]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Similisinocarum]]'' {{small|Cauwet & Farille}} * ''[[Spuriopimpinella]]'' <small>(H.Boissieu) Kitag.</small> * ''[[Zeravschania]]'' <small>Korovin</small> === Племе Pleurospermeae === * ''[[Aulacospermum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Eleutherospermum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Eremodaucus]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Haplosciadium]]'' {{small|Hochst.}} * ''[[Hymenidium]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Kamelinia]]'' <small>F.O.Khass. & I.I.Malzev</small> * ''[[Korshinskia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Physospermum]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Pleurospermum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Pseudotrachydium]]'' <small>Kljuykov & Pimenov</small> * ''[[Trachydium]]'' <small>Lindl.</small> === Племе Pyramidoptereae === * ''[[Adenosciadium]]'' {{small|H. Wolff}} * ''[[Ammoides]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Astomaea]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Berberocarum]]'' {{small|Zakharova & Pimenov}}<ref>Zakharova, E.A., Pimenov, M.G., Degtjareva, G.V. and Samigullin, T.H. (2022), ''Berberocarum'' (Apiaceae), a new genus from the High Atlas Mountains (Morocco), with notes on some other NW African Umbelliferae–Apioideae. ''Nordic Journal of Botany'', 2022:. https://doi.org/10.1111/njb.03206</ref> * ''[[Bunium]]'' <small>L.</small> * ''[[Crithmum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cyclospermum]]'' <small>Lag.</small> * ''[[Elaeosticta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Elwendia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Froriepia]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Galagania]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Gongylotaxis]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Hellenocarum]]'' <small>H. Wolff</small> * ''[[Horstrissea]]'' {{small|Greuter et al.}} * ''[[Hyalolaena]]'' <small>Bunge</small> * ''[[Lagoecia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lipskya]]'' <small>(Koso-Pol.) Nevski</small> * ''[[Microsciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Modesciadium]]'' {{small|P.Vargas & Jim.Mejías}} * ''[[Mogoltavia]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Neomuretia]]'' {{small|Kljuykov, Degtjareva & Zakharova}} * ''[[Notiosciadium]]'' <small>Speg.</small> * ''[[Oedibasis]]'' <small>Koso-Pol.</small> * ''[[Oreoschimperella]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Ormopterum]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Postiella]]'' <small>Kljuykov</small> * ''[[Pyramidoptera]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scaligeria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Schulzia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Schrenkia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Schtschurowskia]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> * ''[[Sison]]'' <small>L.</small> * ''[[Tamamschjanella]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Trachyspermum]]'' {{small|Link}} === Племе Scandiceae === * ''[[Artedia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cephalopodum]]'' <small>Korovin</small> * ''[[Glaucosciadium]]'' <small>B.L.Burtt & P.H.Davis</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Daucinae ==== * ''[[Ammodaucus]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Cuminum]]'' <small>L.</small> * ''[[Daucus]]'' <small>L.</small> * ''[[Ekimia]]'' {{small|H.Duman & M.F.Watson}} * ''[[Laser]]'' <small>Borkh. ex G.Gaertn. et al.</small> * ''[[Laserocarpum]]'' {{small|Spalik & Wojew.}} * ''[[Laserpitium]]'' <small>L.</small> * ''[[Orlaya]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Portenschlagiella]]'' {{small|Tutin}} * ''[[Siler]]'' {{small|Mill.}} * ''[[Silphiodaucus]]'' {{small|(Koso-Pol.) Spalik, Wojew., Banasiak, Piwczyński & Reduron}} * ''[[Thapsia]]'' <small>L.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Ferulinae ==== * ''[[Autumnalia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Fergania]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ferula]]'' <small>L.</small> * ''[[Kafirnigania (plant)|Kafirnigania]]'' <small>Kamelin & Kinzik.</small> * ''[[Ladyginia]]'' {{small|Lipsky}} * ''[[Leutea]]'' {{small|Pimenov}} ==== Племе Scandiceae subПлеме Scandicinae ==== * ''[[× Anthrichaerophyllum]]'' {{small|P.Fourn.}} (''Anthriscus'' × ''Chaerophyllum'') * ''[[Anthriscus]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Athamanta]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaerophyllopsis]]'' <small>H.Boissieu</small> * ''[[Chaerophyllum]]'' <small>L.</small> * ''[[Conopodium]]'' <small>W.D.J.Koch</small> * ''[[Geocaryum]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Kozlovia]]'' <small>Lipsky</small> * ''[[Krasnovia]]'' <small>Popov ex Schischk.</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Myrrhis]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Neoconopodium]]'' <small>(Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov</small> (можеби е вклучен во ''Kozlovia'') * ''[[Osmorhiza]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Scandix]]'' <small>L.</small> * ''[[Sphallerocarpus]]'' <small>Besser ex DC.</small> * ''[[Todaroa]]'' <small>Parl.</small> ==== Племе Scandiceae subПлеме Torilidinae ==== <ref>{{cite thesis|last1=Byoungyoon|first1=Lee|title=A Phylogenetic Study of Apiaceae Tribe Caucalideae|year=1998|publisher=University of Illinois at Urbana-Champaign|url=https://www.ideals.illinois.edu/handle/2142/87063|access-date=31 December 2021|quote=Caucalidinae (Astrodaucus, Turgeniopsis, Szovitsia, Torilis, Yabea, Caucalis, Turgenia and Lisaea)}}</ref> * ''[[Astrodaucus]]'' <small>Drude</small> * ''[[Caucalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Chaetosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Lisaea]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Szovitsia]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Torilis]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Turgenia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Turgeniopsis]]'' <small>Boiss.</small>, synonym of ''Glochidotheca'' in GRIN * ''[[Yabea]]'' <small>Koso-Pol.</small> === Племе Selineae === * ''[[Aethusa cynapium|Aethusa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aletes]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Ammoselinum]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Angelica]]'' <small>L.</small> * ''[[Apiastrum]]'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small> * ''[[Arcuatopterus]]'' <small>M.L.Sheh & R.H.Shan</small> * ''[[Arracacia]]'' <small>Bancr.</small> * ''[[Carlesia]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Chymsydia]]'' <small>Albov</small> * ''[[Cnidiocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Cnidium]]'' <small>Cusson</small> * ''[[Coaxana]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Cortia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cortiella]]'' <small>C. Norman</small> * ''[[Cotopaxia]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Coulterophytum]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Cyathoselinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cymopterus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dahliaphyllum]]'' <small>Constance & Breedlove</small> * ''[[Dichoropetalum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Dimorphosciadium]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Donnellsmithia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Dystaenia]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Enantiophylla]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Endressia]]'' <small>J. Gay</small> * ''[[Eurytaenia]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Exoacantha]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ferulopsis]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Glehnia]]'' <small>F.Schmidt ex Miq.</small> * ''[[Haloselinum]]'' {{small|Pimenov}} * ''[[Harbouria]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Johrenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Kadenia]]'' <small>Lavrova & V.N.Tikhom.</small> * ''[[Kailashia]]'' <small>Pimenov & Kljuykov</small> * ''[[Karatavia]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Kedarnatha]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Kitagawia]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Ledebouriella]]'' <small>H.Wolff</small> * ''[[Libanotis]]'' {{small|Haller ex Zinn}} * ''[[Ligusticopsis]]'' <small>Leute</small> * ''[[Lomatium]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Lomatocarpa]]'' <small>Pimenov</small> * ''[[Magadania]]'' <small>Pimenov & Lavrova</small> * ''[[Mathiasella]]'' <small>Constance & C.L.Hitchc.</small> * ''[[Melanosciadium]]'' {{small|H.Boissieu}} * ''[[Musineon]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Myrrhidendron]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neonelsonia]]'' <small>J.M.Coult. & Rose</small> * ''[[Neoparrya]]'' <small>Mathias</small> * ''[[Niphogeton]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Oligocladus patagonicus|Oligocladus]]'' <small>Chodat & Wilczek</small> * ''[[Oreocome]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Oreonana]]'' <small>Jeps.</small> * ''[[Oreoxis]]'' {{small|Raf.}} * ''[[Ostericum]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Ottoa]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Paraligusticum]]'' <small>V.N.Tikhom.</small> * ''[[Perissocoeleum]]'' <small>Mathias & Constance</small> * ''[[Peucedanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Phlojodicarpus]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> * ''[[Pilopleura]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Podistera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Polytaenia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prionosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Pseudopeucedanum]]'' {{small|C.K.Liu & X.J.He}} * ''[[Rhodosciadium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Sajanella]]'' <small>Soják</small> * ''[[Saposhnikovia]]'' <small>Schischk.</small> * ''[[Scrithacola]]'' {{small|Alava}} * ''[[Selinum]]'' <small>L.</small> * ''[[Seseli]]'' <small>L.</small> * ''[[Shoshonea]]'' <small>Evert & Constance</small> * ''[[Spermolepis]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Stenocoelium]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Stenotaenia]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Taenidia]]'' <small>(Torr. & A.Gray) Drude</small> * ''[[Taeniopetalum]]'' {{small|Vis.}} * ''[[Tauschia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Thaspium]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Thecocarpus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trinia]]'' <small>Hoffm.</small> * ''[[Vesper]]'' {{small|R.L.Hartm. & G.L.Nesom}} * ''[[Vicatia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villarrealia]]'' {{small|G.L.Nesom}} * ''[[Xanthogalum]]'' <small>Avé-Lall.</small> * ''[[Xyloselinum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} * ''[[Yildirimlia]]'' <small>Doğru-Koca</small> * ''[[Zizia]]'' <small>W.D.J.Koch</small> === Племе Smyrnieae === * ''[[Lecokia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Smyrnium]]'' <small>L.</small> === Племе Tordylieae === * ''[[Afroligusticum]]'' <small>C.Norman</small> * ''[[Afrosciadium]]'' <small>P.J.D.Winter</small> * ''[[Capnophyllum]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Cymbocarpum]]'' <small>DC. ex C.A.Mey.</small> * ''[[Cynorhiza]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Dasispermum]]'' <small>Neck. ex Raf.</small> * ''[[Ducrosia]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Kalakia]]'' {{small|Alava}} * ''[[Lefebvrea]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Nanobubon]]'' <small>Magee</small> * ''[[Notobubon]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Scaraboides]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Stenosemis]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> ==== Племе Tordylieae потплеме Tordyliinae ==== * ''[[Heracleum]]'' <small>L.</small> * ''[[Kandaharia]]'' <small>Alava</small> * ''[[Lalldhwojia]]'' <small>Farille</small> * ''[[Leiotulus]]'' {{small|Ehrenb.}} * ''[[Ormosciadium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Pastinaca]]'' <small>L.</small> * ''[[Pastinacopsis]]'' {{small|Golosk.}} * ''[[Pinda]]'' {{small|P. K. Mukh. &amp; Constance}} * ''[[Semenovia]]'' <small>Regel & Herder</small> * ''[[Symphyoloma]]'' <small>C. A.Mey.</small> * ''[[Tetrataenium]]'' <small>(DC.) Manden.</small> * ''[[Tordyliopsis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Tordylium]]'' <small>L.</small> * ''[[Trigonosciadium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Vanasushava]]'' <small>P.K.Mukh. & Constance</small> * ''[[Zosima]]'' <small>Hoffm.</small> }} == Потсемејство Azorelloideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Asteriscium]]'' <small>Cham. &amp; Schltdl.</small> *''[[Azorella]]'' <small>Lam.</small> *''[[Bolax]]'' <small>Comm. ex Juss.</small> *''[[Bowlesia]]'' <small>Ruiz &amp; Pav.</small> *''[[Dichosciadium]]'' <small>Domin</small> *''[[Dickinsia]]'' <small>Franch.</small> *''[[Diplaspis]]'' <small>Hook. f.</small> *''[[Diposis]]'' <small>DC.</small> *''[[Domeykoa]]'' <small>Phil.</small> *''[[Drusa]]'' <small>DC.</small> *''[[Eremocharis (plant)|Eremocharis]]'' <small>Phil.</small> *''[[Gymnophyton]]'' <small>Clos</small> *''[[Homalocarpus]]'' <small>Hook. &amp; Arn.</small> *''[[Oschatzia]]'' <small>Walp.</small> *''[[Pozoa]]'' <small>Lag.</small> *''[[Spananthe]]'' <small>Jacq.</small> }} == Потсемејство Mackinlayoideae == {{columns-list|colwidth=16em| *''[[Actinotus]]'' <small>Labill.</small> *''[[Apiopetalum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Centella]]'' <small>L.</small> *''[[Chlaenosciadium]]'' <small>C. Norman</small> *''[[Homalosciadium]]'' {{small|Domin}} *''[[Mackinlaya]]'' <small>F. Muell.</small> *''[[Micropleura (plant)|Micropleura]]'' <small>Lag.</small> *''[[Pentapeltis]]'' <small>(Endl.) Bunge</small> *''[[Schoenolaena]]'' <small>Bunge</small> *''[[Xanthosia]]'' <small>Rudge</small> }} == Потсемејство Saniculoideae == Пребарувачот на таксони NCBI ги вметнува племињата ''Saniculeae'' и ''Steganotaenieae'' во одделно потсемејство, ''Saniculoideae''.<ref>{{Cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=241779&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock |title = Taxonomy browser (Saniculoideae)}}</ref> A 2021 [[Molecular phylogenetics|molecular phylogenetic]] study supported the [[monophyly]] of the subfamily. *''[[Phlyctidocarpa]]'' <small>Cannon & W.L.Theob.</small> ===Племе Saniculeae=== *''[[Actinolema]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Alepidea]]'' <small>F.Delaroche</small> *''[[Arctopus]]'' <small>L.</small> *''[[Astrantia]]'' <small>L.</small> *''[[Eryngium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> *''[[Petagnaea]]'' <small>Caruel</small> *''[[Sanicula]]'' <small>L.</small> ===Племе Steganotaenieae=== *''[[Polemanniopsis]]'' <small>B.L.Burtt</small> *''[[Steganotaenia]]'' <small>Hochst.</small> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Штитоцветни]] rj3bad7vs3w1yw1c5zytlycbplcd13e 1 1406597 5650394 2026-10-27T08:53:21Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650394 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 11 1406598 5650397 2026-10-27T09:02:08Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650397 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406599 5650400 2026-10-27T09:12:59Z ForestShutter 126802 Создадена страница со: {{Short description|Италијански правник и генерален директор на УНЕСКО}} {{Инфокутија Функционер |name = Виторино Веронезе |image = Vittorino Veronese - UNESCO - PHOTO0000002707 0001.tiff |caption = Веронезе во 1957 година |office = 4. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1958 |term_end = 1961 |predecessor = Лутер... 5650400 wikitext text/x-wiki {{Short description|Италијански правник и генерален директор на УНЕСКО}} {{Инфокутија Функционер |name = Виторино Веронезе |image = Vittorino Veronese - UNESCO - PHOTO0000002707 0001.tiff |caption = Веронезе во 1957 година |office = 4. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1958 |term_end = 1961 |predecessor = [[Лутер Еванс]] |successor = [[Рене Маеу]] |birth_date = 1 март 1910 |birth_place = [[Виченца]], [[Италија]] |death_date = 3 септември 1986 (76 години) |education = [[Универзитет во Падова]] }} '''Виторино Веронезе''' (1 март 1910 – 3 септември 1986) бил италијански [[антифашизам|антифашистички]] правник и активист, кој бил генерален директор на [[УНЕСКО]] од 1958 до 1961 година.<ref name=":5"/><ref name=":10" /> Пред да биде именуван за генерален директор на УНЕСКО, бил претседател на Католичкиот институт за социјална дејност и на [[Католичка акција|Католичката акција]].<ref name=":4" /> Од 1952 до 1956 година бил член на Извршниот одбор на УНЕСКО, а од 1956 до 1958 година негов претседател.<ref name="UNESCO's former Directors-General">{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/director-general/former-dgs|title=UNESCO's former Directors-General|date=2017-11-14|website=UNESCO|language=en|access-date=2019-03-13}}</ref> Три години по именувањето за генерален директор Веронезе морал да поднесе оставка поради здравствени причини.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781351569651|title=Designing UNESCO: Art, Architecture and International Politics at Mid-Century|last=Pearson|first=Christopher E.M.|date=2017-07-05|publisher=Routledge|isbn=9781315094953|edition=1|language=en|doi=10.4324/9781315094953}}</ref> И по кариерата во УНЕСКО Веронезе продолжил да врши функции во [[Католичка црква|Католичката црква]] и да биде истакната личност на меѓународната сцена сè до својата смрт во 1986 година, на 76-годишна возраст. == Ран живот и кариера == Виторино Веронезе е роден на 1 март 1910 година во [[Виченца]], град во близина на [[Венеција]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=UNESCO and World Politics: Engaging In International Relations|last=Sewell|first=James Patrick|date=2015-03-08|publisher=Princeton University Press|isbn=9781400871063|language=en}}</ref> Таткото работел како главен техничар во локална електрична централа, а мајка му била учителка.<ref name=":0" /> Младиот Виторино Веронезе рано тргнал на училиште и напредувал со своите врсници.<ref name=":0" /> Не бил добар во спортот, но подоцна во животот често ја споменувал својата страст кон [[музика]]та.<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1958|title=A Tweedy Intellectual: Dr. Vittorino Veronese|journal=Special to New York Times}}</ref> Пред да наполни 21 година, Веронезе дипломирал и докторирал право на [[Универзитет во Падова|Универзитетот во Падова]].<ref name=":0" /> Неговата теза била за правото на државјанство на [[Ватикан]]от.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatican.va/news_services/or/or_quo/cultura/2010/288q05b1.html|title=L'OSSERVATORE ROMANO|website=vatican.va|access-date=2019-03-12}}</ref> По дипломирањето десет години работел како адвокат, а потоа почнал да гради кариера во областа на [[социологија]]та и [[образование]]то.<ref name=":1" /> Станал предавач по социологија на Институтот за општествени науки на универзитетот „Атенеум Анџеликум“ во [[Рим]].<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/courier/orient-occident|title=Orient Occident|last=UNESCO|date=December 1958}}</ref> За време на воените години работел заедно со демократски настроени научници и раководел со списанието „Студиум“.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=Encyclopedia of Modern Christian Politics|last1=Domenico|first1=Roy P.|last2=Hanley|first2=Mark Y.|date=2006-01-01|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313323621|language=en}}</ref><ref name=":2" /> Подоцна станал и негов уредник.<ref name=":2" /> Веронезе извесно време бил капетан во пешадиската резерва, но за време на војната бил отпуштен поради [[артритис]].<ref name=":0" /> Во своите дваесетти години имал висока функција во Католичкото движење на универзитетски дипломци и бил близок до Ватикан, вклучително и преку својот активизам таму.<ref name=":0" /> Веронезе не учествувал во [[фашизам|фашистичкото движење]] за време на владеењето на [[Бенито Мусолини|Мусолини]].<ref name=":1" /> Во раниот меѓувоен период го поддржувал Џовани Батиста Монтини, идниот [[папа Павле VI]].<ref name=":4" /> Во 1939 година, на 29-годишна возраст, Монтини го поканил Веронезе во Рим и го назначил за генерален секретар на Движењето на дипломци („Movimento Laureati“, Католичко здружение на универзитетски дипломци), поврзано со италијанската Католичка акција.<ref name=":4" /> Негова задача била да ги отстрани комунистите од повоените влади.<ref name=":0" /> Истата година се оженил со Марија Петрарка, со која имал седуммина деца: Маријалаура, Франческа, Паоло, Џанлука, Алберто, Лучија и Пјетро.<ref name=":3" /> Од 1944 до 1946 година учествувал во основањето на Христијанските здруженија на италијанските работници (АЦЛИ), идната католичка синдикална организација на Италија.<ref name=":4" /> По 1944 година и падот на фашизмот во Италија, Веронезе бил именуван за прв лаички претседател на италијанската [[Католичка акција]], на таа функција од 1946 година. Во таа улога подоцна вршел и бројни други значајни функции, меѓу кои: член на Управниот одбор на Фондацијата „Награди Рим“ за млади, претседател на Здружението на бегалци-интелектуалци во Италија, претседател на Италијанскиот централен кредитен институт, претседател на „Кредитниот конзорциум за јавни работи“ и член на Извршниот комитет на Италијанско-африканскиот институт.<ref name=":2" /> Во 1952 година [[папа Пие XII]] го отстранил Веронезе од функцијата претседател на италијанската Католичка акција, а на негово место го поставил Луиџи Џеда.<ref name=":4" /> == УНЕСКО == [[File:Celebration of UNESCO's 25th anniversary. Left to right, five Directors-General.png|мини|300пкс|Прослава на 25-годишнината на [[УНЕСКО]]. Од лево кон десно, петмина генерални директори на УНЕСКО: [[Хаиме Торес Боде]] (Мексико, 1948–1952), [[Џулијан Хаксли]] (Обединето Кралство, 1946–1948), [[Рене Маеу]] (Франција, од 1961), [[Лутер Еванс]] (САД, 1953–1958) и Виторино Веронезе (Италија, 1958–1961).]] Како познат член на Италијанското движење на католичките дипломци и на Католичката акција, Веронезе станал активен учесник во работата на [[УНЕСКО]] по 1948 година.<ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it//enciclopedia/vittorino-veronese_(Enciclopedia-Italiana)|title=VERONESE, Vittorino in "Enciclopedia Italiana"|website=treccani.it|language=it-IT|access-date=2019-03-12}}</ref><ref name=":5">{{Наведено списание|last=Parker|first=Franklin|date=1971|title=UNESCO and the Impossible Dream|journal=The Phi Delta Kappan|volume=53|issue=3|pages=150–153|issn=0031-7217|jstor=20373120}}</ref> Од 1952 до 1956 година бил претставник во Извршниот одбор на УНЕСКО, а од 1956 до 1958 година бил избран за негов претседател.<ref name="UNESCO's former Directors-General"/> На таа функција останал до именувањето за генерален директор на УНЕСКО. Се залагал за значењето на самоопределувањето без дискриминација во образованието, како и за неговата поврзаност со секојдневниот живот. Веронезе верувал дека образованието оди рака под рака со придобивките од [[индустријализација]]та.<ref>{{Наведено списание|last=UNESCO|date=March 1958|title=700,000,000 illiterates: two persons out of five|journal=UNESCO Courier: A Window Open on the World|volume=11|issue=3|pages=1–34|via=UNESCO Courier}}</ref> Како генерален директор на УНЕСКО, Виторино Веронезе ги предводел земјите членки при потпишувањето на [[Конвенција против дискриминација во образованието|Конвенцијата против дискриминација во образованието]] во 1960 година.<ref name=":6">{{Наведена теза|title=The Addis Ababa Conference|url=https://shareok.org/handle/11244/4869|date=1981|degree=Thesis|language=en|first=Gashaw Weyneshet|last=Lake}}</ref> Истата 1960 година членство добиле 19 новоослободени африкански држави (меѓу нив [[Буркина Фасо]], [[Чад]], [[Гамбија]] и [[Нигерија]]).<ref name=":5" /> Посебен нагласок бил ставен на „искоренувањето на неписменоста“ во новите африкански земји членки, што довело до Конференцијата на африканските министри за образование во [[Адис Абеба]], одржана од 15 до 25 мај 1961 година.<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/education/educprog/50y/brochure/tle/132.htm|title=50 Years for Education p.132|website=unesco.org|access-date=2019-03-12}}</ref> Тоа била првата образовна конференција што ја одржале африкански лидери, на која фокусот го одредиле самите земји членки, според општите потреби на Централна Африка.<ref name=":6" /> Од 1960 година Веронезе го предводел почетокот на [[Меѓународна кампања за спас на споменици во Нубија|Меѓународната кампања за спас на споменици во Нубија]]. Виторино Веронезе го следел општествено-културниот правец на својот претходник [[Лутер Еванс|Лутер Х. Еванс]] и го спровел предложениот од Еванс „Посебен фонд“ за вонбуџетско собирање средства, со кој се поддржале 37 програми за обука на наставници во земјите во развој.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Тоа го овозможило подоцнежниот напредок на УНЕСКО со поддршка на [[Програма за развој на Обединетите нации|УНДП]] и [[УНИЦЕФ]] во 60-те земји членки.<ref name=":7" /> По утврдувањето на значењето на оваа конференција во историјата на развојот, неговиот мандат на чело на овој комитет траел до почетокот на неговото претседавање со [[Банко ди Рома]] во 1961 година. == Подоцнежен живот == Веронезе поднел оставка од функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]] во 1961 година и се вратил во Рим, наведувајќи ги здравствените проблеми како причина. Бил на чело на [[Банко ди Рома]] сè до пензионирањето во 1976 година.<ref name=":4" /> И по пензионирањето, во последните десет години од животот, Веронезе продолжил доброволно да учествува во добротворни иницијативи и во меѓународното мировно движење до смртта во 1986 година. Веронезе бил вклучен и во работата на [[Втор ватикански собор|Вториот ватикански собор]], од 1963 година, заедно со Французинот [[Жан Гитон]]. Бил поканет да им се обрати на учесниците на соборот во [[Базилика „Свети Петар“|базиликата „Свети Петар“]], поддржувајќи го „движењето кон екуменизам и проширувањето на улогата на лаиците во Црквата“.<ref name=":4" /><ref>{{Наведена книга|title=The Council: Vatican II in Plain English|last=Huebsch|first=Bill|publisher=Ave Maria Press|year=1997}}</ref> Веронезе најпрво се натпреварувал со Гитон за местото лаички слушател на Вториот ватикански собор и двајцата дебатирале кој од нив ќе ја добие таа чест.<ref>{{Наведена книга|title=The open church|last=Novak|first=Michael|publisher=Routledge|year=2017}}</ref> Нивните говори биле оценети од [[Римска курија|Римската курија]] како „сведоштва на почит“: „Италијанецот зборуваше едноставно и кратко, а г. Гитон беше пореторичен“.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=Vatican Council Notebooks: Volume 1|last=de Lubac|first=Henri|publisher=Ignatius Press|year=2015}}</ref> По соборот Веронезе станал консултор во Секретаријатот за неверници.<ref name=":8" /> Во изданието на списанието „[[Лајф (списание)|Лајф]]“ од 21 јуни 1963 година било цитирано мислењето на Веронезе за изборот на новиот папа, поради неговото долгогодишно искуство во италијанската Католичка акција и блискоста со Монтини, кој подоцна го зел името [[Павле VI]] како папа од 1963 до 1978 година. Веронезе изјавил: „За првпат Црквата се обидува да изгради мост меѓу себе и светот. Сега гледаме дека Црквата и светот ги имаат истите граници“.<ref>{{Наведено списание|last=Kraiser|first=Robert B.|date=June 1963|title=And Now the Search Begins for the New Pope|journal=LIFE|volume=54}}</ref> Во 1967 година бил член на Папската комисија за правда и мир, во која претседавал со Студискиот комитет за проблемите на мирот и меѓународната заедница. Во март 1972 година бил именуван за член на Колегиумот на адвокати на Светиот конзисториум.<ref name=":9">{{Наведено списание|date=1973|journal=Africa: Rivista Trimestrale di Studi e Documentazione dell'Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente|volume=28|issue=3|pages=337–338|issn=0001-9747|jstor=40758225|title=Vittorino Veronese: Presidente dell'istituto Italo-Africano}}</ref> Во 1967 година Веронезе добил почесен докторат по право од [[Универзитет Лавал]] во [[Квебек]].<ref name=":9" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/liste-complete-des-recipiendaires-de-1864-a-aujourdhui.html#c154968|title=Liste complète des récipiendaires de 1864 à aujourd'hui|access-date=2019-03-12|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193202/https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/liste-complete-des-recipiendaires-de-1864-a-aujourdhui.html#c154968|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{DEFAULTSORT:Веронезе, Виторино}} [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Починати во 1986 година]] [[Категорија:Италијански правници]] [[Категорија:Претседатели на УНЕСКО]] bp63wxhyhaujgczyfcwg16en3t3umm3 5650401 5650400 2026-10-27T09:13:17Z ForestShutter 126802 ForestShutter ја премести страницата [[Викторино Веронезе]] на [[Виторино Веронезе]]: Погрешно напишан наслов 5650400 wikitext text/x-wiki {{Short description|Италијански правник и генерален директор на УНЕСКО}} {{Инфокутија Функционер |name = Виторино Веронезе |image = Vittorino Veronese - UNESCO - PHOTO0000002707 0001.tiff |caption = Веронезе во 1957 година |office = 4. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1958 |term_end = 1961 |predecessor = [[Лутер Еванс]] |successor = [[Рене Маеу]] |birth_date = 1 март 1910 |birth_place = [[Виченца]], [[Италија]] |death_date = 3 септември 1986 (76 години) |education = [[Универзитет во Падова]] }} '''Виторино Веронезе''' (1 март 1910 – 3 септември 1986) бил италијански [[антифашизам|антифашистички]] правник и активист, кој бил генерален директор на [[УНЕСКО]] од 1958 до 1961 година.<ref name=":5"/><ref name=":10" /> Пред да биде именуван за генерален директор на УНЕСКО, бил претседател на Католичкиот институт за социјална дејност и на [[Католичка акција|Католичката акција]].<ref name=":4" /> Од 1952 до 1956 година бил член на Извршниот одбор на УНЕСКО, а од 1956 до 1958 година негов претседател.<ref name="UNESCO's former Directors-General">{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/director-general/former-dgs|title=UNESCO's former Directors-General|date=2017-11-14|website=UNESCO|language=en|access-date=2019-03-13}}</ref> Три години по именувањето за генерален директор Веронезе морал да поднесе оставка поради здравствени причини.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781351569651|title=Designing UNESCO: Art, Architecture and International Politics at Mid-Century|last=Pearson|first=Christopher E.M.|date=2017-07-05|publisher=Routledge|isbn=9781315094953|edition=1|language=en|doi=10.4324/9781315094953}}</ref> И по кариерата во УНЕСКО Веронезе продолжил да врши функции во [[Католичка црква|Католичката црква]] и да биде истакната личност на меѓународната сцена сè до својата смрт во 1986 година, на 76-годишна возраст. == Ран живот и кариера == Виторино Веронезе е роден на 1 март 1910 година во [[Виченца]], град во близина на [[Венеција]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=UNESCO and World Politics: Engaging In International Relations|last=Sewell|first=James Patrick|date=2015-03-08|publisher=Princeton University Press|isbn=9781400871063|language=en}}</ref> Таткото работел како главен техничар во локална електрична централа, а мајка му била учителка.<ref name=":0" /> Младиот Виторино Веронезе рано тргнал на училиште и напредувал со своите врсници.<ref name=":0" /> Не бил добар во спортот, но подоцна во животот често ја споменувал својата страст кон [[музика]]та.<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1958|title=A Tweedy Intellectual: Dr. Vittorino Veronese|journal=Special to New York Times}}</ref> Пред да наполни 21 година, Веронезе дипломирал и докторирал право на [[Универзитет во Падова|Универзитетот во Падова]].<ref name=":0" /> Неговата теза била за правото на државјанство на [[Ватикан]]от.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatican.va/news_services/or/or_quo/cultura/2010/288q05b1.html|title=L'OSSERVATORE ROMANO|website=vatican.va|access-date=2019-03-12}}</ref> По дипломирањето десет години работел како адвокат, а потоа почнал да гради кариера во областа на [[социологија]]та и [[образование]]то.<ref name=":1" /> Станал предавач по социологија на Институтот за општествени науки на универзитетот „Атенеум Анџеликум“ во [[Рим]].<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/courier/orient-occident|title=Orient Occident|last=UNESCO|date=December 1958}}</ref> За време на воените години работел заедно со демократски настроени научници и раководел со списанието „Студиум“.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=Encyclopedia of Modern Christian Politics|last1=Domenico|first1=Roy P.|last2=Hanley|first2=Mark Y.|date=2006-01-01|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313323621|language=en}}</ref><ref name=":2" /> Подоцна станал и негов уредник.<ref name=":2" /> Веронезе извесно време бил капетан во пешадиската резерва, но за време на војната бил отпуштен поради [[артритис]].<ref name=":0" /> Во своите дваесетти години имал висока функција во Католичкото движење на универзитетски дипломци и бил близок до Ватикан, вклучително и преку својот активизам таму.<ref name=":0" /> Веронезе не учествувал во [[фашизам|фашистичкото движење]] за време на владеењето на [[Бенито Мусолини|Мусолини]].<ref name=":1" /> Во раниот меѓувоен период го поддржувал Џовани Батиста Монтини, идниот [[папа Павле VI]].<ref name=":4" /> Во 1939 година, на 29-годишна возраст, Монтини го поканил Веронезе во Рим и го назначил за генерален секретар на Движењето на дипломци („Movimento Laureati“, Католичко здружение на универзитетски дипломци), поврзано со италијанската Католичка акција.<ref name=":4" /> Негова задача била да ги отстрани комунистите од повоените влади.<ref name=":0" /> Истата година се оженил со Марија Петрарка, со која имал седуммина деца: Маријалаура, Франческа, Паоло, Џанлука, Алберто, Лучија и Пјетро.<ref name=":3" /> Од 1944 до 1946 година учествувал во основањето на Христијанските здруженија на италијанските работници (АЦЛИ), идната католичка синдикална организација на Италија.<ref name=":4" /> По 1944 година и падот на фашизмот во Италија, Веронезе бил именуван за прв лаички претседател на италијанската [[Католичка акција]], на таа функција од 1946 година. Во таа улога подоцна вршел и бројни други значајни функции, меѓу кои: член на Управниот одбор на Фондацијата „Награди Рим“ за млади, претседател на Здружението на бегалци-интелектуалци во Италија, претседател на Италијанскиот централен кредитен институт, претседател на „Кредитниот конзорциум за јавни работи“ и член на Извршниот комитет на Италијанско-африканскиот институт.<ref name=":2" /> Во 1952 година [[папа Пие XII]] го отстранил Веронезе од функцијата претседател на италијанската Католичка акција, а на негово место го поставил Луиџи Џеда.<ref name=":4" /> == УНЕСКО == [[File:Celebration of UNESCO's 25th anniversary. Left to right, five Directors-General.png|мини|300пкс|Прослава на 25-годишнината на [[УНЕСКО]]. Од лево кон десно, петмина генерални директори на УНЕСКО: [[Хаиме Торес Боде]] (Мексико, 1948–1952), [[Џулијан Хаксли]] (Обединето Кралство, 1946–1948), [[Рене Маеу]] (Франција, од 1961), [[Лутер Еванс]] (САД, 1953–1958) и Виторино Веронезе (Италија, 1958–1961).]] Како познат член на Италијанското движење на католичките дипломци и на Католичката акција, Веронезе станал активен учесник во работата на [[УНЕСКО]] по 1948 година.<ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it//enciclopedia/vittorino-veronese_(Enciclopedia-Italiana)|title=VERONESE, Vittorino in "Enciclopedia Italiana"|website=treccani.it|language=it-IT|access-date=2019-03-12}}</ref><ref name=":5">{{Наведено списание|last=Parker|first=Franklin|date=1971|title=UNESCO and the Impossible Dream|journal=The Phi Delta Kappan|volume=53|issue=3|pages=150–153|issn=0031-7217|jstor=20373120}}</ref> Од 1952 до 1956 година бил претставник во Извршниот одбор на УНЕСКО, а од 1956 до 1958 година бил избран за негов претседател.<ref name="UNESCO's former Directors-General"/> На таа функција останал до именувањето за генерален директор на УНЕСКО. Се залагал за значењето на самоопределувањето без дискриминација во образованието, како и за неговата поврзаност со секојдневниот живот. Веронезе верувал дека образованието оди рака под рака со придобивките од [[индустријализација]]та.<ref>{{Наведено списание|last=UNESCO|date=March 1958|title=700,000,000 illiterates: two persons out of five|journal=UNESCO Courier: A Window Open on the World|volume=11|issue=3|pages=1–34|via=UNESCO Courier}}</ref> Како генерален директор на УНЕСКО, Виторино Веронезе ги предводел земјите членки при потпишувањето на [[Конвенција против дискриминација во образованието|Конвенцијата против дискриминација во образованието]] во 1960 година.<ref name=":6">{{Наведена теза|title=The Addis Ababa Conference|url=https://shareok.org/handle/11244/4869|date=1981|degree=Thesis|language=en|first=Gashaw Weyneshet|last=Lake}}</ref> Истата 1960 година членство добиле 19 новоослободени африкански држави (меѓу нив [[Буркина Фасо]], [[Чад]], [[Гамбија]] и [[Нигерија]]).<ref name=":5" /> Посебен нагласок бил ставен на „искоренувањето на неписменоста“ во новите африкански земји членки, што довело до Конференцијата на африканските министри за образование во [[Адис Абеба]], одржана од 15 до 25 мај 1961 година.<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/education/educprog/50y/brochure/tle/132.htm|title=50 Years for Education p.132|website=unesco.org|access-date=2019-03-12}}</ref> Тоа била првата образовна конференција што ја одржале африкански лидери, на која фокусот го одредиле самите земји членки, според општите потреби на Централна Африка.<ref name=":6" /> Од 1960 година Веронезе го предводел почетокот на [[Меѓународна кампања за спас на споменици во Нубија|Меѓународната кампања за спас на споменици во Нубија]]. Виторино Веронезе го следел општествено-културниот правец на својот претходник [[Лутер Еванс|Лутер Х. Еванс]] и го спровел предложениот од Еванс „Посебен фонд“ за вонбуџетско собирање средства, со кој се поддржале 37 програми за обука на наставници во земјите во развој.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Тоа го овозможило подоцнежниот напредок на УНЕСКО со поддршка на [[Програма за развој на Обединетите нации|УНДП]] и [[УНИЦЕФ]] во 60-те земји членки.<ref name=":7" /> По утврдувањето на значењето на оваа конференција во историјата на развојот, неговиот мандат на чело на овој комитет траел до почетокот на неговото претседавање со [[Банко ди Рома]] во 1961 година. == Подоцнежен живот == Веронезе поднел оставка од функцијата генерален директор на [[УНЕСКО]] во 1961 година и се вратил во Рим, наведувајќи ги здравствените проблеми како причина. Бил на чело на [[Банко ди Рома]] сè до пензионирањето во 1976 година.<ref name=":4" /> И по пензионирањето, во последните десет години од животот, Веронезе продолжил доброволно да учествува во добротворни иницијативи и во меѓународното мировно движење до смртта во 1986 година. Веронезе бил вклучен и во работата на [[Втор ватикански собор|Вториот ватикански собор]], од 1963 година, заедно со Французинот [[Жан Гитон]]. Бил поканет да им се обрати на учесниците на соборот во [[Базилика „Свети Петар“|базиликата „Свети Петар“]], поддржувајќи го „движењето кон екуменизам и проширувањето на улогата на лаиците во Црквата“.<ref name=":4" /><ref>{{Наведена книга|title=The Council: Vatican II in Plain English|last=Huebsch|first=Bill|publisher=Ave Maria Press|year=1997}}</ref> Веронезе најпрво се натпреварувал со Гитон за местото лаички слушател на Вториот ватикански собор и двајцата дебатирале кој од нив ќе ја добие таа чест.<ref>{{Наведена книга|title=The open church|last=Novak|first=Michael|publisher=Routledge|year=2017}}</ref> Нивните говори биле оценети од [[Римска курија|Римската курија]] како „сведоштва на почит“: „Италијанецот зборуваше едноставно и кратко, а г. Гитон беше пореторичен“.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=Vatican Council Notebooks: Volume 1|last=de Lubac|first=Henri|publisher=Ignatius Press|year=2015}}</ref> По соборот Веронезе станал консултор во Секретаријатот за неверници.<ref name=":8" /> Во изданието на списанието „[[Лајф (списание)|Лајф]]“ од 21 јуни 1963 година било цитирано мислењето на Веронезе за изборот на новиот папа, поради неговото долгогодишно искуство во италијанската Католичка акција и блискоста со Монтини, кој подоцна го зел името [[Павле VI]] како папа од 1963 до 1978 година. Веронезе изјавил: „За првпат Црквата се обидува да изгради мост меѓу себе и светот. Сега гледаме дека Црквата и светот ги имаат истите граници“.<ref>{{Наведено списание|last=Kraiser|first=Robert B.|date=June 1963|title=And Now the Search Begins for the New Pope|journal=LIFE|volume=54}}</ref> Во 1967 година бил член на Папската комисија за правда и мир, во која претседавал со Студискиот комитет за проблемите на мирот и меѓународната заедница. Во март 1972 година бил именуван за член на Колегиумот на адвокати на Светиот конзисториум.<ref name=":9">{{Наведено списание|date=1973|journal=Africa: Rivista Trimestrale di Studi e Documentazione dell'Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente|volume=28|issue=3|pages=337–338|issn=0001-9747|jstor=40758225|title=Vittorino Veronese: Presidente dell'istituto Italo-Africano}}</ref> Во 1967 година Веронезе добил почесен докторат по право од [[Универзитет Лавал]] во [[Квебек]].<ref name=":9" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/liste-complete-des-recipiendaires-de-1864-a-aujourdhui.html#c154968|title=Liste complète des récipiendaires de 1864 à aujourd'hui|access-date=2019-03-12|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193202/https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/liste-complete-des-recipiendaires-de-1864-a-aujourdhui.html#c154968|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{DEFAULTSORT:Веронезе, Виторино}} [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Починати во 1986 година]] [[Категорија:Италијански правници]] [[Категорија:Претседатели на УНЕСКО]] bp63wxhyhaujgczyfcwg16en3t3umm3 0 1406600 5650402 2026-10-27T09:13:17Z ForestShutter 126802 ForestShutter ја премести страницата [[Викторино Веронезе]] на [[Виторино Веронезе]]: Погрешно напишан наслов 5650402 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Виторино Веронезе]] nygu2jss4ld98i5obp0wg9g9mvh18y6 0 1406601 5650415 2026-10-27T09:27:07Z Jtasevski123 69538 нс 5650415 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium roseum.jpg | genus = Epilobium | species = roseum | authority = ([[Schreb.]]) Schreb. }}'''''Epilobium roseum''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишнен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612275-1|title=Epilobium roseum (Schreb.) Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == ''Epilobium roseum'' е повеќегодишно тревесто растение со кус [[ризом]] и исправено [[стебло]], високо 15–80 см. Стеблото е неразгрането или разгрането во горниот дел. Во долниот дел има кружен или четириаголен напречен пресек и е голо или со четири надолжни влакнести линии, додека во горниот дел е четириаголно и густо влакнесто. Покрај простите, лакесто свиткани влакна, присутни се и жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, јајцевидно-копјести или елиптични, долги 3–6 см и широки 1,5–3 см. Врвот им е заострен, а основата заоблена или кусо клиновидна, со лисна дршка долга 2–10 мм. Работ им е ситно назабен, при што запците завршуваат со жлезда. По работ и жилките имаат фини влакненца или се голи. Листовите се зелени од двете страни, а понекогаш добиваат црвеникава нијанса. [[Цвет|Цветовите]] се развиваат поединечно во пазувите на листовите, а цветните пупки имаат заострен врв. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 2–4 мм, со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакненца, а во основата имаат и расперени жлездести влакна. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно јајцевидни, речиси двојно подолги од чашкините, долги 4–8 mm. Најпрвин се речиси бели, а подоцна добиваат розова или црвеникава боја. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 4–6 см, со ретки, прилегнати, лакесто свиткани влакна и расперени жлездести влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1407-1408}}</ref>'' {{Em|E. roseum}} може тешко да се разликува од другите видови, поради што е погрешно сметана за ''[[Epilobium ciliatum]]'', ''[[Epilobium hirsutum|E. hirsutum]]'', ''[[Epilobium montanum|E. montanum]]'' и ''[[Epilobium obscurum|E. obscurum]]''.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Варијабилност == * ''Epilobium roseum subsp. roseum —'' лисната дршка е долга 4 до 15 мм. * ''Epilobium roseum subsp. subsessills —'' лисната дршка е долга 1 до 3 мм. == Распространетост и живеалиште == Автохтониот опсег на {{Em|E. roseum}} е од Европа до Кина. <ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612275-1|title=Epilobium roseum (Schreb.) Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Тоа е чест вид во низините, особено на влажни рудерални места.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост во Македонија == ''Epilobium roseum'' расте на влажни места покрај планински извори и потоци на надморска височина од 600 до 1700 метри. Неговите варијабилност се среќаваат на различни места во Македонија:''<ref name=":13" />'' * ''Epilobium roseum subsp. roseum —'' не е сретнато во Македонија, но постари автори го посочуваат за Тетово, Старо Село, Битола, Велес, Струмица - с. Габрово и с. Колешино.''<ref name=":13" />'' * ''Epilobium roseum subsp. subsessills —'' познат за [[Мавровско]] - с. [[Богдево]] и покрај [[Мавровска Река]]; пл. [[Кораб]] - с. [[Тануше]]; пл. [[Добра Вода]] над с. [[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште]] (Кичевско) (Матевски); [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и помеѓу с. Железнец и с. [[Големо Илино]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Epilobium roseum}} 9xq6dwc4gkw7zcffmz043vjoyp74m1p 5650420 5650415 2026-10-27T09:29:12Z Jtasevski123 69538 5650420 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium roseum.jpg | genus = Epilobium | species = roseum | authority = ([[Schreb.]]) Schreb. }}'''''Epilobium roseum''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишнен]] [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612275-1|title=Epilobium roseum (Schreb.) Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Опис == ''Epilobium roseum'' е повеќегодишно тревесто растение со кус [[ризом]] и исправено [[стебло]], високо 15–80 см. Стеблото е неразгрането или разгрането во горниот дел. Во долниот дел има кружен или четириаголен напречен пресек и е голо или со четири надолжни влакнести линии, додека во горниот дел е четириаголно и густо влакнесто. Покрај простите, лакесто свиткани влакна, присутни се и жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, јајцевидно-копјести или елиптични, долги 3–6 см и широки 1,5–3 см. Врвот им е заострен, а основата заоблена или кусо клиновидна, со лисна дршка долга 2–10 мм. Работ им е ситно назабен, при што запците завршуваат со жлезда. По работ и жилките имаат фини влакненца или се голи. Листовите се зелени од двете страни, а понекогаш добиваат црвеникава нијанса. [[Цвет|Цветовите]] се развиваат поединечно во пазувите на листовите, а цветните пупки имаат заострен врв. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се долги 2–4 мм, со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакненца, а во основата имаат и расперени жлездести влакна. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно јајцевидни, речиси двојно подолги од чашкините, долги 4–8 мм. Најпрвин се речиси бели, а подоцна добиваат розова или црвеникава боја. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 4–6 см, со ретки, прилегнати, лакесто свиткани влакна и расперени жлездести влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1407-1408}}</ref>'' {{Em|E. roseum}} може тешко да се разликува од другите видови, поради што е погрешно сметана за ''[[Epilobium ciliatum]]'', ''[[Epilobium hirsutum|E. hirsutum]]'', ''[[Epilobium montanum|E. montanum]]'' и ''[[Epilobium obscurum|E. obscurum]]''.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Варијабилност == * ''Epilobium roseum subsp. roseum —'' лисната дршка е долга 4 до 15 мм. * ''Epilobium roseum subsp. subsessills —'' лисната дршка е долга 1 до 3 мм. == Распространетост и живеалиште == Автохтониот опсег на {{Em|E. roseum}} е од Европа до Кина. <ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:612275-1|title=Epilobium roseum (Schreb.) Schreb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=15 February 2021}}</ref> Тоа е чест вид во низините, особено на влажни рудерални места.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост во Македонија == ''Epilobium roseum'' расте на влажни места покрај планински извори и потоци на надморска височина од 600 до 1700 метри. Неговите варијабилност се среќаваат на различни места во Македонија:''<ref name=":13" />'' * ''Epilobium roseum subsp. roseum —'' не е сретнато во Македонија, но постари автори го посочуваат за Тетово, Старо Село, Битола, Велес, Струмица - с. Габрово и с. Колешино.''<ref name=":13" />'' * ''Epilobium roseum subsp. subsessills —'' познат за [[Мавровско]] - с. [[Богдево]] и покрај [[Мавровска Река]]; пл. [[Кораб]] - с. [[Тануше]]; пл. [[Добра Вода]] над с. [[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште]] (Кичевско) (Матевски); [[Демир Хисар]] - помеѓу с. [[Железнец]] и с. [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и помеѓу с. Железнец и с. [[Големо Илино]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Epilobium roseum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врбовка]] mf5v51g5uenpaxg9m3fswwl97mvizfc 1 1406602 5650417 2026-10-27T09:27:25Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650417 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406603 5650421 2026-10-27T09:33:36Z ForestShutter 126802 Создадена страница со: {{Short description|Јапонски дипломат}} {{Инфокутија Функционер |name = Коичиро Мацуура |image = Koichiro Matsuura (UNESCO) (2)- presidenciagovar- 29MAR07.jpg |caption = Мацуура во 2007 година |office = 8. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1999 |term_end = 2009 |predecessor = [[Федерико Мајор Сарагоса]] |successor = Ирин... 5650421 wikitext text/x-wiki {{Short description|Јапонски дипломат}} {{Инфокутија Функционер |name = Коичиро Мацуура |image = Koichiro Matsuura (UNESCO) (2)- presidenciagovar- 29MAR07.jpg |caption = Мацуура во 2007 година |office = 8. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1999 |term_end = 2009 |predecessor = [[Федерико Мајор Сарагоса]] |successor = [[Ирина Бокова]] |birth_date = 29 септември 1937 |birth_place = [[Префектура Јамагучи]], [[Јапонија]] |occupation = дипломат }} '''Коичиро Мацуура''' (роден на 29 септември 1937 година) е јапонски дипломат. Тој е поранешен генерален директор на [[УНЕСКО]]. Првпат бил избран во 1999 година на шестгодишен мандат, а реизбран бил на 12 октомври 2005 година на четири години, по реформата воведена на 29. седница на Генералната конференција. Во ноември 2009 година го заменила [[Ирина Бокова]]. Студирал право на [[Универзитет во Токио|Универзитетот во Токио]] и економија на [[Хејверфорд колеџ|колеџот Хејверфорд]] (Пенсилванија, САД), а дипломатската кариера ја започнал во 1959 година. Меѓу функциите што ги вршел се: генерален директор на Бирото за економска соработка при Министерството за надворешни работи на Јапонија (1988), генерален директор на Бирото за северноамерикански работи при Министерството за надворешни работи (1990) и заменик-министер за надворешни работи (1992–1994). Од 1994 до 1999 година бил амбасадор на Јапонија во [[Франција]]. По една година како претседавач со Комитетот за светско наследство на УНЕСКО, на 12 ноември 1999 година станал осми генерален директор на УНЕСКО. == Кариера == * 1961–1963: трет секретар во Амбасадата на Јапонија во [[Гана]]; акредитиран и за други земји во Западна Африка * 1963–1968: разни функции во централната администрација на Министерството за надворешни работи * 1968–1972: втор, потоа прв секретар на јапонската делегација при [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] во [[Париз]] * 1972–1974: разни функции во централната администрација на Министерството за надворешни работи * 1974–1975: директор на Првиот северноамерикански оддел (политички работи) на Министерството за надворешни работи * 1975–1977: директор на Одделот за развојна соработка на Министерството за надворешни работи * 1977–1980: советник во Амбасадата на Јапонија во Соединетите Американски Држави * 1980–1982: директор на Одделот за политика на помош на Министерството за надворешни работи * 1982–1985: последователно директор на Одделот за општи работи и заменик-генерален директор на Кабинетот на министерот за надворешни работи * 1985–1988: генерален конзул на Јапонија во [[Хонгконг]] * 1988–1990: генерален директор на Бирото за економска соработка на Министерството за надворешни работи * 1990–1992: генерален директор на Бирото за северноамерикански работи на Министерството за надворешни работи * 1992–1994: заменик-министер за надворешни работи (шерпа на Јапонија на самитот на Г-7) * 1994–1999: амбасадор на Јапонија во Франција, а истовремено и во [[Андора]] и [[Џибути]] * 1998–1999: претседавач со Комитетот за светско наследство на УНЕСКО * 1999–2009: генерален директор на УНЕСКО (избран на шестгодишен мандат на 15 ноември 1999 година; реизбран во 2005 година) == Образование == * 1956–1959: Правен факултет, Универзитет во Токио * 1959–1961: Економски факултет, Хејверфорд колеџ, САД * 1997: почесен доктор по право, Универзитет „Жан Мулен“ Лион III * 2006: почесен доктор по право, Универзитет „Санто Томас“, Филипини * 2008: почесен доктор по филозофија, Универзитет „Кјунг Хи“, Република Кореја == Одликувања == * [[Азербејџан]]: Медал на [[Орден „Шохрат“|Орденот „Шохрат“]] * [[Бугарија]]: Прв ред на [[Орден „Стара Планина“|Орденот „Стара Планина“]] * [[Костарика]]: Голем крст на [[Орден „Хуан Мора Фернандес“|Орденот „Хуан Мора Фернандес“]] * [[Франција]]: Голем офицер на [[Легија на честа|Легијата на честа]] * [[Унгарија]]: Командантски крст со ѕвезда на [[Унгарски орден за заслуги|Унгарскиот орден за заслуги]] * [[Јапонија]]: Прв ред на [[Орден на светото сокровиште|Орденот на светото сокровиште]] * [[Киргистан]]: Медал на Орденот „Данакер“ * [[Литванија]]: Голем крст на [[Орден на литванскиот голем војвода Гедиминас|Орденот на литванскиот голем војвода Гедиминас]] * [[Норвешка]]: Голем крст на [[Орден „Свети Олав“|Орденот „Свети Олав“]] * [[Перу]]: Голем крст на [[Орден на сонцето на Перу|Орденот на сонцето на Перу]] * [[Португалија]]: Голем крст на [[Орден на принцот Хенрик|Орденот на принцот Хенрик]] * [[Романија]]: Голем крст на [[Национален орден за верна служба|Националниот орден за верна служба]] * [[Русија]]: Медал на [[Орден на пријателството|Орденот на пријателството]] * [[Русија]]: Медал на Орденот „Поларна ѕвезда“ * [[Украина]]: Втор ред на [[Орден на кнезот Јарослав Мудриот|Орденот на кнезот Јарослав Мудриот]] == Публикации == * 1990: „На чело на дипломатијата за економска соработка“ (на јапонски) * 1992: „Историја на односите меѓу Јапонија и САД“ (на јапонски) * 1994: „Самитот на Г-7: историја и перспективи“ (на јапонски) * 1995: „Развој и перспективи на односите меѓу Јапонија и Франција“ (на француски) * 1998: „Јапонската дипломатија на зората на 21 век“ (на француски) * 2002: „Година на премин“ (на англиски и француски) * 2003: „Градење на новиот УНЕСКО“ (на англиски и француски) * 2004: „Одговор на предизвиците на 21 век“ (на англиски и француски) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=1202&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html Портал на УНЕСКО] {{DEFAULTSORT:Мацуура, Коичиро}} [[Категорија:Претседатели на УНЕСКО]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] [[Категорија:Луѓе од Префектура Јамагучи]] [[Категорија:Родени во 1937 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јапонски амбасадори во Франција]] [[Категорија:Јапонски дипломати]] 5lebj091wprb7unawjfsdl2r1oxxq5q 5650422 5650421 2026-10-27T09:34:05Z ForestShutter 126802 ForestShutter ја премести страницата [[Коитиро Мацура]] на [[Коичиро Мацуура]]: Погрешно напишан наслов: Автоматски преведеното име е грешно 5650421 wikitext text/x-wiki {{Short description|Јапонски дипломат}} {{Инфокутија Функционер |name = Коичиро Мацуура |image = Koichiro Matsuura (UNESCO) (2)- presidenciagovar- 29MAR07.jpg |caption = Мацуура во 2007 година |office = 8. генерален директор на [[УНЕСКО]] |term_start = 1999 |term_end = 2009 |predecessor = [[Федерико Мајор Сарагоса]] |successor = [[Ирина Бокова]] |birth_date = 29 септември 1937 |birth_place = [[Префектура Јамагучи]], [[Јапонија]] |occupation = дипломат }} '''Коичиро Мацуура''' (роден на 29 септември 1937 година) е јапонски дипломат. Тој е поранешен генерален директор на [[УНЕСКО]]. Првпат бил избран во 1999 година на шестгодишен мандат, а реизбран бил на 12 октомври 2005 година на четири години, по реформата воведена на 29. седница на Генералната конференција. Во ноември 2009 година го заменила [[Ирина Бокова]]. Студирал право на [[Универзитет во Токио|Универзитетот во Токио]] и економија на [[Хејверфорд колеџ|колеџот Хејверфорд]] (Пенсилванија, САД), а дипломатската кариера ја започнал во 1959 година. Меѓу функциите што ги вршел се: генерален директор на Бирото за економска соработка при Министерството за надворешни работи на Јапонија (1988), генерален директор на Бирото за северноамерикански работи при Министерството за надворешни работи (1990) и заменик-министер за надворешни работи (1992–1994). Од 1994 до 1999 година бил амбасадор на Јапонија во [[Франција]]. По една година како претседавач со Комитетот за светско наследство на УНЕСКО, на 12 ноември 1999 година станал осми генерален директор на УНЕСКО. == Кариера == * 1961–1963: трет секретар во Амбасадата на Јапонија во [[Гана]]; акредитиран и за други земји во Западна Африка * 1963–1968: разни функции во централната администрација на Министерството за надворешни работи * 1968–1972: втор, потоа прв секретар на јапонската делегација при [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] во [[Париз]] * 1972–1974: разни функции во централната администрација на Министерството за надворешни работи * 1974–1975: директор на Првиот северноамерикански оддел (политички работи) на Министерството за надворешни работи * 1975–1977: директор на Одделот за развојна соработка на Министерството за надворешни работи * 1977–1980: советник во Амбасадата на Јапонија во Соединетите Американски Држави * 1980–1982: директор на Одделот за политика на помош на Министерството за надворешни работи * 1982–1985: последователно директор на Одделот за општи работи и заменик-генерален директор на Кабинетот на министерот за надворешни работи * 1985–1988: генерален конзул на Јапонија во [[Хонгконг]] * 1988–1990: генерален директор на Бирото за економска соработка на Министерството за надворешни работи * 1990–1992: генерален директор на Бирото за северноамерикански работи на Министерството за надворешни работи * 1992–1994: заменик-министер за надворешни работи (шерпа на Јапонија на самитот на Г-7) * 1994–1999: амбасадор на Јапонија во Франција, а истовремено и во [[Андора]] и [[Џибути]] * 1998–1999: претседавач со Комитетот за светско наследство на УНЕСКО * 1999–2009: генерален директор на УНЕСКО (избран на шестгодишен мандат на 15 ноември 1999 година; реизбран во 2005 година) == Образование == * 1956–1959: Правен факултет, Универзитет во Токио * 1959–1961: Економски факултет, Хејверфорд колеџ, САД * 1997: почесен доктор по право, Универзитет „Жан Мулен“ Лион III * 2006: почесен доктор по право, Универзитет „Санто Томас“, Филипини * 2008: почесен доктор по филозофија, Универзитет „Кјунг Хи“, Република Кореја == Одликувања == * [[Азербејџан]]: Медал на [[Орден „Шохрат“|Орденот „Шохрат“]] * [[Бугарија]]: Прв ред на [[Орден „Стара Планина“|Орденот „Стара Планина“]] * [[Костарика]]: Голем крст на [[Орден „Хуан Мора Фернандес“|Орденот „Хуан Мора Фернандес“]] * [[Франција]]: Голем офицер на [[Легија на честа|Легијата на честа]] * [[Унгарија]]: Командантски крст со ѕвезда на [[Унгарски орден за заслуги|Унгарскиот орден за заслуги]] * [[Јапонија]]: Прв ред на [[Орден на светото сокровиште|Орденот на светото сокровиште]] * [[Киргистан]]: Медал на Орденот „Данакер“ * [[Литванија]]: Голем крст на [[Орден на литванскиот голем војвода Гедиминас|Орденот на литванскиот голем војвода Гедиминас]] * [[Норвешка]]: Голем крст на [[Орден „Свети Олав“|Орденот „Свети Олав“]] * [[Перу]]: Голем крст на [[Орден на сонцето на Перу|Орденот на сонцето на Перу]] * [[Португалија]]: Голем крст на [[Орден на принцот Хенрик|Орденот на принцот Хенрик]] * [[Романија]]: Голем крст на [[Национален орден за верна служба|Националниот орден за верна служба]] * [[Русија]]: Медал на [[Орден на пријателството|Орденот на пријателството]] * [[Русија]]: Медал на Орденот „Поларна ѕвезда“ * [[Украина]]: Втор ред на [[Орден на кнезот Јарослав Мудриот|Орденот на кнезот Јарослав Мудриот]] == Публикации == * 1990: „На чело на дипломатијата за економска соработка“ (на јапонски) * 1992: „Историја на односите меѓу Јапонија и САД“ (на јапонски) * 1994: „Самитот на Г-7: историја и перспективи“ (на јапонски) * 1995: „Развој и перспективи на односите меѓу Јапонија и Франција“ (на француски) * 1998: „Јапонската дипломатија на зората на 21 век“ (на француски) * 2002: „Година на премин“ (на англиски и француски) * 2003: „Градење на новиот УНЕСКО“ (на англиски и француски) * 2004: „Одговор на предизвиците на 21 век“ (на англиски и француски) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=1202&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html Портал на УНЕСКО] {{DEFAULTSORT:Мацуура, Коичиро}} [[Категорија:Претседатели на УНЕСКО]] [[Категорија:Генерални директори на УНЕСКО]] [[Категорија:Луѓе од Префектура Јамагучи]] [[Категорија:Родени во 1937 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Јапонски амбасадори во Франција]] [[Категорија:Јапонски дипломати]] 5lebj091wprb7unawjfsdl2r1oxxq5q 0 1406604 5650423 2026-10-27T09:34:05Z ForestShutter 126802 ForestShutter ја премести страницата [[Коитиро Мацура]] на [[Коичиро Мацуура]]: Погрешно напишан наслов: Автоматски преведеното име е грешно 5650423 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Коичиро Мацуура]] s105z1szky4p795w6p4olngltwz8xus 0 1406605 5650428 2026-10-27T09:38:46Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1119930109|Viola kitaibeliana]]“ 5650428 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=1257-Viola kitaibeliana-Pálava 4.07.jpg|status=|status_system=|genus=Viola|species=kitaibeliana|authority=[[Schult.]]<ref name=ipni>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' |url=https://www.ipni.org/n/868446-1|website=[[International Plant Names Index]] |publisher=The Royal Botanic Gardens, Kew, Harvard University Herbaria & Libraries and Australian National Botanic Gardens |accessdate=27 October 2020}}</ref>|synonyms=*''Viola arvensis'' subsp. ''kitaibeliana'' <small>(Schult.) Mateo & Figuerola</small> *''Viola brachyantha'' <small>[[Otto Stapf (botanist)|Stapf]]</small> *''Viola karakalensis'' <small>Klokov</small>|synonyms_ref=<ref name=PoWO>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' Schult. |date=2017 |work=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |url=http://powo.science.kew.org/taxon/868446-1 |access-date=27 October 2020}}</ref>}} '''''Viola kitaibeliana''''', е вид од родот [[темјанушка]]. Потекнува од голема област од Канарските Острови, низ цела Европа, до северен Иран и јужен Туркменистан. Тоа е [[едногодишно растение]] и расте на нарушена или места за пасење.<ref name="Barkham">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/2021/may/29/dwarf-pansy-blooms-on-isles-of-scilly-after-16-year-absence|title=Dwarf pansy blooms on tiny Scilly island after 16-year absence|last=Barkham|first=Patrick|date=2021-05-29|work=[[The Guardian]]|access-date=29 May 2021|language=en}}</ref> == Таксономија == Покрај [[Подвид|номинираниот]] таксон, постојат уште два инфраспецифични таксони кои се признати во [[Plants of the World Online]] од 2017 година: * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''kitaibeliana'' * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''machadiana'' <small>(Cout.) Capelo & C.Aguiar</small> * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''trimestris'' <small>(DC. ex Ging.) Espeut</small> == Опис == Едногодишно растение, 4-14 цм високо. Стебленцето неразгрането или слабо разгрането, со долги интернодиуми, со четинести влакна или во горниот дел голо, во долниот со ретки и свртени надоле четинести влакненца. Секое стебленце со 1-6 цвета. Базалните листови скоро круглести, со долги дршки, на врвот тапи, во основата наеднаш стеснети во дршка, по работ крупно назабени, ламината по површината гола или со ретки влакненца, а дршките со густи и свртени надоле влакна. Прилисниците отсуствуваат или се линејни, со заострен врв и со еден линеен сегмент на надворешната страна. Горните и средните листови со куси дршки, а ламината ланцетовидна, издолжено-ланцетна до елиптична, на врвот заострена до тапа или заокруглена, по работ тапо назабена, во основата постепено преминува во дршка. Прилисниците пересто насечени, централниот сегмент листовиден, потесен и целокраен, во долниот дел тесен, на внатрешната страна со 1-2, а на надворешната страна со 2-4 издолжено-ланцетни до линејно-ланцетни странични сегменти, по работ и по површината влакнести. Цветната дршка 4-6 цм долга, гола, во долната половина со ретки и куси четинести влакненца. Брактеолите триаглести и близу до цветот. Цветовите многу мали, 4-8 мм високи. Чашкините ливчиња обично ланцетовидни, со придатоците 6-8 мм долги, на врвот заострени, голи, по работ со ретки мали четинки. Придатоците околу 1 мм долги. Венечните ливчиња кремово-бели или жолтеникави, со жолт централен дел, помали од чашката или колку неа, ретко малку подолги. Шпората мала, двојно подолга од придатокот на чашкините ливчиња, дебела, тапа и малку искривена нагоре. Распространетост во Македонија Расте по брдски пасишта, покрај грмушести растенија, каменливи почви, до 1.000 м надморска височина. Се среќава по целата територија на Македонија. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] rli0m12hniwtaxei7hvnj88jhgavs9o 5650429 5650428 2026-10-27T09:39:48Z BosaFi 115936 5650429 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=1257-Viola kitaibeliana-Pálava 4.07.jpg|status=|status_system=|genus=Viola|species=kitaibeliana|authority=[[Schult.]]<ref name=ipni>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' |url=https://www.ipni.org/n/868446-1|website=[[International Plant Names Index]] |publisher=The Royal Botanic Gardens, Kew, Harvard University Herbaria & Libraries and Australian National Botanic Gardens |accessdate=27 October 2020}}</ref>|synonyms=*''Viola arvensis'' subsp. ''kitaibeliana'' <small>(Schult.) Mateo & Figuerola</small> *''Viola brachyantha'' <small>[[Otto Stapf (botanist)|Stapf]]</small> *''Viola karakalensis'' <small>Klokov</small>|synonyms_ref=<ref name=PoWO>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' Schult. |date=2017 |work=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |url=http://powo.science.kew.org/taxon/868446-1 |access-date=27 October 2020}}</ref>}} '''''Viola kitaibeliana''''', е вид од родот [[темјанушка]]. Потекнува од голема област од Канарските Острови, низ цела Европа, до северен Иран и јужен Туркменистан. Тоа е [[едногодишно растение]] и расте на нарушена или места за пасење.<ref name="Barkham">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/2021/may/29/dwarf-pansy-blooms-on-isles-of-scilly-after-16-year-absence|title=Dwarf pansy blooms on tiny Scilly island after 16-year absence|last=Barkham|first=Patrick|date=2021-05-29|work=[[The Guardian]]|access-date=29 May 2021|language=en}}</ref> == Таксономија == Покрај [[Подвид|номинираниот]] таксон, постојат уште два инфраспецифични таксони кои се признати во [[Plants of the World Online]] од 2017 година: * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''kitaibeliana'' * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''machadiana'' <small>(Cout.) Capelo & C.Aguiar</small> * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''trimestris'' <small>(DC. ex Ging.) Espeut</small> == Опис == Едногодишно растение, 4-14 цм високо. Стебленцето неразгрането или слабо разгрането, со долги интернодиуми, со четинести влакна или во горниот дел голо, во долниот со ретки и свртени надоле четинести влакненца. Секое стебленце со 1-6 цвета. Базалните листови скоро круглести, со долги дршки, на врвот тапи, во основата наеднаш стеснети во дршка, по работ крупно назабени, ламината по површината гола или со ретки влакненца, а дршките со густи и свртени надоле влакна. Прилисниците отсуствуваат или се линејни, со заострен врв и со еден линеен сегмент на надворешната страна. Горните и средните листови со куси дршки, а ламината ланцетовидна, издолжено-ланцетна до елиптична, на врвот заострена до тапа или заокруглена, по работ тапо назабена, во основата постепено преминува во дршка. Прилисниците пересто насечени, централниот сегмент листовиден, потесен и целокраен, во долниот дел тесен, на внатрешната страна со 1-2, а на надворешната страна со 2-4 издолжено-ланцетни до линејно-ланцетни странични сегменти, по работ и по површината влакнести. Цветната дршка 4-6 цм долга, гола, во долната половина со ретки и куси четинести влакненца. Брактеолите триаглести и близу до цветот. Цветовите многу мали, 4-8 мм високи. Чашкините ливчиња обично ланцетовидни, со придатоците 6-8 мм долги, на врвот заострени, голи, по работ со ретки мали четинки. Придатоците околу 1 мм долги. Венечните ливчиња кремово-бели или жолтеникави, со жолт централен дел, помали од чашката или колку неа, ретко малку подолги. Шпората мала, двојно подолга од придатокот на чашкините ливчиња, дебела, тапа и малку искривена нагоре.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=521}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски пасишта, покрај грмушести растенија, каменливи почви, до 1.000 м надморска височина. Се среќава по целата територија на Македонија.<ref name=":022" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h65m2obbr7nedllmw1hg8tsn1ioc1pj 5650431 5650429 2026-10-27T09:45:37Z Виолетова 1975 5650431 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=1257-Viola kitaibeliana-Pálava 4.07.jpg|status=|status_system=|genus=Viola|species=kitaibeliana|authority=[[Schult.]]<ref name=ipni>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' |url=https://www.ipni.org/n/868446-1|website=International Plant Names Index |publisher=The Royal Botanic Gardens, Kew, Harvard University Herbaria & Libraries and Australian National Botanic Gardens |accessdate=27 October 2020}}</ref>|synonyms=*''Viola arvensis'' subsp. ''kitaibeliana'' <small>(Schult.) Mateo & Figuerola</small> *''Viola brachyantha'' <small>[[Stapf]]</small> *''Viola karakalensis'' <small>Klokov</small>|synonyms_ref=<ref name=PoWO>{{cite web |title=''Viola kitaibeliana'' Schult. |date=2017 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://powo.science.kew.org/taxon/868446-1 |access-date=27 October 2020}}</ref>}} '''''Viola kitaibeliana''''', е вид од родот [[темјанушка]]. Потекнува од голема област од Канарските Острови, низ цела Европа, до северен Иран и јужен Туркменистан. Тоа е [[едногодишно растение]] и расте на нарушена или места за пасење.<ref name="Barkham">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/2021/may/29/dwarf-pansy-blooms-on-isles-of-scilly-after-16-year-absence|title=Dwarf pansy blooms on tiny Scilly island after 16-year absence|last=Barkham|first=Patrick|date=2021-05-29|work=[[The Guardian]]|access-date=29 May 2021|language=en}}</ref> == Таксономија == Покрај [[Подвид|номинираниот]] таксон, постојат уште два инфраспецифични таксони кои се признати во [[Plants of the World Online]] од 2017 година: * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''kitaibeliana'' * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''machadiana'' <small>(Cout.) Capelo & C.Aguiar</small> * ''Viola kitaibeliana'' subsp. ''trimestris'' <small>(DC. ex Ging.) Espeut</small> == Опис == Едногодишно растение, 4-14 цм високо. Стебленцето неразгрането или слабо разгрането, со долги интернодиуми, со четинести влакна или во горниот дел голо, во долниот со ретки и свртени надоле четинести влакненца. Секое стебленце со 1-6 цвета. Базалните листови скоро круглести, со долги дршки, на врвот тапи, во основата наеднаш стеснети во дршка, по работ крупно назабени, ламината по површината гола или со ретки влакненца, а дршките со густи и свртени надоле влакна. Прилисниците отсуствуваат или се линејни, со заострен врв и со еден линеен сегмент на надворешната страна. Горните и средните листови со куси дршки, а ламината ланцетовидна, издолжено-ланцетна до елиптична, на врвот заострена до тапа или заокруглена, по работ тапо назабена, во основата постепено преминува во дршка. Прилисниците пересто насечени, централниот сегмент листовиден, потесен и целокраен, во долниот дел тесен, на внатрешната страна со 1-2, а на надворешната страна со 2-4 издолжено-ланцетни до линејно-ланцетни странични сегменти, по работ и по површината влакнести. Цветната дршка 4-6 цм долга, гола, во долната половина со ретки и куси четинести влакненца. Брактеолите триаглести и близу до цветот. Цветовите многу мали, 4-8 мм високи. Чашкините ливчиња обично ланцетовидни, со придатоците 6-8 мм долги, на врвот заострени, голи, по работ со ретки мали четинки. Придатоците околу 1 мм долги. Венечните ливчиња кремово-бели или жолтеникави, со жолт централен дел, помали од чашката или колку неа, ретко малку подолги. Шпората мала, двојно подолга од придатокот на чашкините ливчиња, дебела, тапа и малку искривена нагоре.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=521}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски пасишта, покрај грмушести растенија, каменливи почви, до 1.000 м надморска височина. Се среќава по целата територија на Македонија.<ref name=":022" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jmst4xnod8gz2odsa34lps5w1wzkwab 0 1406606 5650433 2026-10-27T09:49:19Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1378707280|Sanicula]]“ 5650433 wikitext text/x-wiki '''''Sanicula''''' ― [[Род (биологија)|род]] на растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни, ''[[Apiaceae]]'' (или Umbelliferae), истото семејство на кое припаѓаат [[Морков|морковот]] и [[Пашканат|пашканатот]]. Овој род има околу 45 [[Вид (биологија)|видови]] низ целиот свет, од кои најмалку 22 се во Северна Америка. == Список на видови == {{На|2022|December}} , [[Plants of the World Online]] ги прифати следниве видови: == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-lifeform=any&rel-taxon=begins+with&where-taxon=Sanicula&rel-namesoup=matchphrase&where-namesoup=&rel-location=matchphrase&where-location=&rel-county=eq&where-county=any&rel-state=eq&where-state=any&rel-country=eq&where-country=any&where-collectn=any&rel-photographer=eq&where-photographer=any&rel-kwid=equals&where-kwid= Фото галерија на видовите ''Sanicula'' од UC Cal] * [http://www.calflora.org/cgi-bin/specieslist.cgi?where-genus=Sanicula База на податоци CalFlora: Видови ''Sanicula'' кои потекнуваат од Калифорнија] * [https://web.archive.org/web/20120612112433/http://zipcodezoo.com/key/plantae/Sanicula_Genus.asp Zipcodezoo.com: Фотографии ''од Саникула'' + таксономија] — ''со линк до мапата на дистрибуција'' . * {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Штитоцветни]] 5pyy0v1di7ts937vvahfb8986vyecmb 5650435 5650433 2026-10-27T09:52:33Z Виолетова 1975 5650435 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Illustration_Sanicula_europaea0.jpg |image_caption = ''[[Sanicula europaea]]'' |display_parents = 2 |taxon = Sanicula |authority = [[L.]]<ref name=POWO_325956-2>{{cite web |title=''Sanicula'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325956-2 |access-date=2022-12-24 }}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |synonyms = {{Genus list |Aulosolena|Koso-Pol. |Diapensia|Hill, nom. illeg. |Dondia|Spreng., nom. illeg. |Dondisia|Rchb. |Hacquetia|Neck. ex DC. |Hesperogeton|Koso-Pol. |Triclinium|Raf. }} |synonyms_ref = }} '''''Sanicula''''' ― [[Род (биологија)|род]] на растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни, ''[[Apiaceae]]'' (или Umbelliferae), истото семејство на кое припаѓаат [[Морков|морковот]] и [[Пашканат|пашканатот]]. Овој род има околу 45 [[Вид (биологија)|видови]] низ целиот свет, од кои најмалку 22 се во Северна Америка. == Список на видови == До декември 2022 година, [[Plants of the World Online]] ги прифати следниве видови: *''[[Sanicula arctopoides]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula arguta]]'' <small>Greene ex J.M.Coult. & Rose</small> *''[[Sanicula astrantiifolia]]'' <small>H.Wolff ex Kretschmer</small> *''[[Sanicula azorica]]'' <small>Guthnick ex Seub.</small> *''[[Sanicula bipinnata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula bipinnatifida]]'' <small>Douglas</small> *''[[Sanicula canadensis]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula chinensis]]'' <small>Bunge</small> *''[[Sanicula coerulescens]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula crassicaulis]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula deserticola]]'' <small>C.R.Bell</small> *''[[Sanicula elata]]'' <small>Buch.-Ham. ex D.Don</small> *''[[Sanicula elongata]]'' <small>K.T.Fu</small> *''[[Sanicula epipactis]]'' <small>(Scop.) E.H.L.Krause</small> *''[[Sanicula europaea]]'' <small>L.</small> *[[Sanicula fengjiensis]] J.M.Xu., F.J. Wang & Q. Wang<ref>{{Cite journal |last=Li |first=Hui-Min |last2=Liao |first2=Ji-Min |last3=Ma |first3=Xu-Dong |last4=Song |first4=Chun-Feng |date=2026 |title=Sanicula fengjiensis (Apiaceae), a New Species From China Revealed by Integrative Morphological and Molecular Evidence |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ece3.74390 |journal=Ecology and Evolution |language=en |volume=16 |issue=10 |pages=e74390 |doi=10.1002/ece3.74390 |doi-access=free|issn=2045-7758 |pmc=13623500 |pmid=42813205}}</ref> *''[[Sanicula giraldii]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula graveolens]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula hacquetioides]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula hoffmannii]]'' <small>(Munz) R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula kaiensis]]'' <small>Makino & Hisauti</small> *''[[Sanicula kauaiensis]]'' <small>H.St.John</small> *''[[Sanicula laciniata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula lamelligera]]'' <small>Hance</small> *''[[Sanicula liberta]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> *''[[Sanicula marilandica]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula maritima]]'' <small>Kellogg ex S.Watson</small> *''[[Sanicula mariversa]]'' <small>Nagata & S.M.Gon</small> *''[[Sanicula moranii]]'' <small>P.Vargas, Constance & B.G.Baldwin</small> *''[[Sanicula odorata]]'' <small>(Raf.) Pryer & Phillippe</small> *''[[Sanicula orthacantha]]'' <small>S.Moore</small> *''[[Sanicula oviformis]]'' <small>X.T.Liu & Z.Y.Liu</small> *''[[Sanicula peckiana]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Sanicula purpurea]]'' <small>H.St.John & Hosaka</small> *''[[Sanicula rubriflora]]'' <small>F.Schmidt</small> *''[[Sanicula rugulosa]]'' <small>Diels</small> *''[[Sanicula sandwicensis]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Sanicula saxatilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Sanicula serrata]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula smallii]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tienmuensis]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula tracyi]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula trifoliata]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tuberculata]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Sanicula tuberosa]]'' <small>Torr.</small> *''[[Sanicula uralensis]]'' <small>Kleopow ex Kamelin, Czubarov & Shmakov</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *{{Commons category-inline|Sanicula}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-lifeform=any&rel-taxon=begins+with&where-taxon=Sanicula&rel-namesoup=matchphrase&where-namesoup=&rel-location=matchphrase&where-location=&rel-county=eq&where-county=any&rel-state=eq&where-state=any&rel-country=eq&where-country=any&where-collectn=any&rel-photographer=eq&where-photographer=any&rel-kwid=equals&where-kwid= Фото галерија на видовите ''Sanicula'' од UC Cal] * [http://www.calflora.org/cgi-bin/specieslist.cgi?where-genus=Sanicula База на податоци CalFlora: Видови ''Sanicula'' кои потекнуваат од Калифорнија] * [https://web.archive.org/web/20120612112433/http://zipcodezoo.com/key/plantae/Sanicula_Genus.asp Zipcodezoo.com: Фотографии ''од Саникула'' + таксономија] — ''со линк до мапата на распространетост'' . {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Штитоцветни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] grrfbz48zyx9j0nre62jq7pen34r1z6 5650437 5650435 2026-10-27T09:54:24Z Виолетова 1975 5650437 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Illustration_Sanicula_europaea0.jpg |image_caption = ''[[Sanicula europaea]]'' |display_parents = 2 |taxon = Sanicula |authority = [[L.]]<ref name=POWO_325956-2>{{cite web |title=''Sanicula'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325956-2 |access-date=2022-12-24 }}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |synonyms = {{Genus list |Aulosolena|Koso-Pol. |Diapensia|Hill, nom. illeg. |Dondia|Spreng., nom. illeg. |Dondisia|Rchb. |Hacquetia|Neck. ex DC. |Hesperogeton|Koso-Pol. |Triclinium|Raf. }} |synonyms_ref = }} '''''Sanicula''''' ― [[Род (биологија)|род]] на растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни, ''[[Apiaceae]]'' (или Umbelliferae), истото семејство на кое припаѓаат [[Морков|морковот]] и [[Пашканат|пашканатот]]. Овој род има околу 45 [[Вид (биологија)|видови]] низ целиот свет, од кои најмалку 22 се во Северна Америка. Во [[Македонија]] од овој род расте само еден вид: ''[[Sanicula europaea]]''.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1534}}</ref>'' == Список на видови == До декември 2022 година, [[Plants of the World Online]] ги прифати следниве видови: *''[[Sanicula arctopoides]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula arguta]]'' <small>Greene ex J.M.Coult. & Rose</small> *''[[Sanicula astrantiifolia]]'' <small>H.Wolff ex Kretschmer</small> *''[[Sanicula azorica]]'' <small>Guthnick ex Seub.</small> *''[[Sanicula bipinnata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula bipinnatifida]]'' <small>Douglas</small> *''[[Sanicula canadensis]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula chinensis]]'' <small>Bunge</small> *''[[Sanicula coerulescens]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula crassicaulis]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula deserticola]]'' <small>C.R.Bell</small> *''[[Sanicula elata]]'' <small>Buch.-Ham. ex D.Don</small> *''[[Sanicula elongata]]'' <small>K.T.Fu</small> *''[[Sanicula epipactis]]'' <small>(Scop.) E.H.L.Krause</small> *''[[Sanicula europaea]]'' <small>L.</small> *[[Sanicula fengjiensis]] J.M.Xu., F.J. Wang & Q. Wang<ref>{{Cite journal |last=Li |first=Hui-Min |last2=Liao |first2=Ji-Min |last3=Ma |first3=Xu-Dong |last4=Song |first4=Chun-Feng |date=2026 |title=Sanicula fengjiensis (Apiaceae), a New Species From China Revealed by Integrative Morphological and Molecular Evidence |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ece3.74390 |journal=Ecology and Evolution |language=en |volume=16 |issue=10 |pages=e74390 |doi=10.1002/ece3.74390 |doi-access=free|issn=2045-7758 |pmc=13623500 |pmid=42813205}}</ref> *''[[Sanicula giraldii]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula graveolens]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula hacquetioides]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula hoffmannii]]'' <small>(Munz) R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula kaiensis]]'' <small>Makino & Hisauti</small> *''[[Sanicula kauaiensis]]'' <small>H.St.John</small> *''[[Sanicula laciniata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula lamelligera]]'' <small>Hance</small> *''[[Sanicula liberta]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> *''[[Sanicula marilandica]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula maritima]]'' <small>Kellogg ex S.Watson</small> *''[[Sanicula mariversa]]'' <small>Nagata & S.M.Gon</small> *''[[Sanicula moranii]]'' <small>P.Vargas, Constance & B.G.Baldwin</small> *''[[Sanicula odorata]]'' <small>(Raf.) Pryer & Phillippe</small> *''[[Sanicula orthacantha]]'' <small>S.Moore</small> *''[[Sanicula oviformis]]'' <small>X.T.Liu & Z.Y.Liu</small> *''[[Sanicula peckiana]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Sanicula purpurea]]'' <small>H.St.John & Hosaka</small> *''[[Sanicula rubriflora]]'' <small>F.Schmidt</small> *''[[Sanicula rugulosa]]'' <small>Diels</small> *''[[Sanicula sandwicensis]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Sanicula saxatilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Sanicula serrata]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula smallii]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tienmuensis]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula tracyi]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula trifoliata]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tuberculata]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Sanicula tuberosa]]'' <small>Torr.</small> *''[[Sanicula uralensis]]'' <small>Kleopow ex Kamelin, Czubarov & Shmakov</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *{{Commons category-inline|Sanicula}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-lifeform=any&rel-taxon=begins+with&where-taxon=Sanicula&rel-namesoup=matchphrase&where-namesoup=&rel-location=matchphrase&where-location=&rel-county=eq&where-county=any&rel-state=eq&where-state=any&rel-country=eq&where-country=any&where-collectn=any&rel-photographer=eq&where-photographer=any&rel-kwid=equals&where-kwid= Фото галерија на видовите ''Sanicula'' од UC Cal] * [http://www.calflora.org/cgi-bin/specieslist.cgi?where-genus=Sanicula База на податоци CalFlora: Видови ''Sanicula'' кои потекнуваат од Калифорнија] * [https://web.archive.org/web/20120612112433/http://zipcodezoo.com/key/plantae/Sanicula_Genus.asp Zipcodezoo.com: Фотографии ''од Саникула'' + таксономија] — ''со линк до мапата на распространетост'' . {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Штитоцветни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ig39ah98g8n4he4efs26kmyx5uoprjt 5650441 5650437 2026-10-27T09:57:33Z Виолетова 1975 5650441 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Illustration_Sanicula_europaea0.jpg |image_caption = ''[[Sanicula europaea]]'' |display_parents = 2 |taxon = Sanicula |authority = [[L.]]<ref name=POWO_325956-2>{{cite web |title=''Sanicula'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325956-2 |access-date=2022-12-24 }}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |synonyms = {{Genus list |Aulosolena|Koso-Pol. |Diapensia|Hill, nom. illeg. |Dondia|Spreng., nom. illeg. |Dondisia|Rchb. |Hacquetia|Neck. ex DC. |Hesperogeton|Koso-Pol. |Triclinium|Raf. }} |synonyms_ref = }} '''''Sanicula''''' ― [[Род (биологија)|род]] на растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни, ''[[Apiaceae]]'' (или Umbelliferae), истото семејство на кое припаѓаат [[Морков|морковот]] и [[Пашканат|пашканатот]]. Овој род има околу 45 [[Вид (биологија)|видови]] низ целиот свет, од кои најмалку 22 се во Северна Америка. Во [[Македонија]] од овој род расте само еден вид: ''[[Sanicula europaea]]''.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1534}}</ref>'' == Список на видови == До декември 2022 година, [[Plants of the World Online]] ги прифати следниве видови: *''[[Sanicula arctopoides]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula arguta]]'' <small>Greene ex J.M.Coult. & Rose</small> *''[[Sanicula astrantiifolia]]'' <small>H.Wolff ex Kretschmer</small> *''[[Sanicula azorica]]'' <small>Guthnick ex Seub.</small> *''[[Sanicula bipinnata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula bipinnatifida]]'' <small>Douglas</small> *''[[Sanicula canadensis]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula chinensis]]'' <small>Bunge</small> *''[[Sanicula coerulescens]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula crassicaulis]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula deserticola]]'' <small>C.R.Bell</small> *''[[Sanicula elata]]'' <small>Buch.-Ham. ex D.Don</small> *''[[Sanicula elongata]]'' <small>K.T.Fu</small> *''[[Sanicula epipactis]]'' <small>(Scop.) E.H.L.Krause</small> *''[[Sanicula europaea]]'' <small>L.</small> *[[Sanicula fengjiensis]] J.M.Xu., F.J. Wang & Q. Wang<ref>{{Cite journal |last=Li |first=Hui-Min |last2=Liao |first2=Ji-Min |last3=Ma |first3=Xu-Dong |last4=Song |first4=Chun-Feng |date=2026 |title=Sanicula fengjiensis (Apiaceae), a New Species From China Revealed by Integrative Morphological and Molecular Evidence |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ece3.74390 |journal=Ecology and Evolution |language=en |volume=16 |issue=10 |pages=e74390 |doi=10.1002/ece3.74390 |doi-access=free|issn=2045-7758 |pmc=13623500 |pmid=42813205}}</ref> *''[[Sanicula giraldii]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula graveolens]]'' <small>Poepp. ex DC.</small> *''[[Sanicula hacquetioides]]'' <small>Franch.</small> *''[[Sanicula hoffmannii]]'' <small>(Munz) R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula kaiensis]]'' <small>Makino & Hisauti</small> *''[[Sanicula kauaiensis]]'' <small>H.St.John</small> *''[[Sanicula laciniata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Sanicula lamelligera]]'' <small>Hance</small> *''[[Sanicula liberta]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> *''[[Sanicula marilandica]]'' <small>L.</small> *''[[Sanicula maritima]]'' <small>Kellogg ex S.Watson</small> *''[[Sanicula mariversa]]'' <small>Nagata & S.M.Gon</small> *''[[Sanicula moranii]]'' <small>P.Vargas, Constance & B.G.Baldwin</small> *''[[Sanicula odorata]]'' <small>(Raf.) Pryer & Phillippe</small> *''[[Sanicula orthacantha]]'' <small>S.Moore</small> *''[[Sanicula oviformis]]'' <small>X.T.Liu & Z.Y.Liu</small> *''[[Sanicula peckiana]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Sanicula purpurea]]'' <small>H.St.John & Hosaka</small> *''[[Sanicula rubriflora]]'' <small>F.Schmidt</small> *''[[Sanicula rugulosa]]'' <small>Diels</small> *''[[Sanicula sandwicensis]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Sanicula saxatilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Sanicula serrata]]'' <small>H.Wolff</small> *''[[Sanicula smallii]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tienmuensis]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula tracyi]]'' <small>R.H.Shan & Constance</small> *''[[Sanicula trifoliata]]'' <small>E.P.Bicknell</small> *''[[Sanicula tuberculata]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Sanicula tuberosa]]'' <small>Torr.</small> *''[[Sanicula uralensis]]'' <small>Kleopow ex Kamelin, Czubarov & Shmakov</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *{{Commons category-inline|Sanicula}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-lifeform=any&rel-taxon=begins+with&where-taxon=Sanicula&rel-namesoup=matchphrase&where-namesoup=&rel-location=matchphrase&where-location=&rel-county=eq&where-county=any&rel-state=eq&where-state=any&rel-country=eq&where-country=any&where-collectn=any&rel-photographer=eq&where-photographer=any&rel-kwid=equals&where-kwid= Фото галерија на видовите ''Sanicula'' од UC Cal] * [http://www.calflora.org/cgi-bin/specieslist.cgi?where-genus=Sanicula База на податоци CalFlora: Видови ''Sanicula'' кои потекнуваат од Калифорнија] * [https://web.archive.org/web/20120612112433/http://zipcodezoo.com/key/plantae/Sanicula_Genus.asp Zipcodezoo.com: Фотографии ''од Саникула'' + таксономија] — ''со линк до мапата на распространетост'' . {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Штитоцветни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] po1t9kz166vua2fm0xc5f1olr7cnjhj 1 1406607 5650434 2026-10-27T09:50:25Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650434 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406608 5650438 2026-10-27T09:55:01Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Перинт''' (старогрчки: Πέρινθος, Périnthos; латински: Perinthus), подоцна познат како Хераклеја (Ἡράκλεια), бил антички грчки град на северниот брег на [[Мраморно Море|Пропонтида]] (денешно Мраморно Море), во областа [[Тракија]]. Се наоѓал на местото на денешнио... 5650438 wikitext text/x-wiki '''Перинт''' (старогрчки: Πέρινθος, Périnthos; латински: Perinthus), подоцна познат како Хераклеја (Ἡράκλεια), бил антички грчки град на северниот брег на [[Мраморно Море|Пропонтида]] (денешно Мраморно Море), во областа [[Тракија]]. Се наоѓал на местото на денешниот град [[Мармара Ереглиси]], во турската покраина [[Текирдаг]]. Основан бил околу 602 година пр. н. е. од грчки доселеници од островот [[Самос]]. Благодарение на својата поволна географска положба и природните пристаништа, Перинт се развил во значајно трговско и поморско средиште на северното крајбрежје на Пропонтида. Во текот на својата рана историја градот бил изложен на нападите на соседните тракиски племиња, а кон крајот на VI век пр. н. е. потпаднал под власта на [[Ахеменидско Царство|Персиското Царство]]. Подоцна станал член на [[Делски сојуз|Делскиот сојуз]], предводен од [[Атина]]. Во IV век пр. н. е. Перинт бил едно од главните трговски средишта во регионот. Во 340 година пр. н. е. македонскиот крал [[Филип II Македонски]] го опсадил градот, но по неколкумесечни борби не успеал да го освои. Во следните векови градот наизменично се наоѓал под влијание на различни хеленистички владетели, пред конечно да премине под римска власт. По воспоставувањето на римската провинција [[Тракија (римска провинција)|Тракија]] во 46 година, Перинт станал нејзино административно седиште и еден од најзначајните градови во регионот. Особено напредувал во текот на II и III век, кога развил интензивна трговија и сопствено производство на монети. Во 286 година, за време на царот [[Диоклецијан]], градот го добил името Хераклеја, според митскиот јунак [[Херакле]]. Со административните реформи на Диоклецијан, околу 297 година, Хераклеја станала главен град на новооснованата римска провинција [[Европа (римска провинција)|Европа]]. Во доцната антика Хераклеја останала значајно административно и црковно средиште, иако нејзиното политичко и економско значење постепено се намалувало по основањето на [[Цариград]] во 330 година. Од античкиот град се зачувани делови од одбранбените ѕидини, остатоци од театарот, некрополи и ранохристијанска базилика. 5xhcfmiyravl0ny1zcrz6ipg3e4gzna 5650439 5650438 2026-10-27T09:56:02Z Buli 2648 5650439 wikitext text/x-wiki '''Перинт''' (старогрчки: Πέρινθος, Périnthos; латински: Perinthus), подоцна познат како '''Хераклеја''' (Ἡράκλεια), бил антички грчки град на северниот брег на [[Мраморно Море|Пропонтида]] (денешно Мраморно Море), во областа [[Тракија]]. Се наоѓал на местото на денешниот град [[Мармара Ереглиси]], во турската покраина [[Текирдаг]]. Основан бил околу 602 година пр. н. е. од грчки доселеници од островот [[Самос]]. Благодарение на својата поволна географска положба и природните пристаништа, Перинт се развил во значајно трговско и поморско средиште на северното крајбрежје на Пропонтида. Во текот на својата рана историја градот бил изложен на нападите на соседните тракиски племиња, а кон крајот на VI век пр. н. е. потпаднал под власта на [[Ахеменидско Царство|Персиското Царство]]. Подоцна станал член на [[Делски сојуз|Делскиот сојуз]], предводен од [[Атина]]. Во IV век пр. н. е. Перинт бил едно од главните трговски средишта во регионот. Во 340 година пр. н. е. македонскиот крал [[Филип II Македонски]] го опсадил градот, но по неколкумесечни борби не успеал да го освои. Во следните векови градот наизменично се наоѓал под влијание на различни хеленистички владетели, пред конечно да премине под римска власт. По воспоставувањето на римската провинција [[Тракија (римска провинција)|Тракија]] во 46 година, Перинт станал нејзино административно седиште и еден од најзначајните градови во регионот. Особено напредувал во текот на II и III век, кога развил интензивна трговија и сопствено производство на монети. Во 286 година, за време на царот [[Диоклецијан]], градот го добил името Хераклеја, според митскиот јунак [[Херакле]]. Со административните реформи на Диоклецијан, околу 297 година, Хераклеја станала главен град на новооснованата римска провинција [[Европа (римска провинција)|Европа]]. Во доцната антика Хераклеја останала значајно административно и црковно средиште, иако нејзиното политичко и економско значење постепено се намалувало по основањето на [[Цариград]] во 330 година. Од античкиот град се зачувани делови од одбранбените ѕидини, остатоци од театарот, некрополи и ранохристијанска базилика. mqzgjw8vcufdxnetua3lx4n2nodevom 5650442 5650439 2026-10-27T09:57:33Z Buli 2648 5650442 wikitext text/x-wiki '''Перинт''' (старогрчки: Πέρινθος, Périnthos; латински: Perinthus), подоцна познат како '''Хераклеја''' (Ἡράκλεια), бил антички грчки град на северниот брег на [[Мраморно Море|Пропонтида]] (денешно Мраморно Море), во областа [[Тракија]]. Се наоѓал на местото на денешниот град [[Мармара Ереглиси]], во турската покраина [[Текирдаг]]. Основан бил околу 602 година пр. н. е. од грчки доселеници од островот [[Самос]]. Благодарение на својата поволна географска положба и природните пристаништа, Перинт се развил во значајно трговско и поморско средиште на северното крајбрежје на Пропонтида. Во текот на својата рана историја градот бил изложен на нападите на соседните тракиски племиња, а кон крајот на VI век пр. н. е. потпаднал под власта на [[Ахеменидско Царство|Персиското Царство]]. Подоцна станал член на [[Делски сојуз|Делскиот сојуз]], предводен од [[Атина]]. Во IV век пр. н. е. Перинт бил едно од главните трговски средишта во регионот. Во 340 година пр. н. е. македонскиот крал [[Филип II Македонски]] го опсадил градот, но по неколкумесечни борби не успеал да го освои. Во следните векови градот наизменично се наоѓал под влијание на различни хеленистички владетели, пред конечно да премине под римска власт. По воспоставувањето на римската провинција [[Тракија (римска провинција)|Тракија]] во 46 година, Перинт станал нејзино административно седиште и еден од најзначајните градови во регионот. Особено напредувал во текот на II и III век, кога развил интензивна трговија и сопствено производство на монети. Во 286 година, за време на царот [[Диоклецијан]], градот го добил името Хераклеја, според митскиот јунак [[Херакле]]. Со административните реформи на Диоклецијан, околу 297 година, Хераклеја станала главен град на новооснованата римска провинција [[Европа (римска провинција)|Европа]]. Во доцната антика Хераклеја останала значајно административно и црковно средиште, иако нејзиното политичко и економско значење постепено се намалувало по основањето на [[Цариград]] во 330 година. Од античкиот град се зачувани делови од одбранбените ѕидини, остатоци од театарот, некрополи и ранохристијанска базилика. [[Категорија:Старогрчки колонии]] 4q71s0yyprf9oo6i4d1j4be8i2motpl 0 1406609 5650443 2026-10-27T10:04:55Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1379920643|Sanicula europaea]]“ 5650443 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Sanicle|image=Sanicula europaea 050606.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Schweizer |first1=F. |last2=Hasinger |first2=O. |year=2014 |title=''Sanicula europaea'' (Europe assessment) |volume=2014 |article-number=e.T55741987A55741992 |access-date=11 May 2026}}</ref><br />(Europe regional assessment)|genus=Sanicula|species=europaea|authority=[[L.]]}} '''''Sanicula europaea''''' ― повеќегодишно растение од родот ''[[Sanicula]]'', семејство [[штитоцветни]]. Традиционално е омилена состојка на многу билни лекови, а за неа се вели „оној што ја има оваа билка и се самолекува, не му треба ниту лекар ниту хирург“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6-sYAAAAYAAJ&q=sanicle&pg=PP36|title=West Devon and Cornwall Flora|last=Jacob|first=John|date=1836|publisher=Longman, Rees, Orme, Brown, Green, & Longman|location=Devonport|language=en}}</ref><ref name="culpeper">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jZcyAQAAMAAJ&q=sanicle&pg=PA330|title=Culpeper's Complete Herbal|last=Culpeper|first=Nicholas|date=1858|publisher=Milner and Sowerby|location=Halifax|page=331|language=en|author-link=Nicholas Culpeper}}</ref>{{Rp|342}} == Опис == == Живеалиште и распространетост == Видот е распространет на засенчени места во шумите низ [[Европа]]. == Употреба == ''Sanicula europaea'' се користела во Европа за заздравување на рани и чистење.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21904807|title=Gray's Supplement to the Pharmacopoeia|last=Redwood|first=Theophilus|date=1848|publisher=Longman and co|location=London|page=[https://archive.org/details/b21904807/page/315 315]|language=en|quote=Sanicula europaea.}}</ref><ref name="GCA33">{{Наведено списание|last=America|first=Garden Club of|date=1933|title=Garden Club of America|url=https://books.google.com/books?id=d28LAQAAMAAJ&q=Sanicula+europaea+sanus|journal=Bulletin|language=en|page=10}}</ref> Филтрираните екстракти од листови од ''Sanicula europaea'' покажаа некои антивирусни својства, инхибирајќи ја репликацијата на човечките параинфлуенца вируси тип 2 (HPIV-2).<ref>{{Наведено списание|last=Karagöz|first=A|last2=Arda|first2=N|last3=Gören|first3=N|last4=Nagata|first4=K|last5=Kuru|first5=A|date=August 1999|title=Antiviral activity of Sanicula europaea L. extracts on multiplication of human parainfluenza virus type 2.|journal=Phytotherapy Research|volume=13|issue=5|pages=436–8|doi=10.1002/(sici)1099-1573(199908/09)13:5<436::aid-ptr459>3.0.co;2-q|pmid=10441789}}</ref> Инфузии од ова растение, направени со вода или вино, биле вообичаено користени во Франција за лекување на дизентерија, чиреви и повреди на бубрезите.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=of1NAAAAcAAJ&q=Sanicle&pg=PA105|title=Histoire des plantes, en laquelle est contenue l'histoire entière des herbes...|last=Dodoens|first=Rembert|date=1557|publisher=Jean Loë|location=Anvers|page=106|language=fr}}</ref> [[Николас Калпепер]] сметал дека лекува тумори во кој било дел од телото и ги ублажува [[Гонореја|гонорејата]], болките во цревата и друго.<ref name="culpeper" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато|Sanicula europaea}} * 1510 book [https://books.google.com/books?id=7yNVAAAAcAAJ&dq=Sanicle&pg=PP245 Compendium medicine tam morborum universalium quam particularium nondum] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fkxnhkpaizqe88rhyfepmxqtxl5qudl 5650444 5650443 2026-10-27T10:05:13Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Саникула европаеа]] на [[Sanicula europaea]] 5650443 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Sanicle|image=Sanicula europaea 050606.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Schweizer |first1=F. |last2=Hasinger |first2=O. |year=2014 |title=''Sanicula europaea'' (Europe assessment) |volume=2014 |article-number=e.T55741987A55741992 |access-date=11 May 2026}}</ref><br />(Europe regional assessment)|genus=Sanicula|species=europaea|authority=[[L.]]}} '''''Sanicula europaea''''' ― повеќегодишно растение од родот ''[[Sanicula]]'', семејство [[штитоцветни]]. Традиционално е омилена состојка на многу билни лекови, а за неа се вели „оној што ја има оваа билка и се самолекува, не му треба ниту лекар ниту хирург“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6-sYAAAAYAAJ&q=sanicle&pg=PP36|title=West Devon and Cornwall Flora|last=Jacob|first=John|date=1836|publisher=Longman, Rees, Orme, Brown, Green, & Longman|location=Devonport|language=en}}</ref><ref name="culpeper">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jZcyAQAAMAAJ&q=sanicle&pg=PA330|title=Culpeper's Complete Herbal|last=Culpeper|first=Nicholas|date=1858|publisher=Milner and Sowerby|location=Halifax|page=331|language=en|author-link=Nicholas Culpeper}}</ref>{{Rp|342}} == Опис == == Живеалиште и распространетост == Видот е распространет на засенчени места во шумите низ [[Европа]]. == Употреба == ''Sanicula europaea'' се користела во Европа за заздравување на рани и чистење.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21904807|title=Gray's Supplement to the Pharmacopoeia|last=Redwood|first=Theophilus|date=1848|publisher=Longman and co|location=London|page=[https://archive.org/details/b21904807/page/315 315]|language=en|quote=Sanicula europaea.}}</ref><ref name="GCA33">{{Наведено списание|last=America|first=Garden Club of|date=1933|title=Garden Club of America|url=https://books.google.com/books?id=d28LAQAAMAAJ&q=Sanicula+europaea+sanus|journal=Bulletin|language=en|page=10}}</ref> Филтрираните екстракти од листови од ''Sanicula europaea'' покажаа некои антивирусни својства, инхибирајќи ја репликацијата на човечките параинфлуенца вируси тип 2 (HPIV-2).<ref>{{Наведено списание|last=Karagöz|first=A|last2=Arda|first2=N|last3=Gören|first3=N|last4=Nagata|first4=K|last5=Kuru|first5=A|date=August 1999|title=Antiviral activity of Sanicula europaea L. extracts on multiplication of human parainfluenza virus type 2.|journal=Phytotherapy Research|volume=13|issue=5|pages=436–8|doi=10.1002/(sici)1099-1573(199908/09)13:5<436::aid-ptr459>3.0.co;2-q|pmid=10441789}}</ref> Инфузии од ова растение, направени со вода или вино, биле вообичаено користени во Франција за лекување на дизентерија, чиреви и повреди на бубрезите.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=of1NAAAAcAAJ&q=Sanicle&pg=PA105|title=Histoire des plantes, en laquelle est contenue l'histoire entière des herbes...|last=Dodoens|first=Rembert|date=1557|publisher=Jean Loë|location=Anvers|page=106|language=fr}}</ref> [[Николас Калпепер]] сметал дека лекува тумори во кој било дел од телото и ги ублажува [[Гонореја|гонорејата]], болките во цревата и друго.<ref name="culpeper" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато|Sanicula europaea}} * 1510 book [https://books.google.com/books?id=7yNVAAAAcAAJ&dq=Sanicle&pg=PP245 Compendium medicine tam morborum universalium quam particularium nondum] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fkxnhkpaizqe88rhyfepmxqtxl5qudl 5650447 5650444 2026-10-27T10:12:24Z Виолетова 1975 5650447 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Sanicle|image=Sanicula europaea 050606.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Schweizer |first1=F. |last2=Hasinger |first2=O. |year=2014 |title=''Sanicula europaea'' (Europe assessment) |volume=2014 |article-number=e.T55741987A55741992 |access-date=11 May 2026}}</ref><br />(Europe regional assessment)|genus=Sanicula|species=europaea|authority=[[L.]]}} '''''Sanicula europaea''''' ― повеќегодишно растение од родот ''[[Sanicula]]'', семејство [[штитоцветни]]. Традиционално е омилена состојка на многу билни лекови, а за неа се вели „оној што ја има оваа билка и се самолекува, не му треба ниту лекар ниту хирург“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6-sYAAAAYAAJ&q=sanicle&pg=PP36|title=West Devon and Cornwall Flora|last=Jacob|first=John|date=1836|publisher=Longman, Rees, Orme, Brown, Green, & Longman|location=Devonport|language=en}}</ref><ref name="culpeper">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jZcyAQAAMAAJ&q=sanicle&pg=PA330|title=Culpeper's Complete Herbal|last=Culpeper|first=Nicholas|date=1858|publisher=Milner and Sowerby|location=Halifax|page=331|language=en|author-link=Nicholas Culpeper}}</ref>{{Rp|342}} == Опис == Ова е повеќегодишно тревесто растение, високо 15-50 см, голо со кус ризом. Стеблото е обично поединечно, ретко со две стебла, круглесто, со надолжни бразди и е цевчесто. Базалните листови на горната страна се зелени, на долната сиво-зелени. Листовите во основата на соцветијата се приседнати и обично триделни, а сегментите насечени на уште три или два дела. Штитовите формираат еден сложен штит обично од 4 штита. Кај машките цветови чашкините ливчиња се 5, линејни, заострени, околу 1 мм долги, венечните ливчиња се бели или розови, обратно-јајцевидни, а врвниот дел е свтикан кон внатрешноста на цветот речиси до основата на ливчињата. Кај хермафродитните цветови чашкините ливчиња се мали, линејни, заострени, околу 1 мм долги, венечните ливчиња се исти како кај мапките цветови. Плодот е топчест или јајцевидно топчест.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1534}}</ref>'' == Живеалиште и распространетост == Видот е распространет на засенчени места во шумите низ [[Европа]]. Во [[Македонија]] расте по засенчени места, во широколисните шуми, а посебно во буковите шуми, на надморска височина до 1800 метри. Овој вид рпетставува широко распространето растение на територијата на Македонија.''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Употреба == ''Sanicula europaea'' се користела во Европа за заздравување на рани и чистење.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21904807|title=Gray's Supplement to the Pharmacopoeia|last=Redwood|first=Theophilus|date=1848|publisher=Longman and co|location=London|page=[https://archive.org/details/b21904807/page/315 315]|language=en|quote=Sanicula europaea.}}</ref><ref name="GCA33">{{Наведено списание|last=America|first=Garden Club of|date=1933|title=Garden Club of America|url=https://books.google.com/books?id=d28LAQAAMAAJ&q=Sanicula+europaea+sanus|journal=Bulletin|language=en|page=10}}</ref> Филтрираните екстракти од листови од ''Sanicula europaea'' покажаа некои антивирусни својства, инхибирајќи ја репликацијата на човечките параинфлуенца вируси тип 2 (HPIV-2).<ref>{{Наведено списание|last=Karagöz|first=A|last2=Arda|first2=N|last3=Gören|first3=N|last4=Nagata|first4=K|last5=Kuru|first5=A|date=August 1999|title=Antiviral activity of Sanicula europaea L. extracts on multiplication of human parainfluenza virus type 2.|journal=Phytotherapy Research|volume=13|issue=5|pages=436–8|doi=10.1002/(sici)1099-1573(199908/09)13:5<436::aid-ptr459>3.0.co;2-q|pmid=10441789}}</ref> Инфузии од ова растение, направени со вода или вино, биле вообичаено користени во Франција за лекување на дизентерија, чиреви и повреди на бубрезите.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=of1NAAAAcAAJ&q=Sanicle&pg=PA105|title=Histoire des plantes, en laquelle est contenue l'histoire entière des herbes...|last=Dodoens|first=Rembert|date=1557|publisher=Jean Loë|location=Anvers|page=106|language=fr}}</ref> [[Николас Калпепер]] сметал дека лекува тумори во кој било дел од телото и ги ублажува [[Гонореја|гонорејата]], болките во цревата и друго.<ref name="culpeper" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-вметнато|Sanicula europaea}} * 1510 book [https://books.google.com/books?id=7yNVAAAAcAAJ&dq=Sanicle&pg=PP245 Compendium medicine tam morborum universalium quam particularium nondum] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] i4b5vor4xaw7h4gntydjig1ej2k1ni5 1 1406611 5650446 2026-10-27T10:05:57Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650446 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406612 5650448 2026-10-27T10:14:28Z Jtasevski123 69538 нс 5650448 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = Epilobium palustre bluete.jpeg |genus = Epilobium |species = palustre |authority = [[L.]] |synonyms = ''Epilobium lineare''<br>''Epilobium oliganthum''<br>''Epilobium pylaieanum''<br>''Epilobium wyomingense'' }} '''''Epilobium palustre''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[врбовка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007}}</ref> Ова растение има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост и може да се најде подалеку на југ во планинските области. == Опис == ''Epilobium palustre'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 10–60 см, со кус [[ризом]] од кој се развива едно [[Стебло|стебленце]]. За време на цветањето, од основата на стеблото се развиваат тенки, кончести столони, кои делумно растат под земјата. Стеблото е исправено, со кружен напречен пресек, голо во долниот дел, а во горниот густо покриено со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакна. Покрај нив се јавуваат и малубројни распрснати жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, линијно-копјести до копјести, долги 2–7 см и широки 0,4–1 см. Имаат целокраен раб, заострен или тап врв и стеснета основа, а се приседнати. Рабовите им се свиткани кон долната страна. По работ и по средната жила на долната страна на лисната плоча имаат прилегнати, лакесто свиткани влакна, кои на горната страна се поретки. Стеблото носи мал број цветови, а често и само еден. [[Соцветие|Соцветието]] е густо влакнесто, поретко со жлездести влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се широко ланцетни, долги 3–5 мм, со тап врв и густи, лакесто свиткани влакна, особено во долната половина. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 4–8 мм, всечени на врвот и светлорозови до црвеникави, поретко бели. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 5–8 см, густо покриена со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакна, меѓу кои има и поретки, распрснати жлездести влакна. [[Семки|Семките]] имаат проѕирен додаток на врвот.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1408}}</ref>'' Растенијата од различни живеалишта покажуваат висока [[Morphological diversity|морфолошка разновидност]].{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост == Локално честа појава на [[Британски Острови|Британските]] [[Британски Острови|Острови]].<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles''. Cambridge University Press. {{ISBN|0 521 04656 4}}</ref> Неговата распространетост во [[Хрватска]] е разнолика, се очекува во сите региони доволно далеку од брегот, но зависи од загрозените мочуришни живеалишта.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост во Македонија == ''Epilobium palustre'' расте на влажни и тревести станишта и тоа обично во планинските подрачја. Растнието се среќава на пл. [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; пл. [[Кораб]]; пл. [[Бистра]]; покрај [[Мавровска Река]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Epilobium palustre}} mnq4b31kcpwazchj7xot17hzaxyghno 5650450 5650448 2026-10-27T10:15:50Z Jtasevski123 69538 5650450 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = Epilobium palustre bluete.jpeg |genus = Epilobium |species = palustre |authority = [[L.]] |synonyms = ''Epilobium lineare''<br>''Epilobium oliganthum''<br>''Epilobium pylaieanum''<br>''Epilobium wyomingense'' }} '''''Epilobium palustre''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[врбовка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007}}</ref> Ова растение има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост и може да се најде подалеку на југ во планинските области. == Опис == ''Epilobium palustre'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 10–60 см, со кус [[ризом]] од кој се развива едно [[Стебло|стебленце]]. За време на цветањето, од основата на стеблото се развиваат тенки, кончести столони, кои делумно растат под земјата. Стеблото е исправено, со кружен напречен пресек, голо во долниот дел, а во горниот густо покриено со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакна. Покрај нив се јавуваат и малубројни распрснати жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, линијно-копјести до копјести, долги 2–7 см и широки 0,4–1 см. Имаат целокраен раб, заострен или тап врв и стеснета основа, а се приседнати. Рабовите им се свиткани кон долната страна. По работ и по средната жила на долната страна на лисната плоча имаат прилегнати, лакесто свиткани влакна, кои на горната страна се поретки. Стеблото носи мал број цветови, а често и само еден. [[Соцветие|Соцветието]] е густо влакнесто, поретко со жлездести влакна. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се широко ланцетни, долги 3–5 мм, со тап врв и густи, лакесто свиткани влакна, особено во долната половина. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се долги 4–8 мм, всечени на врвот и светлорозови до црвеникави, поретко бели. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 5–8 см, густо покриена со бели, прилегнати, лакесто свиткани влакна, меѓу кои има и поретки, распрснати жлездести влакна. [[Семки|Семките]] имаат проѕирен додаток на врвот.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1408}}</ref>'' Растенијата од различни живеалишта покажуваат висока [[Morphological diversity|морфолошка разновидност]].{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост == Локално честа појава на [[Британски Острови|Британските]] [[Британски Острови|Острови]].<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles''. Cambridge University Press. {{ISBN|0 521 04656 4}}</ref> Неговата распространетост во [[Хрватска]] е разнолика, се очекува во сите региони доволно далеку од брегот, но зависи од загрозените мочуришни живеалишта.{{Sfn|Strgulc Krajšek|Šegedin|Jogan|2009}} == Распространетост во Македонија == ''Epilobium palustre'' расте на влажни и тревести станишта и тоа обично во планинските подрачја. Растнието се среќава на пл. [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; пл. [[Кораб]]; пл. [[Бистра]]; покрај [[Мавровска Река]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Epilobium palustre}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Врбовка]] 3pp8iatzgo3fbt3z992hpalykevemnh 1 1406613 5650449 2026-10-27T10:14:53Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650449 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406614 5650451 2026-10-27T10:16:49Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1366011859|Astrantia]]“ 5650451 wikitext text/x-wiki '''''Ѕвезда (науч. Astrantia)''''' ― [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Штитоцветни|Apiaceae]], по потекло од [[Средна Европа|Централна]], [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] и [[Кавказ]]. Постојат неколку видови, кои имаат ароматични корени, палматни лисја и декоративни цветови. == Етимологија == [[File:Delicate_flower_(9027047529).jpg|мини]] Името на родот е изведено од латинскиот збор „aster“ што значи ѕвезда и се однесува на отворените цветни бракти во форма на ѕвезда на растението.<ref name="Boris">Boris Lariushin {{Google books|lqL8AwAAQBAJ|Apiaceae Family: Volume 2}}</ref> == Видови == {{На|2022|December}} , [[Plants of the World Online]] прифати 10 видови,<ref name="POWO_39706-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39706-1|title=''Astrantia'' L.|work=Plants of the World Online|accessdate=16 December 2022}}</ref> додека [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|GRIN Таксономијата]] наведе само пет видови (означени со „G“ подолу).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyspecieslist?id=1096&type=genus|title=Species of ''Astrantia'' L..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=16 December 2022}}</ref> == Употреба == Стеблата и [[Ризом|ризомите]] може да се користат за медицински цели. Тие обезбедуваат есенцијално масло кое може да се користи како стомахицир. Сувите листови од растението може да се користат во хербални лекови како инфузија за да помогнат во варењето на храната и да го стимулираат апетитот.<ref>Panda, H. {{Google books|VRKmAwAAQBAJ|Handbook on Medicinal Herbs with Uses}} </ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Целери]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] szej5o357l87dmqbjgn7n2wf183zow5 5650452 5650451 2026-10-27T10:20:59Z Виолетова 1975 5650452 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Astrantia.jpg |image_caption = ''Astrantia major'' |display_parents = 2 |taxon = Astrantia |authority = [[L.]]<ref name=POWO_39706-1/> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |synonyms = {{Genus list |Etoxoe|Raf. |Transcaucasia|M.Hiroe }} |synonyms_ref = }} [[File:Delicate_flower_(9027047529).jpg|мини]] '''''Ѕвезда (науч. Astrantia)''''' ― [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни [[Apiaceae]], по потекло од [[Средна Европа|Централна]], [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] и [[Кавказ]]. Постојат неколку видови, кои имаат ароматични корени, палматни лисја и декоративни цветови. == Етимологија == Името на родот е изведено од латинскиот збор „aster“ што значи ѕвезда и се однесува на отворените цветни бракти во форма на ѕвезда на растението.<ref name="Boris">Boris Lariushin {{Google books|lqL8AwAAQBAJ|Apiaceae Family: Volume 2}}</ref> == Видови == До декември 2022 година, [[Plants of the World Online]] прифати 10 видови,<ref name="POWO_39706-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39706-1|title=''Astrantia'' L.|work=Plants of the World Online|accessdate=16 December 2022}}</ref> додека [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|GRIN Таксономијата]] наведе само пет видови (означени со „G“ подолу).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyspecieslist?id=1096&type=genus|title=Species of ''Astrantia'' L..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=16 December 2022}}</ref> *''[[Astrantia bavarica]]'' <small>F.W.Schultz</small> *''[[Astrantia carniolica]]'' <small>Wulfen</small> (G) *''[[Astrantia colchica]]'' <small>Albov</small> (G) *''[[Astrantia major]]'' <small>L.</small> (G) *''[[Astrantia maxima]]'' <small>Pall.</small> (G) *''[[Astrantia minor]]'' <small>L.</small> (G) *''[[Astrantia ossica]]'' <small>Woronow ex Grossh.</small> *''[[Astrantia pauciflora]]'' <small>Bertol.</small> *''[[Astrantia pontica]]'' <small>Albov</small> *''[[Astrantia trifida]]'' <small>Hoffm.</small> == Употреба == Стеблата и [[Ризом|ризомите]] може да се користат за медицински цели. Тие обезбедуваат есенцијално масло кое може да се користи како стомахицир. Сувите листови од растението може да се користат во хербални лекови како инфузија за да помогнат во варењето на храната и да го стимулираат апетитот.<ref>Panda, H. {{Google books|VRKmAwAAQBAJ|Handbook on Medicinal Herbs with Uses}} </ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Целери]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 3cxuryp5ykdm07e7vumkvqodzlj7oef 5650456 5650452 2026-10-27T10:24:24Z Виолетова 1975 5650456 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Astrantia.jpg |image_caption = ''Astrantia major'' |display_parents = 2 |taxon = Astrantia |authority = [[L.]]<ref name=POWO_39706-1/> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |synonyms = {{Genus list |Etoxoe|Raf. |Transcaucasia|M.Hiroe }} |synonyms_ref = }} [[File:Delicate_flower_(9027047529).jpg|мини]] '''Ѕвезда''' (науч. ''Astrantia'') ― [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] штитоцветни [[Apiaceae]], по потекло од [[Средна Европа|Централна]], [[Источна Европа|Источна]] и [[Јужна Европа]] и [[Кавказ]]. Во [[Македонија]] од овој род расте само еден вид: ''[[Astrantia major]]''.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1535}}</ref>'' Постојат неколку видови, кои имаат ароматични корени, палматни лисја и декоративни цветови. == Етимологија == Името на родот е изведено од латинскиот збор „aster“ што значи ѕвезда и се однесува на отворените цветни бракти во форма на ѕвезда на растението.<ref name="Boris">Boris Lariushin {{Google books|lqL8AwAAQBAJ|Apiaceae Family: Volume 2}}</ref> == Видови == До декември 2022 година, [[Plants of the World Online]] прифати 10 видови,<ref name="POWO_39706-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39706-1|title=''Astrantia'' L.|work=Plants of the World Online|accessdate=16 December 2022}}</ref> додека [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|GRIN Таксономијата]] наведе само пет видови (означени со „G“ подолу).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomyspecieslist?id=1096&type=genus|title=Species of ''Astrantia'' L..|work=GRIN Taxonomy|publisher=National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland|accessdate=16 December 2022}}</ref> *''[[Astrantia bavarica]]'' <small>F.W.Schultz</small> *''[[Astrantia carniolica]]'' <small>Wulfen</small> (G) *''[[Astrantia colchica]]'' <small>Albov</small> (G) *''[[Astrantia major]]'' <small>L.</small> (G) *''[[Astrantia maxima]]'' <small>Pall.</small> (G) *''[[Astrantia minor]]'' <small>L.</small> (G) *''[[Astrantia ossica]]'' <small>Woronow ex Grossh.</small> *''[[Astrantia pauciflora]]'' <small>Bertol.</small> *''[[Astrantia pontica]]'' <small>Albov</small> *''[[Astrantia trifida]]'' <small>Hoffm.</small> == Употреба == Стеблата и [[Ризом|ризомите]] може да се користат за медицински цели. Тие обезбедуваат есенцијално масло кое може да се користи како стомахицир. Сувите листови од растението може да се користат во хербални лекови како инфузија за да помогнат во варењето на храната и да го стимулираат апетитот.<ref>Panda, H. {{Google books|VRKmAwAAQBAJ|Handbook on Medicinal Herbs with Uses}} </ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Целери]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8zjrer069hkjh0q03d0hg4msu8smsyy 1 1406615 5650453 2026-10-27T10:21:28Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650453 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406616 5650454 2026-10-27T10:23:37Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1199186498|Viola gracilis]]“ 5650454 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola gracilis 140-8541.jpg|genus=Viola|species=gracilis|authority=[[Sm.]]|synonyms={{Species list | Viola calycina | Boiss. & Heldr. | Viola elongata | A.Huet ex Nyman | Viola olympica | Boiss. }}|synonyms_ref=<ref name="powo">{{cite POWO |id=868245-1 |title=''Viola gracilis'' |access-date=21 May 2022}}</ref>}} '''''Viola gracilis''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] во рамките на семејството [[Темјанушки|Violaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000423927|title=''Viola gracilis'' Sm.|date=2022-05-21|work=www.worldfloraonline.org|accessdate=2022-05-21}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, во основата силно разгрането, 10-30 цм високо, сиво-зелено од густи влакна. Стебленцата вертикални или прилегнати, со долги интернодиуми, а потоа искривувајќи се растат вертикално и обично не се разгрануваат. Листовите по стебленцата ретки, заедно со прилисниците сиво-зелени од густите влакна. Базалните листови помали од горните, 15-20 мм долги, 12-15 мм широки, ламината јајцевидна до круглеста, на врвот обично заокруглена, по работ со 3-5 запци, во основата слабо срцевидна или рамно отсечена и одеднаш преминува во дршка подолга од неа. Прилисниците за половина помали од листот, централниот сегмент сличен на листот но многу помал, круглесто-јајцевиден, целокраен или пак назабен, одеднаш стеснет во дршка на која на внатрешната страна има 1-2, а на надворешната страна 4-5 ланцетовидни и на врвот заострени сегменти. Средните и горните листови поголеми. Ламината елиптична или елиптично-ланцетна, на врвот заокруглена, по работ со тапи запци, во основата постепено преминува во дршка покуса од неа. Прилисниците достигнуваат до 2/3 од должината на листот, пересто насечени скоро до основата. Централниот сегмент целокраен или слабо назабен (со 3 запци), елиптично-ланцетен, кон основата се стеснува во дршковидно образување. На внатрешната страна со 1-3, а на надворешната страна со 5-8 линејно-ланцетни и на врвот заострени странични сегменти. Цветните дршки 4-9 цм долги, обично голи. Брактеолите триаглести, со заострен врв и обично се 1-1,5 цм под цветот. Цветовите 2,0-2,5 цм високи. Чашкините ливчиња со придатоците 9-11 мм долги, 1,7-3,5 мм широки, голи или влакнести, по работ со цилии, елиптично-ланцетни до ланцетни, целокрајни или со ретки ситни запчиња, на врвот заострени. Придатоците околу 2 мм долги, на врвот неправилно назабени. Венечните ливчиња жолти или виолетови; шпората 5-7 мм долга, права или малку искривена нагоре, зеленикаво-виолетова или жолтеникаво-виолетова.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=546-547}}</ref> Распространетост во Македонија Расте по високопланински пасишта и карпи на силикатна подлога, од 1.300-2.050 м. Позната само за Источна Македонија, и тоа: [[Осоговски Планини]] - [[Руен]], [[Царев Врв]], Шамска Чука и Ајдучка Чешма; [[Голак]] - [[Делчево]].<ref name=":022" /> == Распространетост == ''Viola gracilis'' е [[Домороден вид|по потекло]] од [[Европа]], и може да се најде во [[Албанија]], [[Бугарија]], [[Југославија]] и [[Турција]]. == Живеалиште == ''Viola gracilis'' расте во тревни планински шуми и алпски ливади.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Perennials Volume 1 Early Perennials|last=Phillips, Rix|first=Roger, Martyn|publisher=Pan Books|year=1991|isbn=0330327747|pages=55}}</ref> Може да се најде и меѓу карпите.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Viola/gracilis|title=''Viola gracilis''|date=2022-05-21|work=Alpine Garden Society|accessdate=2022-05-21}}</ref> Забележано е дека расте на надморски височини од 1250 до 2000 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] dw25zj9ehzmwswibobtzh3a2r17yeb6 5650455 5650454 2026-10-27T10:24:12Z BosaFi 115936 5650455 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Viola gracilis 140-8541.jpg|genus=Viola|species=gracilis|authority=[[Sm.]]|synonyms={{Species list | Viola calycina | Boiss. & Heldr. | Viola elongata | A.Huet ex Nyman | Viola olympica | Boiss. }}|synonyms_ref=<ref name="powo">{{cite POWO |id=868245-1 |title=''Viola gracilis'' |access-date=21 May 2022}}</ref>}} '''''Viola gracilis''''' е вид [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] во рамките на семејството [[Темјанушки|Violaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000423927|title=''Viola gracilis'' Sm.|date=2022-05-21|work=www.worldfloraonline.org|accessdate=2022-05-21}}</ref> == Опис == Повеќегодишно тревесто растение, во основата силно разгрането, 10-30 цм високо, сиво-зелено од густи влакна. Стебленцата вертикални или прилегнати, со долги интернодиуми, а потоа искривувајќи се растат вертикално и обично не се разгрануваат. Листовите по стебленцата ретки, заедно со прилисниците сиво-зелени од густите влакна. Базалните листови помали од горните, 15-20 мм долги, 12-15 мм широки, ламината јајцевидна до круглеста, на врвот обично заокруглена, по работ со 3-5 запци, во основата слабо срцевидна или рамно отсечена и одеднаш преминува во дршка подолга од неа. Прилисниците за половина помали од листот, централниот сегмент сличен на листот но многу помал, круглесто-јајцевиден, целокраен или пак назабен, одеднаш стеснет во дршка на која на внатрешната страна има 1-2, а на надворешната страна 4-5 ланцетовидни и на врвот заострени сегменти. Средните и горните листови поголеми. Ламината елиптична или елиптично-ланцетна, на врвот заокруглена, по работ со тапи запци, во основата постепено преминува во дршка покуса од неа. Прилисниците достигнуваат до 2/3 од должината на листот, пересто насечени скоро до основата. Централниот сегмент целокраен или слабо назабен (со 3 запци), елиптично-ланцетен, кон основата се стеснува во дршковидно образување. На внатрешната страна со 1-3, а на надворешната страна со 5-8 линејно-ланцетни и на врвот заострени странични сегменти. Цветните дршки 4-9 цм долги, обично голи. Брактеолите триаглести, со заострен врв и обично се 1-1,5 цм под цветот. Цветовите 2,0-2,5 цм високи. Чашкините ливчиња со придатоците 9-11 мм долги, 1,7-3,5 мм широки, голи или влакнести, по работ со цилии, елиптично-ланцетни до ланцетни, целокрајни или со ретки ситни запчиња, на врвот заострени. Придатоците околу 2 мм долги, на врвот неправилно назабени. Венечните ливчиња жолти или виолетови; шпората 5-7 мм долга, права или малку искривена нагоре, зеленикаво-виолетова или жолтеникаво-виолетова.<ref name=":022">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=546-547}}</ref> == Распространетост == ''Viola gracilis'' е [[Домороден вид|по потекло]] од [[Европа]], и може да се најде во [[Албанија]], [[Бугарија]], [[Југославија]] и [[Турција]]. === Распространетост во Македонија === Расте по високопланински пасишта и карпи на силикатна подлога, од 1.300-2.050 м. Позната само за Источна Македонија, и тоа: [[Осоговски Планини]] - [[Руен]], [[Царев Врв]], Шамска Чука и Ајдучка Чешма; [[Голак]] - [[Делчево]].<ref name=":022" /> == Живеалиште == ''Viola gracilis'' расте во тревни планински шуми и алпски ливади.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Perennials Volume 1 Early Perennials|last=Phillips, Rix|first=Roger, Martyn|publisher=Pan Books|year=1991|isbn=0330327747|pages=55}}</ref> Може да се најде и меѓу карпите.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Viola/gracilis|title=''Viola gracilis''|date=2022-05-21|work=Alpine Garden Society|accessdate=2022-05-21}}</ref> Забележано е дека расте на надморски височини од 1250 до 2000 метри надморска височина.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Темјанушка]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] p1xjogliuacrayaxittfv6o7bqjavac 0 1406617 5650457 2026-10-27T10:24:57Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Ѕвезда (род)]] 5650457 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ѕвезда (род)]] b8bn3rrqzs2aunvy03cvqd7w7fye582 0 1406618 5650458 2026-10-27T10:32:02Z Jtasevski123 69538 нс 5650458 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = Epilobium sp.jpg |genus = Epilobium |species = nutans |authority = [[Франц Вилибалд Шмит|F.W.Schmidt]] |synonyms = ''Epilobium heterophyllum'' <small>[[Hegetschw.]]</small><br>''Epilobium alpinum'' subsp.'' nutans'' <small>([[F.W.Schmidt]]) Celak.</small> }}'''''Epilobium nutans''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Тревесто растение|тревесто]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]], опишано од [[Франц Вилибалд Шмит]].<ref name="source">[http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World]</ref> Во ''[[Каталог на животот|Каталогот на животот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == ''Epilobium nutans'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 10–30 см, со хоризонтален [[ризом]] од кој се развива едно [[стебло]]. Од основата на стеблото се развиваат и неколку тенки, надземни, разлистени столони. Стеблото е исправено и неразгрането, во долниот дел со кружен напречен пресек и голо, а во горниот четириаголно, со две или четири надолжни линии од прилегнати, лакесто свиткани влакна. Во близина на соцветието влакната се многу погусти и ја покриваат целата површина. За време на цветањето, врвниот дел на растението се свиткува надолу. [[Лист|Листовите]] се јајцевидни до елиптични, долги 1–3 см и широки 2–8 мм, речиси целокрајни и голи. Врвот им е тапо заострен, основата стеснета, а листовите се приседнати, освен најдолните, кои имаат кратки дршки. [[Цвет|Цветовите]] се мали и малубројни. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести, долги 4–5 мм, со тап врв и ретки, лакесто свиткани влакна. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се околу 2 мм подолги од чашкините, бледовиолетови и плитко всечени на врвот. Столпчето завршува со топчесто издолжен жиг. Кутијката е долга 4–6 см и има сивкаст изглед поради густите, прилегнати влакна. [[Семки|Семките]] имаат проѕирен додаток на врвот.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1409}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium nutans'' расте на влажни места и по тресетишта. Растението се среќава во [[Мавровско]] - [[Мавровско Поле]] и над с. [[Врбен]]; [[Пелистер]] - тресетиштето кај Големото Езеро.''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Epilobium nutans|''Epilobium nutans''}} 714cj8edi2bwbu5t7dc9m4388eu1zw3 5650463 5650458 2026-10-27T10:34:58Z Jtasevski123 69538 5650463 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = Epilobium sp.jpg |genus = Epilobium |species = nutans |authority = [[Франц Вилибалд Шмит|F.W.Schmidt]] |synonyms = ''Epilobium heterophyllum'' <small>[[Hegetschw.]]</small><br>''Epilobium alpinum'' subsp.'' nutans'' <small>([[F.W.Schmidt]]) Celak.</small> }}'''''Epilobium nutans''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Тревесто растение|тревесто]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]], опишано од [[Франц Вилибалд Шмит]].<ref name="source">[http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World]</ref> Во ''[[Каталог на животот|Каталогот на животот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == ''Epilobium nutans'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 10–30 см, со хоризонтален [[ризом]] од кој се развива едно [[стебло]]. Од основата на стеблото се развиваат и неколку тенки, надземни, разлистени столони. Стеблото е исправено и неразгрането, во долниот дел со кружен напречен пресек и голо, а во горниот четириаголно, со две или четири надолжни линии од прилегнати, лакесто свиткани влакна. Во близина на соцветието влакната се многу погусти и ја покриваат целата површина. За време на цветањето, врвниот дел на растението се свиткува надолу. [[Лист|Листовите]] се јајцевидни до елиптични, долги 1–3 см и широки 2–8 мм, речиси целокрајни и голи. Врвот им е тапо заострен, основата стеснета, а листовите се приседнати, освен најдолните, кои имаат кратки дршки. [[Цвет|Цветовите]] се мали и малубројни. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести, долги 4–5 мм, со тап врв и ретки, лакесто свиткани влакна. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се околу 2 мм подолги од чашкините, бледовиолетови и плитко всечени на врвот. Столпчето завршува со топчесто издолжен жиг. Кутијката е долга 4–6 см и има сивкаст изглед поради густите, прилегнати влакна. [[Семки|Семките]] имаат проѕирен додаток на врвот.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1409}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium nutans'' расте на влажни места и по тресетишта. Растението се среќава во [[Мавровско]] - [[Мавровско Поле]] и над с. [[Врбен]]; [[Пелистер]] - тресетиштето кај Големото Езеро.''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commonscat|Epilobium nutans|''Epilobium nutans''}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врбовка]] jaut6ewmyrfd3fi3h51v4rty1cxc8wx 1 1406619 5650459 2026-10-27T10:32:40Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5650459 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1406620 5650460 2026-10-27T10:33:15Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355095852|Astrantia major]]“ 5650460 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Closeup of Astrantia Major flower.jpg|image caption=|taxon=Astrantia major|authority=[[L.]]|synonyms ref=<ref name = "Powo">{{cite web |title = ''Astrantia major'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:838340-1 |website = Plants of the World Online |access-date = 19 December 2022 |language = en}}</ref>|synonyms=* ''Sanicula astrantia'' {{Au|E.H.L.Krause}} * ''Astrantia major'' var. ''brevicaule'' {{Au|Losa & P.Monts.}}}} '''Голема ѕвезда''' ([[науч.]] ''Astrantia major'') ― [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]'', [[Домороден вид|по потекло]] од централна и источна Европа. Расте до 90 см високо, тоа е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]], многу корисно во градините. == Опис == ''Astrantia major'' достигнува во просек 60 см висина. Стеблото е исправено и голо, со мали гранки и малку лисја. Листовите се генерално два, неподвижни, амплексикуларни и ланцетни со тролобен врв.Соцветието е во форма на [[Штит (ботаника)|штит]]. Цветните листови се бројни (10-20), црвеникави (понекогаш бели) со заострен врв. Малите цветови се зеленикаво-бели со црвеникави нијанси. Централните се хермафродити, додека надворешните се машки. Ливчињата се пет, бели (или малку поцрвенети), додека [[Прашник|прашниците]] се пет и многу подолги. Големина на цветовите: околу 1&nbsp;мм. Цветниот период трае од јуни до септември. === Биохемија === Растението произведува [[есенцијално масло]]<ref>{{Наведено списание|last=Radulović|first=N.S.|last2=Mladenović|first2=M.Z.|last3=Ethorđević|first3=N.D.|date=July 2012|title=Chemotypification of Astrantia major L. (Apiaceae): essential-oil and lignan profiles of fruits.|journal=Chemistry & Biodiversity|volume=9|issue=7|pages=1320–37|doi=10.1002/cbdv.201100430|pmid=22782878}}</ref> кое може да се користи во хербални лекови.<ref>Panda, H. {{Google books|VRKmAwAAQBAJ|Handbook on Medicinal Herbs with Uses|page=163}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Ова растение е по потекло од јужна Европа (Пиринеите, Карпатите и Балканот), но исто така и од Кавказ до Анадолија. Се среќава во земјите Албанија, Австрија, Белорусија, Бугарија, Чехословачка, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Италија, Северен Кавказ, Полска, Романија, Шпанија, Швајцарија, Украина и Југославија. Честа појава е во планинските ливади и тревни површини, во шумите и чистините, како и во близина на потоците, обично на варовнички почви, на надморска височина до 2300 метри. Во Македонија == Подвидови == Кју ги прифаќа само (во 2022 година); ''Astrantia major'' subsp. ''apenninica'' {{Au|Wörz}} , ''Astrantia major'' subsp. ''carinthiaca'' {{Au|(Hoppe ex W.D.J.Koch) Arcang.}}, ''Astrantia major'' subsp. ''elatior'' {{Au|(Friv.) K.Malý}}, ''Astrantia major'' subsp. ''major'' и ''Astrantia major'' subsp. ''pyrenaica'' {{Au|Wörz}} == Галерија == <gallery> File:Apiaceae_-_Astrantia_major-2.JPG File:Astrantia_major_ENBLA01.jpg File:Astrantia_major_'Star_of_Beauty'_J1.jpg|алт=A. major 'Star of Beauty'| File:Apiaceae_-_Astrantia_major-1.JPG|алт=Leaf| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id40377/ Биолиб] * [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index2.php?scientific-name=astrantia+major Астрантија мајор] * [http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=1254 Acta Plantarum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303175820/http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=1254|date=2016-03-03}} * [http://www.perennials.com/seeplant.html?item=1.088.340 Санингдејл шаренолик] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Целери]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4c3pt33w400um99y88iknq06kzvvojq 5650464 5650460 2026-10-27T10:38:24Z Виолетова 1975 /* Подвидови */ 5650464 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Closeup of Astrantia Major flower.jpg|image caption=|taxon=Astrantia major|authority=[[L.]]|synonyms ref=<ref name = "Powo">{{cite web |title = ''Astrantia major'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:838340-1 |website = Plants of the World Online |access-date = 19 December 2022 |language = en}}</ref>|synonyms=* ''Sanicula astrantia'' {{Au|E.H.L.Krause}} * ''Astrantia major'' var. ''brevicaule'' {{Au|Losa & P.Monts.}}}} '''Голема ѕвезда''' ([[науч.]] ''Astrantia major'') ― [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]'', [[Домороден вид|по потекло]] од централна и источна Европа. Расте до 90 см високо, тоа е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]], многу корисно во градините. == Опис == ''Astrantia major'' достигнува во просек 60 см висина. Стеблото е исправено и голо, со мали гранки и малку лисја. Листовите се генерално два, неподвижни, амплексикуларни и ланцетни со тролобен врв.Соцветието е во форма на [[Штит (ботаника)|штит]]. Цветните листови се бројни (10-20), црвеникави (понекогаш бели) со заострен врв. Малите цветови се зеленикаво-бели со црвеникави нијанси. Централните се хермафродити, додека надворешните се машки. Ливчињата се пет, бели (или малку поцрвенети), додека [[Прашник|прашниците]] се пет и многу подолги. Големина на цветовите: околу 1&nbsp;мм. Цветниот период трае од јуни до септември. === Биохемија === Растението произведува [[есенцијално масло]]<ref>{{Наведено списание|last=Radulović|first=N.S.|last2=Mladenović|first2=M.Z.|last3=Ethorđević|first3=N.D.|date=July 2012|title=Chemotypification of Astrantia major L. (Apiaceae): essential-oil and lignan profiles of fruits.|journal=Chemistry & Biodiversity|volume=9|issue=7|pages=1320–37|doi=10.1002/cbdv.201100430|pmid=22782878}}</ref> кое може да се користи во хербални лекови.<ref>Panda, H. {{Google books|VRKmAwAAQBAJ|Handbook on Medicinal Herbs with Uses|page=163}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Ова растение е по потекло од јужна Европа (Пиринеите, Карпатите и Балканот), но исто така и од Кавказ до Анадолија. Се среќава во земјите Албанија, Австрија, Белорусија, Бугарија, Чехословачка, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Италија, Северен Кавказ, Полска, Романија, Шпанија, Швајцарија, Украина и Југославија. Честа појава е во планинските ливади и тревни површини, во шумите и чистините, како и во близина на потоците, обично на варовнички почви, на надморска височина до 2300 метри. Во [[Македонија]] расте по високопланински ливади, во проретчени шуми, по работ на шумите, на надморска височина од 1000 до 2000 метри. ''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1535-1536}}</ref>'' == Подвидови == * ''Astrantia major'' subsp. ''carinthiaca'' {{Au|(Hoppe) Arcang.}} * ''Astrantia major'' var. ''involucrata'' {{Au|Koch}} * ''Astrantia major'' subsp. ''elatior'' {{Au|(Frivaldsky) Maly}} * ''Astrantia caucasica'' Auct. Fl.Ital non Sprengel * ''Astrantia major'' subsp. ''major'' * ''Astrantia major'' subsp. ''biebersteinii'' {{Au|(Fisch. & C.A.Mey.) I.Grint.}} (со синонимите ''Astrantia biebersteinii'' {{Au|Fisch. & C.A.Mey.}},''Astrantia colchica'' {{Au|Albov}}, ''Astrantia intermedia'' {{Au|Bieb.}}, ''Astrantia neglecta'' {{Au|C.Koch & Bouche}}, ''Astrantia orientalis'' {{Au|Woronow}}, ''Astrantia ossica'' {{Au|Woronow}} and ''Astrantia trifida'' {{Au|Hoffm.}}<ref>{{cite web|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/f44d5e96a91c42a37483e86c326703e3/synonym/daf5a11c460c9c5c388d1394300fcb70|title=Catalogue of Life : Astrantia trifida Hoffm.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815151308/http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/f44d5e96a91c42a37483e86c326703e3/synonym/daf5a11c460c9c5c388d1394300fcb70|archive-date=15 August 2021|website=www.catalogueoflife.org|access-date=26 April 2020|url-status=dead}}</ref>) Кју ги прифаќа само (до 2022 година): ''Astrantia major'' subsp. ''apenninica'' {{Au|Wörz}} , ''Astrantia major'' subsp. ''carinthiaca'' {{Au|(Hoppe ex W.D.J.Koch) Arcang.}}, ''Astrantia major'' subsp. ''elatior'' {{Au|(Friv.) K.Malý}}, ''Astrantia major'' subsp. ''major'' и ''Astrantia major'' subsp. ''pyrenaica'' {{Au|Wörz}} == Галерија == <gallery> File:Apiaceae_-_Astrantia_major-2.JPG File:Astrantia_major_ENBLA01.jpg File:Astrantia_major_'Star_of_Beauty'_J1.jpg|алт=A. major 'Star of Beauty'| File:Apiaceae_-_Astrantia_major-1.JPG|алт=Leaf| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id40377/ Биолиб] * [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index2.php?scientific-name=astrantia+major Астрантија мајор] * [http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=1254 Acta Plantarum] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303175820/http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=1254|date=2016-03-03}} * [http://www.perennials.com/seeplant.html?item=1.088.340 Санингдејл шаренолик] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Целери]] [[Категорија:Флора на Македонија]] on8g1wuazto0a8b6r9vp067jdylgqmb 0 1406621 5650461 2026-10-27T10:33:50Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Голема ѕвезда]] 5650461 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Голема ѕвезда]] si2p5x71x7oqbwdxii20onuttcj87zv 1 1406622 5650462 2026-10-27T10:34:15Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650462 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406623 5650465 2026-10-27T10:47:59Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368075178|Eryngium]]“ 5650465 wikitext text/x-wiki '''''Eryngium''''' или валавци ― [[Род (биологија)|род]] на цветни растенија во [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]''. Постојат околу 250 видови. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] распространетост, во западниот Медитеран, Јужна Америка и Мексико. Ова се [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] билки со безвлакнести и обично бодликави [[Лист|листови]]. Куполните [[Штит (ботаника)|штитови]] од челично сини или бели [[Цвет|цветови]] имаат вртлози од бодликави базални [[Прицветник|прицветници]]. Европските и азиските видови имаат тенденција да [[Домороден вид|растат]] во суви, карпести и крајбрежни области, а американските видови се јавуваат во често влажни тревни површини.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2016|editor-last=Brickell, C.|location=United Kingdom}}</ref> === Класификација === Ворц (во 2011 година) го поделил родот на шест подродови, при што еден подрод е поделен на 10 секции: * подрод ''Lessonia'' * подрод ''Monocotyloidea'' * подрод ''Semiaquatica'' * подрод ''Ilicifolia'' * подрод ''Foetida'' * подрод ''Eryngium'' ** секција ''Alpina'' ** секција ''Amethystina'' ** секција ''Astrantiifolia'' ** секцијаница ''Bourgatiorum'' ** секцијаница ''Bungeorum'' ** секција ''Eryngium'' ** секција ''Gigantophylla'' ** секција ''Palmito'' ** секција ''Plana'' ** секција ''Thorifolia'' == Избрани видови == {{Главна|Список на видови валавци}} [[File:Eryngium_agavifolium_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_1.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium agavifolium|Ерингиум агавифолиум]]'']] [[File:5689_-_Schynige_Platte_-_Eryngium_alpinum.JPG|десно|мини| ''Ерингиум алпинум'']] [[File:Bosnia-2008.09.02.285.jpg|десно|мини| ''Ерингиум аметистинум'']] Видовите вклучуваат: == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Eryngium}} * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29479 ИТИС: ''Ерингиум'' .] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t5ovqoiuwuhdpetmtf0lmjakmyhoog5 5650466 5650465 2026-10-27T10:48:42Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Eryngium]] на [[Валавци]] 5650465 wikitext text/x-wiki '''''Eryngium''''' или валавци ― [[Род (биологија)|род]] на цветни растенија во [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]''. Постојат околу 250 видови. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] распространетост, во западниот Медитеран, Јужна Америка и Мексико. Ова се [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] билки со безвлакнести и обично бодликави [[Лист|листови]]. Куполните [[Штит (ботаника)|штитови]] од челично сини или бели [[Цвет|цветови]] имаат вртлози од бодликави базални [[Прицветник|прицветници]]. Европските и азиските видови имаат тенденција да [[Домороден вид|растат]] во суви, карпести и крајбрежни области, а американските видови се јавуваат во често влажни тревни површини.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2016|editor-last=Brickell, C.|location=United Kingdom}}</ref> === Класификација === Ворц (во 2011 година) го поделил родот на шест подродови, при што еден подрод е поделен на 10 секции: * подрод ''Lessonia'' * подрод ''Monocotyloidea'' * подрод ''Semiaquatica'' * подрод ''Ilicifolia'' * подрод ''Foetida'' * подрод ''Eryngium'' ** секција ''Alpina'' ** секција ''Amethystina'' ** секција ''Astrantiifolia'' ** секцијаница ''Bourgatiorum'' ** секцијаница ''Bungeorum'' ** секција ''Eryngium'' ** секција ''Gigantophylla'' ** секција ''Palmito'' ** секција ''Plana'' ** секција ''Thorifolia'' == Избрани видови == {{Главна|Список на видови валавци}} [[File:Eryngium_agavifolium_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_1.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium agavifolium|Ерингиум агавифолиум]]'']] [[File:5689_-_Schynige_Platte_-_Eryngium_alpinum.JPG|десно|мини| ''Ерингиум алпинум'']] [[File:Bosnia-2008.09.02.285.jpg|десно|мини| ''Ерингиум аметистинум'']] Видовите вклучуваат: == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Eryngium}} * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29479 ИТИС: ''Ерингиум'' .] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] t5ovqoiuwuhdpetmtf0lmjakmyhoog5 5650469 5650466 2026-10-27T10:52:00Z Виолетова 1975 5650469 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = EryngiumBourgatii.jpg |image_caption = ''[[Eryngium bourgatii]]'' |display_parents = 2 |taxon = Eryngium |authority = [[Tourn.]] ex [[L.]]<ref name=POWO>{{cite POWO |title=''Eryngium'' |id=30001853-2 |access-date=25 August 2024}}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = |diversity = околу 250 видови |diversity_link = Список на видови валавци |synonyms = {{Genus list | Atirsita | Raf. | Klonion | Raf. | Reilia | Steud. | Strebanthus | Raf. }} |synonyms_ref = <ref name=POWO/> }} '''''Eryngium''''' или '''валавци''' ― [[Род (биологија)|род]] на цветни растенија во [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]''. Постојат околу 250 видови. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] распространетост, во западниот Медитеран, Јужна Америка и Мексико. Во Македонија расте по високопланински ливади, во проретчени шуми, по работ на шумите, на надморска височина од 1000 до 2000 метри. [1] Ова се [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] билки со безвлакнести и обично бодликави [[Лист|листови]]. Куполните [[Штит (ботаника)|штитови]] од челично сини или бели [[Цвет|цветови]] имаат вртлози од бодликави базални [[Прицветник|прицветници]]. Европските и азиските видови имаат тенденција да [[Домороден вид|растат]] во суви, карпести и крајбрежни области, а американските видови се јавуваат во често влажни тревни површини.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2016|editor-last=Brickell, C.|location=United Kingdom}}</ref> === Класификација === Ворц (во 2011 година) го поделил родот на шест подродови, при што еден подрод е поделен на 10 секции: * подрод ''Lessonia'' * подрод ''Monocotyloidea'' * подрод ''Semiaquatica'' * подрод ''Ilicifolia'' * подрод ''Foetida'' * подрод ''Eryngium'' ** секција ''Alpina'' ** секција ''Amethystina'' ** секција ''Astrantiifolia'' ** секцијаница ''Bourgatiorum'' ** секцијаница ''Bungeorum'' ** секција ''Eryngium'' ** секција ''Gigantophylla'' ** секција ''Palmito'' ** секција ''Plana'' ** секција ''Thorifolia'' == Избрани видови == {{Главна|Список на видови валавци}} [[File:Eryngium_agavifolium_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_1.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium agavifolium|Ерингиум агавифолиум]]'']] [[File:5689_-_Schynige_Platte_-_Eryngium_alpinum.JPG|десно|мини| ''Ерингиум алпинум'']] [[File:Bosnia-2008.09.02.285.jpg|десно|мини| ''Ерингиум аметистинум'']] Видовите вклучуваат: == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Eryngium}} * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29479 ИТИС: ''Ерингиум'' .] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8uqv26xbhk10mnxu4yx158ttwqpkrxs 5650470 5650469 2026-10-27T10:54:08Z Виолетова 1975 5650470 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = EryngiumBourgatii.jpg |image_caption = ''[[Eryngium bourgatii]]'' |display_parents = 2 |taxon = Eryngium |authority = [[Tourn.]] ex [[L.]]<ref name=POWO>{{cite POWO |title=''Eryngium'' |id=30001853-2 |access-date=25 August 2024}}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = |diversity = околу 250 видови |diversity_link = Список на видови валавци |synonyms = {{Genus list | Atirsita | Raf. | Klonion | Raf. | Reilia | Steud. | Strebanthus | Raf. }} |synonyms_ref = <ref name=POWO/> }} '''''Eryngium''''' или '''валавци''' ― [[Род (биологија)|род]] на цветни растенија во [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]''. Постојат околу 250 видови. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] распространетост, во западниот Медитеран, Јужна Америка и Мексико. Во [[Македонија]] од овој род растат шест видови.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1537}}</ref>'' Ова се [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] билки со безвлакнести и обично бодликави [[Лист|листови]]. Куполните [[Штит (ботаника)|штитови]] од челично сини или бели [[Цвет|цветови]] имаат вртлози од бодликави базални [[Прицветник|прицветници]]. Европските и азиските видови имаат тенденција да [[Домороден вид|растат]] во суви, карпести и крајбрежни области, а американските видови се јавуваат во често влажни тревни површини.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2016|editor-last=Brickell, C.|location=United Kingdom}}</ref> === Класификација === Ворц (во 2011 година) го поделил родот на шест подродови, при што еден подрод е поделен на 10 секции: * подрод ''Lessonia'' * подрод ''Monocotyloidea'' * подрод ''Semiaquatica'' * подрод ''Ilicifolia'' * подрод ''Foetida'' * подрод ''Eryngium'' ** секција ''Alpina'' ** секција ''Amethystina'' ** секција ''Astrantiifolia'' ** секцијаница ''Bourgatiorum'' ** секцијаница ''Bungeorum'' ** секција ''Eryngium'' ** секција ''Gigantophylla'' ** секција ''Palmito'' ** секција ''Plana'' ** секција ''Thorifolia'' == Избрани видови == {{Главна|Список на видови валавци}} [[File:Eryngium_agavifolium_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_1.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium agavifolium|Ерингиум агавифолиум]]'']] [[File:5689_-_Schynige_Platte_-_Eryngium_alpinum.JPG|десно|мини| ''Ерингиум алпинум'']] [[File:Bosnia-2008.09.02.285.jpg|десно|мини| ''Ерингиум аметистинум'']] Видовите вклучуваат: {{Div col}} *''[[Eryngium agavifolium]]'' – agave-leaved eryngo *''[[Eryngium alismifolium]]'' – Modoc eryngo *''[[Eryngium alpinum]]'' – alpine eryngo *''[[Eryngium amethystinum]]'' – amethyst eryngo *''[[Eryngium aquaticum]]'' – rattlesnake master *''[[Eryngium aristulatum]]'' – California eryngo *''[[Eryngium armatum]]'' – coastal eryngo *''[[Eryngium aromaticum]]'' – fragrant eryngo *''[[Eryngium articulatum]]'' – beethistle *''[[Eryngium baldwinii]]'' – Baldwin's eryngo *''[[Eryngium billardieri]]'' – Billardier's eryngo *''[[Eryngium bourgatii]]'' <small>[[Antoine Gouan|Gouan]]</small> – Bourgati's eryngo *''[[Eryngium caeruleum]]'' – sky-blue eryngo *''[[Eryngium campestre]]'' – field eryngo *''[[Eryngium carlinae]]'' – ''gravatá'' *''[[Eryngium castrense]]'' – Great Valley eryngo *''[[Eryngium constancei]]'' – Loch Lomond eryngo *''[[Eryngium creticum]]'' *''[[Eryngium cuneifolium]]'' – wedgeleaf eryngo, snakeroot *''[[Eryngium cymosum]]'' *''[[Eryngium diffusum]]'' – spreading eryngo *''[[Eryngium divaricatum]]'' – ballast eryngo *''[[Eryngium ebracteatum]]'' – burnet-flowered eryngo *''[[Eryngium eburneum]]'' *''[[Eryngium foetidum]]'' – false coriander, stinkweed, culantro, spiritweeed *''[[Eryngium giganteum]]'' – giant sea holly, [[Ellen Willmott|Miss Willmott]]'s ghost *''[[Eryngium gracile]]'' *''[[Eryngium guatemalense]]'' *''[[Eryngium heterophyllum]]'' – Mexican thistle, Wright's eryngo *''[[Eryngium hookeri]]'' – Hooker's eryngo *''[[Eryngium horridum]]'' *''[[Eryngium humboldtii]]'' – Humboldt's eryngo *''[[Eryngium humile]]'' *''[[Eryngium integrifolium]]'' – blueflower eryngo *''[[Eryngium jaliscense]]'' *''[[Eryngium leavenworthii]]'' – Leavenworth's eryngo *''[[Eryngium lemmonii]]'' – Chiricahua Mountain eryngo *''[[Eryngium longifolium]]'' *''[[Eryngium maritimum]]'' – sea holly, seaside eryngo *''[[Eryngium mathiasiae]]'' – Mathias's eryngo *''[[Eryngium nasturtiifolium]]'' – ''hierba del sapo'' *''[[Eryngium ombrophilum]]'' *''[[Eryngium ovinum]]'' – blue devil *''[[Eryngium paludosum]]'' – long eryngo *''[[Eryngium pandanifolium]]'' – pandan-leaved eryngo *''[[Eryngium paniculatum]]'' *''[[Eryngium pendletonense]]'' – Pendleton button-celery, Pendleton's eryngo *''[[Eryngium petiolatum]]'' – rushleaf eryngo, Oregon coyote thistle *''[[Eryngium phyteumae]]'' – Huachuca Mountain eryngo *''[[Eryngium pinnatifidum]]'' – blue devils *''[[Eryngium pinnatisectum]]'' – Tuolumne eryngo *''[[Eryngium planum]]'' – blue eryngo, plains eryngo *''[[Eryngium prostratum]]'' – creeping eryngo *''[[Eryngium proteiflorum]]'' – protea-flowered eryngo *''[[Eryngium racemosum]]'' – delta eryngo *''[[Eryngium rostratum]]'' – blue devil *''[[Eryngium serbicum]]'' – Serbian eryngo *''[[Eryngium serra]]'' *''[[Eryngium sparganophyllum]]'' – Arizona eryngo *''[[Eryngium spinalba]]'' *''[[Eryngium spinosepalum]]'' – spinysepal eryngo *''[[Eryngium tricuspidatum]]'' *''[[Eryngium variifolium]]'' – Moroccan eryngo *''[[Eryngium vaseyi]]'' – coyote thistle *''[[Eryngium venustum]]'' *''[[Eryngium vesiculosum]]'' – prickfoot *''[[Eryngium yuccifolium]]'' – rattlesnake master, button snakeroot, button eryngo {{Div col end}} == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Eryngium}} * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29479 ИТИС: ''Ерингиум'' .] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 9orz082qks7w4luh53aqdvdwl0ol576 5650474 5650470 2026-10-27T10:57:35Z Виолетова 1975 5650474 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = EryngiumBourgatii.jpg |image_caption = ''[[Eryngium bourgatii]]'' |display_parents = 2 |taxon = Eryngium |authority = [[Tourn.]] ex [[L.]]<ref name=POWO>{{cite POWO |title=''Eryngium'' |id=30001853-2 |access-date=25 August 2024}}</ref> |subdivision_ranks = Видови |subdivision = |diversity = околу 250 видови |diversity_link = Список на видови валавци |synonyms = {{Genus list | Atirsita | Raf. | Klonion | Raf. | Reilia | Steud. | Strebanthus | Raf. }} |synonyms_ref = <ref name=POWO/> }} '''''Eryngium''''' или '''валавци''' ― [[Род (биологија)|род]] на цветни растенија во [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Apiaceae]]''. Постојат околу 250 видови. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] распространетост, во западниот Медитеран, Јужна Америка и Мексико. Во [[Македонија]] од овој род растат шест видови.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1537}}</ref>'' Ова се [[Едногодишно растение|едногодишни]] и [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] билки со безвлакнести и обично бодликави [[Лист|листови]]. Куполните [[Штит (ботаника)|штитови]] од челично сини или бели [[Цвет|цветови]] имаат вртлози од бодликави базални [[Прицветник|прицветници]]. Европските и азиските видови имаат тенденција да [[Домороден вид|растат]] во суви, карпести и крајбрежни области, а американските видови се јавуваат во често влажни тревни површини.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2016|editor-last=Brickell, C.|location=United Kingdom}}</ref> === Класификација === Ворц (во 2011 година) го поделил родот на шест подродови, при што еден подрод е поделен на 10 секции: * подрод ''Lessonia'' * подрод ''Monocotyloidea'' * подрод ''Semiaquatica'' * подрод ''Ilicifolia'' * подрод ''Foetida'' * подрод ''Eryngium'' ** секција ''Alpina'' ** секција ''Amethystina'' ** секција ''Astrantiifolia'' ** секцијаница ''Bourgatiorum'' ** секцијаница ''Bungeorum'' ** секција ''Eryngium'' ** секција ''Gigantophylla'' ** секција ''Palmito'' ** секција ''Plana'' ** секција ''Thorifolia'' == Избрани видови == {{Главна|Список на видови валавци}} [[File:Eryngium_agavifolium_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_1.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium agavifolium]]'']] [[File:5689_-_Schynige_Platte_-_Eryngium_alpinum.JPG|десно|мини| ''[[Eryngium alpinum]]'']] [[File:Bosnia-2008.09.02.285.jpg|десно|мини| ''[[Eryngium amethystinum]]'']] Видовите вклучуваат: {{Div col}} *''[[Eryngium agavifolium]]'' *''[[Eryngium alismifolium]]'' *''[[Eryngium alpinum]]'' *''[[Eryngium amethystinum]]'' *''[[Eryngium aquaticum]]'' *''[[Eryngium aristulatum]]'' *''[[Eryngium armatum]]'' *''[[Eryngium aromaticum]]'' *''[[Eryngium articulatum]]'' *''[[Eryngium baldwinii]]'' *''[[Eryngium billardieri]]'' *''[[Eryngium bourgatii]]'' <small>[[Gouan]]</small> *''[[Eryngium caeruleum]]'' *''[[Eryngium campestre]]'' *''[[Eryngium carlinae]]'' *''[[Eryngium castrense]]'' *''[[Eryngium constancei]]'' *''[[Eryngium creticum]]'' *''[[Eryngium cuneifolium]]'' *''[[Eryngium cymosum]]'' *''[[Eryngium diffusum]]'' *''[[Eryngium divaricatum]]'' *''[[Eryngium ebracteatum]]'' *''[[Eryngium eburneum]]'' *''[[Eryngium foetidum]]'' *''[[Eryngium giganteum]]'' *''[[Eryngium gracile]]'' *''[[Eryngium guatemalense]]'' *''[[Eryngium heterophyllum]]'' *''[[Eryngium hookeri]]'' *''[[Eryngium horridum]]'' *''[[Eryngium humboldtii]]'' *''[[Eryngium humile]]'' *''[[Eryngium integrifolium]]'' *''[[Eryngium jaliscense]]'' *''[[Eryngium leavenworthii]]'' *''[[Eryngium lemmonii]]'' *''[[Eryngium longifolium]]'' *''[[Eryngium maritimum]]'' *''[[Eryngium mathiasiae]]'' *''[[Eryngium nasturtiifolium]]'' *''[[Eryngium ombrophilum]]'' *''[[Eryngium ovinum]]'' *''[[Eryngium paludosum]]'' *''[[Eryngium pandanifolium]]'' *''[[Eryngium paniculatum]]'' *''[[Eryngium pendletonense]]'' *''[[Eryngium petiolatum]]'' *''[[Eryngium phyteumae]]'' *''[[Eryngium pinnatifidum]]'' *''[[Eryngium pinnatisectum]]'' *''[[Eryngium planum]]'' *''[[Eryngium prostratum]]'' *''[[Eryngium proteiflorum]]'' *''[[Eryngium racemosum]]'' *''[[Eryngium rostratum]]'' *''[[Eryngium serbicum]]'' *''[[Eryngium serra]]'' *''[[Eryngium sparganophyllum]]'' *''[[Eryngium spinalba]]'' *''[[Eryngium spinosepalum]]'' *''[[Eryngium tricuspidatum]]'' *''[[Eryngium variifolium]]'' *''[[Eryngium vaseyi]]'' *''[[Eryngium venustum]]'' *''[[Eryngium vesiculosum]]'' *''[[Eryngium yuccifolium]]'' {{Div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Eryngium}} * [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29479 ИТИС: ''Eryngium''.] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Статии со таксокутија за разновидност]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] tm80y785z16oq0qckqx99qun94k1wzd 0 1406624 5650467 2026-10-27T10:48:42Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Eryngium]] на [[Валавци]] 5650467 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Валавци]] auk2v8ytsarhacd60uta0jbmfd6k7gr 1 1406625 5650468 2026-10-27T10:49:20Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650468 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406626 5650471 2026-10-27T10:55:24Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365199206|Cistaceae]]“ 5650471 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cistus incanus 2004.jpg|image_caption=''Cistus incanus''|taxon=Cistaceae|authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref>|subdivision_ranks=Genera|subdivision=*''[[Cistus]]'' {{small|L.}} (rock roses) *''[[Crocanthemum]]'' {{small|Spach}} *''[[Fumana]]'' {{small|(Dunal) Spach}} *''[[Helianthemum]]'' {{small|Mill.}} *''[[Hudsonia]]'' {{small|L.}} *''[[Lechea]]'' {{small|Kalm}} *''[[Pakaraimaea]]'' {{small|Maguire and P.S.Ashton}} *''[[Tuberaria]]'' {{small|(Dunal) Spach}}}} '''Cistaceae''' се мало семејство на растенија, претежно [[Грмушка|грмушки]], кои се обилно покриени со [[Цвет|цвеtovi]] во пролет и лето. Ова семејство се состои од околу 170-200 видови<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> во осум родови кои не се многу различни. Растат првенствено во умерените области на [[Европа]] и медитеранскиот басен, но се среќаваат и во [[Северна Америка]]; ограничен број видови се наоѓаат во [[Јужна Америка]]. Повеќето Cistaceae се подгрмушки и ниски [[Грмушка|грмушки]], а некои се [[Тревесто растение|тревести растенија]]. Тие претпочитаат суви и сончеви живеалишта, а растат и на сиромашни [[Почва|почви]], и многу од нив се одгледуваат во градини. Неодамна, неотропскиот вид ''Pakaraimaea dipterocarpacea'', порано сместен во семејството Dipterocarpaceae, сега е сместен во Cistaceae, според APG IV (2016).<ref name="apgiv">{{Наведување|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|number=2|pages=105–20|doi=10.1111/boj.12385}}</ref> За разлика од остатокот од семејството, тоа е големо [[Дрво (растение)|дрво]], чии примероци растат до 130 цм дијаметар на стеблото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tropicalfungi.org/fungi-portfolio/pakaraimaea-dipterocarpacea-5/|title=''Pakaraimaea dipterocarpacea''|date=2014-09-19|work=Tropical Fungi|accessdate=2026-02-17}}</ref> Исто така, се претпоставува дека можеби подобро ќе се третира во сопственото монотипско семејство.<ref>{{Наведено списание|last=Kostermans|first=A. J. G. H.|date=1985|title=FAMILY STATUS FOR THE MONOTOIDEAE GILG AND THE PAKARAIMOIDEAE ASHTON, MAGUIRE AND DE ZEEUW (DIPTEROCARPACEAE)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2307/1221209|journal=Taxon|volume=34|issue=3|pages=426–435|doi=10.2307/1221209|issn=0040-0262|url-access=subscription|access-date=2026-02-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/pakaraimaea/|title=Botanische Staatssammlung München » Pakaraimaea (incertis sedis in Cistaceae)|date=2024-02-16|work=Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany|accessdate=2026-02-17|ref={{sfnref| Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany |2024}}}}</ref> == Екологија == [[File:Cistus_purpureus.jpg|лево|мини|180x180пкс| Роза од орхидеи ''Cistus × purpureus'']] Способноста на Cistaceae да напредува во многу медитерански живеалишта произлегува од две важни еколошки својства: способност [[Микориза|за микориза]] и брзо обновување по шумски пожар. Повеќето Cistaceae имаат способност да создаваат симбиотски односи со коренести [[Габа|габи]] од родот ''[[Tuber]].'' Растенијата од семејството Cistaceae се добро приспособени на пожарите, кои често уништуваат големи шумски површини. Во текот на растењето, тие ги ослободуваат своите семиња во почвата, но семињата не ’ртат веднаш во следната сезона. Благодарение на тврдата и водонепропустлива семена обвивка, тие остануваат во мирување подолг период. Оваа обвивка, заедно со малата големина на семињата, овозможува создавање голема семенска банка во подлабоките слоеви на почвата. По избувнувањето на пожарот и уништувањето на постојната вегетација, високата температура предизвикува омекнување или пукање на семенската обвивка, со што се поттикнува ’ртењето на семињата што преживеале. На овој начин, голем број млади растенија никнуваат истовремено, што му овозможува на семејството Cistaceae да има предност пред другите растенија при повторното населување на опожарените подрачја. == Систематика == Молекуларните анализи на [[Скриеносеменици|скриеносемениците]] ги сместиле Cistaceae во рамките на [[Слезовидни|Malvales]], формирајќи клад со две семејства на тропски дрвја, Dipterocarpaceae и Sarcolaenaceae. Неодамнешните [[Филогенија|филогенетски]] студии ја потврдуваат монофилијата на Cistaceae врз основа на [[Пластид|пластидните]] секвенци и морфолошките синапоморфии.<ref name="Guzmán">{{Наведено списание|last=Beatriz Guzmán|last2=Pablo Vargas|date=2009|title=Historical biogeography and character evolution of Cistaceae (Malvales) based on analysis of plastid rbcL and trnL-trnF sequences|url=https://www.rjb.csic.es/jardinbotanico/ficheros/documentos/pdf/pubinv/PVG/GuzmanVargas_009ODECistaceae.pdf|journal=Organisms, Diversity & Evolution|volume=9|issue=2|pages=83–99|doi=10.1016/j.ode.2009.01.001|access-date=31 March 2022}}</ref> Во рамките на Cistaceae, се препознаваат осум родови, вклучувајќи четири во [[Средоземно Море|Медитеранот]] (''Cistus'', ''Fumana'', ''Helianthemum'', ''Tuberaria''), три во умерените региони на [[Северна Америка]] (''Crocanthemum'', ''Hudsonia'', ''Lechea'') и еден во тропската Јужна Америка (''Pakaraimaea''). Седум од овие осум родови можат да се групираат во пет главни лози во рамките на Cistaceae:<ref name="Guzmán" /> * Базален клад од родот ''[[Fumana]]'' * Кладата на Новиот свет на ''[[Lechea]]'' * Кладот ''[[Helianthemum]]'' sl, кој се состои од сестринските групи ''[[Crocanthemum]]'' и ''[[Hudsonia]]'' од [[Нов Свет|Новиот Свет]] и ''[[Helianthemum]]'' ss од [[Стар Свет|Стариот Свет.]] * Кладот ''[[Tuberaria]]'' * Кохезивен комплекс од видови ''[[Cistus]]'', вклучувајќи го и поранешниот род ''Halimium'' == Одгледување и употреба == [[File:Anthrax_sp._over_Cistus_sp._01_by-dpc.jpg|десно|мини|220x220пкс| ''Антраксна'' мува на карпеста роза во близина на Сотосалбос, Шпанија]] ''Тие'' се широко одгледувани како [[Украсно растение|украсни растенија]]. Нивните барања за почва се скромни, а нивната издржливост им овозможува да ги преживеат и снежните зими на Северна Европа. Некои видови ''Cistus'', најчесто ''C.&#x20;ladanifer'', се користат за производство на ароматична смола за индустријата за [[Парфем|парфеми]]. Способноста на Cistaceae да создаваат микоризален однос со печурките тартуфи (''Tuber'') поттикнала неколку студии за нивно користење како растенија домаќини за одгледување тартуфи. Бидејќи тие зафаќаат помалку простор од традиционалните домаќини, како [[Даб|дабот]] или [[Бор (дрво)|борот]], и на тој начин би можела да доведе до поголем принос.  Цистацеа е наведена како едно од 38-те растенија што се користат за подготовка на лекови од Бахови цвеќиња,<ref name="Vohra2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|title=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|last=D. S. Vohra|date=1 June 2004|publisher=B. Jain Publishers|isbn=978-81-7021-271-3|page=3|access-date=2 September 2013}}</ref> алтернативна медицина. Сепак, според Cancer Research UK, „нема научни докази што докажуваат дека цветните лекови можат да контролираат, излечат или спречат каков било вид болест, вклучително и рак“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cancerresearchuk.org/cancer-help/about-cancer/treatment/complementary-alternative/therapies/flower-remedies|title=Flower remedies|publisher=[[Cancer Research UK]]|accessdate=2 September 2013}}</ref> == Синонимни родови == Овие генерички имиња во рамките на Cistaceae биле дефинирани во разни публикации, но нивните членови беа [[Синоним (таксономија)|синонимизирани]] со осумте прифатени родови со подоцнежни истражувања.   == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Страница RG [http://www.cistuspage.org.uk/ Веб-страницата за Cistus & Halimium] - [https://web.archive.org/web/20041010190304/http://www.cistuspage.org.uk/BIBLIOG-Alphabetical.htm библиографијата] содржи многу референци за Cistaceae. * Стивенс ПФ (од 2001 година па наваму). [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Веб-страница за филогенија на ангиосперми] ( [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/malvalesweb.htm#Cistaceae Cistaceae] ). Верзија 5, мај 2004 година. {{Angiosperm families}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 7u5oea9pjcs4qe3z9kdbu6y6ls9jw18 5650472 5650471 2026-10-27T10:55:52Z BosaFi 115936 /* Надворешни врски */ 5650472 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cistus incanus 2004.jpg|image_caption=''Cistus incanus''|taxon=Cistaceae|authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref>|subdivision_ranks=Genera|subdivision=*''[[Cistus]]'' {{small|L.}} (rock roses) *''[[Crocanthemum]]'' {{small|Spach}} *''[[Fumana]]'' {{small|(Dunal) Spach}} *''[[Helianthemum]]'' {{small|Mill.}} *''[[Hudsonia]]'' {{small|L.}} *''[[Lechea]]'' {{small|Kalm}} *''[[Pakaraimaea]]'' {{small|Maguire and P.S.Ashton}} *''[[Tuberaria]]'' {{small|(Dunal) Spach}}}} '''Cistaceae''' се мало семејство на растенија, претежно [[Грмушка|грмушки]], кои се обилно покриени со [[Цвет|цвеtovi]] во пролет и лето. Ова семејство се состои од околу 170-200 видови<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> во осум родови кои не се многу различни. Растат првенствено во умерените области на [[Европа]] и медитеранскиот басен, но се среќаваат и во [[Северна Америка]]; ограничен број видови се наоѓаат во [[Јужна Америка]]. Повеќето Cistaceae се подгрмушки и ниски [[Грмушка|грмушки]], а некои се [[Тревесто растение|тревести растенија]]. Тие претпочитаат суви и сончеви живеалишта, а растат и на сиромашни [[Почва|почви]], и многу од нив се одгледуваат во градини. Неодамна, неотропскиот вид ''Pakaraimaea dipterocarpacea'', порано сместен во семејството Dipterocarpaceae, сега е сместен во Cistaceae, според APG IV (2016).<ref name="apgiv">{{Наведување|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|number=2|pages=105–20|doi=10.1111/boj.12385}}</ref> За разлика од остатокот од семејството, тоа е големо [[Дрво (растение)|дрво]], чии примероци растат до 130 цм дијаметар на стеблото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tropicalfungi.org/fungi-portfolio/pakaraimaea-dipterocarpacea-5/|title=''Pakaraimaea dipterocarpacea''|date=2014-09-19|work=Tropical Fungi|accessdate=2026-02-17}}</ref> Исто така, се претпоставува дека можеби подобро ќе се третира во сопственото монотипско семејство.<ref>{{Наведено списание|last=Kostermans|first=A. J. G. H.|date=1985|title=FAMILY STATUS FOR THE MONOTOIDEAE GILG AND THE PAKARAIMOIDEAE ASHTON, MAGUIRE AND DE ZEEUW (DIPTEROCARPACEAE)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2307/1221209|journal=Taxon|volume=34|issue=3|pages=426–435|doi=10.2307/1221209|issn=0040-0262|url-access=subscription|access-date=2026-02-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/pakaraimaea/|title=Botanische Staatssammlung München » Pakaraimaea (incertis sedis in Cistaceae)|date=2024-02-16|work=Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany|accessdate=2026-02-17|ref={{sfnref| Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany |2024}}}}</ref> == Екологија == [[File:Cistus_purpureus.jpg|лево|мини|180x180пкс| Роза од орхидеи ''Cistus × purpureus'']] Способноста на Cistaceae да напредува во многу медитерански живеалишта произлегува од две важни еколошки својства: способност [[Микориза|за микориза]] и брзо обновување по шумски пожар. Повеќето Cistaceae имаат способност да создаваат симбиотски односи со коренести [[Габа|габи]] од родот ''[[Tuber]].'' Растенијата од семејството Cistaceae се добро приспособени на пожарите, кои често уништуваат големи шумски површини. Во текот на растењето, тие ги ослободуваат своите семиња во почвата, но семињата не ’ртат веднаш во следната сезона. Благодарение на тврдата и водонепропустлива семена обвивка, тие остануваат во мирување подолг период. Оваа обвивка, заедно со малата големина на семињата, овозможува создавање голема семенска банка во подлабоките слоеви на почвата. По избувнувањето на пожарот и уништувањето на постојната вегетација, високата температура предизвикува омекнување или пукање на семенската обвивка, со што се поттикнува ’ртењето на семињата што преживеале. На овој начин, голем број млади растенија никнуваат истовремено, што му овозможува на семејството Cistaceae да има предност пред другите растенија при повторното населување на опожарените подрачја. == Систематика == Молекуларните анализи на [[Скриеносеменици|скриеносемениците]] ги сместиле Cistaceae во рамките на [[Слезовидни|Malvales]], формирајќи клад со две семејства на тропски дрвја, Dipterocarpaceae и Sarcolaenaceae. Неодамнешните [[Филогенија|филогенетски]] студии ја потврдуваат монофилијата на Cistaceae врз основа на [[Пластид|пластидните]] секвенци и морфолошките синапоморфии.<ref name="Guzmán">{{Наведено списание|last=Beatriz Guzmán|last2=Pablo Vargas|date=2009|title=Historical biogeography and character evolution of Cistaceae (Malvales) based on analysis of plastid rbcL and trnL-trnF sequences|url=https://www.rjb.csic.es/jardinbotanico/ficheros/documentos/pdf/pubinv/PVG/GuzmanVargas_009ODECistaceae.pdf|journal=Organisms, Diversity & Evolution|volume=9|issue=2|pages=83–99|doi=10.1016/j.ode.2009.01.001|access-date=31 March 2022}}</ref> Во рамките на Cistaceae, се препознаваат осум родови, вклучувајќи четири во [[Средоземно Море|Медитеранот]] (''Cistus'', ''Fumana'', ''Helianthemum'', ''Tuberaria''), три во умерените региони на [[Северна Америка]] (''Crocanthemum'', ''Hudsonia'', ''Lechea'') и еден во тропската Јужна Америка (''Pakaraimaea''). Седум од овие осум родови можат да се групираат во пет главни лози во рамките на Cistaceae:<ref name="Guzmán" /> * Базален клад од родот ''[[Fumana]]'' * Кладата на Новиот свет на ''[[Lechea]]'' * Кладот ''[[Helianthemum]]'' sl, кој се состои од сестринските групи ''[[Crocanthemum]]'' и ''[[Hudsonia]]'' од [[Нов Свет|Новиот Свет]] и ''[[Helianthemum]]'' ss од [[Стар Свет|Стариот Свет.]] * Кладот ''[[Tuberaria]]'' * Кохезивен комплекс од видови ''[[Cistus]]'', вклучувајќи го и поранешниот род ''Halimium'' == Одгледување и употреба == [[File:Anthrax_sp._over_Cistus_sp._01_by-dpc.jpg|десно|мини|220x220пкс| ''Антраксна'' мува на карпеста роза во близина на Сотосалбос, Шпанија]] ''Тие'' се широко одгледувани како [[Украсно растение|украсни растенија]]. Нивните барања за почва се скромни, а нивната издржливост им овозможува да ги преживеат и снежните зими на Северна Европа. Некои видови ''Cistus'', најчесто ''C.&#x20;ladanifer'', се користат за производство на ароматична смола за индустријата за [[Парфем|парфеми]]. Способноста на Cistaceae да создаваат микоризален однос со печурките тартуфи (''Tuber'') поттикнала неколку студии за нивно користење како растенија домаќини за одгледување тартуфи. Бидејќи тие зафаќаат помалку простор од традиционалните домаќини, како [[Даб|дабот]] или [[Бор (дрво)|борот]], и на тој начин би можела да доведе до поголем принос.  Цистацеа е наведена како едно од 38-те растенија што се користат за подготовка на лекови од Бахови цвеќиња,<ref name="Vohra2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|title=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|last=D. S. Vohra|date=1 June 2004|publisher=B. Jain Publishers|isbn=978-81-7021-271-3|page=3|access-date=2 September 2013}}</ref> алтернативна медицина. Сепак, според Cancer Research UK, „нема научни докази што докажуваат дека цветните лекови можат да контролираат, излечат или спречат каков било вид болест, вклучително и рак“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cancerresearchuk.org/cancer-help/about-cancer/treatment/complementary-alternative/therapies/flower-remedies|title=Flower remedies|publisher=[[Cancer Research UK]]|accessdate=2 September 2013}}</ref> == Синонимни родови == Овие генерички имиња во рамките на Cistaceae биле дефинирани во разни публикации, но нивните членови беа [[Синоним (таксономија)|синонимизирани]] со осумте прифатени родови со подоцнежни истражувања.   == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Страница RG [http://www.cistuspage.org.uk/ Веб-страницата за Cistus & Halimium] - [https://web.archive.org/web/20041010190304/http://www.cistuspage.org.uk/BIBLIOG-Alphabetical.htm библиографијата] содржи многу референци за Cistaceae. * Стивенс ПФ (од 2001 година па наваму). [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Веб-страница за филогенија на ангиосперми] ( [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/malvalesweb.htm#Cistaceae Cistaceae] ). Верзија 5, мај 2004 година. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 53n2cvug2onicv6xm7erllkrcfygjfk 5650480 5650472 2026-10-27T11:08:01Z Виолетова 1975 5650480 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија|image=Cistus incanus 2004.jpg|image_caption=''Cistus incanus''|taxon=Cistaceae|authority=[[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref>|subdivision_ranks=Genera|subdivision=*''[[Cistus]]'' {{small|L.}} (rock roses) *''[[Crocanthemum]]'' {{small|Spach}} *''[[Fumana]]'' {{small|(Dunal) Spach}} *''[[Helianthemum]]'' {{small|Mill.}} *''[[Hudsonia]]'' {{small|L.}} *''[[Lechea]]'' {{small|Kalm}} *''[[Pakaraimaea]]'' {{small|Maguire and P.S.Ashton}} *''[[Tuberaria]]'' {{small|(Dunal) Spach}}}} '''Cistaceae''' се мало семејство на растенија, претежно [[Грмушка|грмушки]], кои се обилно покриени со [[Цвет|цветови]] во пролет и лето. Ова семејство се состои од околу 170-200 видови<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> во осум родови кои не се многу различни. Растат првенствено во умерените области на [[Европа]] и медитеранскиот басен, но се среќаваат и во [[Северна Америка]]; ограничен број видови се наоѓаат во [[Јужна Америка]]. Повеќето Cistaceae се подгрмушки и ниски [[Грмушка|грмушки]], а некои се [[Тревесто растение|тревести растенија]]. Тие претпочитаат суви и сончеви живеалишта, а растат и на сиромашни [[Почва|почви]], и многу од нив се одгледуваат во градини. Неодамна, неотропскиот вид ''Pakaraimaea dipterocarpacea'', порано сместен во семејството Dipterocarpaceae, сега е сместен во Cistaceae, според APG IV (2016).<ref name="apgiv">{{Наведување|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|number=2|pages=105–20|doi=10.1111/boj.12385}}</ref> За разлика од остатокот од семејството, тоа е големо [[Дрво (растение)|дрво]], чии примероци растат до 130 цм дијаметар на стеблото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tropicalfungi.org/fungi-portfolio/pakaraimaea-dipterocarpacea-5/|title=''Pakaraimaea dipterocarpacea''|date=2014-09-19|work=Tropical Fungi|accessdate=2026-02-17}}</ref> Исто така, се претпоставува дека можеби подобро ќе се третира во сопственото монотипско семејство.<ref>{{Наведено списание|last=Kostermans|first=A. J. G. H.|date=1985|title=FAMILY STATUS FOR THE MONOTOIDEAE GILG AND THE PAKARAIMOIDEAE ASHTON, MAGUIRE AND DE ZEEUW (DIPTEROCARPACEAE)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2307/1221209|journal=Taxon|volume=34|issue=3|pages=426–435|doi=10.2307/1221209|issn=0040-0262|url-access=subscription|access-date=2026-02-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bsm.snsb.de/pakaraimaea/|title=Botanische Staatssammlung München » Pakaraimaea (incertis sedis in Cistaceae)|date=2024-02-16|work=Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany|accessdate=2026-02-17|ref={{sfnref| Botanische Staatssammlung München - Bavarian State Collection for Botany |2024}}}}</ref> == Екологија == [[File:Cistus_purpureus.jpg|лево|мини|180x180пкс| Роза од орхидеи ''Cistus × purpureus'']] Способноста на Cistaceae да напредува во многу медитерански живеалишта произлегува од две важни еколошки својства: способност [[Микориза|за микориза]] и брзо обновување по шумски пожар. Повеќето Cistaceae имаат способност да создаваат симбиотски односи со коренести [[Габа|габи]] од родот ''[[Tuber]].'' Растенијата од семејството Cistaceae се добро приспособени на пожарите, кои често уништуваат големи шумски површини. Во текот на растењето, тие ги ослободуваат своите семиња во почвата, но семињата не ’ртат веднаш во следната сезона. Благодарение на тврдата и водонепропустлива семена обвивка, тие остануваат во мирување подолг период. Оваа обвивка, заедно со малата големина на семињата, овозможува создавање голема семенска банка во подлабоките слоеви на почвата. По избувнувањето на пожарот и уништувањето на постојната вегетација, високата температура предизвикува омекнување или пукање на семенската обвивка, со што се поттикнува ’ртењето на семињата што преживеале. На овој начин, голем број млади растенија никнуваат истовремено, што му овозможува на семејството Cistaceae да има предност пред другите растенија при повторното населување на опожарените подрачја. == Систематика == Молекуларните анализи на [[Скриеносеменици|скриеносемениците]] ги сместиле Cistaceae во рамките на [[Слезовидни|Malvales]], формирајќи клад со две семејства на тропски дрвја, Dipterocarpaceae и Sarcolaenaceae. Неодамнешните [[Филогенија|филогенетски]] студии ја потврдуваат монофилијата на Cistaceae врз основа на [[Пластид|пластидните]] секвенци и морфолошките синапоморфии.<ref name="Guzmán">{{Наведено списание|last=Beatriz Guzmán|last2=Pablo Vargas|date=2009|title=Historical biogeography and character evolution of Cistaceae (Malvales) based on analysis of plastid rbcL and trnL-trnF sequences|url=https://www.rjb.csic.es/jardinbotanico/ficheros/documentos/pdf/pubinv/PVG/GuzmanVargas_009ODECistaceae.pdf|journal=Organisms, Diversity & Evolution|volume=9|issue=2|pages=83–99|doi=10.1016/j.ode.2009.01.001|access-date=31 March 2022}}</ref> Во рамките на Cistaceae, се препознаваат осум родови, вклучувајќи четири во [[Средоземно Море|Медитеранот]] (''Cistus'', ''Fumana'', ''Helianthemum'', ''Tuberaria''), три во умерените региони на [[Северна Америка]] (''Crocanthemum'', ''Hudsonia'', ''Lechea'') и еден во тропската Јужна Америка (''Pakaraimaea''). Седум од овие осум родови можат да се групираат во пет главни лози во рамките на Cistaceae:<ref name="Guzmán" /> * Базален клад од родот ''[[Fumana]]'' * Кладата на Новиот свет на ''[[Lechea]]'' * Кладот ''[[Helianthemum]]'' sl, кој се состои од сестринските групи ''[[Crocanthemum]]'' и ''[[Hudsonia]]'' од [[Нов Свет|Новиот Свет]] и ''[[Helianthemum]]'' ss од [[Стар Свет|Стариот Свет.]] * Кладот ''[[Tuberaria]]'' * Кохезивен комплекс од видови ''[[Cistus]]'', вклучувајќи го и поранешниот род ''Halimium'' == Одгледување и употреба == [[File:Anthrax_sp._over_Cistus_sp._01_by-dpc.jpg|десно|мини|220x220пкс| ''Антраксна'' мува на карпеста роза во близина на Сотосалбос, Шпанија]] ''Тие'' се широко одгледувани како [[Украсно растение|украсни растенија]]. Нивните барања за почва се скромни, а нивната издржливост им овозможува да ги преживеат и снежните зими на Северна Европа. Некои видови ''Cistus'', најчесто ''C.&#x20;ladanifer'', се користат за производство на ароматична смола за индустријата за [[Парфем|парфеми]]. Способноста на Cistaceae да создаваат микоризален однос со печурките тартуфи (''Tuber'') поттикнала неколку студии за нивно користење како растенија домаќини за одгледување тартуфи. Бидејќи тие зафаќаат помалку простор од традиционалните домаќини, како [[Даб|дабот]] или [[Бор (дрво)|борот]], и на тој начин би можела да доведе до поголем принос.  Цистацеа е наведена како едно од 38-те растенија што се користат за подготовка на лекови од Бахови цвеќиња,<ref name="Vohra2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|title=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|last=D. S. Vohra|date=1 June 2004|publisher=B. Jain Publishers|isbn=978-81-7021-271-3|page=3|access-date=2 September 2013}}</ref> алтернативна медицина. Сепак, според Cancer Research UK, „нема научни докази што докажуваат дека цветните лекови можат да контролираат, излечат или спречат каков било вид болест, вклучително и рак“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cancerresearchuk.org/cancer-help/about-cancer/treatment/complementary-alternative/therapies/flower-remedies|title=Flower remedies|publisher=[[Cancer Research UK]]|accessdate=2 September 2013}}</ref> == Синонимни родови == Овие генерички имиња во рамките на Cistaceae биле дефинирани во разни публикации, но нивните членови беа [[Синоним (таксономија)|синонимизирани]] со осумте прифатени родови со подоцнежни истражувања.   == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Страница RG [http://www.cistuspage.org.uk/ Веб-страницата за Cistus & Halimium] - [https://web.archive.org/web/20041010190304/http://www.cistuspage.org.uk/BIBLIOG-Alphabetical.htm библиографијата] содржи многу референци за Cistaceae. * Стивенс ПФ (од 2001 година па наваму). [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Веб-страница за филогенија на ангиосперми] ( [https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/malvalesweb.htm#Cistaceae Cistaceae] ). Верзија 5, мај 2004 година. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2zmuze0npkf4hyw3fy9x8vc7m6x6qh5 0 1406627 5650473 2026-10-27T10:57:28Z Jtasevski123 69538 нс 5650473 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = |genus = Epilobium |species = vernonicum |authority = [[S. Snogerup]] |synonyms = }}'''''Epilobium vernonicum''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Тревесто растение|тревесто]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]].<ref name="source">[http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World]</ref> Во ''[[Каталог на живот|Каталогот на животот]]'' не се наведени [[подвидови]]. == Опис == ''Epilobium vernonicum'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 10–30 см, со хоризонтален [[ризом]]. [[Стебло|Стеблото]] е поединечно, неразгрането или слабо разгрането, често со кратки гранчиња во пазувите на долните листови. Во основата се развиваат тенки, кончести, надземни столони. Стеблото има кружен напречен пресек. Во долниот дел е голо или со две надолжни линии од куси, искривени, прилегнати влакна, додека во горниот дел е поретко или погусто покриено со влакна. Долните [[Лист|листови]] се наспрамни, а останатите се распоредени последователно, иако кај некои единки повеќето листови се наспрамни. Сите листови имаат кратки дршки, долги 1–2 мм. Лисната плоча е јајцевидно-елиптична до елиптична, најширока под средината, со тап или тапо заострен врв и кусо клиновидна основа. Работ е речиси целокраен. Листовите се голи или имаат ретки, искривени влакна по работ и по средната жила на долната страна, а понекогаш и на горната страна. [[Соцветие|Соцветијата]] се со мал број цветови. [[Чашкините ливчиња]] се копјести, долги 5–8 мм, со заострен врв и сраснати во основата во должина од околу 1,5–2 мм. Тие се црвеникави и покриени со бели, ситни, прилегнати, лакесто свиткани влакна. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се розово-виолетови, долги 10–15 мм и всечени 1,5–2 мм на врвот. Столпчето е долго 6–8 мм, а жигот е главичест. Кутијката е долга 4–5 см и до самиот врв е густо покриена со прилегнати, лакесто свиткани влакна. На врвот на [[Плод|плодот]] може да се забележат и поединечни жлездести влакна.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1409-1410}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium vernonicum'' расте на влажни станишта. Растението во Македонија единствено се среќава на планината [[Ниџе]] на врвот [[Кајмакчалан]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врбовка]] toel0mwgn5wcrx8t8b25z5jdpwg1nv5 1 1406628 5650475 2026-10-27T10:57:39Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650475 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406629 5650476 2026-10-27T11:02:07Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1381405063|List of Eryngium species]]“ 5650476 wikitext text/x-wiki ''[[валавци|Eryngium]]'' е род на растенија од семејството [[Штитоцветни|Apiaceae]]. {{На|2026|October}} , [[Plants of the World Online]] прифати околу 250 видови.{{DISPLAYTITLE:List of ''Eryngium'' species}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Валавец (род)]] p1qopm9eg2hb74y4e772ibvthoh3og1 5650478 5650476 2026-10-27T11:04:49Z Виолетова 1975 5650478 wikitext text/x-wiki ''[[Валавци]]'' ([[науч.]] ''Eryngium'') е род на растенија од семејството [[штитоцветни]]. До октомври 2026 година [[Plants of the World Online]] прифати околу 250 видови. ==A== [[File:ERYNGIUM ALPINUM. (2). Vallon du Fournel.jpg|thumb|''Eryngium alpinum'']] * ''[[Eryngium absconditum]]'' {{small|Esquivel Mattos & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium agavifolium]]'' {{small|Griseb.}} * ''[[Eryngium alismifolium]]'' {{small|Greene}} * ''[[Eryngium aloifolium]]'' {{small|Mart. ex Urb.}} * ''[[Eryngium alpinum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium altamaha]]'' {{small|Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * ''[[Eryngium alternatum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium amethystinum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium amorginum]]'' {{small|Rech.f.}} * ''[[Eryngium andicola]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium anomalum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium antiatlanticum]]'' {{small|Jury}} * ''[[Eryngium aquaticum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium aquifolium]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium arenosum]]'' {{small|C.I.Calviño & G.A.Levin}} * ''[[Eryngium argyreum]]'' {{small|Maire}} * ''[[Eryngium aristulatum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium armatum]]'' {{small|(S.Watson) J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium aromaticum]]'' {{small|Baldwin}} * ''[[Eryngium articulatum]]'' {{small|Hook.}} * ''[[Eryngium atacamense]]'' {{small|A.Padin & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium atlanticum]]'' {{small|Batt. & Pit.}} ==B== [[File:Eryngium bourgatii (Umbelliferae) flower HDR.jpg|thumb|''Eryngium bourgatii'']] * ''[[Eryngium babadaghense]]'' {{small|G.E.Genç, Akalın & Wörz}} * ''[[Eryngium balansae]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium baldwinii]]'' {{small|Spreng.}} * ''[[Eryngium beckii]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium beecheyanum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium bicentenarium]]'' {{small|M.Mend. & I.G.Vargas}} * ''[[Eryngium billardierei]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium bithynicum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium bolivianum]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium bonplandii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium bornmuelleri]]'' {{small|Nábělek}} * ''[[Eryngium bourgatii]]'' {{small|Gouan}} * ''[[Eryngium brasiliense]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium buchtienii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium bungei]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium bupleuroides]]'' {{small|Hook. & Arn.}} ==C== [[File:Eryngium creticum.jpg|thumb|''Eryngium creticum'']] * ''[[Eryngium caeruleum]]'' {{small|M.Bieb.}} * ''[[Eryngium caespitiferum]]'' {{small|Font Quer & Pau}} * ''[[Eryngium calaster]]'' {{small|Standl.}} * ''[[Eryngium campestre]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium canaliculatum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium cardosii]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium carlinae]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium carlinoides]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium castrense]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium cerradense]]'' {{small|P.Esquivel Mattos & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium cervantesii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium chamissonis]]'' {{small|Urb.}} * [[Eryngium × chevalieri|''Eryngium'' × ''chevalieri'']] {{small|Sennen}} * ''[[Eryngium chubutense]]'' {{small|Neger ex Dusén}} * ''[[Eryngium ciliatum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium columnare]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium comosum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium constancei]]'' {{small|M.Y.Sheikh}} * ''[[Eryngium coquimbanum]]'' {{small|Phil. ex Urb.}} * ''[[Eryngium corallinum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium corniculatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium coronatum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium crassifolium]]'' {{small|A.Padin & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium crassisquamosum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium creticum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium cuneifolium]]'' {{small|Small}} * ''[[Eryngium cylindricum]]'' {{small|Larrañaga}} * ''[[Eryngium cymosum]]'' {{small|F.Delaroche}} ==D== [[File:Eryngium duriaei-1.jpg|thumb|''Eryngium duriaei'']] * ''[[Eryngium davisii]]'' {{small|Kit Tan & Yıldız}} * ''[[Eryngium deppeanum]]'' {{small|Schltdl. & Cham.}} * ''[[Eryngium depressum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium desertorum]]'' {{small|Zohary}} * ''[[Eryngium dichotomum]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium diffusum]]'' {{small|Torr.}} * ''[[Eryngium dilatatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium divaricatum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium dorae]]'' {{small|C.Norman}} * ''[[Eryngium duriaei]]'' {{small|J.Gay ex Boiss.}} * ''[[Eryngium dusenii]]'' {{small|H.Wolff}} ==E== * ''[[Eryngium ebracteatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium eburneum]]'' {{small|Decne. ex Hérincq}} * ''[[Eryngium echinatum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium ekmanii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium elegans]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium eriophorum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium erzincanicum]]'' {{small|Yıld.}} * ''[[Eryngium eurycephalum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium expansum]]'' {{small|F.Muell.}} ==F== [[File:Eryngium foetidum kz01.jpg|thumb|''Eryngium foetidum'']] * ''[[Eryngium falcatum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium falcifolium]]'' {{small|Irgang}} * [[Eryngium × fernandezianum|''Eryngium'' × ''fernandezianum'']] {{small|Skottsb.}} * ''[[Eryngium ferrisiae]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium floribundum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium fluitans]]'' {{small|M.E.Jones}} * ''[[Eryngium fluminense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium foetidum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium foliosum]]'' {{small|Scheele}} * ''[[Eryngium fontanum]]'' {{small|A.E.Holland & E.J.Thomps.}} ==G== [[File:Eryngium giganteum - Miss Willmott's ghost 03.jpg|thumb|''Eryngium giganteum'']] * ''[[Eryngium galeottii]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium galioides]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium gentryi]]'' {{small|Constance & Bye}} * ''[[Eryngium ghiesbreghtii]]'' {{small|Decne.}} * ''[[Eryngium giganteum]]'' {{small|M.Bieb.}} * ''[[Eryngium glaciale]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium glaziovianum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium globosum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium glomeratum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium glossophyllum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium goulartii]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium goyazense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium gracile]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium gramineum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium grossii]]'' {{small|Font Quer}} * ''[[Eryngium guatemalense]]'' {{small|Hemsl.}} ==H== [[File:Eryngium humile hallado en la quebrada Aquilpo.jpg|thumb|''Eryngium humile'']] * ''[[Eryngium haenkei]]'' {{small|C.Presl ex DC.}} * ''[[Eryngium hainesii]]'' {{small|C.C.Towns.}} * ''[[Eryngium hassleri]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium heldreichii]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium hemisphaericum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium hemsleyanum]]'' {{small|H.Wolff}} * [[Eryngium × heteracanthum|''Eryngium'' × ''heteracanthum'']] {{small|Teyber}} * ''[[Eryngium heterophyllum]]'' {{small|Engelm.}} * ''[[Eryngium hookeri]]'' {{small|Walp.}} * ''[[Eryngium horridum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium humboldtii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium humifusum]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium humile]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium huteri]]'' {{small|Porta & Rigo}} ==I== [[File:Eryngium integrifolium.jpg|thumb|''Eryngium integrifolium'']] * ''[[Eryngium ilex]]'' {{small|P.H.Davis}} * ''[[Eryngium ilicifolium]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium inaccessum]]'' {{small|Skottsb.}} * ''[[Eryngium incantatum]]'' {{small|Lucena, Novara & Cuezzo}} * ''[[Eryngium integrifolium]]'' {{small|Walter}} * ''[[Eryngium iranicum]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Eryngium irgangii]]'' {{small|D.B.Lucas}} * ''[[Eryngium irwinii]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium isauricum]]'' {{small|Contandr. & Quézel}} ==J== * ''[[Eryngium jaliscense]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium jepsonii]]'' {{small|J.M. Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium junceum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium juncifolium]]'' {{small|(Urb.) Mathias & Constance}} ==K== * [[Eryngium × kalotaszegense|''Eryngium'' × ''kalotaszegense'']] {{small|J.Papp & Ujvárosi}} * ''[[Eryngium karatavicum]]'' {{small|Iljin}} * ''[[Eryngium koehneanum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium kotschyi]]'' {{small|Boiss.}} ==L== [[File:Eryngium leavenworthii Bombus ternarius JRVdH 05.jpg|thumb|''Eryngium leavenworthii'']] * ''[[Eryngium lacustre]]'' {{small|Pohl ex Urb.}} * ''[[Eryngium lanceolatum]]'' {{small|(H.Wolff) Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * ''[[Eryngium leavenworthii]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Eryngium lemmonii]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium leptophyllum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium longifolium]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium lorentzii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium ludovicianum]]'' {{small|Morong}} * ''[[Eryngium luzulifolium]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} ==M== * ''[[Eryngium macracanthum]]'' {{small|Phil.}} * ''[[Eryngium macrocalyx]]'' {{small|Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.}} * ''[[Eryngium madrense]]'' {{small|S.Watson}} * ''[[Eryngium malmeanum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium marginatum]]'' {{small|Pohl ex Urb.}} * ''[[Eryngium maritimum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium marocanum]]'' {{small|Pit.}} * ''[[Eryngium mathiasiae]]'' {{small|M.Y.Sheikh}} * ''[[Eryngium megapotamicum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium mesopotamicum]]'' {{small|T.M.Pedersen}} * ''[[Eryngium mexiae]]'' {{small|Constance}} * [[Eryngium × microcephalum|''Eryngium'' × ''microcephalum'']] {{small|Sieber}} * ''[[Eryngium mississippiense]]'' {{small|Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * [[Eryngium × mohamedanii|''Eryngium'' × ''mohamedanii'']] {{small|Font Quer & Pau}} * ''[[Eryngium molleri]]'' {{small|Gand.}} * ''[[Eryngium moluccanum]]'' {{small|Steenis}} * ''[[Eryngium monocephalum]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium montanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium montereyense]]'' {{small|D.W.Taylor & R.E.Preston}} * ''[[Eryngium multicapitatum]]'' {{small|Morong}} ==N== * ''[[Eryngium nasturtiifolium]]'' {{small|Juss. ex F.Delaroche}} * ''[[Eryngium neei]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium noeanum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium nudicaule]]'' {{small|Lam.}} ==O== * ''[[Eryngium octophyllum]]'' {{small|Korovin}} * ''[[Eryngium ombrophilum]]'' {{small|Dusén & H.Wolff}} * ''[[Eryngium ovinum]]'' {{small|A.Cunn.}} ==P== [[File:Hierba del sapo (Eryngium proteiflorum).jpg|thumb|''Eryngium proteiflorum'']] * ''[[Eryngium palmatum]]'' {{small|Pančić & Vis.}} * ''[[Eryngium palmeri]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium palmito]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} * ''[[Eryngium paludosum]]'' {{small|(C.Moore) P.W.Michael}} * ''[[Eryngium pandanifolium]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium paniculatum]]'' {{small|Cav. & Dombey ex F.Delaroche}} * ''[[Eryngium paraguariense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium pectinatum]]'' {{small|C.Presl ex DC.}} * ''[[Eryngium pendletonense]]'' {{small|K.L.Marsden & M.G.Simpson}} * ''[[Eryngium petiolatum]]'' {{small|Hook.}} * ''[[Eryngium phyteumae]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium pilularioides]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pinnatifidum]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Eryngium pinnatisectum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium plantagineum]]'' {{small|F.Muell.}} * ''[[Eryngium plantaginifolium]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium planum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium pohlianum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium polycephalum]]'' {{small|Hausskn. ex H.Wolff}} * ''[[Eryngium pringlei]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pristis]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium proliferum]]'' {{small|Brade}} * ''[[Eryngium prostratum]]'' {{small|Nutt. ex DC.}} * ''[[Eryngium proteiflorum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium pseudojunceum]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium pseudothorifolium]]'' {{small|Contandr. & Quézel}} * ''[[Eryngium pugae]]'' {{small|I.García, Mart.-Ram. & Ocampo}} * ''[[Eryngium pulchellum]]'' {{small|Phil.}} * ''[[Eryngium purpusii]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pusillum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium pyramidale]]'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} ==R== * ''[[Eryngium racemosum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium ramboanum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium rauhianum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium raulinii]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium regnellii]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium riparium]]'' {{small|Larrañaga}} * ''[[Eryngium rochei]]'' {{small|Constance}} * [[Eryngium × rocheri|''Eryngium'' × ''rocheri'']] {{small|P.Fourn.}} * ''[[Eryngium rojasii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium rosei]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium rostratum]]'' {{small|Cav.}} ==S== [[File:Eryngium spinalba-2558 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|thumb|''Eryngium spinalba'']] * ''[[Eryngium sanguisorba]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium sarcophyllum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium scaposum]]'' {{small|Turcz.}} * ''[[Eryngium scirpinum]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Eryngium sellowii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium serbicum]]'' {{small|Pančić}} * ''[[Eryngium serra]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium serratum]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium smithii]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium sparganioides]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium sparganophyllum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium spinalba]]'' {{small|Vill.}} * ''[[Eryngium spinosepalum]]'' {{small|Mathias}} * ''[[Eryngium stenophyllum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium strotheri]]'' {{small|Constance & Affolter}} * ''[[Eryngium subacaule]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium subdecumbens]]'' {{small|(Benth.) A.Padin}} * ''[[Eryngium subinerme]]'' {{small|(H.Wolff) Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium supinum]]'' {{small|J.M.Black}} ==T== [[File:Violet Eryngo (Eryngium triquetrum) (52074745876).jpg|thumb|''Eryngium triquetrum'']] * ''[[Eryngium tenue]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium ternatum]]'' {{small|Poir.}} * ''[[Eryngium thorifolium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium thyrsoideum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium tricuspidatum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium triquetrum]]'' {{small|Vahl}} * ''[[Eryngium trisectum]]'' {{small|Wörz & H.Duman}} * ''[[Eryngium tzeltal]]'' {{small|Constance}} ==U== * ''[[Eryngium undulatum]]'' {{small|P.W.Michael & Peter G.Wilson}} * ''[[Eryngium urbanianum]]'' {{small|H.Wolff}} ==V== [[File:Eryngium variifolium - Flickr - peganum (1).jpg|thumb|''Eryngium variifolium'']] * ''[[Eryngium variifolium]]'' {{small|Coss.}} * ''[[Eryngium vaseyi]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium venustum]]'' {{small|Bartlett ex Constance}} * ''[[Eryngium vesiculosum]]'' {{small|Labill.}} * [[Eryngium × visianii|''Eryngium'' × ''visianii'']] {{small|Teyber}} * ''[[Eryngium viviparum]]'' {{small|J.Gay}} ==W== * ''[[Eryngium wanaturi]]'' {{small|Woronow}} * ''[[Eryngium weberbaueri]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium wiegandii]]'' {{small|Adamović}} * ''[[Eryngium woodii]]'' {{small|M.Mend.}} ==Y== * ''[[Eryngium yuccifolium]]'' {{small|Michx.}} ==Z== * ''[[Eryngium zosterifolium]]'' {{small|H.Wolff}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Валавец (род)]] 6og29m5vp14dgxw6h8wq74fjtty5qu7 5650479 5650478 2026-10-27T11:06:13Z Виолетова 1975 5650479 wikitext text/x-wiki ''[[Валавци]]'' ([[науч.]] ''Eryngium'') е род на растенија од семејството [[штитоцветни]]. До октомври 2026 година [[Plants of the World Online]] прифати околу 250 видови.<ref name=POWO>{{cite POWO |title=''Eryngium'' |id=30001853-2 |access-date=22 October 2026}}</ref> ==A== [[File:ERYNGIUM ALPINUM. (2). Vallon du Fournel.jpg|thumb|''Eryngium alpinum'']] * ''[[Eryngium absconditum]]'' {{small|Esquivel Mattos & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium agavifolium]]'' {{small|Griseb.}} * ''[[Eryngium alismifolium]]'' {{small|Greene}} * ''[[Eryngium aloifolium]]'' {{small|Mart. ex Urb.}} * ''[[Eryngium alpinum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium altamaha]]'' {{small|Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * ''[[Eryngium alternatum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium amethystinum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium amorginum]]'' {{small|Rech.f.}} * ''[[Eryngium andicola]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium anomalum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium antiatlanticum]]'' {{small|Jury}} * ''[[Eryngium aquaticum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium aquifolium]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium arenosum]]'' {{small|C.I.Calviño & G.A.Levin}} * ''[[Eryngium argyreum]]'' {{small|Maire}} * ''[[Eryngium aristulatum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium armatum]]'' {{small|(S.Watson) J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium aromaticum]]'' {{small|Baldwin}} * ''[[Eryngium articulatum]]'' {{small|Hook.}} * ''[[Eryngium atacamense]]'' {{small|A.Padin & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium atlanticum]]'' {{small|Batt. & Pit.}} ==B== [[File:Eryngium bourgatii (Umbelliferae) flower HDR.jpg|thumb|''Eryngium bourgatii'']] * ''[[Eryngium babadaghense]]'' {{small|G.E.Genç, Akalın & Wörz}} * ''[[Eryngium balansae]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium baldwinii]]'' {{small|Spreng.}} * ''[[Eryngium beckii]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium beecheyanum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium bicentenarium]]'' {{small|M.Mend. & I.G.Vargas}} * ''[[Eryngium billardierei]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium bithynicum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium bolivianum]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium bonplandii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium bornmuelleri]]'' {{small|Nábělek}} * ''[[Eryngium bourgatii]]'' {{small|Gouan}} * ''[[Eryngium brasiliense]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium buchtienii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium bungei]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium bupleuroides]]'' {{small|Hook. & Arn.}} ==C== [[File:Eryngium creticum.jpg|thumb|''Eryngium creticum'']] * ''[[Eryngium caeruleum]]'' {{small|M.Bieb.}} * ''[[Eryngium caespitiferum]]'' {{small|Font Quer & Pau}} * ''[[Eryngium calaster]]'' {{small|Standl.}} * ''[[Eryngium campestre]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium canaliculatum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium cardosii]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium carlinae]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium carlinoides]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium castrense]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium cerradense]]'' {{small|P.Esquivel Mattos & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium cervantesii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium chamissonis]]'' {{small|Urb.}} * [[Eryngium × chevalieri|''Eryngium'' × ''chevalieri'']] {{small|Sennen}} * ''[[Eryngium chubutense]]'' {{small|Neger ex Dusén}} * ''[[Eryngium ciliatum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium columnare]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium comosum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium constancei]]'' {{small|M.Y.Sheikh}} * ''[[Eryngium coquimbanum]]'' {{small|Phil. ex Urb.}} * ''[[Eryngium corallinum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium corniculatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium coronatum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium crassifolium]]'' {{small|A.Padin & C.I.Calviño}} * ''[[Eryngium crassisquamosum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium creticum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium cuneifolium]]'' {{small|Small}} * ''[[Eryngium cylindricum]]'' {{small|Larrañaga}} * ''[[Eryngium cymosum]]'' {{small|F.Delaroche}} ==D== [[File:Eryngium duriaei-1.jpg|thumb|''Eryngium duriaei'']] * ''[[Eryngium davisii]]'' {{small|Kit Tan & Yıldız}} * ''[[Eryngium deppeanum]]'' {{small|Schltdl. & Cham.}} * ''[[Eryngium depressum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium desertorum]]'' {{small|Zohary}} * ''[[Eryngium dichotomum]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium diffusum]]'' {{small|Torr.}} * ''[[Eryngium dilatatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium divaricatum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium dorae]]'' {{small|C.Norman}} * ''[[Eryngium duriaei]]'' {{small|J.Gay ex Boiss.}} * ''[[Eryngium dusenii]]'' {{small|H.Wolff}} ==E== * ''[[Eryngium ebracteatum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium eburneum]]'' {{small|Decne. ex Hérincq}} * ''[[Eryngium echinatum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium ekmanii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium elegans]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium eriophorum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium erzincanicum]]'' {{small|Yıld.}} * ''[[Eryngium eurycephalum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium expansum]]'' {{small|F.Muell.}} ==F== [[File:Eryngium foetidum kz01.jpg|thumb|''Eryngium foetidum'']] * ''[[Eryngium falcatum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium falcifolium]]'' {{small|Irgang}} * [[Eryngium × fernandezianum|''Eryngium'' × ''fernandezianum'']] {{small|Skottsb.}} * ''[[Eryngium ferrisiae]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium floribundum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium fluitans]]'' {{small|M.E.Jones}} * ''[[Eryngium fluminense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium foetidum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium foliosum]]'' {{small|Scheele}} * ''[[Eryngium fontanum]]'' {{small|A.E.Holland & E.J.Thomps.}} ==G== [[File:Eryngium giganteum - Miss Willmott's ghost 03.jpg|thumb|''Eryngium giganteum'']] * ''[[Eryngium galeottii]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium galioides]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium gentryi]]'' {{small|Constance & Bye}} * ''[[Eryngium ghiesbreghtii]]'' {{small|Decne.}} * ''[[Eryngium giganteum]]'' {{small|M.Bieb.}} * ''[[Eryngium glaciale]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium glaziovianum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium globosum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium glomeratum]]'' {{small|Lam.}} * ''[[Eryngium glossophyllum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium goulartii]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium goyazense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium gracile]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium gramineum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium grossii]]'' {{small|Font Quer}} * ''[[Eryngium guatemalense]]'' {{small|Hemsl.}} ==H== [[File:Eryngium humile hallado en la quebrada Aquilpo.jpg|thumb|''Eryngium humile'']] * ''[[Eryngium haenkei]]'' {{small|C.Presl ex DC.}} * ''[[Eryngium hainesii]]'' {{small|C.C.Towns.}} * ''[[Eryngium hassleri]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium heldreichii]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium hemisphaericum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium hemsleyanum]]'' {{small|H.Wolff}} * [[Eryngium × heteracanthum|''Eryngium'' × ''heteracanthum'']] {{small|Teyber}} * ''[[Eryngium heterophyllum]]'' {{small|Engelm.}} * ''[[Eryngium hookeri]]'' {{small|Walp.}} * ''[[Eryngium horridum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium humboldtii]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium humifusum]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium humile]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium huteri]]'' {{small|Porta & Rigo}} ==I== [[File:Eryngium integrifolium.jpg|thumb|''Eryngium integrifolium'']] * ''[[Eryngium ilex]]'' {{small|P.H.Davis}} * ''[[Eryngium ilicifolium]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium inaccessum]]'' {{small|Skottsb.}} * ''[[Eryngium incantatum]]'' {{small|Lucena, Novara & Cuezzo}} * ''[[Eryngium integrifolium]]'' {{small|Walter}} * ''[[Eryngium iranicum]]'' {{small|Mozaff.}} * ''[[Eryngium irgangii]]'' {{small|D.B.Lucas}} * ''[[Eryngium irwinii]]'' {{small|Constance}} * ''[[Eryngium isauricum]]'' {{small|Contandr. & Quézel}} ==J== * ''[[Eryngium jaliscense]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium jepsonii]]'' {{small|J.M. Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium junceum]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium juncifolium]]'' {{small|(Urb.) Mathias & Constance}} ==K== * [[Eryngium × kalotaszegense|''Eryngium'' × ''kalotaszegense'']] {{small|J.Papp & Ujvárosi}} * ''[[Eryngium karatavicum]]'' {{small|Iljin}} * ''[[Eryngium koehneanum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium kotschyi]]'' {{small|Boiss.}} ==L== [[File:Eryngium leavenworthii Bombus ternarius JRVdH 05.jpg|thumb|''Eryngium leavenworthii'']] * ''[[Eryngium lacustre]]'' {{small|Pohl ex Urb.}} * ''[[Eryngium lanceolatum]]'' {{small|(H.Wolff) Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * ''[[Eryngium leavenworthii]]'' {{small|Torr. & A.Gray}} * ''[[Eryngium lemmonii]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium leptophyllum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium longifolium]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium lorentzii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium ludovicianum]]'' {{small|Morong}} * ''[[Eryngium luzulifolium]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} ==M== * ''[[Eryngium macracanthum]]'' {{small|Phil.}} * ''[[Eryngium macrocalyx]]'' {{small|Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.}} * ''[[Eryngium madrense]]'' {{small|S.Watson}} * ''[[Eryngium malmeanum]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium marginatum]]'' {{small|Pohl ex Urb.}} * ''[[Eryngium maritimum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium marocanum]]'' {{small|Pit.}} * ''[[Eryngium mathiasiae]]'' {{small|M.Y.Sheikh}} * ''[[Eryngium megapotamicum]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium mesopotamicum]]'' {{small|T.M.Pedersen}} * ''[[Eryngium mexiae]]'' {{small|Constance}} * [[Eryngium × microcephalum|''Eryngium'' × ''microcephalum'']] {{small|Sieber}} * ''[[Eryngium mississippiense]]'' {{small|Kees, Weakley & D.B.Poind.}} * [[Eryngium × mohamedanii|''Eryngium'' × ''mohamedanii'']] {{small|Font Quer & Pau}} * ''[[Eryngium molleri]]'' {{small|Gand.}} * ''[[Eryngium moluccanum]]'' {{small|Steenis}} * ''[[Eryngium monocephalum]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium montanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium montereyense]]'' {{small|D.W.Taylor & R.E.Preston}} * ''[[Eryngium multicapitatum]]'' {{small|Morong}} ==N== * ''[[Eryngium nasturtiifolium]]'' {{small|Juss. ex F.Delaroche}} * ''[[Eryngium neei]]'' {{small|M.Mend.}} * ''[[Eryngium noeanum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium nudicaule]]'' {{small|Lam.}} ==O== * ''[[Eryngium octophyllum]]'' {{small|Korovin}} * ''[[Eryngium ombrophilum]]'' {{small|Dusén & H.Wolff}} * ''[[Eryngium ovinum]]'' {{small|A.Cunn.}} ==P== [[File:Hierba del sapo (Eryngium proteiflorum).jpg|thumb|''Eryngium proteiflorum'']] * ''[[Eryngium palmatum]]'' {{small|Pančić & Vis.}} * ''[[Eryngium palmeri]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium palmito]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} * ''[[Eryngium paludosum]]'' {{small|(C.Moore) P.W.Michael}} * ''[[Eryngium pandanifolium]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium paniculatum]]'' {{small|Cav. & Dombey ex F.Delaroche}} * ''[[Eryngium paraguariense]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium pectinatum]]'' {{small|C.Presl ex DC.}} * ''[[Eryngium pendletonense]]'' {{small|K.L.Marsden & M.G.Simpson}} * ''[[Eryngium petiolatum]]'' {{small|Hook.}} * ''[[Eryngium phyteumae]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium pilularioides]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pinnatifidum]]'' {{small|Bunge}} * ''[[Eryngium pinnatisectum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium plantagineum]]'' {{small|F.Muell.}} * ''[[Eryngium plantaginifolium]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium planum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium pohlianum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium polycephalum]]'' {{small|Hausskn. ex H.Wolff}} * ''[[Eryngium pringlei]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pristis]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium proliferum]]'' {{small|Brade}} * ''[[Eryngium prostratum]]'' {{small|Nutt. ex DC.}} * ''[[Eryngium proteiflorum]]'' {{small|F.Delaroche}} * ''[[Eryngium pseudojunceum]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium pseudothorifolium]]'' {{small|Contandr. & Quézel}} * ''[[Eryngium pugae]]'' {{small|I.García, Mart.-Ram. & Ocampo}} * ''[[Eryngium pulchellum]]'' {{small|Phil.}} * ''[[Eryngium purpusii]]'' {{small|Hemsl. & Rose}} * ''[[Eryngium pusillum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium pyramidale]]'' {{small|Boiss. & Hausskn.}} ==R== * ''[[Eryngium racemosum]]'' {{small|Jeps.}} * ''[[Eryngium ramboanum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium rauhianum]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium raulinii]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium regnellii]]'' {{small|Malme}} * ''[[Eryngium riparium]]'' {{small|Larrañaga}} * ''[[Eryngium rochei]]'' {{small|Constance}} * [[Eryngium × rocheri|''Eryngium'' × ''rocheri'']] {{small|P.Fourn.}} * ''[[Eryngium rojasii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium rosei]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium rostratum]]'' {{small|Cav.}} ==S== [[File:Eryngium spinalba-2558 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|thumb|''Eryngium spinalba'']] * ''[[Eryngium sanguisorba]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium sarcophyllum]]'' {{small|Hook. & Arn.}} * ''[[Eryngium scaposum]]'' {{small|Turcz.}} * ''[[Eryngium scirpinum]]'' {{small|Cham.}} * ''[[Eryngium sellowii]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium serbicum]]'' {{small|Pančić}} * ''[[Eryngium serra]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} * ''[[Eryngium serratum]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium smithii]]'' {{small|Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium sparganioides]]'' {{small|Clos}} * ''[[Eryngium sparganophyllum]]'' {{small|Hemsl.}} * ''[[Eryngium spinalba]]'' {{small|Vill.}} * ''[[Eryngium spinosepalum]]'' {{small|Mathias}} * ''[[Eryngium stenophyllum]]'' {{small|Urb.}} * ''[[Eryngium strotheri]]'' {{small|Constance & Affolter}} * ''[[Eryngium subacaule]]'' {{small|Cav.}} * ''[[Eryngium subdecumbens]]'' {{small|(Benth.) A.Padin}} * ''[[Eryngium subinerme]]'' {{small|(H.Wolff) Mathias & Constance}} * ''[[Eryngium supinum]]'' {{small|J.M.Black}} ==T== [[File:Violet Eryngo (Eryngium triquetrum) (52074745876).jpg|thumb|''Eryngium triquetrum'']] * ''[[Eryngium tenue]]'' {{small|Desf.}} * ''[[Eryngium ternatum]]'' {{small|Poir.}} * ''[[Eryngium thorifolium]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium thyrsoideum]]'' {{small|Boiss.}} * ''[[Eryngium tricuspidatum]]'' {{small|L.}} * ''[[Eryngium triquetrum]]'' {{small|Vahl}} * ''[[Eryngium trisectum]]'' {{small|Wörz & H.Duman}} * ''[[Eryngium tzeltal]]'' {{small|Constance}} ==U== * ''[[Eryngium undulatum]]'' {{small|P.W.Michael & Peter G.Wilson}} * ''[[Eryngium urbanianum]]'' {{small|H.Wolff}} ==V== [[File:Eryngium variifolium - Flickr - peganum (1).jpg|thumb|''Eryngium variifolium'']] * ''[[Eryngium variifolium]]'' {{small|Coss.}} * ''[[Eryngium vaseyi]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} * ''[[Eryngium venustum]]'' {{small|Bartlett ex Constance}} * ''[[Eryngium vesiculosum]]'' {{small|Labill.}} * [[Eryngium × visianii|''Eryngium'' × ''visianii'']] {{small|Teyber}} * ''[[Eryngium viviparum]]'' {{small|J.Gay}} ==W== * ''[[Eryngium wanaturi]]'' {{small|Woronow}} * ''[[Eryngium weberbaueri]]'' {{small|H.Wolff}} * ''[[Eryngium wiegandii]]'' {{small|Adamović}} * ''[[Eryngium woodii]]'' {{small|M.Mend.}} ==Y== * ''[[Eryngium yuccifolium]]'' {{small|Michx.}} ==Z== * ''[[Eryngium zosterifolium]]'' {{small|H.Wolff}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Списоци на растителни видови]] [[Категорија:Валавец (род)]] hzbj087ovrzy8uepx6o36eqkxqpnlnw 1 1406630 5650477 2026-10-27T11:02:26Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650477 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406631 5650481 2026-10-27T11:09:57Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Валавци]] 5650481 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Валавци]] kjtb4o291agcgaltchgbaexa9qnwyzi 0 1406632 5650482 2026-10-27T11:13:43Z Jtasevski123 69538 нс 5650482 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium_anagallidifolium_6319.JPG | image_caption = | status = {{TNCStatus}} | status_system = TNC | status_ref = <ref name="NatureServe">{{Cite NatureServe |date=4 April 2025 |id=2.128325 |title=''Epilobium anagallidifolium'' |access-date=6 May 2025}}</ref> | genus = Epilobium | species = anagallidifolium | authority = [[Lam.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=611612-1 |title=''Epilobium anagallidifolium'' Lam. |access-date=9 May 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Epilobium alpinum subsp. anagallidifolium | (Lam.) Čelak. | Epilobium alpinum var. fontanum | Wahlenb. | Epilobium athelespermum | H.Lév. | Epilobium cernuum | Pall. ex Hausskn. | Epilobium dielsii | H.Lév. | Epilobium nakaharanum | Nakai | Epilobium pseudoscaposum | Hausskn. | Epilobium repens | Hill }} }} }}'''''Epilobium anagallidifolium''''' — низок [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Тревесто растение|тревесто]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]]. Ова растение има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост и може да се најде во планинските венци подалеку на југ, каде што расте во [[планинска клима]]. == Опис == ''Epilobium anagallidifolium'' е ниско повеќегодишно тревесто растение, високо 4–10 см, со надземни столони. Растението е голо, освен по двете надолжни влакнести линии на стеблото. [[Стебло|Стеблото]] е поединечно, обично лакесто свиткано во основата, а за време на цветањето врвот се свиткува надолу. Понекогаш стеблото има црвеникава боја. [[Лист|Листовите]] се мали, елиптични до елиптично-копјести, долги 10–20 мм и широки 4–6 мм. Тие се тапи на врвот, клиновидни во основата, голи, нежни и светлозелени. Работ им е целокраен или со ретки, едвај забележливи запци, кои завршуваат со жлезда. Долните листови имаат подолги дршки, долги 1–2 мм, додека горните се покуси. [[Соцветие|Соцветието]] обично има 2–4 [[Цвет|цвета]]. Цветовите се мали и за време на цветањето секогаш се исправени. Цветните пупки се јајцевидно-топчести, голи и обично црвеникави. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се црвени, копјести, долги 2–3 мм и со тап врв. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се розови до црвени, долги 4–6 мм и длабоко всечени на врвот. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 2,5–4 см, најпрвин висечка, а подоцна се исправува. По површината има ретки, распрснати жлездести влакна, кои подоцна отпаѓаат.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1410}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium anagallidifolium'' расте по влажни места и покрај планинските потоци во алпскиот појас. Растнието се среќава на пл. [[Кораб]] - [[Кобилино Поле]] и пл. [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == <references /> == Надворешни врски == {{Commons-inline}}{{Таксонска лента}} 2svciqeg7p2bc35qrc8hfsib7q2wk35 5650485 5650482 2026-10-27T11:14:48Z Jtasevski123 69538 5650485 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Epilobium_anagallidifolium_6319.JPG | image_caption = | status = {{TNCStatus}} | status_system = TNC | status_ref = <ref name="NatureServe">{{Cite NatureServe |date=4 April 2025 |id=2.128325 |title=''Epilobium anagallidifolium'' |access-date=6 May 2025}}</ref> | genus = Epilobium | species = anagallidifolium | authority = [[Lam.]] | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=611612-1 |title=''Epilobium anagallidifolium'' Lam. |access-date=9 May 2025}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Species list | Epilobium alpinum subsp. anagallidifolium | (Lam.) Čelak. | Epilobium alpinum var. fontanum | Wahlenb. | Epilobium athelespermum | H.Lév. | Epilobium cernuum | Pall. ex Hausskn. | Epilobium dielsii | H.Lév. | Epilobium nakaharanum | Nakai | Epilobium pseudoscaposum | Hausskn. | Epilobium repens | Hill }} }} }}'''''Epilobium anagallidifolium''''' — низок [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Тревесто растение|тревесто]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]]. Ова растение има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост и може да се најде во планинските венци подалеку на југ, каде што расте во [[планинска клима]]. == Опис == ''Epilobium anagallidifolium'' е ниско повеќегодишно тревесто растение, високо 4–10 см, со надземни столони. Растението е голо, освен по двете надолжни влакнести линии на стеблото. [[Стебло|Стеблото]] е поединечно, обично лакесто свиткано во основата, а за време на цветањето врвот се свиткува надолу. Понекогаш стеблото има црвеникава боја. [[Лист|Листовите]] се мали, елиптични до елиптично-копјести, долги 10–20 мм и широки 4–6 мм. Тие се тапи на врвот, клиновидни во основата, голи, нежни и светлозелени. Работ им е целокраен или со ретки, едвај забележливи запци, кои завршуваат со жлезда. Долните листови имаат подолги дршки, долги 1–2 мм, додека горните се покуси. [[Соцветие|Соцветието]] обично има 2–4 [[Цвет|цвета]]. Цветовите се мали и за време на цветањето секогаш се исправени. Цветните пупки се јајцевидно-топчести, голи и обично црвеникави. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се црвени, копјести, долги 2–3 мм и со тап врв. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се розови до црвени, долги 4–6 мм и длабоко всечени на врвот. Столпчето завршува со топчест жиг. Кутијката е долга 2,5–4 см, најпрвин висечка, а подоцна се исправува. По површината има ретки, распрснати жлездести влакна, кои подоцна отпаѓаат.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1410}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium anagallidifolium'' расте по влажни места и покрај планинските потоци во алпскиот појас. Растнието се среќава на пл. [[Кораб]] - [[Кобилино Поле]] и пл. [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == <references /> == Надворешни врски == {{Commons-inline}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Врбовка]] 86ejqwqxc2j0isjx8kkdbdxdh3wu8u0 1 1406633 5650483 2026-10-27T11:13:58Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650483 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1406634 5650484 2026-10-27T11:14:33Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1380032130|Eryngium creticum]]“ 5650484 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Eryngium_Creticum.jpg|image_caption=|image2=Eryngium_creticum_213557879.jpg|image2_caption=''Eryngnium creticum''|genus=Eryngium|species=creticum|authority=[[Lam.]]<ref name="PoWo">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:841737-1 Plants of the World Online (with map)]</ref>}} '''''Eryngium creticum''''', или '''критски валавец''', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[штитоцветни]], [[Домороден вид|по потекло]] од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран. == Опис и живеалиште == Природно ги сака рабовите на полињата и патеките, карпестите и пусти места и слични живеалишта. == Распространетост == Потекнува од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран, а е натурализиран во некои други земји - по потекло е од Албанија, Бугарија, Кипар, Источни Егејски Острови, Египет, Грција, Иран, Ирак, Италија, Крит, Либан-Сирија, Северозападен Балкански Полуостров, Палестина, Синај, Турција и Франција. == Употреба == Растението се користи за лековити цели. Нејзините стебла се користат за правење чај против кашлица, кој се користи и за воспаление на бубрезите. Исто така се користи како лек за убоди од скорпија во Јордан и за лекување на [[хипогликемија]].<ref>{{Наведено списание|last=Jaghabir|first=Madi|year=1991|title=Hypoglycemic effects of ''Eryngium'' creticum|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF02876873|journal=Archives of Pharmacal Research|volume=14|issue=4|pages=295–297|doi=10.1007/BF02876873|url-access=subscription}}</ref> == Наводи == {{Ризница-врска}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] hnwp73gi4gg0mztzohav8ntcxkdkvfs 5650486 5650484 2026-10-27T11:20:17Z Виолетова 1975 5650486 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Eryngium_Creticum.jpg|image_caption=|image2=Eryngium_creticum_213557879.jpg|image2_caption=''Eryngnium creticum''|genus=Eryngium|species=creticum|authority=[[Lam.]]<ref name="PoWo">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:841737-1 Plants of the World Online (with map)]</ref>}} '''''Eryngium creticum''''', или '''критски валавец''', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[штитоцветни]], [[Домороден вид|по потекло]] од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран. == Опис и живеалиште == Ова е повеќегодишно, но понекогаш едногодишно растение, голо, високо 40-70 см, од средината силно разгрането. Стеблото е круглесто, со надолжни пруги, во долниот дел зеленикаво, а во горниот заедно со гранчињата, листовите, брактеите е светло-виолетово. За време на цветањето базалните листови се исушуваат. Соцветието во целина е сиво-зелено, или светло-виолетово, метличесто, со огромен број на главички, чиј пречник е околу 5-10 мм. Брактеите се линејни, трновидни. Чашкините ливчиња се зелени, со широк ципест раб. Плодот е обично со лушпи по работ.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1537}}</ref>''Природно ги сака рабовите на полињата и патеките, карпестите и пусти места и слични живеалишта. == Распространетост == Потекнува од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран, а е натурализиран во некои други земји - по потекло е од Албанија, Бугарија, Кипар, Источни Егејски Острови, Египет, Грција, Иран, Ирак, Италија, Крит, Либан-Сирија, Северозападен Балкански Полуостров, Палестина, Синај, Турција и Франција. Во [[Македонија]] расте по тревести и суви станишта. Видот е познат само за [[Гевгелија]], [[Негорска Бања]] и околината на [[Нов Дојран|Нов]] и [[Стар Дојран]].''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Употреба == Растението се користи за лековити цели. Нејзините стебла се користат за правење чај против кашлица, кој се користи и за воспаление на бубрезите. Исто така се користи како лек за убоди од скорпија во Јордан и за лекување на [[хипогликемија]].<ref>{{Наведено списание|last=Jaghabir|first=Madi|year=1991|title=Hypoglycemic effects of ''Eryngium'' creticum|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF02876873|journal=Archives of Pharmacal Research|volume=14|issue=4|pages=295–297|doi=10.1007/BF02876873|url-access=subscription}}</ref> == Наводи == {{Ризница-врска}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] r8mhmj1oxet3jzvgmd0kpqjuzad4kro 5650488 5650486 2026-10-27T11:21:29Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Eryngium creticum]] на [[Критски валавец]] 5650486 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Eryngium_Creticum.jpg|image_caption=|image2=Eryngium_creticum_213557879.jpg|image2_caption=''Eryngnium creticum''|genus=Eryngium|species=creticum|authority=[[Lam.]]<ref name="PoWo">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:841737-1 Plants of the World Online (with map)]</ref>}} '''''Eryngium creticum''''', или '''критски валавец''', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[штитоцветни]], [[Домороден вид|по потекло]] од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран. == Опис и живеалиште == Ова е повеќегодишно, но понекогаш едногодишно растение, голо, високо 40-70 см, од средината силно разгрането. Стеблото е круглесто, со надолжни пруги, во долниот дел зеленикаво, а во горниот заедно со гранчињата, листовите, брактеите е светло-виолетово. За време на цветањето базалните листови се исушуваат. Соцветието во целина е сиво-зелено, или светло-виолетово, метличесто, со огромен број на главички, чиј пречник е околу 5-10 мм. Брактеите се линејни, трновидни. Чашкините ливчиња се зелени, со широк ципест раб. Плодот е обично со лушпи по работ.''<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1537}}</ref>''Природно ги сака рабовите на полињата и патеките, карпестите и пусти места и слични живеалишта. == Распространетост == Потекнува од Северниот и Источниот Медитеран, источно до Иран, а е натурализиран во некои други земји - по потекло е од Албанија, Бугарија, Кипар, Источни Егејски Острови, Египет, Грција, Иран, Ирак, Италија, Крит, Либан-Сирија, Северозападен Балкански Полуостров, Палестина, Синај, Турција и Франција. Во [[Македонија]] расте по тревести и суви станишта. Видот е познат само за [[Гевгелија]], [[Негорска Бања]] и околината на [[Нов Дојран|Нов]] и [[Стар Дојран]].''<ref name="ФлораМак1.6" />'' == Употреба == Растението се користи за лековити цели. Нејзините стебла се користат за правење чај против кашлица, кој се користи и за воспаление на бубрезите. Исто така се користи како лек за убоди од скорпија во Јордан и за лекување на [[хипогликемија]].<ref>{{Наведено списание|last=Jaghabir|first=Madi|year=1991|title=Hypoglycemic effects of ''Eryngium'' creticum|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF02876873|journal=Archives of Pharmacal Research|volume=14|issue=4|pages=295–297|doi=10.1007/BF02876873|url-access=subscription}}</ref> == Наводи == {{Ризница-врска}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] r8mhmj1oxet3jzvgmd0kpqjuzad4kro 1 1406635 5650487 2026-10-27T11:20:31Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650487 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 5650490 5650487 2026-10-27T11:21:29Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Eryngium creticum]] на [[Разговор:Критски валавец]] 5650487 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406636 5650489 2026-10-27T11:21:29Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Eryngium creticum]] на [[Критски валавец]] 5650489 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Критски валавец]] soanxrzh4p9ly68wv5dm5k9vmnzlu7l 1 1406637 5650491 2026-10-27T11:21:29Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Eryngium creticum]] на [[Разговор:Критски валавец]] 5650491 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Критски валавец]] m1ag2fklaxd7kgzs8ecqwhwab5bal9u 0 1406638 5650494 2026-10-27T11:54:45Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352571360|Eryngium amethystinum]]“ 5650494 wikitext text/x-wiki '''''Eryngium amethystinum''''' ― [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] [[билка]] што формира грутчиња, со коренест стап. Неговото [[стебло]] е со светло сина до виолетова боја. Има базален круг од обоватни, пердувести, бодликави, кожести, среднозелени листови. Цвета од средината до крајот на летото со цилиндрични [[Штит (ботаника)|штитови]], 2-3 см долги врз сребрено-сини бракти и разгранети стебла. Растението е по потекло од источниот [[Средоземно Море|Медитеран]] и претпочита суви места и [[Почва|почви]] богати со [[калциум]].<ref>The Royal Horticultural Society Encyclopedia of Garden Plants, Ed. Christopher Brickell. Dorling Kindersley Ltd. London 1996. p414 {{ISBN|0 7513 0436 0}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 3b841nigpjq2jp0hyun8oq9xkt9rku1 5650495 5650494 2026-10-27T11:55:14Z Виолетова 1975 5650495 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Eryngium July 2011-1.jpg | genus = Eryngium | species = amethystinum | authority = [[L.]] }} '''''Eryngium amethystinum''''' ― [[Повеќегодишно растение|повеќегодишна]] [[билка]] што формира грутчиња, со коренест стап. Неговото [[стебло]] е со светло сина до виолетова боја. Има базален круг од обоватни, пердувести, бодликави, кожести, среднозелени листови. Цвета од средината до крајот на летото со цилиндрични [[Штит (ботаника)|штитови]], 2-3 см долги врз сребрено-сини бракти и разгранети стебла. Растението е по потекло од источниот [[Средоземно Море|Медитеран]] и претпочита суви места и [[Почва|почви]] богати со [[калциум]].<ref>The Royal Horticultural Society Encyclopedia of Garden Plants, Ed. Christopher Brickell. Dorling Kindersley Ltd. London 1996. p414 {{ISBN|0 7513 0436 0}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Валавец (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ijilvacfqwpsm9s2fjg0vvp5lpkhimg 1 1406639 5650496 2026-10-27T11:56:02Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5650496 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1406640 5650497 2026-10-27T11:57:20Z Jtasevski123 69538 нс 5650497 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox |image = Epilobium alsinifolium.jpg |image_caption = ''Epilobium alsinifolium'' во близина на [[Обервелах]] во јужна [[Австрија]] |genus = Epilobium |species = alsinifolium |authority = [[Lam.]] }} '''''Epilobium alsinifolium''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[врбовка]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[ноќничиња]].<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|accessdate=2014-10-17}}</ref> Ова мало цветно растение може да се најде во европските арктички региони и подалеку на југ во планинските региони со [[арктичка клима]], како и во [[Гренланд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=plant/epilobium-alsinifolium|title=Epilobium alsinifolium (Chickweed Willowherb)|publisher=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=2012-05-28}}</ref> == Опис == ''Epilobium alsinifolium'' е повеќегодишно тревесто растение, високо 5–30 см, со кус [[ризом]] и едно исправено [[стебло]]. За време на цветањето, под земјата се развиваат долги столони со месести, лушпести листови. Стеблото има кружен до четириаголен напречен пресек и е голо или со две или четири надолжни влакнести линии. [[Лист|Листовите]] се наспрамни, приседнати или со кратки дршки, широко копјести или јајцевидно-елиптични, најшироки во долната половина. Долги се 3–6 см, односно два до трипати подолги отколку широки. Имаат темнозелена, светликава површина, тапо заострен врв и клиновидна основа. Работ им е речиси целокраен, со ретки ситни запци што завршуваат со жлезда. Листовите се голи, со јасно изразени жили. [[Соцветие|Соцветието]] има мал број [[Цвет|цветови]], најмногу шест, кои се свиткани надолу. Цветните пупки имаат заострен врв. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се копјести, долги 4–5 мм, постепено се стеснуваат кон врвот, кој е тап. Имаат црвеникава боја и ретки влакна во основата. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се розовоцрвени, долги 8–12 мм и всечени на врвот. Столпчето завршува со главичест или долгнавест жиг. Кутијката е долга 4–6 см; младите [[Плод|плодови]] имаат ретки жлездести влакна, додека зрелите се речиси голи.''<ref name=":13">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=1410-1411}}</ref>'' == Распространетост во Македонија == ''Epilobium alsinifolium'' расте по планинските блатни станишта и покрај планинските потоци. Растението се среќава на [[Шар Планина]]; пл. [[Кораб]] - [[Кобилино Поле]]; пл. [[Баба]]; [[Пелистер]], блатото покрај Големото Езеро; пл. [[Дудица]].''<ref name=":13" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons-inline}}{{Taxonbar|from=Q162540}} tlwfyevgkyeky0en313w3ooe19o3mmm 1 1406641 5650498 2026-10-27T11:57:33Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5650498 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc